Google This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: * Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes. * Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. * Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. * Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/] qne ) Jaco: Fiol PATROLOGLE CURSUS COMPLETUS SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM, SIVE LATINORUM, SIVE GRARCORUM, QUI AB SVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III (ANNO 1916) PRO LATINIS ET CONCILI1 FLORENTINI (ANN. 1439) PRO GILECIS FLORUERUNT : RECUSIO CHRONOLOGICA | OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICU TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIMA ECCLESLE SECULA, (UXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS GOLLATAS, PERQUAM DILIGENe TER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, YARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUJ£g TRIBUS NOYISSIMIS SACULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; " INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTI- BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINA* BRUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNA- TA; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;. DUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CHRONOLOGICIS, STATP« $TICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUR« OLCUM, CANONICUM, DISCIPLIMARE, HISTORICUM, ET GUNCTA ALIA 8INE ULLA EXCEPTIONE; SED PRAESERTIM BUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID WON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTUFRJ/É BA EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM $. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO OENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT: BSBETIO ACCURATISSIMA, CARTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR GHARACTERUM NITIDITAS, CRARTA QUALITAS, INTEGRITAS 'TRXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM REGUSORUM TUM "VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGLE DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRJASERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODIGA ET CHRONOLOOGICA, BEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIO SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IM NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES AMRTATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUR e PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. SERIES GEJECA POSTERIOR, IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE 68490) AB JEVO PHOTIANO USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ; AGGURANTE J.-P. MIGNE, Biibliothees Cleri aniversee, SIVE CURSUUM COMPLRTORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECOLESIASTICAEE RAMOS EDITORE. PATROLOGLE GRJEC/E TOMUS CXIX. OECUMENIUS, TRICCJE EPISCOPUS. PARISIIS APUD GARNIER FRATHES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA: AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSÉE DU MAINE, 187. 1881 δές o , M31 P.M Ex typis societatis dieta Socletas anonyma impressionis et librarie administrationum viarumque ferratarum. PAULO DUPONT, Directore.— Parisiis, in via dicta Jean-Jacques-Rousseau, 41. (Cl.) 78.1.80. - e— ———H a m — - —77 7 TRADITIO CATHOLICA. SAECULUM X. ANNUS 995. OIKOYMENIOY ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ TPIKKHZ, TA ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ. OECUMENII, TRICCJE IN THESSALIA EPISCOPI, OPERA OMNIA, JUXTA EDITIONEM PARISIENSEM ANN! 1631, PRAVIA EMENDATIONE DILIGENTISSIMA, TYPIS REPETITA. ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, BIBLIOTHECAEE CLERI UNIVERS E SIVE BAS CURSUUM COMPLETORUM ΙΝ SINGULOS SCIENTIE EOCLESIASTIC/E RAMOS" EDITORE. - —— — 5-0 —————— TOMUS POSTERIOR. —— Átip-Q- «i ——— PARISIIS APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSÉE DU MAINE, 127 1881 TRADITIO CATHOLICA SAECULUM X. ANNUS 998. ELENCHUS AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CXIX CONTINENTUR. — -.o—— IE m -————— —- OECUMENIUS TRICCAE IN THESSALIA EPISCOPUS. Commentaria in Novum Testamentum. (Continuatio... . . « « « .. ..... Col. 9 Sinopsis Anonymi ex OEcumenio in. Apocalypsin, ex qua discimus locum sedis episcopalis OEcumenii. ....... elles . . . 122 PATRIARCHJE CPOLITANI. Sententie synodales et sanciones pontificie . ο ......... ὁ ο ὁ ο ο Indez rerum et sententiarum in OEcumenii Opera « ....... 4... s 1904 OECUMENII COMMENTARIORUM — IN NOVUM TESTAMENTUM CONTINUATIO ΥΠΟΘΗΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM EPISTOL/E AD COLOSSENSES Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ῥώμης, οὐχ ἑωρακὼς pivA — Hancab urbe Roma scribit, cum nedum quidem αὐτοὺς, ἀχούσας δὲ περὶ αὐτῶν. Ἡ δὲ πρόφασις της Ἐπισνολής αὕτη * Τοὺς Κολασσχεῖς ἠθούλοντό τινες ἀπατῆσαι σοφίσµασιν Ἑλληνιχοῖς κατὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, xal περὶ των iv νόμν βρωμά- των κσὶ περιτοµῆς, Ταῦτα τοίνυν μαθὼν ὁ 'Amó- στολος, γράφει την ᾿Ἐπιστολὴν ὥσπερ χατηχητιχὴν αὐτοῖς ταύτην. Καὶ πρῶτον μὲν εὐχαριστῶν τῷ θεῷ, σηµαίνει ἀπὸ τοῦ σκότους αὐτοὺς µεταθεθηκέναι εἷς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. Καὶ ὅτι ὁ Χριστὸς εἰς ὃν ἐπί- στευσαν, εἰκών ἔστι τοῦ θεοῦ xal λόγος, δι οὗ τὰ πάντα Ὑέγονε, Καὶ ὅτι ἔπρεπεν αὐτὸν δημιουργὸν ὄντα, Ὑενέσθαι καὶ πρωτότοκον τῆς κτίσεως, καὶ πρωτότοκον ix τῶν νεκρῶν, ἵνα τὰ ἀμφότερα συνάψῃ, και ζωοποιήσῃ -τὰ πάντα. Προέτρεπέ τε αὐτοὺς ἐμ- eos vidisset, jam tamen de ipsis audisset. Occasio autem Epistolz fuit bxc : Colossensibus quidam imponere volebant Grecanicis sophismatis adver- sus Christi fidem,et de cibis legis ac de circumci- sione. Hac ergo cum didicisset Apostolus, hanc ad eos scribit Epistolam, tanquam ipsos erudjentem. Et primum quidem Deo gratias agens significat ipsos a tcnebris transisse ad lumen veritalis,quod- qne Christus in quem crediderunt, imago est et verbum Dei, per quod omnia : et quod decenserat ut si qui creator erat, fieret primogenilus ex mor- tuis, ut utraque conjungeret, et omnia viviüicaret. adhortatur primum eos, ut in fide permaneant, si- gnificans quod ipse Paulus minister sit Evangelii, µένειν τῇ πίστει, σηµαίΐίνων, ὅτι αὐτὸς ὁ Παύλος p in quod instructi sunt. Deinde etiam de legeetci- διάχονός ἐστι τοῦ Εὐαγγελίου iw» d κατηχήθησαν. Εἶτα καὶ περὶ τοῦ νόµου xal τῶν iv αὐτῷ βρωμά- των, καὶ περὶ ἡμερῶν καὶ ἐνιαυτῶν ἐξηγεῖται, καὶ ἀποδείχνωσιν ἠργηχέναι λοιπὸν τὰ παλαιὰ, καὶ τὴν περιτοµήν. Συμθουλεύε τε αὐτοῖς μλ πλανᾶσθαι ἀπὸ τῶν σοφιζοµένων καὶ πλανῷν αὐτοὺς θελόντων. Καὶ λοιπὸν παραινέσας καὶ ὧδε γονεῦσι xal τέχνοις, ἀνδράσι xal Ὑυναιξ, δούλοις xal Χυρίοις, καὶ τὰ ἄλλα τὰ πρὺς ἤθη συµθουλεύσας, τελειοῖ τὴν Ἐπιστο- A5», παραγγείλας τοῖς αὐτοῖς, ἵνα ὅταν ἀναγνωσθῇ παρ’ αὐτοῖς dj ᾿Επιστολὴ, ποιήσωσι xal ἓν cf, Λαοδικέων ἐκκλησίᾳ αὐτὴν ἀναγνωσθῆναι, xal τὴν ix Λαοδικείας καὶ εἰς αὐτοὺς ἀναγνωσθηναι, Ῥλταοίι, GR. CXIX bis qui in lege sun',et de diebus et annis comme- morat, et ostendit deinceps o!iosa esse velera, ip- samque circumcisiouem. & 84 Suadet preterea ne fallantur ab impostoribus et seducere eos nilenti- bus.Deinde postquam etiam hic parentes adhor- tatus est ac liberos, virosac mulieres, ser- vos etdominos aliaque suasit qui ad mores faciunt, concludit Epistolam : adhortatus ipsos ut ubi lecta fuisset apud eos Epistola, curerent ipsam quoque legendam in cetu Laodicensium, et que Laodicensium erat, ut etiam apud ipsos lege- relur. 11 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI | 12 THEODORETI. [n pluribus Epistolis significat Apostolus media- tionem ad Deum ac Patrem et reconciliationem contigisse hominibus perFilium. »Unus enim Deus, inquit, et unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus !. » Rursumque : « Per quem re- conciliationem accepimus 3.» Et Dominus seipsum ostium et viam appellat $. Neque enim alio modo nisi per ipsum etin ipso contingit cuiquam acces- sus ad Patrem 4. Propter hoc namque cum Deus esset, homo quoque factus est, ut inter Deum et homines mediator exsisteret, qui et hoc et illud esset. Verum existimabaut Colossenses per ange- los accessum haberi ad Patrem et non per Chris- tum. Deinde mnltas habebant Judaicas ac Grecas observationes, dies observantes et temporum op- portunitates et quecunque hujusmodi erant ; que omnia scribendo Epistolam corrigit Paulus. EPISTOLAE AD COLOSSENSES CAPITA. 1. Gratiaruin actio de Colossensibus,qui propter spem, Deo familiares effecti sunt. 9. Precatio pro ipzis,ut recipiantur adsapientiam operativam,ad virtutem toleranlie cum gratia- rum actione familiaritatis, que est ez purifica- tione. 3. De creatione per Chrislum , οἱ reconcilia- tione per conjunctionem Dei. GEOAOQPHTOr., Ἐν πολλοῖς ὁ ᾿Απόστολος δηλοῖ τὴν πρὸς τὸν θεὸν xal Πατέρα µεσιτείαν καὶ καταλλαγὴν τοῖς ἀνθρώ- ποις διὰ τοῦ Υἱοῦ γεγονέναι, € Eic γὰρ θεὸς, φησὶ, καὶ sic μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἄνόρωπος 'In- σοῦς Χριστός. » Καὶ πάλιν» « Δι o, φησὶ, thv καταλλαγὴν ἐσχήκαμεν. » Καὶ ὁ Κύριος θύραν ἑαυ- τὸν καὶ ὁδὸν καλετ. Οὐ γὰρ ἑτέρως εἰ μὴ δι αὐτοῦ καὶ iv αὐτῷ ἀπέλθοι τις πρὸς τὸν Πατέρι. Aii τοῦτο γὰρ (v θεὸς, xzl ἄνθρωπος γέγονεν, ἵνα θεῷ καὶ ἀνθρώποις μεσιτεύσῃ, τοῦτό τε ὧν κἀχεῖνο. "AÀÀ' ol Κολοσσαεῖς, ὑπὸ ἀγγέλων qovto τὴν προσ- γέσθαι πρὸς τὸν Πατέρα, xal o) διὰ τοῦ αγωγὴν B Ἀριστοῦ. Έπε'τα πολλὰς εἶχον παρατηρήσεις Ἰουδαϊικὰς καὶ Ἑλληνικὰς, ἡμέρας παρατηρούμενοι καὶ καιροὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα. Άτινα πάντα, γράφων τὴν Ἐπιστολὴν, διορθοῦται ὁ Παῦλος. « ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΛΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. » α. € Εὐχαριστία ὑπὶρ Κολοσσαέων οἰκειωθέντων θεῷ iv! ἐλπίδι. B. « Eby3) ὑπὲρ αὐτῶν εἰς σοφίαν πρακτικὴν, εἰς δυνά- µιν ὑπομονῆς, σὺν εὐχαριστίᾳ τῆς οἰχειώσεως τῆς iv χαθάρσει. » q . € Περὶ τῆς iv Χριστῷ κτίσεως xal ἀνακτίσεως τῆς κατὰ συνάφειαν θεοῦ. » 4. De gentium adduclione, qua facta est in cor- C δ), « Περὶ ἐθνῶν προσαγωγῆς τῆς ἓν σώματι Χριστοῦ pore et passione Christi per fidem. 9. De doctrina ipsius trudita per labores, re- conciliativa ad exhibitionem coram Deo. 6. Quod non oporteat eos qui sapientiam habent in Christo, humana incedere fallaci sapientia. 1. Quod conjunctio ad Deum, spiritualiter quo- que ea qua legis sunt continet ad convivendum Christo. 8. Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio habentur non spiritualibus qui virtutem Christi vivunt. 9. Exhortatio ud purgationem, sanctificationem, benignitatem, pielatem, discendi amorem, can- tum Psalmorwn, laudabilem secundum Deum p conversationem, et gratiarum aclionem. 40. Quac ad cimcor diam erga familiares spectant. ! [ Tim. uj, 5. 2 Rom. v, 14. 5Joan. x, 9. xai πάθει διὰ πίστεως. » t. e Περὶ τῆς διὰ τῶν πόνων αὐτοῦ διδαχῆς, ἆνα- κτητικῆς εἷς παράστασιν θεοῦ. y» 6. * Περ τοῦ μὴ ὑπάγεσθι ἀνθρωπίνῃ cola ἁπατηλῇ, τοὺς Ev Χριστῷ τὴν σοφίαν ἴἔχον- τας. » ζ. « Ou d πρὸς Θεὸν συνάφεια xal τὰ τοῦ νό- µου περιέχει πνευματικῶς εἷς τὸ συζῆν Χριστῷ. » ". €« Οτι oi τοῦ σαρχιχκοῦ νόµου τύποι, σαρχιχοῖς χρήσιμοι, οὐ Ἅππνευματικοῖς τοῖς ἓν δυνάμει Χριστοῦ ξῶσιν. » θ, « Παραΐνεσις κακαθάρσεως, ἁχιασμοῦ, φιλαν- θρωπίας, «Φφιλοθεότητος, ΚΦιλομαθείας, ψφαλμ- ᾠδίας, εὐφήμοω εἷς θΘεὸν διαγωγῆς, εὖχα- ριστίας. » v. « Τὰ πρὸς τοὺς οἰχείους ὁμονοητικῶς. » 4 Matth. χι, 27. 13 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 14 ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H IIPOXZ ΚΟΛΟΣΣΑΗΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ PAULI APOSTOLI AD COLOSSENSES EPISTOLA IIPOOIMION, « Παῦλος ἀπόστολος ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, διὰ θελή- µατος Oso), xal Τιμόθεος, ὁ ἀδελφὸς, τοῖς ἐν Κολοσσαῖς ἁγίοις καὶ π'στοῖς ἆδελφοτς ἐν Χριστῷ, χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη, ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ πριατοῦ. » El Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶμι ἀπόστολος, καὶ θέληυα τοῦτο τοῦ Πατρός ἐστιν, εὔληλον ὡς Aron τὰ παρ’ ἱμοῦ. Τοιγχροῦν, φησὶ, γινώσκετε ὑπὸ Υἱοῦ ὑμᾶς προσάγεσθχι. « Διὰ θελήματος θεοῦ. » Σημειοῦ τὸ, Ava, ἐπὶ Πατρὸς εἰρημένον. « Τοῖς ἐν Κολοσσαῖς. » Πόλις Φρυγίας αὕτη, ἡ λεγομένη vov Χώνα, « Ἁγίοις καὶ πιστοῖς ἀδελφοῖς iv Χριστῷ, » τὸ εἶναι, φησὶν, ἅγιοι καὶ πιστοὶ ἔχετε, ἄρα διὰ Χριστοῦ d mpoc- αγωγὴ, καὶ o) 98 ἀγγέλων. KEPAA. A'. « Εὐχαριστία ὑπὲρ Κολοσσαέων οἰχειωθέντων θεῷ in. ἐλτίδι » « Εὐχαριστοῦμεν τῷ Ot καὶ Πατρὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, πάντοτε πιρὶ ὑμῶν προσ- ευχόµενοι, ἀκούσαντς την πίστιν ὑμῶν ἐν Ἀριστῷ Ἰησοῦ, xal τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τος ἁγίος διὰ τὴν ἐλπίδα τὴν ἀποχειμένην ὑμῖν iv τοῖς οὑρανοῖς. — Hv προηκούσατε — i, Tp λόγῳ τῆς ἀληθείας τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ παρόντος εἷς ὑμᾶς, χαθὼς καὶ iv παντὶ τῷ xó- cup xal ἔστι καρποφορούµενον, καθὼς xal ἐν PRO(EMIUM. I, 1-3. Paulus opostolus Jesu Christi, per vo- luntatem. Dei, et Timotheus frater, iis qui sunt Colossis sanctis ac fidelibus fratribus in Christo, gralia vobis et paz a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. Si Jesu Christi sum apostolus, idque voluntas Patris est, manifestum est vera esse que a me praedicantur. Cognoscite itaque quod vos a Filio adducamini. « Per voluntatem Dei. » Animadver- te Per, de Patre dictum esse. « His qui sunt Co- lossis. » Hzc civitas est Phrygize,quae nunc Chona appellatur. « Sanctis ac fidelibus fratribus in Christo. » Si in Christo esse facit sanctos ac fide- les, utique per Christum est adductio ad Patrem, et non per angelos. CAPUT I. Graliarum actio de Colossensibus qui propter spem Deo familiares effecti sunt. I, 3-8. Gratías agimus Deo et Patri Domini nos- tri Jesu Christi,semper pro vobis orantes,cum au- dissemus fidem vestram in Christo Jesu,et charita- tem ergaomnes sanclos propter spem repositam vo- bis in colis : de qua prius audistis per sermonem veracem Evangelii quod prasens est apud vos, quemadmodum el in toto mundo etiam fructificat, sicut el in vobis, ex eo die quo audistis et cognu- vistis gratiam Dei in veritate. Quemadmodum et ὑμτν, ἂἀφ hc hpípzc Ἅἡἠκούσατε καὶ Eqvoce την dedicisti ab Epaphra dilecto conservo nostro,qui yáow τοῦ θεῶ iv ἀληθεᾳ, καθὼς καὶ ἐμάθετες est fidus pro vobis minister Christi, qui et erpo- ἀπὸ ἸἘπαφρᾶα τοῦ ἀγαπητοῦ συνδούλυ ἡμῶν, suit nobis vestram dileclionem in spirilu. ὃς ἔστι πιστὸς ὑπὲρ ὑμῶν διάκονος τοῦ Χριστοῦ, ὁ καὶ δηλώσας ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἀγάπην ἓν πνεύ- ματι. 5 ᾿Επὶ τὸν Πατέρα ἅπαντ« ἀνατίθησιν, ἵνα µη εὖθὺς προστᾷ Χριστὸς ὡς θεὸς αὐτοῖς νηφίοις οὖσιν. « Πάν- τοτε περὶ ὑμῶν προσευχόµενοι. 5 Διὰ τῆς συνεχείας τὴν πρὸς αὐτοὺς ἀγάπην δηλοἹ. « ᾿Ακούσαντες, » Ὁ Ἐπαφρᾶς ἦν ἀπηγγελκὼς τῷ Παύλψ. ε Tav πίστιν ὑμῶν iv Χριστῷ. » ᾿Εγὰ, φησὶν, ἀκήχοα, ὅτι εἷς Χρι- στὸν ἔχετε τὴν πίστιν. Οἱ δὲ οὕτως ἔχοντες, πῶς &' ἀγγέλων τὴν προσαγωγὴν εἶναι ὑπειλήφατε ; « Kal τὴν ἀγάπην τὴν εἷς πάντας. » El elc πάντας, οὐχοὺν καὶ sl; ἡμᾶς. e Διὰ τὴν ελπίδα. » O5 δεῖ γὰρ ἐνταῦθα, Ad Patrem omnia refert : ne, cum pueri sint οἱ insipientes, statim ipsis Christus ut Deus propona- tur. «Semper pro vobis orantes » Assiduitate signi- ficat amorem erga ipsos. « Cum audissemus. » Epaphras Paulo renuntiaverat. « Fidem vestram in Christo. » Ego, inquit, audivi quod in Christum fidem habeatis.Quomodo autem,cum aliter vos ha- beatis adductionem ad Deum pcr angelos et fieri creditis? « Et charitatem erga omnes. » Si erga omnes, igitur etiam erga nos. « Propter spem.»Non 15 GECUMENII TRICC/E EPISCOPI 16 enim oportet que hic sunt exspectare, sed quiz in A ἀλλὰ τὰ έκετ ἐχδέχεσθαι, καὶ μὴ ἀποχνεῖν πρὸς τοὺς futuro : nec pigros esse ad presentes afflicliones. « De qua prius audisis. » Sermonem dicit predi- cationis verilatis. Prius, inquit, audistis ante me, ante presentem Epistolam.Non dieit autem Pradi- cationis, sed Evangelii, significans Christi benefi- cia. Quis enim evangelizare potuisset nisi bona fuissent ? « Quod praesens est apud vos.» Quod efficaciam habet,et creditur, inquit. «Quemadino- dum et in toto raundo. » Promptiores ipsos reddit circa fidem, ex eo quod habebant omnes regulas.' « Etiam fructificat. » 4468 Fructificat autem et augetur quotidie, nonnullis certe ad fidem acce- dentibus. Nam hoc fructus et augmentum est Evangelii, ut plures efficiat discipulos. « Ex eo die quo audistis. » Id, inquit, habetis, ut alii ex vo- bis cognoscant. Est autem laus horum quod ex eo die quo adierunt non cessant ad fidem accedere. « Graiiam Dei in veritate. » Non errore aat vanis sermonibus, sed in veritale. « Ab Epaphre. » Ibi Indubie predicaverat Epaphras. Dilecto autem di. xit el conservo, ut virum fide dignum ostenderet. « Pro vobis minigler. » Cum ad ipsum Paulum per- venisset, miniser pre ipsis factus est. Chrisli vero ait, quoniam in his quie Christum concergunt re- bus ministraverat. « Vestram dilectienem. » Quam babetis, inquil, erga me. Dilectionem autem, non carnalem, sed spiritualem; nam In spiritu, inquit. CAPUT II. ὦδε πειρασμούς. « Hw προηχούσατε. » Λόγον ἆλ- θείας τοῦ χηρύγματός φησι. Προηκούσατε δὲ, πρὸ ἐμοῦ, φησὶ, πρὸ τῆς νῦν Ἐπιστολῆς, Ob λέγει δὲ, Κηρύγματας, ἀλλὰ Εὐαγγελίου δηλῶν τὰς Χριστοῦ εὐεργεσίας. Τίς γὰρ ἂν εὐαγγελίσηται, sb μὴ τὰ χρηστά ; « To) παρόντος εἰς ὑμᾶς. » Τοῦ ἐνεργοῦντος καὶ πιστευοµένου, φησι. « Καθὼς καὶ iv παντὶ τῷ xócup. Προθυμοτέρους αὐτοὺς περὶ τὴν πίστιν «out ix τοῦ ἔχειν πάντας κανόνας. « Καὶ dou καρποφορούµενον. » Καρποφορεῖτει δὲ καὶ αὔξεται ὁσημέραι, προσιόντων τινῶν τῇ movet πάντως. Τοῦτο γὰρ καρπὸς καὶ αὔξησις Εὐχγγελίου, τὸ πολ- λοὺς ποιεῖν µαθητάς. « 'Ao' ἧς ἡμέρας ἠχούσατε. » Ἔχετε, φησὶ, xxl τοὺς ἄλλους ἐξ ὑμῶν κεἰδένι. Ἔπαινος δὲ αὐτῶν ὅτι &o' Ὡς ἤκουσαν οὗ παύονται τῇ πίστει προσιόντες, α Την Ὑάριν τοῦ θεού iv ἀληθείφ. » Οὐκ ἐν ἁπάτῃ xxl λόγοις εἰκχίοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀληθεί. «᾿Απὸ ᾿Επαφρᾶ. » Ἐκει πάντως ἑκή- ρυξεν ὁ Ἐπαφρᾶς, Toà ἀγαπητοῦ δὲ, καὶ συνδούλου εἶπεν, ἵνα ἀξιόπιστον τὸν ἄνδρα δεί. « Ὑπὲρ ὑμῶν διάκονος. » Πρὸς αὐτὸν τὸν Παῦλον ἀπελθὼν, διάκονος ὑπὲρ αὐτῶν Ὑέγονε. Τοῦ Χριστοῦ δέ φησιν, ἐπειδὴ ὑπὲρ τῶν sip Χριστὸν ἀνηκόντων πραγµά- τῶν διηκώόνησε. € Τὴν ὑμῶν ἀγάπην. » ν ἔχετε, φησὶν, εἰς ips, ᾿Αγάπην δὲ οὗ σαρχκιλὴν, ἀλλὰ πνευ- µατικήν * Ἐν πνεύματι γάρ φησι. ΚΕΦΑΑ Β΄ Precatio pro ipsis, ut recipiantur ad sapientiam ope- C « Εὐχλ ὑπὲρ αὐτῶν εἷς σοφίαν πρακτικὰν, εἰς rativam, ad virtutem tolerantia cum gratiarum actione familiaritatis, qua est ex purificatione. I, 9-11. Propterea εἰ nos, ez quo die audivimus, non desinimus pro vobis orare εί poscere, ut im- pleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapien- tia el prudentia spirituali, ut. ambuletis digne Domino, ut per omnia ipsis placeatis, in omni opere bono fructificanles el crescentes in agnitio- ne Dei,omni robore corroborati, juxta potentiam gloria illius,ad omnem tolerantiam ac patientiam cum gaudio. µενοι, Χατὰ τὸ κράτος τῆς δόξης αὐτοῦ, κεἷς gae. 9 Postquam, inquit, audivimns fidem vestram et δύναμιν ὑπομονῆς, σὺν εὐχαριστίᾳ τῆς οἰκειώσεως τῆς ἐν χαθάρσει. » « Διὰ τοῦτο xal ἡμεῖς, de ἧς ἡμέρας Άχρυσα- μεν, οὗ παυόµεθα ὑπὶρ ὑμῶν προσευχόμενοι καὶ αἱτούμενοι, ἵνα πληρωθΏτε τὴν ῥἐπίγνωσιν τοῦ θελήματος αὐτοῦ, iv πάσῃ σοφίἰᾳ καὶ συνέσει πνευματικῇ, περιπατῆσαι ὑμᾶς ἀξίως τοῦ Ku- plos, εἷς πᾶσαν ἀρέσκειαν ἓν παν ἔργῳ ἀγαθῷ καρποφοροῦντες, καὶ αὐξανόμενοι εἷς τὴν ἐπί- Ύνωσιν τοῦ Θεοῦ, ἓν πάσῃ δυνάμει δωναμού- πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ μµακροθιμίαν μετὰ Ίχα- Ἐπειδὸ, φησὶν, ἡχούσαμεν τὴν πίστιν ὑμῶν, καὶ dilectionem, non desinimus orare. Id autem argu- τὴν ἀγάπην, οὐ παυόμεθα δεόμανοι, Τούτο δὲ τῆς mentum est dilectionis Pauli etillorum occultacon- Παύλου ἀγάπης ἴἔλεγχος, κἀχείνων ἠρέμα κατάγνω- demnatione quod precibus quoque adjuli seipsos De, ὅτι xal εὐχαῖς βοηβούμενοι, οὖκ ἀνεκτήσαντο non recuperarint.«Ut impleamini. » Clam indicat ἑαυτούς. « ἵνα πληρωθῆητε. » ρέμα αἰνίττεται, 819 quod nondum ad perfectum pervenerint,sed ὅτι οὐδέπω πρὸς τὸ τέλειον ἔφθασαν, ἀλλ ἵνα μὴ ne eos contristet, ait: Impleamini, cum dicendum λυπήσῃ, εἶπε τὸ, Πληρωθητε, δέου, Στηριχθῆτε, fuisset Confltemini.Et quod ait :In omni sapienlia εἰπεῖν, Καὶ τὸ, Ἐν πάσῃ δὲ σοφίᾳ, τὰ αὐτὸ δηλοῖ. idem significat. « Voluntatis ejus.» Quae est autein α Τοῦ θελήµατος αὐτοῦ. » Tl δὲ τὸ θέλημα τοῦ ILi- voluntas Patris ? ut per Filium homines ad ipsum — «od; ; Τὸ δι) Υἱοῦ προσάγεσθαι αὐτῷ τοὺς ἀνθρώπους, ducantur, et non per angelos. « Et prudentia spi καὶ μὴ δι ἀγγέων, « Καὶ συνέσει πνυµαταῃ., » rituali? » Non juxta prudentiam, inquit, sapien- M3 κατὰ τὴν σύνεσιν, φησὶ, τῶν παρ ὑμῖν σοφῶν, tius qui apud vos sunt. « Ütambuletis.» Quis est « Περιπατῆσαι ὑμᾶς. » Τίς ἂν ὁ ἀξίως τοῦ Κυρίου autem quidigne Deo ambulat? Manifestum est quod περιπατῶν ; Δῆλον ὡς à ἑνόρετον πολιτείαν ἔχων, is quibonam habet conversationem.Ambularevero Τὸ δὲ περιπατῆσαι, τὴν ἀνένδοτον ἐπιμονὴν πρὸς τὸ accuratam in bono permanentiamsignificat.«Utper καλὸν δηλοτ. « Elc πᾶσαν ἀρέσκειαν, » τουτέστιν, tic omnia ipsi placcatis.sNam hoc significat eic πᾶσαν τὸ διὰ πάντων ἀρέσκειν αὐτῷ, xal ἔργῳ, καὶ λόγψ, 1 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 18 xxi Δόγμασι. Τοῦτο γὰρ τὸ Ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθφ. À ἀρέσχειαν,ΏΘΠΙΡΟ et opere et sermone ac dogmatis: « Καρπυφοροῦντες καὶ αἰξανόμενι, » Τὴν μὲν πίστιν, qnslv, ἐσχήχατε, Δεί δὲ κχὶ xxpnbv καὶ xov τὴν πίστιν ποιήσαθαι, τὴν διὰ χρηστῶν ἔργων ζωὴν, xal τὴν ἐντελη τῶν δογμάτων ἐπίγνω- σιν. Τοῦτο 0i παραδηλοῦντος ἐστι, ὅτι προσαγωγέα τὸν Y» νοκίει xal µεσίτην xal διαλλακτὴν πρὸς τὸν Πατέρα, τῷ οἰκείῳ a pau τὴν καταλλαγήν 3 , , ^ ^ ἑργχσάμενον. € Ἐν πάσῃ ὀυνάμε. » Ίνα, φησὶ, πρὸς τοὺς πειρασμοὺς καὶ τοὺς ὑπὲρ πίστεως κιν- θόνους ἀντέχητε ἀξίως τοῦ χράτους τῆς δόξης αὐτοῦ. e El; πᾶσαν ὑπομονήν. » Ὑπομονὴν μὲν πρὸς τοὺς ἔξωθεν πολεμοῦντας, οὕς οὐδὲ ἀμύνασθχι ῥᾷδιον * μαχροθυµέαν 6i πρὸς τοὺς ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἐπιθου- ob hoc enim additur : In omni opere bono.« Fru- elificantes el crescentes. » Fidem quidem habetis, inquit : verum oportet ut fides el fructum faciat et incrementum : nempe vitam per bona opera, et absolutam dogmatum cognitionem.Hoc autem ma- nifestanlis est quod sequestrum sive conciliatorem ducat Filium et mediatorem ac arbitrum,qui pro- prio sanguine reconcilialionem perfecit. « Omni robore.» Ut, dicit,adversus affectiones ac pericula fidei causa inducla resistatis juxta potentiam glorise illius. « Ad omnem tolerantiam. » Tolerantiam quidem ad oppugantes exterius quos nec ulcisci facile est : patientiam vero erga eos qui ex vobis Ἀεύοντας, οὓς καὶ ἀμύνασθαι δυνατόν. « Μετὰ χαρᾶς. » p ipsis tendunt insidias, quos etiam ulcisci possetis. M μετὰ ἀνάγκης xx1à φόβον, ἀλλά μετὰ q 2035 εὖχα- ῥιστοῦντες τῷ θεῷ. Δείχνυσι δὲ διὰ τούτων, µεγίστους πειρασμοὺς ὑπομένειν αὐτούς. 5 Εὐχαριστοῦντες τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς ei τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τὸν ἁγίων Ev τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤρ- exto ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους, καὶ µετέ- στησεν εἰς την βχσιλεαν τοῦ Υοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ. 5 Ott, φησὶ, Χατηξίωσεν ἡμᾶς, διὰ τῶν ὁμοίων, παθηµάτων τοῦ κλήρου xal της µερίδος τῶν ἁγίων, x1 ἐχαρίσατο Ἰχανοὺς ἡμᾶς γενέσθαι εἴς τε τὸ πά- σχειν, εἴς τε τὸν ἐκείνων χλῆρον, Καλῶς δὲ κλῆρον, oiovel κληρονοµίαν τινα καὶ δωρεάν. « Ob γὰρ ἄξια « Cum gaudio. » Non cuin necessitate ex timore, sed eum gaudio gratias agentes Deo. Per hec autem ostendil ipsos maximas perferre afflictio- nes. I, 12, 13. Gratias agentes Patrí, qui idoneos 1105 fecit ad parlem sortis sanctorum in lumine, qui eripuit nos a potesiale trenebrarum, et tran- stulit in regnum Filii sui dilecti. Dignatus est nos, inquit, per similium toleran- tiam parte ac sorte sanctorum : et gratuito donavit, ut idonei efficeremur et patiendi et assequendi sor- tem illorum. Et recte sortem dicit, veluti hzeredi- tatem quamdam ac donum. «Nequeenim condigna τὰ παθέµατα τοῦ νῦν χαιροῦ πρὸς vhv µέλλουσαν C suntaffectiones hujus temporis ad futuram gloriam ἀποχαλύπτεσθαι ὀόξαν. « El; τὴν μερίδα. » Τὴν αὐτήν, Φφηαὶ, μερίδα τῶν ἁγίων, τὸν αὐτὸν ἡμῖν ἔδωκε χλῆρον. € Ἐν τῷ φωτί. » Τουτέστιν, ἐν τῇ γνώ; σει τοῦ Θεοῦ. « O« ἑῤῥύσατο ἡμᾶς. » Ὑπὺ γὰρ τὴν τυραννίδα ἦμεν τοῦ διαδόλου, ἐφ᾽ fi, ἑλκύσας ck την βασιλείαν τοῦ ἀἁἀγαπητοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἤγανεν ἡμᾶς. Τοῦτο λέγει, τοῦ Yíoó τῆς ἀγάπης, ἤγουν τοῦ ἀγαπητοῦ Υοῦ. Πολλὴ δὲ ἐν ἑκάστῃ λέξει ἡ ὑπερθολή, Τὸ ὡς iv σχότει ὄντας xal ὑπὸ τὴν τοῦ ξιαθόλου ἐξουσίαν ᾖῥωσθῆναι, καὶ οὐ τουτο µόνον, ἀλλὰ καὶ εἷς τὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ μεταστῆναι βασι- λείαν. « Too Υοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ. » Τοῦ ἀγαπητοῦ ΙΠοῦ περιφραστικῶς. ΚκΕεΦατὲ Tl. qua revelabitur 5. » — « Ad parlem » 420 Eam- dem dicit partem sanctorum, ipsam quam dedit nobis sorlem. « In lumine. » Hoc est, in agnitione Dei.«Qui eripuit nos.» Nam sub diaboli tyrannide eramus, a qua extractos ad regnum dilecti Filii sui nos duxit. Hoc est, quod eit Filii dilectionis sive dilecti Filii. Est auiem magna vis et excellentia in quaque dictione : puta quod hi qui ia tenebris erant et sub diaboli potestate liberati sint : necid solum, verum eliam ad regnum Filii ipsiustransie- rint. Periohrasticeautem dicit τοῦ Υἱοῦ της ἀγάπης αὐτοῦ Filii dilectionis sui, id est, dilecti Filii sut. j CAPUT Ill. « Περὶ της ἓν Χριστῷ κτίσεως xal ἀνακτίσεως τῆς κατὰ D De creatione per. Christum et reconciliatione per συνάφειαν θεοῦ. » « Ἐν ᾧ ἔχομεν τὰν ἁπαλύτρωσνν διὰ τοῦ αἵμα- τος αὐτοῦ, τήν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν. Ός ἔστιν εἰχὼν τοῦ. Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, Ππρωτότοχος πάσης Χτίσεως. Ότι iv αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ iv εοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ xai τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνο, εἴτε χυριότητες, εἴτε ἀρχαὶ, sive ἑξουσίαι. Τὰ πάντα OU αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔχτισται. Ίνα μὴ νοµίσῃς εἶναι τὸ πᾶν τοῦ Πατρὸς, κοινο- ποιεῖται τὴν χάριν, Ἐν ᾧ yàp, φησὶν, Y, τουτ- έστι, δι οὗ Yloo ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, ὡσεὶ 5 Rom. vri, 18. conjunctionem Dei. I, 14-16. Per quem habemusredemptionem per songuinem ipsius remissionem peccatorum, qui e: imago. Dei invisibilis, primogenitus omnis creature, quod per illum creata. sint. universa qua in celis sunt. et qug in terra, visibilia et invisibilia, sive throni sive dominationes, sive principatus sive potestates. Omnia per illum et in illum creata sunt. Ne universum negotium solius Patris esse exis- mes, communem facit gratiam. Ait enim : In quo Filio, id est, per quem Filium babemus redemptio- 19 autem causam dedit, suo sanguine efficiens remis- sionem peccatorumNi:i enim remissa nobis essent peccata, nequaquam in regnum colorum essemus translati. « Qui est imago Dei. v Propter indifferen- tiam el cmniniodam squalitatem ac similitudi- nem, imaginem vocat Filium, tanquam effigiem exemplaris pulchritudinis. Ante omnem, inquit, creaturam visibilem οἱ invisibilem, cozternas ge- nitus. « Primogenitus omnis creaturz.» Hoc est, an'e omnem creaturam primogenitus ac unigeni- tus natus.Quidam ab imaginibus 484 quz inter nos sunt decepti, qua in tabulis aul cera haben- tur, existimarunt ita quoque circa Filium Dei. Quemadmodum enim ille, inquiunt, servant quidem speciem ac similitudinem hominis,atnon uatuam ac substantiam, ita et Filius Patris. Arja- nica est hac impietas. Sed iis qui 9ο dicunt di- verso ohjiciendum est quod octavo Geneseos ca- pite scriptum est: Adam genuitad imaginem suam. Multo enim aptius est ut illa de imagine suscipian- tur quacunque ait Scriptura de Filio et Patre ho- minum (siquidem presens etiam axioma Patri ac Filio Dei convenit), quam ea quas de lignea ac cerea imagine dicuntur, qua proprie non est,sed improprie dicitur imago. « Quod per illam creata sint omnia .» Nam omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est. Si autem omnia, igitur etiam angeli : quomodo ergo per angelosexistimatis vos habere accessum et non per Filium, qui Dominus est angelorum? « Sive Ahroni. » Postquam summatim invisibilia dixit, rursum veluti singu'atim sermone commemourat. « Omnia per ipsum. » Cum superius dixisset per ipsum creata esse omnia, nunc quasi seipsum in- terprelans, ait : Omnia per illum etin illum crea- ta sunt, significans supradictam prepositionem ἐν pro à capi, id est, In pro Per. « Et in illum creata sunt.» Hoc est, ab ipso pendet omnium consisten- tia, non solum quod in esse produxerit cum non essent, verum etiam quod jam facta contineat. I, 17-90. Et ipse est ante omnia, et omnia per slium consistant : et ipse est capul corporis Eccle- sic, qui est principium, primogenilus ez mor- tuis, uL si! in omnibus ipse primas. tenens : quo- niam in illo complacitum est. Petri. universum plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare cuncta erga se (pace facta per sunguinem crucis suc) per seipsum, sive qua $n terra sunt, sive qua in calis. « Et ipse est ante omnia. ο Non dixil : Factus est ante omnia, sed, Est ante omnia, hoc est, Quodcumque ensconeeperis,inven:esipsum prece- dentem et antea productum, perpetuo simul cum Patre et Spiritu subsisteutem.Siquidem temporale non esse, proprie Deo convert. « Per illum consis- tunt.» 8 $9 Nam peripsum productionem habenl et subsistentiam. « Et ipse est capul corporis. » Ubi illius dixit ac demonstravit potentiam, dicit OECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI nem : ac sidiceret : Pater quidem tradidit, Filius 4 Deyev * QU Ὁ μὲν Πατὴρ µετέ xt, ὁ δὲ Yioc δέδωχε την αἰτίαν, τῷ αἵματι αὐτοῦ ἄφεσιν ἁμαρτιὼν ipya- σάµεγος. E! Υὰρ μη ἀφείθημεν τῶν ἁμαρτιῶν, οὖκ ἄν εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν µετέστηµεν. € 0; ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. » Διὰ τὸ ἀπαράλλακτον καὶ πάντοθεν ἴσον καὶ ὅμοιον, εἰκόνα καλεῖ τὸν Ylbw, olovel ἐκμαγεῖον τοῦ ἀρχετύπου Χάλλους. llob πά- σης, φησὶ, τῆς ἈΧτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, γεννηθεὶς συναϊδίως. « Πρωτότοκος πάσης Χτίσεως. » Τουτέστι, πρὸ πάσης κτίσεως πρωτοτόκως καὶ µονογε- νῶς γενηθείς, Τινὲς ἐκ τῶν εἰκόνων τῶν ἐν fjv πλανη- θέντες, α΄ εἶσιν ἐκ σχνίδων καὶ κηροῦ, οὕτως ἐνόμισαν καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ, φηαὶν, αυται, εἶδος μὲν καὶ ὁμοίωμα σώζουσιν ἀνθρώπου, οὐ μὴν φύσιν f, οὐσίαν, οὕτω καὶ à ὙΥἱὸς τοῦ Πατρός. ᾿Αρειχνικὸν δὲ τὸ ὁυσσέ- θηµα. ᾽Αλλὰ τοῖς τοῦτο λέγουσιν, ἀντιθετέων τὸ κεί- µενον ἐν τῇ Γενέσει τῆς η ὅτι, φησὶν, ὁ Αδὰμ ἐγέννησε xatà τὴν εἰκόνα αὐτοῦ. Πολὺ γὰρ ἁρμοδιώ- τερον ἐχεῖνα δέξασθαι περὶ εἰχόνος, ὅτα ἡ Γραφή φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Πατρὸς ἀνθρώπων (ἔπειδη καὶ τὸ προχκείµενον θεώρημα εἷς Πατέρα καὶ Yiov θεοῦ ἀνήκει), $5 τὰ ἐπὶ τῖς ἀπὸ ξύλου xal κηροῦ εἰκόνος, ἥτις οὖκ ἔστι μὲν κυρίως, λέγεται δὲ κκ- ταχρηστικῶς εἰκών. e Ότι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τά πάᾶν- τα B» Πάντα γὰρ Ov αὗτο; ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ Ev, ὃ γέγονεν. El 6$ πάντα, οὐκοῦν καὶ ἄγγελοι. Πῶς οὖν OU ἀγγέλων νομίζετε ἔχειν τὴν προσαγωγὴν; xal οὐ διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ Δεσπότου τῶν ἀγγέλων ; «Εἴτε θρύνοι. » Ἐπὶ ὁμάδος εἰπὼν τὰ ἆ- όρατα, πάλιν ὦ ' ὥσπερ καθ ἑνὸς ime stp 45x τῷ λόγφ. « Τὰ πάντα δι αὐτοῦ. » "Avo, Ἐν αὐτῷ εἰπὼν ἐκτίσθη τὰ πάντα, VOV ὥσπερ ἐφερμηνεύων ἑαυτὸν quoc Πάντα δι) αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτιστχι, δηλῶν, ὅτι τὸ εἰρημέ- voy ἄνω, « Ev, OtZ » ἐστι, « Καὶ εἷς αὐτὸν ἔκτισται, 5 Τουτέστιν, εἰς αὐτὸν Ώρτηται ἡ πάντων ὑπόστχσις. Οὐ γὰρ µόνον ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγχγεν, ἀλλὰ καὶ γανόµενα θιαχρχτεῖο « Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ παντα ἐν αὐτῷ συνέστηχε, καὶ αὐτός ἐστιν d χεφαλη τοῦ σώματος τῆς Εκκλησίας, ὃς ἐστιν ἀργὴ, τοχος ix τῶν γένηται ἓν αὐτὸς πρωτεύων, Ot ἐν a) τῷ εὐδόκησε πᾶν τὸ πλ ωμά κατοικησαι, καὶ δι αὐτοῦ ἀποκχταλλάζαι τὰ πάντα tl; αὐτὸν, εἱρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ στευροῦ αὐτοῦ OL αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γης, εἴτε τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς. e Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάν των. » Οὐκ εἶπεν, νετο πρὺ πάντων, 3 Ἔστι πρὸ πάντων, ; Hà» 0 ἐὰν ἐννοήστς, αὐτὸν προόντα καὶ mpo0o- εστῶτα εὑρήσείς, ἀῑδίως συνυπάρ/οντα τῷ Πατρὶ xai τῷ Πγνεύματι. Τὸ γὰρ ἄχρονον, ἁρμόδιον θεῷ. «- Ἐν αὑτῷ συνέστηκε. » AU αὐτοῦ τὴν γένεσιν καὶ τὴν διαμονὴν ἔχει. α Καὶ αὐτὸς ἐστιν ἡ χεφχλὴ τοῦ σώ- µατος. Δείξας καὶ εἰπὼν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, λοι- πὸν λέγει καὶ τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι πάντων ὑπάρ- πρωτό- νεκρών, "va πᾶσιν Ἐγέ- τουτέστι 21 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. « « Τῆς A consequenter et benignitatem, quod cum omnium qum δεσπότης, τοῖς xit συνῆψεν ἑαυτόν. "Εκκλησίας. ο Too πάντων ἀνθρώπων Ὑένους. « Πρω- τότοκος ἐκ τῶν νεχρῶν. » ᾽Αρχὰ, φησὶν, ἀναστά- σεως χαὶ πρόφασις γενόμενος, 'H ἀπαρχὴ δὲ, δηλον- ότι καὶ τὸ mv ἔχει ἑπόμενον, ᾽Απαρχὴ δὲ νοεῖται͵ τὸ ἐἑξαίρετον καὶ θεῷ sl; θυσίαν προσαγόµενον. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς πεποίηχεν. « Ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων, » Καὶ vào καὶ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων γεγέννηται ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ πρὸ πάντων ἀνθρώπων ἀνέστη ἐκ τῶν νεκρῶν, ἀἁνάστασιν τὴν οὐκ ἔτι ὀψομένην θάνατον. « Ὅτι iv αὐτῷ εὐδόχη- σεν. * θέλησις, φησὶ, καὶ εὐδοκία γέγονεν ἐν αὐτῷ, τοστέστι͵, τῷ Χριστῷ, ἅπαν τὸ πλήρωμα xatoun- 22 sit Dominus , inferioribus seipsum conjunxerit « Ecclesi. » Generis omnium hominum. « Pri- mogenilus ex mortuis. » Factus, inquit, initium et occasio resurrectionis Primitite vero, nempe om- nia habens se sequentia. Intelligitur autem primi- ti: quod praecipuum est, et Deo in hostiam offertur. Hoc etenim Christus fecit, « Ut sit in omnibus ipse primas tenens. » Nam el ante om- nia secula natus est ex l'atre, et ante omnes ho- mines surrexit ex mortuis, resurrectione quam non sit jam subsecutura mors. « Quoniam in illo com- placitum est. » Voluntas, inquit, et beneplacitum σαι τῆς θεότητος, ὡσεὶ εἶπεν * Εἴ τι fjv ὁ θεὸς Λόγος, factum est in ipso, nempe Christo, universam ple- ἔκετ ᾧκησε. « Πᾶν τὸ πλήρωμα κατοικῆσαι,. » [Ol-niludinem inhabitare divinitatis : ac si diceret: Si KOYMENIOYT.,] O) σχετικῶς, ἀλλ᾽ οὐσιωδῶς, ὡς oy quid erat Deus verbum, ibi inhabitabat — « Univer- iv σώματ., o) Quy γενόμενος τῇ σώματι, ἀλλ ἐν Sam plenitudinem inhabitare.»Non in modum ha- σώματι ἐμψυχωμένῳ ἑνωθεὶς, ὃν τρόπον ἑνοῦται bitus,sed substantiz,sicut anima in corpore: non Φυχὴ cópaz. — IQANN. Τὸ πλήρωμα, οἱ μὲν τῆς anima factus corpori, sed in corpore, in illo quod θεότητος φασὶ, καθάπερ Ó Ἰωάννης ἔλεγεν, ὅτι ἐκ animatum erat unitus, quo modo unitur anima τοῦ" πληρώματος αὐτοῦ ἃμεις πάντες ἑἐλάδομεν, Corpori. — Plenitudinem divinitatis quidam sane τουτέστιν, εἴ τι ἦν 6 Υίὸς, ὅλος 6 lib; ἐκεῖ ῴὤκησεν, | dicunt,quamadmodum Joannes dixit quod de ple- οὐχὶ ἑνέργειά τις, à)À' οὐσία. Οὖκ ἔχει δὲ αἰταν nitudine ejus nos omnes accepimus : hoc est, si εἰπεῖν οὐδεμίαν, ἆλλ᾽ f τὴν θέλησιν τοῦ θεοῦ. Τοῦτο Quid erat Filius, totus Filius ibi hebitabat, non ut váp ἐστι, Ὅτι ἐν αὐτῷ εὐδόχησεν. e Εἱρηνοποιήσας,. » efficacia quaedam seu opera:io, sed substantia. Thw οὖσαν πάλαι ἔχθραν λύσας. Εἶτα ἵνα μὴ voui- Nullam autem potest reddere causam nisi Dei νο- σῃς αὐτὸν ὑπηρέτου τάξει τοῦτο ποιῆσαι, φησὶν, EK, luntatem Nam hoc est quod ait, Quoniam in illo αὐτὸν, τουτέστιν, αὐτὸς ἑἐχυτῷ τε καὶ Πατρὶ τος complacitum est. « Pace facta, » soluta ea que ἄνθρωπους χατήλλαξε * λύσας γὰρ τὴν πάλαι ἔχθραν olim erat inimicitia. Deinde ne ipsum in modum πρὸς Θεόν τε xal ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους εἰρήνην C ministri id facere existimes, ait: Erga se : hocest, ἐποίησεν. Ὅρα δὲ τῶν λέξεων τὰς ἐμφάσεις, Κατ- 1ρ5θ 51 ipsi ac Patri homines reconciliavit, siqui- ἡλλαξε, qnoi, καὶ εἰρήνευσεν ἡμᾶς δι αὐτοῦ, του» dem soluta veteri inimicitia inter Deum et angelos ἐστιν, οὐ λόγῳ κχελεύσας, ἀλλὰ σωματικῶς ivp- achomines pacem fecit.Considera vero dictionum Υήσας * καὶ οὐχ ἁπλῶς δι ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦ emphases Reconciliavit, inquit, ac pacificavit nos α-ματος ἐκχυθέντος, καὶ ἐκχυθέντος διὰ τοῦ ἔπονει- — per seipsum : hoc est, non sermone jubens, sed δίστου θᾳνάτου τοῦ σταυροῦ. — [bOT.] Τὸ ὑπερθα- proprio corpore efficiens.Nec simpliciter per sei- τὸν, Εἱρηνοποιήσας δι ἑαυτοῦ, τουτέστιν, αὐτουργή- psum, sed per sanguinem effusum : effusum, in- σας, à οὐ δι ἑτέρων ἡμῖν πραγματευσάµενος τὴν quam,per maximi opprobrii mortem in cruce. — elorvnv. Ποίῳ δὲ τρόπι ταύτην εἱργάσατο ; Διὰ τοῦ Hyperbaton est, Pace facta per seipsum : hoc est, αματος, φησὶ, τῆς σταυρώσεως αὐτοῦ. Σταυρωθες non per alios conciliata nobis pace, sed per seip- (ie ὑπὲρ ἡμῶν, εἱρήνευσε καὶ κατήλλαξεν ἡμᾶς. sum effecta. Quo autem molo hanc effecit? 898 « Εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς.» Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς πρὸς Per sanguinem, inquit, crucifixione sua.. Cruci- ἑαυτοὺς ἑστασιάζομεν, καὶ πρὸς τοὺς ἀγγέλους ἔχθρα fixus enim pro nobis pacificavit ac reconciliavit A, ἀπεχθανομένους ἡμῖν, διὰ τὸ ὑθρίζεσθαι τὸν nos. « Sive qua in terra sunt. « Siquidem nos αὐτῶν Δεσπότην ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. ll&x οὖν εἷρή- D quoque adversus ipsum dissidebamus et inimicitia vn Ὑέγονεν ; ᾽Απήγαγεν ἓν οὐρανῷ τὸ σῶμα αὐτοῦ, eral adversus angelos, inimicos nobis effectos, eo τὸ ἐχθρὸν πάλαι, Όφθησαν δὲ καὶ ἐπὶ γῆς ἄγγελο,, quod illorum Dominus esset ab hominibus injuria καὶ γέχονε φιλία λοιπὸν xal εἰρήνη. Πῶς οὖν δι ày- ἀΠεσίπβδ. Quo modo ergo pax facta est; Corpus γέλων προσάγεσθχι φησὶν ὑπονοεῖτε τῶν ἐκπεπολεμωμέ- ἱραίας in ccelum subductum abstulit veterem ini- ων, εἰ μὴ αὐτὸς εἰρήνευσεν ; miciliam. Apparuerunt autem et in terra angeli, et deinceps facta est pax et amicitia. Quo igitur modo per angelos qui inimici effecti erant vos adduci potuisse existimatis, nisi ipse pacificasset ? ΚΕΦΑΛ. A'. CAPUT IV. « Περὶ iva προσαγωγῆς τῆς iv σώματι Χριστοῦ καὶ [ε gentium adductione, quo facta est in corpore πάθει διὰ πίστεως. » et passione Chrisli per fidem. € Καὶ ὑμᾶς ποτε ὄντας ἁἀπηλλοτριωμένοῦς καὶ 1,21-23. Et vos qui quondam eratis abalienati et ἐχθροὺς τῇ διανοίφ, iv τοῖς ἔργοις τοῖς πονη- (inimicimente,in operibusmalis,nunctamen recon- 6 Joan. 1, 16. 29 ciliavit in corpore carnis sueper mortem ut exhi- lerét vos sanctos: él érreprehensibiles et inculpatos ih conspectu suo :si tamen permanelis in fide fun- dati ac stabiles nec. diznovemini a spe Evangelii quod audistis, quod predicatum est apud univer- sam creaturam, quo sub calo esl cujus factus sum ego Paulus minister. tbv οὐρανὸν, οὗ ὀἐνενόμην ἐγὼ Παῦλος Hic ostendit quod eliam cum essent. reconcilia - tione indigni, reconciliaverit. Eratis enim, inquit, inimici et abalienati. Siquidem non solum eramus snb potestate Satan:, verumetiam erga Deum ge- rebaimus hostilem animum. « Et inimici mente. » Hoc est, Non inviti mala operati sumus et subita quadam correplione abducti : sed communi stu- QECUMENII TRICCAE EPISCOPI 24 ροῖς. Nu ὁξ ἀποχχτήλλαζε τῷ σώματι τῆς όαρχὺς αὖτου, διὰ τοῦ ἈὈχνάτου παραστῆσα. ὑμᾶς ἁγίως καὶ ἁμώμους, καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτ.ῦ. EU γε ἐπιμέντε τῇ πίστει τε- θεµελιωµένοι καὶ ἑδραῖοι, καὶ a μετακινούμενοι ἀπὸ τῆς ῥἐλπίδο τοῦ Ἐὐαγγελίου οὗ ἠκούσατε τοῦ κηρυχθέντος ἐν πάσῃ Tj κτίσει τῃ ὑπὸ διάκονος. 9 "Evzx90x δείχνοσιν, ὅτι καὶ ἀναχξίους ὄντας τῆς καταλλαγῆς κατήλλαζεν. τε γὙὰρ, φησὶν, ἐχθροὶ καὶ ἀπηλλοτριωμένοι. Οὐ γὰρ µόνον μεν ὑπὸ τὴν ἑξουσίαν τοῦ Σατανᾶ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν θεὸν ám- εχθῶς εἴχομεν, € Καὶ ἐχθροὺς τῇ διανοίφ. » ᾿Αντὶ τοῦ, Οὐκ ἄχοντες ἀπράττομεν τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ xal κατὰ συναρπαγὴν, ἀλλὰ μετὰ µελέτης, καὶ τὴν dio, et inimicitiam erga Deum cogitationibus an- B ἔχθραν τὴν πρὸς θεὸν τοῖς λογισμοῖς προτυπώσαν- tea imaginanles, adeo ac inimicas ipsi actiones progrediabamur. Idcirco abundans fuit divina be- niguilas, t 8 4 quod eos etiam qui ejusmodl essent reconciliaverit ac susceperit. eInoperibus malis.» Non in menteduntarat alienatio erat,nequein sola voluntate, sed etiam operibus inimici eratis, in- quit, et quie inimicorum sunt operabamini. « In Corpore carnis sua. » Rursum ponit modum re- conciliationis,sciens ipsum esse divinum, quia per corpus suum reconciliavit : non solum verberatus ac alapis cesus, sed et mortuus, idque morte maxime probrosa. « Ut exhiberet vos sanctos. » Quod superius dixit : Qui idoneos nos fecil, hoc etiam nunc designat.Neque enim solum per recon- τες, οὕτως ἐπὶ τὰς ἐχθρὰς αὐτῷ πράξεις ἐχωροῦμεν. Διὸ ἄφατος Ἡ θεία φιλανθρωπία, ὅτι καὶ τοιούτους ὄντας κατήλλαξε καὶ προσεδέξκτο. € ν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς. » OO µέχρι διανοίας ἦν d ἀλλοτρίωσις, οὐδὲ ἄχρι προχιρέσεως, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔργοις ἐχθροὶ Ws, φησὶ, τὰ ἀχθρῶν πράττοντες. « Ἐν τῷ σώματι της σαρχὸς αὐτοῦ. » Πάλιν τὸν τρόπον τῆς Χαταλλα- γῆς τίθησιν, εἰδὼς θεῖον αὐτὸν ὑπάρχονται ὅτι διὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ, φησὶ, κἀτήλλαςεν, οὗ µόνον πληγεὶς fj ῥαπισθες, ἀλλὰ καὶ ἀποθανὼν καὶ τῷ αἰχίστῳ θανάτῳ. « Παραστῆσχι ὑμᾶς αἁγίος. » Όπερ ἄνω φησὶ, Τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς, τοῦτο καὶ αἰνίττεται. Ότι οὐχ ἁμορτιῶν ἑῤῥύσατο µόνον - τῆς κχαταλλαγῆς, ἀλλὰ καὶ ἁγίους καὶ ἀμώμους ciliationem a peccatis liberavit, sed et sanctos et C ἀνεγκλήτους παρέστησε. « Καὶ ἀνεγαλήτους. » σπερ irréprebensibiles ac inculpatos exhibuit. « Et in- cülfatos. » Quasi qui ne ansam quidem peccati dederitit. « In conspéctu suo. » Donata sanctimo- fà quz in conspéctu ipsius est. « Si tamen per- rüanetis. » Ne Jaxos reddat ipsos él existiment quód Christi mots rem ómnem peregerit,nec dein- ceps opus sit quopiám nostro opere, addit : Si tamen permanetis in fide spei Evangelii. Nec utcunque permatnétis : contingil enim et fluctuan- tem permanere : sed fundáli, inquit, ac stabiles, nec dimovemini a spe Evangelii. Quse est autem spes Evangelii? Christus « Quod audistis, quod prádicalum est. » Ipsis primum in testes citatis, postea dixit orbem qui inhabitatur.Non ait autem : Quód préicatur, sed Praedicatum est, hoc esl, jàm creditam ést. « Cujus factus sum ego Paulus midister. ? Admiratione dignum significat Evau- gelium. Cujus, itquit, minister ego Paulus factus sum. Jam enim magnum erat Pauli nomen. Et bene, Ait, ininister. Nihil, inquit, proprium dico, séd administro Deo. CAPUT V. De doctrina ipsius tradita per labores. revoucilialiva, dd exhibitfow^m coram Deo |, 24-25. Nunc gaudeo super afflictiunibus meis pro vobis,et vicissim compleo que desunt offtictio- tum Christi in carne mea,pro corpore ipsius,quod est Ecclesia : cujus Ecclesi factus sum ego mini- μηδὲ λὰθὴν ἁμαρτίας δεδωκότας. « Κατενώπιον αὖ- τοῦ. » Τὴν κατενὼπιον αὐτοῦ ἁγιωσύνην χαρισάµε- voc, » Εἴτε ἐπιμένετε. α Ίνα μὴ Ἰχύνος νὐτοὺς ποιήστι, καὶ νοµίσωσιν ὅτι ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ τὸ πᾶν εἰργάσατο xal λοιπ.ν οὐ χρεία τινὸς Μμετέρου, προστίθησιν * ET γε, φησὶν, ἐπιμένετε τῇ πίστει τῆς ἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἐπιμένετε, (fw γὰρ καὶ σαλευόµενον ἐπιμένειν,) ἀλλὰ τεθεµε- λιωµένοι, φησὶ, καὶ ἑδραῖοι, καὶ μη μετα ανούμενοι, ἀπὸ τῆς ἑἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου. Τίς ὃξ t$ ἑλπὶς τοῦ Εὐχγγολίου ; Ὃ Ἀριστός. « OO ἠκούσχτε τοῦ κη- ρυχθέντος. » Aüro); πρώτους χαλέσας μάρτυραςν οὕτως εἶπε τὴν οἰκουμένην. Οὐκ εἶπε δὲ, Κπρυσσο- μένου, ἆλλα Κπρυγθέντος, τουτέστι, πιστευθέντος λοιπόν. € Οὗ ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος διάκονος. » Τὸ ἀξιοθαύμαστον τοῦ Εὐαγγελίου δηλοτ. OD, φησὶ, διάκο- voc ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος. Λοιπὸν γὰρ μέγα ἣν τὸ ἠχύ- λου ὄνομα. Καλῶς δὲ τὸ ?tixovog. 0ὐδὲν, φητὶν, ἴδιου λέγω, ἀλλὰ Ot) διακον, REPAA E. « Περὶ τῆς ὃιχ τῶν πόνων αὐτοῦ διδαγΏς, ἀνχκτητικῆς tlc παράστασιν θεοὺ. v τοῖς παθήμασί µου ὑπ'ρ ὑμῶν, τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων σαρχἰ µου, ὑπὶρ τοῦ σώματος τν , 9 Hc ἐγενόμην ἐγὼ « Nov χαΐρω iv καὶ ἀνταναπληρὼ τοῦ Χριστοῦ iv τῇ αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ὁ Εκκλησία, 25 διάκονος κατὰ τὴν οἰκονομίαν δοθεῖσάν µοι εἷς ὑμᾶς πληρῶσαι τὸν λόγον τοῦ θεώ. » Καὶ τοσοῦτον; φησὶν, ἔστιν ἀληθῆς ἡ Dm τοῦ Εὐαγγελίου, ὅτι καὶ πάσχειν αἱροῦμαι δι αὐνὴν, καὶ χαιρω πάσχων. Πάσχω δὲ, οὐχ ὑπὶρ ἐμαυνοῦ, ἀλλὰ δι ὑμᾶς, ἵνα ὑμᾶς ὠφελῆσαι δυνηθῶ. « Καὶ ἀνταναπληρᾶ τὰ ὑστερήματα. » βαθαί ! olov λέχεί: E! ὁ Χριστὸς ἐἑνανθρωπήσας, ἐμπαιχθεὶς, xal ῥαπι- σθεὶς, Χαὶ σταυρωθεὶς, xal ἀποθανὼν, ὀφείλων τι καὶ χρεωστῶν ὑμῖν ἀπᾶλθε ὡς µείζονα παθεῖν ὀφείλων, ταῦτα ἐγὼ ἀνταναπληρῶ. E! τι γὰρ ὑστέ- onst παθεῖν, ἐγὼ πάσχω, gne. --- [Φωτ] Ὁ πριστὸς γὰρ ῥᾳπισθεὶς. xai ἐμπαιχθεὶς, xal µαστι- ἀθεὶς, xal σταυρωθεὶς ὑπὲρ ἡμῶν, οὐγ ἁπλῶς ἑἐπλή- COMMENT. IN EPIST. AD 001085. 26 το θεοῦ «cAvASster juxta dispensationem Dei, quo dala est mi- hi ut vos compleutis sermonem Dei. Et adeo, inquil, vera spes est evangelii quod etiaià propler ipsam pati eligo et patiens gaudeo. Patior aulem non pro meipso, sed propter vos, ut vos juvare possin « Et vicissim compleo que desunt. » Pape! quidnam est quodait?Si Christus homo factus. illusus, et alapis czesus, crucifixus ac mortuus, quidpiain debens et cbligatus vobis dis- cessil, cum majura pali debuisset, liec ego vicissim compleo. Si quid defuit quod ille palerelur, ego, inquit, patior. — Christus enim alapis ezesus ac illu- sus, flagellatus ei crucifixus pronobis, non simplici modo omnia complevit, sed supra mentemquoque, πάντα. ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ νοῦν, καὶ ἀφράστῳ ῃ el sermone non investigab li explevit. Omnes ita- λόγν ἐξεπλήρωσε. ἈΧρεῶσται οὖν πάντες καθεστή- Άχμεν, ἀντι τῶν µωρίων ἔχείνων καὶ σωσικόσμων παθῶν, καὶ αὐτοὶ ὑπομένειν καὶ ἀντεισάχεν πα- θέµατα καὶ θλίψεις ὑπβρ Χριστοῦ καὶ τοῦ σώματος xx), ἵνα ἀνταναπληρώσωμεν ἃ ἔπαθεν ὁ Χριστὸς ὡτὲρ ἡμῶν. Αλλὰ µην ἀνταπληρῶσαι αὑτὰ, τωτ- iru, ἴσως xal ὁμοίως παθεῖν, χαὶ μιδενὶ ἑλλιπετν ἀδόνατον. Αλλ ὅσα ἂν πάθωµεν, ὑστέρημά dou robe τὰς θλίψεις τοῦ αριστοὺ. Πῶς γὰρ ἂν καὶ ἀνταναπληρωθείη τὸ, Δεσπότην ὑπὲρ δούλου παθε-ν, ka τοῦ δοῦλον ὑπὲρ Δεεπότου:; Οὐ γὰρ ἴσων τοῦτο οὐδὲ ὅμοιον, πολλοῦ γε καὶ δει. Ἡ τὸ ἀναχμάρτητον ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν καὶ προσκεχρουκότων, διὰ τοῦ τοὺς iw ἁμαρτίις ὑπὲρ εὐεργέτο καὶ ἀναμαρτήτου que debitores constituti sumus ob innumeras illas et mundum salvantes a!flictiones, ut ipsi eliam to- leremus, viciss imque suslineamus afflictiones ac calamitates pro Christo el corpore ipsius, ut vicis- sim compleamus qua passus esl Christus pro no- bis. Atqui vici-sim ipsa complere, id esl, eque ac simili modo pati ita, ut n.hil pr:etermiltatur, om- nino impossibile est: nam quacunque passi fue- rimus, deerit adhuc aliquid ad Christi afflictiones. Quo igitur modo vicissim compleri poterit quod Dominus pro servo passus est, per hoc quod ser- vus paliatur pro Domino? neque enim lioc sequale erit aut simile, quin potius longo adhuc aberi' in- tervallo. 8 €8 Utrum enim per hoc quod ii qui καὶ µυρία. Διὸ ὅσε ἄν τις πάσχοι ἀνταναπληρῶσαι C peccatis sun! obnoxii aliquid tolerant pro co qui de βέλων, ὑστέρημα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀντοτα- TÀngot. Διὸ καὶ ὁ µαχάρις Πχῦλος, ὁ πάνσων πλέον ὑπὲρ Χριστοῦ ὁραμὼν, ὁ xa0' ἑκάστην ἡμέ- αν μυρία πάσχων δεινὰ, τοῦτο εἰδὼς xx: ῥιδάσκων ἔλεγον * α "mio τοῦ σώματος αὐτοῦ. » Άχω εἰπὼν, "Oct ὑπὶρ ὑμῶν πάσχω, vov βεθειότερον καὶ ἀξιοπι- στότερον αὐτὸ λέγει. Μη γὰρ, φησὶν, ἀπιστήσητε, εἰ ἄρα ὑπὶρ ὑμῶν ἀνέχομαι παθεῖν. "Ymio ὑμῶν «2 πάσχων, ὑπὲρ τοῦ σώματος τοῦ θεού µου πά- τχω. Σῶμα γὰρ αὐτοῦ d Εκκλησία, ἧς ἡβίωσεν εἶνοι "εφαλή. Μέρος 63 τῆς κχβόλου Ἐκκλησίας xa ὑμεῖς. € He ἐγενόμην ἐγὼ ὀιάχονος, x» Πείθεσθχι τοιγαροῦν ὀφείλετε τρ ὑπὸ Θεοῦ γενομέν o ᾿διχκόνψ. « Kztx τὴν οἰκονομίαν τοῦ £09, » Π 52:60 φησιν, 5: Αὐτὸς ἀναληφβείς, naX; εασε κηρύσσειν, jui ἐγκαταλελεῖφθχι νομίσητε, fj ὅτι πλέον πάντων tui Αιῶξαι συνεΓώρησεν, ἵνα ἀξιοπιστότερος ὦ κήρο, ᾗ ὅτι οὖκ ἂν τὰ ἴθνη ἐδέξαυντο τὸν λόγον, 241 θεοῦ Mxowoula;, α Ei; ὑμᾶς. » Τουτέστιν εἷς τὰ ἴἔθνη. α Πληρύσαι τὸν λόγον τοῦ 0:02. » Δείκσ. ὅτι E ἀπλτιρώτως εἶχον, ipsis bene meritus est nec peccare potest, zequale ei redditur, quod est inpeccabilem tanta susti- nuisse pro peccaloribus οἱ iis. qui ipsum vffende- rant ? aliaque sunt innumera quz dilferenliam os- tendant. Idcircoquacunque passus (uerit quispiam vicissim complere volens, defeciui ab afflictionibus Chrisli vicissim complet. Quapropter beatusquoque Paulus, qui pro Christo plusquam czeteri omues cu- currerat, qui indies pericula sustinebat innuimera : hoc sciens ac *ocens, dicebat: « Pro corpore ip- sius, » Cum superius dixeril : Ότο vobis patior : nunc idem firmius ac. credibil:us dicit. Siquidem vos, inquit increduli manea'is, si ego pro vobis pati sustineo ; nam pro vobis patiens. procorpore Dei mei patior. Corpus enim ipsius Ecciesia est, cujus dignatus est esse capit, vos autem pa S estis universalis Ecclesi « Cujus. Ecclesav factussum ego minister, » Debetis ilaque. ei parerequia eo minister effectus esl. α Juxta di-persatioremi!et » Aut hoc ait : Ipse assumplus per oisil αἱ praedica- remus, ne vos derelietos existimarelis. Aul me plus czeteris omnibus affligi permisit, uU magis idoneus essem predicalor Aul, quod geules nequa- quam sermonem suscepissent absque Dei dispensatione. « [n vos. » lloc est, in gentes. « Complendi sermonem Dei. » Ostendit quod illi complete adhuc non liabehant, * , 9 , 9 - « Τὸ μ»στήριον τὸ ἀποιεκρυμμῖνον ἀπὸ τῶν * p 4 . 9 9 - 1 ^* , αἰώνων xal ἀπὸ τῶν Ὑενεων. νυνὶ 6i ἐφανερώθη e 9 - » 9 :) * A , τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οἴς Ἠθέλτησεν ὁ θεὸς γνωρίσαι τί τὸ Sdn τοῦ μυστηρίου τούτο) , πλοῦντος τῆς I, 26-29. Mysterium quod reco. 4 ΜΗΝ futi a xe- culiseta generationibus wuvncautem patefactum cs! sanct is illius: quibus voluit Deus notum fucere qua sit opulentia glorie mysteriilujus inter gentes qua 27 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 28 in vobis est Christusspes glorie: quem nos annun- Atv. τοῖς Eüvestv, ὃς ἐστι Χριστὸς ἐν üpts, ἡ tiamus, admonentes omnemhominem, et docentes omnem hominem in omni sapientia, ul exhibeamus omnem hominem perfeclum in Christo Jesu : ad quod etiam laboro, deceatans secundum effica - ciam ejus agentem in me per virlutem. « Mysterium quod reconditum fuit. » Hoc inter Dei beneficia est, quod id quod omnibus ignotum erat, et soli Deo cognitum : quod aszculis quidem decretum erat, sed reconditum, hominibus pate- fecerit: non omnibus, sed iis quos voluit: voluit autem $7 ut qui digni sunt cognoscerent. « Quse sit opulentia glori. » Dispensaiio, inquit, Dei ἐλπὶς τῆς δόξης, ὃν ἡμεῖς καταγγέλλοµεν, Νου- θετοῦντες Πάντα ἀἆνθρωπον καὶ διδάσκοντες πάντα ἄνθρωπον Ev πάσι σοφίᾳ. Ἵνα παραστή- σωµεν πάντα ἄνθρωπον τέλεον dy Χριστῷ Ἰησοῦ, sl; ὃ καὶ κοπιῶ ἀγωνιζόμενος, κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἐμοὶ ἐν δυνάμει. » « Τὸ µυστήριον τὸ ἀποχεχρυμμένον. » Τοῦτο τῶν τοῦ Θεοῦ εὐεργεσιῶν, ὅτι τὸ πᾶσιν ἄγνωστον xxi θεῷ μµόνῳ ἐγνωσμένον, καὶ βεθουλευμένον μὲν ἀπὸ τῶν αἰώνων, ἀποχεκρυμμένον δὲ, ἐφανέρωσε τοῖς ἀνθρώποις, o) πᾶσιν, ἀλλ᾽ οἷς Ἰθέλησεν . ἠθέλησε δὲ τοῖς ἀξίοις τοῦ Ἱνῶναι, « Τί τὸ πλοῦτος τῆς δόξης, « Οἰχονομία Ὑέγονε, φησὶ, Θεοῦ, δι ἐμοῦ facta est, ut per me notum fleret gentibus qua sit D γνωρισθῆναι τοῖς ἔθνεσ, τίς ἐστιν ὁ πλοῦτος τῆς opulentia glorie annuntiati ministerii. Dicit autem de incarnatione, praterea οἱ de vocatione gentium. « Inter gentes. » Quod inter gentes, inquit, factum est : non quod inter solas gentes factum sit, sed quod hoc magis admirandum fuerit, ut quz tantum aberant a Deo, advocarentur. « Qua in vobis est Christus. » Qu: opulentia mysterii, inquit, est Christus. Per ipsum igitur etiam credite vos ad- duci, ut qui in vobis est per fidem, per quem, ait, eternam vitam consequi speramus. « Admonentes omnem hominem. » Non wecessario, inquit, co- gentes, sed veluti patres adhortantes. Nam et hoc Dei mysterium est, uL iis qui in terra sunt persua- δόξης τοῦ Καταγγελλομένου µμωστηρίου. — Aéyev δὲ περὶ τῆς ἑνανθρωπήσεως, ἔτι δὲ xpi περὶ της τῶν ἐθνῶν χλήσεως. « Ἐν τοῖς ἴθνεσιν. » Too iv τοῖς ἔθνεσι, φησὶ, Ὑγενοµένου, Οὐχ ὅτι ivy τοὺς ἔθνεσι µόνοις — q£vovtv, ἀλλ) ὅτι τοῦτο παρχδοξότερον — dw, το προσκληθΏναι τους τοσοῦτον ἀπέχοντας θεοῦ. « Oc ἐστι Χριστὸς iv ὑμῖν. 9 Ὃς πλοῦτος µυστη- βίου, φησὶν, ἐστὶν à Χριστός. Δι) αὐτοῦ τοιγαροῦν καὶ πιστεύετε προσάγεσθαι͵ ὡς ἐν ὑμῖν ὄντος διὰ τῆς πίστεως, δι οὗ, φησὶν, ἐλπίζομεν τῆς αἰωνίου δόξης τυχεῖν. α Νουθετοῦντες πάντχ ἄνθρωπον. » Οὐκ ἐξ ἀνάγκης, φπησὶν, ἀλλ ὡς πατέρες νουθετοῦν- τες. Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο Θεοῦ µυστήριον, τὸ, πει- deantur, trahantur et non cogantur. « [n omni C σθῆναι xal μὴ βιασθΏναι τοὺς ἐπὶ γῆς. ε Ἐν πάσῃ sapienlia. » Anenim sapienti: nonest ferinis per- suadere gentibus * « Ut exhibeamus omnem homi- nem. » Neque enim sanciaipsius anima explebatur et omnem hominem Christo volebat offerre, atque ad hoc laborabat ac decertabat. Nam ita se habe- bat etiam erga hostes intellectuales ac sensibiles. « Secundum efficacia'n ejus. » Deinde quoniam dixerat : Laboro,et. decertans, suum laborem ac cerlamen ad christum refert, ac si d'ceret: Non meum hoc opus est : qui enim me fortem facit, et ut sufficienssim ad resistendum alversariis, Chri- stus est qui operatur in me ut possim. ler hoc au- lem exhortatur ipsis ut sibi pareant: quasi Deus ad praedicationem sibi sit auxilio. CAPUT VI. Quod non oporteat eos qui sapientiam habent in Christo, humano incetere fullaci sapien:ia. II, 1-5. Nam volo vos scire quantam sollicitudi - nem habeam de vobis et his qui sunt Laodiceu, et quotquot non viderunt fuciemmeam in carne, 128 ulconsolalionem accipiant corda illorum,cum co- heserintincharilate, etinomnemopuletiam certe persuasionis intelligenti, in cognitionem mysterii Dei εἰ Patris et Christi, in quo sunt. omacs the- sauri sapientie ac scientie recosditi. Hoe autein dico, nequisvobis imponat probabili!ate sermonis, Quanquam enim carne abseus sim, spiritu tamen vobiscum sum, gudcns ac videns cestrum ordi- nem οἱ solililatem vestre in Christum fidei. σοφίφ. » Πῶς γὰρ οὐ σοφίας τὸ πείθειν τὰ θηριώδη ἔθνη: « Ίνα Ἱπαραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον, ο ᾽Απλήστως γὰρ εἶχεν ἡ ἁγία αὑτοῦ ψυχη, και πάντα ἄνθρωπον ἸἈθούλετο ἉΧριστῷ προσενέγκαι, καὶ εἰς τοῦτο ἐχοπία xal ἠγωνζετο. Εἶχε Ὑὰρ καὶ πρὸς ἀντιπάλους νοητοὺς καὶ αἰσθητοὺς. « Κατὰ τὴν ἐνέργειχν αὐτρῦ. » Εἶτα ἐπειδὰ, Κοπιῶ, εἶπε, xai ἀγωνιζόμενος, τὸν αὐτοῦ κόπον καὶ ἀγῶνα τῷ ΧἎρι- στῷ ἀνατιθεὶς, ὡσεὶ εἶπεν Οὐκ ἐμὸν τοῦτο ἔργον. 'O vap ἰσχυρόν µε ποιῶν καὶ ἀρκοῦντα πρὸς τοὺς ἐναντίους, ὁ Χριστός ἔστιν, ἐνεργῶν iv. ἐμοὶ τὸ δύ- ναρθαι,. Ταύτι δὲ προτρέπετχι αὐτοὺς πείθεσθαι αὐτῷ, ὡς Πεοῦ σωνεργοῦντος αὐτῳ περὶ τὸ x$- e»reua. KEPAA. C « Περὶ τοῦ μὴ ὑπάγεσθ.ι ἀνθρωπίνῃ σοφίᾳ ἁπατηλῇ τοὺς iv Χριστῷ τὴν σοφίαν ἔχοντας. » « θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι ἡἠλίκον ἀγῶνα ἔχω περὶ ὑμῶν καὶ τῶν ἐν Λαοδικείᾳ, καὶ ὅσοι οὐχ ἑωράκασι τὸ πρβόσωπόν µου iv capul, iva παρα- ληθῶσιν αἱ καρδίαι αὑτῶν, συµθιθασθέντων ἐν ἀγάπῃ, καὶ εἷς πάντα πλοῦτον τῆς πληροφορίας της συνέσεως, εἰς ἔπιγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τοῦ Χριστοῦ iv qtio: máv- τες οἱ θησαυροὶ της σοφίας καὶ τῆς Ὑνώσεως ἀπόχρυφοι. Τοῦτο ο) λέγω, ἵνα μ τις ὑμᾶς πα- ραλοθίζηται ἐν πιθανολογίθ. El γὰρ καὶ τῇ σαρχὶ ἄπειμι, ἀλλὰ vi πνεύματι σὺν ὑμῖν εἶμι, χαιρων καὶ βλέπων ὑμῶν τὴν τάξιν, καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἷς Χριστὸν πίστεως ὑμῶν. 29 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 30 Ἵνα μή me αὐτῶν ῥᾳθυμίας καὶ ἀσθενείας ἔνεχενΆ Ne quis id quod dicitur existimet propterillorum δόξη λέγεσθαι τὸ Aeqópevov, καὶ τοὺς Λαοδιχέας προσέθηχε. Καὶ ἵνα μὴ δοχῃ κατεγνωχέναι αὑτῶν, xxi την αἰτίαν τέθεικε τοῦ ὑπὲρ αὐτῶν ἀγῶνος καὶ φόδου, ὅτι, φησὶν, οὕπω µε iv σαρχὶ ἑωράκατε. « ἵνα παραχληθῶσιν αἱ καρδίι αὐτῶν. α Λοιπὸν ἐμβάλλει εἷς τὸ δόγμα. ᾽Αγῶνα, ἔχω, φησὶν, ἵνα πχ- ρακληθῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, ἑνωθέντων xal στάν- των ἓν ἀγάπῃ. Ew γὰρ καὶ ἄλλως δοκεῖν ἑστάναι. αλλὰ᾽ b» ἀγάπῃ, φησί. Τοῦτο γὰρ τὸ ὄντως ἑστάναι. « Συµθιδασθέντων. » Οἷον ἑνωθέντων. « Καὶ εἰς πάντα πλοῦτον τῆς πληροφορίας τῆς συνέσεως. » Ίνα πλουσίως, φησὶν, à πληροφορία ὑμῶν γένηται διὰ τῆς συνέσεως, ἧς χωρὶς οὐκ ἂν ἄλλως τις πληροφο- dici segnitiem ac imbecillitatem,etiam Laodicenses addidit : et ne ipsos condemnasse videalur, cau- sam quoque addidit cerlaminis ac timoris pro eis suscepli : quia nundum, ait, me vidistis. « Ut con- solalionem accipiant corda illorum. » Consequen- ter hoc ad dogma refert. Decerto, inquit, ul con- solationem accipiant corda illorum qui uniti sunt ac persistunt in charitate. Contingit enim et alio modo videri stare : sed ait, in charitate: nam hoc est vere slare, « Cum coheserint. » Hoc est, uniti fuerint. « Et in omnem opulentiam certe persua- sionis intelligenti:. » Ut abunde, inqui!, certa fiat vestra persuasio per intelligentiam : sine qua ῥηθειη πλουσίως iv τῇ πίστει xal τῇ ἐπιγνώσει τοῦ B nemo abunde certior fieri poleritin fide el cogni- μυστηρίου. « Τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. » Tí δὲ Πατρὸς xii Υἱοῦ µυστήοιον ; Ts τὴν προσαγωγὴιν τὴν πρὸς τὸν Πατέρα διὰ τοῦ Υοῦ γίνεσθαι, καὶ οὗ διὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. « Ἐν ᾧ εἶσι πάντες οἱ θησαυροί. » Εἰ οὖν εἶσιν iv αὐτῷ πάντες οἱ θησαυροὶ της σο- φίας, χαλῶς καὶ νῦν Ύλθε, καὶ πάλιν οὐκ ἦλθεν, Εγκαλοῦσι Ὑάρ τινες τῶν ἀσεθῶν. « Τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως. » Ἐν ᾧ Χριστῷ, πάννες εἶἰσὶν οἱ θησαυροί. Οὐδὲν, φησίν ὤν οὖδεν ὁ Πατήρ, αὐτὸς ἄγνοετ. « ᾿Απόχρυφοι. » Αὐτὸς, φησὶν, οἶδε μόνος, Αὕτη 8i ἡ διχστολὴ πρὸς την κτίσιν ὁρᾷ, οὗ πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ µακαρίαν Τριάδα. « Τοῦτο δε λέγω ν Τοῦτ δὲ εἶπον, φηαὶν, ἵνα µή τις ὑμᾶς ἁπατῇ ἐν πιθανολογίᾳ. ὡς εἰδώς τι. Οὖδεὶς ἀνθρώπων οἶδεν, tione mysterii, « Mysterii Dci et Patris. » Quod est autem, mysterium Patris ct Filii ? Quod per Filium adducantur ad l'atrem, et non persanctos angelos: « In quo sunt omnes thesauri. » Si ergo sunt in ipso omnes thesauri sapientia, recle et nunc venit et olim non venil: nam i| impii quidam crimi- nantur. « Sapien:i: ac scientie. » In quo Christo sunt omnes thesauri : nihilignoral ipse eorum que novit Pater. « Reconditi, » Ipsesolus novit. Ad- verle quod hec differentia sit in ordine ad creatu- ram, non ad sanctam ac beatam Trinitatem. « Hoc autem dico. » Hoc, inquit, dixi, ne quis vos deci- piat per sermonis probabilitatem, tanquamaliquid sciret: Nullus, i.:quit, hominum quidquani novit, φησὶ, τί " Θεοῦ γάρ iet τὸ πάντα εἰδένχι, « El γὰρ (, solius enim Dei et omnia scire. « Quanquam enim xit τῃ σαρχὶ ἄπειμι. » ᾿Ακόλουθον ν εἰπεῖν ^ El γὰρ καὶ ττι σαρχὶ ἄπειμι, πλὴν διὰ τοῦ πυεύματος 3 - - e - * - olóz υπᾶς ἁπατῶντας ὑμᾶς. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν, πρὸς * * ^ 2t 3 , 3:9 7 , ^! τὸ pg σφόνρᾳ πλῆται, ἐσιώπησεν. Ek ἀγάπης δὲ θικτικὸν ῥῆμα, καὶ εἷς ἐγκώμιον αὐτῶν κατέληξεν. t - * " * » μ € Υμῶν την τἆξιν. Οἷον την εὐτχξίαν, € Kal τὸ στε- ῥέωμα. » Οὐκ simt πίστιν, ἀλλὰ στερέωμα πίστεως, τὸ βΒέδαιον καὶ σταεθηρὸν ὁπηλῶν, --- [OIKOYME- φ 9 - ^? e Ν l- , - ΝΟΥ. Τοῦτο δέ new, ἅμα piv ἐγκωμιάζων, apa ^ α]νιττόμενος Éxeivnw εἶναι κυρίως πίστιν, τῃν τὸ ἀέδαιον καὶ τὸ σταθηρὸν ἔχουσαν, « ὡς cv παρελάδετε τὸν Χριστὺν ᾿Ιησοῦν τὸν Κύριον, ἓν αὐτῷ µπεριπατεῖτε, ῥἐβῥιζωμένοι καὶ ἐποιχολομούμενοι ἐν αὐτῷ, καὶ βεδαιούμενοι ἐν carne absens siin. » Consequens erat ut diceret : Quanquam enim carne absens sim, spiritu tamen novi eos quivobis imponun!:. 123). Verum hoc qui- dein, ne vehementius perstringerel, coniicuil: sed in verbum terminavit dileclionis osleusivum et in laudem ipsorum. Vestrum ordinem. » Bonum nempe ordinem. « El soliditatem. » Non dixit Fi- dem, sed fideisoliditatem,siguificans firmitatem ac stabilitatem. — Hoc autem, ait, simul quidem collaudans, simul etiam innuens illam proprie esse fidem que stabilis est ac firmiter inhaeret. II, 6-10. Quemad"odum igituraccepistis Chris- tum Jesum Dominum,ita in eoumbulate,ut radices habeatis in illo firas, οἱ in. eu superstruamini ac τῇ πίστε, καθὼς ἐδιδάχθητε,. περισσ-ύοντες ἐν D confirmemini per fidem ,sicut edactiestis,exuberun- ry; tv εὐχχριστίφ. Ἠλέπετε µή τιζ ὑμᾶς ἔστχι ὁ σιλαγωγῶν, διὰ τῆς Φιλοσοφίας καὶ κενῖς ἁπάτης, Χχ-ὰ τὴν Ἀπχράδοσν τῶν ἀνθρώπων, κατὰ tX στοιχεῖα τοῦ κόσμου, καὶ o) Κχτὰ Χρι- στὸν, ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεί πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς βεότητος σωιατικῦς. Καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπλη- ρωμένοι, ὃς ἐστιν ^4 κεφαλὴ κάσης ἀρχῆς καὶ i$003 24$. A Μηδὲν, φησὶν, ἐπείσαντον ἀκούετε, ἀλλ ὃ παρ- ἱλάδετε χρατειτε. € Ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε, » Καλώς τὸ, Περιπατείτε, ὀηλονότι, Αὐτὸς iyu ἡ ὁδὺς |, πρὸς τὸν Πατέρα ἄγουσχ, καὶ οὐχ οἱ ἄγγελοι. « Εῤλζωμένοι, » ΜΗ ποτὲ μὲν ἐν Χριστῷ, ποτὲ δὲ b ἄλλῳ µπεριπατεῖτ. « Καὶ ἐποικοδομούνενο:, les in ea cum gratiarum celione. Viderene quis tos depredetur per philosophiam et inancim d: ceptio- nem, juxia constitulioicin, li mium, justa cle- menta mundi et non juxta Christum. Qconium in illo inhabitat omnis plenitudo divinite.Uis corpo- raliter : e! estis in. (Πο ccm, leti. qui est caíut omnis principztus ac potestatis. . Nihil, inquit, noviter in'roductum audiatis, sed quod accepistis servate, 1n. eo anibulate. » Recte ait, Ambulate : ac si d-ceret: Ipsa. est via qua: du- οἱ od Patrem et non angeli. « Ut radices habeatis ia il o fixas. » Non uuuc quidem inipso, nunc veru in alio ambuletis. « Et in eosuperstruamini. » Hoc Wo. Wc 31 OECUMENII TRICC/K EPISCOPI 33 est, crescite super fundamenlum Christi. « ÁcA τουτέστιν, αὔξοντες ἐν τῷ θεμελίῳ τοῦ Χριστοῦ. con(irmemini. 5 Nihil ambiguum sit neque vacil- lans. « Sicut edocti estis. » In fide quidem edocti 68/15: altamen oportet in dies in ipsa exuberare, ignitiam accipiendo fidem. « Cum gratiarum ac- lione. » Quod adeo longe distantes prope fecerit Deus. « Videte nequis vos depredetur. » Doctrina interdictum habet auditores exterrens. Deprasde- lur autem a. fide ocultis ac latentibus insidiis, « Perphilosophiam et idanem deceptionem. » Quo- niam philosophia nomen graveac venerandum esse videtur, deceptionem adjunxit : inanem vero, ait, vanam aut qua recentiora quzedam ac dissona do- ceat. « Juxta elementa mundi. » Si figuram uni- versi mundi in medium adducit, multo magis ele- B mentorum quz in ipsu sunt. « Et non juxta Chri- sum. » Jam deinceps increpationem exorditur de dierum observatione, 160 Elementa autem mundi dicit solem et lunam, per que apud insipientes suut dierum observationes, in aspectibus luce ea- rentibus et in eclipsibus. Etiam si ex dimidia tan- lum parte, inqnit, contingere vos Chrislo ac ele- mentis adherere, ne ila quidem ferendum esset ; nunc vero omnino vos a Christo adducunt. « Quo- niam in illo inhabilat. » Quomodo autem contingit et in carne substantialiter inhabitare Deum Ver- Lum, et secundum personam ipsi uniti, ac wbique esse non inipsaconclusum ? Tale quid factum esse intelligamus. quod etiam in luce accedit : omnis tamen iinago omneque exemplum longe abest ab- (. ipsa veritate. Quomodo enim fieri potest, ut sensi- bilia representent divina? Dicendum tamen est. Quemadmodum lux in initio ante cetera producta, cum corporea et immalterialis esset, in corpore lamen solari continebatur ? attamen etiam cum in ipso est non prohibetur neque impeditur quin oin- nia illumiset. Ita et Deus Verbum, qui in principio carnem non habebat, incarnatus non prohibetur eliam carni uniri secundum personam, sicut in ipsa nou ceucludatur, se: omnia impleat, Et ob id, ul opinor, ipse Dominus seipsum lucem apellat 7 : et Malachias Solem justitia ipsum appellavit 8. Preterea et Psalmographus, qui ait : Cecidit ignis super 605 e! non viderunt solem $6. — ε Omnis « Καὶ βεδαιούμενο . » Μηδὲν, φησὶν, άμφιδολον, μηδὲ ἐν δισταγμῷ. ε Καθὼς ἰδιδάχθητε, » ᾿Εδιδά- χθητε μὲν τὴν πίστιν, δεῖ μέντοι καὶ περισσεύειν ἐν αὐτῃ ὁσημέραι, διάπυρον τὴν πίστιν κτωµένους. « Σὺν εὐχαριστίφ. Οτι τοὺς οὕτω μαχκρὰν, ἐγγὺς πεποίηχεν ὁ θεὸς. « Ἀλέπετε µή τις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν. » Διδασκαλία μετὰ παραγγελίας, ix- φοθοῦσα τοὺς ἀκροατὰς. Ευλαγωγῶν δὲ, ἀπὸ τῆς πίστεως, φησὶν, ἀφανέσι καὶ λαθραίαις ἐπιδουλαῖς. « Διὰ τῆς φιλοσοφίας xal χενης ἁπάτης. » ᾿Επειδὴ *b τῆς φιλοσοφίας ὄνομα σεμνὸν εἶναι ὃδοχει, τὴν ἁπάτην προσένευζε. Κενὴν δέ φησι, τὴν µαταίαν, fi τὴν νεώτερά τινα καὶ ἀπᾷδοντα διδάσχουσαν. « Κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου. » Ei τὸ cy" παντὸς τοῦ Χόσμου παράγει, πολλῷ μᾶλλον τῶν iv αὐτῷ στοι- χείων, « Καὶ οὐ κατὰ Χριστόν. » Ηδη λοιπὸν τοῦ ἐλέγχου ἄρχεται, τῆς τῶν ἡμερῶν παρατηρήσεως. Στοιχεῖα δό φησι χόσµου, ἥλιον καὶ σελήνην, δι ὧν τοῖς ἄφροσιν, αἱ τῶν ἡμερῶν παρατηρήσεις Lv ταῖς ἀφωτίστοις φχύσεσι καὶ ἐκλείψεσιν,. Eb καὶ ἐξ ἡμι- σείας, φησὶν, ἑνῆν xal τῷ Χριστῷ καὶ τοῖς στοι- χείοις προσέχειν, καὶ οὕτως ἀφόρητον * — vüv δὲ, φησὶ, παντελῶς ὑμᾶς ἀπάγουσι τοῦ Χριστοῦ. € Οτι ἐν αὐτῷ χατοικεῖ, « Καὶ πῶς ἔνεστι καὶ ἐν τῇ σαρχὶ ο)σιωθῶς κατοικεῖν τὸν Θεὸν Λόγον καὶ καθ ὑπό- στασιν αὐττ ἠνῶσθαι, xal πανταχοῦ εἶνχι μὴ περι- Χλειόμενον ἐν αὐτῇ ; Τοιοῦτόν τι γεγενῆσθαι νοήσω- μεν, ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ φωτός. )Ελαττοῦται δὲ πᾶσα εἰκχὼν καὶ ἆπαν παράδειγµα τῆς ἀληθείας. Πῶς γὰρ ἂν τὰ αἰσθητὰ, διασημανεῖ τὰ θεῖα. ἨΗλὴν λεκτέον. ὥσπερ τὸ προτόγονον φῶς ἐν ἀρχῇ, ἀσώ- µατον xal ἄἆθλον ὑπάρχον, ἐνεκράθη τῷ ἠλιακῷ σώ- ματι, καὶ qéqove τρόπον τενὰ ἐνσώματον, πλὴν καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχον, οὐ περιείργεται οὔτε χωλύε- ται Χαταφωτίζειν τὰ πάντα ' οὕτως ὁ dv oy ἄσαρκος θεὸς Λόγος, σαρχκωθεὶς o) κωλύεται καὶ σαρχὶ ἡνῶσθχι καθ) ὑπόστασιν, καὶ μὴ σνγχεχλεῖ- σθαι ἐν αὐτῇ, ἀλλὰ τὰ πάντα πληροῖ. Καὶ διὰ τοῦτο, οἶμαι, αὐτός τε ἑαυτον ὁ Κύριος φῶς ὀνομάζει, καὶ ὁ Μαλαχίας αὐτὸν Ἠλιον κέκληκε δικαιοσύνης. Ett δὲ καὶ à Φαλμῳδὸς, λέγων « Έπεσε πὺρ im αἱ- τους, καὶ οὖκ εἶδον τὸν ἡἥλιον, » — « Πᾶν τὸ πλή- poua της θεότητος. » Εἶ τι iol. φησὶν, ὁ θεὸς plenitudo divinitatis. » Quidquid est, iuquit, p Λόγος, iv αὐτῷ κατοικεῖ’ ᾽Αλλὰ μὴ νοµίσις αὐτὸν Deus verbum, in ipso inhabitat. Ne tamen ipsum ex hoc esse conclusum intelligas : siquidem totus incarnatus est, et totus et cum Palre : zumnque corpore circumsceriptus sit, lamen divinitate manet incirceumscriptus. « Corporaliter. » Hoc cst, se- cundum substantiam el non solo habitu aut figura. Et eo modo, inquit, quo liabitat anima in corpore, ita hec habitavitin. assumplo homine. Quomodo autem habitat anima in corpore? Sane inconfu:e, indivise. Quoniam cnim dixerat: Inbabitat: ne existimes quod in eo sit operata, sicul οἱ de pro- pheüis dicitur [uhabitat enim in ipsis Deus juxta ix τούτου συγχεκλεῖσθχι * xai γὰρ ἐσαρκώθη ἅπας, xii µετα τοῦ Πατρός ἔστιν ἅπας, σώματι περίγρα- πτος ὢν' θέοτητι δὲ ἀπερίγραπτος. « Σωματικῶς. » Τούτέστιν, οὐσιωδῶς, οὐ σχετικώς. Καὶ ὡς ἂν οἰκήσῃ, φησὶν, ἐν σώματι ψυχη, οὕτως ἔνῴκησε τῷ προσληφθέντι ἀνθρώπῳ, Πῶς 08 ἑνοιχκεί ψυχἠ σώ- avt ; Δηλονότι, ἀσυγχύτως, ἀθιαιρέτως. ᾿Επειδὴ γὰρ ἴπε, Katotxe!, ἵνα μὴ νοµίστς ὅτι ἐνηργήθη ὡς καὶ ol προφῆτει (ἐνῴκει γὰρ αὐτοῖς ὁ θεὺς χατὰ τὸ, « Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω * ») mpo7- τθησι τὸ, Σωματικῶς, τουτέστιν, οὐσιωδῶς, οὐ σχετικῶς ὡς bv σώματι ψυχή. Ούτως καὶ ὁ Κύριλ- 7 Joan. vim, 12. 8 Malach. 1v, 9. 9 sal. τν, 9. 33 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 94 λος. ᾽Αλλ’ ὦ μὲν qug xal χωρίεται τοῦ σώματος A illud, « Inhabitaboin eis οἱ inambulabo!0, » addit, ly op θανάτρ, 6 δὲ θεὸς Λόγος οὖκ ἔτι Ex της ἆνχλη- φθείσης xal οἰχείας αὐτοῦ καὶ iota; γενομένης σαρ- xi, μψυχωμένης ληλονότι uynt νοιρ. Ἡ σωµα- τικῶς νόει, olov σεσαρχωµένος. Ο) γὰρ οἰχήσας, φησὶ, πάλιν µετοικεῖ, ἀλλ᾽ ἐσχρκώθη, μίχν λοιπὸν μετὰ τῆς ἰδίχς σορχὸς ὑπόστασιν ἔχων, xv ἐκ δύο σονέστη τῶν ἑναντίων, « Καὶ is: iy αὐτῷ πεπλη- ῥωμένοι. » ᾿Ἐπεὶ οὖν πλήρης, φησὶ, καὶ ἀπαράλει- πτος ἡ ἔνανθρώπησις, προσήχει κ.ὶ ὑμᾶς πλήρεις εἶναι ἓν αὐτῷ, καὶ μὴ ἐπιμερίζεσθαι πρὸς τὰ στοι- χτία τοῦ κόσμου. « Og ἔστιν ἡ χεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας. » Κεφαλην ἐνταῦθα τὴν αἰτίαν λέγει. Πήσῃ γὰρ Ὑενητῃ φύσει ἐπουρανίῳ καὶ ἐπιγεῳ, αἴτιας ὁ Ἄριστὸς ὡς Δημιουργὸς xal Ποιητὴς αὖ- Corporaliter, id est, substantialiter ; non solo ha- bitu aut figura, sicut anima in corpore. Ita habet et Cyrillus. Verum anima etiam a. corpore separa- tur in morle, non autem posthac Deus Verbum ab assumpla el familiari ac propria sibi effecta carne animata vilelicet per animam rationalem. 884 Àut corporaliter, intellige incarnationis modo. Ne- que enim qui inhabitavit, inquit, rursum migrat, sed incarnalus est, unam deinceps cum sua carne habens hypostasim, quanquam ex duobus contra- riis consistat. « Et estis in illo completi. » Quoniam igitur plena humanilatis assumptio facta est, et qua jam dissolvi non possit: convenit ut. et vos pleni sitis in ipso et non separemini ad elementa τῶν. Χωρὶς γὰρ αὐτοῦ, φᾳησὶν, ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ , mundi. « Qui est caput. omnis principatus ac po- γέγονε. Yeydvacw δὲ αἱ οὐράνιαι δυνάμεις, « Ὁ ποιῶν Te, φησὶ, τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο Αρα διὰ Χριστοῦ καὶ παρὰ Χριστοῦ τγεχένηνται εὐδοχί ἨΠατρὸς, καὶ συνεργί τοῦ παρχκλήτω Πνεύματος. lestatis. Caput hoc loco, dicit causam ac princi- pium. Cuivis enim condite nature coelesti ac terrenz Christus causa est lanquam Creator ac Effector earum. Nam sine eo, inquit, factum est nihil quod factum est !! . Conditz sunt autem ο- lestes virtutes, ait enim. « Qui facit angelos suos spiritus /3. » Itaque per Christum et a Christo fa- ciz? sunt beneplacito Patris et cooperatione paracleti Spiritus. ΚΕΦΑΛ. Z' « Ότι ἡ πρὸς θεὸν συνάφεια xal τὰ τοῦ νόµου περι- ἔχει πνευματικῶς, εἰς τὸ συλῇν Χριστῷ. » v Ἐν d καὶ περιτµήθητε περιτομῇῃ ἀἆχειρο- ποιήτῳ, iy "cn ἀπεκδύτει τοῦ σώματος τῶν ἆμαρ- τιῶν τῆς σαρχὺς, ἓν τῃ Ἠπεριτομζ τοῦ Χριστοῦ, αυνταφέντες αὐτῷ ἓν τῷ µβαπιίσατ. Ἐν ᾧ καὶ συνηγέρθητε διὰ τῆς πίστεως τῆς ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ix τῶν νεκρῶν, C Καὶ ὑμᾶς υνεκροὺς ὄντας τοῖς παρχπτώµασι καὶ τῃ ἀκροδυστίᾳ τῆς σαρχὸς ὑμῶν, συνεζωοποίησεν Du σὺν αὐτῷ, χαρισάµενος ἡμῖν πάντα τὰ πα- ῥαπτώματα, ἐξαλείψας τὸ καθ ἡμῶν χειρόγραφον τοῖς δόγµασιν, ὃ ἣν ὑπεναντίιον ἡμιν, Καὶ αὐτὸ Άρχεν ix τοῦ µέσο, προσηλώσχκς αὐτὸ τῷ CAPUT VII. Quod conjunctio ad Deum spiritualiter quoque ea que legis sunt continet ad convitendum Christo. II, 11-15. Perquem et circumcisi estis circumci- stone non manufucla, dum exuistis corpus peccato- rum carnis, per circumcisionem Christi, conse- pulti simul cum illo per baptismum : in quosimul eliam cum illo resurrezistis per fidem operationis Dei, qui excitavit illum ex mortuis. El vos, cum essetis mortui per delicta et perpro putium carnis vestre, simul cum illo oivificanit, condonans nobis omnia delicta, deleto quod adversus nos erat chi- rographodogmatis, quod erat contrarium nobis,et illud sustulit e medio affizum cruci, exutisque principatibus ac potestatibus traduxit palam triumphans de illis per ipsam. σταυρῷ. ᾿Απεκξυσάμενος τὰς ἀρχὰς xal τὰς ἑξουσίας, ἔδειγμάτισεν ἐν παῤῥησίᾳ, θριαμθεύσας αὐτοὺς ἐν αὐτῷ. » « Ἐν d καὶ περιετµήθητε περιτομῖ ἆχειρο- ποιἠτφ. » Οὐ γὰρ χεὶρ ἀνθρώπου, ἀλλὰ Πνεῦμα ἅγιον ὑμᾶς περιέτεμε, «φποὶν, ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν. « Ἐν vj ἀπεχούσι. » Ποῦ δὲ ἐζεδύσασθε : Ἐν τῷ βαπτίσματι δηλονότι, « Τοῦ σώματσς τῶν ἁμαρτιῶν. 9 ᾽Αλλαχοῦ φησι, To) παλαιοῦ ἀνθρώπου, τουτέστι͵ τοῦ ἓν ἁμαρτίαις βίου. « Ἐν τῇ περιτουμῇ το Χριστοῦ. 0 Ἀριστῷ γὰρ πιστεύσαντες, τὴν ἀχει- ῥοποΐητον περιετμµήθητε περιτουµήν. Όρα δὲ, ποτὲ Πνεύματος, ποτὲ δὲ Χριστοῦ τὴν περιτομὴν λέγει, "Ev γὰρ ἄργον καὶ µίαν ἑνέρειαν τής ἁγίας οἷδε Τριάδος. € Συνταφέντες αὐτῷ. » Τῆς γὰρ τοῦ Κυρίου ταφῆς τὴν εἰκόνα ἀναπληροῦμεν ἐν τῷ βαπτίσματι, Συνταφέντες οὖν, καί συνηγέρθητε, φησίν. « Ἐν d. » Av οὗ, φηαὶ, καὶ ἀνηγέρθητε καὶ συνεγέρθητε. Πιστεύσαντες γὰρ ὅτι Ένερχεῖ καὶ Ἰσχύει ὁ θεὸς ἔγείρειν Ex νεκρῶν, ἐγέρθητε, φησὶ, xal ὑμεῖς. Καὶ 10 Levit, xxvi, 12. !! Joan. 1, 3. 192 « Circumcis.one non manufacta. » Non enim humana manus, inquit, sed Spiritus sanctus vos circumcidit a peccatis vestris. « Dum οχυ]- slis. « Ubi aulem exuistis ? [n baptismate videlicet. « Corpus peccatorum. » Alibi ait, Veterem homi- D nem, hoc est, vitam que est in peccatis. « In circumcisione Christi. » Cum enim Christo credi- distis, circumcisi estis circumcisione non manu- facta. Auimadverte autem quod nunc quidem Spiritus, nunc vero Chris dicit circeumeisionem Scit enim unum esse opus et unam efficaciam sanct» Trinitatis. « Consepulti simul cum illo. » Simulitudinem enim Dominici sepulchri explemus per baptismum Una igitur sepulti, simul etiam sarrexislis, inquit. « In quo. » Per quem, ait, eliam resurrexistis et simul excitati estis. Credendo enim quod operetur et possit Deus excitare ex 12 Psal. ci, 4. 35 UECUMENII ΤΗΙΟ 8 EPISCOPI 36 mortuis excitati, inquit, estis et vos. Potentia A γὰρ ἐγηγέρμεθα τῇ ὀυνάμει, εἰ καὶ μὴ τῇ ἐνεργείᾳ. namque excitati sumus, quanquam nondumeffectu Πδη 5i τοὺς περὶ ἁναστστεως χαταλάλλει λόγους. et operatione. Jam autem rationes quz? de resur- — « Kal ὑμῆς νεχροὺς ὄντας, » καὶ τὰ ἑτῆς. Ἡ περι- ᾿ rectione erant dissolvit, « El vos cum essetis, op? τὸ περιττὸν περιαιρεῖ, ὡς τῆς ἀχροδυστίας τὸ elc. » Circumcisio quod superfluum est tollit, tan- περιττὸν ἐχούσης. Περιττοὶ οὖν, φᾳησὶν, ἦτε καὶ quam przpulium super(lluum fuerit. Eralis igitur ὑμεῖς, τὰ μὴ καθήκοντα ποιοῦντε, Πᾶν γὰρ τὸ et vos, inquit, superflui, cum ea faceretis quze ΠΟΠ ἔξω τοῦ πρέποντος, περιττόν ῥἔστιν. decerent. Quidquidestergo preter decens, super- vexpooc ταῖς ἁμαρτίαις διὰ τὴν πρὸς τὸ χαλὸν fluum est. Cum itaque mortui essetis propter inef- ἀνενεργησίαν καὶ ἀκροθύστους, περιέτεμέ τε von- ficaliam ad bonum, et propter priputia, cireum- τῶς, καὶ ἐζωοποίησεν. « Συνεζωοποίησεν ὑμῆς σὺν cii estis spiritualiler, et viviticavit vos. « Simul αὐτῷ. » Tóv μὲν Χριστὸν, ἐκ τοῦ εἰσθητοῦ θανάτου, cum illo vivificavit. » Christum quidem ex sensibili ὑμᾶς δὲ ἐκ τοῦ αἰσθητοῦ καὶ τοῦ νοητοῦ τοῦ τῶν morle, vos autem ex sensibili simul el ex ἁμαρτιῶν. Μη θαύμαζε δὲ, εἰ τὸν Πατέρα λέχει intelligibili morle peccatorum., Ne vero admi- ἐζωοποιηκέναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ reris si Patrem dicit vivificasse Christum. Ete- . εἴρηται, ὅτι ἑχυτὸν ἤγειρι, Κοινὰ γὰρ Πατρὺς καὶ nim alibi quoque diclum «cst quod seipsum Yloó καὶ Πνεύματος τὰ ἨὙινόμενα. α Χαρισάμενος suscitaverit!5, S quidem communia sunt Patris, εἰ ἡμῖν πάντχ τὰ πχραπτώματχ. » Τὰ τὴν νοητὴν Filiiac Spiritus opera. « Condonans nobis omnia ποιοῦντα νεκρότητα. « ᾿Εξαλείψας τὸ καθ ἡμῶν delicta. » Quz intellectnalem faciebant mortifica- χειρόγραφον. « ᾿ἸΕξαλείψας μὲν οἱονεὶ τδλείως ἀφα- tionem. « Deleto qned adversus nos erat chiro- νίσας. Χειρόγραφον δὲ λέγει, ἢ ἑχείνην λέγει τὴν otov grapho. » Delevit quidem, hoc est, penitus e me- Ιδιόχειρὸν ἢ ἰδιόφονον ὁμολογίαν, ἣν ἔλεγον πρὸς dio tulit. Chirozraphum vero dicit aut illam veluti Μωυσῆν, ὅτι « Πάντα ὅσα εἶπεν ὁ Occ, ποιήσοµεν propria manu et propria voce faclam confessionem καὶ ἀχουσόμεθα, » ἢ tiv ὀφειλομένεν τῷ θεῷ ὑπ- qua dixerunt ad Mosen : « Omnia quacunque di- ακοὴν, fj ἔχεινην τὴν ἐντολὴν, ἐνετείλατο 6 θεὸς xit Deus faciemus, et obedientes erimus 14: » aut τῷ Αδάμ, « Ἡ δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγῃς ἀπὸ τοῦ ξύλου, Όντας οὖν ' eam qus Deo debetur obedientiam : aut preceptum illud pre-epit Deus ipsi Adam : « Quacunque die comederis de ligno, morieris 15. » 199 Ex incarnatione igitur solutum hoc chiro- graphum. Dominus enim susceptis nostris delictis χειρόγραφον . ἀποθάνῃς. ο Ἐκ τῆς ἐνανθρωπήσεως οὖν λέλυται τοῦτο τὸ Τὰς γὰρ ἁμαρτίακς ἡμῶν ἀναλαθὼν ὁ el tanquam propriis sibi factis, pcenas quoque pro C Κύριος xal οἰχειοποιησάμενος. τὴν ἡμῖν ὀφειλομένην eis dedit qua nobis debelantur, reliclis nobis li- beris. cum hostile nobis esset et adversum nos debiti chirographum. Etenim cum transgressi fuissemus quod confessi eramus, obnoxii eramus chirographo. « Dogmatis. » Hoc est, fide in ipsum. Satis enim est, inquit, solum credere. Et baplis- mate deletur Chirographum. « Dogmatis. ο Id est, per dogmata pielatis. « Quod erat contrarium no- bis. « Sermo hic intensionem ac confirmationem venis continet. Condonavit, inquit, at metus est ne peenitudine duclus repetat : sed eliam delevit. Atqui hoc ipsum, inquil, quod omnino alibi situm sit, quanquam deletum, timorem nobis incutlit. δίκην αὐτὸς ἔδωχεν ὑπὲρ αὐτῶν, ἡμᾶς ἐλευθέρους ἀφεὶς, τοῦ ὑπενατίου ἡμῖν xai καθ ἡμῶν ὄντος τῆς ὀφειλῆς χειραγράφου. Καὶ γὰρ πσραθάντες τὰ προσοµολογηθέντα, ἔνοχοι μεν τῷ χειρογρἀγψ. « Τοῖς δόγμασιν. » Οἴον, τῇ εἰς αὐτὸν πίστει. "Apxst γὰρ, Φφησὶ, πιστεῦσαι µόνον. Καὶ τῷ βαπτισµατι ἐξαλείφετχι τὸ χειρόγραφο. « Tot; δόγμασιν » oiov διὰ τῶν τῆς εὐσεθείχς δογμάτων. α O hw ὑπ- εναντίον ἡμῖν. » ᾿Επίτασιν xal βεθαίωσιν συγχω- poses ὁ λόγος ἔχει, Ἐχαρίσατο, φησὶν, ἀλλὰ δέος μὴ ix µεταµελείας ἀπαιτήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἐξήλειφεν, Αλλ΄ αὐτὸ τοῦτο, φησὶ, τὸ ὅλως κεῖσθαι cl καὶ ἐξαλειφθὲν, φόθον ἡμῖν ἐμποιετι. ᾽Αλλὰ καὶ ἔσχισεν Verum illud etiam sustulit e medio, non sinens Ὁ αὐτὸ ἐκ τοὺ μέσου, μὴ ἀφεὶς ἐπὶ χώρας, καὶ ἔσχισεν in ulla esse regione, »tque discidit. Nam hoc significat quod sequilur, Affigere ipsum cruci. « Exutis principiis. » Multas adversus nos ansas malignus ilpe habebat, quibus imperinm in nos habere quidem coperat a transgressione Ádam, a nobis autem augmentatum erat. Has exuitUnigeni- tus factus homo, et liberavit nos hujusmodi vincu- lis. Constricti enim Catenis peccatorum nostrorum serviabamus illi. Itaque remissis etiam nobis pec- catis, vincula quoque remisit, et illius solvit ty- rannidem. « Traduxit palam. » Siquidem diabolus nunquam ita pudefactus ac victus fuit. Etenimcum 15 Joan. 1, 19. 14 Exod. xxiv, 3. αὐτὸ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Προσηλῶσαι αὐτὸ τῷ σταυρῷ. «€ ᾿Απεκδυσάμενος và; ἀρχάς. s» Πολλὰς εἶχε xa0' ἡμῶν λαθὰς ὁ πονηβὸὺς, δι ὦν ἡμῶν ἐδασίλευεν ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τῆς παραθάσεως ᾽Αδὰμ, παρ ἡμῶν δὲ ἐπαυξηθείσης. ἸΤαύτας ἐξεδύσατο ὁ Μονογενὴς γενόμενος ἄνθρωπος, καὶ ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς τῶν τοιοὔτων δεσμῶν, ᾿ἘΕσφιγμένοι γὰρ ταὶς σειραῖς τῶν ἡμετέων ἁμαρτιῶν ἐἑδουλεύομεν ἐκείνῳ. "Agri, μὲν γὰρ xal ἡμῖν ταύτας, xal τῶν δεσμῶν ἆφηχε, xal τὴς ἐκείνου τυραννίδος. « 'Eóti- μάτισεν ἓν παῤῥησίᾳ. » Οὐδέποτε γὰρ οὕτως κατ- Πσχύνθη καὶ ἠττήθη ὅ διάθολος,. Καὶ γὰρ ἔχειν αὐτὸν 15 Gen. ri, 17. 31 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 38 ὑπονοήσας, καὶ οὓς εἶχεν ἀπώλεσε. Θριαμθεύσας A ipsum quoque se habiturum speraret, eos etiam αὐτοὺς ἓν αὑτῷ. « θρίαµθος » λέγεται, ἡ κατὰ τῶν Ἡττωμένων πομπὴλ καὶ πανήγυρις. ᾿Εθριάμθευσεν οὖν αὐτὸν διὰ τοῦ στχυροῦ, τουτέστιν, ἐνίχησε καὶ κατ αὐτοῦ θρίαμθον νοητὸν ἐπετέλεσεν. Οὖδεν γὰρ οὕτως ἑνίχησε τὸν διάδολον, ὡς τὸ καὶ σταυρωθῆναι τὸν Κύριον, καὶ παῤῥησίφ τοῦτο παθεῖν καὶ φανε- ρῶς. Πάντα γὰρ ἂν ἐποίησεν ὁ διάθολος, πεῖσαι ὅτι οὐχ ἀπίθανε, cl μὴ τὸ σχφὶς αὐτῷ ἠναντιοῦτο. El γὰρ μὴ ἀπέθανεν, οὐκ ἂν ἀνέστη. Eb µη ἀνέστη, οὐκ ἂν ἀνελήφθη. El μὴ ταῦτα. οὐκοῦν οὐ θεός. Ορᾷς ὃτι τοῦ θανάτου πάντα ἤρ- τηται » perdidit quos liabebat. Triumphans de illis per ipsam. Toapfo; (quod nos triumphum vertimus) dicitur pompa vc conventus publicus adversus de- victos. Triumphavit igilur de illo per crucem, hoc est, devicit εἰ spiritualem triumphum adversus eum celebravit. Nihil enim adeo devicit ac pudefe- cit Diabulum, sicut crocifixsum esse Dominum, οἱ palam ac. manifeste hoc passum fuisse. Omnia namque fecisset diabolus persuadere volens ne oc- cideretur nisi manifeste ei repugnatum fuisset. Nisi enim mortuus fuisset, non resurrexissel : quod si non resurrexisse, nequaquam assumptus fuisset. Si hiec acta non fuissent, utique Deus non fuisset habitus. Vides quod a morte omnia depen- debant. ΚΕΦΑΛ. H'. « Ότι οἱ τοῦ Gcaxpxuxou νόµου τύποι σαρχικοῖς χρήσιμοι, οὐ πνευματικοῖς τοῖς iy δύναµει Χριστοῦ ζῶσιν. » « M οὖν τις ὑμᾶς κρινέτω iv βρώσει fj iv πὀ- CAPUT VIII. Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio Aa- bentur, non spiritualibus qui per virlutem Christi vivunt. 8341[,16 19. Nequix igitur nos judicet in cibo vtt, fj ἐν μέρει ἑορτῆς, fj νουµηνίας, ἢ Σαθθάτων, autpotu, autin parte diei festi, autnovi lunii, aut & len σχιὰ τῶν µελλόντων, τὸ δὲ σῶμα τοῦ Sabbatorum, qua sunt umbra futurorum, corpus Χριστοῦ. ἨΜηδες ὑμᾶς — xxzx0pxotvéto θέλων Gulem Christi. Ne quis vobis palmam intervertat ἐν ταπεινοφροσύνῃ καὶ θρησκείᾳ τῶν ἁ-Ἱέλων, & μὴ dalaoperaperanimi humilitatem el superstitionem ἑώραχεν ἐμθατεύων, cix" φυσιούμενος ὑπὸ τοῦ νοὺς τς angelorum, iniisqua non vidil [astuosus incedens, σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ οὗ κρατῶν τὴν κχεφαλὴν, ἐξ οὗ πᾶν frustra inflatus a mente carnis sua, nec obtinens τὸ σῶμα, διὰ τῶν ἀφῶν καὶ συνδέσμων ἐπιχορηγούμε- — Caput, ex quototum corpus per commissurus et com- vov xal συμβιθαζόμενον, αὖξει την αὔξησιν τοῦ pagines subministratum. εί compactum augescit θεοῦ. » augmento Dei. « M3 οὖν τις ὑμᾶς xowéto. » Οἷον, κατακρινέτω « Ne quis igitur vos judicet. » Hoc est, con- ὡς κακῶς ποιοῦντας, ἓν τῷ μὴ φυλαττιν µέρη ,, demnet tanquam malefacientes ex eo quod non ἑορτῶν, J| νουμηνιῶν, f βρῶμα f πόµα. Καὶ γὰρ "Observelis parles festorum aut noviluniorum, aut τὰ μὲν ἐφύλαττον ὡς ᾿Ἰουδχίζοντς, τὰ δὲ οὐχ cibum aul polum. Etenim partim quidem observa- ἐφύλαττον ὡς Ἀριστιανίζοντε, Διὰ τοῦτο, φηαὶν, bant lanquam JuJaizantes : parlim vero non ob- « Ἐν μέρει ἑορτῆς τῆσδε, » ἢ iv µέρει τῶνδ. « A. Servabanttanquam Christianorum more viventes ; ἐστι σχιὰ τῶν µαλλόντων, » Méousáy φησιν τὴν propterea ait : « In parte diei festi : » unus vi- καινὴν διαθήχην, οὐκ ἔπειδλ οὕπω Qv πολιτευοµένη, | delicet, aut in parte horum omnium. « Qus sunt (Z» 13g), à)! ὡς πρὸς τοὺς τύπους τούτους xxi umbra futurorum. » Futurum dicit novum τὰς σκιὰς, μέλλουσα Aw. « Τὸ δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. ». lestamentum, non quod nundum sub eo de- Οἱ μὲν οὕτως στίζουσι * ,Tà δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, gerent, jam enim sub eo degebant: sed quod τουτέστιν, ἡ ἀλήθεια ἐπὶ Χριστοῦ γέγονεν. Οἱ δὲ « in ordine ad has figuras et umbras futu- τὸ, Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, « ἡΜηδεὶς ὑμᾶς καταδρα- rum erat. « Corpus autem Christi. » Alii qui- θενέτω. ΚαταθραθευθΏναι, » δέ ἐστιν, ὅταν παρ dem ita distinguunt : Corpus vero Christi, id est, ἑτέρῳ μέν ἡ νίκη, παρ ἑτέρῳ δὲ τὸ βραθεῖον, — — veritas in Christo facta est. Alii vero, Corpus [ΦωΤ.] Διττῶς ἐγχωρεῖ στίζεσθαι, καὶ ἓν τῷ, σῶμα, Christi jungunt sequentibus, nempe μηδεὶς ὑμᾶς ὑποστίζοντας, καὶ iv τῷ, Χριστοῦ. « Μηδεὶς ὑμᾶς D καταθραθεύεω — Est aulem καταθραθευθῆναι καταθραθευέω. » ἨΜηδες ὑμᾶς κατακρινέω, τὸ (quod palmam intervertere diximus) quando σῶμα Χριστοῦ δεχοµένους. Τοῦτο γὰρ ὑπακουστέο. apud alterum quidem est victoria, apud alterum Θέλων τοῦτο ποιεῖν, gnslv, ἓν ταπεινοφροσύνῃ, Vero bravium. Dupliciter poni potest distinctio : μᾶλλον δὲ ἓν θρησχείᾳ τῶν ἀγγέλων. aut post Corpus, aut post Cristi. « Ne quis vobis palmam intervertat. « Nemo vos condemnet qui Christi corpus suscipistis : hoc enim subaudiendum est. Volens, inquit, hoc facere per animi humilitatem, 15Ó magis autem per superstitionem angelorum. .« "A μὴ ἑώρακεν ἐμθατεύων. » Τί ἐστι τοῦτο ; « [niis que non vidit fastuosus incedens. » Ησάν τινες παρ) αὐτοῖς, οἵτινες ἓν ὑποχρίσει ταπει- νοφροσύνης ἐχώλυον αὐτοὺς τῇ δωρεᾷ προσιένεαι τοῦ Χριστοῦ, ὣς οὖκ ἀξίους τῶν τηλικούτων, καὶ ὅτι ἀγγέλους παρακλητέον προσάγειν ἡμᾶς τῷ θιῷ, ὡς καὶ αὐτῶν πρότερν τὴν κοινὴν προσαγωγὴν ποιησαµένων μµεῖζον fj καθ) ἡμᾶς λέγοντς τὸ διὰ Quidnam est hoc ? Erant nonnulli apud ipsos qui in simulatione modesti animi prohibebant ipsos per Christum accedere, quasi tantis digni non es- sent: et quod angeli obsecrandi essent ut nos ad Deum adducerent, veluti qui etiam primi commu- ni accessu sive adductione facti sint : majus esse 39 OECUMENII ΤΗΙΟΩ 8 EPISCOPI 40 dicentes quam quod ad nos pertineat per Chri- A Χριστοῦ προσάγεσθαι, ἐκ τούτου εἰσάγοντες τὴν τῶν Stum adduci : ex hoc inducentes superstitiosum angelorum cultam : quos nunquam, inquit, vide- runt. — « Palmam interverlat. » Καταθραθεύετω. Πραδευτάς Vocant judices eorum, qui gymnicis in ludis decertant : nam hi vincentibus victoriz suf- fragium przbent. Kazz?pxfeoev vero est injuste premium designare. Quoniam ergo ethi qui legales observationes Evangelio permiscebant a meliori- bus ad deteriora ipscs transferebant, merilo ait : Ne quis vobis palmam intervertat. « Frustra infla- tus. » Qui enim superbit quasi magni aliquid concipiens superstitiosum angelorum cultum, fru- stra inflatur a carnali cogitatione, invisibilibus sese ingerens. « Nec obtinens caput. » Caputenim et hominum et angelorum Christus est, tanquam Factor et Creator. » Ex quo. » Christo totum Ec- clesie corpus. Deinde consequenter ubi corpus dixit, qui propria sunt corporis dicit. Totum igitur Ecclesise corpus per commissuras et conglulinalio- nes sive conjunctiones : nam id est quod vocat compagines, subministratum a Christo, peromnem ipsius gratiam : et compactum, id est moderatum, el in pace constitutum ad sese et ad Christum : augescit augmentum secundum Deum. Quod est aulem augmentum secundum Deum? non corpo- raliter crescere, sed bona moderatione ac vite re gimine. It, 20-23. Itaque si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid quasiviventes in mundo dc- crelis tenemini ? Ne teligeris, ne gustaris, neque (. conirectaris, que omniaipsocorrumpuntur abusu juxta precepta et doctrinas hominum qua verbo lenus quidam speciem habenl sapientie per supers- titionemetanimihumilitatem aclasionem corporis, non in honore aliquo ad ezxpletionem carnis : III. 1-4. 486 Si igitur resurrex'stisunacum Chri- sto, superna quaerite, ubi Christus estad dexteram Dci sedens. Superna curate, nonterrestria: siqui- dem emortui estis, et vita. vesira abscondita est cum Christo in Deo. « Itaque si morlui eslis. » Siquidem per bapti- sma mortui estis cum Christo, ut fiat amputatio et quasi divisio prioris vite que in errore erat, et novam vitam incipiatis que in virtute est. Nam quod reliquum est, inquit, mortui estis a peccami- nosis actionibus οἱ ab his utilitas nullaque horum observantia. « Quid quasi viventes in mundo ? » Quare veluti rursum in ipsis viventes decrelis te- nemini ? Hic, aiunt, aptus dies est, et aliquid effi- ciet, iste vero ineplus. Tacite vero etiam innuit quod ab aliiis illuderentur. Neque enim, ait, Do- gmala sive decreta tradilis, sed, illa traduntur vobis et eis astringimini, tanquam discipulorum ordine constituti, et quibus lex prescribitur quid facere oporteat. « Ne tetigeris, ne gustaris. » Aliam quo- que dicitipsorum observationem quz circa cibos erat, Judaica magis: sicut dierum observatio Grecorum erat. « Que omnia corrumpuntur. » ἀγγέλων θρησκείαν, οὓς, nol, οὐδὲ ἑωράκαφι πώποτε. — [θΕΟΔΙΩΡ.] « Λαταλρακευέτω, » « βραθευ- τὰς » Χαλοῦσι τοὺς τῶν ἀγωνιζομένων κριτάςο Οὗτοι γὰρ τοῖς νικῶσι τῆς νίκης τὴ» ψῆφον ὀρέγοωσε. « Καταθραθεύεν » δὲ ἐστι τὃ ἀδίκως βραδεύειν. ἘἜπειδη τοίνυν xal ol τὰς νουικὰς παρατηρήσεις τῷ Εὐχγγελίρ παραµιγνύντες, ἀπὸ τῶν κρειττόνων αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἑλάττω µετέφερον, εἰχότως ἔφη. Μηδεὶς ὑμᾶς καταθραθευέτω. « Εἰκῆ φυσιούμενος. » Ὃ γὰρ µέγα φρονῶν ὥς τις ἀπινοήσας μέγα τὴν τῶν ἀγγέλων θρησκείαν, εἰκη «φυσιοῦται ὑπὸ σαρκι- κοῦ λογισμοῦ, τοῖς ἀοράτοις ἐπιχειρῶν. « Καὶ οὗ ρατῶν τὴν κεφαλὴν. » Κεφιλὴ vxo καὶ ἀγγέλων καὶ ἀνθχώπων 6 Χριστὸς, ὡς Ποιητὴς καὶ Ἀημιουρ- γής. € Ἐςξ οὗ, » φησὶ, Χριστοῦ, πᾶν τὸ τὴς ΕΚΧλΗ- cia; σῶμα. Εἶτχ λοιπὺν σῶμα εἰπὼν, τὰ οἰχεῖα σήματος λέγει, Πᾶν οὖν, φηΣὶ, τὸ σῶμα της 'Ex- Χλησίας διὰ τῶν ἐπαφων καὶ προσεγγίσεων, ἄγουν συζεύξεων, (τοῦτο γὰρ τὸ, συνδέσµων,) τοῦ Χριστοῦ ἐπιχορηγούμενον, διὰ πάσης αὐτοῦ χάριτος, καὶ συμθιθαζόμενον, οἷον καταπραύνόμενον καὶ εἶρη- νευόµενον, πρὸς τε ἑαὐτὸ καὶ πρὸς τὸν Χριστὸν, αΌτει τὴν κατὰ θεὸν αὔξησιν. [loa à ἡ κατὰ θεὸν αὖτησις ; O) σωματικῶς αὔξειν, ἀλλὰ τῇ πολι- τείᾳ. € Ei οὖν ἀπεθάνετε σὺν Χριστῷ ἀπὸ των στοι- χείων τοῦ κόσμου, tl Oc ζῶντες ἐν κόσμῳ δογµα- τίζεσθε; Μὴ ἄψῃ, μηδὲ γεύσῃ μηδὲ θίγῃς ἃ ἐστι πάντα εἰς «φθορὰν τῇ ἀποχρήσε, κατὰ τὰ ἐν- τἆλματχ — xal δικασκαλίας τῶν ἀνθρώπων, ἆ- τινά ἔστι λόγον μὲν ἔχοντα σοφίας, iv ἔθελο- θρησχείφ καὶ Ἠταχπεινοφροσύνῃ καὶ ἀφειδίᾳ — co- µατος, οὐκ iv «up tw πρὸς πλησμονὴν τῆς σαρκός, El οὖν συνηγέρθητε ἉΧριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε, οὗ ὁ Χριστός ἔστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ καθήµενος. Τὰ ἄνω φρονεῖτ, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. ᾽Απεθάνετε γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέχρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν vip θεῷ. » « El οὖν ἀπεθάνετε. » Σὺν Χριστῷ γὰρ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπεθάνετε, ἵνα διακοπὴ xal oiov στά- σις τῆς προτέρας ζωης τῆς ἐν πλανῃ γὙίνηται, καὶ Χαινης ἄρξησθε (ζωῆς, τῆς iv pev. Μετὰ γὰρ, D φησίν, τῶν λοιπὼν ἁμαρτωλῶν πράξεῶν, xal ἀπὸ | τῶν στοιχείων ἀπεθάνετε, ὡς λοιπῶν ἀγεγεργήτως ἔχειν πρὸς αὐτὰ καὶ ἀπαραφυλάκτως. α ὡς ζῶντες ἓν κόσµῳ ; Διατί, φησὶν, ὡς πάλιν ζῶντες ἐν αὐτοῖς δογµατίζεσθε; δε, φησὶν, ἐπιτήδμος à ἡμέρ καὶ ἐργάσι τι, καὶ ἣδε ἀγεπετήδειος ρέμα δὲ καὶ αἰνίτεται ὅτι Ἠλευάζονται παρ ἑτέρων, Οὐ γὰρ εἶπε, Δογματίζετε, ἀλλὰ, Δαγματί- ζεσθε, ὡς ἐν τάξει μαθητῶν καθηµένων, καὶ τί δεοι ποιεῖν νομοθετούµενων. « Mh ἄψῃ μηδὲ γεύσῃ. » Ἀέγει αὐτῶν καὶ ἄλλην παρατήρησιν, την τῶν θρωµάτων, Ἰουδχϊκὴν - "ev, ὥσπερ ἐστὶν ὦ τῶν ἡμερῶν Ελληνμή. € À ἐστι πάντα εἰς φθοράν. » Φθορᾷ γὰρ, «φησὶν, ὑπόκειναι ἓν τῷ ἀφεδρῶνι, 41 COMMENT. IN EPIST. AD 0601088. ^ « Κατὰ τὰ ἐντάλματα, » Οὐκ ἴστι, φησὶ, θεῖος 6 A Nam corruptioni, inquit, sunt obnoxia in stoma- περὶ τούτων νόμος. Διδασκαλίαι εἰσὶν ἀνθρώπων καὶ ἐντολαί. Λέχει δὲ fj περὶ ὦν οἱ παρὰ Ἰουδαίοις πρεσθύτεροι ἐνετέλλοντο ἔξωθεν ὄντων τοῦ νόµο, ἃ παραγγελίας ἑλληνικάς. « Λόγον μὲν ἔχοντα. » Λόγον ἔχει σοφίας, οὗ πράγµατα, μᾶλλον δὲ πιθανο- λογίας λόγον Ov. « Ἐν ἐθελοθρησκείᾳ. » Ὑπο- κριγοµένων, φησὶν, εὔλάθειαν ἓν τῇ θρησχείᾳ xal ταπεινοφροσύνην τινὰ, xal σώματος κχαταφρόνησιν. « O5x iv mpi τιν. ν Ὁ γὰρ θεὸς τιµήσας τὸν ἄν- θρωπον, καὶ χερσὶ διέπλασε, xal τὰς τροφὰς ἔχα- ῥίσατο. Οὗτοι δὲ οὗ κἐχρηνται ὡς cup, δοθεῖσι τοῖς βριώµασι πρὸς τροφὴν τῆς σαρχὸς, AV ὡς φευκτοῖς xal βλαθεροῖς. « El οὖν συνηγέρθητε. » Τὸ γὰρ βάπτισμα, καὶ θανάτου καὶ ἐγέρσεεως τύπον ἔχει, ὡσεὶ εἶπεν» El ἐπιστεύσατε Χριστῷ, καὶ πιστεύσαντες ἐθχπτίσθητε, τὰ ἄνω ᾖζητεῖτε, τὰ Ίν οὑρανοῖς. Ταῦτα γὰρ Ὑήίνά dew τὰ δόγματα καὶ πτωχά. α O5 ὁ Χριστός bau. » Πλέον ἡμῶν ἀνήγαγε τὸν νοῦν. Mi, µόνον ἀρχεσθες τῷ εἰπεῖν, Ta ἄνω, ἀλλὰ xal, Οὔ 6 Χριστὸς iv δεξιᾷ ποῦ Πα- τρὸς κχβήµενος. « MÀ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. » Εἴρηται ρ ὅτι τὰ τοιουτότρπα δόγµατα, ἀνθρώπων εἰσὶν ἐπίνοιαι καὶ ἔντολαί. Τὰ δὲ τοιαύτα, Tiva ὁμολογουμένως liec, ἐπεὶ καὶ γήϊΐνοι οἱ εὐρόντες ἄνθρωποι ταῦτα. « Kal ἡ ζωὴ ὑμῶν χέχρυπται. » Τῶν γὰρ ἀληθῶς Χριστιανών ζωή lac ἡ µέλλουσς. Ἡ μέντοι παροῦσα, εἰκόνα μᾶλλον θανάτου Tfj ζωῆς ἔχει, ὅταν τέως µελέτην θανάτου ποιῆται τὴν ζωήν, Τοῦτο γὰρ φιλοσοφίας ὄρος, ΚΕΦΑΑ e, « Παραίνεσις καθάρσεως, ἁγιασμοῦ, φιλανθρωπίας, φι- λοθεότητος, φιλοµαθείας, Φαλμφξίας, εὐφήμου εἷς Θεὸν διαγωγῆς, εὐχαριστίας. » « Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇῃ ἡ ζωὴ ἡμῶν, τότε καὶ ὑμει σὺν αὐτῷ Φφανερωθήσεσθε ἓν δόξῃ’ Μεκρώσατε οὖν τὰ µέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς oque, πορνείαν, ἀχαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν xxxv, καὶ τὴν τλεονεξίαν ἥτις ἑἐστὶν εἰδωλολατρεία δι à ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῃβ ἀπειθείας, iv οἴἷς καὶ ὑμεῖς περιεπατήσατέ ποτε, ὅτε deve ἓν αὑτοῖς. « Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ. » Φανεροῦται δὲ πᾶ- σιν ἓν τῇ δευτέρα παρουσίᾳ, ὅταν ἀποδίδωσιν ixá- στρ αχτὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, τοῖς μὲν, ζωὴν, τοῖς δὲ θάνατον νοητόν, « Σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε iv. δόξῃ. » Νῦν γὰρ τὰ ἑκάστου χέχρυπται ἔργκ. Τότε δὲ φανε- ροῦτει, τῶν μὲν iv δόξῃ, τῶν δὲ ἐν αἱἰσχύνῃ. « Nt- κρώσατε οὖν. » Πῶς οὖν ἄνω εἶπας, νεκροὺς ὄντας ἐζωοποίησε xxi συνεζωοποίησε τῷ Χριστῷ, εἰ πάλιν νεκρῶσαι χρεία; Καὶ φαμεν, ὅτι τὴν μὲν πρώτην νέχκρωσιν ἑζωοποίησεν ἀφεὶς iv τῷ βαπτίσµατι τὰς ἁμαρτίας ἡμῖν, ἀλλὰ δεῖ ἡμῖν ἑτέρας νεκρώσεως, οὐχ ἵνα ἑαυτοὺς ταῖς ἁμαρτίαις νεκρώσωμεν, d ἵνα τὰ πάθη πρὸς τὸ μὴ ἐνεργεῖν εἰς ἡμᾶς. « Τὰ µέλη ὑμῶν. « Τουτέσε, τὰ γήϊνα τοῦ σώματος καὶ τῶν PATROL. Gh. CXIX. cho et secessu.. « Juxta precepta. » Non est, ait, de his divina lex. Doctrinz ac preeceptiones sunt hominum.Loquitur autem vel de his que seniores apud Judaeos extra legem prscipiebant : aut de Graecorum preceplionibus. « Quz verbo tenus qui- dem speciem habent. »Speciem habent sapientis, non rem, magis autem tenuem persuasionis ratio- nem. « Per superstitionem. » Pietatem, inquit, et quamdam animi humilitatem,corporisque contem- ptum per supersti'iosum cultum simulant. « Non in honore aliquo. » Deus enim honorando homi- nem, suis formavit manibus, et cibos largitus est : hi vero non utuntur tanquam munere cibis datis ad alimentum carnis, sed tanquam fugiendis ac nocivis. «Si igitur resurrexistis. » Baptiama enim et mortis et resurrectionis typum habet : ac si di- ceret : Si credidistis Christo,et credentes baptizati estis,superna qusrite,id est,qua in coelis sunt Hac enim terrena acegena sunt dogmata. «Ubi Christus est.» Magis nostram extulit mentetni, non conten- tus dixisse : Superna; 883 sed etiam, Ubi Chris- tus est ad dexteram Patris sedens.«Non terrena. » Dictum est enim quod hujusmodi dogmata, homi- num inventa sint ac precepliones. Talia vero esse terrena in confesso est: quoniam et terreni sunt homines qui he: invenerunt. « Et vita vestra abs- condita est. » Eorum namque qui vere Christiani sunt,est futura vita; presens namque potius mor- fis habet imaginem quam vite, quando interim c mortis meditatio facit vitam. Nam id philosophis finis ac terminus est. CAPUT IX. Ezhortalio ad purgationem, sanctificationem, be- nignilulem, pietatem, discendi amorem, can- tum psalmorum, laudabilem secundum Deum conversationem, et gratiarum actionem. III, 4-7. Cumque manifestatus fuerit. Christus vita nostra. tunc et vos cum ipso manifestabimi- ni ín glorin. Mortificate igitur membra vestra terrestria : stuprum ,, immunditiam , morbum, concupiscentiam malam, et avaritiam quo est idololatria : ob que venire solet ira Dei in filios contumaces, inter quos ambulabatis quondam, p €um viveretis in illis. « Cumque manifestatus fuerit Christus. » Mani- festabitur omnibus secundo suo adventu, cum red- diderit unicuique juxta opera sua, his quidem vi- tam, illis autem mortem spiritualem. « Cum ipso manifestabimini in gloria. » Nunc cujusque, Oc- culta sunt opera, tunc autem manifestabuntur : horum quidem in gloria, illorum vero in ignomi- nia. «Morlificate igitur. » Quomodo ergo superius dixisti : Cum mortui essetis, vivificavit vos, et una cum Christo vit: restituit, si rursum necesse est mortificare ? Et dicimus, quod a prima quidem mortficatione vivificavit remissis in baptismate peccatis nostris : 8858 sed opus est nobis alia mor- tificatione, non ut pos ipsos per peccata morti- 2 48 OECUMENII TRICC/AE EPISCOPI 44 ficemus, sed affectus, ne vim exerant adversus nos. A μελῶν φρονήματα, « Πορνείαν. » Τὸ μάλιστα παρ- « Membra vestra. » Hoc est, terrenos corporis ac membrorum sensus et fastus. « Stuprum. » Quod naturaliter,et quasi ex ipso corpore maxime mode: stum est, priposuit. Deinde pudore repressus, ne singulas impietates nominatim retexeret, ait * Im- munditiam «ln filios contumaces.» Nam υἱους ἄπει- θείας filios incredulitatis vel inobedientiz dixit peri- phrastice,, pro eo quod est filios impersuasibiles vel non obtemperantes Dei legibus. — « Ambulabatis ενοχλοῦν φυσικῶς, ὥσπερ τῷ σώματι προτέθεικεν Εἶτα ἐπεξελθεῖν ταῖς ἀσεθείαις ὀνομαστὶ ἐρυθριάσας, φησὶν, ἀχαθαρσίαν, « "Emi τοὺς υἱοὺς «ng ἄπει- θείας, Υἱοὺς ἀπειθεας, » περιφραστικῶς τοὺς ἀπειθοῦντας τοτς τοῦ θεοῦ νόµοις λέγει. — « Πε. ῥριεπατήσατέ ποτε. » [BAZIA.] Μετ ἐγκωμίου à λό- ος, ὡς vOv οὗ ζώντων Ev αὗτοῖς. Καὶ οὕτως διὰ µό- vov ἐγκώμιον εἶπεν, ἐπειδὴ παρακατιὼν ἀποθέσθαι αὐτὰ ἐπιτάσσει, Οὐδεὶς 02, ὃ οὐκ ἔχει ἀποτίθεται, quondam. » Cumlaudeesthicsermo quasinunc non vivantin illis: et adeo propter solum commendationem et encomium hoc dixit. quoniam in progressu jubet ipsa deponi, nullusautem deponitquod non habet, III, 8-11. Nunc autem deponite εἰ vos omnia : tram, indignationem, malitiam, maledicentiam, « Νυνὶ δὲ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα, ὀργὴν, θυμὸν, — xaxlav, βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν ἐκ turpiloquentiam ab ore vestro. Ne mentiamini g τοὺ στόματος ὑμῶν. MÀ Ψψεύδεσθε εἷς ἀλλήλους, alius adversus alium : qui exuistis velerem ho- sinem cum faclis suis, et. induislis novum qui renovatur ud agnitionem juxta imaginem ejus qui eondidit illum : ubi non est Grocus et Ju- deus, circumcisio et preputium, Barbarus, Scytha, servus, liber : sed omnia εἰ in omnibus Christus. . Quemadmodum varia sunt nomina ire el indi- gnationis, ita que sub ipsis significantur plurimum inter se differunt.Est autem θυµός (quod indigna- tionem vertimus, veluti accensio quzedam et eva- poratio acuta affeclionis : ὀργή vero (quam iram diximus) immanens dolor ac durans impetus ad repensionem his faciendam qui inlulerunt ioju- riam, veluti anims appetentis vindiclam. Scire igitur oportet quod circa utrumque horum «ffec- tuum delinquunt homines : aul insane ac temere commoti adversus eos qui irritarunt, aut dolose ac insidiose appelentes eos qui contristarunt : quz ambo nobis observanda et cavenda sunt, si prius animi modestiam edocti simus. « Turpilo- quentiam. » Contaminat enim os quos ad Deum laudandum factum est. « Qui exuistis veterem ho- minem.» 489 Veterem hominem moris est in Scripturis appellare inveteratum et jam marcidum ac languentem per vitam, qua in peccalis degitur, et qui nondum per fidem in Cbristum baptismate Απεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν τχῖς πράξεσιν αὐτοῦ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν υέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν xav! εἶκονα τοῦ κτί- e σαντος αὐτὸν, ὅπου οὐκ tw Έλλην καὶ Ἰουδχτος, περιτομὴ καὶ ἀκροθυστία, βάρθαρος, Σκύθης, δοῦλος ῥἐλεύθρος, ἀλλὰ πάντα καὶ ἐν mam Ἁριστός. "Ὥσπερ τὰ ὀνόματα διάφορα, θυμοῦ xxl ὀργῆς, οὕτως καὶ τὰ ὑπ αὐτῶν σηµαινόµενα πλεῖστον ἆλ- λήλων διαφέρει. ἍΈστι Ὑὰρ θυμὸς μὲν, otov ἕξαψίς τις καὶ ἀναθυμίασις ὀξεῖα τοῦ πόθους, ὀργὴ δὲ, ἕμ- μονος λύπη, καὶ ὁρμὴ διαρχῆς, πρὸς τὴν τῶν ἠδικη- χότων ἀντίδοσιν, ὥσπερ ὀργώσης τῆς φυχῆς πρὸς C eàyv ἄμωναν, Εἰδέναι οὖν χρὴ, ὅτι κατ ἀμφοτέρας τὰς διαθέσεις πλημμελοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, fj µανι- κὠῶς καὶ ἐμπλήχτως κατὰ τῶν παροζυνάντων κινού- psvot, fj δολερῶς xal ἐπιδούλως τοὺς λυπήσαντας ἑνεδρεύοντες, ἅπερ ἀμφότερα φυλακτέον ἡμῖν, τὴν ταπεινοφροσύνην προπαιδευθέντας. « Αἰσχρολογίαν. » Ῥυποῖ γὰρ τὸ εἷς δοξολογίαν Θεοῦ πεποιηµένον στό- μα. « ᾿Απεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον. » Πα- λαιὸν ἄνθρωπον ἔθος καλεῖν τῇ Γραφῃ, τὸν πεπα- λαιωμένον καὶ κατασεσηπότα καὶ ἐνησθενηχότα ταῖς ἁμαρτίαις βίον, τὸν µήπω διὰ τῆς εἷς Χριστὸν πί- στεως τῷ βαπτίσµατι ἀναγεννηθέντα xal καινοποιη- θέντα. Τὸν νέον, τὸν ἀναχανούμενον, Ὁ Ὑὰρ iv ἀρετῇι βίος, ἀεὶ νεάζει, κἂν δόξι Υηρᾷν σωματικῶς, regeneratus est ac renovalus : novum vero qui Ὁ ἀλλὰ θάλλει πνευματικῶς, « Κατ εἰκόνα τοῦ κτίσαν- renovatus est. Vita enim, quae in virlute agilur, semper innoval : et si videaluge senescere corpo- raliter, virescil tamen ac floret spiritualiter. « Juxta imaginem ejus, qui condidit illum. » Qui enim talis est, Dei puram servat imaginem qui ipsum condidit, inferioribus caracteribus ac erro- ribus non permistam. « Übi non est. » Hoc est, apud Christum, apud fidem. « Omnia et in omni- bus Christus. » Siquidem quia omnes unum cor- pus facti sumus, Christum habentes caput, merito omnia nobis est Christus, et Salvator, et Do- minus, et Deus, et caput, et pontifex, et victima. vile nostre : aut in omnibus nobis. Non est enim, III, 12-15. Sitisigitur induti tanquam electi Dei sanctiac dilecti viscera miserationum,comitatem, modestiam, mansuetudinem, lenitatem,sufferentes τος αὐτόν. » 'O γὰρ τοιοῦτος, viv εἰκόνα τοῦ χτίσαν- σαντος αὐτὸν Θεοῦ κεκαθαρµένην φυλάττει, ἆμιγη τῶν κάτῳ χαρακτήρων καὶ πλανωμένων. « Όπου οὐκ ἔνι. » Τουτέστι͵, παρὰ Χριστῷ, παρὰ τῇ πίστει. » « Τὰ πάντα xal iv πᾶσι Χριστός, » ᾿Επειδὴ γὰρ ο πάντες ἓν σῶμα Ὑινόμεθα Χριστὸν ἔχοντες κεφαλὴν, εἰκότως πάντα ἡμῖν ὁ Χριστὸς, xal Σωτὴρ, καὶ Κύριος, καὶ θεὸς, καὶ κεφαλὴ, καὶ ἀρχιερεὺς, καὶ θύμα. Ἐν πᾶσιν ὢν, φησὶν, fj πράγµασιν, fj τοῖς τῆς ζωῆς ἡμῶν συνεχτικοῖς, f, ἐν πᾶσιν ἡμῖν, Οὐκ ἔστι γὰρ φησὶ, προ- σωποληψία παρὰ τῷ θεῷ. Est in omnibus, inquit, pnta rebus, aut actibus inquit, persona: respectus apud Deum. « Ἐνδύσασθε οὖν ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ Θεοῦ ἅγιοι καὶ ἠγαπημένοι, σπλάγχνα οἰκτιῤμμῶν, µἉχρηστό- τητα, Ἠταπεινοφροσύνην, πραότητα, µακροθυµίαν, 45 ἀνεχόμενοι ἀλλήλων, καὶ χαριζόμενοι iáv τις πρός τινα ἔχῃ µομφήν, Καθὼς καὶ ὁ Χρι- στὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν, οὕτως xal ὑμεις. ᾿Επὶ πᾶσι & τούτος τὴν ἀγάπην τις de σύνδεσμος της τελειότητας, καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ βραδευέτω iv ταῖς χαρδίαις ὑμῶν, εἰς ἣν καὶ ἐχλήθητε iv d σώματι καὶ εὐχ άριστοι γίνεσθε. » Ὥσπερ Ὑὰρ ὁ γυμνὸς ἐσθῆτος ἀσχημονεῖ, οὕτως καὶ ὁ τῶν ἀρετῶν Ἰυμνός. 'H dixe)? ἀεὶ ἀχώρι- στον ἡμῶν εἶναι δεῖ τὴν ἀρετὴν, ὥσπερ τὸ ἱμάτιον. « Σπλάγνα οἰκτιρμῶν. » Οὐκ ἁπλῶς ἀγάπην, ἀλλὰ την χατὰ φύσιν τοῖς γονεῦσι πρὸς τὰ τέχνα ἑνυπάρ- Χουσαν. « Μομφήν. » Ἔγουν µέμψιν. » Καθὼς καὶ & Χριστὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν. » Τὸ παράδειγµα τοῦ Χρι- COMMENT. IN EPIST. AD 001088. ἑαυτοῖς, Α v08 fnticem, et condonantes vobis mutuo si quit 46 adversus aliquem habuerit querelam, quemadmo- dum Christus condonavit vobis, ita et vos. Super omnía autem hoec charitatem, qua est vinculum perfectionis, et pax Dei moderetur in cordibus vestris, in quum et vocati εδ in uno corpore : et grati sitis. Quemadmodum enim veste nudus indecore se gerit, ila et qui nudus est virtutibus. Aut quia nunqaam a nobis separari debet virtus tanquam veslis. « Viscera misericordie. » Non qualemcun- que amorem, sed eum qui natura parentibusinest erga filios. « Querelam : » sive accusationem et questus. « Quemadmodum Christus condonavit στοῦ ἐλθὼν ἓν μέσ, οὗ µόνον, τὸ συγχωρεῖν συµθου- p Vobis. » Adducto in medium Christi exemplo non λεύει͵ ἀλλὰ καὶ τὸ dyangw καὶ εὐεργειεῖν τοὺς προσ- κεκρουκότας ἡμῖν, xal αὐτὴν τὴν ψυχὴν ὑπὶρ τῶν ἐχθρῶν xxi προσκεκρυκότων τιθέναι. Οὕτω γὰρ καὶ 6 Χριστὸς πεποίηχεν, «α ᾿Ἐπὶ πᾶσι Oi τούτοις τὴν ἀγάπην. o» Επειδη fw val χαριζόµενον μη ἀγαπᾷν καὶ τὸ ἀγαπᾶν παραινεῖ. Σύνδεσμον à τὴν ἀγάπην καλεῖ, δηλῶν εὖθυς διαλύεσθαι τὰ εἰρημένα ἄνω, χωρὶς ἀγαπης Óvtz, « Καὶ ἡ εἰρήνη. » Kal τοι εἰπὼν ἀγάπην, οὐκ ἔτι ὤφειλεν εἰρήνην συµ.- δουλεύειν, 'AXX ἐπειδὴ ἔνι ἐκ πολλῆς ἀγάπης έγκα- Mw ἀεὶ, καὶ ix τούτου διχλύειν τὴν ἀγάπην, καὶ τὸ εἰρήνην ἔχεῖν παραῖνει. a ToO θεοῦ. » Evi γὰρ xal καχως εἱρηνεύειν, ὥσπερ xal καλῶς µάχεσθαι. ᾽λλλὰ την κατὰ θεὺν εἰρήνην λέγω, φησίν. € Βραθευέτω tantum suadet ignoscere, verum etiam diligere ac benefacere his qui nos offenderunt, ipsam ani- mam pro his, qui offenderunt inimicis ponere : nam ila et Christus fecit. « Super omnia autem hec charitatem. » 440 Quoniam contingit etiam eum qui condonat non diligere, exhortatur quo- que ad charitatem. Vinculum autem dicit charita- tem : significans ea quz dicta sunt statim dissolvi, si sine charitate sint. « Et pax. » Atqui cum cha- ritatem dixisset, jam non fuit opus pacem consu- lere. Sed quoniam contingit ex multa charitate semper redarguere atquc hinc dissolvere charita- tem, eliam pacem babereadmonet « Dei. » Con- tingit enim male pacem habere, quemadmodum ἐν ταῖς χαρδίις ὑμῶν. » Ἐπειδὴ οἱ λογισμοὶ πο- C et male pugnare seu dissidere: sed pacem,inquit, λεμαῦςι πολλάκις, µεσιτεύειν ἓν ταῖς χΧαρδίαις τὴν εἰρήνην βούλεται, καὶ ἑξορίειν τοὺς ἐναντίους λο- Tuo. « 'Ev iX σώματι. » Au γὰρ τὸ εἰρήνην ἔχειν, ᾠκονόμησεν ὁ Χριστὸς τοὺς πάντας ἓν σῶμα ποιῆσαι, καὶ αὐτὸς εἶναι ἡμῶν κχεφαλὴ, ἵνα τούτῳ τῷ τρόπῳ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀποσχώμεθα μάχης, καὶ ςνχαριστωμεν τῷ ταύτην ἡμῖν τὴν συνάφειαν χαρι- σαμένρ. ΚΕΦΑΛ. I. « Τὸ πρὸς τοὺς οἰκείους ὁμονοητικῶς. » « Ὅ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἑνοιχείω ἐν ὑμῖν πλου- σίως, ἓν Ἱπάσι σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθε- νοῦντες ἑαυτους ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς ἓν ὙΧάριτι, ᾖἄδονες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ Κυρίῳ, καὶ πᾶν ὅ τι ἂν ποιῆτε ἐν λόγῳ ῃ $ ἓν fgpp, πάντα dv ὀνόματι Κυρίου Ἰησοῦ, εὖ- χαριστοῦντες τῷ θεῷ καὶ Πατρὶ δι αὐτοῦ. Al γυναῖχες ὑποτάσσεσθε τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ὡς ἄνηκεν ἐν Κυρίῳ, Οἱ ἂνδρες ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, χαὶ μὴ πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς. Τὰ τέκνα ὑπακούετε τοῖς γονεῦσι κατὰ πάντα. Τοῦτο γάρ ἔστιν εὐάριατον τῷ Κυρ, Οἱ Ἑατέρες μὴ ἐρεθίετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἵνα μὴ ἀθυμῶ- S». » Ἔστει δὲ, τὸ τὰς διδασκαλίας καὶ τὰ δόγματα τοῦ Σωτηρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐνοικεῖν iv ἡμῖν ἓν πολλῇ δαψιλείᾳ διὰ τῆς τῶν Γραφῶν ἐρεύνης. « WiÀuot, καὶ ὄμνοις, » Πρῶτον τὸ ἄπονον εἶπεν, ὅτι ὁὰ τερπνότηϊτα ὑποχλέπτει τὸν χόπον, Ὁ à qua secundum Deum est, dico. « Moderetur in cordibus vestris, » Quoniam pugnant frequenter cogitationes, arbitram vult esse pacem in cordi- bus, ac relegare contrarias cogitationes. « In uno corpore. » Ordinavit namque Christus ut pacem babendo omnes unum corpus efficiant, et ipse sit nostrum caput: ut hoc modo mutuum inter nos dissidium fugiamus, et gratias ei agamus,qui hanc largitus est conjunctionem. CAPUT X. Quo ad eoncordiam erga familiares spectant. lil, 16-91. Sermo Christi habitet in vobisopu- lente, cum omni sapientia, doceteque ac commo- nele vos invicem cantibus el laudibus ac cantile- nis spiritualibus in gratia, canentes in corde ves- tro Domino. Et quidquid egeritis sermone aut faclo,0mnía in nomine Domni Jesu facite, gratias agentes Deo et Patri per illum. Uzores, subdita estole propriis viris, siculi convenil in Domino. Viri, diligile uxores, et ne sitis amarulenti adver- sus illas. Filii, obedite parentibus in omnibus : hoc enim beneplacet Domino. Patres, ne provoce- tis liberos vestros, ne despondeant animum. 141 Coniinget autem doctrinas ac dogmata Sal- vatoris nostridesu Christi in magna opulentia habi- tare in nobis per Scripturarum scrutinium. « Canti- bus et laudibus. »Primum dixit quod labore c aret quia jucunditate tollit molestiam, laus vero sive 4 OECUMENII TRIGCAE EPISCOPI 48 Hymnuscantusanctior est:supernse namque vir- A ὕμνος «oo daÀpoo ἁγιώτερος. Al γὰρ ἄνω ὀυνάμεις, tutes Deum laudant, non canunt. « Ingratia. » Per ὑμνοῦσι τὸν θεὸν, o) ψάλλουσι. » Ἐν Ἱάριτι. » Διὰ gratiam a Spiritu sancto datam hzc facere admo- τῆς παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος δοθείσης Ὑχάριτος nel,ostendes non posse sine gralia implere talia. ταῦτα ποιεῖν παρχινεῖ, δειχνὺς Olym χάριτος μῖ δύ- « In corde vestro. » Non simpliciter solo ore: nam — vxsüxi πληροῦν τὰ τοιχῦτα. « Ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν. » hoc non est Deo canere, sed inaere loqui: neque Μη ἁπλῶς µόνῳ στόµχτι. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ad ostentationem sed occulta operatione. « Omnia ὄδειν θεῷ, ἀλλ᾽ e; ἀέρα λαλεῖν. Καὶ pij πρὸς ἐπί- in nomine Domini. » Ipsum salvatorem el auxilia- δειξιν, ἀλλά διὰ κρτπτῆς ἐργασίας. « Πάντα iv ὁνό- torem in omni opere ac sermone invocantes.ePer µατι Κυρίου. » Αὐτὺν παντὸς ἔργου καὶ λόγου illum. » Recte dicitur : Per ipsum el cum ipso,hoc Σωτῆρα καὶ βοηθὸν ἐπικαλούμενοι, « Δι αὐτοῦ. » quidem propter cqualitatem et consubstantialila- Τὸ δι αὐτοῦ καὶ σὺν αὐτῷ καλῶς λέγεται, τὸ μὲν tem ad Patrem : illud vero quia mediator noster et διὰ τὸ ἴσον καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, τὸ à, ἐπειδὴ pontifex fieri dignatus est, quando Verbum caro factum est, juxta. Scripturam. « Uxores, subdita estote. » Cum enim 6Ρ6υ tibi, tuque mihi vicissim subjicimur, quomodo potest quidpiam contra vo- luntatem contingere? Subjeclionem autem esse vult, non ex simulatione aut ad placendum homi- nibus, sed in timore Christi. « Sicut convenit in Domino. » Hoc est, veluti decens est in Domino? Decet autem in Domino, ul uxor quidem subdita sit, vir autem ipsam diligat. « Viri, diligile uxo- res.» Eos namque qui obedientiam fovere debent, μεσίτης ἡμῶν καὶ p Κπερεὺς ἠξίωσε γενέ ἐσθσι, bct 6 Λόγος σὰρξ ἐγένετο κατὰ τὴν Σραφήν. « Ai yo- ναῖκες, ÜmostícoscÓt. » '"Ocav γὰρ σὺ μὲν ἐμοὶ, ἐγὼ δὲ col ὑποτέταγμαι, £v τι τῶν ἀθουλήτων συμθῆναι» Τὴν οὲ ὑποταγὴν, οὐ καθ ὑπύχρισιν fi ἀνθρωπαρέσκειαν βούλεται εἶναι, ἀλλ ἓν φόδψ Χριστοῦ, α ὡς ἀνῆκεν iv Κυρίψ. » Τουτέστιν, Ox πρέπει iv Κυρίῳ. Ἐν δὲ Κυρῳ πρέπει, τὴν μὲν γυναίκα ὑποτάσσεσθαι, τὸν δὲ ἄνδρα ἀγαπᾶν αὐτήν. « Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας. » Ότι τοὺς τὴν ὑπακοὴν ὀφείλοντας ὑπέχειν, ἀγαπᾷ προστᾶσ- πῶς precipit ut diligant uxores, liberos, servos: quem- σει, τὰς γυναῖκας, τὰ τέκνα, τοὺς δούλους, ἕχαστον que ponens juxta obedientie propositionem. « Et τιθεὶς κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς ὑπακοῆς. « Καὶ μὴ ne sitis amarulenti adversus illas. « Scit ex multo πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς, s» Οἷἶδε καὶ ἀπὸ πολλῆς quoque amores pugnas oriri : idcirco cum dilec- ἀγάπης, μάχας τικτοµένας, διὸ τὴν ἀγάπην προθεὶς, lionem proposuissel, subjunxit: EL ne silis ama- τὸ μὴ πιχραίνεσθε ἐπήγαγεν. Τοῖς γονεῦσι κατὰ rulenti. « Parentibus in omnibus : » exceptis his πάντα, » δίχα τῶν εἰς ἀσέθειχν φερόντων. « Τοῦτο qu& ad impielatem ferunt. « Hoc enim beneplacet c Yáe ἐστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ. » Καὶ νόµον τίθησι τὸν Domino. » Legem eliam ponit, qua obedientiam statuat, filios magis exhorlans. « Ne despondeaut animum. « Est ubi etiam connivere debetis,inquit, ne perpetuo tristes, reddantur contenlosiores. 11I,232-25.SServi,obediteper omnia dominis secun- dumcarnem non obsequiisad oculum exhibilis,tan- quamhominibus placere studentes,sed cum simpli- citate cordis timentes Deum.A A9 Et quidquid [ece- rilis,ez animo operemini,tanquam Domino et non hominibus,scientes quod a Domino recipietis mer- cedem hareditatis. Nam Domino Christo servitis. Catlerum qui inique agit referet peccatum suum, el nou est personarum respectus. την ὑπακοὴν νομοθετοῦντα, πλέον ἐντρέπων τὰ τέχνα. "Iva μὴ ἀθυμῶσιν. » Ἔστιν ὅτε καὶ παρορᾷν ὀφεί- λετε, φησὶν, ἵνα μὴ ἀθυμοῦντες del φιλονεικότεροι γέ- νωνται, « Οἱ δοῦλοι ὑπακούεε κατὰ πάντα τοῖς κατὰ σάρκα χυρίος μὴ ἐν ὀφθαλμοδουλείεις ὡς &v- θρωπέρεσχοι, ἀλλ᾽ Ev ἓν ἁπλότητι κΧχρδίας, φοδου- µενοι τὸν Θεόν. Καὶ πᾶν ὅ τι ἐὰν ποιῆτε, Ex Ψυχης ἐργάζεσθε ὡς τῷ Κυρῳ, καὶ οὖκ ἀνθρώ- ποις, εἰθότες ὅτι ἀπὸ Κυρίου ἀπολήψεσθε τὴν ἀνταπόξοσιν τῆς κληρονοµίας. Tq γὰρ Κυρίῳ Χριστῷ δουλεύετε, Ὁ δὲ ἀδικῶν, κομιεῖται ὃ ἠλίκησεν, παὶ οὐχ ἔστι προσωποληψία. » Servos consolatur, dicens propemodum : Carnis p Παραμωθεῖται τοὺς δούλους, μονονουχὶ λέγων, his Domini sunt.Quofl in vobis melius est, nempe anima, non subjicitur humano servitulis jugo. « Non obsequiis ail oculum exhibitis. » Non so- lum, inquit, intuente Domino facite qux» dicent, verum etiam non vidente. — « Tanquam bomini- bus placere studentes.» Facere enim qu: decent, dominis tanquam spectantibus, studii est placendi hominibus, et non timoris Dei. Siquidem is qui Deum veretur omnia cum simplicitate faeit. « Ex animo operemini. » Non tantum simulatione ac studio placendi hominibus vult eos esse liberos, verum eliam olio ac segnitie. Quod autem ail: Ex animo, hoc est, ex benevolentia, et omni qua iu vobis fuerit potostate. « Tanquam Domino. » A eosmmuni sensu supplendum est: Operemiui, per , Vo4e τουτέστιν Σαρχκός εἶσιν οὗτοι κύριοι. Τὸ κρεῖττον ἐν aol, i Quy, oby ὑπόχειτχι ἀνθρωπίνῳ δουλείας ζυγῷ. « ΜΗ ἐν ὀφθαλμοδουλείαις. » Μη µόνον, φησὶν, ὁρώντος τοῦ Δεσπότου πράττετε τὰ δέοντα, ἀλλὰ xal μὴ ὁρῶντος. — « ὣς ἀνθρωπάρεσκοι. » [Φ2Τ.] Τὸ γὰρ ὁρώντων µόνον τῶν δεσποτῶν πράττειν τὰ θξοντα ἀνθρωπαρεσκείας ἐστὶ καὶ οὗ φόθου θεοῦ. 'O Tie τὸν θεὸν ποδούμενος, μετὰ ἁπλήτητος πάντα πράτ- τε. € Ἐκ ὀυγῆς ἐργάζεσθε. » Οὐ µόνον ὑποκρίσεως καὶ ἀνθρωπαρεσκείχς Λβούλετχι αὐτοὺς ἑλευθέρους εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀγρίας καὶ νωθείας, Τὸ 60i, Ἐκ 9 [ * er δύ - ; t^ &£J90!Xq χι Og" υναμί όν φη» civ, € Ὡς τῷ Κυρῳ. » Απὸ κχοινοῦ «0 ᾽Αργάζε- σθαι, Χατὰ µετάπτωσιν, ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώποις Εργαζόμενοι, « Εἶδότες ὅτι ἀπὸ Κυρίου. » τὶς T, ἀντατύλοσις 42v»; Πρῶτον μὲν. ὁ ἀπὸ. Oeo) ut30»;. 522 καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀξσπότο. « Τῷ δρ Root Xot- "On δὲ τῷ Kopp Χριστῷ εργά: ζεσθε, ὅπλον tx τε τοῦ τὸν εὐνοοῦντα map αὐτοῦ τιν ἀνταπύθοσιν λαμθάνειν, καὶ τὸν ἄθικον τὴν πρὲ- πουσαν ἀντέκτισιν. Καὶ οὐκ ἔστι προσωποληψίᾳ. » Ἐπὶ τῶν δεσπότῶν ἁρμόδιον ἦν εἶπε-ν τὸ τῆς προσ» ωποληψίας, τί οὗ, αὐτὸ Ἐπὶ τῶν δούλων τέθεικεν ; 5» ὅτι οὐκ Ἐλεήσει πτωγὸν kv χρίσει ὁ θεὸς, ἢ πρὸς ἀριστιανοὺς δούλους λέγει, oic εἶσι δεσπόται 'EÀ- λλνες. non miserebitur pauperis in judicio Deus: Greci. € Οἱ κύριοι τὸ δίκχιον καὶ τὴν ἱσότητα τοῖς δού- Ἆοις παρέχετε, εἶδότες ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐν οὗραοῖς TiO ἨἩπροσευχῃ προσκαρτερεῖτε, «“νπγοροῦντες, ἐν αὐτῃ ἐν εὐχαοιστίφ, προσευ- Jousvot ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν, ἵνα 6 θεὸς ἀνοίξῃ ἵματν * θύραν τοῦ λόγου, λαλῆσχι τὸ μµυστήριον Χριστοῦ, δι ὃ καὶ δέδεµαι, ἵνα φχνερώσω x5, ὥς €t µε AaAnsat Ἐν σοφᾳ περιπχτεῖτε, πρὸς τοὺς ἔξω τὸν καιρὶ ἔταγοραζόμενοι, Ὁ λονος ὑμῶν πάντοτε ἐν docs ἆλατι — hotopt- voc, εἰθένχι πῶς δει ὑμᾶς ἐἑνὶ ἑκάστῷ ἀποχρί- νεσθαι. » Τὸ ἀΐκαιον xal ἡ ἰσότης iq τὸ ἀμείδεσθαι τῶν Ἔστι 0i στῷ Cojlsósv:. « 793 πόνων τοὺς δούλους, καὶ iv ἀφθονίᾳ πάντων τῶν πὼς Ὑρείαν καθιστᾷν. Μὴ γὰρ, φησὶν, ἐπειδὴ ἔκουσας ὅτι παρὰ Κυρίου λήψη τὸν µισθον, ἤδη σὺ ἀποστέρει τὸ ὀφειλόμενον, « Tr προσευψῇ κροσκαρ- τερεῖτε. 9 Οἶδεν ὅτι τον προσκχρτερεῖν τῃ t2y * ^ ,F^'g 3 σπουδάζον- x, tl; ἀκηδίαν ἐμβάλλουσιν οἱ ὀχίμονες. A ini, c Γρηγοροῦντες by av, » τούτέστι, » 3 ^ Sn εμ2έμενοῦ, μήτε νωγελευόμενοι, λλλ' ἐπειδη ετι καὶ £5 dde qun αἰτήσεων, xxi τὸ. τί Oct εὖ- - y, Jim, θιῤάπκει. Ἐν εναριστίχ, φησὶν, ἃ εὐχὴ προθαινέτω πρὸς τὸν Ozóv. « Προσευγόμενοι ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν. » 0 ταπεινοφροσύνης | si Παῦλος τις τούτων ἔ/μοτήςν εχῆς. « θύραν τοῦ λόγου. » Μεταφοριχως εἶπε θύ2αν, oiov εἴτολον καὶ παῤῥη- Ορα 6i τὸν THO ζηλον, ἐν τοσούτοις ὑπάρ- ων πειρασμοῖς, οκ aive? λύσιν, ἀλλὰ πάλιν κη- οὖττει, Xa πάλιν πειρασμοὺς ἔχει, — [ear. ] Τὸ χοι- vi. VES σουτᾶξεως, vx ὁ θεὸς ἀνοίξτι ἡμῖν θύραν τοῦ λόγοῦ, λαλησχι τὸ μυστήριον τοῦ Ἀριστοῦ, ὡς δεῖ κε λαλησα:, (U ὃ καὶ cl, ἵνα Φφανερώσω αὐτό. Ὁ οἱ θεος Παῦλος, καὶ ὑπερλατὸν τὸν λόγον προ- ὃ καὶ δέδεµχι. o Ἐπειὴ, φησὶν, ἐφανέρωσα αὐτὸ, ὡς tori µε λαλησαι. [log 63 αὐτὸν Hc λαλτσχι, Ἐν παδῥησίφ, φησὶ, καὶ φανερῶς, "9i, ὑποστειλάμενον, μήτε τὰ δεσμὰ πτοηθέντα. Ἐν σοφ/4 περιπχτεττε πρὸς τοὺς ἔζω. » Φυλακτικοὶ, n3, “νεσθε, μηδεωίχν, παρέχοντες κάθ᾽ ἑαυτῶν λα- δὲ». Too; z;m 6i, τοὺς Έλληνας λέχει, κχλῶς δὲ πρὸς ἐκείνους ' εἶναι φυλαχτικοὺς παβραινεῖ. Οἱ γὰρ ἀδελ- ο. οἳ οὕτως ἡμων καὶ τὰ βραεχύτητ περισκοποῦσι, ,βιαδολῶν ἐπιζητοῦντες, € Τὸ z2:251 Boxy*, φησὶν, 2.12. , 3 YWwSYAEV. 9 M Tiyv προφάσεις σα. ηλχζόμενο" } ην ο ο. »"' COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. τῷ δολλν, Ex. yo fic ,Ee aso A metaptosim sive transmutationem. Tanquam Do- 50 mino et non hominibus operantes. « Scientes quod a Domino, » Et quie erit retributio servo ex ani- mo operanti? Primum quidem merces erit a Deo: accidil autem quandoque ut etiam a suo Domino. « Nam Domino Christo servilis. » Quod Domino Christo operemini, etiam ei manifestum est qui consideravit se ab eo retributionem accepturum, el eum qui injuste operatur, meritam repensionem. « Et non est personnarum respectus.» De dominis magis aplum erat ut diceret de respectu persona- rum : quare ergo hoc de servis posuit ? Aut quia aut loquitur Christianis servis, quibus domini erart IV, 1-6. Vos domini, equilatem et equibilita^ ἔχετε Κύριον p fem servis exhibelte : scicntes quod et tos habeatis Dominum in celis. Obsecrationi instole vigilantes in ea cum gratiarum actione : orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium sermonis ad loquendum mysterium Christi, propter quod et vinctus sum, ul manifestem illud sicut oportet me loqui. Sapienter ambulale apud. extraneos, temporis opportunitatem. redimentes. 345 Ser- mo vester semper cum gratia sit. sale conditus, ut sciatis quomodo vos oporteat. unicuique res- pondere. /Equitas et iequabilitas est ut servis rependatur merces laborum, et abunde constituantur eisom- C nia qua necessaria sunt. Neque enim eo quod au- dieris accepturum a Domino mercedem, jam eum debito privare debes. « Obsecralioni instate.» No- vit quod precationi instare οἱ nantem demones, in socordiam ac t:edium conjiciunt, ideo subjungit : « Vigilantes in ea : » id est,non vacillantes neqne languidiores effecti. Sed quia contingit eam fieri precationem irrationalum petitionum, docet etiam quid precari oporteat. Cum gratiarum actione, in- quit, precatio irocedat ad Deum. « Orantes simul et pro nobis. » 0 magnam animi modesliam ! ut Paulus horum postu'et orationem. « Ostium sermo- nis. « Melaphoricedixit. Ostium, id est, ingressum el dicendi libertatem. Animadverte autem Pauli. zelum.Cum in tantis esset afflictionibus, non petit absolvi, sed rursum preedicare, rursumque afflic- üones habere. — Communis litter: ordinatio. Ut Deus aperial nobis oslium sermonis ad koquendum mysterium Christi,sicut oportet me loqui, propter quod et viuctus sum, ut manifestem illud. Divus autem Paulus per hyperbaton sermonem protulit. « Propter quod et vinclus sum. » Quia, inquit, manifestavi illud ut oportebat me loqui. Quomodo autem ipsum loqui oportebat ? In libertate, ait, et manifeste, nihil veritum, neque vincla timentem. « Sapienter ambulate erga extraneos. »Observate, ail, ne quam prabeatis adversum vos ipsos occa- sionem, Extraneos autem dicis Grecos.Et rect. nos erga illos observantes esse admonet. Siquidem, fratres, non ila nostra omnia eliam minulissima circumspiciunt,calumniarum occasiones inquiren- $1 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 22 tes.« Temporis opportunitatem redimentes.»Bre- A παρὼν χαιρὺὸς, κερδάνωµεν αὐτόν. Πῶς δὲ ἔνι vis est, inquit, presens oportunitac, lucrificamus ipsam.Quomodo autem contingit presentem lucri- ficare opportunitatem? ÁAmbulando videlicet in sa- pientia et observatione, Ac si diceret : Non est nos. tra temporis opportunitas,neque nostrum est Lem- pus ipsum (Siquidem vita nostra abscondita est cum Christo in Deo) sed illorum est : emamus igi- tur ipsum et veluti lucrifaciamus,per rectam hanc vitam hereditario jure assequentes, que futura sunt. « Sermo vester semper cum gratia. » Inepta, inquit, loquacitas, 144 aut intempestivus sermo non egrediatur ex ore vestro, sed sicut cuique ex- pedit loquimini : sive objurgare oporteat, sivecu- rare, sive refocillare : cum gratia, ait spirituali, cum gratia, qua non emanat in vite indifferentiam aut in urbanitatem. « Sermo vester semper cum gralia veluti sale conditus sit. » Quemadmodum enim nihil ferme eorum qua corpus alunt absque sale rodditur opiparum, et ad alimentum conve- nienti condimento debite in partes distrahitur : ita et doctrine sermo qui animam nutrit, nisi fue- τὸν παρόντα κερδᾶναι καιρόν; Δηλονότι διὰ τοῦ ἐν σοφίφ καὶ ἐπιτηρήσει περιπατεῖν, ὡσεὶ ἔλεγεν ’ Οὐκ ἔστιν ἡμῶν ὁ καιρὸς (ἡ γὰρ ζωὴ ἡμῶν κέ- κρυπται σὺν τῷ Χριστῷ iv τῷ θιῷ), ἀλλ) ἐκείνων ἐστι. Κτησώμεθα οὖν αὐτὸν καὶ otov χερδάνωµεν, διὰ τοῦ ἐνταύθα καλῶς βιοῦν τὰ μέλλοντα χληρονο- μοῦντε. « ὍὉ λόγος ὑμῶν, πάντοτε iv χάριτι. » Mi ἡµωρολογία, φησὶν, fj ἀκχαιρία ἐξέλθοι τοῦ στόματος ὑμῶν, ἀλλὰ προσηκόντως ἑκάστῳ λαλεῖτε, κἂν ἐπιπλῆξαι Odo, χἂν θεραπεῦσαι καὶ ἀνακτήσα- σθαι͵, μεεὰ χάριτος, φησὶ, πυευματικῆς, μη τῆς χά- ριτος εἷς ἁδιαφορίαν — fj εὐτραπελίαν ἐχπιπτούσης. « Ὁ λόγος ὑμῶν πάντοτέ b χάριτι, ὥσπερ dau ἔστω ἠρυμένος. » [ΦΩΤ]. ὥσπερ γὰρ οὐδὲν τῶν Β σῶμα τρεφόντων σχεδόν χωρὶς ἆλατος Ἰδύνει, καὶ εἷς τροφὴν εὔχυμον ἀναδίδοται, οὕτω xal ὁ διδα- σκαλιχὸς λόγος ὁ τὴν oy v τρέφων, ἂν μὲ ᾖ τῇ χάριτι ἠρτυμένος, οὔτε θρέψει, οὔτε ἀναδοθήσεται. ε Εἰδέναι ὑμᾶς πῶς δετ. » Εἰς τὸ εἰδέναι, φησὶ, πῶς δεῖ ἑχάστῳ ἀποχρίνεσθαι. Άλλως γὰρ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ ἄλλως τοῖς Ελλησι λατητέον, gratia conditus, neque nutriet, neque debito modo in partes dividetur. « Ut sciatis quomodo vos oporteat. » Ad sciendum, inquit, quomodo oporteat unicuique respondere. Alio enim modo fratribus, et alio Grecis loquendum est. IV, 7-13. De omnibus rebus meis certiores vos faciet Tychicus dilectus frateret fidus minister ac couservus in Domino: quem misi ad vos in hoc ip- sum, ut cognocat quid agatis et consoletur corda ε Τὰ κατ ἐμὲ πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὺς ἀἁδελφὸς, xal πιστὸς διάκονος xal σύν- δουλος iv Κυρίῳ, ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἷς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα qw τὰ περὶ ὑμῶν καὶ παραχαλέσῃ eesira,una cum Onesimo fido et dileclo fratre, qui c τὰς καρδίας ὑμῶν, σὺν Ὀνησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ est ez vobis.Ümnianobisnola facient qua hicagan- tur. Salutat vos Aristarchus, concaptivus meus et Marcus consobrinus Barnabo, de quo accepistis mandala.Si venerit ad ους, excipite eum : el Jesus qui vocatur Justus, qui sunt ez circumcisione. Hi soli cooperarii sunt ad regnum Dei,qui fuere mihi solatio.Salutat vos Epaphras,qui ex vobis est ser- vos Christi, semper anxie laborans pro vobis in precationibus ul stetis perfecti el completi inomni- voluntate Dei. Testimonium enim illi fero quod multum habeat studium pro vobis, et his qui sunt Laodicec, et his qui Hierapoli. ἀγαπητῷ ἀδελφῷ, ὃς ἔστιν ἐξ ὑμῶν. Πάντα ὑμῖν τγνωριοῦσι τὰ De. ᾿Ασπάζεται ὑμᾶς ᾿Αρί- σταρχος ὁ συναιχµάλωτός µου, καὶ ἨΜάρχος ὁ ἀνεψιὸς Βαρνάθα, περὶ οὗ ἑλάθετε ἐντολάς ΄ ἐὰν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς Κδέξασθε αὐτόν ^ καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ λεγόμενος Λ᾿Ἰοῦστος, οἱ ὄντε ἐκ περιτομῆς. Οὗτοι μόνοι — cuvepqol εἷς τὴν µΛβασιλείαν τοῦ θεοῦ, οἵτινες ἐγενήθησάν µοι παρηγορία. ᾿Ασπά- ζεται ὑμᾶς ᾿Επαφρᾶς ὁ ἐξ ὑμῶν δοῦλος Χριστοῦ πάντοτε ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ ὑμῶν iv ταῖς προσ- ευχαῖς, ἵνα στητε τέλειοι καὶ πεπληρωμένοι ἓν παντὶ βελήματι τοῦ Θιοῦ. Μαρτυρῶ γὰρ αὑτῷ ὅτι ἔχει ζῆλον πολὺν ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ τῶν kv. Λαοδικείᾳ καὶ τῶν ly. Ἱεραπόλει. » « De omnibus rebus meis.» Erant que multitu- € Τὰ κατ ἐμὸ πάντχ. » Ἡν ἅτινκ ἔδει μὴ Υγρά» dinis gralia scribere non expediebat. Preterea p rv διὰ τὸ πλῆθος. Άλλως τε ἔδει καὶ τὸν Τυχικὸν oportebat eliam Tychicum habere quz ore refer- rel, quod et in vinculis οἱ in afflictionibus fuerit preceptor. « Dilectus frater. » Si dilectus, omnia novit : nibil enim ipsi occultavi, ait. Si fidus, omnia vera loquetur : si conservus, particeps nobiscum fuit et in aflictionibus. Quidquid Tychycum fide dignum reddebat undique conjunxit «Quem misi.» Exemplumest maximaedilectionis ob id solum 4445 missum fuisse Tychicum, ut renuntiaret qua circa Paulum agebantur, rursumque Paulo,ubi didicisset quid ipsi agerent. « Et consoletur vos. » Id au- tem ostendit quod in afflictionibus essent. « Cum Onesimo, » Considera quod'servum appellet fra- trem. Accedit autem, Ex vobis, ut non solum ei ἔχειν ἃ καὶ ἀπὸ στόματος λαλήσει, ὅτι καὶ ἓν δε- σμοῖς xal θλίψεσιν ὁ διδάσκαλος. α Ὁ ἀγαπητὸς ἆδελ- φός. » El ἀγαπητὸς, πάντα olótv, Οὐδὲν γὰρ αὑτὸν ἀπέχρυψα, φησίν. El πιστὸς, ἀληθεύσει πάντως. El σύνδουλους, χεχοινώνηχεν ἡμῖν καὶ τῶν πειρα- σμῶν. Τὸ ἀξιόπισον δὲ τοῦ Τυχικοῦ, πάντοθεν συνήγαγεν ε Ov. ἔπεμψα. )» µΔεῖγμα µεγίσης ἀγάπης τὸ διὰ τοῦτο µόνον ἀπεστάλθει τὸν Τυχικὸν, ἵνα τε ἁπαγγείλῃ τὰ κατὰ τὸν Παῦλον, καὶ τῷ Παύλῷ πάλιν, μαθὼν τὰ κατ αὐτού. « Καὶ ἵνα, φησὶ, Ππαρακαλέσῃ ὑμᾶς. 9 Δείχνυσι δὲ τοῦτο, iv πειρασμοῖς αὐτοὺς ὄντας. « Σὺν ᾿Ονησίμῳ. « θέα, τὸν δοῦλον ἀδελφὸν ὀνομάζει, Τὸ δὲ, "EL ὑμῶν, προσ- έθηχεν, ἵνα μὴ µόνον μὴ ἀπιστήσωσιν αὐτῷ, ἀλλὰ 39 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 5 xri Ἐγκαλωπισθῶσιν bv αὐτῷ. » Ὁ συναιχμάλωτός Α credant,sed etiam de ipso glorientur. «Concaptivis µου. » Καθάπερ vào αἰχμάλωτοι, οὕτως ἀπήγοντο καὶ Άχγοντο, xa: πᾶσιν tiq τὸ χαχως ποιεῖν προ- ἐχειτο. € Ὁ ἀνεφιὸς Βαρνάδα. » Τοῦτον ἀπὸ τῆς συγγενείας τοῦ Βαρνάδα ἔἘγαδμιάτει. Μέχιστὺὸς γὰρ ἦν ὁ Βαρνάδας, x Περὶ οὗ ἑλάδετε ἐντολάς. » "Aqpá- φως αὐτοῖς πολλάκις διά τινων ἑντέταλτο,. Μετὰ σπουδῆς, qn, xxi Ἐπιμελείας, » Οἱ ὄντες ἐκ πε- ριτομῆς. » Όνειδος Ἰουδείων, τὸ οὕτως ὀλίγους kt Ιουδαίων εἶναι τοῦ Παύλου συνεργὼς, τοὺς δὲ ἄλλους ἐθνικούς. € Συνεργοἰ. « Σὺν ἐμοὶ ἐργάζονται, φησὶ, τὰ εἷς τὴν βασιλείαν ἆ γήχουτα πράγματα. El δέ εἶσι συναιχµάλωτοι xzi τῶν πειρασμῶν χοινωνοὶ, xot- meus. »Siquidem tanquam captivi itareducebantur, 86 ducebantur el omnibus ad malorum perpessio- nem snbjecti erant. « Consobrinus Barnabz.»Hunc a Barnabe» cognatione commendat : erat enim summo in pretio Barnabas.« De quo accepistis mandata.» Absque Scriptura frequenter per ali- quos data erant precepta : cum studio, inquit, et diligentia. « Qui sunt ex circumcisione. » Pro- brum erat Judzorum quod adeo paucieJudiis esssent Paulo cooperarii, alii vere essent ex gen- tibus. «Cooperarii.» Mecum, ait, operantur in re- bus qu& ad regnum celeste spectant. Si autem νωνήσουσι καὶ τῶν στεφάνων. » ᾿Ἐγενήθησάν µοι παρ- ῃ Concaptivi et partüicipes afflictionum, participes Ἀγορία. » Méx ἐγχώμιον τὸ εἶναι Παύλου παρα- μυθίαν. AnAot Ó$ ἐκ τὀύτου, τὴν τῶν πειρασμῶν σφοδρότητα. « ᾿Επαφρᾶς ὁ ἓξ ὑμῶν. » Καὶ bv. ἀρχῇ της ᾿ἘΕπιστολῆς, xac νῦν αὐτὸν συνίστησι, ε Πάν- τοτε ἀγωνιζόμενος, » Οὐχ ἁπλῶς εὐχόμενος, ἀλλὰ κατὰ ἀγῶνος καὶ πόνου. 4 "Iva στῆτε τέλειο. » Δη- Àot αὐτοὺς ἀτελεῖς ὄντας καὶ ἁπληρώτους. ᾿Επεὶ οὖν ἔνι ἑστάναι ἀτελῶς, φησὶν, ἵνα achte τέλειοι. € Ἐν παν. θελήματι τοῦ θεοῦ. » Πάλιν αἰνίττετχι τὸ δεῖν διὰ Χριστοῦ προσάγεσθαι, xal ob 9 ἀγγέλων. Τοῦτο γάρ Φησι θέληµα τοῦ Πατρός. « ᾿Ασπάζετχι ὑμᾶς Δυυκᾶς ὁ ἱατρὸς ὁ ἀγαπητὸς xai Δημᾶς, ᾿Απάσαπσόθς τοὺς — iv Ακοδιχείᾳ ἀθελφοὺς, καὶ Νυμφᾶν, καὶ την κατ οἶχον αὖ- τοῦ ἐκκλησίαν. Καὶ ὅταν ἀναγνωσθ παρ ὑμῶν quoque erunt et preemiorum. « Fuere mihi sola- tio. » Magna laus esse Paulo est solatium. Ex hoc autem significat afflictionum vehementiam « Epa- phras qui ex vobis est. « Et in principio Epistole et nunc ipsum commendat. « Semper anxie labo- rans. » Non vulgari modo deprecans, sed anxie et cum labore. « Ut stetis perfecti. » Significat ipsos imperfeclos esse, nec bonis adhuc emxpletos. Quoniam igitur contingit stare in imperfectione, ait : Ut stetis perfecti. « In omni voluntate Dei. » Rursum insinuat quod per Christum oporteat ad- dnci et non per angelos : nam hoc dicit volunta- tem Patris. IV, 14-18. Saiutat vos Lucas medicus dilectus, el Demas. Salutate fratres qui sunt Laodicec, et Nympham et qua& in domo illius est Ecclesiam.Et cum lecta fuerit a vobis Epistola, facite ut etiam à Ἐπιστολη, ποιήσατε ἵνα καὶ ἐν τῇῃ Αποδικέων in Luodicensium Ecclesia legatur, et eam qua. Ἐκχλησίᾳ ἀναγνωσθῇ, καὶ τὴν ἐκ Δαοδικείας, να καὶ ὑμεῖς ἀναγνῶτε. Καὶ εἴπατε ᾿Αρχίππμ. Βλέπε τὴν διχκονίαν Ἡν παρέλαδε ἐν Κυρῷ, ἵνα αὐτὴν πληροῖς. Ὅ ἀσπασμὸς τῇ ipn χει- oi Παύλο. Μνημονεύετέ µου τῶν δεσμῶν, Ἡ χάρις μεθ’ ὑμῶν, Αμήν, » « ᾿Ασπάσασθε τοὺς iv Λαοδικεί. » Συνάπτει αὐτοὺς διά τε τῶν ἀσπασμῶν, xal τοῦ κοινωνήσα- σθαι τὴν παροῦσαν ῥἐπιτάσσειν ᾿µἘπιστολὴν, ὅπερ xit φησί. « Kal Νυμφᾶν. » Μέγας à ἀνήρ,. Τὴν γὰρ οἰχίαν αὐτοῦ, ἐκχλησίαν πεποίηκεν, α Καὶ ὅταν ἀναγνωσθῷ παρ ὑμῖν. * ᾿Εμοὶ δοκεῖ εἶναί τινα τῶν γβαφέντων ἔχει, ἃ καὶ τούτους ἐχρην ἆχουσαι, καὶ τοτοις µείων ἣν ἡ ὠφέλεια, ὅταν ἑτέρων ἔγχα- Aran Sven, τὰ οἰχεῖα ἁμαρτήματα ἐπιγινώσκωσιν, « Ίνα καὶ ἐν tij Λαοδιχέων. » — [POT.] Hv» τι Ἑάντως τῶν Ὑραφέντων, ο καὶ πρὸς τὴν διόρθωσιν vov Ααοδικέων σωντεῖνον. Ἡ ὅτι πλέον ἔμελλον προσ- ἔχειν ἡἑαυτοῖς, ὁρῶντες τὰ ἑτέρων ἑλεγχόμενα ελημμελήματα. « Καὶ τὴν ix Λαοδικείας. » Τινὲς λέγουσιν ὅτι οὐχὶ τὴν Παύλου πρὸς αὐτοὺς ἀπεσταλ- µένην, ἀλλὰ τὴν παρ αὐτῶν Παύλῳ, — [80τΤ.] O5 γὰρ εἶπε thv πρὸς Λαυδικεῖς, ἀλλὰ τὴν ἐκ Λαο- &xsíac Ύραφεῖσαν. Ob τὴν ἀπὸ Πχύλου πρὸς Λαο- ἐικέας, (f γὰρ ἂν εἶπε, καὶ τὸν kv. Λαοδικείφ.) ἀλλὰ τὴν ἀπὸ Λαοδιχέων πρὸς: Παῦλον. "Hw Ὑάρ τι πάν- τως bv αὗτ ὠφελοῦν τόὺς Κολοσσχεῖς, « Καὶ εἴ- πατε ᾽Αρχίππῳ. » Τίνος ἕνεκεν οὗ γράφει πρὸς ab- ex Laodicea est, ut vos quoque legatis. Et. dicite Archippo : Vide ministerium quod. accepisti per Dominum, ut illud impleus. Salutatio mea manu Pauli. Memores sitis vinculorum meornm. Gra- lia vobiscum. Amen. 140 « Salutale fratres qui sunt Laodicec.»Con- jungit eos et in salutationibus et jubendo, ut pre- senlis participes sint Epistolze quod inferius dicit. Et Nympham. » Magni nominis hic vir erat,nam domum suam fecerat ecclesiam. « Et cum lecta fuerit a vobis. » Meo judicio quzdam ibi scripta erant que hos quoque audire oporteret, et his major inte sequebatur utilitas, cum aliis objurga- lis ipsi propria agnoscerent delicta. — « Ut etiam in Laodicensium. » Erat omnino quidpiam inter ea qua scripta erant, quod etiam ad Laodicensium correclionem dirigeretur. Aut quod futurum erat, ut sibiipsis magis caverent, cum viderent aliorum argui delicta. Et eam quze ex Laodicea est. » Qui- dam aiunt non fuisse Pauli ad eos missam, sed quie ab ipsis scripta fuerit Paulo. — Non enim dixit : Quis ad Laodicenses est, sed quz ex Laodi- cea est scripta.Non quas fuerit Pauli ad Laodicen- ses : alioqui enim dixisset: Et quie Laodiceseest seda Laodicensibusscripta eratad Paulum Siquidem ali- — quid omnino in ea erat quod Colossensibus profutu- rum esset. «Et dicite Archippo.3Quam ob causam QÉCUMEÉNII TRICCJE EPISCOPI 56 non seribit ad ipsum? Fortassis non opus erat,nisi A «óv ; Ἴσως οὐκ ἔδείτο, ἀλλὰ ψιλῆς µόνης ὑπομνήσεως, solam nudam fieri mentionem ,quo studiosius cu- rarelür, ut hi maxime ei subjicerentur. Neque enim fleri poterat, ut eum increpantem ipsos in aliquo accusarent, cum Epistolam ac mandatum omne ipsi accepissent,ratio namque non exigebat, ut discipuli de magistro dicerent sed eos illis ohtu- rans hzc scribit.— A/iíud. De preceptore scribit, utincrepanti et admonenti obtemperarent,scientes αυ illi significata essent ab Apostolo. — Fortassis autem episcopus ipsorum erat, eut aliud sortitus erat ministerium animarum.[Ideo ait : Ministerium per Dominum, non enia erat ab homine. « Vide ministerium. » Verbum hoc terrentis ubique est, véluti cum dixit : » Videte canes 16. » Videte ne ὥστε οσπουδαιότερον εἶναι, μάλιστα αὐτοὺς ab) ὑποτάσσειν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἂν ἴἔχοιεν ἔγκαλειν ἐχείνῳ ἐπιτιμῶντι αὐτοῖς, ὅταν αὐτοὶ ὥσιν ἁμαδεδεγμένοι τὸ πᾶν. Ἐπεὶ οὖκ ἔχει λόγον, τοῖς μαθηταῖς περὶ τοῦ διδασκάλου λέγειν. ᾽Αλλ᾽ ἐπιστομζων αὐτοὺς ταῦ- τα γράφει. — € Άλλως » [Φ0Τ.] Περὶ τοῦ διδασχάλοου γράφει, ἵνα ἐπιτιμῶντι καὶ παραινοῦντι πείθωνται, εἰδότες τὰ δηλωθέντα αὐτῷ παρὰ τού Αποστόλου Ἴσως δὲ ἐπίσκοπος ἦν αὐτῶν, ἢ ἄλλην ἐγχεχείριστο ψυχῶν διακονίαν. Διό φησιν, Ἐν Kopp διακονίαν, καὶ o) κατ’ ἄνθρωπον οὖσαν. « Βλέπε τήν διακονίαν. » Φοθοῦντός ἐστι τὸ ῥῆμα τοῦτο πανταγοῦ, ὡς ὅταν λέγῃ * e Βλέπετε τοὺς Χύνας. » Βλέπετε µήτις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν. « Βλέπετ µή ποτε ἡ ἐξουσία quis vos depredetur; « videle, ne quomodo po- p ὑμῶν αὕτη, πρόσχοµµα Ὑένητα, τοῖς ἀσθενοῦσιν. » testas hsc. vestra offendiculo fiat bis qui infirmi --- « Ἡν παρέλαθες lv Κυρίψ. » Πάλιν τὸ, "Ev Kuplip sunt!7, » — « Quod accepisti per Dominum. » διὰ Κυρίου ἐστι, διηνεχῶς κεχρηµένος τῇῃ αὐτῇ Capitur tv Κυρίῳ in Domino pro διὰ Κυρ» perf σπουδῃ, € 'O ἀσπασμός. » Τοῦτο Ὑνησιότητος xal Dominum. Ut eodem studio et diligentia con- φιλίας τεχµήριον, τὸ xal τὰ γράμματα Óoge, καὶ tinue utaris. « Salutatio. » Hoc germanitatis εἰ πάσχειν τι πρὸς ταῦτα, « Τῇ dpi χειρὶ Παύλου. » amicitis signum est, et litteras intueri etad eas Μάλλον αὐτὴν τοῦ ἁσπασμοῦ τὴν λέξιν ἰδί χειρὶ quodammodo affici. « Mea manu f'auli. » Ipsam ἔγραψεν, ἵνα πάσχωσί τι πλέον τὴν χεῖρα ὁρῶντες salatationis dictionem potius manu propria scrip- coo Παύλου. « Μνημονεύεέ µου τῶν δεσμῶν. s sit, {47 ut magisquodammodoafficerentur intuen- Βαθαὶ, πόση παράχλησις, Τούτο γὰρ ἰκανὸν εἷς tes Pauli manum. « Mernores silis vinculorum πάντα αὐτοὺς ἨἈπροτρέφασθιι, καὶ ἸἹενναιοτέρους meorum. » Paps, quanta exhortatio : nam hoo ποιῆσαι πρὸς τοὺς ἀγῶνας. Ἆρα καὶ οἰχειοτέρους sufficienter erat, ut ipsosad omnia exhortaretur et αὐτοὺς ἐποίησε, καὶ τὺν φόδον ἔλυσεν. El γὰρ à robustiores ad certamina redderet.[taque el fami- διδάσκαλος ἓν δεσµοῖς, à ἡ χάρις αὐτὸν λύει, Καὶ lores eos effecit et timorem solvit. Siquidem c τοῦτο γὰρ τῆς χάριτυς, τὸ συγχωρεῖν δεθῆναι. Αλλως praeceptor in vinculis erat, sed gratia ipsum sol- [Φ2Τ.] Μεγίστη προτροπὴ πρὸς τὸ φέρειν γεννχίως vit. Nam εἰ hoc gralis fuit ut Πραγὶ permilte- τοὺς πειρασμοὺς, τὸ εἰδέναι καὶ διὰ παντὸς µνη- retur. μονεύειν, εἶναι τοῦτον ἓν δεσμοῖς. « Ἡ Ἱάρισ μεθ’ Alio modo. Mavima adhortatio erat,ut afflictio- ὑμῶν, ᾽Αμήν. » Δηλονότι μεθ fi, πάνσα τὰ ἔπιτα- nes ferrent viriliter, scire ac semper memores µΥέντα πληρώσουσι, χάριτος εἷς τὸ σωθηναι δέονται. esse,quod hic esset in vinculis.« Graüa vobiscum. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι ἄνθρωπος ἄνευ χάριτος; — Amen.» Quia videlicet omnia qua jussa suntadim- [OIKOYMENIOY.] Ἐκ τοῦ ἀντιγράφου μὴ εὑρὼν pleant. Nam cbari'ate opus habent, ut salvi fiant: — xaAex τὰς παραγραφὰς τοῦ µαχαρίου Ἰωάννου τῆς quid anim facere potest homo absque gratia! — πρὸς Κολοσσαεῖς ᾿Επιστολῆς cuvévpaa αὐτὰς ὅπως Cum ab exemplari non integre invenissem Leati ἠδυνάμην. El οὖν sópsÜg τι ἐν αὐταῖς. fj κοῦφον, fi Joannis scholia in Epistolam ad Colossenses, con- ἐπιλήψιμον, ἵστω ὁ ἀναγινώσκων ἐμὸν εἶνα τὸ τοιοῦτον scripsi illa ut potui. Si quid igitur in ipsisleveaut υταῖσμα. dignum reprehensione inventum fuerit, noverit is — qui legit meum esse hujusmodi lapsum. Finis, divino favente auxilio, Epistola ad Colossenses. Scriptaestab urbeRoma perTychicum etOneslmum. « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Κολοσσαεῖς 'Em- στολῆς. » Ἐγράφη ἀπὸ Ῥώμης διὰ Τωχικοῦ xal ᾿Ονησίμο. 16 Philipp. iu 2. !7 1 Cor. viri, 9. 57 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. ΥΠΟΘΗΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM PRIOBIS EPISTOLAE AD THESSALONICENSES Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ '"Aünwov ἑωραχὼς mpott- À eov αὐτοὺς, xal διατρίψας παρ αὐτοῖς. 'H δὶ πρό- φασις τῆς ἐπιστολῆς αὕτη * Ὁ Απόστολος πολλὰς θλίψεις πιθὼν ἓν Βεροίά xai iv Φιλίπποις τῆς Ma- xi2ovíac καὶ iv Κορίνθῳ, γινώσκων τε ὅσα πέπονθε καὶ iv Θεσσαλονίχῃι, φοθούμενος μὴ ἀκούσαντες θεσ- σαλονικεῖς d πέπονθεν iw ταῖς προειρηµέναις πόλεσι, πειρασθωσιν ὑπὸ τοῦ πειράζοντος xal σχανδαλι- vus μαθὼν δὲ ὅτι xal ἐπὶ τοῖς ἀποθνήσκουσι κατώδωνοι ἐγίνοντο, ἁκοστέλλει Τιμέθεον πρὸς αἲ- τοὺς μετὰ της ᾿Επιστολῆς ταύτης. Καὶ πρῶτον μὲν ἐπιστηρίζει αὐτοὺς ἐν τῇ πίστει, ὥστε μὴ σαλεύε- σθαι διὰ τὰς θλίψεις, xal μηδὲν ξένον αὐτοὺς πεπον- θέναι ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων, τῶν καὶ τὸν Κύριον &mo- 448 Hanc ab Athenis scribit, cum jam eos vi- dissel prius, et apud ipsos versatus fuisset. Epistolae vero occasio bacfuit, Apostolus multas passus affli- ctiones Berce: et Philippis civitate Macedonis ac Corinthi : simul et sciens quanta passus esset in Thessalonica,timens neaudientes Tlessalonicenses qué passus essel in predielis civitatibus, tenia- rentur ab eo qui teutat. et offendiculum suscipe- rent: audiens prelerea quod etiam vehementer super mortuis lugerent, mittit ad ipsos Timotheum cum hac Epi-tola. Et primum quidem eos in fide confirmat, ne ob aíflictiones flucluent, asserens nihil esse novum quod a Judeis passi sunt, qui Dominum quoque occiderunt. Àit enim Christianis κτεινάντων, ἉΧριατιανῶν Ὑὰρ ἴδιον τὸ θλίδεσθαι ἐν B propriumesse,utin hac vitaaffligantur.Multisautem τῷ βίῳ τούτρ ἔλεγε. Πολλα 03 παρχινέσας αὐτοῖς, οὕτως ὡς παρέλαθον ἀπ᾿ αὐτοῦ ἀναστρέφεσθαι, τρᾶ- φει περὶ τῶν τελευτώντων, παραμυθούμενος αὐτοὺς καὶ διδάσκων μὴ βαρέως Φφέρειν, Οὐ γὰρ εὖναι τὸν Ürxex:ov ἀπώλειχν, ἀλλ ὁδὺν ἑνάστάσεως. Έπειτα καὶ περὶ τῶν χρόνων οὐτοὺς διδάσκει, ἵνα ἄδηλον τὴν ἡμέραν γινώσκοντες, ἀεὶ ἔτοιμοι γίνωνται, καὶ μηδενὶ προσέχωσιν ἐπαγγελλομένῳ περὶ αὐτῆς. Εσε- σθαι γὰρ, φησὶ τὴν παρουσίαν οὕτως, ὥοτε τοὺς περιλειποµένους καὶ εὐρισκομένως — i» τί ἡμέρᾳ ἐχείνῃ µη φθάνιν τοὺς ἐκ νεχρῶν ἐγειρομένους. Άμα γὰρ γίνεσθαι τὴν πάντων ἀλλαγήν. Διδάσκει πρὸς τούτοις, προτρέπων αὐτοὺς βελτιοῦσθει ἐν τοῖς θεσι, xal Ὑαΐρειν τῇ ἔλπιδι, χχὶ προσεύχεσθαι xal ipsos adborlatus ut quemadmodum ab ipso accepe- rant conversentur, scribit de his qui vita defungun- tur, docetque negraviter ferant, cum mors ipsa non sit perditio, sed via ad resurrectionem. Deinde 149 eliam de temporibus ipsos instruit, ut diem incer- tum essescientes, seznper parati sint : nec cuiquam de eo referenti animum advertant. Ita enim, ait, fore Domini adventum, ut qui relinquuntur et die illo inveniendi sunt, nequaquam eos preveniant qui ex mortuis excitandi sunt. Simul enim futuram esse, ait, omnium immutationem. Ad hzc docet exhorians ut meliores reddantur in moribus, et gaudeant in spe ac orent, semperque in Domino gratias agant, adjurans ipsos ut legatur hec εὐχαριστεῖν αὐτοὺς dei τῷ Κυρίῳ, ἑνορχίζων αὐτοὺς C Epistola omnibus fratribus, et ita concludit Epi- ἀναγνῶναι τὴν Ἐπιστολὴν ταύτην πᾶσι τοῖς ἀθελφοῖς, καὶ υὕτως τελειοῖ τὴν ᾿Επιστολὴν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΠΡΩΤΗΣ . ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. «4, « ἜΈπαινος θεσσαλονικέων ἐπὶ τοῖς alot; Αποστόλων ἀγῶσιν, » 8. « Πόθος αὐτῶν καὶ χαρὰ iv αὐτοῖς καὶ μέριμνα, ὅπως τέλειωθῶσι». » Y. € EX πρὸς θεον περὶ ἀφίξεως τῆς αὑτοῦ, wai τῆς αὐξήσεως xal βεθυιώσεως θεσσαλονικέων, ἕως τῆς χαρουσίας Χριστοῦ. » 99 9. € Ποραΐνετις σωγροσύνης, δικαιοσύνης, τῶν ὡς ἐπὶ stolam. 150 PRIORIS AD THESSALONICENSES EPISTOL/E CAPITA. 1. Laus Thessulonicensium in certaminibus, que apostolis digna sunt. — 2. Quod ipsos desideraret, et in eis gauderet ac sollicitus esset, ut perficerentur. 4. Precatio ad Deum de adventu suo el cremento ac confirmatione Thessalonicensium usque ad adventum Christi. 4. Exvhortatio ad temperantium,justitiam, frater- 59 OECUMENID TRIGGE EPISCOPI | 60 num judicio amorem οἱ lab;rem in proprio A Χρισει Φιλαδελφίας, ἐργασίας Ἰδιοπράγμο- opere. νος, P $. Doctrina de mortis resolutione ac manifesta- ε « Διδασκαλία περ τῆς τοῦ θανάτου καταλύ- tione Christi circa morluos ac viventes. σεως ἐπὶ ζώντων καὶ νεκρῶν ἐπιφάνεα Χρι- στοῦ. 5 6. Quod repente venturus sit Christus: oportet ς'. « Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥλειν τὸν Χριστὸν. ὥστε itaque studiose parulum esse fide, spe, charitate — óetv εὐτρεπίζεσθιι σπουδῃ, πίστει, ἐλπίδι, honore, pace, longanimitate, discendi amore. ἀγάπῃ, Up, οἱρήνῃ, µακροθυµίφ, Φφιλομµα- θείφ. » 7. Precatio de sanclificatione spiritus et anima ζ. « Εὐχὴ περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος, καὶ ψυχῆς, et corporis. καὶ σώματος. » ΠΛΥΛΟΥ ΛΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΤΗΠΗΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ PAULI APOSTOLI AD THESSALONICENSES PRIOR EPISTOLA CAPUT I. B XY ΚΕΦΑΛ. A. 181 Laus Thessalonicensium in certaminibus, ε Έπχινος θΘεσσαλονιχέων ἐπὶ τοῖς ἀξίος τῶν quao Apostolis digna erant. Αποστόλων ἀγῶσιν. I, 1-3 Paulus et Silvanuset Timotheus, Eccle- « Παῦλας xxi Xüoozvóg καὶ Τιμόθεος, tfj Ἐκ- σί Th-ssalonicensium in Deo Patre el DomimoJe-— «κλησίᾳ Θεσσαλονικέων ἓν Otip Πατρὶ, καὶ Κυρίῳ su. Chrislo : gratia vobis et pur a Deo Patrenos-.— ησοῦ Χριστῷ. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὺ Θεοῦ tro et Domino Jesu Christo. Gratias agimus Deo ,, ,..., - Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Eb- semper de omnibusvobis menlionem vestri facien- Ὁ **9« ἡμῶν, xat Kuptoo [ησο Χριστου, Ei tes in. precibus nostris, indesinenter memores X209*09ptv τῷ θεῷ πάντοτε περ πάντων ὑμῶν vestri, propter opus [idei ac laborem chrritatis Uvsíav ὑμῶν ποιούµενοι ἐπὶ τῶν προσευχῶν el tolerantiam spei. Domini nostri Jesu Christi ἡμῶν, ἀδιαλείπτως µμνημονεύοντες ὑμῶν τοῦ coram Deo et Putre nost:0. ἔργου τῆς πίστεως, καὶ τοῦ κόπου της ἀγάπης, xal τῆς ὑπομονῆς τῆς Ἐλπίδος τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, ἔμπροσθεν τοῦ θΘεου καὶ Πατρὸς ἡμῶν. 3 Quare neque Apostolum neque Christi servum ἄΔιατι οὔτε ᾽Απόστολον, οὔτε δοῦλου Χριστοῦ ἑαυ- juxta suam consueludinem seipsum hic nominat? «bv κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ ἐνταῦθα χαλεῖ; Ότι νεο- Quia hi recenter instructi erant, et apud eos non. κατήχητοι ἦσαν οὗτοι, καὶ οὐκ ἔδει πρὸς αὐτοὺς oportebat dignitatisfacere mentionem. Verisimile ἀξιώματος µνησθηναι, Εἰκὺς Υὰρ ἦν αὐτοὺς καὶ enim est quod etiam ex hoc passi fuissent offendi- P σκανδαλισθΏναι. 4 Καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος. » culum. « Et Silvanus et Timotheus. » Quamobrem Τί δήποτε προέταξε τοῦ Τιμοβέου οὕτως ὄντος ἐν- Timotheo. qui adeo probatus eral Silvanum prapo- αρέτου τὸν Σιλουανόν ; Ίσως διὰ ταπεινοφροσύνην ὁ suil? 459 Fortassis Timotheus et animi modestia Τιμόθεος τοῦτο ἤτησε, καὶ ἓν τούτῳ μιμούμενος τὸν id petivit, in hoc etiam praceptorem Paulum imi- ἑαυτοῦ κιδάσκαλον Πχῦλον, ὃς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ talus, qui suis discipulis seipsum connumeral, ἑαυτὸν συναριθµεῖτ. Διατί δὲ ἐνταῦθα τοῦ Τιμοθέου Quam ob causam autem Timothei hic meminit, el µέµνηται, 3» τῇ πρὸς ᾿Εφεσίους οὐκ ἔτι; Ότι ἔκει non in Epistola ad Ephesios ? Quia ibi confestim ᾖἔμελλεν εὐθὺς πρὺς αὐτοὺς ἀπιέναι, ἐνταῦθα δὲ ad eos profecturus erat, hic vero nuperab ipsis νεωστὶ Tv ἀπ αὐτῶν πρὺς Ππαῦλον ἑἐλθών. « Ti venerat ad Paulum «Ecclesie Thessalonicensium » 'ExxÀnsiq θεσσαλονικέων. » Ὀλίγους ὄντας, κεὖ- Cuin pauci essent, honorifice nomine vocat ipsos φήμῳ ὁὑνόματι Ἐκκλησίαν αὐτοὺς xaÀtt, ἥτις ἐστὶ Ecclesiam, qui dictio multitudinis significativa πλήθους σηµαντική. « Ἐν θεῷ καὶ Κυρίῳ Ἰησοῦ est « [In Deo et Domino Je-u Christo. » Quia et Χριστῷ. Ἐπειδὴ ἦσαν καὶ Ἑλληνικαὶ καὶ Ἰου- Gricoruin congregaliones erant et Juddeorum hanc δαἰκαὶ Ex^Ansla, αὐτὸς ἐκείνων διχιρῶν αὐτὴν, ab illis disterminans ait: Qn; et in. Deo P'atre et φησὶ, τη iv 8sp Πατρὶ καὶ Koplp ᾿Ιησοῦ Χριστῷ. 61 Σηµείωσαι τὸ dv, ἐπὶ Πατρὸς «είµενον, στοῦμεν tp θεῷ πάντοτε. » Εὐθέως ἐξ ἐγχωμίω τὸ προοίµιον. Τὸ Υὰρ ὑπὲρ ατῶν εὐχχοριστεῖν θεῷ, δείκνυσιν ἐχείνους χκτορθωχότας, Εἶτχ καὶ ταποινο- φροσύνην διδάσχει, ὡς τοῦ θΞοῦ παραιτίου τοῦ κατ- ορθοῦν αὐτούς. € ᾿Αδιαλείπτως μνημονεύοντες ὑμῶν, "Q τῆς Πχῦλου ὁ ἀγάπης | Τοῖς γὰρ πλείοσι καὶ πᾶσι ςχελὸν τοῦτο γράφει, ὅτι ἀλιαλείπτως αὐτῶν μέ- Μνηται, € Too ἔργου τῆς πίστεως, » Ὅτι οὐδὲν C ὑμᾶς, gna, παρέκλινεν ἀπὸ τῆς π΄στεως * τοῦτο γὰρ ἔργον πίστεως. Ἡ E ἔργον πἰστοώς φησι, τὸ μὴ µόνον λό- Ἶοις, ἀλλὰ xal ἔργοις δεικνύειν αὐτὴν, ὅτι ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης fj τῆς ἐμῆς; φηαὶ, κόπους καὶ xiw- δύνους ὑπεμείνατε. Τοῦτο γὰρ «b ὄντως ἀγαπᾷν, τὸ πάντα ὑπὲρ τοῦ ἁγαπωμένου Ἅπάσχειν ἀνά(εσθαι. € Καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἑλπίδος. » O2 γὰρ εἲς ἠνό πειρασμὸς, οὔτε ol ὄντες μικροὶ ἦσαν, ἀλλὰ καὶ πολ- λοὶ καὶ μεγάλοι. Διό φησι, τῆς ὑπομονῆς, τῆς ἑλπί- Soc, τουτέστι, τῆς γινοµένης διὰ vv ἐλπίδα τοῦ Κυ- plo» ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡσεὶ ἔλεχεν * O)y ἁπλῶς, οὐδὲ ἀνόνητα χάµνετε, ἀλλ’ ἔστιν ἐλπὶς ἀντιδόσεως, « ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ xoi Πκτρὸς ἡμῶν. » Π µνη- μονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργο τῆς πίστεως ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ἡμῶν, fj τοῦ ἔργου τῆς πί- στεως, τοῦ ὄντος ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν, ὣσεὶ ἔλεγε * Πάντα ὁρᾷ, xal o5 λέληθεν ἀὐτὸν τὰ Tao ὑμῶν γινόμενα. « Εἰδότες ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ θεου τὴν ἐκ- λογὴν ὑμῶν ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη si; ὑμᾶς lv λόγῳ µόνον, ἀλλὰ χαὶ ἐν δυνάμει, καὶ iv Πνεύματι ἁγίῳ, xal £v πληροφορίφ πολλῆ καθὼς οἵδυτε οἷοι ἐγενήθημεν, ἐν ὑμῖν δι ὑμᾶς, Kai ύμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν ἐγδνήθητε, xal τοῦ Κυ- βίου, θεζάµενοι τὸν λόγον ἐν θλίψει πολλῇ μετὰ xoi Πνεύματος ἁγίου, ὥστε Qui χι ὑμᾶς τύπους πᾶσι τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ "A fata. » « Εἰδότες á3eloo!, » Τί εἰδότες ; Οἷοι ἐγενήθημεν ἐν ὑμῖν δι᾽ ὑμᾶς, καὶ ὃτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν o)x bytes ήθη xx opa. iv λόγῳ μόνον, καὶ τὴν ἐκλογὴν ύμων. Πρὸς τολλὰ γὰρ cb, εἰδότες, ὁρᾶται. α Ὑπὸ θεοῦ τὴν ἐχλογὴν ὑμῶν. » Ἐπειδή φησιν, ἴσμεν ὅτι παρὰ θεοῦ ἐξελέχθητε xal ὠγαπήθητε, qiix πολλῆς προθυµίας τὺ Εὐαγγὲ) tov ὑμῖν ἐκηρόξαμεν. τίς γὰρ COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 62 « Εὐχαρι- A Domino Jesu Christo. Animadverte ἕν, id est, in, de Palre positum. «Gratias agimus Deo semper. » Protinus exorditur proemium ab encomio Nam pro ipsis Deo gra!ias agere, ostendit illos egregia exercuisse opera. Deinde animi modestiam docet, nempe cum Deus ipsis auctor fuerit, quod recte sint operati. « Indesinenter menores vestri. » 0 Pauli charitatem ! Pluribus enim ac propemodum omnibus hoc scribit quod indesinenter eorum me- mor sit. « Propter opus fidei » Quod nihil, inquit, vos a fide semoverit, hoc enim est opus fidei ? Aut filei opus dicil non sermonibus solum, sed et ope- ribus ipsam ostendere : quod pro Dei charitate aut pro mei, inquit, amore labores et pericula susti- nueritis. Nam id vere amare est, omnia prodilecto parti sustinere. « Et tolerantiam spei.» Neque enim una erat tentatio, neque hz qua erant, par- v& erani, sed et mulie οἱ magnas: ideo toleran- tiam, ait, spei, iil est, que facta est propter spem Domini nostri Jesu Christi ; ac si deceret : Non inutiliter laboratis, sed spes est retributionis. « CoramDeo et Patrenostro. » Aut memores vestri operis fidei coram Deo et Patre nostro. Aut operis fidei quod est coram Deo et Patre nostro ; tanquam diceret : Omnia videt, nec eum capit oblivio eorum qua a vobis fiunt. I, 4-7. Scientes fratres dilecti a Deo electionem vestram quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonen (lantum, sed etiam per virtutem et per Spiritum VÓS sanctum, ac per certitudinem multam : quemadmodum nostis quales fuerimus $nter vos vestri causa. Et vos imitatores nostri facti fuistis, el Domini, qui excepistis sermonem iu afflictione mulla cum gaudio Spiritus sancti : adeo ut fuerilis exemplo omnibus credentibus in Macedonia εἰ Achaia. « Scien'es fratres. » Quid scientes ? Qualesfue- rimus inter vos veslri causa, et quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonem tantum, et electionem vestram. Ad multa enim respicit dictio, Scientes. « A Deo electionem vestram. » Quoniamnovimus quod a Deo electi sitis ac delecli, cum animi promptitudine vobis Evangelium pr&- οὐκ ἂν σποωδάσειε περὶ τοὺς ὑπὸ θεοῦ πεφιληµέ- Ddicavimus. Qula enim promptus non esset erga vous; « Ὅτι τὸ Εἰαγγέλιον ἡμῶν. » Μνημονεύομεν, φησὶν, ὑμῶν ἀλιαλείπτως, εἱλότες ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον Aum, οὐκ ἐγενήδη πρὸς ὑμᾶς ἐν λόγῳ µόνον, Οὐ 13? μόνου, φποὶν, ἐκηρύξαμεν, &ÀÀa καὶ σημεῖα xal δυνάμεις πολλὰς ἐπετελέσαμεν εἰς ὑμᾶς, πρὸς τὴν ὑμῶν πληροφορία». Ἔδει οὖν εἰ xal μὴ δι) ἄλλο τι, Ótà γοῦν τὸν ἐπιόειγθέυτε εἰς ὑμᾶς χόπον τοῦ τε κηρύγματος καὶ τῶν σημείων μεμνῆησθαι ἀθιχλεί- πτως ὑμῶν. α Καὶ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ » H ὅτι ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἐτηρύσξχμεν, φησὶν, Jj ὅτι Πνεῦμα ἆλον ἑλάδετε, φησὶ, διὰ τοῦ κηρύγματος. « Κα πληροφορ πολλῇ. » Τὰ xo σηµεῖα, διὰ τὴν αὐτῶν ἐποίει πληροφορίαν. « Καθὼς οἴδατε,. ο Καὶ τί, quel, "21 . , η M - ! -.. .. * * μακοηγορῶ: Aoi ἡμεῖς μυ. ἀλτορές ἕττε, οἵοι ἔγε- eos qui a Deo diligerentur ? ο Quod Evangelium nostrum. ο Memores, ait, vestri indesinentersumus, scientes quod Evangelium no-Irum non fueril erga vos per sermonem lantum : non enim solum pra- dicavimus, verumeliam signa ac vir!utes mullas operati sumusin medio vestri, ad magnam vestram certitudinem. Oportuit igilur etsi non ob aliud quidpiam, at vel propler euin qui exhibitus est apud vos labor et praedicationis et signorum, iudesinen- ter vestri meminisse. « Et per Spiritum sauctum. » Aut per Spiritum sanctum pradicavimus, aut Spi- ritum sanctum accepistis, inquit, per priedicalio- nem. « Ac per certitudinem inultam,. Signa enim propter certitudinem ipsorum faciebat. « Quemad- 63 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 64 modum nostis. » Et quid multa loquor, ait? Ipsi A νήθηµεν πρὸς ὑμᾶς. € Av ὑμᾶς, φησὶν, » ἐπειδὴ ὑπεῖς vos testes estis fuerimus erga vos. «Vestri causa. » Propter vos, inquit, quoniam vos electi eratis a Deo, ac si diceret : Vestri a Deo electio fuit occa- sio mei erga vos studii. « Et vos imitatores nostri. » Preceptoris erat, recreare ipsos a laboribus quos pertulerant. Ait ergo : Non vos segnes fuistis,cum - nos hujusmodi studium inter vos suscepissemus. Sed quid ? Etiam vos imitatores nostri facti fuistis et Domini. Quomodo ? Qui sermonem excepsislisin afflictione multa cum gaudio spiritus. Papz, quid- nam est quod dicit ? Simul et sermonem suscepe- runi, universa supergressi sunl, el imitatores Christi facti sunt. ο Nostri facli estis. » Quomodo 3 Quia ipsi propter Dominum ffagellati gaudebant quod digni essent ut pro nomine 154 ejus con- lumelia afficerentur. « Et Domiui. » Quomodo? Quia el ipse alapis czesus el patiens gaudebat. Vo- luntarie enim passus est, et sciens !alia salvos facere salute ccelesti. Unde etam dicebat : « Pater, glorifica Filium tuum 1, » loquens de cruce. « Cum gaudio Spiritussancti. » Cum enim in carnalibus dolerelis, in spiritualis gaudebatis. « Adeo ut fueritis exemplo. » Et quomodo hi facti sunt illis exempla. cum illi primum credidissent ? Qui adeo clari fuistis, inquit, statim ab exordio, ut etiam ἧτε ἐκλεκτοὶ Ort, ὡσεὶ ἔλεγε ' Τῆς ἐμῆς σπουδῖς της εἷς ὑμᾶς ἡ ὑμῶν παρα Oto) ἐκλογὴ πρόφααις γέγονεν. € Καὶ ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν, » Διδασκάλου ἣν τὸ ἀναῤῥῶσαι αὐτοὺς ἐξ ὧν ἐκεῖνοι ὑπέμειναν, καί φησὶν * Οὗχ ἡμεῖς μὲν τοιαύτην εἰς ὑμᾶς σπου. δην ἐπεδειξάμεθχ, ὑμεῖς δὲ ῥάθυμοι ἦτε, ᾽Αλλὰ τί; Καὶ ὑμεῖς, φησὶ, μιμηταὶ ἡμῶν ἐγένεσθε καὶ τω Κυρίου. Hg; Δεξάμενοι τὸν λὸγον ἐν θλίψει πολλῆν μετὰ Ὑγαρᾶς ᾿πνευματικῆς. Da6zl, οἷον λέγει. Άμα ἐδέξαντο τὸν λόγον ὑπερέπτοσαν ἅπαντα, καὶ µιµη- tal Χριστοῦ εγένηνται, € Ἡμῶν ἐγένήθητε. » Πῶς; Οτι αὐτοὶ μαστιζόµενοι ὑπὲρ coo Κυρίου ἔχαιρον, ὅτι κατηξιώθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὗτου ἁτιμα- σθηναι. «Καὶ τοῦ Κυρίου. » Πώς: "Ότι καὶ αὐτὸς ῥαπιζόμενος καὶ πάσχων ἔχ αιρεν. Ἑκὼν γὰρ Eras χει καὶ εἰδὼς τὰ τοιχῦτχκ σώσπαντα τὴν ὑπ οὐρανόν. θύεν val ἔλεγε, « Πάτερ, δὐξασόν σου τὸν Yibw, » περὶ τοῦ ατχυωροῦ λέγων. » Μετὰ «αρᾶς Πνεύματος ἁγίου, » Ἑν γὰρ τοῖς σχρχικοῖς λυπούμενοι, ἐν τοῖς πνευματικοῖς ἐχαίρεε,. « "gie Ἰένεσθιι ὑμᾶς τύ- πους. } Καὶ πῶς οὗτοι τύποι Ὑεγόνασιν ἐχείνοις, ἐκείνων πρώτων πιστωσάντων» Ότι οὕτως, φησὶν, εὐδοκιμήσατε ἐκ προοιµίων, ὅτι καὶ τοῖς Άδη πεπι- στευκόσι τύπος ἐγξνεσθε, oix δεῖ φέρειν διὰ τὴν πἰ- στιν. « Kal 'Ayaíg. » Ἐν τῇ Ελλάδι. his qui jam crediderant exemplo fueritis, ostendentes qualia sustinere oporteat propter fidem. « Et Achaia. » Id est, Gracia. I. 8-10. 4 vobis enim pertonuit sermo Domíai non solum in Mucedonia et Achaia, verum etiom 94 ο - ν ; ! - --- « Αφ ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται 6 λόγος τοῦ Κυρ», - ^ A 0 - , " ο μόνον ἐν τη Μακεθονίᾳ καὶ £v τῇ Again ἀλλὰ in omni loco fides vestra, qua εἰ in Deum, dima- ϱ καὶ £v παντὶ τόπρ ἡ πίστις ὑμῶν f πρός τὸν θεὺὸν navit, ut non sil nobis necesse quidquam loqui. Siguidem ipsi de vobis annuntiant. qualem in- gressam habuerimus ad vos, et quomodo conversi fueritis ad Deum a simulacris, ut serviretis Deo vivenl/ ac ceraci: εἰ exspeclaretis | Filium ejus de celis, quem excilitil a. mortuis Jesum, qui liberat nos ab ira ventura. « Et vobis enim pertonutt sermo. » Aut qued de vobis, fidei causa, famaubique percurrit : aut quod ihgressum in trausilum dedistis verbo Dei per ea qua tolerastis. Aut quod ubique audita est pra:li- catio propter vestram probitatem. « Verum etiain in omni loco » Siquidem fidei, inquit, sermone vicinos replestis : namaemulantes vosaccurrerunt D τοὺς γείτονχς ἐνεπλήσατε. ad fidem. Admiratione vero, ex eo quod adeo brevi tempore tantam fidem ac cerlameu probue- retis, ul universum mundum repleveritis. « Ut non sit nobis necesse quidquam loqui. » Nam que nos de vobis loqui oportuit, ut et c:eteras ad :qualem addu eremus zelum, hac illiprevenientes dicunt. « Siquidem ipsi de vobis annuntiant qualem in- gressum. » Puta quod cum tentationibus οἱ pceri- culis, qus& resis'endo perlulimus, ad vos ingressi simus : vos autem neque propter hac offendiculum passi estis, aul minus cre 'uli estis. Etenim digres- ! Joan. xvir, |. ^ Ιησοῦν ἐξελήλυθεν. Ὥστε pn Χχρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. Λὐτο «ὰρ περ ὑμῶν ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν πῶς ἐπεστοέψατε ὄουλευειν θεῷ εἴσοδον ἕ- ὃς ὑμᾶς ὶ ἴσοδον ἔχομεν πρὸς ὑμᾶς, καὶ x * s 9 S^ p πρὸς τὸν θεὺν ἀπὸ εἰδώλων -— ' 3 -”- M * “94 3 ζώῶντι καί ἀληθινῷ, καὶ ἀναμένευ τὸν Τὸν αὖ- τοῦ ἐκ τῶν οὐρανὺν, ὃν Ἵγειρεν ἐκ νεκρών 4 t - $ 8 - 3 - -- ῥυόμῖνον ἡμᾶς ἀπὸ της ὀργης τῆς τον τὸν ἐργομένης. ν . α ΑΦ ὑμῶν γὰρ U4quix 0 Aoyo;, 9 O ὅτι ἡ περὶ ὑμῶν τὰς πίστεως ἔνεχὲἒν φήμη, πανταχπῦ διέραµεν. Ἡ ὅτι πάροδον δεβώκχτε τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ, ἐξ v ἠθλήσατε, H ὅτι πχντχχοῦ Ἠχουστει τὸ κήρυγμα, Lx τῆς ὑμῶν εὐδοιιµήσεως. «4 ᾽Αλλὰ καὶ ἐν ςαντὶ τόπ,. » Τοῦ μὲν οὖν λόγου, qui, τοῦ θεοῦ, ζηλώσαντε; 2p ἡμᾶς, πίστει προσέδραµον. Τοῦ δὲ θχύµχτος ἐν οὕτυ βραετ Κρόνρ τοσχύτην — mist) ἐπεδείξασθε καὶ ἄθλησιν, ὡς zi παντχ τὸν κόσμον Των. € ωστε μὴ χρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. P ^A YA? ὑμᾶς, φπησὶνι τῇ ἐκρην περὶ ὑμῶν λαλεῖν, ἵνα καὶ τοὺς λοιποὺς to τὸν σον ἐνχγάγωμεν ζηλον, ἐκεῖνοι προφθάνοντες Ὕουσιν. « Αὐτοὶ γὰρ περὶ ὑμῶν ἀπαγ] [έλλουσιν ὁπο-αν εἴσοδου,» ^" Ότι, φησὶ, μετὰ πειρασμῶν καὶ κινδύνωνν ὦν οἱ ἀνθιστάμενοι ἐπέφερον, εἰσήλθομεν πρὸς ὑμᾶς, ὑμεῖς 0$ οὐδὲ διὰ ταῦτα ἐσκανδαλίσθητε 5 Ὥττον ἐπιστεύσατε. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν ἐν Βεροίᾳ 65 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 66 ὡς αἱ Πράξεις λέγουσιν, ἐθιώχθη. Καὶ μετὰ τὸ διω- A sus Berces persecutionem passus est, sicut Acta χθηναι, πάλιν, φησὶ, προς ὑμᾶς ἐλθὼν, ἐδέχθην ὡς εὐδοχιμηκώς, « Do; ἐπεστρέφατε. » Πως; Εἰλιρι- νῶς. Fez; Μετὰ σφοθρᾶς xal διακχοῦς πίστεως. « Kai ἀναμένειν τὸν Yíbv αὐτοῦ. 9 ᾿Ἐνταῦθα διά τῆς διηγήσεως xai τοῦ ἐπαίνου, διδάσκει λεληθότως καὶ ἀναμένειν τὸν Yibv αὐτοῦ. «4 Ἐκ τῶν οὐρανῶν. » Εἶτα ὡς iv ἀντιθέει. Καὶ mex, φησὶ, τὸν ἀποθα- νόντα ἔχομεν περιμένειν ἐκ τον οὐρανων ; Ον ἤγειρε, φησὶν, ἐκ τών νεκρῶν, Όρα πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀνάστασιν. El γὰρ μὴ τοῦτον ἀνεμένετε, οὐκ ἂν τοσαῖτα ὑπεμενετε. Ὁ δὲ τὸν Χριστὺν ἀνχμέ- νων, ἀπέχεται δηλονότι παντὸς πονηροῦ πράγμα- τος . € Τὸν ῥυόμενον ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀργης. » Εἶπε τὴ» ἀνάστασιν. λέγει καὶ τὴν ἀνταπόδοσιν e , ; τν ἡμέ- narrrant?. EL postquam passus essem persecutio - nem,inquit, rursum ad vos veniens benigne excep- tus adinodum sum. ο Quomodo conversi fueritis.» Quomodo? 155 Sincere. Quomodo ? Cum vehe- menli ac fe:venti fide. « Et exspectaretis Fi'ium ejus.» Hoc loco per narrationem ac laudem,laten- ler quoque, docet exspeclare Filius illius. « De celis.» Deiude tanquam per objectionem. Et quo- modo, ait, eum qui mortuus est exspectare possu- mus de «elis? Quem excitavit, inquit, a mortuis Vide quomodo aditum ad resurrectionem invene- rit. Nisi enim hunc exspectaretis,nequaquam tan- (9 sustinuisselis. Qui vero Christum expectat, ab cmni sane pravo opere discedit. « Qui liberal nos 2x» ὀργῆς xxÀet. Αὐτὸς γὰρ ἑῤόύσατο ἡμᾶς ἐξ αὐτῆς, Bab ira ventura. » Dixit resurrectionem, dicit el τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀφείς, ε Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ἀδελφοὶ, τὴν εἴσοδον ἡμῶν την πρὸς ὑμᾶς, ὅτι o) χενὴ γέγονεν, ἀλλὰ προ- παθόντες καὶ ὑθρισθέντες, χαθὼς οἴδατε ἐν Φι- λίπποις, ἐπαῤῥησιασάμεθα ἓν τῷ θεῷ ἡμῶν λα- λησαι πρὺς ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέλιον, τοῦ Θοοῦ ἐν πολλῷ ἀγῶνι. Ἡ γὰρ παράκλησις ἡμῶν οὐκ ἐκ πλάνης, οὐδὲ ἐξ ἀναθαρσίας, οὖτε ἐν δόλψ. Αλλὰ καθὼς δεδοκιµάσμεθᾳ ὑπὸ τοῦ θεοὺ πι- στευθήναι τὸ Εὐαγγέλιον, οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσποντες, ἀλλὰ Θεῷ, τῷ δοχιµάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν. » Ὑμεῖς μὲν, nol, τοιοῦτοι, àÀÀ' οὐδὲ ἡμεῖς ἆν- θρώπινόν τι ἐχηρύζχμεν εἷς ὑμᾶς, ἀλλὰ Θεοῦ λό- γους. 2 Οτι οὗ χενὴ γέγονε,. » Τουτέστιν, οὗ µα- τχΐα. Οὐ qiio: γὰρ ψευδεῖς καὶ λῆροι τὰ ἡμέτερα κηρύγματα. « ᾽Αλλὰ προπαθόντε, » Πόθεν τοῦτο, Φησὶν, ὅτι οὗ x&vi, γέγονεν ; Ότι, φησὶν, ἀπὸ κινδύ- νων ἐκφυγόντες των ἓν Φιλίπποις, πάλιν εἰς ἑτέρους κινδύνους ἐμβαλεῖν ἐθχῤῥήσαμεν, ὅπερ οὖκ ἂν ἐθαρῥῥήσαμεν. si yp θεῖον Ίδειμεν τὸ κήρυγμχ. « ᾿Επαβῥησιασάμεθα, & Οὐχ ὑπεστάλημεν διὰ τοὺς καὶ παρ ὑμῖν ἐκτῶν ἐναντίων κινδύνους, ἀλλ ἐπ- αὐῥησιασάμεθα. Ὁρᾶς πῶς àüáljoow τῷ xnpusco- µένρς ε Ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν, » φησί. Τὸ πᾶν τῷ θεῷ ἁπατίθησι. τουτέστ., διὰ τὸν ἐνδυνχμοῦντα ϐθεον, τοῦτο ποιπσαι τεθαῤῥήκαμεν, Ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν θαῤῥίσαντες, — 1 Ἐν πολλῷ ἀγῶν.. » [OIKOYM.] Ὁρᾷς ὅτι xci παρὰ θεσσαλονικεῦσι κίνδυνος ἦν οὐ μικρός : «Οὖκ Ex πλάνης οὐδὲ ἐξ ἀκαθ ισίας.» Τίνος δὲ χάριν φησὶν, ἀπὸ κινδύνων εἰς κινδύνους ἐμθαλεῖν ἐθαῤῥήσαμεν ; Ότι ἡ παράκλησις ἡμῶν, τουτέστιν, ἡ διδαχη, o) πεπλασηµένον τι f δεδολωµένον ἢ &xá- θαρτον, τουτέστι͵ μωσχρὸν, fj γοητικὸν ἔχει, ἀλλὰ θεία ἐστὶ, φησὶ, διδαχή. Καὶ τούτου ὂεὝμα αὐτὸ τὸ κατχθαῥῥεῖν τῶν πκιθύνων,. α Αλλὰ καθὼς δεδοχι- µάσμεθα. » λλλ' οὕτως ἑλαλήσαμεν ὑμῖν, φησὶν, ὡς ἐδοχιμάσθημεν παρὰ Θεοῦ ἄξιοι γενέσθχι. τοῦ πιστευθήναι τὸ Εὐαγγέλιον, ὡσεὶ ἔλεγεν Ὁ θεὺς 3 Act. χνι, 10 seqq. retributionem ac ullionem, quam vocat diem irz. Ipse enim nos ab | illa liberavit, remillendo nobis peccata. II, 1-4. Nam ipsi nostis, fratres, introitum no- (rum ai vos, quod non fueritinanis,sed quod ante malis afflicti el contumeliis affecti. quemadmodum scitis PAilippis, audacter egerimus in Deo nostro ad loquendum arud vos Evangelium mihi in mal- lo cerlamine. Siquidem exhortatio nostra non fuit ex impostura, neque ex impuritate, neque cum dolo, sed quemadmodmodum probati fuera- mus a Deo, ut nobis commitleretur Evangelium, ita loquimur non ul hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda no-tra. Vos sane tales eratis, ait, sed neque nos hu- manum aliquid apud vos przedicavimus, sed Dei sermones. « Quod non fuerit inanis. » Hoc est, non vana. Non fabulae, non mendacia, non nuge fuerunt nostre pr:idicationes. « Sed quod ante malis affecti. » Unde hoc patet quod inanis uon fuerit ! Quia pericula evadentes qua fuerant Phi- lippis,rursum in alia pe:icula nos conjicere ausi fuerimus : quod nequaquam ausi fuissemus, nisi novissemus divinam esse przedicatiunem. « Auda- cter egerimus. » Non formidavimus propter peri- cula que ab adversariis apud vos imminebant,sed audacter el libere egimus. Vides quantam de pra- dicalione sumebant audaciam?« In Deo nostro. » Id, ait, rem in Deum referens : hoc est, propter Deum, qui nos confirmat, hac facere ausi sumus. Aut,in Deo nostro confidentes. — «In multo certa- mine.» Vides quod apud Thessalonicenses quoque non exiguum fuerit periculum. « Non fult ex impos- tura,» 156 Quamobrem, inquil, nos a periculis in pericula conjicere ausi. sumus ? Quia exhorta- tio nostra, id est doctrina, nihil seductorium aut dolosum aut impurum, hoc est, abominandum aut magicuimn habet, sed divina est doctrina. Et hujus indicium est quod ausi fuerimus adversum pericula. «Sed quemadmodum probati fueramus. » Sed ita, inquit, vobis locuti sumus, velulj a Deo probati fueramus esse idonei, ut commilteretur 6] OECUMENII TRICC/AE EPISCOPI 68 nobis Evangelium. Tanquam diceret: Deus proba- A ἔδοχιμασεν ἡμᾶς, μηδὲν πρὸς δόξαν λαλεῖν ἀνθρώ- vit nos quod nihil ad hominum gloriam locuturi essemus. [deo etiam commisit nobis Evangelium. Ita ergo vobis locuti sumus, sicut probavit et cognovit nos Deus : hoc est, sine inani gloria ab- sque hoc quod cuperemus velis placere, absque dolo et impuritate. «Non ut hominibus placentes.» Seipsum interpretatur. Nam qui dolosa docent ac mendacia, ideo docent, ut hominibus placeant : nos aulem non ila, inquit. Neque enim menda- cium docebamus. Siquidem quoniam ipsos lauda- vit, ne assentandi suspicio de eo suborirctur, ad hunc venit sermonem. «Qui probat corda nostra.» Non contingit autem ei, qui corda probat, place- re illum qui dolos loquitur, et ut hominibus placeat. II, 5 8. Neque enim unquam per sermonem adu- lationis versuli sumus, quemadmodum nostis,nec per occusionem avaritia : Deus est testis : neque qua-entes ex. hominibus gloriam : nec a vobis, nec ab aliis : cum. possemus in aucloritate esse quemadmodum Christi apostoli : sed fuimus par- vuli ἐπ medio vestri, perinde ac si nutri.c foveat suos filios, sic affectu propensi in vos, ut cupia- mus impertiri vobis non solum Evangelium Dri, verum etiam nostras ipsorum animas, proplerea quod chari nobis facti sitis. « Neque enim unquam per sermonem adulatio- nis. » Quod impostorum proprium est. « Quemad- πινν µέλλοντας. Διὸ xai ἐπίστευσεν ἡμῖν τὸ Εὐχγ- γέλιον. Οὕτως οὖν ἐλελήσαμεν ὑμῖν, ὡς ἔδοχιμασε 4l ἔγνω ἡμᾶς ὁ θεὸς, τουτέστιν ἄνευ κενοδοξίας͵ ἄνευ τοῦ θέλειν ὑμῖν ἀρέσχειν ἄνευ δόλου καὶ ἀκα- θαρσίας. « Οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσκοντε.» Ἡρμή: νευσεν ἑαυτόν. Οἱ γὰρ δόλια xal Ψευδη διδάσκοντες, διὰ τὸ ἀρέσχι ἀνθρώποις διδάσκουσιν. Ἡμεῖς δὲ, φη- σὶν, οὐχ οὕτως, O2 γὰρ φεῦδος ἐδιδάσχομεν. Ἐπειδὰ γὰρ ἑ-ᾖνεσεν αὐτοὺς, ἵνα μὴ χολακεύειν ὑποπτευθῇ, εἰς τοῦτον ἦλθε τόν λόγον. « Ti δοκιμάζὀντι τὰς καρδίας. » Τὸ δὲ τὰς καρδίας δοκιµάτοντι, obx ἔνι τὸν δόλους λαλοῦντα xal πρὸς ἀνθρωπαρέσχειαν -λα- λοῦντα, ἀρέσαι. t Οὔτε γὰρ ποτε iv λόγῳ χολακείας ἐγενήθημεν καθὼς οἴδατε, οὔτε ἐν Ἠπροφάσει Ἅπλεονεξίας. θεὸς µάρτυς. Οὔτε ζητοῦντς ὃἆξ ἀνθρώπων ῥὁό- ξαν, οὔτε ἀφ᾿ ὑμῶν, οὔτε ἀπ᾿ ἄλλων, δυνάμενοι ἐν βάρει εἴναι ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι. Αλλ᾽ ἐγε- νήθηµεν γνήπιοι iv µέσῳ ὑμῶν ὡς ἂν τροφὸς θάλπει τὰ ἑαυτῆς τέχνα, οὕτως ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοκοῦμεν μεταδούναι ὑμῖν, Οὐ µόνον τὸ Εὐχγέλιον τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ xal τὰς ἑαυτὼν ψυχὰς, διότι ἀγαπητοὶ ἡμῖν Ἰεγένησθε. ε Οὔτε γὰρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας. « [PQT.] "Orso τῶν ἁπατώντων ἴδιόν ἐστιν. « Καθὼς οἴδεατε. » Τοῦ μὲν modum nostis. » Ipsos quidem testes citat, quod C μη lv λόγῳ κολαχείας ἐλθεῖν, αὐτοὺς χαλεῖ μάρτυρας, non venerit per sermonem adulationis, et merito. Siquidem ipsi melius noverant quam alii quecir- ca se acia erant.Quod autem neque per occasionem aut intenlionem accipiendi, Deum invocat testem : 157 incerta sunt en:m hominibus, que in mente cujusque sunt studia. Accipere namque vel non accipere, notum fit hominibus, et de hoc ferunt testimonium. Quod autem nunquam vel accipiendi propositum habuerit, soli Deo cognitum est tem- pore autem eliam hominibus manifestatur. Qui enim hoc habet propositum, omnino nisi mentem immute!t,, aliquando landem accipiet. Paulo vero ne in mentem quidem unquam venerat, ut lucri occasione praedicaret. Idcirco eorum que in men- te erant merito Deum testem vocat. Ipse, inquit, xal εἰκότως. (Αὔτοὶ γὰρ τῶν ἄλλων μᾶλλον τὰ περί αὐτοὺς ἤδεισον,) " Οτι δὲ οὐδὶ ἓν προφασει καὶ σκοπῷ τοῦ λαθεῖν, τὸν θεὸν καλεῖ µόρτυρα. Άδηλα γὰρ ἀνθρώποις τὰ ἐν διανοίᾳ ἑκάστου μελετώμενα, Τὸ μὲν γὰρ λαδεῖν fj μὴ λαθεῖν, γνωστὸν ἀνθρώποις γίνεται Καὶ μαρτυρεῖται, Τὸ δὲ μηδὲ σχοπόν ποτε κτήσασθχι τοῦ λαθεῖν, θεῷ γινώσκεται µόνῳ, χρόνῳ δὲ καὶ ἀνθρώποις ἀποκφλύπτεται, Ὁ γὰρ ἔχων τοῦ- τον σχοπὸν, πάντως tl μὴ µεταθάλλει τὸν σκοπὸν, ὁτεδήποτε λήψεται, Παύλῳ δὲ, οὐδὲ ἐπὶ νοῦν Ἶκε τὸ ἐπὶ προφάσει κέρδους χηρῦξαι, Διὸ εἰκότως τῶν ἓν διανοίᾳ τὸν Κύριον μάρτυρα καλει. Ὁ αὐτὸς δὲ μάρτυς, φησὶν, ὅτι οὐδὲ δόξαν ἐξ ἀνθρώπων. ζητοῦν- τες Χηρύττομεν, Καλῶς δὲ ἐξ ἀνθρώπων. Τὴν γάρ ἐχ θεού, xal ἐζήτουν, xxl ἐλάμβανον. Σοφῶς δὲ λίαν, testis est quod neque gloriam ab hominibus qua- D καὶ τὸ, Ζητοῦντες. El γὰρ καὶ ἐδοξάνοντο Óm' ἆν- rentes predicemus. Recte autem dicit ab homini- bus : nam illain qua est a Deo et qusrebant οἱ accipiebant. Et prudenter ad modum ait:Quzren- tes.Quanquam enim glorificabantur ab hominibus, non tamen qusrebant aut operam dabant, ut glo- rificarentur. [deo hujus quoque Deus testis est. Nam a communi sensu illud accipiendum est. « Neque quaerentes ex hominibus. » Neque ut a vobis, inquit, aut ab aliis gloriam acciperemus, mendacia aliqua vobis locuti sumus, Non enim qua- rimus eam qua est ab homin bus gloriam. Idque cum potuissemus, inquit,g oriosi esse,nihil ex hoc delinquentes : sumus namque Christi apostoli. Cum igitur debitam nobis gloriam renuerimus, θρώπων, ἀλλ᾽ o) ζητοῦντες, οὐδὲ ἐπιτηεύοντες τὸ δοξασθῆναι, Διὸ καὶ τούτου μάρτυς ὁ θεὺὸς. 'Amb χοι- νοῦ γὰρ ληπτέον αὑτό. « Οὔτε ζετοῦντες, ἐξ ἀνθρώ- πων. » Οὐδ ἵνα, φηαὶ, λάδωμεν παρ ὑμῶν, ἢ ἀπ' ἄλλων δόξαν, ἐλαλήσαμεν ὑμῖν ψεύδη τινά. Οὐ γὰρ ζητοῦμεν τὴν παρὰ ἀνθρώπων ὀόξαν. Καὶ ταῦτα, Φησὶ, δυνάµενοι εἶναι ἔνδοξοι, καὶ μὴ ix τούτου ἁμαρτράνοντες, ᾿Εσμὲν γὰρ Χριστοῦ ἁπόατολοι. Οἱ οὖν καὶ τὴν ὀφειλομένην ἡμῖν δόξαν ἀρνησάμενοι, φησὶ, πῶς διὰ ὀόξαν ἀπρεπῃ, ἐμέλλομέν τι δεδολω- µένον κηρύσσειν; « Δυνάμενοι iv βάρει εἶναι. » B ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ, fj, « v βάρει, ν΄ τουτέστι͵ λαμθάνειν καὶ τρέφεσθαι. « Ὃς Χριστοῦ ἁἀπόστολοι » El γὰρ 69 COMMENT. IN EPIST. I ΑΡ THESSAL. 10 οἱ παρὰ βασιλέως ἀποτελλόμενοι Bv cuj claw, πόσῳ A quomodo propter indecentem gloriam dolosum ali- μᾶλλον oi ἀπὸ Χριστοῦ: € ᾽Αλλ᾽ ἐγενήθημεν νήπιοι. » OX» βαρὺ, σὐδὲν φορτικὸν, οὐδένα χόμπον ᾖἔχον- τες, bv µέσρ ὑμῶν, φησί. Τουτέστιν, οὐ τὴν ἀνωτέρ» λαβόντες τάξιν, ἀλλ᾽ ὡς el; ἐξ ὑμων ἐγενήθηµεν. » Οὔ- τως ἱμειρόμενον ὑμῶν. » Οὕτως ὑμᾶς ἀγαπῶντες καὶ ἀντεχόμενοι ὑμῶν, xal θάλποντες τῷ πνεύματι. ὡς τροφὸς τὰ ἑαυτῆς τρόφιμα παιδία. « Εὐδοχοῦμεν μεταδοῦναι ὑμῖν. » Ποθοῦντες ὑμᾶς καὶ ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοχοῦμεν, τούτέστι, σπουδάζοµεν. Β βουλό- µεθα, μετὰ τοῦ κηρύγματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, si otv τε, δοῦναι ὑμῖν, καὶ ὑπὶρ ὑμῶν. Ὁ δὲ τοῦτο Βουλόμενος, πῶς Λβιωτικοῦ τινος ἔνεχεν ἐχήρυξε ; Πῶς δὲ σαρχικης ὅλως µετεῖχε διανοίας ; α Διότι quid przedicaturi eramus ? « Cum possemus in au- ctoritate 6556. » Àut in honoreetgloria. Aut iv βχρει in onere, id est, accipereetali. « Tanquam Christi apostoli. » Si enim legati qui a rege mittuntur in honore sunt, quanto magis ii qui a Chrislo ? « Sed fuimus parvuli. » Nihil grave, inquit, nihil one- rosum, nullum fastum habentes, inter vos, hoc est, non superiori sumpto ordine, sed sicut unvs vesiram fuimus. « Sic affeclu propensi in vos. » Adeo vos diligentes et amplectentes, spirituque foventes, quamadmodum nutrix suos quos aluit puerulos. « Ut animo cupiamus impetiri vobis. » Desideramus vos, et affectu in vos propensi cupi- ἀγαπητοὶ ἡμῶν. » Καὶ τίς ἡ τούτων αἰτία; εἴποι τις B mus ex animo sive volumus et conamur cum pre- aov. Ἡ ἀγάπη, φησίν. dicatione nostras quoque ipsorum animas, si fieri posset, dare vobis aut pro vobis. Qui autem id cupit, quomodo temporalis alicujus rei causa predi- casset ? Quomodo carnalis omnino mentis particeps fuisset ? 458 « Propterea quod chari nobis » Et quaenam horum causa est ? diceret quispiam Charitas, inqvit, et amor vestri. « Μνημονεύεε qao. ἀδελφοὶ, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν µόχθον. ἈΝυχκτὸς γὰρ xal ἡμέρας ἐργαζό- µενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιθαρησαίΥ τινα ὑμῶν, ἕκη- ρύξαμεν ti; ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέιον τοῦ θεοῦ. Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ à tóc, ὡς ὁσίως καὶ δι- χπίως xal ἀμέμπτως ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν iyt- νήθημεν, χαθάπερ οἴδατε, ὡς ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, ὡς πατὴρ τέχνα ῥἑαυτοῦ, παρακαλοῦυτε ὑμᾶς xal παραμυθούµενοι. Καὶ µμαρτυρούµενοι εἷς τὸ περιπκτησαι ὑμᾶς ἀξίως wo0 Θεοῦ χαλοῦντος ὑμᾶς slc τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν xai δόξαν. « Τὸν xórov ἡμῶν. » Οὖκ εἶπε, Τὰς εὐεργεσίας &c εὐηργετήσαμεν ὑμᾶς, ἀλλ ὃ μᾶλλον ἂν ἔντρε- πτιχώτερον, τὸν χόπον ἡμῶν, φησὶ, xci τὸν µόχθον, « Πρὸς τὸ μὴ ἐπιδαρησαί τινα ὑμῶν, Καΐτοι II, 9 12 Meministis enim, fratres, laboris nostri ac sudoris. Siquidem nocte ac dieopus facientes, ob id ne cuivestrum essemus oneri, pradicavimus opud vos Evangelium Dei. Vos autem testes estis et Deus quam sancte et juste ac inculpate vobis- cum. Qui credebalis, versati fuerimus, qaemad- modum nostis, ut erga unumquemque vestrum, tanquam pater erga filios suos fuerimus effecti, obseerantes vos, et consolantes : ac obtestantes, ut aubularetis digue Deo, qui vocasset vos in suum C regnum ac gloriam. « Laboris nostri. » Non dixit: Beneficiorum, quibus vos affecimus, sed quod longe majoris erat sollicitudinis, laboris nostri ac sudoris. « Ob id ne cui vestrum essemus oneri. « Cum tamen po- ἔχοντες ἐξουσίαν ὣς Χριστοῦ ἀπόστολοι, καθὼς ἆνω- testatem haberemus tanquam Christi apostoli τέρω εἶπεν. « Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ θεός. » ᾿Αξιό- sicut superius dixit : « Vos testes estis et Deus. » πιστος μὲν ὁ Osbc µάρτυς. Πῶς γὰρ o0; ᾿ἘΕπεὶ δὸ Deus testis fide dignus est, quomo-o enim mentiri &OnÀov τοῖς ἀνθρώποις tl ὁ θεὸς εἷς τοῦτο pxpropet, posset? Verum quoniam hominbus incertum est, καὶ αὐτοὺς τοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος χαλεῖ µάρτυρας. num Deus in hoc attesletur iu. eos etiam vocat in — [ΦωΤ.] Μάρτυρες ὑμεῖς, Gv ἐθεάσασθε, "uv δὲ tesles ad quos serino factus est. — Vos testes estis ύμεις οὐκ ἐθεάσασθε, ὁ Orb; 6 πάντα εἶδώς. Οὕτως eorum quas conspexistis, eorum autem quz non οὐδὲ ὑπονοίας αὐτοῖς λαθὴν ἐθούλετο καταλιπεῖν, conspexistis Deus testis est, qui omnia novit. Ita « Ὡς ὁσίως. » Ὅτι ἁδόλως, ὅτι οὐχ ὑπούλως ὅτι ob neque suspicionis ansam eis relinqui voluit. κατὰ ἀνθρωπαρέσχειαν, ὅτι ἄνευ προθέσεως τοῦ Àa- j « Quam sancte. » Quod sine dolo, quod non ficte, θεῖν τι. « Ὑμῖν τοῖς πιστεύουσι. » Ταῖς γὰρ ἀπίστοις quod non ad placendum hominibus, quod sine o/x ἄμεμπτος. Πολλὰ γὰρ αὐτοῦ κατεµέμφοντο, xal proposito quidquam accipiendi. « Vobiscum, qui πρῶτον ὅτι ἐκήρυσσεν ἀπὸ τῶν εἰδώλων ἀφίστασθαι, credebatis. » Nam inter incredulos non habcbatur « Λαθάπερ οἴδατε. » Πάλιν αὐτοὺς καλεῖ pápvopxc, inculpatus : mulia enim in eo reprehendebant, et Oc, φησὶ, xal τλούσιον καὶ πένητα, xal παπεινὸν presertim quod exhortaretur ab idolis separari. xxi Δυνάστην, xal δυσανατχετοῦντα. Βαθαὶ, oiov ἦν, τὸ µηδένα παραλιπεῖν ἓν µτοσούτῳ πλήθε. « Ὡς πατὴρ τέκνα. » Ἄνω ὡς τροφὸς επών. Nov ὡς πατὴρ, ΥΤὴν, ὃ xal ἀγάπην καὶ προστασίαν δηλοτ, καὶ ὅτι ἀτύφως πάντα ἐποίει. Τίς γὰρ ἂν πρὸς τέ- γνα ἐπαρθίη: « Καὶ παραμυθούµενοι. » Εἰς τὸ φέρειν Ὑενναίως τοὺς ἐἑπανιστάμενους ὑμῖν πειρα- σµούς. « Καὶ µαρτυρόµενοι, 5 φησίν. Ὁ οὖν µαρτυ- ῥόµενος, δηλονότι πολὺ τοῦ κολαχεύειν καὶ ἀνθρω- παρεσχεῖν ἀφέστηχεν. » Elo τὸ περιπατῆσαιὐμᾶς. » « Quemadmodum nostis ut erga unumquemque. » Rursum ipsos testes vocat. Quod et divitem et auperem, et abjectum ac potentem et moleste erentem. Pape, quidnam hoc erat ut neminem in tanta multitudine prztermitteret? « Tanquam pa- ter erga filios. » Cum superius dixisset Perinde acnutrix, nunc, « Tanquam paler,» ait: quod et di- lectionem significat et. presidentiam, quodque omnia sine fastu face:et : quis enim adversus filios extolleretur ? « Et consolantes. » Ut viriliter fer- relis insurgentes adversum vos afflictiones. « Ας 1 OECUMENII TRICCAS EPISCOPI 12 obtestantes, » 159 Qui igitur obtestatur mani- Α Παρακαλοῦμέν δὲ, φπαὶν, οὐχ ἵνα τι pv χαρίση- festum et quod multum dissideat abassentando, εἰ studio placendi hominibus. « Ut ambularetis. » Obsecrabramus, inquit, non ut aliquid nobis con- ferretis, sed ut vos juvaremini, et opulentum vo- bis ipsis regnum ccelorum pararetis, digne ad ip- σθε, ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς ὠφεληθητε, xal βατὴν ὑμῖν αὖ- τοῖς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατασχευάσητε, ἁξίως αὐτῆς περιπατοῦντε. Opx 0i αὐτὺν, ἓν ταὐτῷ καὶ διδάσκοντα. El γὰὸ θεοῦ βασιλεία τὸ ἔπαθλον, δεῖ πάντα φέρειν προθύµως, sum gradientes. Animadverle autem ipsum, quod etiam in hoc doceat, Nam si Dei regnum est pre- mium, oportet omnia prompto ferre animo. II. 19. Quapropter et nosgralias agimus Deotn- —— & Aux τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ desinenter,quodicumacciperetisa nobissermonem ἁδιαλείπτως, ὅτι παραλαθόντς λύγον — &xonc auditus Dei : accepisiis, non sermonem hominum, παρ) ἡμῶν τοῦ Θεοῦ, ἐδέξασθε οὐ λόγον ἀνθρώπων, sed sicul est vere, sermonem Dei : ϱμἱεμαπι agil ἀλλὰ παθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγος Θεοῦ, ὅς καὶ in vobia credentibus. ἐγεργεῖται Ev ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν. » Eeinde illoa etiam commendat. Nonenimila est, —— Elca καὶ ἐγκωμιάζει αὐτοὺς. Οὐ γὰρ ἃμεις μὲν inquit, ut nos quidemsine dolo, el sicul dictum p ἀδόλως, φησὶ, καὶ, ὡς εἴρηται, ἀνεστράφημεν slc est, erga vos conversali fuerimus, vosaulem ali- ὑμᾶς, ὑμεις δὲ ἀνάξιόν τι τῆς πίστεως πεποιήχατε, quid fide indignum feceritis: sed accepistis & ἀλλὰ παρελάδετε λόγον ἀχοης παρ ἡμῶν, τούτέστι͵, ' nobis sermonem auditus hoc est, sermonem qui θόγον ἀχουσθένεκ εἷς ὑμᾶς, τὸν τοῦ Χηρύγματος auditus est inter vos, praedicationis videlicet. Aut δηλονότι. Ἡ λόγον ἀκοῆς φησι, τὸν διὰ τῆς ἀχοῆς sermonem auditus dicit, eo quod per audilum sus- παρχληφθέντα, λόγον τῆς πίστεως ἔδέξασθε, φησίν. cipitur. Sermonem fidei, ait, accepistis. Quomodo Εδέξασθε δὲ πῶς; ἾἎρα κατατεθρονεµένως; Οὐ, aulem excepistis ? Λη vilipendo ? Non, inquit, sed «civ. Αλλ) οὕτως ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον αθρώ- ita excepistis. non ut qui homimis sermonem sus. που δεχόµενοι, τουτέστιν ἔμου, ἀλλ᾽ ὡς λόγον θεοῦ. ciperelis, hoc est meum, sed ut sermonem Dei: Δι) ἐμοῦ γὰρ, φησὶν, ὃ θεὺς ἐφθέγξατο. Ἡ λόγον Deus enim per me locutus est, inquit. Aut sermo- ἀχουσθέντα, ἢ λόγον διὰ τῆς ἀχοῆς παραλαδόντες. nem auditum, aut. sermonem per auditum acci- « Λόγον ἀκοῆς. 9? — [PAT.] Καλῶς. 05 γὰρ αὐτόπται pientes. « Sermonem auditus. » Recle profecto. πόντες ἠδύναντο γίνεσθαι τοῦ χηρυττομένου. Έλεγε Neque enim omnes speclatores esse ipsi poterant δὲ xai6 Κύριος. € Μακάριοι οἱ μὴ Ἰδόντες καὶ πιστεύ- ejus quod praedicabaiur. Dicebat autem et Domi- ( cavcec, » δι’ αχοῖς AnAovótgexzl. λόγον παραδεξάµενοι nus : « Beati qui non viderunt οἱ crediderunt ὃ, «àv εὐσέδειαν. « Παρ) ἡμῶν τοῦ θεοῦ. » Παρ) ἡμῶν μὲν per auditum videlicet eliam sermonis pietatem ac, παρελάθετε, οὐχ ἡμέτερον δὲ ὄντα, ἀλλὰ τοῦ θεοῦ τὸν cipientes. « À nobisDei. » A nobis quidem accepi, λόγον . « O5 λόγον ἀνθρώπων. » Οὐχ ὡς λόγον, φησὶν, ss, non autem qui noster esset sermo, sed Dei, ἀνθρώπων, ἀλλὰ καθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγος θεοῦ. « Non sermonem hominum. » Non tanquam homi. — H ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον ἀνθρώπων, ἀλλ ὡς λόγον num, inquit, sermonem, sed sicul est vere sermo Θεοῦ. Καθὼς, φησὶ, xal ἔστι λόγος θεοῦ. Ἡ ἰδέέα- Dei. Aut accepistis non tanquam sermonem homi- σθε καθώς στι καὶ πρέπει δεξασθαι λόγον θεοῦ, num, sed tanquam sermonem Dei, sicut eliam 66 τουτέστι, μετὰ φόδο, μετὰ προσοχῆς, € Ὃς xal sermo Dei inquit. Aut accepistis sicut est et decet ἑνεργεῖται ἓν ὑμῖν. } [οικου ΜΕΝΙΟΣ.] H ἕνεργετ accipere sermonem Dei, hoc est, cum timore, cum ἐν ὑμῖν, τουτέστι, τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπιδείκνυσιν, attentione, — « Quieliam agitia vobis. » Autagit teuc διὰ σηµείων τινῶν, ἃ bveppeteat, τουτέστιν, in vobis, hoc est, suam ostendit potentiam, for- αὔξει διὰ τοῦ ὑμετέρου βίου. tassis per signa queedam. Aut agit, id est crescit per vitam vestram. 400 Il, 14, 20. Vos enim imilatores facti estis. ε Ὑμεις γὰρ μιμηταὶ ἐγενήθητε, ἀδελφοὶ, τῶν fratres, Ecclesiarum Dei qum sunt in Judaa in 'ExxÀnzt)v τοῦ Θεοῦ τῶν οὐσῶν iv τῇ Ἰουδαίᾳ Christo Jesu : quod eadein passi sitis el vos a pro- ῥἓν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπόθετε καὶ prits contribulis, quemadmodum et ipsia Judzis, ὑμεις ὑπὸ τῶν ᾖἰδίων συμφυλετῶν, καθὼς καὶ qui eL Dominum Jesum occiderunt et. ΡΓΟΡΓίΟ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων τῶν καὶ τὸν Κύριον prophetas, et nos persecuti sunt, a. Deo non pla- ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς — lou, προφή»- cenl, et omnibus hominibus adversantur : qui τας, καὶ ἡμᾶς kxDwoLávtuw, xal θεῷ μὴ ἀρεσκόν- obsistunt nobis, ne loquamur gentibus quo salvi των, xal πᾶσιν ἀνθρώποις ivavtlov, ἈΧωλνόντων fiant, ut expleant peccata sua. semper : pervenit ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσι λαλῆσαι (vx σωθῶσιν, εἷς τὸ aulem in ilios ira in finem. ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας πάντοτε. Έφθασε δὲ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος. » Et quod tantum Dei sermonem, inquit, accepe- Καὶ ὅτι, φησὶν, ὡς λόγον θεοῦ ko:tacÓs, ἔνθεν ritis, inde manifestum est, quod pro ipso tanta pati δλλον, t£. dw ὑπὲρ αὐτοῦ τοσαῦτα πχθεῖν ἠνέσχεσθε. sustinueritisQuemadmodum enim ex his que:pse ἜὌσπερ γὰρ ἐξ ὤν αὐτὸς ἵπασχεν, ἰπιστοῦτο τὸ θεἰᾳ 8 Joan, xx, 29. 13 COMMENT. IN EPIST. I AD. THESSAL. 74 τινα κηρύσσειν, αὔτως xal ἐξ ὦν οὗτοι ἔπαθον, πι-Α patiebatur, confirmabat quod divina quelam στοῦνται͵ ὅτι ὡς θεοῦ λόγον ἐδέξντο τὸ κήρυγμα. ε Tov οὐσῶν ἐν cQ Ἰουδαίᾳ iv Χριστῷ.» Εὐφυὼς διετλεν. ᾿Επειδὴ γὰρ xal al Συναγωγαὶ τῶν Ἰου- ῥᾳίον ἐν θεῷ εἶναι δοκοῦσι, τὰς τῶν πιστῶν Ἐκκλη- σας, καὶ bv τῷ Θεῷ xal ἓν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ λέγει εἷ- ναι. Tov ᾿Εχχλησιῶν γὰρ, φησὶ, τοῦ Oto), τῶν οὐ- σῶν ἓν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὁ ὃΣ ἀρνούμενος τὸν Yiow, καὶ τὸν Πατέρα Ἡρνηται. « Ότι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε, » Καὶ οὗτοι πολλοὺς ὑπέμειναν ὑπὸ τῶν ἰδίων συµφυ- λετων πειρασμούς, ὥσπερ ol ἐκ περιτομῆς πιστοὶ, ὑπὸ τῶν τῷ ᾿Ἰδουχϊσμῷ ἐναπομεινάντων. « Tov καὶ predicaret : ita quoque ex his que ipsi passi erant, confirmabant quod tanquam Dei sermo- nem, susciperent przdicationem. « Ecclesiarum Dei qu: sunt in Judza in Christo. » Apte distin- xit. Quandoquidem enim Judeorum quoque sy- nagoge in Deo esse videntur, fidelium Ecclesias et in Deo et in Filio ejus dicit esse. Ecclesiarum enim, inquit, Dei, qux sunt in Christo Jesu. Qui autem Filium negat, etiam et Patrem negat. «Quod « eadem passi sitis. » Eam hi multa susüinue- ranta propriis contribulibus adversa : quemad- τὸν Κύριον ἀποκτεινάντων. » Καὶ τί θαυμαστὸν, en- modum credentes ex circumcisione ab his qui in civ, el τοὺς ἰδίους συμφυλέτας ἐχάκωσαν ci Ἰουδαῖοι, — Judaismo remanserant. « Qui et Dominum occide- ὅπου Ύε καὶ τὸν Κύριον ἑσταύρωσαν; Μεγάλη γὰρ B runt. » Et quid, inquit, admirandum, si proprios πρὸς πειρασμοὺς παραµυθία τὰ τοῦ Χριστοῦ παθή- contribules Judzi affligant, quando ipsum quoque. paca. Διὸ καὶ del αὐτῶν µένηνται. «Καὶ τος Dominum cruxcifixernnt ? Siquidem magnum ad- ἰδίους προφήτας, » Ίσως, φησὶν, ἐρεῖ τις, ὅτι τὸν — versus afflictiones solatium sunt ea quise passus est Κύριον ἀγνοήσαντες ἀνεῖλον. ᾽Αλλὰ xal αὐτοὺς τοὺς Christus : ideo quoque semper meminit ipsorum. προφήτας, ὦν τὰς βίδλους µετεχειρίζοντο, ἠγνόουν» α Et prophetas. » Forlassis, inquit, dicet aliquis 'AXX' ὅμως xal αὐτοὺς ἀνεῖλον. « Καὶ ὑμᾶς ἔχδιω- quod Dominum ignorantes occiderunt : sed num ξάντων. » Kal ἡμῖν δὲ, φησὶν, ἀπεφύησαν. Att oj, ipsosprophetas in quorum libris versabantur igno- jua; Ὑενναίως φέρεν τοὺς πειρασμοὺς. ἀφορῶντας rabant? attamen ipsos quoque occiderunt. « Et nos πρὸς τοὺς πεπονθότας. α Καὶ θεῷ μὴ ἀρεεσκόντων. » — persecuti sunt.» Et nos,inquit, expulerunt. Oportet Πως Ὑὰρ τῷ παρ αὐτῶν στᾶυρωθέντι ἀρέσαιεν; igitur nos adversitates ferre viriliter intuentes ad « Καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις, «φπαὶν, ἐναντίων. » Fi γὰρ eos qui passi sunt. « Et Deo non placent. » Quo- τῇ οἰκουμένῇ τὸ κήρυγμα λαληθῆναι θεοῦ ἔστιν ἵνα — modo enim illi placerent qui ab ipsis occisus est? σωθῇ, αὐτοὶ δὲ κωλύουσι λαλῆσαι, xal πάντων την « Et omnibus hominibus adversantur.» Nam ai orbi σωτηρίαν ἐμποδίζουσιν, ἄρα xowol τῆς οἰκουμένης manifestari preedicationem Dei,est ut salvus fiat, ipsi εἰσὶν ἐχθροὶ, πρὸς τὴν πάντων σωτηρίαν ἑναντίως ., vero prohibent loqui, 161 et omnium salutem im- ἔχοντες. — «Εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι, » [Φ01.] Ταῦτα ΄ pediunt, sane communes sunt orbis inimici, hos- δὲ καὶ πάλαι ἐπὶ τῶν προφητῶν, καὶ vov ἐπὶ τοῦ- tili more se habentes ad omnium salutem. « Ut Χριστοῦ xal ἐφ᾽ ἡμῶν ἔπραξαν, ἵνα πάντοτε ἆνα- expleant.» Hzc autem et olim in prophetis et nunc πληρωθῶσι, di ἁμαρτίαι αὐτῶν, Ἐπειδὴ γὰρ mdv- in Chfisto et in nobis fecerunt, ut semper exple- τοτε ταύτα ἕπραττον, πάντοτε ἀνεπλήρον τὰς rentur peccata ipsorum Nam quia semper hac fa- ἁμαρτίας αὐτῶν. — « Αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας » ciebant,semper explebant peccata sua.— «Peccata (OIKOYMENIOY,] Όρα Ἅἠἐπιτεταμένην τὴν ου. sua.»Vide exaggeratam Judaeorum accusationem, ὁπίων κατηγορίαν, καὶ ἀξίαν τῆς αὐτῶν µιαιφ- et dignum illis homicidium. Ait enim quod omnia Vas. Φησὶ γὰρ ὅτι πάντα & ἐποίησαν οἱ Ἰουδαῖοι, quo Judi faciebant, proposito peccandi faciebant, σκοπῷ τοῦ ἁμαρτάνιν ἐποίον, τουτέστιν, ᾖδεισαν id est, sciebant se peccare et peccabant. Nam ut ὅτι Gpapvavoost καὶ ἡμάρτανον. El τὸ ἀναπλη- explerent,inquil, peccata sua,hoc est, tanquam de- ρῶσαι γὰρ, φησὶν, αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, otow ὅτι bitores essent ad peccandum, ila peccabant. Esto ὥσπερ χρεωστοῦντες ἁμαρτάνειν, οὕτως ἥμάρτανον. enim quod Dominum ignorantes occiderent,at pro- Έστω (Xp τὸν Κύριον ἀγνοῦνες ἀνεῖλον, τοὺς phetas quam ob causam, de quibus sese jactant ? προφήτας διὰ τί, ἐφ ole σεµνύνονται; ᾿Ἡμᾶς διὰ Nos quamobrem persquuntur? Quare et vos affli- τί διώχουσιν; Ὑμᾶς διὰ τί κακοῦσι; Τὰ ἔθνη διὰ τἰὉ gunt? Cur gentes impediunt, ne salvos fiant? Si bo- χωλύουσι σωθηναι; El ἀγαθόν ἔστι τὸ προσελθετν τῇ πίστει Χριστοῦ τὰ ἔθνη, «l μὴ προστρέχουσι xai αὐτοὶ, ἀλλὰ καὶ τοὺς προστρέχοντας ἔπιχειρουσι κωλύειν 5; EL δὲ οὔκ ἀγαθὸν ἡγοῦνται, τί διαφθονοῦν- ται τοῖς προσιοῦσι; Τί δὲ αὐτοῖς καὶ τῶν ἐθνῶν µέλει; Ὁρᾷς πῶς ἐκουσίως ἁμαρτάνουσι, καὶ πάντα ποιοῦσιν εἷς τὸ πάνντοτε ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, τουτέστιν͵, Évexx τοῦ μηδὲ ποτε ἀποστη- ναι αὐτοὺς τοῦ ἁμαρτάνειν; Διὰ τοῦτό φησι, «Καὶ ἔφθασεν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ bp εἰς τέλος. » "Acl. μὲν γὰρ ἁμαρτανόντων, εἶπὲτο ἡ ὀργή. ᾿Ανεθάλλετο δὲ, τῇ μετανοίᾳ χώραν διδοῦσα, νῦν δὲ κατέλαδεν αὐτούς. « Έφθασε δὲ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὁργή, » Οἶδεν ὃτι o τὸ PATROL. GR. CXIX, aum et gentes ad Christi fidem accedere,quare non accurrunt et ipsi? quineliam accurrentes prohi- bere conantur? Quod si non esse bonum judi- cant,cur invident accedentibus? Quare etiam gen- tes ipsis cur: sunt? Vides quomodo voluntarie peccent, el omnia faciant, ul continue expleant peccata sua, hoé est, nunquam desistant a pec- cando? Propterea quoque ait : « Pervenit in illos « ira in finem. » Semper enim cum peccarent, sequebatur eos ira : verum cunctabatur dans lo- cum ponitenti:e, nunc autem comprehendil ipsos. « Pervenit autem in illos ira.» Novit quod multos habere adversitatum socios non tantum adfert so- ὃ 19 latii, quantum ultionem sumi de inimicis. 'H ὀργή, A 103305; ipsa, inquit, ira. Articuli additio ostendit ipsam iram, quae jam olim ipsis debebatur. « In finem » Non amplius ita ut quandoque 169 sit servitus el rursum libertas, captivas et rursum regressio, et ira Dei ac iterum liberatio : sed in finem, inquit, durabit ira Dei super ipsos, hoc est, usque ad fi- nem ut jam non sit solutio malorum. CAPUT Il, Quod ipsos desideraret, et in eis gauderet ac sollicitus esset ut perficerentur. Ceterum nos, fratres, orbati vobis ad lempus hore, aspectu, non corde, vehementius studui- mus videre faciem vestram cum multo desiderio. Quapropter voluimus venire ud vos, ego quidem B ἓν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ. Paulus et semel et iterum, et abstitit nobis Sa- tanas. Nam qua est nostra spes aut gaudium aut corona gloriationis? an non et vos in. conspectu Domini Jesu Christi in ejus adventu? Vos ením eslis gloriatio nostra et gaudium. Proinde cum non amplius ferremus, visum est nobis ut Athenis resideremus soli. Superius dixit, quod tanquam pa ter cum filiis conversatus sit, nunc tanquam filius patres quze- rebat. Nam hoc est quod dicit, Orbati, hoc est, orphani relicti a vobis, Vides quantus mceeror soli tudinis ? Id autem propter vehementem erat dile- ctionem. » Ad tempus hors. » Non potest, inquit. dici quod diuturnitas separationis tristitiam inten- derit, sed dilectio : nam ad tempus horz, hoc est, ad breve spatium temporis, separati fuimus. « As- pectu, non corde. » Et neque corde separati füimus, sed solo aspectu : et tam en adeo contri- stati fuimus. Vides quanta dilectio ? Angebatur quod vel ad horam aspectu separaretur. In corde nostro, inquit, habemus vos. « Vehementius stu- duimus. » Quam verisimile sit eos qui ad horam derelicti sunt. Intuere sane amorem.Propter nihil aliud, ait, accedere volo quam ut videam vos. « Quapropter voluimus venire. » Aspice ipsum de amore propemodum gloriantem. Omnes inquit, qui mecum erant venire festinabant, ego vero se- mel atque iterum tentavi. « Et obstitit nobis Sa'a- nas. » Promptum, inquit, animum cobibebunt supervenientes afflictiones : $65 has autem com- munis hostis movere solet,ul prohiberet profectio - nem ad ipsos. Quid ais? Ubstitit Satanas? Profecto, inquit : neque enim Deus opus erat, ut in ten- tationes et afflicliones inciderem, quo eliam pro- hiberer ad vos proficisci ; nam hoc dicit Satan:e obstaculum. Ad Romanos quidem dicit : « Deus me prohibuit *. » Ad Corinthios vero : « Spiritus operatio fuit ne venirem 5: hic autem quoniam in afflictiones incidens prepeditus est, Satansm dicit illud esse opus divina factam promissione. « Nam qua est nostra spes * » Quanti amoris sunt 4 Rom. 1, 19. 5 II Cor. 1, 15. OERCUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 16 ἔχειν τῶν πειρχσμῶν πκοινωνοὺς τοσοῦτον τ ραµυθετται, ὡς τὸ ἐκδικείσθαι ἀπὸ τῶν ἐχθρὼν. « Ἡ ὀργή, » qui, To? ἄρθρου À προσθήκη δείκνυσιν ὁφειλομένην αὐτοῖς πάλαι τὴν ὀργήν. « Ei, τέλος, » Οὐ« ἔτι, φησὶν, ὡς πἆλχι δουλεία xxl πάλιν ἔλευθε- plx. αἰχμαλωσία καὶ πάλιν ἐπάνοδος, καὶ ὀργὴ θεοῦ κχὶ πάλιν καταλλαγὴ, ἀλλ’ εἰς τέλος, φησὶν, À ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπ᾿ αὐτοὺς, τουτέστιν, ἄχρι τέλους * οὖκ ἔτι λύσις τῶν XXXOV. ΚΕΦΑΛ. B. « Πόθος αὐτῶν καὶ χαρὰ ἐν αὐτοῖς xxl μέριμνα, ὅπως τελειωθῶσιν, » « Ἡμεῖς δὲ, ἀδελφο, ἀπορφχνισθέντες ἀφ᾿ ὑμῶν πρὸς καιρὸν ὥρας, προσώπῳ, οὐ xapóg, περισ- σοτέρως ὀἑσπουδάσαμεν τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἰδεῖν Διὸ ἠθελήσαμεν ἆλθετν πρὸς ὑμᾶς, ᾿Εγὼ μὲν Παῦλος καὶ ἅπας καὶ Oe, καὶ ἐνέκογεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς, Τίς γὰρ ὑμῶν ἐἑλπὶς f χαρὰ, στέφανος καυχήσεως ; ü οὐχὶ xai ὑμεῖς ἔμπροσθεν τοῦ Κυρίου ἡμῶν [ησοῦ ἐν τη αὐτοῦ παρουσίᾳ ; ; "Yuste γὰρ bove ἡ δόξα ἡμων καὶ ἡ χαρά. Διὸ µηχέτι στέγοντες, εὐδοχήσαμεν καταλειφθῆναι ἓν Αθήναις μόνοι. Ανω εἶπεν, ὅτι ὡς πατὴρ τέχνοις συνεγενόµην, νῦν ὡς τέχνον πατέρας ἐζήτει. Τοῦτο γὰρ τὸ, 'Amop- φανισθέντες, ἀντὶ τοῦ, ὀρφανοὶ καταλειφθόντες ἀφ᾽ ὑμῶν. ὉΟρᾶς ὅση τοῦ χωρισμοῦ à λύπη; ; Τοῦτο àà διὰ την πολλὴν ἀγάπην. ε Πρὸς χαιρον ὥρας. » Οὐκ ἔνι εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι ὁ χρόνος τοῦ χωρισμοῦ τὴν ἀθυμίαν ἐπέτεινεν, ἀλλ ἡ ἀγάπη. Πρὸς ὥρας γὰρ C xxipiv ἐχωρίσθημεν. « Προσώπῳ, o) xaoüíg. » Καὶ οὐδὲ καρδία ἐχωρίσθημεν, Φφησὶν, ἀλλὰ προσώπψ µόνγ, καὶ ὅμως οὕτως ἠθυμήσαμεν. ὉΟρᾷς ὅση H &yámm ; Ἠνιᾶτο καὶ πρὸς ὥραν xal προσώπψ χωρι- σθείς. Ἐν γὰρ καρδίᾳ ἡμῶν ὑμᾶς EX oue, φησὶν. « Περισσοτέρως ἐσπουδάσαμεν, » H, ὡς εἰχὸς ἂν, τοὺς πρὸς ὥραν ἀπολειφθέντας, Ὅρα δὲ ἀγάπην, ὅτι δι οὖδεν ἅτερον παραγενέσθαι θέλω. φησὶν, ἀλλ' ἵνα τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἴδω, « Διὸ ἠθελήσαμεν ἑλ- θεῖν. » "Opa αὐτὸν, µικρου καὶ ἐγκαλλωπιζόμενον τῇ ἀγάπι. Πάντες μὲν, φησὶν, οἱ μετ) ἐμοῦ, ἑσπού- δαζον ἆλθετν, ἐγὼ δὲ ἄπαξ καὶ δὶς ἐπεχείρησ.. « Καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὃ Σατανᾶς, » ᾿Επέσχον τὴν ij «^ μίαν, φησὶν, οἱ ἐπάλληλοι πειρασµοί. Τούτους δὲ χοινὸς χινεῖν πολέμιος εἴωθεν, οἵ δὰ χάριν M ai D σθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐκδημίαν. τί ofc; Ἐνέκοψέ δὲ 6 Σατανᾶς | Nal, gnat. OÀ γὰρ θεοῦ τοῦτο ἔργον ἦν, τὸ εἷς πειρασμούς µε xal θλίψεις ἐμπεσεῖν, ὡς καὶ χωλυθηναί µου τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδόν * τοῦτο γὰρ ἐγκοπὴν τοῦ Σατανᾶ λέγει. ᾿Επὶ μὲν Ῥωμαίων λἐ- χει, « O θεὺς ἐκώλυσέ µε. » Ἐπὶ δὲ Κορινθίων, « Τοῦ Πνεύματος ἔργον ἐγένετο τὸ μὴ ἐλθεῖν µε, » "20e δὲ ἐπειδὴ dy πειρασμο” ς ἐμπεσὼν ἐνεποδίσθη. τοῦ Σατανᾶ λέγει αὐτὸ ἔργον, κατὰ συγχώρησιν τοῦ θεοῦ γεγονός, « Τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς ; » à πόσης ἀγάπης ταῦτα τὰ ῥήματα, Al μητέρες Gel πρὸς τὰ παιδία ταῦτα λαλοῦσιν. « Ἡ στέφχνος κανχήσεως. » TI COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 78 ρχει χαὶ ὁ στέφανος δεῖαι ἣν ἔχει δι αὐτοὺς A haec verba. Matres continuo hzc erga sua pigora λαμπρότητα xai καύχηµα, ἀλλὰ διὰ πολλὴν ἔνδειξιν, καὶ καυχήσεως προσέθηχεν, ὡσεὶ εἶπεν ' Εφ ὑμῖν μᾶλλον, fj ἐπὶ στεφάνῳ ἀγάλλομα. € H οὐχὶ καὶ ὑμεῖς ; » Tl οὖν; θεσσαλονιχεῖς εἰσὶν ἡ ἐλπίς σου, ὦ μαχαρία ψυχή ; Ob οὗτοι μόνοι, φησί. Διὸ ἐπάγει τὸ, xai δεικνὺς καὶ ἄλλους ὄντας. « Ὑμεῖς γὰπ ἔστε ἡ ὀόξα ἡμῶν. » Πῶς γὰρ αὐτὸν οἵει διατίθεσθαι, τοσ- αὖτην ᾿Εχκλησίαν πιστῶν ὑπ αὐτοῦ φυτευθεῖσαν προσἀγοντατῷ Χριστῷ; « Εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι. » Ειλόμεθα, φησὶ, xal ἠνεσχόμεθα. Ecclesiam a se plantatam adduceret ad Christum ? nuimus. « Kal ἐπέμψαμεν Τιμόθεον τὸν ἀἁδελφὸν ἡμῶν καὶ διάκονον τοῦ Θεοῦ καὶ συνεργὸν ἡμῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοὺ Χριστοῦ, εἷς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς loquuntur. «Corona gloriationis.» Satis erat dicere corona ,utostenderet vehementiam ac gloriationem, quam esrga eos gerebat: atob majorem demonstra. üonem addidit gloriationis, tanquam diceret : In vobis magis quam in corona glorior. « An non et vos?»Quid ergo? Num Thesssalonicenses sunttua spes, obeata anima? Non hi soli, inquit. Ideo etiam adjunxit, Et ostendens quod alii quoque sint. » « Vos enim estis gloria nostra.» Quomodo namque putas ipsum affectum fuisse, qui tantam fidelium « Visum est nobis. » Elegimus, inquit, ac susti- III, 2-5. Ac misimus Timotheum fratrem nos- irum ei ministrum ac adjutorem operis nostri in Evangelio Christi,ut confirmaret vos et consola- καὶ παρχκαλέσα. ὑμᾶς περὶ τῆς πίστεως ὑμῶν, B retur vos de fide vestra:nequisquam demulceretur τὸ µηδένα calvecÓn. ἓν ταῖς θλίψεσι ταύταις. λὠτοὶ γὰρ οἴδατε, ὅτι ἐς τοῦτο κείµεθχ. Καὶ γὰρ ὅτε πρὸς ὑμᾶς μεν, προελέγοµεν ὑμῖν ὅτι μέλ- λομεν θλίδεσθει, καθὼς καὶ ἐγένετο, καὶ οἶδατε. Διά τοῦτο x&v µηκέτι στέχων. ἔπεμψα εἰς τὸ q€9vzt τὴν Ἠπίστιν ὑμῶν, µή πως ἐπείρασεν ὑμᾶας ὁ πειράζων. καὶ εἷς χενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν, » Τοιαύτη τοῦ ἁγίου τούτου ἡ μέθοδος, Ὅταν διὰ πειρασμοὺς καὶ τὴν ἐντεῦθεν βίαν, μὴ δύνηται πρὸς τινας τῶν κχαθητὼν ἀπελθεῖν, ἑτέρους πέμπει καὶ διὰ µέσων αὐτῶν σύνεστι καὶ συνδικτριθει αὑτοῖς. Τούτο πρὸς Φιληππησίους, τοῦτο πρὸς Κορινθίους ποιεῖ, τὸν αὐτὸν Τιμόθεον πέµψας, καὶ διὰ µέσου αὐτοῦ ὁμιλῶν αὐτοῖς, « Τὸν ἀδελφὸν ὠμῶν καὶ διά- κονον τοῦ Θεοῦ. 5 Τοῦτό φησιν, οὗ τοσοῦτον τὸν Τιµόθεον ἑπαίρων, ὅσον τὴν πρὸς τούτους δεικνὺς σπουδήν. Οἴἶον, φησὶν, ὑμῖν ἔπεμψα. « Kal συν- ερχὸν ἡμῶν, » ὡσεὶ cime, Τοιοῦτου ἔργου αὐτὸν ἀπεσπάσαμεν δεὰ τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην. « Εἰς τὸ στηρίαι ὑμᾶς, » Ὡς σαλευοµένους, io! οἷς dv ὁ ἐλλάσκαλος i» πειρασμοῖς. Μέγας vào ὄντως θόρυ- θος τοῖς µαθηταῖς τὸ εἶναι τὸν διάσκαλον iv πειρχ- σμοῖς. « Καὶ παρακαλέσαι ὑμᾶς. » Ἡ γὰρ παρά- χλησις, ὑπὲρ τοῦ x4 σαλεὔθῆναι εἷς τὴν Ἠπίστιν ἐγένετο. « Τὸ µηδένα σαΐνεσθαι.ν Οἷον θορυθεῖ- σθαι, ταράσσεσθχι͵ ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν τὰς οὐρὰς ac turbaretur in afflictionibus his. Nam ipsi nostis nos in hunc usum positos esse. Etenim cum apud 006 essemus, przdicebamus vobis fore, ut afflic- tionem pateremur, quemadmodum etiam evenit, et nostis. Quapropter et ego non umplius ferens, misi ad. hoc, ut cognoscerem de fide vestra : ne quo pacto tentasset vos ille qui tentat, εἰ inanis factus esset labor noster. Hujusmodi esse istius sancti ratio docendi, ut cum per afflictiones ac vim 464 quz sequitur, non possit ad aliquos discipulorum proficisci, alios mittit, et per ipsos medius convenil et cum eis con- versatur. Hoc ad Philippenses facit,hoc ad Corin- thios, missos eodem Timotheo, et per ipsum me- dium cum eis conversatur eosque alloquitur. «Fra- trem nostrum ac ministrum Dei. » Hoc ait, non tantum extollens Timotheum, quantum ostendens Studium erga ipsos. Talem, inquit, vobis misi. « Λο adjutorem operis nostri,» tanquam diceret : À tali opere ipsum;abstraximus ob dilectionem er- ga vos. «Ut confirmaret vos.» Tanquam fluctuan- tes, eo quod preceptorin afflictionibus esset. Vere enim magna sequitur discipulos turbatio, si prz- ceptor adversitates patiatur. «Et consolaretur vos.» Nam facta est consolatio, ne in fide concuterentur. « Nequisquam demulceretur ac turbaretur. » Hoc est terreretur.Sumpta est metaphsra in verbo σαἰ- tzoxssÓvtuy χυνῶν, μὴ κινεῖσθαι, μηδὲ τῆς προτέ- D vecüxt, a canibus caudam motantibus. Id. est, ne ρας ἑξίστασθαι γνώμης. & Ἐν ταῖς γλίψεσι ταύταις. » Πολλὰ γὰρ ἣν τότε θλιψεὶς, ὡς καὶ αὐτὸς ἔφη, Ότι ἐνέχοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς. « O0 δεί δὲ ὑμδς θορυδη- θηναι, φησὶν, fj σκανδαλισθηνκι, ἐφ᾽ ol; ἐγὼ θλίδοµαι. Διὰ τί; Καὶ ὑμεῖς γὰρ αὐτοὶ o Óxts φησὶν, ὅτι εἰς τὸ θλίδεαθαι κείµεθα, τουτέστιν, εἰς τοῦτο κεκληρώμεθα, t τοῦτο ἀπογεγράμμεθα. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι * « Διὸ εὐδικῶ iv ἀνάγχαις, iv θλίψεσι. » Kal πάλιν ἔπιθχ- νατίους τοὺς ἀποστόλους χαλεῖ. « Ότι sl; τοῦτο χεί- μεθα, » Καὶ ὑπὲρ τῶν µμελλουσῶν θλίψεων αὐτοὺς παραμωθεῖται. Λὐτοὺς γὰρ εἷς τοῦτο κεῖσθχι ἀνάγκη, τὸ dsl θλίδεσθαι, ο Προελέγομεν ὑμῖν, πλλὴ παρχ- 6 Π Cor. xui, 9. ? I Cor. iv, 9. moveretur, aut a prima voluntate ac proposito re- siliret. « In afflictionibus his. » Frequentes siqui- dem erant tunc afflictiones, sicut ipse etiam dice- bat: « Et obstitit nobis Satanas. » Non oportet autem vos turbari, ait, aut offendi ob ea qu; ego patior. Quare? Nam et vos ipsi, inquit, nostis quod positi sumus ut affligeremur : hoc est, ad hoc electi sumus. ad hoc conscripti. Alibi quoque ait : ε Quapropter placeo mihi in necessitatibus, in afflictionibus 6. » Rursumque apostolos dicit morti destinatos 9, « Nos in hunc usum positos esse. » Etiam de futuris afflictionibus ipsos consolatur : m positi iebanus vobi: quod pradixeri 1menim nontür- isami, Propter : «Ét nunc di; um fueril, cre- venit,el nostis.» tit vós ventura amplius ferens. jendus essés, él clione turbari ? quit, dilectione. |uz secura sunt adversitates, ul 'le autem quod P sed quod magni erens,ail : Mi ο quaerunt non- rlium usque cd- t verba 9, dixe- de vestra. Quid αοῇἳ erant, is q 3ntem ? Et dici ἐς edqua- ntiam in erit quis tem filii mus quo" dam s T'hiberet. :undüm, |t quam ciremüs "- . ο éssent eli , S, suis laboribus ac virtüle perege- runt qua operai sunt, néc semper divína frue- bantur inspiratione, ne putarent eos gratia et non virlute tales esse quales erant. « Ne, quo pacío tentasset vos ille qui tentat,» Non enim suspicali sumus,ait, vos concussos,sed tentatos solum esse, abscon- , issimum C παθεὶς ἡμῖν ὄντος ἄνθρωποι, οἰχεοις πόνοις xal 14 GicUM NIE TRICCAÉ kplscobt 80 BENE ! "sserll A diotla τοῖς μαθηταῖς, ὅτι mportmé μέλλειν θλίδεσθαι. λοϊπὸν γὰρ οὐχὶ ὡς ἐπὶ ἀπροσδοκήτου ἐθορυθοῦντο. Διὰ τοῦτο καὶ à Χρισὸς ἔλεγε τοῖς ἀποστόλοις « Ἄριι εἴπον ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα ὅταν γέ- νηται, πιατεύσητε,» -- «Καθὼς καὶ ἐγένετο xal οἴδατε, v Μαρτυρεῖτ, enel, xib ὑμεῖς * οὗ λέληθεν μέλλουσα θλίψις. € Διὰ τοῦτο κἀχὼ µηκέτι wv, Εἰ προέτπας αὐτοῖς ὅτι θλιδήσῃ, καὶ ὅτι οὗ χρὴ αὐτοὺς ἐπὶ τῇ θλίψει θορυδεῖοθαι: Τί πάλιν πέµπεις; "Amb πολλῆς ἀγάπης, φησίν. Οἱ γὰρ ἀγα- πῶντες, xal τὰ ἀσφαλῆ ὑποπτεύουσί, Kal ὅτι τος- oi ἦσαν οἱ πειρασμαὶ, ὡς κά bm φόδῆθαι ὧν Παῦλον, Opa δὲ, Ox εἴπεν, ἀμφιθάλλων περὶ ὑμῶν, ἀλλ’ δ' πολλῆς ἀγάπης δεικτικὸν, Ἀθηχέτι σλέγων, gno. € "Ema εἰς τὸ Ἰνῶναι,» [ΠΩΑΝ.] 'Ev- ταῦθὰ τινες ζητοῦσι, τί δή ποτε B ἕως τρί-ου οὖ- ρανοῦ,ἀναδὰς, καὶ ἄῤῥητα ἀκούσες ῥήματα, εἶπεν " Εἰς τὸ γνῶναι τὴν πίστιν ὑμῶν. Tl γάρ; Ἁγνόει πῶς Διέχειντό, ὁ τὸν Χριστὸν ἔχών iv ἑαυτῷ λαλοῦντας Καΐ φαµεν, ὅτι ob πάντὰ ᾖδεσαν ob ἀπόστολοι, ἀλλὰ καὶ ἠγνᾶουν τινά, Ταύτην ὃν τὴν ἄγνοιαν καὶ ἐπὶ τῶν ἠαλαιῶν εὗροι τις. Καὶ γὰρ Ελιοσατος ἀγνοῶν τὺν θάνατον τοῦ παιδὸς τῆς Σαραφθίας, ἔλεγε πρὸς Γιεζὶ, « Καὶ Κύριος ἀπέδρμψέν ἀπ' ἐμοῦ. € Ἠγνό- ουν δὲ διὰ τρεῖς μάλιστα αἰτίας. Πρῶτον, ἵνα xrva- στέλληται αὐτῶν τὸ φρόνημα. « Ἐδόθή γάρ µοι, φησὶν, ἄγγελος Σατᾶν.» Δεύτερον, ἵνα μὴ λογί- σωνται αὐτοὺς ol ἄνθρωποι µείζους f κατὰ ἀνθρω- mln φύσιν. Τρίτον, ἵνα γνῶμεν πάντες ὅτι ὁμοιο- Apes κατώρθουν ἃ κατώρουν, καὶ οὖκ ἀῑὶ θείας ἀπήλανον ἐπιπνοίαξ, ἵνα μὰ δόξωσι qdpim καὶ οὐκ Aper εἶναι οἷοι Rav, « Μή πως ἐπείρασν ὑμᾶς b πειράζων. $ Οὐ γὰρ ὑπωπτεύσαμεν ὑμᾶς σεσα- λεῦόθαι, φηοὶν, ἀλλὰ µόνο πεπειράσθα. Ἆρα τὸ ἓν πέιρασµοῖς θοροδεῖόθαι, food dem, καὶ μάλιστα D ὧν ἄλλοι θλίδονται τὸ, ἄλλους σκανδαλί- Tesi. « Καὶ εἰς κενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν, » Διά εἰς Εἰ γὰρ καὶ παρετράπησαν, μὴ παρὰ τὴν ev αἰτίαν ταῦτο γέχονεν; Οὐχὶ, φησίν, "AJX ὅμως καὶ οὕτως δέδδικα διὰ τὴν ἀγάπην, Certe in αἀνογείμαίίθις turbari, a diabole procedil, idque maxime cum alii patiuntur offendiculum eo quod aliü affligantur. « Et inanis faclus esset labor noster. » Quamobrem? Licetenim aversi essent, num id tua causa facturh essel ? Non, inquit. Sed tamen hoc etia. modo timui propter vim amoris. Ill, 6-10. Nuper auiem cüm ad nos venisset Ti- D mollhaus a vobis εἰ lete uninuntiasset nobis fidem. ag dileclionem vestras, gnodque habeatis memo- riam nostri bonam semper desiderantes vos videre, quemadmodnm nos quoque vos. [dcirco consolatio- nem accepimus, fralres, per vos, super omni a[- flictione et necessitate noslra, per vestrum fidem . Quoniam nunc vivimus si vos statis in Domino. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo re pendere de vobis super omni gaudio gaudemus propter 005 in conspectu. Dei nostri,nocte 166 ac die supro modum orantes,ut videamus faciem ves- tram et suppleamusea quz desunt fidei vestro. 8 Joan. xiv, 399. 9 Π Cor. xui, 4. 10 IV Reg. iv, 27. & "Apu δὲ ἑλθόντς Τιμοθέο πρὸς ἡμᾶς áp" ὑμῶν, xil εὐαγγελισαμένου ἡμῖν τὴν πίσιν καὶ τὴν ἀγάπὴν ὑμῶν. Kalb ὅτι ἔχεε µνείαν ἡμῶν ἀγαθὴν, πάντόῖε ἐπιποθοῦντες, ἡμᾶς δεν καθά-- περ καὶ pete ὑμᾶς Διά τοῦτο Παρεκλήθημεν, ἀδελφοὶ, ἐς) ὑμτν, ἐπὶ men ej θλίψει καὶ ἀνάγκῃ ἡμῶν, διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως, ὅτι νῦν ζῶμεν ἐὰν ὁμετς ατήχητε bo Κυρῳ. Tx vào εὐχαριτίαν δυνάµεθα τῷ θεῷ ἀνταποδοῦναι περὶ ὑμῶν ἐπὶ πάσῃ τῇ, χαρᾶ f χαίροµεν δι’ ὑμᾶς ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, voxsbe καὶ ἡμέρας ὑπερεκπερισσοῦ δεόμενοι εἷς τὸ Ίδεῖν ὑμῶν τὸ πρόσωπον, καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήματα τῆς πίστεως ὑμῶν, s 11 II Cor. xir, 7. 81 COMMENT. JN -&BIST. .I AD. THESSAL. AM ο Ὁρᾶς τὴν περιχάρειαν αὐτοῦ. Οὐ γὰρ εἶπενα — Vides jmmodicam ipsius ΜΗΝ. Ngque enim ε ἀπαγγείλαν τος, ἀλλὰ εὐαγγελισάμενου. » « Καὶ ὅτι i ἔχετε μνείεν ἡμῶν. L Τῆς γὰρ πίστεως βεθαίχς οὔσης, ἀνάγκη καὶ την πρὸς ἡμᾶς μνήμην εἶναι βεδαίαν.. « Καθάπερ xal ἡμεῖς ὑμᾶς. » Μετὰ ἔγχω- μίου. Ότι οὕτως, φησὶ, ἀγαπᾶτε, ὡς καὶ άγα- πᾶσθε. ε Aix τοῦτο παρεκλήθηµεν.» Αλλὰ μὲν, φησὶν, ἠλπίσαμεν, µή πως ἁφβιράσθητε, καὶ ἠλγοῦ- μεν | ἐπεὶ δὲ .Τιμόθεος ἀπήγγειλεν & ἀπήγγειλεν, οὐ µόνον τοῦ ἀλγειν ἐπαυσάμεθα, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἐπλήσβημεν. e: Επὶ πάσῃ τῇ θλίψει, » (Ὢ ψυχὰ ἁγία καὶ δεοφιλής [) «ἐπὶ πάσῃ; qnoi, τῇ θλίψει καὶ ἀνάγκῃ᾽ uuo», » ἐφ᾽ ὑμῖν καὶ ἐπὶ τῇ ὑμετέρᾳ πίστει παρεκλή- θηµεν χαὶ παρεμυθήθηµεν, ὡσεὶ εἶπεν * Οὐδὲ αἴσθη- σις ἡμῖν τῆς λύπης γεχένηται διὰ τὴν io ὑμῖν χαράν. à Διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως.» Αὔτη γὰρ ἀσάλευτος µείνασα, τὴν παράκλησιν ἡμῖν εἱργάσατο.. c Ότι νῦν ζῶμεν.» Οὐκ εἶπε, Παρεμυθήθημεν 7, ἀνεπνεύσαμεν ἐκ τῶν καχῶν, ἀλλ ὃ µεῖζον Av, Νῦν ζῶμεν, φησὶ, ζωὴν ἡγούμενος τὴν ἐχείνων τὴς πίστεως βεχαίωσιν, καὶ θάνατον τὸ αὐτῆς παρασαλευθΏναι,. « ᾿Εὰν ὑμαῖς στήχητε ἐν. Κυρίῳ.ο Ἐν Kuplp δὲ ἵστανται, ol τὴν - πίστιν αὐτοῦ ἀἁκλινη φυλάττοντες xal τὸν βίον Ίαον τῆς πίστεως παρέχοντες. ε Τίνα Yao εὐχαριστίαν, » Καὶ τοσαήση, φησὶν,. à X») ὑμᾶς χαρὰ,. ὅτι οὐδὲ εὖ- χαριστεῖν κατ Ala εὑρίσκομεν, « Ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ. ἡμῶν, ». Εἰκάτως ἔμπροσθεν τοῦ Oto) χαίροµεν . οὐτὸς 3p ταύτης. ἡμῖν τῆς χαρᾶς αἴτιος, xal αὑτοῦ τὸ δῶρον. « Ὑπερεκπερισσοῦ δεόµενοι. » Εκκεχυ- pivot, φησὶ, πρὸς τὴν τοιαυτὴν δέησιν, καὶ πλέον C δεόμενοι ἅπερ εἰκὸς δέεσθαι τὴν Uv μαθητὰς ὃ ρου» λόμενρν. « Καὶ κατκρτίσαι. » "Emi τῶ, σαλευομένων τῇ πίστει, Στηβίξαι λέγει ἐπὶ δὲ τῶν τῇ πίατει μὲν ἑστηριγμένων, μικρὸν δὲ πρὺς διδαχ ἣν . ἑλλει- πύντων, Καταρτίσαι λέγει, olov ἀναπληρῶσαι., « Τὰ ῥστηρήματα τῆς πίστεως ὑμῶν.» Καΐτοι ἄνω, τὸ ἑστάναι αὐτοῖς ἐμαρτύρησε. Τοῦτο γὰρ xai Τιμό- θεος ὥς φησιν, ἐμαρτύρησε, Πῶς οὖν λέγε, Τὰ ὑστερήματκ. τῆς πίστεως αὑτῶν; Kal φαμεν, ὅτι- ἐξέλιπεν αὐτοῖς εἷς Διῤχσκαλιαν ἴσως τὰ περὶ ἀνα- στάσεως Tí τοιοῦτον. Ἐν μὲν οὖν τῇ εἷς ἉΧριστὸν πίστει βέβαιοι σαν, μὴ παρατραπέντες τοῖς πει- ρασμοῖς καὶ ταῖς θλίψεσιν, Έδει δὲ αὐτοὺς καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ καθ) ἡμᾶς δόγματος μαθεῖν, eet prospera annuntiasset. L Quemadmodum nos qugque VOS. « simpliciter dixil ἀπαγγείλαντος, M est, αι annun- tiasset : sed εὐχγγελισαμένου, hoc ,e9l, qui fausta uodque habeatis memoriam nostri. » Nam cum rma sit fides, ne- cesse est el memoriam erga ,nos esse: firnjam. να, encomio hec dicuntur. Ita. inquit, amatis quemadmodum eliamamarmini. «Idcirco consolationem accepimus.» Itaque, inquit, timebamus, ne tentationem passi essetis, οἱ dolebamus : postquam aytem renuntia - vit Timafheus qua renuntiavil, non solum a do- lore quievimus, verumetiam gaudioimpleti sumus. « Super omni afflictione. » (0 sancta. Deoque dile- B c[a anima !) in omni, inquit, afflictione et necessi. tate nostra ; de vobis, vestraque fide consolationem ac solatum accepimus : ac si diceret : Nullus no- bis doloris sensus fuit reliquis propter gaudium , quod de vos accepimus. «Per vestram , fidem x Hec enim cum inconcussa permanserit,consolatio- nem in nobis operata est « Quoniam nunc vivimus.» Non dixit, animum recepimus, aut Respiravimus a palis, sed quod majus erat, Nunc ,vivimys, ait, , yitam ducens firmitatem fidei illorum ; et mortem, dimoveri ab i ipsa. « Sivos statis in Domino. » In Domino autem stant, qui fidem Apsius immobilem custodiuntac vilam fidei gqualem praestant. « Quam , enim gratiarum actionem. » Et lantum est, inquit, acceplum propter vos gaudium, quod ne invenia- mus quidem quomodo digne gratias agamus, « In conspectu Dei nostri. » Merito in conspectu Dei gaudemus; ipse enim nohis gaudii hujua causa est, el ipsius donum est. « Supra modum, orantes. » Inhiantes, inquit, ad hujusmodi orationem, et ve- hementius orantes quam verisimile sit eum orare qui discipulos videre cupit. « Et suppleamus. ». De hisqui in fide confirmati erant, verum nonnihil vero qui in fid» confirmati grant, verum nonnihil ad doctrinam eis deerat, ait, Supplere, hoc est, explere. « Ea que desunt (idei vestra. » Atqui superius testatus est de eis quodstarent ; nam hoc eliam Timotheus, ut dixil testatus fuerat, 167 Quomodo ergo, ait: Ea qua desuut fidei vestra ? Et dicimus quod deerant eis ad doctrinam ea for- tassisquzederesurrectioneerant,autaliquid hujugmodi.ln ide itaque ergaChristum firmi erant, nenaversi per tentationes et. afflictiones. Oportebat autem eos et reliqua discere de dogmate quod apud nos est. D KEPAA. Tl. « E5y πρὸς θεὸν περὶ ἄφιξεως τῆς αὐτοῦ, καὶ τῆς αὐξήσεως xal βεδαιώσεως Θεσσχλονιχέων, ἕως τῆς παρουσίας Χριστοῦ, » € Αὐτὺς ἡμῶν 6 θεὸς χαὶ Πατὴρ ἡμῶν, ριος ἡμῶν ᾿Ἰησοῦς Χριστὸς κατευθύναι ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. xxl περισσεύσαι τῇῃ ἀγάπῃ εἷς ἀλλήλους xal εἷς πάντας, καθάπερ καὶ ἡμεῖς ctc ὑμᾶς, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμῶν τὰς χαρδίας, ἀμέμπτους ἓν ἁγιωσῤνῃ ἔμπρασθεν τοῦ Θεοῦ κά Πχτρς ἡμῶν ἐν τῇ παρουσίἰᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν : Ingo) Χριστοῦ, μετὰ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ. ) καὶ ὁ Κὺύ- την 665v Ὑμᾶς δὲ ὁ Κύριος πλεονάσαι . CAPUT III. Precatio ad Deum de adventu suo, et cremento ac confirmatione | Thessalonicentium usque. ad adventum Christi. IIT, 11-13. Jpse vero Deus et Pater noster et Dominus noster Jesus Christus dirigal viam nos- tram ad 005. Vos autem Dominus abundantes exuberantes faciat mutua inler vos chari(ate in omnes, quemadmodum et nos in vos, confirmel corda vestra irreprehensibiles in sanctimonia corum Deo el Paire nostro in adventu Domini cum omnibus sanctis ejus. 83 Hoc loco per precationem suas quoque partes A tuetur. Non fuit, inquit, mea negligentia quod non venerim : nam ipse precor , ui veniam ; tanquam diceret: Deus obsistas Satanz, qui ubique nobis impedimento est per suas tentationes : quo recto ad vositinere veniamus. « Abundantes faciat. » Vide ^ quantam vult esse charitatem, quod etiam preca- tur, ut abundent et exuberent in chariitate. « Mu- tua inter vos el in omnes. » Hoc enim Christiano- rum est, ut non tantum fratres diligant, verum- etiam omnes homines. et credentes et incredulos, *« Quemadmodum et nos in vos. » Nostra enim di- lectio jam adest, vestram vero fleri optamus. « Ut confirmet. » 168 Ut charitas, inquit, confirmet corda vestra. Nam si ipsa exuberet, confirmatio efficitur eorum qui ipsam nacti sunt. Corda vestra, ait. Hzc enim nata est, ut interiorem quoque ho - minem coufirmet. Siquidem prohibet, ne prave cogitationes ex ipsa egrediantur. Beatus Basilius libro ad Amphilochium, ubide divino disserit spi- ritu, ait Paulum nunc precari Spiritum sanctum, Quis enim est, inquit, qui corda ipsorum in chari- tate confirmare possel coram Deo in presentia filii? Sane Spiritus. Quis autem alium precatur .quam Deum ? « Vota mea, inquit, sive preces meas Domino reddam !2. » Ibi animadverte. « Irrepre- hensibiles in sanctimonia. » Sufficiebat quidem dicere irreprehensibiles; nunc autem addidit etiam In sanctimonia, hoc est, in puritate. Non dicit autem de sola pudicitia, !'sed et de omni virtute: c nam id vere sanctimonia est, ab omni sorde purum esse. « Coram Deo. » Aut/hoc ait: In sanctimonia coram Patre. Hec enim vere sanctimonia est, habere ipsam oculis Dei comprobatam. Aut judi- cante Christo, quod indicium fit coram Patre. Ubi namque posset abesse qui omnia replet Pater ? CAPUT IV. Ezhortatioad lemperantiam pustitiam, fraternum in judicio amorem et laborem | in proprio opere. IV, 1-8. Quod superest igitur, fratres, rogamus vos et adhortamur per Dominum Jesum, quemad - modum accepistis a nobis quomodo oporteat nos versari et placere Deo,ut abundetis magis. Nostis enim qua praocepta dederimusvobis per Dominum Jesum.Hecenim esl voluntasDei sanctificatíov.stra, 169 ut abstineatisa scortatione, etsciat unusquis- . Quevesibum vas suumpos sidere cum sanctificatione et honore, non cum affectu concupiscentic,sicutet gentes que non noverunt Deum: nequistransgredia- tur acfraudet in opere fratre m suum, propterea quod ultor sit Dominus de omnibus his, quemad- modum atiamante diximus vobiset testati sumus. Non enim vocavit nos Deus immunditie causa, sed ad sauctificationem, Proinde qui rejicit, non 13 Psal. cxv, 14. OECUMENII TRIOCUE EPISCOPI 84 Ἐνταῦθα διὰ τῆς εὐχῆς ἅμα καὶ ἀπολογεῖται. ὅτι οὐ παρ᾽ ἐμὴν, φησὶν, ἀμέλειαν οὐκ ἆλθον ^ χαὶ γὰρ καὶ εὐχή µοι, φησὶ, τὸ ἆλθετν, ὡσεὶ ἔλεγεν ^. Ὁ θεὸς ἐχκόψαι τὸν Σατανᾶν τὺν πανταχοῦ ἡμῖν μιὰ τῶν πειρασμῶν ἐμποδίζοντα, ἵνα ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς ὑμᾶς ποιησώµεθα. « Πλεονάσαι. » Opa πόσην ἀγάπην εἶναι βούλεται, ὅτι καὶ πλεονάσαι καὶ περισσεῦσχι αὐτοὺς Év τῇ ἀγάπῃ εὔχεται. « El; ἀλλήλους καὶ εἷς πάντας. » Τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν, τὸ u^ µόνον τοὺς ἀδελφοὺς ἀγαπῆν, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καὶ πιστοὺς, καὶ ἀπίστος. α Καθάπε καὶ ἡμεις εἷς ὑμᾶς.» Τὸ μὲν ἡμῶν πάρεστι, φησὶ, τὸ δὲ ὑμῶν γενέσθαι εὐχόμεθα. « Εἰς τὸ στηρξαι. El τὸ τὴν ἀγάπην, φησὶ, στηρίἰξαι ὑμῶν τὰς καρδίας. Αν γὰρ αὐτὴ περισσεύῃ, στηριγµός ἐστι τῶν κεκτηµένων αὑτήν. (Τὰς καρδίας φησίν.) Αὕτη γὰρ χαὶ τὸν ἔσω ἄνθρωπιων στηρίξειν πέφυκε. Κωλύει γὰρ ἐκθαίνειν ἐξ αὐτῆς διαλογισμοὺς πονηρούς. Ὁ µακάριος βασί- λειος ἓν τῷ πρὸς ᾽Αμϕιλόχιον Ένθα θεολογεῖ τὸ πνεῦμα, φησὶ τὸν Παὺῦλον, αὐτὸ τὸ ἅγιον εὔχεσθχι Πνεῦμα νῦν, Τίς γὰρ ὁ στηρίξαι, φησὶν, ἐν ἀγάπτ τὰς καρδίας αὐτῶν ἔχων ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Yloo; δηλονότι τὸ πνεῦμα. Τίς δὲ εὔχεται ἑτέρ, πλὴν Oc; « Τὰς εὐχὰς µου τὰρ, φησὶ, τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω., » Ἐκεῖ πρόσχες. «᾽Αμέμ- πτους iw ἁγιωσύνῃ.» Άρχει μὲν τὸ ἀμέμπτους, νῦν δὲ xai τὸ, Ἐν ἁγ]ωσύνῃ, προστέθεικεν, otov, Ἐν καθαρότητι. Οὐ λέχει δὲ περὶ σωφροσύνης µόνης, ἀλλὰ xal περὶ πάσης ἀρετῆς. Τοῦτο γὰρ ἀληθώς ἁγιασμὸς, τὸ παντὸς ῥύπου καθαρὸν εἶναι. « Ep- προσθεν τοῦ θεοῦ. » Ἡ τοῦτό φησιν, Ἐν ἁγιωσύνῃ τῇ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός, Αὕτη γὰρ 4 ὄντως ἁγιω- σύνη, τὸ ἔχειν αὐτὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ µαρτυ- ρουµένην, H ὅτι κρἰνοντος τοῦ Χριστοῦ, ἥτις αρί- σις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς γίνεται. Ποῦ γὰρ xal ἀπεῖνχι εἶχεν ὁ πάντα πληρῶν Πατήρ, ΚΕΦΑΛ. À.. ε Παραίνεσις σωφροσύνης, δικαιοσύνης, " ὡς ἐπὶ χρίσει «Φιλαδελφίας, ἐργασίας (ἴΕδιοπραγμο- νυς. 3 « Τὸ λοιπὼν οὖν, ἀδελφοὶ, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακαλοῦμεν iv Κυρίῳ Ἰησοῦ, καθώς παρελά- ετε παρ) ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπχτεῖν xii ἀρέσχειν Οεῷ, ἵνα περισσεύητε μᾶλλον. Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, Τοῦτο «áp ἐστι θέλιµα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἁγιασὺς ὑμῶν, ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἔχαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ, μὴ ἓν πάθει ἐπι- θυµίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν θεὺν, τὸ μὴ ὑπερθαίνιν καὶ πλεονεκτεῖν . ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, διότι ἔχδιχος ὁ Κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς καὶ ποεί- παµεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράµεθ.. Οὐ γὰρ ἑκά- λεσεν ἡμᾶς ὁ θΘεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίφ, ἀλλ ἐν 85 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 86 ἀἁγιασμῶν. Τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν, ox ἄνθρωπον ἆθετετ A hominem rejicit, sed Deum, qui dedit spiritum ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν xal δόντα τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον ες ὑμᾶς. » « Τὸ λοιπὸν οὖν ἀδελφοί. » Τοῦτο γὰρ λεῖπον, τὸ elc παραίνεσιν ἆλθετν. Ἡ τὸ λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἀποχρών- τως ἐστίν, « ᾿Ερωτῶμεν ὑμᾶς, » Τὸ « ᾿Ερωτῶμεν καὶ παρακαλοῦμεν, » ταὐτόν ἔστι καὶ ἰσοδυναμεῖ, « Ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ. » Όρα ᾖταπεινοφροσύνην. Οὐδὲ πρὸς παράχλησιν ἑαυτὸν ἀξιόπ'στον εἶναι νομίζει, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν παραλαμθάνει. Διὰ τοῦ Χριστοῦ γὰρ, qn- civ, ὑμᾶς παρακαλῶ. « Καθὼς παρελάδετε. » Τὸ παρελ{- δετε, οὐ ῥημάτων µόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πραγμάτων. "EE ὦν γὰρ αὐτὸς ἐδίου, τύπος τοῖς μαθηταῖς ἐγίνετο. Ίνα περισσεύητε. ο Καὶ πλέον ct, φησὶν, ὦν ἡχούσατε suum sanctum in vos. « Quod superest igitur, fratres. » Quod superest, puta ut ad exhortationem accedat. Aut, quod su- perest, id est, sufficienter est. « Rogamus vos. » Nam Ερωτῶμεν et παραχχλοῦμεν idein sunt, ejus- demque potestatis. « Per Dominum Jesum. » Vide animi modestiam. Nequead obsecrationem seipsum fide dignum aut idoneum esse existimabat, sed Christum assumit. Per Christum, ait, vus ob- secro, « Quemadmodum accepistis. » Acceyistis, non de verbis tantum est, verum etiam de rebus. Nam ex vit suas operibus, discipulis exemplar ποιεῖτε. Ὡς νηπίοις γὰρ o) τὰ τέλεια ἐπέταξα, onc. B erat. — Ut abundetis. » Et amplius, inquit, ali- Προθχίνοντες δὲ τῇ πίστει, προθαίνετε xal τῇ πολι- τειᾷ. « Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας » Tm ἔκείνων μνήμῇ ἐγγεγραμμένας αὐτὰς καταλιµπάνει. € Ὁ ἀχιπαμὸς ὑμῶν. » θέληµα γὰρ θεοῦ, φησὶν, ἡ σω- φροσύνη ὑμῶν. Ἐν ἑκάστῃ δὲ Ἐπιστολῇ, τῆς σωφρο- σύνης μάλιστα πολὺν ποιεῖται λόγον. Οἶδε γὰρ τοῦ πάθους τὸ τυραννικὸν xal δυσκατόρθωτον. α ᾽Απέχε- σθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας. » Τίς δὲ ὁ ἁγιασμός: ἸΑπέχεσθχι ὑμᾶς, φησὶν, ἀπὸ πάσης πορνείας * πολ- λὰ γὰρ ἀκολασίας εἶδη. « Εἰδένχι ἕκαστον ὑμῶν, » " Apz ἀσκήσεως καὶ µαθησεώς ἔστι τὸ σωφρονεῖν. ο Τὸ ἑχυτοῦ σχεῦος. » Σκεῦος, τὸ σῶμά φησιν, ᾿Εὰν οὖν αὐτὸ iv ἁγιασμῷ ἔχωμεν, ἡμεῖς αὐτὸ κεκτὴµε- 62 * ἐὰν δὲ ἐν πορνείφ d ἁμαρτία αὐτὸ κέχτηται, quid facite quam acceperitis. Siquidem tanquam parvulis, inquit, non przecipi qu: perfecta erant. Promoventes autem in fide, promovete etiam in conversatione. « Nostis enim quse precepta. » Ipsa illorum memorizinscripta relinquit. « Sancti- fica'io vestra. » Voluntas enim Dei, inquit, est, pu- dicitia vestra Inunaquaque autem Epistola pudi- citi potissimum magnam habet rationem. Novit enim tyrannidem affectus ac operis difficultatem. « Ut abstineatis a. scortalione. » Quo est autem sanctificatio ? Ut vos, inquit, abstineatis ob omni scortatione. Multa suntenim impudicitie genera. « UL sciat unusquisque vestrum. » Itaque exerci - tii ac discipline est, et castum esse. « Suum vas.» Τινὲς, Τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος, τὴν ὁμόζυγον ἡρμήνευ- C Vas dicit corpus. Si ergo ipsum in sanctificatione σαν. Ἐγὼ δὲ νοµίζω, τὸ ἑκάστου σῶμα οὕτως αὐτὸν χεχληκέναι * οὐ γὰρ τοῖς Ὑεγαμηκόσι µόνοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀγάμοις, καὶ ταῖς χῖραις τὴν νοµοθεσίαν προσφέρει. « Mi iv πάθει ἐπιθυμίας. » Ποῖα δὲ τὰ πόθη της ἐπιθυμίας ; Τὰ ὑπεκκαύματα ταύτης, oiov, v29h, πλοῦτος, ῥᾳθυμία, ἀργία. Ταῦτα γὰρ πάθη ἐπιθυμίας ἑστὶν ὡσεὶ εἶπε, Δύναμις καὶ ἰσχὺς αὖ- της. € Τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἶ)ότα Θεόν.» Τὰ γὰρ ἔθνη τὸν Θεὸν ἀγνοοῦντα, οὖτε ἑἐλπίδα ντι δόσεως ἔχει | τοιγαροῦν πάντα πρὸς ἡδονὴν πράττει. « Τὸ μὴ ὑπερ- βαΐνειν καὶ π)ευνεκτεῖν, » "Exao:p ὁ θεὺς, φησὶν, ἀπένειμε γυναῖκα, καὶ ὅρους τέθεικε, τὴν πρὸς τὴ μίαν uiv, Ώστε ἡ πρὸς ἑτέραν µίξις, παράθχσίς τις καὶ πλεονεξία ἐστίν. ε Ἐν τῷ πράγματι. » Τουτ- έστιν, Ev. τῇ µίξει ' ἐνταῦθα γὰρ περὶ µοιχείας λέγει, ἄνω δὲ περὶ πάσης πορνείας. « Διότι ἄχδικος. » Παρ- εκάλεσε πχῶτον, εἶτα ἐνέτρεψεν εἰπὼν, Καθάπερ xal và ἕθνη, Εἶτχ ἀπὺ λογισμῶν ἔπεισε, πλεονέκτην καλέσας * λοιπὺν φοθεῖ. 0) γὰρ ἀντιμωρητὶ, qnot, ταῦ- τα πράττετε " ἔχδικος γὰρ ὁ θεὸς τῷ τε πλεονεχκτου. uíwp, καὶ ἑαυτῷ. Ἑκυτὸν γὰρ ἐκδικεῖ πχρακουό- µενος. € OO γὰρ ἔκχλεσεν ἡμᾶς ὁ θεός, » Καὶ ἑαυ- τὸν δὲ ὁ θεὸς ἔχδικει, ἀμυνόμενος tbv ἐν τούτῳ πληονέκτη». Κατὰ τοῦτο ἐκλήθημεν ἐπὶ καθαρότητι παρ) αὐτοῦ * τοιγαροῦν Ó παρὰ τὴν κλῆσιν πράττων, (αὖτος γὰρ à ἀθετῶν,) τὸν καλέσαντα ὕθδρισε μᾶλ- λον, ἡ τὸν πλεονεκτηθέντα. Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὡς o) µόνον ἕἔνθα ὁ ἁδελφὸς 6 ἀδικούμενος fj, δετ φεύ- γοιν τὴν µοιχείαν, ἀλλὰ κἂν ἄπιστος f$. Ὁ γὰρ θεὸς habuerimus, nos ipsum possidebimus ; si vero in scortatione, jam peccatum possidebit ipsum. Qui dam suum vas, de uxore interprelati sunt : ego vero arbitror cujusque corpus ipsum eo vocabulo appellasse. 170 Neque enim lezem solis illis po- nit qui uxores duxerant, verumetiam innuptis ac viduis. « Non cumaffectus concupiscentis. » Quis- nam autem est affectus concupiscentiae ? Fomi- tes ipsius, quales sunt delicie, diviti, segnilies, ctium. Nam haec sunt affectus concupiscentis : ac Si diceret, Potestas ac robur ipsius. ο Genles qua ignorantDeum.» Siquidem gentes que Deum igno- rant, ne spem quidem habent retributionis: ila- quz omnia ad voluntatem faciunt. « Ne quis trans- gredialur ac fraudet. » Deus, ait, unicuique distri- buit uxorem, ac terminum posuil, commistionem puta ad eam unicam. Mistio igitur ed aliam trans- gressio quadam est ac fraudulentia. « In opere: » hoc est, incommislione. Hoc enim loco de adulterio Joquitur,superiusautem deomniscortatione « Pro- pterea quod ultor sit. » Primum obsecravit, deinde pudefecit, dicens: Sicut et gentes: postmodum a cogitationibus suasit, vocans fraudulentum : dein- cepsexterret.Non enimsineultione,inquit,hac faci. tis. Ulciscitur enimDeus eteum, qui fraudatus estet seipsum. Nam seipsum ulciscituris cui non paretur. « Non enim vocavit nos Deus. » Seipsnm quoque ulciscitur Deus sumptis peenisdeeo qui in hocfrau- dulentus fuit. Juxta hoc vocati sumus ab ipso pu- OECUMENII TRICGC/E EPISCOPI 84 Που οσο per precationem suas quoque partes A Ἅ᾿Ενταῦθα διὰ τῆς εὐχῆς ἅμα καὶ ἀπολογεῖται, ὅτι tuetur. Non fuit, inquit, mea negligentia quod non οὐ παρ) ἐμὴν, φησὶν, ἀμέλειαν οὐκ ἦλθον * καὶ γὰρ venerim : nam ipse precor, αἱ veniam ; tanquam — xal εὐχή pot, φησὶ, τὸ ἐλθεῖν, ὡσεὶ ἔλεχεν ' Ὁ θεὸς diceret : Deus obsistas Satane, qui ubique nobis ἐχχόψαι τὸν Σατανᾶν τὸν πανταχοῦ ἡμῖν μιὰ τῶν impedimento est per suas tentaliones: quo recto πειρασμῶν ἐμποδίζοντα, ἵνα ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς ὑμᾶς ad vositinere veniamus. « Abundantesfaciat.» Vide ποιησώμεθα. « Πλεονάσαι. » Όρα πόσην ἀγάπην quantam vult esse charitatem, quod etiam preca- εἶναι βούλεται, ὅτι καὶ πλεονάσαι καὶ περισσεῦσχι tur, ut abundent et exuberent in chariitate. « Μι- αὐτοὺς ἕν τῇ ἀγάπῃ εὔχεται. « El; ἀλλήλους xal el; tua inter vos etin omnes. » Hoc enim Christiano- πάντας. » Τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν, τὸ μὴ µόνον τοὺς rum est, ut non tantum fratres diligant, verum- ἀδελφοὺς ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καὶ etiam omnes homines. et credentes et incredulos, πιστοὺς, καὶ ἀπίστους. « Καθάπρ καὶ ἡμεῖς εἷς * Quemadmodum et nos in vos. » Nostraenim di- pac. » Τὸ μὲν ἡμῶν πάρεστ, φησὶ, τὸ δὲ ὑμῶν lectio jam adest, vestram vero fieri optamus. « Ut Ὑενέσθαι εὐχόμεθι. « Εἰς τὸ cvnplim. El τὸ τὴν confirmet. » 168 Ut charitas, inquit, confirmet, ἀγάπην, φησὶ, στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας. Αν γὰρ corda vestra. Nam si ipsa exuberet, confirmatio αὐτὴ περισσεύῃ, στηριγµός ἔστι τῶν κεκτηµένων efficitur eorum qui ipsam nacti sunt. Corda vestra, αὑτήν, (Τὰς καρδίκς φησίν.) Αὕτη γὰρ καὶ τὸν ἔσω ait. Hec enim nata est, ut; interiorem quoque ho - ἄνθρωπων στηρίξειν πέφυχε. Κωλύει γὰρ ἐχθαίνειν minem coufirmet. Siquidem prohibet, ne prave ἐξ αὐτῆς διαλογισμοὺς πονηρούς. Ὁ µακάριος βασί- cogitationes ex ipsa egrediantur. Beatus Basilius ἍΆλειος iv τῷ πρὸς ᾿Αμϕιλόχιον ἔνθα θεολογεῖ τὸ libro ad Amphilochium, ubide divino disseritspi- πυεῦμα, «nsi τὸν Παύῦλον, αὐτὸ τὸ ἅγιον εὔχεσθαι ritu, ait Paulum nunc precari Spiritum sanctum, Ἠνεῦμα νῦν, Τίς γὰρ 5 στηρίξαι, φησὶν, bv ἀγάπῃ Quis enim est, inquit, qui corda ipsorum in chari- τὰς καρδίας αὐτῶν ἔχων ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς iv tate confirmare posset coram Deo in presentia τῇ παρουσίᾳ τοῦ Υἱοῦ; δηλονότι τὸ πνεύμα, Τίς δὲ filii * Sane Spiritus. Quis autem alium precatur Εεὔχεται ἑτέρῳ, πλὴν θεῷ; «Τὰς εὐχὰς µου γὰρ, quam Deum ? « Vota mea, inquit, sive preces meas Φησὶ, τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω. » "Exst πρόσχες. « ᾽Αμέμ- Domino reddam !2, » Ibi animadverte. « Irrepre- Ίτους v ἁγιωσύνῃ.» Άρχει μὲν τὸ ἀμέμπτους, hensibiles in. sanctimonia. » Sufficiebat quidem — "o δὲ καὶ τὸ, Ἐν ἁγτωσύνῃ, προστέθεικεν, otov, "Ev dicere irreprehensibiles; nunc autemaddiditetiam —*482pócns.. Οὐ λέγει δὲ περ σωφροσύνης µόνης, In sanctimonia, hoc est, in puritate. Non dicit ἀλλὰ καὶ περὶ πάσης ἀρετῆς. Τοῦτο γὰρ ἀληθῶς aulem de sola pudicitia, [sed εἰ de omni virtute: ο ἁγιασμὸς, τὸ παντὸς ῥύπου καθαρὸν slvm. « Εμ- nam id vere sanctimonia est, ab omni sorde purum Ίροσθεν τοῦ Θεοῦ. » Ἡ τοῦτό φησιν, 'Ev ἁγιωσύνῃ 89 esse. « Coram Deo. » Aut/hoc ait: In sanctimonia coram Patre. Hec enim vere sanctimonia est, habere ipsam oculis Dei comprobatam. Aut judi- cante Christo, quod indicium fit coram Patre. Ubi namque posset abesse qui omnia replet Pater ? CAPUT IV. Ezhortatioad lemperantiam,justitiam, fraternum in judicio amorem et laborem in proprio opere. IV, 1-8. Quod superest igitur, fratres, rogamus vos et adhortumur per Dominum Jesum, quemad- modum accepistis a nobis quomodo oporteat nos versari et placere Deo,ut abundetis magis. Nostis enim qua proceptadederimus vobis per Dominum Jesum.Hocenim esl voluntasDei sanctificatíov.stra, 169 ut abstineatísa scortatione, etsciat unusquis- . quevesitumvassuumpos sidere cum sanctificatione et honore, non cum affectu concupiscentia ,sicutet gentes que non noverunt Deum: nequistransgredia- tur acfraudet in opere fratre m suum, propterea quod ultor sit Dominus de omnibus hís, quemad- modum atiamante diximus vobiset testati sumus. Non enim vocavit nos Deus immunditie causa, sed ad sauctificationem, Proinde qui rejicit, non 13 Ps3l. αγ, 14. τζι ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός. Αὕτη γὰρ ἡ ὄντως ἁγιω- σύνη, τὸ ἔχειν αὐτὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ µαρτυ- ῥουµένην, Β ὅτι κχρίνοντος τοῦ Χριστοῦ, Jus χρί- σις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς γίνεται. Ποῦ γὰρ καὶ ἀπεῖναι εἶχεν ὁ πάντα πληρῶν Πατήρ; ΚΕΦΑΛ. A. « Παραίνεσις jvne, δικαιοσύνης, — ὡς ἐπὶ Ἀρίσει ᾖφιλαδελφίας, ἐργασίας (ἔδιοπράγμο- Vue. 3 « Τὸ λοιπὼν οὖν, ἀδελφοὶ, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς xai παρακαλοῦμεν ἓν Κυρίῳ ᾿Ιησοῦ, καθώς παρελά- ϐετε παρ) ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπατεῖν καὶ ἀρέσχειν Οεῷ, ἵνα µπερισσεύητε μᾶλλον. Οἴδατε qàp τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τού Κυρίου Ἰησοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστι θέλιµκ τοῦ Oto), ὁ ἁγικσμὶς ὑμῶν, ἀπέχεσθι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύος κτᾶσθαι iv ἁγιασμῷ καὶ cg, μὴ ἓν πάθει im θυµίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότε τὸν θεὸν, τὸ μὴ ὑπερθαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἓν τῷ πράγµατι τὸν ἀδελφὺν αὐτοῦ, διότι ἔκδικος ὁ Κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς ααὶ ποεί- παµεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράµεθι. Οὐ γὰρ ἐκά- λεσεν ἡμᾶς b θεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίᾳ, ἀλλ ἐν 85 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 86 ἁγιασμῶν, Τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν, οὐχ ἄνθρωπον àüccet A hominem rejicit, sed Deum, qui dedit spiritum ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν καὶ δόντα τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον εις ὑμᾶς. » «Τὸ λοιπὸν οὖν ἀδελφοί. » Τοῦτο γὰρ λεῖπον, τὸ el; παραἰνεσιν ἐλθεῖν, Ἡ τὸ λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἀποχρών- τως ἐστίν, e ᾿Ερωτῶμεν ὑμᾶς. » Τὸ ε Ερωτῶμεν καὶ παραχαλοῦμεν, » ταὐτόν ἔστι καὶ ἱσοδυναμεῖ. ε Ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ. » Όρα ᾖταπεινοφροσύνην. Οὐδὲ πρὸς παράχλησιν ἑαυτὸν ἀξιόπ'στον εἶναι νομίζει, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν παραλαμθάνει. Διὰ τοῦ Χριστοῦ γὰρ, φη- σὶν, ὑμᾶς παρακαλῶ. « Καθὼς παρελάδετε. » Τὸ παρελά- δετε, οὐ ῥημάτων µόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πραγμάτων, Ἔξ &v γὰρ αὐτὸς ἐδίου, τύπος τοῖς µαθηταῖς ἐγίνετο. Ίνα περισσεύητε. » Καὶ πλέον xt, φησὶν, ὦν ἡκούσατε suum sanctum in vos. « Quod superest igitur, fratres. » Quod superest, pula ut ad exhortationem accedat. Aut, quod su- perest, id est, sufficienter est. « Rogamus vos. » Nam ἔρωτῶμεν et παρακχλοῦμεν ἰάθιη sunt, ejus- demque potestatis. « Per Dominum Jesum. » Vide animi modestiam. Nequead obsecrationem seipsum fide dignum aut idoneum esse existimabat, sed Christum assumit. Per Christum, ait, vos ob- secro, « Quemadmodum accepistis. » Acceyistis, non de verbis tantum est, verum etiam de rebus. Nam ex vite sue operibus, discipulis exemplar ποιεῖτε. Ὡς νηπίοις γὰρ οὗ τὰ τέλεια ἐπέταξα, φησί. B erat. — Ut abundetis. » Et amplius, inquit, ali- Ποοθαίνοντες δὲ τῇ πίστει, moofalvete καὶ τῇ πολι- ttg. « Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας,» — TT, Ἐκείνων wv ἐγγεγραμμένας αὐτὰς καταλιµπάνει, «Ὁ ἀγιασμὸς ὑμῶν. » θέληµα γὰρ θεοῦ, φησὶν, ἡ σω- Φροσύνη ὑμῶν. Ἐν ἑκάστῃ 0i ᾿Ἐπιστολῇ, τῆς σωφρο- σύνης μάλιστα πολὺν ποιεῖται λόγον, Οἶδε γὰρ τοῦ πάθους vb τυραννικὸν καὶ ὁυσκατόρθωτον. ε ᾽Απέχε- σθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας. » Tí, δὲ ὁ ἁγιασμός ; ᾽Απέχεσθαι ὑμᾶς, φησὶν, ἀπὸ πάσης πορνείας * πολ- λὰ γὰρ ἀκολασίας εἶδη. « Εἰδένι ἔχκαστον ὑμῶν. » '" Apz ἀσχήσεως xal µαθησεώς ἔστι τὸ σωφρονεῖν. e Τὸ ἑαυτοῦ σχεῦος. » Σχεῦος, τὸ σῶμά φησιν, ᾿Εὰν οὖν αὐτὸ iv ἁγιασμῷ ἔχωμεν, ἡμεῖς αὐτὸ κεκτὴµε- θα * ἐὰν 6i ἓν πορνείφ d, ἁμαρτία αὐτὸ χέχτηται, quid facite quam acceperitis. Siquidem tanquam parvulis, inquit, non praecipi que perfecta erant. Promoventes autem in fide, promovete etiam in conversatione. « Nostis enim quse precepta. » Ipsa illorum memorizinscripta relinquit. « Sancli- fica'io veslra. » Voluntas enim Dei, inquit, est, pu- dicitia vestra Inunaquaque autem Epistola pudi- cilie potissimum magnam habet rationem. Novit enim tyrannidem affectus ac operis difficultatem. « Ut abstineatis a. scortalione. » Qua est autem sanctificatio ? Ut vos, inquit, abstineatis ob omni scorlalione. Multa suntenim impudicitie genera. « UL sciat unusquisque vestrum. » Itaque exerci- tii ac discipline est, et castum esse. « Suum vas.» Τινὲς, Τὸ ἑχυτοῦ σχεῦος, τὴν ὁμόζυγον ἠρμήνευ- C Vas dicil corpus. Si ergo ipsum in sanctificatione σαν. ᾿Εγὼ δὲ νομζω, τὸ ἑκάστου σῶμα οὕτως αὐτὸν χεχληκέναι * οὐ γὰρ τοῖς Ὑεγαμηχόσι µόνοις, ἀλλὰ xii τοῖς ἀγάμοις, καὶ ταῖς χἎραις τὴν νοµοθεσίαν προσφέρει. « Mi iv πάθει ἐπιθυμίας. » Ποῖα δὲ τὰ πόθη τῆς ἐπιθυμίας, Τὰ ὑπεχκαύματα ταύτης, oiov, τροφή, πλοῦτος, ῥᾳθυμίχ, ἀργία. Ταῦτα γὰρ πάθη ἐπιθυμίας ἐστὶν ὡσεὶ εἶπε, Δύναμις καὶ ἰσχὺς αὖὐ- τῆς. e Τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰλότα Θεόν.» Τὰ γὰρ ἔθνη τὸν Θεὸν ἀγνοοῦντα, οὔτε ἐλπίδα ἆντι δόσεως ἔχει c τοιγαροῦν πάντα πρὸς ἡδονὴν πράττει. « Τὸ μὴ ὑπερ- βᾳΐνειν καὶ π)εονεκτεῖν. 9 Ἔκαστῳ ὁ θεὺς, qnot», ἀπένειμε γυναῖκα, καὶ ὅρος τέθεικε, τὴν πρὸς τὴ μίαν μίξιν, Ώστε ἡ πρὸς ἑτέραν µίξις, παράθασίς τις καὶ πλεονεξία ἐστίν. ε Ἐν τῷ πράγματι. » Τουτ- ἐστιν, ἓν τῇ µέξει ' ἐνταῦθα γὰρ περὶ µοιχείας λέγει, ἄνω Oi περὶ πάσης πορνείας. « Διότι ἄκδικος. » Παρ- εχάλεσε παῶτον, εἶτα ἐνέτρεψεν εἰπὼν, Καθάπερ καὶ vx ἕθνη, Εἶτα ἀπὺ λογισμῶν ἔπεισε, πλεονέκτην χαλέσας * λοιπὺν φοθεῖ, O5 γὰρ ἀντιμωρητὶ, φησὶ, vzo- τα πράττετε ' ἔχδιχος γὰρ ὁ θεὸς τῷ τε πλεονεκτου. µένῳ, καὶ ἑαυτῷ. Ἑκυτὸν γὰρ ἐκδικεῖ παρακουό- µενος. € O2 γὰρ ἔκαλεσεν ἡμᾶς ὁ θεός, » Καὶ ἑαυ- τὸν ὁὲ ὁ θεὺὸς ἔχδικει, ἀμυνόμενος τὸν ἐν τούτρ πληονέκτην. Κατὰ τοῦτο ἐκλήθημεν ἐπὶ χαθαρότητι παρ) αὐτοῦ ᾿ τοιγαροῦν ὁ παρὰ τὴν χκλῆσιν πράττων, (οὗτος γὰρ ὃ ἀθετῶν,) τὸν χαλέσαντα Όδρισε μᾶλ- ow, ἢ τὸν πλεηνεκτηθέντα, Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὡς o) µόνον Évüz ὁ ἀδελφὸς ὁ ἁδικούμενος Ἡ, δεῖ φεύ- γεν τὴν µοιχείαν, ἀλλὰ κᾶν ἄπιστος f. Ὁ γὰρ θεὸς habuerimus, nos ipsum possidebimus ; si vero in scortatione, jam peccatum possidebit ipsum. Qui dam suum vas, de uxore interpretati sunt : ego vero arbitror cujusque corpus ipsum eo vocabulo appellasse. 170 Neque enim Ίθμθπῃ solis illis po- nit qui uxores duxerant, verumetiam innupls ac viduis. « Non cumaffectus concupiscentias. » Quis- nam autem est affectus concupiscenti ? Fomi- tes ipsius, quales sunt delicie, divitie, segnilies; ctium. Nam hac sunt affectus concupiscenti» : ac Si diceret, Potestas ac robur ipsius. ο Genles qua ignorantDeum.» Siquidem gentes quse Deum igno- rant, nespem quidem habent retributionis: ila- quz omnia ad voluntatem faciunt. « Ne quis trans- D grediatur ac fraudet. » Deus, ait, unicuique distri- buit uxorem, ac terminum posuil, commistionem puta ad eam unicam. Mistio igitur ad aliam trans- gressio quadam est ac fraudulentia. « In opere: » hoc est,incommistione. Hoc enim loco de adulterio Joquitur,superiusautem deomniscortatione « Pro- pterea quod ultor sit. » Primum obsecravit, deinde pudefecit, dicens: Sicut et gentes: postmodum a cogitationibus suasit, vocans fraudulentum : dein- cepsexterret.Non enimsineultione, inquit, hac faci. tis. Ulciscilur enimDeus et eum, qui fraudatus estet seipsum. Namseipsum ulciscituris cuinon paretur. « Non enim vocavit nos Deus. » Seipsnm quoque ulciscitur Deus sumptis poenis deeo qui in hocfrau- dulentus fuit. Juxta hoc vocati sumus ab ipso pu- 81 (ECUMENII TRICCAE EPISCOPI 88 ritatis causa. Qui lgitür preter vocationem ΑΡΙί, Α ὑδρίζεται, ὁ καθαρὀν σε βουλόμενος εἶναι καὶ παρ- cum hic aspernetur, magis afficit injuria cum qui vocavit, quam eum qui fraudatus est. Hoc autem dixit, ostendens quod non solum ubi frater injuria agectus fuerit, fugere oporteat adulterium, verum eliam si infidelis sit: Deus enim injuria afficitur. qui te purum esse vult, et non auditur. Siquidem teipsum inquinas etiam si non cum f[ratris, sed ακουόµενος. Μολύνεις γὰρ σαυτὸν, κἄν (uh ἀδελφοῦ, ἀλλὰ τοῦ τυχόντνς ἀπίστου γυναῖκα μοιχεύτης, Ἡ δούλην, Tj τινα τῶν προεστωσῶν. € Τὸν xal δόντα τὸ Πνεῦμα. » Αὐτὸς, φησὶ τὸ ἅγιον ἔδωχε Πνεῦμα ἡμῖν, xal ἡμεῖς διώχομεν αὐτὸ διὰ τῆς ἀκαθαρσίας ἡμῶν. Καὶ πῶς οὐχὶ καὶ τὸ δοθὲν καὶ τὸν δόντα ὑδρι- ζομεν ; cum increduli uxore adulterium perpetres, aut cum ancilla aut aliqua earum quz publice prostitutze sunt. « Qui dedit Spiritum. » Ipse, inquit, Spiritum sanctum dedit nobis, et nos illum persequimur impuritate nostra. Άη non ergo et dantem el eum qui detus est injuria afficimus ? IV, 9-11. Caterum de fralerno amore non ne- € Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας, οὗ ypolxv ἔχετε γρά- cesse habetis ut séribam vobis. Ipsí namquediviui- qe ὑμῖν, Αὐτοὸ Ὑγὰρ ὑμεῖς θεοδίδακτοἰ — laxe tus docti esti ut diligatis vos invicem. Nam et fa- εἰς τὸ &yanqv ἀλλήλους. Καὶ γὰρ ποιεῖτ αὐτὸ citis hoc erga cunctos fratres qui sunt in iota εἰς πάντας τοὺς ἀδελφοὺς, τοὺς iv Og τᾷ Μα- Macedonia. Obsecramus autem nos, ATA fratres, κεδονί. Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ περισ- ut abundetis et in hoc incubatís εἰ quieli sitis, el. σεύειν μᾶλλον καὶ µφιλοτιμεῖσθι, Ἠσυχάζειν agalis res proprias, àc operemini propriis ma- καὶ πρασσειν τὰ ἴδια καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς ἰδίαις nibus vestrís, sicuti vobis precepimus, ut vos Ἰχεροὶν ὑμῶν, καθὼς ὑμῖν παρηγγείλαμεν, — (va honeste geratis erga extraneos, et nulla re vobis περιπατῆτε εὐσχημόνως πρὸς τοὺς ἔξω, xal μηδενὸς sit opus. χρείαν ἔχητε. » Non loquiturnencde dilectione erga quemvis, «Οὐ λέγει τέως περὶ τῆς εἷς πάντα ἀγάπης, ἀλλὰ sed de ea quaest erga fratres. Ex eo autem quod περὶ τῆς εἰς τοὺς ἁδελφούς, Ἐκ δὲ τοῦ παραλιπεῖν, pretermittat, duo efficit. Ita, inquit, necessarium δύο κατασκευάζει, ὅτι, φησὶν, οὕτως ἀναγκαῖον καὶ 8ο utile et vos mutuo diligere, ut nihil necesse ὠφέλιμόν ἔστι τὸ ἀγαπᾷν ἀλλήλους, ὡς μηδ» χρείαν sit me hoc scribere, cum vos hoc sciatis, In his εἶναι τοῦ ἐμὲ τοῦτο γράφειν, ἀλλ᾽ ὑμᾶς αὐτὸ εἰδέ - enim qu» admodum manifesta sunt, ne suadere ναι. Ἐπὶ γὰρ τῶν πάνυ δήλων, οὐδὲ, συµδουλεύειν quidem necesse est. Et quia existimat ac persua- Ἁχρή. Καὶ ὅτι à νοµίζων αὐτοὺς, χατωρθωχέναι καὶ sus est ipsos id efficere, eosque qui non perslant C πεπεισμένος, xal μὴ κατωρθωκότας αὐτοὺς, μᾶλλον magis ad hoc inducil, veritus ne quo modo talis sparsa de ipsis fama ac gloria a vero aberraret. « Divinitus edocti estis.» O ingens praeconium! Deum fecit illis preceptorem. Hoc et propheta di- xit : «Erunt, inquit omnes edocti a Deo. » — Nam et facitis hoc. » Propteaea enim non necesso est nobis scribere, quia non opus est ut de hoc ad- moneamini, sed facitisillud. « Iu toto Macedonia.» Siquidem Tessalonica civitas metropolis est Ma- aedonim. « Ut abundetis magis, » Facite quidem, sed tamen inter faciendum abundate et muniflci sitis obsecramus (pauperes autem erant, ereptis ipsorum facultatibus, quemadmodum superius di- ἐνάγει πρὸς τοῦτο, φοθούμενος μήπως à τοιαύτη περὶ αὐτῶν φήμη καὶ δόξα ἁἀστοχήσῃ. « θεοδδικτοἰ ἐστε,» ΏὮ ἐγκώμιον! Τὸν θεὸν διδάσκαλον αὐτοῖς ἔποιησε,. Τοῦτο καὶ ὃ προφήτης ἔλεγεν. « Εσονται, φησὶ, πάντες διδακτοὶ Θεοῦ » « Καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτό. » Διὰ τοῦτο Ὑὰρ o) χρειαν ἔχομεν Ἱράφειν, ὅτι οὐ δεῖσθε τῆς περὶ τούτου ὑπομνήσεως, ἀλλὰ ποιεῖτε αὐτό. ε Ἐν ὅλῃ τῇ Μακεδονίφ. » Μακεδονίας γὰρ µητρόπολις, Ἡ θεσσαλονίκη. € Περισσεύειν μᾶλ- λον. » Ποιεῖτε μὲν ἀλλ, ὅπως ἐν τῷ ποιεῖν περισσεύ- nte, καὶ φιλοτιμµότερον μµεταδοίητε, Παραχχλὀῦμεν, (πένητες δὲ ἦσαν, τῶν ὑπαρχόντων αὐτῶν ἁρπαγέν των, ὡς ἄνω φησὶν,) ἐργάζεσθαι καὶ µεταδιδόνχιο xit) ut operemini οἱ tribuatis. « Quieli sitis » In p « Πσυχάζειν. » Φιλοτιμεῖσθαι. El; τί; Εἰς τὸ ἡσυ- hoc incumbatis. Ad quid ? Ut quieti sitis, et agatis res proprias ; quemadmodum si dicas : Ne pudeat vos quod pauperes propter Deum facii sitis, et res glorie loco hoc ducatis quod 'quieli sitis, et res proprias agatis, etc. ΑΙ φιλοτιµεῖσθχι dici fratri- bus beneficia prestare et humane suscipere Deinde si dicant, Αἱ pauperes sumus: verum per hoc quod quietis sitis ac proprias res agitas, facultas vobis erit ac potestas, ut illis quoque largiter impertiri ac beneficia prestare possitis. « Et agatis res proprias » Quomodo autem continget vobis qui pauperes estis, ut munifici sitis? Ex eo ail, si quielis siis et pauprias res agatis. Deinde interpretans, ait: « Operemini propriis mauibus, 12 Joan. vi, 45. χάζειν καὶ πραττειν τὰ ἴδια, ὡς ἂν εἴποις * M» ai- σχύνεθε ὅτι πένητες διὰ τὸν Χριστὸν γεγόνατε, ἆλ- Ak καὶ φιλοτιμίαν τοῦτο ἠγεῖσθε, τὸ ἠσυχάζειν καὶ πράττειν τὰ ἴδια, καὶ din. Ἡ Φιλοτιμεῖσθαι, τὸ εὐεργετεῖν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ φιλοφρονεῖσθαί φησιν. Εἴτα, 'AXÀà πἐνητές ἔσμεν. "AV bv τῷ ἠσυχάζειν καὶ πράσσειν, φησὶ, τὰ ἴδια, ἔστχι ὑμῖν πόρος καὶ δύναμις, δι οὗ κἀκείνους ἕξετε φιλοτιμεῖσθοι κχὶ εὐεργετεῖν. « Καὶ πρασσειν τὰ ἴδια. » Πῶς δὲ ἔσται ὑμῖν πένησιν οὖσι, τὸ φιλοτιµεῖσθαι ; Διὰ του ᾖσυ- χάζειν, φησὶ, xml πραττειν τὰ ἴδια. Elta ἔφερμη- νεύων, φησίν * ε ἘΕργάζεσθε ταῖς ἴδίαις χερσὶν, ἵνα περιπατητε εὐσχημόνως. » — Iva, φησὶ, μὴ ἄσχημο» νἦτε ἐπαιτοῦντες,. Τοῦνο Ὑὰρ λέγει, εἰ xal εὖφημο- 89 COMMENT. IN EPIST. 1 AD THESSAL. 90 τέρως αὐτὸ εἶπεν. El γὰρ πιστοὶ ὀρῶντες ὑγιαίνου- A ut vos honeste geratis. Ne preter decorum aga- τας ἐπαιτοῦντας σκανδαλιζόµεθα, ὅτι ἐργάζεσθαι δυνά- μενοι ἀργοὶ περιίασι, πόὀσῳῷ μᾶλλον οἱ ἄπιστοι ; οὓς xa- λεῖ τους ἔξω, οἷον τῆς πίστεως. tis inquit, mendicando. ^ Hoc namque indicat, quanquam horestioribus verbis id expresserit. Nam si nos fideles videntes eos qur sani sunt men- dicantes, offendimus, 179 quod cum operari possunt, otiosi circumeant, quando magis iucreduli? quos vocat extraneos, puta a fide. ΚΕΦΑΛ. E. « Διδασκαλία περὶ τῆς τοῦ Üavátoo καταλύσεως ἐπὶ ζώντων xal νεκρῶν ἐπιφανείᾳ Χριστοῦ. » « 05 θέλω δὲ ὁ ὑμᾶς ἀγνοετν, ἀδελφοὶ περὶ τῶν κεχοι- μημένων, ἵνα μὴ λυπησθε, χαθὼς καὶ oi λοιποὶ ol js ἔχοντες ἐλπίδα. El γὰρ πιστεύοµεν ὅτι Ἰ}ησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, οὕτω xal ὁ θεὸς τοὺς κοιµηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ. v» Ἔστι γάρ τινα, ἅτινα ἐξ ἁγνοίας λύπην ἐμποιεῖ, Γωσθέντα δὲ παύει τὴν λύπην. κα Περὶ τῶν κεκοιµη- μένων. » Ὅρα, οὐκ εἶπεν, Αποθανόντω», ἀλλὰ Κεχοι- μημένων, δεικνὺς εἶναι xal ἔγερσιν. . Οἱ μὴ ἔχον- τες ἑλπίδα. » Ελπίδα, τουτέστιν, ἀνχστάσεως. Twv γὰρ τοιούτων ἴδιον, τὸ ἐπὶ τοῖς τελευτῶσι λυπεῖ- σθαι. « Eli γὰρ πιστεύοµεν. » El Ye, ἐπειδὴ γάρ. Ἡ οὕτως * El γὰρ ὅλως, φπαὶ, πιστεύομεν, xal μὴ μεμώρανται ἡμῶν ai ψυχαὶ, » Οὕτως, φησὶ, καὶ ὁ θεὸς, » τουτέστι, καθάπερ τὸν Κύριον, ix θανάτου ἔγερετ. Opz δὲ ἀσφάλειαν λόγο, "Eni μὲν τοῦ Κυ- Ρίου διὰ τὸ xal την ἀνάστασιν ἤδη Ὑεγονέναι, θχῤ- ῥούντως λέχει τὸ, ᾿Απέθανεν, ᾿Επὶ δὲ ἡμῶν, διὰ τὸ μέλλειν ἔτι τὴν ἀνάστασιν, Τοὺς Χοιμηθέντας, φησὶ, δειχκνὺς οὖσαν xal ἔγερσιν. « M3 6 κοιμώμενος γὰρ, φησὶν, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστηναι ; « « Τοὺς xot- αηθέντας διὰ τοῦ Γησοῦ. » Ἡ διὰ τοῦ ᾽Ιησοῦ. » ἄξει, ὅτι ὁ riis αἴτιος τῆς ἀναστάσεως, νχὶ τοῦ ὀφθῆναι ἡμᾶς τῷ τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρός. H, τοὺς κοιμηθέν- τας διὰ τοῦ Ἰησοῦ, τουτέστι, τοὺς lv πίστει τοῦ 'In- τοῦ κοιμηθέντας ἄξει, φησὶ, νουτέστιν, fj εἷς πρόσ- ωπον ἴδιον, i el; τὸ ἀναστῆναι, Τί οὖν, εἴποι τις, à» πρὸς τὴν δευτέραν ἐξήγησιν, μερική ἔσται dj ἀνάστασις, ὡς τῶν ἀπίστων μὴ ἀνισταμένων ; οὐ τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι πάντες μὲν ἀναστήσονται, 0) πάντες ài ky rove Τὸ γὰρ ἀχθῆναι, τὴν μετὰ tuu πανταχόθεν ἓν νεφέλαις ἁρπαγὴν xal ἀγωγὴν τὴν πρὸς τὸν χριτὴν δηλο]. Οἱ μὲν γὰρ πιστοὶ καὶ οὐκ ἐπί- πλαστον ἔχοντες τοῦτο τὸ ὄνομα, iv νεφέλαις ἁρπα- CAPUT V. Doctrina de mortis resolutione ασ manifestatione Christi circa mortuos ac viventes. IV, 12-13. Ceterum nolo vos ignorare, fratres, dehisquiobdormierunt, ne marealissicul etecleri qui spem non liabent. Sí enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexil : ita et Deus eos qui ob- dormierunt per Jesum adducet cum illo. Sunt enim quadam qus ob ignorantiam moro- rem efficiunt, cognita vero sedant dolorem. « De hisqui obdormierunt. » Animadverte quod nondi- xerit Morientibus, sed Hisquiobdormierunt, osten- dens etiam esse resurrectionem. « Qui spem non habent. » Spem, neme resurrectionis. Talium namque proprium est dolere ob eos qui moriuntur. ο Si enim credimus. » Si enim quandoquidem enim. Aut hoc modo : Si enim omnino, ait, credi- mus et non sunt infatual anima nostra. « [ta οἱ Deus, » puta sicut Dominum, ex morle excita- bit. Considera vero sermonis certitudinem. Siqui- dem de Domino eo quod jam facta sit ejus resur- rectio, confidenter dicit: Mortuus est. De nobis vere cum adhuc futura sit. resurrectio, ait : Eos qui obdormierunt, ostendens etiam quod sit resur- reclio. « Num qui obdormit, inquit, non addet, ut resurgat ? « Eos qui obdormieruntperJesum addu- cel cum illo. » Aut per Jesum adducet, quod Fi- lius causa sit resurrectionis, el ut videamus faciem Patris. Aut qui obdormierunt per Jesum, hoc est, eos qui in fide Jesuobdormieruntadducet, ait, puta ante faciem suam, aut ad hoc ut resur- gant. Quid igitur, dicat aliquis, tanquam ad secundam hanc enarrationem, an parlialis eril resurreclio, ulpote incredulis non resurgenti- bus ? Non hoc erit, sed omnes quidem resurgent, verum non omnes adducentur. 178 Nam ad- duci significat raptum οἱ inductionem undique Τήσονται sic ἀπάντησιν τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ói ἄπιστοι, pin nubibus cum honore ad judicem. Etenim cre- χάτω περιμενοῦσιν αὐτὸν ἐρχόμενον, μὴ ἀξιούμενοι ὑπαντῆσαι. Ίνα τί γὰρ wh εἶπεν, Ίνα τιμωρηθῆτε ὡς μὴ ὁμολογοῦντες ἀνάστασιν;, Ἡ ὡς ὤμολογη» μένον τοῦτο παρείχσε, X1l φησιν, Te μη μετὰ τῆς τεµωρίας τῆς ἐκεῖ, καὶ τὰ ἐντάῦθχ λπῇσθε. Ἡ ὅτι τῇ μὲν ἀναστάσει οὐκ ἠπίστουν, (καὶ δηλοῖ τὸ περὶ τῶν χβόνων αὐτοὺς ἀμφιθαλλει» ὅπερ κάτω φησὶν), ἀλλὰ µόνον ἠδημόνουν ἐπὶ τοῖς τελευτῶσιν. dentes et qui hoc nomen in nullo fucatum ha- bent, in nubibus obviam Christo rapientur: incre- duli vero deorsum exspectabunt ipsum venien- tem, indigni qui occurrant. Qoare enim non dixit. Ut ponas detis tanquam qui non confilemini re- surrectionem ? Aut tanquam id quod in confesso erat hoc preeterinisit, et ait: Ul non cum futuro supplicio etiam de praesentibus lugeatis. Aul quod de resurrectione quidem non diffidebant (et hoc indicat qucd ipsi de temporibus anibigebant, quod inferíus ait), sed solum graviter angebantur ob eos qui morerentur. « Τοῦτο vào op!) λέγομεν iv λόγψ Κυρίο, Oc ἡμεις ob Quvee; οὗ περιλειπόμενοι εἷς τὴν πχρου- σίαν τοῦ Κυρίο, οὐ μὴ «φθάσωμεν τοὺς χοιµη- θέντας. ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος iv κελεύσμχτι iv φω- vh ἁρ(αγγέλου καὶ iv σάλπιγχι θεοῦ κατχθήσε- IV. 11-17. Hoc anitn vobisdicimus in verbo Do- mini, quod nos qui vicimus qui relinquimur in ad« ventum Domini, nequaquam praveniemus eos qui obdormierunt Quoniam ipse Dominusinjussuet in voce archangeli ac in tuba Dei descendet de celo, 91 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 99 el mortui in. Christo resurgent primum : deinde À «xx ἀπ᾿ οὐρανοῦ, ταὶ o! νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστ Ίσοντι nos qui vivimus qui relinguimur, simul, cum πρῶτον * ἔπειτα οἱ ζῶντες ἡμεῖς oi περιλειπόµενοι dua illis rapiemur in nubibus in occursum Domini συν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἓν νεφέλαις, εἷς ἀπάντησιν aera : el sic semper cum Domino erimus. Proin- τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, xal οὕτως πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσό- de consolemini vos mutuo in verbis his. μεθα. Ώστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις τού- τοις. 5 Magnum dicturus erat mysterium, et propterea — Méya ἔμελλε λέγειν µυστήριον, xal διὰ τοῦτο τὸ ut fides adhiberetur observavit, Non noster, inquit, ἀδιόπιστον ἐφύλαξεν, Οὐχ ἡμέτερως, φησὶν, ὁ λόγος, sermo est, sed Domini, « In verbo Domini. » For- ἀλλὰ τοῦ Κυρίου, « Ἐν λόγῳ Κυρίου, » Ίσως καὶ tassis etiam hoc unum erat arcanorum : nonau- τοῦτο ἓν ἦν τῶν ἀῤῥήτων, Πάντα δὲ οὐκ ἑξῆν * τοῦτο tem omnia eloqui licitum erat, sed beneistud. δὲ ἐξῆν λαλῆσαι, » Ότι ἡμεῖς, » Οὐ περὶ ἑαυτοῦ « Quod nos, » Non de seipso hoc dicit, neque — *oX:d. φησιν. Ob γὰρ ἔμελλε ζῆν σωματικῶς ἕως τό- enim usque ad id tempus corporaliter victurus τε, ἀλλὰ λόγου χάριν τὸ ἑαυτοῦ λέγει πρόσωπον. erat, sed suam personam verbi causa profert. «Οἱ ζῶντες. » Ίώντας τὰς ψυχᾶς, κοιµηθέντα δὲ τὰ « Qui vivimus, » Vivere dicit animas, dorm re ve- ῃ σώματα λέγει, Οὐκ ἂν οὖν προλάθωσιν αἱ ψυχαί * rocorpora. Nequaquam igiturantevertent anima, πρῶτον γὰρ ἐγείρεται τὰ σώματα, ἵνα αὐτὰ ἀπολά- sed primum excitabuntur corpora, ul anime illa Όθωσιν αἱ ψυχαὶ, ἃς καὶ περιλιµπάνεσθαι, φησὶ, διὰ resumant: quas etiamrelinquidicit propter immor- τὸ ἀθάνατον. O yàp ἂν εἰ μὴ περὶ ψυχῶν ἔλεγεν εἷ- talitatem. Nisi enim de animabus locutus esset, Ίε τὸ, Ημεῖς οἱ ζῶντες ol περιλείπόμενοι, τελευτή- nequaquam dixisset: Nos qui vivimus qui relin- σειν pov. quimur, cum eliam moriturus esset. Ait ergo ; Nos anima viventes nequaquam corpora anlevertemus in resurrectione, scd una cum ipsis resurrectione Iruemur. Ita habet divus Methodius libro De ru- surrectione. 174 « Qui delinquinur. » Siquidem qui tunc vivi reperientur, in puncto temporis, in Λέγει οὖν, Ὅτι οἱ ζῶντες αἱ ψυχαὶ, οὐκ ἂν τὰ σώματα προφθάσωµεν iv τῇ ἀναστάσει, ἀλλὰ μετ αὐτῶν τῆς ἁναστῴσεως τευξώμεθᾳ. Οὕτως 6 bv ἁγίοις Μεθόδιος, ἐν τῷ « Περὶ ἀνχστάσεως » λόγῳ. « Οἱ περιλειπόμενοι. » Τότε γὰρ οἱ εὑρισκόμενοι ζῶν- τες, iv ἁτόμῳ, ἓν ῥιπῃ ὀφθαλμοῦ ἀλλαγήσονται, ὡς ἐν τῇ πρὺς Κορινθίους πρώτῃ φησίν,. « OD μὴ φθά- momentooculi immutabuntur, quemadmodem in σωµεν, τουτέστι, προφθάσωμεν, 5 προλάθωμεν. priore ad Corinthios Epistola dicit 15. «Nequaquam Ἐπειδὴ γὰρ εὐχερὲς ἔδόχει, τοῖς τότε φθασθέντας praeveniemus. » Nam φθέσωμεν sumitur loco com- ἓν ζωῇ, ἀλλαγέντας iv ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἁρπασθῆναι positi προφθάσωµεν, id est antevertemus. Quo-(,fizsp τοὺς χόνιν γεγονότας, φησὶνο ὅτι ol ζῶντες ο) niam enim promplius videbatur, ut ii qui ad lem- — 9. προφθάσωσι τοὺς τελευτήσαντας, τοσαύτη του pus vitam produxissent, in momento oculi iumu- ἀνιστῶντος ἡ δύναμις,. « Ότι αὐτὸς ὁ Κύριος. » tati raperentur, quim hi qui janincineres essent Καὶ τὴν αἰτίαν λέγει τοῦ μὴ προληφθῆναι τοὺς redacti, dicit quod videntes nequaquam przvenient προαποθανόντας. -- «Ἐν κελεύσματι. » [Φ2Τ.] Ἐν eos morluos, ian!a erit polen!ia resuscilanlis. τῷ αὐτὸν κελεῦσαι, xal iv τῷ τὸν ἀρχάγγελον φω- « Quoniam ipse Dominus. » Causam dicil cur non. vetv, καὶ iv τῷ τὰς σάλπιγγας ἠχεῖν, καταθήσεται. sint praventuri eos qui prius morlui erant, — Κελεύει piv ὁ Κύριος, καὶ φωνεῖ ὁ ἀρχάγγελος c, « In jussu. » Simul ut ipse jusserit, οἱ archangelus Δεσποτιχὸν κέλευσμα, καὶ ἡχοῦσιν al ἄλλαι τάτεις vocem emiserit, ac lubz sonucrint, descendet. αἱ οὐράνιαι, ἃς τροπικῶς σάλπιγγας καλετ, ὥσπερ Jubet quidem Dominus, et voce edit archangelus καὶ τὸ ἠχοῦσιν, ἀλλ ὁ μὲν Κύριος, ὅπερ ἔφημεν, xs- jissum Dominicum : sonumque emittunt caeteri λεύει,. Ὁ δὲ ἀρχάγγελος τὸ Δεσποτικὸν κέλευσμκ ordines celestes, quos figurative tubas appellat, μηνύει τοῖς ὑπ αὐτὸν, ol oi δικκονοῦσιν αὐτὸ, quemadmodum etiam sonum edere dicit: sed Do- καὶ διηχοῦσιν εἷς τὰ τοῦ κόσμου πέρατα. Καὶ οἱ νε- minus quidem, veluti diximus, jubet, archangelus —xpol οἱ ἔκ πάσης τῆς οἰκουμένης ἀνίστανται καὶ συν- vero Dominicum jussum nuntiat sibi subditis : p 4yovczt. Όρα δὲ πῶς εὐφυῶς καὶ λεπτομερῶς ύπο- porro hi administrant ipsum, et usque ad mundi γράφει τὴν τῶν νεχρῶν ἀνάστασιν, ἵνα μᾶλλον ταῖς lerininos intonant. Et. mortui quotquot. sunt ex universo orbe, resurgu: taccongregantur. Animad- verte aulem quam scite ac subtiliter describat inortuorum resurrectionem. quoauditorum menti- bus magis imprimaltur. « In voce Archangeli. » Vocem dicit archangeli qua ad congregsnduin subjectis przcipiat angels, ut onmes pa atos red lant tanquam adveniente judice Siquidem ut, ques accepit, terra. relé!at in. iminortalitatem . commulatos, iJ Christi preceptum eflicit : ut aulem qui ad postrema usque mundi loca di- 1$ [ Cor xv, 52. τῶν ἀκροατῶν εἴη ἐντετυπωμένη διανοίαις. « "Ev quit ἀρχαγγέλου. » Φωνὴν ἀρχαγγέλου φησὶ, τὴν ἐπὶ τὸ συνάγειν τετχγµένοις ἀγγέλοις ἐγχελευομένην, πάν- τας ἑτοίμους ποιεῖν, ὡς τοῦ κριτοῦ φθάσαντος, Τὸ μὲν γὰρ ἀναδοῦναι τὴν γην οὓς ἐδέξατο iv ἀφθρρσᾳ µετεαθληθέντας, τὸ χέλευσµα ποιεῖ τοῦ Χριστοῦ. Τὸ 6: τοὺς tl; τὰς ἐσγατιὰς τοῦ χόσµου διεσπαρµένους, cii ἓν συναχθῆναι, ἄγγελοι παχρασχευάζουσιν, ἀρχαγγέλου τοῦτο ἐγκελευομένου, « Καὶ ἓν σάλπιγγι θεοῦ. » Τού- των ἄρχ τῶν σαλπίγγων τύπος σαν αἱ àv τῷ ὁρει Σινᾶ, "Att γὰρ βασιλέως ἐφισταμένου, εἰκότως σάλ- 93 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 94 πιγγες ἠχήσουσι, Σάλπιγγας δὲ χαλετ τὰς ἀγγελικὰς A persi sunt, in unum congregentur, angeli per- δυνάμεις, ὅτι ὥσπερ dà σἀλπιγξ οὐδὲν ἴδιον ἦχετ, ἀλλ' ὅπερ ἂν ὁ τεχνίτης ἐμπνεύσῃ, οὕτως xal αἱ τοῦ Θεοῦ σάλπιγγες οὐδὲν ἴδιον τολμῶσιν ἠχῆσαι, ἀλλ᾽ ὅπερ ἃ xowóc Δεσπότης xal Δημιουργὸς διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου αὐτοῖς ἐγχελεύσῃ. » Καὶ οἱ νεκροὶ iv Χρι- cup. » Οἱ ἐν Χριστῷ, τουτέστιν, οἱ πιστοὶ, πρῶτον ἀναστήσονται, οἱ δὲ λοιποὶ ἔσχατοι, ὡς μὴ ἁρπάζεσθχι, µήτε ἀπαντᾷν µέλλοντες. ficiunt jubente hoc Archangelo. « Ac in tuba Dei.» Harum sane tubarum typus erant que fuerunt in monte Sina. Etenim tanquam appropinquante rege merito tubseresonant. Tubasautem vocat angelicas potestates, quod quemadmodum tuba nihil qnod suum est intonat, sed quodcunque artifex insuf- flaverit : ita et Dei tuba nihil proprium sonare prasumunt, sed quidquid communis Dominus ac Conditor per archangelumeis preceperit. « Et mortui in Christo. » Qui in Christo sunt, » id est, fideles primo resurgent, czteri vero postremi tanquam non rapiendi neque obviam venturi. , Ἔπειτα Ἁμεῖς ol ζῶντες. » Μετὰ τοῦτο, φησὶ, καὶ των ζώντων καὶ περιλιμπανομένων ὅσοι ἄξιοι, dux cot προτετελευτηχόσιν ἁρπαγησόμεθα, φησί. M3, οὖν νοµίσητε τοὺς νεκροὺς ὀυσχερεστέρως, ἔγεί- ρεσθαι. Ἡ γὰρ ἁρπαγὴ ἅμα ἔσται. » Ἐν νεφέλαις. ϱ Ἐν τῷ τοῦ θεοῦ ὀχήματι, Καὶ γὰρ καὶ τὸν Χριστὸν νεφέλη ὑπέλαθεν. El ἔρχεσθαι δὲ μέλλει, τί δή ποτε ἁρπάζονται οἱ πιστοί» ἵνα ὑπαντήσωσι᾽ τιμῆς δὲ τοῦτο. Ὥσπερ γὰρ βασιλέως εἰς πόλιν εἰσερχομένου, ol μὲν Év- τιµοι ὑπαντῶσιν, ol δὲ κατάδικοι ἔσω µένουσι τὸν xpi- τὴν, οὕτω xai τότε oi μὲν δικαίοι ἁρπάζονται, ol ài ἁμαρτωλοὶ, xv πιστοὶ dot, µένουσιν. € Εἰς ἀέρα. » Διὰ «γὰρ νεφελῶν εἷς ἀέρα ἀπελεύσονται, τουτέστι͵ µετέω- pot, « Πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα. » Εἶτα λέγει xai την χορωνίδα τῆς µακαριότητος, τὸ εἶναι σὺν Χριστῷ πάντοτε. — [ΦΩΤ.] ᾿Ἐπιστήσεις δὲ ὅτι τὴν ἄναστα- σιν διαγράφων, οὐκ ἐμνήσθη ῥητῶς τῶν ἐπὶ τιµω- pav καὶ χόλασιν ἀνισταμένων, Τοῦτο δὲ διὰ τρεῖς ατίας, οἶμαι, ποιεῖ. Πρῶτον μὲν ὅτι παραμυθούµενος τοὺς θεσσαλονικεῖς, τὴν ἀναστάσεως μνημονεύει. 0) θέλω γὰρ ὑμᾶς, φησὶ, περὶ τῶν κεχοιµηµένων ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπῆσθε. Οὐκ ἔδει οὖν παραµυθεῖ- σθχει μέλλοντα, χαταμιγνύειν τὰ σκυθρωπά, Ποταπὴ γὰρ παράκλησις, τιµωρίκ καὶ κόλασις διηνεκὰς, καὶ σχύτος, xal σκώληξ, καὶ mop; Μάλλον μὲν οὖν tl xal οὕτως ἔγραφεν, ἐπέτεινεν ἂν τὴν λύπην, ἀλλ᾽ o) παρεκάλεσέ ποθεν τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Δεύτε- pov ὅξ, ὅτι πιστοῖς διηγεῖτο τὴν ἀνάστασιν Εἰκότως o0» οὐ μνημονεύει τῶν εἷς τιµωρίαν ἀπαχθησομένων. Οἱ γὰρ πιστοὶ κατὰ τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς πολι- τευόµενοι, οὐδεμιᾶς τιμωρίας λαμθάνῳσι πεῖραν, ἀλλ ἐν ἀῑλδψ χαρ καὶ εὐφροσύνῃ διατε- λοῦσιν. Οὐκ 3 οὖν χρεία ἀλλοτρίων παθῶν μνήμην καὶ χάχωσι» iv τῇῃ τοῖς πιστοῖς ἑτοιμαζομέντῃ Odin ναὶ τρυφῖῇ καὶ µακαριότητι, καὶ τύτε πιστοῖς γά- Φοντι, ποιεῖσθχι. Τρίτον δὲ, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὴν ἀνάστασιν, xai δι’ ὃ γέγονε, καθ) αὐτὸ νῦν ἑξηγεῖται, Καὶ γὰρ «v ἀνάστασιν 6 θεὺὸς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀγθρώπων πάντων, καὶ ἀφθχρσίᾳ xxl ἀφρόστρ δόξῃ καὶ χαρᾷ, καὶ ἀπολαύσι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐποίησε. Την vxo κόλασιν, τῷ διαδόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτού. ὡς καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίνψ φησίν, αλλ᾽ o) τοῖς ἀνθρώποις ἡτοίμασεν. El δέ τινες οἰκείχις µοχθηρίαις, ἀντὶ τῶν ἑτοιμασθέντων αὐτοῖς ἀγαθῶν, τὰ τῷ διχθόλῳ ἑτοιμασθέντα ἐχλέγονται, οὐ παρὰ τὴν Δεσποτικὴν φιλανθρωπίαν καὶ πρόνοιαν τοῦτο 14 Psal. xcvi, 2 ; Act. 1, 9. 4175 « Deinde nos qui vivimus. » Postmodum, inquit, quotquot inter viventes digni fuerimus si- mul cum his qui antea mortui fuerant, rapiemur. Neque igitur existimelis mortuos difficilius resur- recturos ; simul enim erit oinnium raptus. eIn nu- bibus. »In Dei vehiculo. Siquidem Christum quoque nubesassumpsit!4. Verumsi venturus est, in quem finem rapiuntur fideles ? Ut cccurrant ; est autem hoc honoris. Quemad:nodum enim dum rex civita- tem aliqam ingreditur, alii quidem parati occur- runt, alii vero damnati judicem intus exspectant : ita et tunc justi rap'entur : peccalores vero, quan- quam fidelesfuerint, exspectabunt. e In aera. » l'er nubes namque in aerem pervenient, hoc est, subli- mes. « Sempercum Domino erimus. » Deinde addit el felicitatis coronidem, nempe sempor esse cum Christo. — Animadverles autein quod resurreclio- nem describens nullam fecit aperle mentionem C eorum qui ad supplicium et ultionem resurgunt. Id autem ob tres, ul opinor, causas facit. Primum quidem quod ut Thessalonicenses consoletur, re- surrectionis meminit ; Nolo enim vos '*gnorare, ait, de his qui obdormierunt, ne moereatis. Non ergo eum qui consolationem erat allaturus, tristia per- miscere oportuit. Qualis enim fuisset consolatio supplicium et ultio perpetua, tenebre, vermes et ignis? llaque si ita scripsisset, moerorem polius intendisset, et nulla ex parteanimabus eorum con- solationem attulisset. Secundo autem quia fide'ibus resurrectionem exponebat. Merito ergo eorum non meminit qui sint in supplicium abducendi. Fideles namque quijuxtaDominicaconversantur pracepta, nullius poeuz capiunt e» per'entiam, sed in perpe- tuo gaudio ac lalitia degent. Nulla itaque necessi- tas erat alienorum malorum facere mentionem, et inducere afflictionem in parata credentibus gloria et deliciis ac beatitudine, el potissimum, qui tunc fidelibus scriberet. Tertio vero quia ipsum resur- reclionis m:slerium, et propter qui:l fac a sit, pa- riler nunc exponit. Etenim resurrectonem fecit l'eusadsalutem omnium hominum e; immortalita- lem ac inenarrabilem gloria:u et gaudium, otterno- rumque fruitionem bonoruimn. Siquidemsupplicium diabolo et angelis ejus, quemadmodum dicit etiai in Evangelio, nun autem hoininibus, preparavit. 171 Quod s&i quidam suis nequitiis pro praeparatis 95 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI . 96 sibi bonis ea qua diabolo sunt preparata, eligunt, A γίνεται. Διὸ καὶ 8 θεῖος Παῦλος αὐτὴν vh» φύσιν της id non fit juxta Dominicam benignitatem ac provi- dentiam. Idcirco divus Paulus ipsam resurreetio- nis naturam referens, et propter quid ipsam Deus prodncat, merito eorum non meminit qui in suppli- cium abducuniur: (neque enim fit proptersuppli- cium, sed propter mercedis retributionem, «Proin- de consolemini vos mutuo. » Ne moereatis sicul et ceteri qui spem non habent. CAPUT τι. Quod repente venturus sit Christus, oportet itaque siu- diose paralum esse fide, spe, charilate, honore, pace longanimitate, discendi amore. V, 1-3. Porro de temporibus εί articulis tem- porum, fratres. non est. opus ut vobis.scribam. Jpsi enim plane scitis, quod dies ille Domini, ut ἀνχστάσεως xxl ἐφ d ταύτην ὁ ἀΔημιουργὸς ὑφ- ἰστησι λέγων, τῶν slc τιµωρίαν ἀχθησομένων, (οὐ γὰρ ἐπὶ τιµωρίᾳ, ἀλλ ἐπὶ «µιαθαποδοσίᾳ γίνεται,) εἶκό- τως οὗ μνηµονεύεει..α Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλοις,ν εἰς τὸ μὴ λυπεῖσθαι ὡς οἱ ,λοιποὶ οὐ uh ,ἔχοντες ἐλπίδα. ικΕώλλ.ς,. «€ Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥξειν τὸν Ἀριστὸν,, ὥαγε δςῖν εὖ- ερεπἰζεσθαι σπουδή, πίστει, ἐλπίδι ἀγαπῃ, τιµῃ, εἷ- prn, μακροθυμίᾳφ, φιλοµαθείᾳ. » « Περὶ δὲ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν, ἀδελφοὶ, o) χρειαν ἔχετε ὑμῖν γράφεσθχι. Αὐτοὶ γὰρ &xpi- θῶς οἴδατε, ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου, ὡς χλέπτης ἐν fur in nocte, ita venturus sit. Cum enim. dize- B νυχτὶ, οὕτως ἔρχεται. Όταν γὰρ λέγωσιν εἰρήνη rint : Paz et tuta omnia (unc repentinus eis im- minet interitus, sicuti dolor purtvs mnlieri pra- gnanti, nec effugient. « Non est vobis opus. « Tanquam nullam adfer- ret utilitatem. Fortasse autem id noverat l'aulus, inter arcana id etiam cognitum habens. « Quod dies ille Domini. » Hoc et de communi consummatione dictum estet de propria cujusque. « Utfur. » Quare ut fur? Quia per hoc designat quod occultus sit ac repentinus. Et dicimus quod hoc multis modis u'ile δι. Primum quidem. Nam si quis postremum sci- ret diem, nulla illi virtutis cura esset, sed innumera καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος, ὥσπερ ἡ ὧδὶν τῇ iv γαστρὶ ἐχούσῃ, καὶ οὐ μὲ, ἐκφύ- γωσιν. » « Ob χρείαν ἔχετε, » Ὡς ἀσύμφορον. Ὁ δὲ γε Παῦλος ἴσως δει αὐτὸ, ἐκ τῶν ἁρβῥήτων xal τουτο µαθών,ε Ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου. » Τοῦτα xal περὶ τῆς χοινῆς συντελείκς εἴρηται, xal περὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου. | « Ὡς κχλέπτης. » Διὰ τἰ ὡς κλέπτης 5 Διὰ τούτων γὰρ, τὸ λαθραῖον καὶ αἰφνίδιον δηλοτ. Kal φαμεν ὅτι τοῦτο κατά πολλοὺς τρόπους ὠφέλιμόν ἐστι. Πρῶτον μὲν ὅτι, El δει τις τὴν ἐσχάτην ἡμέ- pav, οὐχ ἔμελλεν ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, ἀλλὰ pupa perpetrando mala extremo spiritu ad baptismum q ποιῶν xaxà, τῷ βαπτίσµατι πρὸς ἐσχάτας ἀναπνοὰς accederet, Secundo, quia multa peccata metu mor- s amputantur : quod si manifestum esset alicui se ad cerium tempus non moriturum, omnia intrepide commitleret. 177 Tertio quia si sciret quisquam quod omnino tali tempore moriturus esset, in con- tinua viveret animi tristitia : nunc autem ob incer- litudinem, continue in bona spe nutrimur. Quarto, quia neque ob id sancti premium haberent, quod semetipsos in incerta precipitent pericula. Sienim manifestum essel quod post tres annos consum- malio ventura esset, nec alio modo posset, omnes sane pericula despicerent, scientes quod ab illis nihil nocumenti essent accepturi : id. gutem quae virius esset ? Et hzec dicta sint, eo quod uniuscu- jusque etiam finis clam venturus sit. προσῄει. Δεύτερον, ὅτι πολλαὶ ἁμαρτίαι δέει τοῦ θανάτου ἀνακόπτοντχι, Ὡς εἴ χε δηλον A» ὅτι τέως νῦν οὗ τεθνήξεται τις, πάντα ἀδεως ἔπραττε. Τρί- τον, ὅτι εἰ δει τις ὅτι πάντως ἐν τῷδε τῷ χράνῳ τεθνήξεται, ἐν ἀθυμίᾳ διάγων διετέλει. Nov Ob τῇ ἁδηλίᾳ ἀεὶ bv χρησταῖς ἐλπίσι τρεφόµεθα. Τέταρτον, ὅτι οὐδὸ ὑπὶρ dw εἷς Χινδυνους ἀδήλους ἑαυτοὺς ῥίπτουσιν οἱ ἅγιοι, μισθὸν ἔμελλον ἔχειν. El. γὰρ ἣν δηλον ὡς μετὰ τρία ἔτη τυχὸν τελευτήσει, καὶ ἄλλως οὐκ ἔνι, ἅπαντες ἂν τῶν κινδύνων κατεφρονήσαμεν, εἰδότες μηδὲν ἐκ τούτων βλάπτεσθαι * ὅπερ mola àoc- ví; Ταῦτα δὲ εἴρηται, ὡς καὶ τῆς ἑκάστου ἰδίας τελευ- τῆς λαθραίως ἑρχομένης, D;ctum est enim quod sententia illa : Dies illeD — Etgnzzi γὰρ ὅτι, Ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυ- Domini, ut fur in nocte ita venturus est, et com- municonsummalioni aptatur el propri: cujusque Cum enim dixerint, « Pax et tuta omnia. » Hoc eliam ad ipsorum dixit consummationem. Neque enim ob, id inquit, quod in prosperitate degant qui vobis molesti sunt, existiment non venturum es: e finem : omnino enim veniet. « Tuncrepentinus eis.» Neconsolationeomnino careat supplicium no- centium et fraudulentorum: et preterea ne cognito ine plane crudeliter et inhuinane imbecillioribus insultando qui: potentiores sunt, ad blasphemiam ac desperationem compellant. Et quomodo ait re- pentinum imminere interitum, cum Elias antea κτὶ οὕτως ἔρχεται, ἁρμόζει δὲ καὶ ἐπὶ τῆς χκοινῆς cov- τελείας, καὶ Ἐπὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου. Όταν γὰρ λέγωσιν, « Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, » Τοῦτο xal πρὸς παραμυθίαν αὐτῶν εἶπε. Μη γὰρ ἐπειδὴ, φησὶν, Ev εὐημερίᾳ διάγου-- σιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμᾶς, προσδοκήσωτι μήτε ἥξειν τὸ τέλος * ftt γὰρ πάντως. € Τότε καὶ αἰφνίδιος αὐτοῖς. » "Ivz μὴ ἀπαραμύθητος παντελῶς γένοιτο ἡ τιμωρία τῶν ἀδικουμένων xai πλεονεκτουμένων, xal ἔτι ἵνα μὴ προειδότες τὴν τελευτὴν, ἀνηλεῶς ὅλω» καὶ ἀφι- λανθρώπως τοῖς ἀσθενεστέροις οἱ ὀυνατώτεροι ἔπεμ- θᾳίνοντες, εἷς βλααφημίαν xal ἁμηγανίαν συνελάσωσι. Καὶ πῶς αἰφνίδιον λέγει ἔρχεσθχι τὸν ὄλεθρον, τοῦ Ἡλίο, προερχοµένου καὶ τοῦ Αντιχρίστου; (Φαμὲν 97 COMMRNT. IN EPIST. I AD THESSAL. 98 ὅτι, τοῦ μὲν τέλους σηµεῖα ταῦτα, τῆς δὲ παρουσίας A venturus sit et. Antichristus ? Dicimus quod hsec τοῦ Χριστοῦ οὖκ ἔτι, Αἰφνίδιος γὰρ ἔσται. « Αὐτὸς δὲ ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. « Καλῶς δὲ ὁξ τὸ ὑπόδειγμα τέθειχε τῆς ἓν Ὑαστρὶ ἐχούσης. Καὶ 131p καὶ αὗτη σηµεῖα μὲν ἔχει τοῦ τόχου πολλὰ, αὗττις δὲ τῆς pac & τῆς ἡμέρας οὐχ ἔτι, Αλλως ὃξ καὶ διὰ τὸ τῆς οδύνης δριμὺ, sl; μέσον ταύτην Ίξε. Ὁ ài Χρισιὺς χαὶ θεός μου, περὶ τῆς συντελείας μνημονεύων, τω το Adr χαὶ τοῦ Νῶε παραδείγματι ἐχρήσατο. Ταῦτα περὶ τῆς χοινῆς συντελείας. Ἡ γὰρ ἰδία ἑκάστο, οὐδὲ ἀμφίθολόν ἔστιν ὅτι οὕτως ἔσται. € Καὶ οὐ μἡ ἐχφόγωσι, » Τόν τε πόνον καὶ ὀλεθρον, οἱ την εἰρήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν λέγοντες, Περὶ ἁμάρ- τωλῶν δὲ λέγει. é ὙΎμεις δὲ, à ἡμέρι ὑμᾶς ὡς κλέπτης καταλάθῃ, Πάντες ὕμεις υἱοὶ φωτός ἔστε, καὶ υἱοὶ ψμέρας. οὔκ ἐσμεν νυχτὸς οὐδὲ σκότους. Ἆρα οὖν μὴ κχαθεύ- λοιποὶ, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ γὰρ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύ» ἔουσιν, καὶ οἱ μεθυσκόµενοι͵ νυκτὸς, µεθύουσιν, "Hato δὲ ἡμέρας ὄντες, γήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης, χαὶ περιχεφαλαίαν, ἔἐλπίδα σωτη- ρίας. » « Ox ied id» σκότε. » Ἐν βίῳ ὑπὸ ἁμαρτιῶν σκοτιζομένῳ, ἵνα ἡ ἡμέρα ὑμᾶς oq κλέπτης κατα- λάδι. Τί οὖν ; Καὶ αὐτοῖς οὐκ ἀδήλως ἐφίσταται» Ναί. οὐδὲ γὰρ πρὸς τὸ, μὴ ἁδήλως μέλλειν ἐφίστασθαι, c eignen τὸ, Ὡς αλέπτης, ἀλλ᾽ ὅτι οὐκ ὀπίδουλος ft. à ἡμέρα ἡμῖν, οὐδὲ ἐπὶ κακῷ xxl ζημείᾳ, ὥσπερ Ó χλέπτης. Οὗτος γὰρ in χαχῷ ἄπεισι πρὸς οὓς ἄπεισι. ε Υοὶ φωτός late, » Ὥσπερ γὰρ υἱοὶ γεέννης λέγονται, oi τὰ γεέννης ἄξια πράττοντες, xal viol ἀπειθείας οἱ ἀπετθετς * οὕτως olol φωτὸς καὶ ἡμέρας, οἱ τὰ δίκαια καὶ πεφωτισμένα πράττοντες. Οὔκ ἔσμευ νυκτὸς, τουτ- έστιν, ἁμαρτίας υἱοί. » Μὴ καθεύδοµεν. » Οἷον ἀπὸ τῶν παλῶν ἔργων μὴ ῥήυμῶμεν, « Καὶ υήφωμεν. » ᾿Επίσφασις ἐγρηγόρσεως, τὸ νήφειν. Ἔνι γρ καὶ ἑτρηγορέναι, xal μηδὲν διαφέρειν καθεύδοντος, ὡσεὶ ἔλεχε * Νηφόντως τὰ ἀγαθὰ πράττωμεν, καὶ τὸν ohttiov βίον οἰκονομῶμεν. » Οἱ γὰρ καθεύδοντες, vox: καθεύδουσι. » Καθεύδειν φισὶ τοὺς ávevtp- γήτως ἔχοντας πρὸς τὴν τῶν κκλῶν ἐργασίαν, τουτ- ἐστι, τοὺς ἁμαρτάνονιχς, ἸἘπεὶ οὖν κατὰ τὸ ἀχό- signa quidem finis erunt. aclventus autem Christi non ila, nam hic repentinus eril. « Ipse enim red- del unicuique juxla opera sua 15. « Et recte exem- plum posuit mulieris pregnantis. Etenim hac quo- quesigna quidem partus habet multa, ipsius autem liora aut diei non ita. Álio vero modo etiam dolo- ris terroreta hanc in medium adduxit. Christus aulem οἱ Deus meus de consummatione faciens mentionem, exemplo Lot et Noe usus est 16. Hzc de communi consummatio: nam de propria cu- jusque, nemini dubium quin hoc modo futura sit. « Nec effugient. ο Laborem ac interitum, qui pacem ὃς tula omnia esse dicebant. Loquitur autem de peccatoribus. ἁδελφοὶ, οὖκ ἑστὲ ἐν σχότει, tva p — V, 4-8. At vos, fratres, non estis in. tenebris, ut t0$ dies ille tanquam fur opprimat. Omnes vos filié lucis estis ac filii diei. Non sumus noctis ne- que tenebrarum. 38 Proinde ne dormiamus sicul el colleri, sed vigilantes οἱ attenti simus. Nam qui dormiunt, nocle dormiunt : el qui ine- briantur, noctu ebrii sunt: αἱ nos qui sumus diei vigilantes et attenti simus, induti thoracem fidei et charitatis, et galeam spem salutis. « Non esiis in tenebris. » In vita peccatis obte- nebrata, ut uos dies ille tanquam fur opprimat. Quid ergo ? annon ipsis quoque incertus imminet? Utique. Verum non est dictum : Tanquam fur. propter hoc quod incertus immineat, sed quod non per insidias dies ille nobis venturus sit, neque ad malum, ac damnum, quemadmodum fur : nam bic ob malum accidit ad quos accedit. « Filii lucis estis. » Quemadmodum enim filii gehennae dicun- tur qui opera di;na gehenna faciunt, et filii inobe- , dientiz, non obtemperantes : ita quoque filii lucis ac diei, qui justa ac illuminata faciunt opera. Non sumus noclis, hoc est, peccati filii. « Ne dormia- mus. » Hoc est, neiu bonis operibus segnes effi- ciamnur. « Et attenti simus. » Intensio vigilanti est attentum esse. Contingit enim vigilare et nihil a dormiente differre. Est ergo ac si diceret : At- tente bona operemur, et propriam vitam dispense- inus, « Nam qui dormiunt, nocle dormiunt. » — Dormire dicit eos qui non laborant ad bono. λόυθον οἱ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύδουσιν, ὑμᾶς οὐ Drum operationem, id est, peccatores. Quia igitur δεῖ καθεύδειν, ἡμέρας καὶ ob νυχτὸς ὄντας lox, ὡσεὶ eUrty * οἱ ἁμαρτάνοντες ἐν τῷ ζόφῷ τῆς ἅμαρ. τίας Soon, Τοὺς δὲ τὰ δίκαια πράττειν προαι- ῥοφμένσος, οὗ δεῖ καθούδειν, olov ἁπρακτεῖν ἀρετῆςο πεὶ μήτε διαφέρουσι 7h νυχτὶ τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ τῷ φωτὶ της ἀρετῆς xal Οιχαιοπραγίας. » Καὶ οἱ μιθυσκόμενο νυκτὸς µεθύουσι. 0 Μέθην ἐνταῦθα, οὐ τὴν ἐξ οἴνου µόνον λέχει, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἁμαρτη- µάτων ἀχλὺν καὶ σκότωσι. « Ἡμεις δὲ ἡμέρας ὄντες. » Olov viol, € ᾿Ενδυσάμενοι θώρακα. » Άνω εἶπε, δεῖν ἐγρηγορέναι xal νήφειν, νῦν προστίθησιν, 355 Rom. α, 6. consequens est, ut qui dormiunt, nocte dor- miant, vos dormire non oportet qui diei filii estis el non noctis: acsi diceret : Peccatores in caligine peccati degunt; qui vero justa opera agere elege- runt, non oportet dormire sive ab opere virtutis cessare : quandoquidem non per noctem peccati sunt ceteris preestantiores, sed per lucem virtutis ac juste actionis. « Et qui inebriantur, nocti ebrii sunt. » Ebrietatem hic dicit non eam solum quse ex vino oritur, sed ex peccalis productam caliginem ac obtenebrationem. « At nos qui sumus diei. »Puta !6 Matth, xxiv, 37; Luc. xvii, 26. 99 ORCUMENII! TRÍCCUE EPISCOPI 100 filii. « Induti thoracem. Superius dixil opus esse A ὅτι πρὸς τούτοις, xol χαθωπλισμένους εἶναι χρή. vigilare et attentos esse, nunc addit quod preter hiec etiam armatos esse oporteat, quandoquidem si diabolus exarmatos invenerit, impete! ac offendet, etiam si maxime vigilemus et attenti simus. 179 Thoracem vero dicit fidei ac charitatis propter so- liditatem ac indivisibilitatem ipsorum : talem enim oportet esse (idem ac charitatem. Ad eum autem qui has habet, accessum habere nequeunt diabolica tela. « Spem salutis. ο Etenim spes salutis, loco galee maxime necessaria» inter ea que in nobis sunt, nonsinit mentem ad malum impelli.Siquidem galea tutissime servat caput. Alibi quoque fidem, Ἐπεὶ ἁόπλους εὗρὼν 6 διάθολος, ἐπηρεάζει, κἂν μάλιστα γρηγορῶμεν καὶ νέφωµεν, θώρακα δὲ φησι πίστεως val ἀγάπης, διὰ τὸ στεῤρὸν αὐτῶν καὶ ἄτμητον. Τοιαύτην γὰρ εἶναι δεῖ τὴν πίστιν καὶ ἀγά- πην. ᾿Απρόσιτα δὲ τῷ ταύτας ἔχοντι τοῦ διαθόλου τὰ βέλη. « 'Emióx σωτηρίας. » 'H γὰρ ἐλπὶς τῆς σω- τηρίας τάξει περικεφαλαίας τὸ ἀναγκαῖον τῶν ἐν ἡμτν, τὸν νοῦν οὐκ iq περιτραπΏνχι, Καὶ γὰρ ἡ περικεφαλαία, τὸ καιριώτατον σώζει τὴν κεφαλήν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὴν πίστιν xal τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἀγάπην προτίθησι τῶν λοιπῶν ἀρετῶν, καὶ vuv ταύτας πτᾶσθαι χελεύει. spem et charilatem cseteris preponit virtutibus, et nunc has habere jubet. V.9-13 Quoniamnon constituitnosDeusad iram, ῃ sedad consecutionem salutisper Dominummostrum περιποίησιν Jesum C hristum,quimortuus est pro nobis,ut sive Ἰησοῦ — Xpurtoó, τοῦ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν, vigilemussivedormiamus,sempercumillo vivamus. vx εἴτε γρηγορῶμεν, εἴτε καθεύδωµεν, dpa σὺν θιιαφγορίεν adhortemini vos mutuo, οἱ edificetis αὐτῷ ζήσωμεν. Διὸ παρακαλεῖτε αλλήλους, xai singuli singulos sicul el facitis. Rogamus autem οἰκοδομεῖτε εἷς τὸν ἕνα χαθὼς καὶ ποιεῖτε. 'Epu- v0$, [ratres, ut agnoscalis eos qui laborant inter τῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, εἰδέναι τοὺς χοπιῶντας 0s οἱ qui presunt vobis in Domino, ac admonent ἓν ὑμῖν, καὶ προϊσταμένους ὑμῶν ἓν Kuphy, xal vos, εἰ existimale illos vehementer supra modum υνουθετοῦντας ὑμᾶς — xal Ἀγεῖσθαι αὐτοὺς ὑπερ- esse in charitate, propter opus illorum. Pacem Εκπερισσοῦ ἓν ἀγάπῃ διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν. Εἱρηνεύετε iv habete in vobisipsis. ἑαυτοῖς. » Hiec, inquit, habenba sunt nobis arma. Quando- Ταῦτα δὲ ἡμῖν, φησὶ, Χρητέον τὰ ὅπλα, ᾿Επειδὴ quidem neque Deus constituit neque designavit, καὶ ὁ Οεὸς οὐχ ἴθετο, οὐδὲ ἀφώρισεν, οὐδὲ ἐπὶ τού- neque proplerea fecit nos, ut iram suam excipe- vp ἐποίησεν, ἵνα της ὀργῆς αὐτοῦ γενώμεθα δεχτι- remus, sed ut salvos faceret nos. Quoniam igitur xoi, ἀλλ' ἵνα σώσῃ ἡμᾶς. Ἐπεὶ οὖν θέλημα θεοῦ τὸ Dei voluntas est ut. nos salvi simus, ipse etiam C σώζεσθαι ἡμᾶς, αὐτὸς καὶ συνεργήσει πρὸς τὴν τῶν adjuvat nos ad horum armorum acquisitionem, ὅπλων τούτων χτῆσιν, «AX εἷς περιποίησιν σωτη- « Sed ad consecutionem salutis » Sed sibiispi ῥίας. » αλλ' ἑαυτῷ, φησὶ, περιποίήσατο ἡμᾶς, καὶ acquisivit nos, et veluti ad possidendum nactus οἷον ἐχτήσατο ἡμᾶς, δοὺς ὑπὶρ ἡμῶν τιμήν, Ov est dato pro nobis pretio, nempe inler ea quee ha- εἶχε τὸ τιµιώτατον * τὸ γὰρ αἷμα τοῦ Μονογενοῦς bebat, pretiosissima: sanguinem enim Unigeniti δέδωκεν, Έχοντες οὖν, φησὶ, τῆς ἀγάπης το Oto) dedit. Cumigitur habeamus,inquit, argumentum di τὸν ἔλεγχον, πίστιν ἔχωμεν τήν εἷς αὐτὸν ἀγάπην, lectionis Dei, fidem habeamusquaeadipsumest:di- τήν τε εἷς αὐτὸν xal τὸν πλησίον, ἐλπίδα χρηστὴν lectionemqueet adipsumestet ad proximum: spem ὅτι σώσει οὓς ἑκτήσατο, « Ίνα εἴτε γρηγορῶμεν. » etiam bonam quod salvos faciet quod ad possiden- — A«x τοῦτο, δὲ, φησὶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν ὁ Χρι- dum acquisivit. « Ut sive vigilemus. » In hunc στὸς, ἵνα Ὑρηγορῶμεν, τουτέστι͵ ζῶμεν, sits καθ- autem finem pro nobis mortuus est Christus, inquit, εὔδωμεν, τουτέστι, εἴτε ἀποθάνωμεν, (ἄλλως γὰρ ut sive vigilemus, id est, vivamus, sive dormiamus, ὧδε τὸ καθεύδειν καὶ oby ὡς ἄνω ἐξέλαθεν,) Gua id est, moriamur (nam alio modo accipit hic dor- . σὺν αὐτῷ ζήσωμεν. Οἱ γὰρ τὰ εἰρημένα ὅπλα κτη- mire quam in superioribus) semper cum illo viva- ^ σάµενοι, συζήσουσι καὶ συµθασιλεύσουσι τῷ Χριστῳ. mus. Qui enim dicta arma possident, simul cum « Διὸ παραχαλεῖτε ἀλλήλους. » ᾿Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ Christo vivent ac regnabunt £80 « Quapropter ἰσχύουσιν οἱ διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν ἁπάντων vou- adhortemini vos mutuo. » Siquidem qui nos pos- — 0tcíav, xal ἑαυτοῖς τὸ παραῖνεῖν καὶ διδάσκειν sunt preceptores singulos admonere, committit αὐτοὺς ἐπιτρέπει, « Ερωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, » oiov πα- € Ότι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ Orbe sl; ópyhv, ἀλλ᾽ εἰς σωτηρίας, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Apsis, ut se mutuo exhortentur et doceant. « Ro. gamus autem vos, » sive exhortamur. « Ut agno- scalis eos qui laborant. » Deinde ne existi- ment quod przeceptores ipsorum removerit ex eo quod ipsis commiserit mutuam gubernationem et adhortationem, protinus menlionem fecit pre- ceplorum ipsorum. « Et qui praesunt vobis. » Nam si illos qui apud homines potentes presunt, omni dignamur bonore, multo magis oportet sa- cerdotes inhonore habere qui apud Deum preesunt, ρακαλοῦμεν. « Εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας, » Elta ἵνα μὴ νοµίσωσιν ἀποχεχινηχένχι αὐτῶν τοὺς διδασκά- λους διὰ τοῦ ἐπιτρέψαι αὐτοῖς τὴν ἀλλήλων οἶκοδο- μὴν καὶ παράκλησιν, εὐθέως τῶν διδασκάλων αὐτῶν μνήμην ἐποιήσατο, « Καὶ πῥοισταµένους ὑμῶν. » El γὰρ τοὺς ἐπὶ ἀνθρώπων ὀδωνατῶν προοϊσταμένους πάσης ἀξιοῦμεν τιμῆς, πολλῷ μᾶλλον δεῖ τοὺς Ἱδρέας, ol πρὸς τὸν Osbv προΐστανται. "Ὅθεν φησίν * € Ἐν Κυρίψ, » τουτέστι͵ κατὰ Κύριον προϊσταμέ- νους, ἤγουν ἐπὶ τοῦ Κυρίου προϊσταμένου. € Καὶ 101 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 109 ἡχγεῖσθαι αὐτούς. » Καὶ ἠγεῖσθαι αὐτοὺς iv ἀγάπῃ A Unde ait: 1 Qui in Domino, » hoc est, secundum τή ὑμῶν ὀφείλειν slvat, τουτέστιν, ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ἀξίους τοῦ ἀγαπᾶσθεαι, xal ο) μικρῶς, ἀλλ᾽ « ὑπερ- εκπερισσοῦ. » Πολλὴ 6i ἡ ἐπίτασις, τοῦ ὑπὲρ, xai τοῦ Éx. « Διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν, ». φησὶν, ὃ ἐπιτελοῦσιν εἲς Opa; Βαπτίσματος γὰρ καὶ διδαχΏς καὶ γνώ- σεως καὶ μυστηρίων µετοχῆς οὗτοι ὑμῖν slot µπρό- ξενοι. α Εἱρηνεύετε iv ἑαυτοῖς. » Ὁρᾶς ὅπως olótv ἕχθρας πρὸς τοὺς διδασκάλους τικτοµένας; Εξ ὧν γὰρ τὰ φαῦλα ἐλέγχουσι, xal τῶν χακῶν ἀπείργουσι, μισοῦνται, Χχίτοι ἀγαπᾶσθαι ὀφείλοντες. Domiaum, sive sub Domino praesunt. « Et existi- mate illos. » Et ducatis illos in charitate vestra debere esse : hoc est, ducite ipsos dignos esse qui diligantur : neque 14 exiguo modo, sed vehementer supra modum. Magnaestautem intersioin dictione ὑπερεκπερισσοῦ propter geminam compositionem, nempe propositionem ὑπέρ et ix. e Propter opus illorum, » quod przsiant erga vos. Siquidem hi vobis conferunt baptismum et doctrinam, scien- tiamque ac mysteriorum participationem. «Pacem habete in vobisipsis. » Vides quod noverit inimicitias oriri erga preceptores ? Etenim quoniam ea qua prava sunt arguunt, malosque coercent, odio habentur cum amari deberent. e Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀθελφοὶ, νουθετεῖτε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσόθε τοὺς ὁλιγοψύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, µαχροθυµεῖτε Ὑπαπρὺς πάντας, ὁρᾶτε µή τις xaxbv ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῳ, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε, καὶ εἰς ἀλλήλους καὶ e; πάννας, DP * υταῦθα πρὸς τοὺς διδασκάλους ἀποτείνεται. Nou- θε-εῖτε φησί. Mi ἀπὸ αὐθαδείκς ἐπιπλήττετε, ἀλλὰ μετὰ πρφότητος νουθετεῖτε. Επειδη γὰρ οὗτοι δι- εστραμμµένοι εἷσὶ, πλεῖον αὐτοὺς ἡ ἔπιπλητις ἀγριοτ. ᾿Ατάκτους ὃέ φησι τοὺς παρὰ τὴν tX. τὴν ὑπὸ θεοῦ ὁρισθεῖσαν πράττοντας. ε Παραμυθεῖτε τοὺς ὁλιχοψόχους. 5 ᾿Ὀλιγόψυχός ἐστιν ὁ ῥάθυμος καὶ ἀναπεπτωκὼς, καὶ μὴ φέρων — Doplv dj θλίψιν ἢ πειρασμὸν ὑπὲρ Χριστοῦ. Τοὺς οὖν τοιούτωυς, ὣς κλελυμένους παραμυθεῖσθε. ο ᾿Αντέχεσθε τῶν ἀἆσθε- νούντων. 5 ᾿Αντιποιεῖοθ, ὑποστηρίζετε. ᾿Ασθενεῖς δέ φησι τοὺς περὶ τὴν πίστιν τοιούτους. Ox: γὰρ τούτων «καταφρονεῖν χρὴ ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησι ᾿ e Τὸν δὲ ἀσθενοῦυτα τῇ πίστει, προσλαμθάνεσθε. » — ε Μαχροθυμεῖτε πρὸς πάντας,» ἸΤοῦτο γὰρ µά- λιστα ἁρμόδιον διδασκάλῳ, τὸ μακροθυμεῖν. Τοῦτο καὶ τοὺς ἀκαμπεῖς κάµπτειν πέφυχε, e Μή τις χακὸν ἀντὶ xxxoo. » Εἰ δὲ καχὸν ἀντὶ κακοῦ οὐχ ἀποδοτέον, τί πάθωµεν οἱ xx:à ἀντὶ ἀγαθῶν ἀποδιδόντες v ᾽Αλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε. » Οὖτε γὰρ ἀρκεῖ, φησὶ, τὸ μὴ ἀποδοῦναι xaxbv τῷ κακῷ, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀγαθόν αὐτὸν ἀμείθεσθαι, Τοῦτο γὰρ τὸ διώκειν τὸ ἀγαθῶν. Τὸ δὲ διώχειν, πολλῆς σπουδης εἰς τὸ τὰ ἀγαθὰ πραττειν, ἔμφασιν ἔχει. ε Καὶ εἰς ἆλληλους. » )Αλλήλους μὲν, τοὺς ἀδελφοὺς λέγει. Tq δὲ πάντας εἶπεῖν, καὶ τοὺς ἀπίστους συµπερι- έλαθε. * Πάντοτε ἉΧαΐρεε, ἀἁδιαλείπτως προσεύχεσθε ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτ, Ἰοῦτο γὰρ θέληµα Oto) kv Χριστῷ Ἰησοῦ εἷς ὑμᾶς. Τὸ Πνεῦμα và σθέν- ντε, προφητείας μὴ ἐξαυθενεῖτε, πάντα δοχιµάζετε, xii τὸ χαλὸν κατέχετε, ἀπὸ πάντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε. Πάντοτε χαίρετε, xàv εἰς πειρασμοὺς, φησὶ, xàv εἷς λύπας ἐμπέσητε, Τῶν γὰρ νοῦν ἔχοντι, πάντα ταῦτα χαρᾶς καὶ στεφάνων γίνεται πρόξενα. Τὸ δὲ χαίΐρειν, φηαὶν, ἐπὶ πᾶσιν, ἀπὸ τοῦ ἀεὶ εὔχεσθχι χχτορθωθείη. « Ἐν πάντὶ εὐχαριστεῖτε. » Ἐν παντὶ, τουτέστι, καὶ ἐπὶ τοῖς δοκοῦσιν ἑνάντίοις «καὶ παρὰ 17 Bom. ΣΙ, 1. V, 14-15. Obsecro autem vos, fratres, moncte tnordinatos.consolemini pusillanimes, opitulemi- ni infirinis, palientes estote erga omnes. Videte B ne quis malum pro malo cuipiam reddat, sed semper quod bonum est sectemini, (um erga vos invicem, (um erga omnes. Hic ad preceptores sermonem dirigit. Monete, inquit. Ne pervicaciter objurgetis, sed cum man- suetudineadmonele Nam quoniam hi perversisunt, objurgatio ferociores ipsos redderet. Inordinatos autem dicil eos qui faciunt preter ordinem a Deo definitum. « Consolemini pusillanimes.» Pusillani- mis esl segnis et languidus, non ferens injuriam aut affliclionem seu persecutionem pro Christo. Tales itaque tanquam dissolutos consolemini. « Opitulemini infirmos.» Affecti sitis, confirmate. Infirmos autem sive imbecilles dicit eos qui hujus- modi sunt circa fidem. 181 Neque enim hos des- picere oportet : quemadmodum etiam alibi ait : «Eum qui fide infirmus estassumite 17.» — «Patien- les estole erga omnes. »Nani hoc praceptori maxi. me quadrat ut longanimis sit.Hoc etiam inflexibiles natum est flectere. «Nequis malum pro malo. »Quod si malum pro malo nonestrependendum, quidnam patiemur qui eliam pro bonis mala reddimus? « Sed semper quod bonum est sectemini.» Neque enim salis est, inquit, non reddere malum pro malo, sed oportet bona quoque rependere. Nam hoc est sectari quod bonum est. Quod autem dicit, διώχειν id est, sectari sive persequi, magni cona- tus ad bona peragenda emphasim habet. « Tum vos invicem. » Fratres per hoc designat. Dicendo vero omnes, etiam infideles complexus est. V, 16-22. Semper gaudete, indesinenter orate, in omnibus agite. Hoc enim est voluntas Dei per Christum Jesum erga vos. Spiritum ne ecstin- guatis, prophelias ne aspernemini. Omnia proba- te, quod bonum est tenete. Ab omni specie mali abstinete. Semper, inquit, gaudete, sive in tentationes sive in morores incideritis. Siquidem cordato hzc om- nia gaudium seu palmam conciliant. Gaudendum autem dicit in omnibus optando semper aliquid egregium prestare. « [n omnibus gratias agite. » Hoc est, in his quoque rebus qus contraris vi- 103. OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 104 dentur et prater scopum. Onia enim ad id quod,A σκοπὸν πράγµασι. Πάντ« qàp πρὸς τὸ συμφέρον utile est facit Deus ,quanquam nos dispensationem ejus ignoremus. « Hac enim est voluntas Dei, » ut grati sitis erga eum qui semper beneficia |re- stat. « Per Christum Jesum. » Nam ἐν, id est, in, capitur pro διά, id est, per. Ipse namque hanc de- dit sapienliam. . Spiritum ne exstinguatis.» Quo- niam enim pr:esens vita in tenebris peragilur, dedit nobis Deus lucernam sancti Spiritus, qua mentem nostram illuminet. Hanc igitur Spiritus graliam ne exstingualis, ail, quemadmodum fece- runt quinque virgines 18. Exstinguit autem illam redditque inefficacem impura vita et expers beni- gnitatis. — Aut hoc modo. Erant apud ipsos pro- pbetzv ac pseudoprophela, sed quisnam verus es- set, ante rei eventum incertum erat. Quoniam er Μο non noverant falsos, 159 omnes deinceps mix- ποιεῖ ὁ θεὸς, xdv ἡμεῖς ἀγνοῦμεν αὐτοῦ τὰς olxovo- µίας. « Τοῦτο γὰρ, φησὶ θέληµχ Θεοῦ, » τὸ εὐχαρί- στους εἶναι πρὸς τὸν ἀεὶ εὐεργετοῦντα, « Ἐν Χρι- στῷ Ἰησοῦ, » Οἷον διὰ Χριστοῦ Ἰησοῦ. Αὐτὸς γὰρ ταύτην ὀδίδαξε τὴν Φφιλοσοφίαν ε Τὸ Πνεῦμα µη σθέννυτε, » Ἐπειδὴ γὰρ ὁ παρὼν βίος iv σκότει δια-- πορεύεται, ἔόωπεν ἡμῖν ὁ θεὸς τὴν λαμπάδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος φωτίζουσαν ἡμῶν τὸ ἡγεμονικόν. Ταύτην οὖν, φησὶ, τὴν χάρι, τοῦ Πνεύματος μὴ σθέννυτε ὡς αἱ πέντε παρθένοι, Σθέννυσι δὲ αὐτὴν καὶ ἀνενέργητον ποιες ἀκάθαρτος βίος xal ἀνελεημο- σύνη « Il οὕτως. » σαν map. αὑτοῖς προφηται xal ψευδοπροφῆται, ἀλλὰ xl; à ἀληθὴς πρὸ ἐκθάσεως ἄδηλος Qv. ᾿Επεὶ οὖν οὐκ ἴδεισαν τοὺς ψευδεῖς, πάν- τες λοιπὸν μµίγδην ἀνεστρέφοντο. Φπαὶν οὖν, Τὸ Πνεῦμα μὴ σδέννυτε, τουτέστι, τὸ Ὑάρισμα μὴ ix- tim conversabantur.Ait ergo : Spiritum ne exstin- P φράσσετε xal χωλύετε vi ἀποστρέφεσθαι xal μὴ ἐᾷν gualis: hoc est, doinum ne exprimatis et prohi- λαλεῖν, « Προφητείας μὴ ἐξουθενεῖτε, » Εἴρηται γὰρ bealis, averlendo et non sinendo loqui.« Prophe- ὅτι προφάσει τῶν φευδοπροφητῶν, καὶ τοὺς ἀληθεῖς tias ne aspernemini.» Dictum esL enim quod occa- — àiérzoov, « Πάντα δοχιµάζετε, ν Τί οὖν ποιήσοµεν, sione pseudoprophetarum, etiam veros contemne- bant. « Omnia probate. » Quid igitur faciemus propter pseudo prophetas ? Quid? omnia probate, et quod bonum est, hoc est, veros prophetas tene- te, el in pretio habetote. « Ab. omni specie mali abstinete. » Potest quidem juxta consequentiam ad pseudoprophetas eliam hoc aplari, potest au- tem et ad peccata. CAPUT VII. Precatio de sanclificatione spiritum et anima et cor- ports. V, 93-28. Ipse autem Deus parcis sanctificat vos * tolos: et integer vester spiritus et anima εἰ corpus, modo irreprehensibili, in adventu Domini nostri Jesu Christi servetur. Fidelis estqui vocavit vos qui idem efficiel. Fratres, orate pro nobis. Salu- tate fratres omnes cum osculo sancto. Adjuro vos per Dominum, ut legatur hac Epistola omnibus sanctis fratribus. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit vobiscum. Amen. Post admonitem precatur, ut ex omni parte securitatem habeant. « Totos. » Hoc est, integros φησὶ, διὰ τοὺς ψευδοπροφήτας» Tl; Πάντα δοχιµά-- ζετε, καὶ τὸ κχλὸν, τουτέστι, τοὺς ἀληθεὶς προφήτας κατάχετε, xal περὶ πολλοῦ χοιεῖσθε, « ᾽Απὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε, » Δύνατχι μὲν κατὰ τὸ ἀκόλουθον, xal εἷς τοὺς ψευδοπροφήτας τοῦτο von- θῆναι, δύναται δὲ καὶ ες ἁμαρτήματα. ΚΕΦΑΛ. Z'. « Εὖχη περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος καὶ Quy" καὶ σώματος. « Λὐτὸς 5i ὁ θΘεὸς τῆς εἰρήνης, ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόχληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ψυχὴ καὶ τὸ copa ἁμέμπτως iv τῇῃ παρουσίᾳ τοῦ ἍᾖἈΚυρίυ ὑμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη. Πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς ὃς καὶ ποιήσει. ᾿Αδελφοὶ. προσεύχεσθς περὶ ἡμῶν. ᾿Λσπάσασθε τοὺς ἀἆδελ- φοὺς πάντας iv φιλήματῳ ἁγίῳ. Ὀρχίζω δὲ ὑμᾶς διὰ τὸν Κύριον, ἀναγνωσθῆναι τὴν Ἐπιστολὴν πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀἁδελγοίῖς. 'H χάρις τοῦ Κυρίω ἡμῶν Ἰησοῦ X ioco ps0" ὑμῶν. Αμήν. » Μετά τὴν συμθουλὴν ἐπεύχεται ἐξ ἑκατέρου τὸ ἀσφαλὲς ἔχωσιν, « αὐτοῖς, ἵνα Ὁλοτελείς. » et per omnia, « Spiritus et anima.» Spiritum dicit D Τουτέστιν, ὅλους, &' ὅλων. « Τὸ πνεῦμα xal ἡ ψυχή, » ipsum Spiritum sanctum sive gratiam quz ab eo est, quem ipsos servari precatur. Nam si splendeat in nobis et permaneat apud nos, salvi erimus : nisi enim illum pravis actionibus exstinxerimus, juxta priorem suprapositam enarrationem, quam prius scripsimus, servatur nobis et custoditur, lucidas accendes nostras lampades. Quod autem ait: Modo irreprehensib.li, potest quidem et ad spiritum aptari, ut illum inculpatum et immacula- lum servemus. Potest autem maxime ad animam et corpus referri: 183 si enim Syiritus a nobis servetur, hec erunt irreprehensibilia. « Fidelis est 18 Matt. xxv, 4 seqq. Τὸ πνεῦμά φησι αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἤγουν τὴν ἀπ᾿ αὐτοῦ χάριν, ὅπερ αὐτοῖς τηρηθῆναι ἐπεύχεται. ᾿Εὰν γὰρ λάµμπῃ ἐν ἡμῖν xal ἐπιμένῃ ἡμῖν σωθη- σόμεθχ. El γὰρ μὴ σθέσωμεν αὐτὸ πονηραῖς πρά- ξεσι, κατὰ τὴν ἄνω πρώτην ἐξήγησιν, Ἂν προεγρά- Ψαμεν, τηρεῖται ἡμῖν καὶ φυλάττεται, φλιδὸὰς ἀνά- µτων τὰς ἡμετέρας λαμπάδας. Τὸ 0i, ᾽Αμέμπτως, δύναται μὴν xal ἐπὶ τοῦ πνεύματος ἀφμοσθῆναι, ἵνα ἄμεμπτον xal ἀκηλίδωτον αὐτὸ φυλάζωμεν * δύναται δὲ μάλιστα ἐπὶ guy; καὶ σώματος Too Tie Πνεύ- µατος παρ ἡμῖν σωζοµένου, ταῦτα ἔστχι ἄμεμπτ.. ε Πιστὸς, ὁ καλῶν ὑμᾶς. » ρα ταπεινοφροσύνην, 408 COMMENT. IN EPIST. I AD THESGAL. 1406 Ἐπειδὴ ἐπηύζατο αὐτοῖς, φηαὶ * Mà νοµίσητε ὅτι ix A qui vocavit vos. » Vide animi modestiam. Quo- τῶν ἡμῶν εὐχῶν σωθήσεσθε, ἀλλὰ ἐκ τῆς τοῦ χαλέ- σάντος ἀγαθωσύνης Θεοῦ. El γὰμ εἷς σωτηρίαν ἑκά- les, πιστὸς δέ ἐστι, τουτέστιν, ἆληθὴς, πάντως ποιήσει κατὰ τὸ θέληµα αὐτοῦ καὶ σώσει. « "O καὶ ποιήσει. » Ἐφ d ἐκάλεσε, φησὶν, ἐπὶ σωτηρίᾳ δὲ ἐκέλεσεν, € ᾿Αδελφοὶ, προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν. » "Opa ταπεινότητα, si Παῦλος ἐἔδεῖτο τῆς τούτων sync. t ᾽Ασκάσασθε τοὺς ἁδελφούς » Ἐπειδή γὰρ αὐτὸς ἀπὼν oüx ἠδύνατο διὰ στόματος xal τοῦ ἔνθεν &emá- 6ασθαι φιλήματος, δὺ ἑτέρν αὐτοὺς ἀσπάσασθαι βούλεται, ε Ἐν φιλήματι ἁγίῳ, ». φησὶν * Evi γὰρ xal δολερὸν, ὡς τὸ τοῦ Ἰούδα, « Ὀρκίζω ὑμᾶς. » Διὰ τούτο ὀρχίει, ἵνα x&v αὐτοῦ καταφρονήσωσι, διὰ niam pro eis oraverat, ait: No existimetis quod meis precibus salvemini, sed ex ejus bonitate qui vocavit vos. Nam si ad salutem vocavit, et fidelis est, id est, verax, omnino faciet juxta voluntatem suam et salvabit. « Qui idem efficiet : » Ad quod videlicet vocavit, ad salutem autem vocavit. « Fra- tres, orate pro nobis.» Vide animi humilitatem, si Paulus horum egebat oratione. « Salutate fratres » Nam quoniam ipse cum absens esset non poterat ore presenti salutare osculo. » Contingit enim et dolosum esse osculum, quale fuit ipsius Jude. « Ádjuro vos. » Propterea adjurat, ul sietiam ipsum despiciant, saltem propter juramentum fa- ov [τὸν ὄρκον, πράξωσι τὸ ῥηθέν, & ᾽Αναγνωσθη- p eiant quod dictum est. « Utlegatur hzc Epistola » κι τὴν ᾿Ἐπιστολήνο » Ἰοῦτο πόθου μᾶλλον, fj διδα- Hoc amoris magis est quam doctrins gratia : ut exalac χάριν, ἵνα κἀκείνοις ὦ προσδιαλεγόµενος, cum illisetiam possim ita miscere sermones. « Gra- φησί. € Ἡ χάρις τοῦ Κερίωυ ἡμῶν.» "Omoo δὲ tia Domini nostri Jesu Christi. » Ubi autem Christi χάρις Χριστοῦ, πάντα τὰ ἀγαθὰ παροµαρτεῖ. ε Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς θεσσαλονικεῖς πρώτης ᾿Ἐπιστολῆς. » Ἐφράφη ἀπὸ ᾽Αθηνῶν. gratia est, bona omnia comitantur. Finis, divino favente auxilio, prioris ad Thessa- lonicenses Epistola. Scripta est ab Athenis. ΥΠΟΘΗΣΙΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ AEYTEPAZ EPITTOAHZ2 ARGUMENTUM POSTERIORIS EPISTOL/E AD THESSALONICENSES. Ταύτην ἐπιατέλλει ἀπὸ "PÓuac. Ἡ δὲ moógac C — 488A Hanc ab urbe Romascribit Est autem hoc τής Ἐπιστολῆς αὕτη ^ Τινὲς ἀπὸ θΘεσσαλονίχης ἀργοὶ καὶ ἄτακτοι περιερχόµενοι, τοὺς ἀδελφοὺς ὑφήρπαζον, ὡς ἤδη τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου iv- στάσης, Ἠπότων δὲ τοὺς ἀχούοντας ὡς τοῦ ΆΑπο- στόλου τωῦτο- δηλοῦντος, xal ὑπὸ πνεύματος &xoó- σαντες. Ταῦτα τοἰνν μαθὼν ὁ Απόστολος, γράφει τὴν Ἐπιστολὴν. Καὶ πρῶτον μὲν ἀποδέχεται την πίστιν αὐτῶν αὐξάνουσαν. Καὶ ὅτι iv αὐτοῖς ἔχαυ- χᾶτο, τὰς θλίψεις γενναίως ὑποφέρουσι διά τὸν Χρι- στόν, Καὶ παραμυθεῖται δὲ αὐτοὺς ὡς Ἰσομένης ἐχδικίας παρὰ τοῦ θεοῦ, κατὰ τῶν αὐτοὺς ἁδικούν- των. Έπειτα περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Σωτηρος δι- ῥάσκει µμηδενὶ αὐτοὺς πειθεσθαι, μήτε θροεῖσθαι αὐτοὺς, μήτε διὰ πνεύματος, μήτε ὡς αὐτοῦ τρά- Epistole argumentum:Quidam eThessalonica otiosi &c inordinali circumeundo subvertebant fratres, quasi jam imminente Domini adventu. Seducebant autem fratres, tanquam hoc Apostolus significas- set et a spiritu audissent. His igitur auditis ΑΡρο- stolus scribit Epistolam. Et primum quidem fidem eorum veluti angmentatam commendat, et quod in . ipsis gloriaretur, eo quod afflictiones propter Christum viriliter ferrent: eosque consolatur, ostendens futuram a Deo ultionem adversus illos qui ipsos injuria afficiebant. Deinde eos de Salva- toris adventu docens, hortatur ne'cuiquam cre- dant,neque turbentur,ne propterspiritum quidem, neque si quis dical ipsum scripsisse: ne omnino Vavroc, μηδ ὅλως νοµίζειν ἤδη παρεῖναι αὐτήν, existiment illum jam adfore. Non enim prius Mi γὰρ πρότερον ἔσεσθαι αὐτὴν, ἐὰν μὴ ἡ ámosva- aderit, inquit, nisi defectio primum venerit, et σίχ κρῶτον ἔλθῃ, xal μετὰ ταύτην ὁ ᾿Αντίχριστος, postipsam Antichristus filius perditionis, cujus ὁ Ἠὸς τῆς ἁπωλείας οὗ τὴν παρουσίαν kv σηµείοις adventum cum signis οἱ prodigis mendacibus PATROL. G2. CXIX. 4 101 OECUMENII TRICGCUE EPISCOPI 108 futurum secundum operationem Satan: significat. A καὶ τέρασι ψεύδους κατ) ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ, ἔςε- 185 Deinde adhorlans ipsos, ut stent viriliter ac teneant traditiones quas ab ipso edocti erant, precipitut nullam habeant communicationem cum inordinatis, quin potius ilfos ejiciant: indicatenim curiose degere eos qui ejusmodi sunt. Et univer- saliter precipit, ut qui ipsius sermonibus non obtemperaverit, extra congregationem abjiciatur. Demumque pacemillis precatus concluditEpistolam salutatione propria manu scripta, quod signum esse singularum Epistolarum significavit. THEODORETI. Quoniam in priore Epistola scripsit tanquam ad σθαι σημαίνει, Εἶτα παραινέσας αὐτοῖς στέκειν γεν- valo καὶ χρατεῖν τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθησαν παρ) αὐτοῦ, παραγγέλλει µηδεµίαν κοινωνίαν ἔχειν μετὰ τῶν ἁτάκτων, ἀλλὰ καὶ ἀποθάλλειν αὐτοὺς. Εἶναι γὰρ καὶ περιέρους καὶ πλάνους ἑδήλωσε τοὺς τοιούτους, Καὶ καθόλου παρήγγειλε, τὸν μὴ ὑπαχούοντα τοῖς λόγοις αὐτοῦ, σοῦτον ἀποσυνάγωγον Μνεσθαι. Καὶ λοιπὸν ἐπευξάμενος αὐτοῖς εἰρήνην, τελειοῖ τὴν ᾿Ἐπιστολὴν, τὸν ἀσπασμὸν τῇ ἰδίᾳ χειρὶ γράψας, ὅπερ σημεῖον εἶναι πάσης ᾿Ἐπιστολῆς δε- δήλωκεν. ΘΕΟΔΩΡΠΤΟΥ, Ἐπειδὴ tv cà πρώτῃ ἐπιστολῇ ἔγραψεν ὡς πάν- ipsos omnino profecturus esset, et quae eis dees- τως ἀπιὼν πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἀναπληροῦν µέλλων τὰ sentimpleturus, ac multaquseedam dilectionis signa, nec tamen profectus est : ideo hanc addit Episto- lam loco sui adventus. Quod autem ad ipsos non sit profectus, hinc conjici potest. Cum in priore Epi- stola de temporibus adventus Domini scribere distulisset, tanquam de re que nihil ipsis afferret utilitatis, nunc de hoc scribit: non id facturus si ipse profectus fuisset ad eos. Ob hanc autem cau- sam scribit de temporibus. Seductores quidam di- cebant jam adesse adventum Domini: quod si id verum esset,Christus mendaxinveniretur. Namipse in Evangeliis signa sui deditadventus qua nondum contigerant. Cogitur itaque et ipse disserere de signis qu: ante adventnm contingent, et de Ánti- christi adventu, per omnia declarans vera esse Domini vaticinia. POSTERIORIS AD THESSALONICENSES EPISTOLAE CAPITA. 1.186 Gratiarum actio de fide Thessalonicensium et charitate ac. patientia ad illorum honorem etaffligentium ultionem: et precatio pro ipso- rum perfectione gloriosa ad. Christi gloriam, 2. De fine qui erit post Antichristum mittendum ad Judaorum redargutionem qui Christo non crediderunt. 3. Grattarum actio de vocatione. 4. Ut pro ipso preeentur et pro opere Evangelii. 9. Ezhoriatio ad laborem et devitationem otioso- rum ac curiose degentium. 6. Precatio pro pace, qua est a Deo. Β ὑστερήματα αὐτῶν, καὶ πολλά τινα ἀγάπης σηµαν- uà, οὖκ ἀπῆλθε δὲ, ταύτην προστίθησι τὴν Ἐπι- στολὴν ἀντὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ Ότι δὲ μὴ ἀπῆλθε πρὸς αὑτοὺς, Ένθεν στοχαστέον. "Ev τῇ πρώτῃ περὶ τῶν χρόνων τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας ὑπερθέμενος χράψαι ὡς ob χρειῶδες αὐτοῖς, νῦν γράφει, ob ποιῶν τοῦτο, εἴγε αὐτὸς ἀπεληλύθει. Γράφει δὲ περὶ τῶν χρόνων διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν,. Λυμεῶνές τινες ἕλε- ον παρεῖναι λοιπὸν τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου. El δὲ τοῦτο ν ἀληθὲς, ὁ Χριστὸς ψευστὴς εὑρίσχετο. Λὐτὸς γὰρ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σημεῖον τῆς παρου- σίας αὐτοῦ δέδωχεν, ἅστινα οὐχ ἣν Ἰχθάντα. ᾿Αναγκά- ζεται οὖν καὶ αὐτὸς διαλαθεῖν περὶ τῶν πρὸ τῆς πα- ῥουσίας σημείων, καὶ τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίατου ἑλεύ- σεως, διὰ πάντων ἀληθεῖς τὰς τοῦ Κυρίου ποῤῥή- σεις ποιῶν. | « ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΛΛΟΝΙΚΕΙΣ AEYTEPAZ ΕΠΙΣΣΟΛΗΕΣ, » ια. Ευχαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν θεσσαλονικέων πίστεως καὶ ἀγάπης καὶ ὑπομονῆς ἐπὶ τιμῇ αὐτῶν, xal Ἀκολάσει τῶν θλιδόντων καὶ εὐχὴ ὑπὲρ µτελειώσεως αὐτῶν — kvodlou ἐπὶ δόξτ Χριστοῦ, 9 « β. Πέρὶ τέλους, ὅτι μετὰ ᾽Αντίχριστον τὸν πεµ- πόµενον ἐπὶ ἑλέγχῳ Λουδαίων ἀπιστησάντων Χριστῷ. » € q'. Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως. » « 9 Παράκλησις εὐχῆς ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔργου, » « t' Προτροπὴ ἔργασίας xal παραιτήσεως τῶν ἀργῶν καὶ περιέργων. » «ες. Εὐχὴ περὶ εἰρήνης τῆς παρὰ θεοῦ. » 109 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 110 IIAYAOY AIIOXZTOAOY H ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ EIIIZTOAH, PAULI APOSTOLI AD THESSALONICENSES POSTERIOR EPISTOLA IIPOOIMION, Παῦλος xal Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇῃ "ExxAn- σίᾳ Θεσσαλονιχέων ἐν θεῷ Πατὶ ἡμῶν καὶ Κυρίῳ Ἰηςοῦ Χριστῷ. Ἆάρις ὑμιν xal εἴρηνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρός ἁμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Οὕτως καὶ iv τῃ πρὠτῃ ἄρξατο ἰπιστολῇ, καὶ πρόσχες τὰς ἔἘκεῖ παραγραφάς. € Ἐν ' Os Πατρὶ ἡμῶν. » Ew γὰρ ἐκκλησία, μὴ iv Πατρὶ καὶ Yüp, ὡς ai τῶν Ἑλλήνων, καὶ πολλῶν ἄλλων αἱρετικῶν, « Χάρις ὑμῖν xal εἰρήνη. » Οἶδα γὰρ ὅπως μέγα d χάρις καὶ d εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, xal ὅτι πρὸς πει- ρασμούς ᾿ κουφισμὸν ἀπεργάζεται, Διὸ συνεχῶς αὐτὰς ἐπεύχεται. . ΚΕΦΑΛ.ΖΑ., A ε Εὐκαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν Θεσσαλονικέων πίστεως B xa ἀγάπης xal ὑπομονης ἐπὶ τιμῃ αὑτῶν, χα κολάσει τῶν θλιθόντων, xal εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως αὐτῶν ἑνδόξου ἐπὶ δόξῃ Χριστοῦ. » « Εὐχαριστεῖιν ὀφείλομεν τῷ Oti πάντοτε περὶ ὑμῶν, ᾿ἀδελφοὶ, καθὼς ἄξιόν ἔστιν, ὅτι ὑπεραυ- ξάνει ἡ πιστις ὑμῶν, καὶ πλεονάζε ἡ ἀγάπη ἑνὸς ἑχάστου πἀντῶν ἡμῶν εἷς ἀλλίλους, "Ὥστε ἡμᾶς αὐτοὺς ἓν ὑμῖν χαὐχᾶσθαι ἓν ταῖς Ἐκκλη- σίαις τοῦ Θεοῦ, ὑπὶρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως iv απᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ ταῖς θλίψεσιν atc ἀνέχεσθε, ἔνδειγμα xr δικαιοικρισίας τοῦ θεοῦ εἷς τὸ καταξιωθηναι ὑμᾶς τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ ὑπὲρ f xsl πάσχετε. » Δύο διδάσκει αὐτοὺς, ὃτι καὶ οἱ συµθαίνοντες αὐτοῖς 187 PROGMIUM. I, 1, 3, Paulus εί Siloanus ac Timotheus Eccte- sim Thessalonicensium in Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo : gratia vobis et paz a Deo Ραΐγε nostro et Domino Jesu Christo. Itaque in priore Epistola sumpsit exordium, et animadverte quae ibi annotata sunt. « In Deo Patre nostro. » Contingit enim esse Ecclesiam non in Patre et Filio, veluti sunt Grecorum Ecclesie ac aliorum multorum hereticorum. « Gratia vobis et pax. » Scit enim quod magna sit gralia et pax Dei, et quod alleviationem in afflictionibus opere- tur, ideo has continue exoptat. 188 CAPUT I. Gratiarum actio de fide Thessalonicensium e charitate ac patientia ad. illorum honorem et affli- gentium ultionem : et. precotio pro ipsorum perfec- ttone gloriosa ad Christi gloriam. I, 3-5. Gratias agere debemus Deo semper de vobis, fratres, ut par. est, quod vehementer au- gescat fides vestra et. exhuberet mutua omnium charitas cujusque in. alterum : adeo ul nosipside vobis gloriemur in Ecclesiis Dei de tolerantia vestra εἰ fide, super omnibus persecutionibus et afflictionibus quas sustinetis, documentum justi judicii Dei, in hoc ut digni habeamini regno Dei pro quo etiam patimini. Duo ipsos docet: eo quod afflictionesquie in ipsos πειρασμοὶ, ob θρήνων, ἀλλ᾽ εὐχαριστιῶν εἰσιν ἄξιοι, , inciderunt non luctum, sed gratiarum actionem χαὶ ὅτι ὑπὶρ dv mácycuci, ὑπέρ τεών ὑπομενου- σιν, τῷ Oti χάριν ἱστέον. — [POT.[ El εὐχαριστεῖν δεί περὶ ov ἑτέροις χατωρθωµάτων, τι πάθωσιν οἱ βα- ακαίνοντες τοῖς χοστορθοῦσι; « Καθὼς ἄξιόν ἶστιν. » H Ότι, φησὶ, δίκαιον ἐστὶ, νοήσεις * ἡ τὸ, Μεγάλως, ἐξαχουστέον, ἵνα f, Μεγάλως, καθὼς ἄξιον τῷ µε- γάλα παρέχοντι, € "Oct ὑπεραυξάνει. » Ὑπερθολῆς τὸ ὑπὲρ, σημαντικόν ἐστι. Dex δὲ ἕνι πίστιν αὐξηθηναι; ὅταν πειρασμῶν καὶ θλίψεων ἐπελθουσῶν. μὴ σα- λευθῷ τις. € Καὶ πλεονάζει d ἀγάπη. » Αρχ xal πρὸς τὸ φέρειν πειρασμοὺς, τὸ ἀγαπᾷν xxi ἀλλήλων ἴχεσθαι, πολλὰ συµθάλλεται. Ἐδήλωσε γὰρ ix τού- των, ὅτι πάντων Ἡ πρὸς ἀλλήλοῦς ἀγάπη ἴση ἦν, καὶ mereantur, et quod pro his quse ipsi patiuntur ac sustinent, Deo sint referendz gratie. — Si Deo sint agende gralie pro bonis operibus ab aliis peractis, quidnam illos pati oportet qui erga bene operantes invidia tanguntur? «Ut par est. » Aut intelliges quod dicat id justum esse. Aut subau- dienuum est Magnifice, utsit sensus: Magnifice ut par est ei gratias agere debemus qui magna con- tulit, « Quod vehementer augescat. » Nam in verbo ὑπεραυξάνεί prepositio ὑπὲρ excellentie ac vehemeniim significativa est. Quomodo autem contingit filem augeri? Quando tentationibus et afflictionibus quispiam motus non fuerit. « Et exu- 11 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 112 beret charitas. » Itaque ad ferendas quoque affli- A οὐδεὶς τὸ πλέον xal ἕλαττον εἶχεν ἓν αὐτῃ. « Ἐν cliones primum conducit mutuo diligere ac conjun- clos esse. Nam per hac significavit quod omnium mutua charitas squalis esset, nec ullus in ea plus aut minus haberet. « De vobis gloriemur in Ecclesiis Dei. » In priore Epistola dixit: Non necesse est ut Ecclesie a nobis discant quz» apud vos fiunt, 4698 nam sciunt ea: quomodo ergo nunc ait: Gloriamur de vobis? Non dixit, Doce mus, sed Gloriamur. Contingit autem gloriari etiam apud illos qui sciunt. Si ergo egregia facia vestra nobis etiam gloriandi materiam tribuunt, quare vos ob afflictiones qui? egregia praestant opera, movemini ac lugetis ? « De tolerantia ve- stra. » Ostendit quod etiam longo tempore afflictio- nes sustineriunt. Nam hoc signiflcat dictio ὕπο- pov, id est, tolerantia. « Superomnibus persecu- tionibus vestris. » Tolerantia namque etiam est sustinere dilationem premiorum, sed major et admirabilior est in ferendis afflictionibus. « Docu- mentum justi judicii. » Docnmentum dicit exhibi- tionem et argumentum : hec anim suslinetts ad demonstrandum justum Dei judicium, et ut digni habeamini regno celorum : ac si diceret: Propte- rea permittit vos Deus esse in afflictionibus, ut cum retribuerit vobis regnum celorum, ostendat, et velut argumentum et demonstrationem ac expe- rimentum exhibeat sui justi judicii. Animadverte ὑμῖν καυχᾶσθαι ἓν ταῖς ᾿Εχκλησίαις τοῦ Θεοῦ. » Ἐν τῃ πρώτῃ εἶπεν, ὅτι αἱ ᾿Εκκλησίαι οὗ χρίζουσι παρ) ἡμῶν µανθάνειν τὰ περὶ ὑμῶν * ἴσασι γάρ. Πῶς οὖν ὧδε λέγει ὅτι Καυχώμεθα ἐφ᾽ ἐμτν; Οὐκ εἶπε, Διδάσχομεν, ἀλλὰ Καυχώμεθα. Ew δὲ καὶ παρὰ τοῖς εἶδόσι καυχᾶσθαι. EL olv φησὶ, τὰ παρ ὑμῶν κατορθούµενα καὶ ἡμῖν παρέχει χαυχήσεως ἀφορμὰς, διὰ τί ὑμεῖς ἔπὶ τοῖς προξενητικοῖς τῶν κατορθωµάτων πειρασμοῖς ἀλύετε καὶ ἁἆδημονεττε ; « Ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν. » Δείχνυσιν ὅτι xai πολὺν εἶχον iv τοῖς πειρασμοῖς χρόνον, Τοῦτο γὰρ 4 ὑπομονὴ δηλοῖ. « Ἐν πᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν. » Ὑπομονὴ μὲν οὖν, xal τὸ ἀνέχεσθαι τῆς ὑπερθέ- σεως τῶν ἀντιδόσεων, μείζων δὲ xol θαυμασιωτέρα ἡ iv πειρασμοῖς καὶ θλίψεσιν, « Ενδειγμα τῆς δικαιο- Β κρισίας τοῦ OtoU. » "Ένδειγμά φησι, τὴν ἀπόδειξιν καὶ τὸν ἔλεγχον. Ταῦτα γὰρ ὑπομένεε πρὸς τὸ ἀποδειχθηναι τὴν δικαιοκρισίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς τὸ καταξιωθηναι τῆς βασιλείας τῶν οὑρανῶν, ὡσεὶ ἔλεγε, Διὰ τοῦτο συγχωρεῖ ἐν ταῖς θλίψεσιν ὑμᾶς εἶναι ὁ θεὸς, ἵνα ὅταν ἀποδίδωσιν ὑμῖν τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ῥἑνδείξηται, xal olov ἀπόπει- pav καὶ ἀπόδειξιν καὶ ἔλεγχον δῷ τῆς οἰκείας δικαιο- χρισίας, "Opa δὲ ὅτι τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ πάσχειν, xrcà δικαιοχρισίαν παρέχει τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ οὗ κατὰ χάριν. Πολὺ δὲ αὐτῶν ix τούτου εἷς ὄψος ἐπῆῃρε τὰ φρονήματα, xal ἔπεισε χαταφρονεῖν τῶν autem quod pro Christo pati, ex justo judicio tri- θλίψεων. « Ὑπὲρ fc καὶ πάσχετε. » "Hc ἔνεχεν, φησίν. buat regnum celorum et non ex gratia. Plurimum autem ex hoc eorum mentes in sublime evexit, suasitque ut afflictiones contemnerent. « Pro quo patimini. » Cujus, inquit, justi judici gratia. I, 6-10. Siquidem justum est apud Deum red- dere his qui vos affligunt afflictionem, et vobis qui affligimini relarationem nobiscum, cum revelabitur Dominus Jesus de celo cum angelis polentie suo, per ignem flammea qui | infligit ultionem iis qui non noverunt. Deum, et qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu Christi : qui penam luent, interitum cternum a facie Domini et a gloria fortitudinis illius, cum vene- fil ut glorificelur in sanctis suis, et admirandus fiat in omnibus credentibus. Siquidem justum est. Nam εἴπερ intelligendum est pro ἐπείπερ vel ἐπειδήπερ, id est, quandoqui- dem aut quoniam, per aífirmationem aut confir- malionem, Aut juxta quandam interrogationem, p tanquam dixisset: Si certe justum ducit Deus, quod videlicet omnino justum ducat. 899 [Id enim dicere solemus : Si odit Deus peccatores, quasi manifestum sit quod oderit. « Relaxationem nobiscum. » Quoniam dixit : Relaxationem : nedi- cant : Quid ergo, donec malorum solutioneminve- niamus, permanebunt qua nos circumstant mala, retributio autcm nequaquam? adjungit : Nobiscum, uLocios snmat ipsos et certaminis et coronarum apostolicarum. « Cum revelabitur Domiuus. » Re- velationem dicit adventum. Per hoc autem quod δίκαιοι παρὰ Πεῷ ἀνταποδοῦναι τοῖς καὶ ὑμῖν τοῖς θλιδοµές vot, ἄνεσιν μεθ ἡμῶν dv τῇῃ ἀποχαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἀπ οὑρανοῦ, μετ ἀγγέλων ὃδνά- µεως αὑτοῦ, ἓν πυρὶ Φφλογὸς διδόντος ἔκδικησιν τοῖς μὴ εἶδόσι Θεὸν, xal τοῖς μὴ ὑπακούουσι τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ. Οἵτινες δίκην τίσουσιν, ὄλεθρον αἰώνιον ἀπὸ προσώπου του Κυρίου, καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὅταν ἔλθῃ ἑνδοξασθηναι bv τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, xal θαυµασθηναι ἐν Tct τοῖς πιστεύσασιν. » Εἴπερ δίκαιοι παρὰ τῷ θεῷ. Τὸ, ᾿Ἐπείπερ ἔπει- δήπερ νόει κατὰ ἀπόφανσιν καὶ βεδαιωσιν εἱρημέ- vov Ἡ κατά τινα ἐρώτησιν, ὡσεὶ εἶπεν * El ἄρα τοῦτο δικαιοῖ ὁ Orbe, ὡς πάντως δικαιοῦντος. Τοῦτο γὰρ λέγειν εἰώθαμεν Εἰ µισεῖ ὁ θεὺς τούς πονηροὺς, ὡς δήλου ὄντος ὅτι qutt, « Avtotv μεθ) ἡμῶν. » Ἐπειδὴ εἶπεν» Άνεσιν, ἵνα μὴ λέγωσι, Τί οὖν ἄχρι τοῦ λύσιν εὐρεῖν τῶν καχῶν, σταίη τὰ καθ) ὑμᾶς, ἀντιδοσις δὲ οὐδχμοῦ ; ἐπάχεις τὸ μεθ ἡμῶν, ἵνα, κοινωνοὺς αὐτοὺς λάθτι καὶ τῶν ἀγώνων καὶ στε- φάνων τῶν ἀποστολικῶν. € Ἐν tjj ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου. » ᾿Αποχάλυψιν, τὴν παρουσίαν φησί Auk δὲ τοῦ ὑπογράφειν τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρ- ανσίαν, δΐδωσιν αὐτοῖς Ἠµέγιστα Ἅπροσδοκᾷν, καὶ ἤῥεσθαι ἐς αὐτῆς παρουσίας — xal πρὸ τῶν ἆμοι- « Εἴπε θλίδουσιν ὑμᾶς θλίψιν, 143 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 114. θῶν. « Μετ ἀγγέλων δυνάµεως αὐτοῦ. Ωσεὶ εἶπε, A secundum Christi describit adventum, plurimum Μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν διαφερόντων vf δυνάµει αὖ- — facit, ut exspectent. et gaudeant de ipso adventu τοῦ, E ὡς τῶν ἀγγέλων δυνατῶν ὄντων, τουτέστι, μετὰ etiam ante premia. « Gum angelis potentis sus.» τῶν δυνατῶν αὐτοῦ ἀγγέλων « Ἐν πυρὶ φλογός.} Ἐν Tanquam dixisset: Cum angelis praestantibus po- t ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, τῇ iv φλογὶ πυρὸς tentia ipsius vel angelis qui potentes sunt, hoc est, Ἱενησομένῃ. Περὶ ταύτης γὰρ καὶ ὁ Δαυίδ φησι’ Cumpotentibusangelisejus. « Perignem flammas.» « Ilóp ἐνώπιο) αὐτοῦ προπορεύσεται καὶ φλογιε Cum revelabitur Dominus Jesus, quod fiet per κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. » ---[ΦωΤ.] Ἡ iv πυρὶ ignem flamma. Nam de hoc ait etiam David 1 : Φλογός φησι, τὸ εἶδος τῆς τιµωρίας αἰνιττόμενος, *« Ignis coram ipso precedet et inflammabit per ἣν τίσουσιν o) μὴ εἶδόστες Θεὸν, μηδὲ ὑπακούσαντες circuitum omnes inimicosejus. » — Aut per ignem τῷ Εὐαγγελίψ τοῦ Χριστοῦ. Ἡ iv φρογὶ πυρός αὖ- flamme dicit supplicii genus, designans quas pee- τὴν τὴν Δεσποτικὴν παρουσίαν, ὅτι μετὰ πυρὸς φλέ- — nas dabunt qui Deum non norerunt neque obedie- qovto« qívístext, δηλῶν, Οὕτως γὰρ καὶ οἱ πρὸ runt Evangelio Christi. Aut per flammam ignis ἡμῶν ἐξειλήφασιν. « Tot; μὴ εἰδόσι θέον.» 'Ev- designansipsum Dominicum adventum,quod vide- trux καὶ ἕτερν τι λέγε κατασκευαστικὸν, ὅτι ῃ licet erit cum igneinflammante : itaenim ante nos πΊντως ὀώσουσι δίκην οἱ θλίβοντες αὐτοὺς. "Ems:9à quoque interpretati sunt. « His qui non noverunt yXo ἄνω φηαὶ, τοῖς θλίδουσιν ὑμᾶς, ἵνα μὴ &m- Deum.» Hic quoque aliud dicitquo probat daturos στήσωσιν el ἄρα δι αὐτοὺς μέλλει κολάζειν ὁ θεὸς omnino poenas eos qui ipsos affligunt. Quoniam τοὺς διώκοντας αὐτοὺς, φησὶν, ὅτι εἰ xal μὴ δι enim superius di.it, iis qui vos aflligunt, ne ani- ὑμᾶς, δι ἑαυτὸν χολάσει αὐτοὺς. Kal γὰρ ἀποδί- m mum despondeani si certe propter ipsos punitu- δωσι δίκην τοῖς μὰ εἶδόσ Θεὸν, xai τοῖς μὴ bm- rus est Deus persecutores ipsorum, ait quo1 licet αχυούσι τῷ Εὐαγχελίῳ αὐτοῦ. El δὲ τούτοις ἀποδ- non propter vos, propter seipsum puniet eos: ὅωσι, πολλῷ μᾶλλον τοῖς χωλύουσι xal ἄλλους ὑπα- infligit enim supplicium his qui cum non nove- κοῦσαι. οἷοί εἶσιν οἱ νῦν ὑμᾶς θλίδοντε, φησί. runt, et his qui non obedierunt Evangelio ipsius. « Όλεθρον αἰώνιον. » Ποῦ εἶσιν οὖν οἱ λόγοντες, μὴ Quod si his infligit, multo magis bis qui alios διαιωνίζειν τὰς ἐκεῖ τιμωρίας» ἀπὸ προσώπου τοῦ eliam prohibent obedire, quales sunt ii qui nunc Κυρίου. O5 γὰρ χρεία, φησὶ, πρὸς τοῦτο ἐργωδίας vos affligunt, inquit. « Interitum seternum. » Ubi τινός, ᾿Απὸ 4X2 μόνου τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ, ergo suni qui aiunt non duratura in :ernum sup- τουτέστι, τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ, οἱ μὲν ἓν xoAÀden, plicia ? « A facie Domiui. » Non enim ad hoc, oi δὲ bv τιμῇ ἔσονται. "Huc ἔστχι, φησὶ, μετὰ Ód- inquit, opus est magno quodam labore. Siquidem ξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὡσεὶ εἶπεν. "Aya ἐπιφανῇ 6χ sola Christi persona, id est, manifestatione αὐτοῦ τὸ πρόσωπον, xxl ἅμα à δόξα τῆς ἰσχύος αὖ- ipsius, hi quidem in supplicio, illi vero in honore του. εὖθὺς iv xoÀásti ἀνάρπαστοι o! ἁμαρτωλοί. erunt: qui erit cum gloria fortitudinis illius, tan- « Όταν Dn ἐνδοξασθῆναι, » Τὸ, ἘΕνδοξασθῆναι, κατὰ 66ο νοεῖται, Ori τε δόξα αὐτῷ bzw τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς ἁγίους, οἷς µέλει µεταδιδόναι τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ, (ὥσπερ γὰρ πλοῦστος αὐτοῦ ἡ ἡμετέρα σω- τηρ-α, οὕτως xal δόξα αὐτοῦ τὸ πολλοὺς iv δόξῃ εὑρεθῆναι.) Καὶ ὅτι δοξασθήσεται ὑπὸ τῶν ἁγίων ὁρώντων αὐτὸν iv τῇ πατρῴφ δόξῃ Θεὸν πάντων καὶ πριτὴν προχαθεζόµενον. "Egit καὶ τρισσῶς νοῆσαι- ὅτι δοξασθηναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. o! ἅγιοι παρασκευάσουσι, θεωρουσῶν, ὅσον αὐτοὺς ἆξ- υώσει ἁμοιθῶν. « 'Ev πᾶσι τοῖς πιστεύσασιν.9 Ἐν πᾶσι, quam diceret: Simul ut manifesta fuerit ipsius facies, simulque gloriafortitudinis illius, continuo in supplicium abrepti erunt peccatores. 8914 « Cum venerit, ut glorificetur. » Quod ait: Ut glorificetur, duobus modis intelligitur : et/quod ipsi gloria sit multos esse sanctos quibus traditu- russit bona sua. Quemadmodum enim ipsius divi- li: sunt nostra salus, ita et gloria ipsius est αἱ multi in gloria inveniantur : et quod a sanctis glo- rificabitur, qui ipsum intuebuntur sedentem in pa- terna gloria Deum ac judicem universorum. Potest διὰ πάντων. "emp Ὑάρ πρόφασιν δώσουσιν ol ἅγιοι et tertio modo intelligi quod sancti efücient, nt δοξασθΏναι αὐτὸν, οὕτως καὶ θαυμασθΏῆναι, πῶς τοὺς glorificetur ab incorporeis virtutibus intuentibus οὕτω δόξαντας iv τῷ παρόντι ρίῳ εὐτελεῖς καὶ ἀπεῤ- quanto preemio illos dignabitur. « In omnibus cre- ῥμμένος, ὡς καὶ παρὰ πάντων διώχεσθαι καὶ φυνεύε- denüibus. » In omnibus, id est, per omnes. Quem- σθαι, τοσούτων xxl τοιούτων ἠξίωσεν ἀγαθῶν. admodum enim sancti ansam dabunt ut glorifi- cetur, ita quoque ut admirandus fiat, quod eos qui in presenti vita adeo viles et abjecti videbantur, ut ab omnibus persecutionem paterentur et occiderentur, tantis ac talibus dignetur bonis. « "Ou ἐπιστεύθη τὸ µαρτύριον ἡμῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς iv t^ ^uipx ἐκείνῃ, εἷς ὃ καὶ προσευχόμεθαᾳ πάν- τοτε περὶ ὑμῶν, ἵνκ ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς κλήσεως ὁ Os ἡμῶν, καὶ πληρώσῃ τῆς πᾶςαν εὐδοχίαν ἀγα- θωσύνης καὶ ἔργον πίστεως ἐν δυνάμει, ὅπως ἑνδοξασθη τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίυ ἡμῶν ]ησοὺ ἐν ! Psal. xcvi, ὃ. I, 10 Quod fides habita sit testimonio mostro, ergavosindieillo: ad quod eliam oramus semper provobis, wtvosdignoshabeat ista vocatione Deus nosler,etcompleat omnebonum proposilum bonilta- tis elopus fideiper potentiam,utglorificetur nomen Domininostri Jesu Christi per vos, et vos per illum, 115 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 116 juxta gratiam Dei nostri οἱ Domini Jesu Christi. A ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς iv αὐτῷ κατὰ την χάριν τοῦ θεοῦ Admirandus habebitur Deus quod fides habita sit nostro erga vos testimonio ac predicatiuni. Et quoinodo ex eo quod ipsi crediderint predicalioni eorum, admirandus habebitur Deus? Quia nisi nes, inquit, audisselis, nequaquam tanta bona accepissetis : porro non accipientes ea bona nequaquam ansam dedissetis, ut glorificaretur et admirationi haberetur Christus ob ea quibus vos glorificasset, « In die illo. » In eo qui tunc erit die, manifestum fiet quod credideritis: nunc enim multi quoque fidem simulant, « ad quod etiam oramus. » In hoc ipsum, inquit, precamur, ut etiam in vobis glorificetur et admirationi babeatur Deus. « Ut vos dignos habeat ista vocatione. » Quid enim ? an non erant jam vocati? utique : omnes namque vocati sumus, sed non omnes ingredimur idque manifestant quinque virgines, et is qui sor- dida habuit vestimenta5. 8939 Vocalionem itaque dicit eam quzetiam ingressum haberet adjunctum, Precamur autem, ait, ut compleat Deus omne bo- num erga vos consilium. Consilium vero ac propo- situm Dei est, ut omnes homines salvi fiant et saxterna assequantur bona. Complebit autem et opus fidei in vobis per propriam potentiam. Nam ex hoc illud quoque subsequitur. Si enim compleat opus fidei vos perficiens, omnino suum etiam proposi- tum complebit. Ánimadverte autem quod non dixerit fidem, sed opus fidei. « Ut glorificetur no- men Domini. » Si enim hzc fiant, inquit sicut in sanctis suis glorificabitur Deus, quemadmodum superius dixit, ita et in vobis : glorifieetur enim, veluti quoque superius diximus, cum talia bona impartit servis suis. Ipsius vero etiam gloria erit hujusmodi bonis donari. Aut hoc modo intellige : Si impleverit opus fidei vesue per potentiam, hoc est, per tolerantiam afflictionum,glorificabitur in vobisquod potentes ad hocfecerit, et nervos ad hoc tribuerit : et vosin Deo, quod vosipsos dignos exhibueritis divino amore et auxilio. « Juxta gra- tiam Dei nostri. » Hzc enim omnia Christi gratia est. Siquidem non sumus, ait, iionei sive digni, sed gralia ejus per nos omnia efficit. CAPUT II. De fíne qui erit. post. Astichrisium. mittcndum ad Judoorum redargutionem, qui Christo non credide- II, 1,2 Rogamus autem vos, fratres, per adven- fum Domininostri Jesu Christi, et nostri congre- gationem inipsum, ne cito dimoveaminia mente, né furbemii, neque per spiritum, neque per sermonem, neque per epistolum tanquam nobis auctoribus, quasi instet dies Christi. 198 O laus eximia sanctorum! Ostendit enim quod et ipsi cum Christo congregabuntur ut etiam Ipsi simul cum eo appareant, et. nnacum eo con- veniant. « Ne cito, » Quid autem rogamus vos et exhortamur ? Ne cito, inquit. terreamini ac time- 3 Matth. xxv, 1 seqq. 9 Matth. xxi, 19. ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » θαυµμασθήσεται δὲ ὁ Orbe, ἐπειδὴ ἐπιστεύθη i ὑμᾶς 4 διαμαρτυρία ἡμῶν καὶ τὸ κήρυγμα. Καὶ πῶς ix τοῦ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ χηρύγματι αὐτῶν μέλλει ὁ θεὸς θαυμάζεσθαι ; Ότι εἰ μὴ ἠκούσατε ἡμῶν, φησὶν, o)x ἑἐμέλλετε τοσούτων ἀγαθῶν ἀξιοῦ- σθαι, Μη ἀξιούμενοι, δὲ, οὐκ ἂν πρόφασιν δοξολο- γίας καὶ θαύματος τῷ Χριστῷ παρέσχετε ἐφ οἷς ὑμᾶς ἐδόξασεν. « Ἐν vf ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. » Ἐν γὰρ τῇ τότε ἡμέρᾳ γενήσεται φανερὸν ὅτί ἐπιστεύσατε. Nüv γὰρ πολλοί xal ὑποκρίνονται τὴν πίστιν. « Εἰς ὅ καὶ προσευχόµεθα. » El; τοῦτο αὐτὸ, φησὶ, προσ- ευχόµεθα, ἵνα καὶ iv ὑμῖν δοξασθῃ καὶ θχυμεσθῇ ὁ θεός, « Ίνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς χλώσεως, » TI γάρ; οὐκ σαν κακληµένοι; val. Καὶ γὰρ πάντες χεκλή- μεθα, ἀλλ οὗ πάντες εἰσερχόμεθα. Καὶ τοῦτο ὅη- λοῦσιν αἱ πέντε παρθένοι, xal ὁ τὰ ὥὥπαρα ἱμάτια ἔχων. Κλῆσιν οὖν φησι, τὴν καὶ τὸ εἰσελθεῖν ἔχου- σαν. Εὐχόμεθα δέ φησιν, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἀγαθὴν βουλὴν εἷς ὑμᾶς ὁ θεός. Βουλη δὲ καὶ εὐδοχία Θεοῦ, τὸ πάντας ἀνθρώπους σωθηναι καὶ τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγαθῶν. Πληρώσει δὲ xal ἔργον πίστεως ἐν ὑμῖν, Ev τῇ olveiq δυνάμει. Τοῦτο γὰρ ἐκείνου γεννητικόὀν ἐστιν. 'Eàv γὰρ πληρώσῃ τὸ ἕρ- γον πίστεως ὑμᾶς ἐπιτελέσι, πάντως αὐτοῦ καὶ τὴν εὐδοχίαν πληρώσει, "Opa δὲ, οὐκ εἴ-ε πίστιν, ἀλλ᾽ ἔργον πίστεως. « Ὅπως ἑνδοξασθῇ τὸ ὄνοομα τοῦ Κυρίου. » El «3p ταῦτα γένηται, φησὶν, ὥσπερ ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ ἑνδοξασθήσεται ὁ θεὸς, χκαθὼς ἄνω εἶπεν, οὕτως καὶ ἐν ὑμῖν. Δοξάζεται γὰρ, xa- θὼς καὶ ἄνω εἴπομεν, τοιούτων ἀξιῶν τους δούλους αὐτοῦ, Καὶ αυτοῖς δὲ δόξα ἔσται, τὸ τοιούτων ἠξιὼ- σθαι. H οὕτως νόησον * El πληρώσει τὸ ἔργον της πίστεως ὑμῶν iv δυνάμει, τουτέστιν, kv. ὑπομονῇ πειρασμῶν, δοξασθήσεται ὁ θεὸς bv ὑμῖν, ὅτι δονα- τοὺς κατέστησε πρὸς τοῦτο καὶ ἐνεύρωσε, xal ὑμεῖς iv τῷ θιῷ, ὅτι ἀξίους ἑδείξατε ἑαυτοὺς τῆς θείας ἀγάπης καὶ ἐπικουρίας. α Κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἡμῶν. » Χάρις γὰρ ταῦτα πάντα Χριστοῦ. O2 γὰρ ἡμεῖς, φησὶ, πρὸς ταύτά ἔσμεν ἱκανοὶ fj ἄξιοι, ἀλλ᾽ à χάρις αὐτοῦ δι᾽ ἡμῶν πάντα κατορθοῖ. ΚΕΦΛΛ. B. τι μετὰ ᾿Αντίχριστον τὸν πεµ- « Περὶ, τέλους, ἐλέγχῳ Ἅἠ᾿Ιουδαίων, ἀπιστησάντιυν µενον ἐπὶ Χριστῷ. » « Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, ὑπὲρ τῆς παρου- σίας τοῦ Κυρίυ ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν ἐπισυναγωγῆς ἐπ᾽ αὐτὸν, elc τὸ µη ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοὺς, µήτε θροεῖσθαι διὰ πνεύματος, µήτε διὰ λόγου, µήτε δι ἐπιστολῆς ὡς δι ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηχεν fj ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ. » "a ἐγκώμιου τῶν ἁγίων { ἔδειξε γὰρ ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐπισυναχθήσονται τῷ Χριστῷ, ὡς καὶ αὐτοὺς μετ) αὐτοῦ φαίνεσθαι, καὶ ἅμα αὐτῷ συνηχθαι. Εἰς τὸ, « Mi, ταχέως, » Τί 6i ἐρωτῶμεν ὑμᾶς xal παρακα- λοῦμεν; Εἰς τὸ μὴ ταχέως, nol, σχλευθῆνσι ἀπὸ 111 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 118 τοῦ νοὺς, voutígtt, ταρχχθῆνα καὶ φοδηθῆναι ix τῆς A alis eX ignorantia et timore mentis. Sciendum το νοῦ ἀγνοίας xai Gela. ᾿Ἱστέον γὰρ ὅτι τινὲς λυμεῶνες ἀνεφάνησαν παρ) αὐτοῖς. φάσχοντες ἔφι- στἆναι τὴν ἡμέραν τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρ- ωσίας, xal ἱθδρόουν αὐτὺς καὶ ἑπτόουν, Εἶτ« 6 Παῦλος, πότε μὲν ἔσται, οὐ λέγει, ὅτι δὲ οὐ νῦν ἑφ- έστηχεν ἀποδεικνοσι, σηµεῖα λέγων τῆς παρουσίας. « Μήτε διὰ Πνεύματος.» Ψευδοπροφῆται γὰρ ταῦτα ἔλεχον. Φησὶ δὲ πνεῦμα, olov χάρισμα. "Ivx γὰρ σονανέλγ τοὺς ψευδοπροφήτας, καθολικὠως εἶπεν, ὅτι xZv χάρισμά τις ἔχων προφητείας τοῦτο εἴπῃ, μὴ πιστεύσητε. Ἡ πνεύμα λέγει τὸ ἀκάθαρτον. Διὰ (Xp ἁκαθάρτου πνεύματος ἑλάλουν ol ψευδοπροφῆ- ται. Ταύτῃ τῇ ὀευτέρᾳ ἑρμηνείᾳ ἴθετο ὁ µαχάριος enim quod corruptores quidam apparuerunt apud ipsos qui dicerent instare diem secundi adventus Christi, et turbabant ac terrebant eos. At Paulus sane non dicit interim quando erit, sed non nunc saltem instare significat, signa dicens adventus. « Neque per Spiritum. » Pseudoprophete enim hac dicebant. Spiritum vero ait, hoc est, charis- ma et donum: ut enim pseudoprophetas una comprehenderet, universaliter dixit, quod licet quispiam donum habens prophetis hoc dixerit, ne credatis, Aut spiritum dicit impurum. Nam per spiritum impurum loquebantur pseudopropheti. Huic secundz interpretationi assensit divus Joan- Ἰωάννης. « Μήτε διὰ λόγου. » Πιθανολογίᾳ vip τινι͵ p Πθδ. « Neque per sermonem. » Quodam enim per- ἔπειθον ἐφεστηχένχι τὴν ἡμέραν τοῦ Κυρίο. « Myj- Suasibili sermone suadebant instare diem Domini. τε OU ἐπιστολῆς. » Καὶ ἐπιστολὰς γὰρ ὡς ἐξ ὀνόμα- τος τοῦ Πχύλου ἔπλαττον, τοῦτο ὅπθεν δηλώσας. « MA τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ µηδένα τρόπον, ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον, xal ἀπὸ- xxÀugü: ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὃ ἁντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ ἁάντα λεγόμενο θεὸν ἢ σέδασµα, ὥστε αὐτὸν c; τὸν νχὸν τοῦ θεοῦ ὡς θεὸν χαθίσχι ἀποδεικνύντα ixycb» ὅτι ἔστι θεός. » ᾿Επειδὴ εἶπε μὴ ἐφιστάναι, αὑτῆς λοιπὸν τῆς ἔπι- στασίας σηµεία λέγει, καὶ μέγα µυστήριον ἄποκα- λύπτει. « Κατὰ µηδένχ τρόπον. » M κατὰ πνεῦμα, φησὶ,. μὴ χατὰ λόγον, µη χατὰ ἐπιστολήν. ε ἘΕὰν μὴ ἔλθῃ ἀποστασία. » ᾽Αποστασίαν αὐτὸν λέγει τὸν Αντίχριστον, ὡς ἀφιστῷν μέλλοντα πολλοὺς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἀποστασίαν, αὐτὴν τὴν ἀπὸ Oto) ἀναχώ- ρησιν, xal αὐτὸ τὸ πρᾶγμᾳ. — « Καὶ ἀποχαλυφθῇ. » [θΕ032Ρ.] Σδεσθήσεται γὰρ À χατέχουσα πλάνη, καὶ λήξει τῶν εἰδώλων ἡ ἑξαπάτη, καὶ τότε ἄποχαλυ- Φθήσεται ὁ ἄνομος. Τοῦτο γὰρ xal ὁ Κύριος εἶπε, « Κηρυχθήσεται τὸ Εὐαγγέλιον εἷς πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς tle μαρτύριον αυτοῖς, xal τότε ἣξει τὸ τέλος. 9 — « Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, » [IQAN.] Τίς οὗτος ἑστίνς dox ὁ Σατανᾶς: οὐδαμῶς. Αλλ᾽ ἄνθρωπός τις, πᾶσαν αὐτοῦ δεχόμενος τὴν ἐἑνέργειαν. [ΣΕΥΒΡ.] Κατὰ μἴμησιν τοῦ Σωτῆρος ἔρχεται ὁ Σατανᾶς, iv ἀνθρώπρ ὁλοχλήρῳ — Άλλος. Άνθρωπον ἁμαρ- τίας αὐτὸν λέγει τὸν ᾽Αντίχριστον, OD γὰρ ὁ Xata- νᾶς ἔσται ὁ ᾿Αντίχριστος, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ἐνεργού- pvo; ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ. Άνθρωπον Ol ἁμαρτίας αὖ- τὸν xáÀet, ὅτι xal αὐτὸς πλείστα ἅμαρτήσεται, καὶ ἄλλους εἰς τοῦτο ἀναγκάσει, Υἱὸν δὲ ἀπωλείας αὐτὸν αχλεῖ, διὰ τὸ ἀπολύεν πολλοὺς, καὶ αὐτὸν ἀπόλλυ- σθαι. Άνθρωπον δέ τινα 'EÓpatow, πάσης μαγείας καὶ φαρμχκείας ἐν ἐπιστήμῃ qevópsvov αὐτὸν, φη- civ. « Ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος. » ᾿Αντι- τεθήσεται Ὑὰρ xal ὑπεραρθήσεται τῇ ἰδίφ ὑπερηφα- νείφ οὗ µόνον κατὰ τοῦ ἐπὶ πάντων θεοῦ, ἀλλὰ καὶ xxtà τῶν εἰδώλων. Οὐ γὰρ πρὸς εἰδωλολατρείαν die: τοὺς ύπους, ἀλλ᾽ εἷς τὸ αὐτὸν ὡς θεὸν, προσ- χυνεῖν. Διὰ τοῦτο φησὶν, ὑπεραρθήσεται ἐπὶ πόντχ 4 Matth. xxiv, 14. ^ « Neque per epistolam. » Nam et epistolas tanquam ex Pauli nomine fingebant, ethoc sane manifestat. II, 3, 4. Ne quis vos decipiat ullo modo, quo- niam nisi venerit primum defectio, el revelatus fuerit homo ille peccati, filius perditionis, qui est adversarius, et effertur adversus omnem qui dicitur Deus aut numen, adeo ut. in templo Dei tanquam Deus sedeat, ostentans seipsum esse Deum. Quoniam dixit non instare, ipsius deinceps ap- propinqualionis signa dicit, et magnum revelat mysterium, «Ullo modo » Neque per spiritum, in- quit, neque per sermonem, neque per epistolam. C , Nisi venerit defectio. » Defectionem dicitipsum Antichristum, quod multos separaturus esset a Christo. Autapostasiam sive defectionem ait ipsam a Deo separationem, et rem ipsam qua per nomen egignificalur. — « EL revelatus fuerit. » Exstingue- tur enim error qui orbem occupat, cessabitque idolorum seductio, et tunc revelabitur iniquusille. Nam et hoc dixit Dominus ὁ « Predicabitur Evan- gelium 894 in omnes terminos terrae ad testimo- nium illis, et tunc veniet consummatio. » — «Ho- moille peccati. » Quisnam isle est ? utrumme Sata- nas? nequaquam, sed homo aliquis qui universam ejus accipiat operationem. — Ad imitationem Salvatoris venturus est Satanas in isto homine. p Alio modo Hominem peccati dicit ipsum Antichri- stum. Neque enim Satanas erit Antichristus, sed homo obsessusacdirectus aSatana. Hominem autem peccali ipsum vocat, quod et ipse plurimum delin- quet, οἱ alios ad hoc compellet. Filium vero perdi- tionis eum apellat, eo quod perdat multos el ipse perdetur : Hominem autem. quempiam Hebreum dicit ipsum, in cujusvis magit ac veneficii scientia provectum. « Qui est adversarius et effertur. » Adversabitur namque et extolletur sua superbia non solum adversus Deum universorum, verum etiam adversus idola. Neque enim ad idolatriam ducet homines, sed ut iy sum tanquam Deum ado- rent. Propterea dicit quod efferetur adversus om- 0 ORCUMENII TRICCAE EPISCOPI 120 nem quidicitur Deus aut numen. «In templo Dei. » A λεγόµενον θεὸν fj σέδασµα, « Elc τὸν vabv τοῦ θεοῦ. » Non dicit templum quod erat Hierosolymis, sed Ecclesias Dei. « Ostentans. » Nonait : Dicens, sed Ostentans, hoc est, operibus, signis ac miraculis nitens ostendere, quod sit Deus. Extrinsecusautem subaudiendum est: Nequaquam veniet adventus Domini. II, 5-8. An non. meministis quod cum adhuc essem apud. vos, hoc dicebam vobis? Et nunc quid detineat scitis, ad hoc αἱ ille receletur in suo tempore. Nam mysterium jam peragitur íni- quitatis : solum est qui modo retinet donec e medio tollatur: et tunc puteftet iniquus ille, quem Dominus conficiet spiritu orís sui et abolebit charitate adventus sui. Multa itaque non scripta tradebat mysteria, et non solum per epistolas: tanquam diceret : Nihil novum dico : sed quod presens dicebam. « Et nunc quid detineat scitis. » Detineredicit quod prohibet vel impedimento est. Quidnam autem est illud ? Multi spiritum sanctum dicunt : alii vero Romano- rum imperium, qui etiam melius sentiunt : nisi enim hoc solvatur, ille non veniet. $885 Nam ob id quoque adeo obtecte locutus est beatus Paulus, nolens importunos ac superfiuos accipere inimicos inter Romanos. Si enim audissent quod dissolven- dum diceretimperium Romanorum, et ipsum affli- xissent et universos credentes, tanquam eos qui exspectarent illam dissolutionem. Nam si hic non Ob τὸν iv Ἱερουσαλὴμ λέγει, ἀλλ᾽ εἰς τὰς Ἐκκλη- σίας τοῦ θΘευῦ, « ᾽Αποδειχνύντα, » Οὐκ sime, Λέ- Ύοντα, ἀλλ ᾿Αποδεικνύνα, τουτέσι, πειρώμενον ἀποδείξαι δι ἔργων καὶ σημείων καὶ θχυµάτων, ὅτι ἔστι Θεός. Έξωθεν ὑπακουστέον, Οὐ μὴ Dn, φισὶν, À παρουσία ιοῦ Κυρίου. « Ού μνηµονεύετε ὅτι ἔτι ὢν πρὸς ὑμᾶς, ταῦτα ἴλεγον ὑμῖν καὶ νῦν τὸ αΧκτέχον οἴδατε, εἷς τὸ ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἓν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ Τὸ γὰρ µυστήριον ἤδη ἑνεργεῖται τῆς ἀνομίας, Μό- vov ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται, καὶ τοτε ἀποχαλυφθήσεται 6 ἄνομος, ὅν ὁ Κύριος ἀναλώσει τῷ πνεύµατι τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ καταργήσει τῇ Β ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. » Δρα ἀγράφως πολλά παρεδίδυ τῶν μυστηρίων, καὶ οὐ δι’ ἐπιστολῶν µόνον, ὡσεὶ εἶπεν. Οὐδὲν ξένον ἐρῶ, ἀλλ᾽ ὃ παρὼν ἔλεγον. « Καὶ viv τὸ κατέχον οἵ- δατε. » Κατέχον Φφησὶ, τὸ κωλύον καὶ ἐμποδίζον, Τί δὲ τοῦτο; Πολλοὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν φασιν, ἕλλοι δὲ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν, οἵ καὶ βέλτιον λέγου- cw. Αν γὰρ μὴ αὕτη λυθῃ, ἐκεῖνος οὐχ Oft, Διὰ γὰπ τοῦτο καὶ οὕτως συνεσκιασµένως εἶπεν ὁ µαχά- ριος Παῦλος, μὴ βουλόμενος ἔχθρας ἀναίρους ἀναδέ- χεσθαι παρὰ τῶν Ῥωμαίων. Έμελλον γὰρ ἀχούοντες ὅτι καταλυθήσεται ἡ Ῥωμαίων ἀρχὴ, καὶ αὐτὺν καχκοῦν καὶ τοὺς πιστοὺς ἅπαντας, ὥς τὴν κατάχυ- σιν acne προδοχῶντας. El γὰρ μὴ οὗτος γανῃ, σὐ φαίνεται ὁ Χριστός, Διὰ οὖν τὸ φανΏναι τὸν Χριστόν apparuerit, non manifestabitur Christus: ego ex C φησι βούλεσθαι αὗτὸν ταχὺ ἑλθεῖν, xal τῆς Ῥω- eo quod statim cupiant manifestari Christum, vo- lunt etiam statim fieri dissolutionem principatus Romanorum. Si autem de Spiritu sancto intellige- ret, quid prohiberet quominus aperte diceret: Gratia spiritus ipsum detinet ne manifestetur ? « Et nunc quid detineat scilis. » Ne nunc ipse manifestetur, sed in suó tempore : hoc est,quando profinitum ipsi ac permissum a Deo tempus statua- tur : nisienim nunc detineretur, utique etiam nunc immineret, adeo semper adversus credentes conci- tatur, et eorum pravitatem, cum ipse sit parvus, concupiscit, sed detinetur ac prohibetur. — A/íud. Detinet ac prohibet iniqui illius adventum Spiritus sanctus. Postquam igitur hic propter hominum pec- µαίων ἡγεμωνίας κατάλυσιν Ἠγενέσθχι, El δὲ mv περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τί ἐκώλυεν αὐτὸν εἶπειν σα- ᾿φῶς, ὅτι ἡ τοῦ πνεύματος οὗτὸν χάρις κατέχει πρὸς τὸ μὴ φανῆναι ; € Καὶ νῦν τὸ κατέχον φησὶν οἴδατε. » [Φω1.] Ec τὸ μὴ νῦν ἀποχαλυφθῆναι αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ. Οἷον ὅταν ὁ δρισθεὶς αὐτῷ xal συγχωρηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ χρόνος ἐπιστῃ. El δὲ μὴ χατείχατο, xx νῦν ἂν ἐπέστη. Οὕτως ἀεὶ κατὰ τῶν πιστῶν ὀργᾶ, καὶ τὴν χάχωσιν αὐτῶν ὃ πονηβὸς ἐπιθυμεῖ. ἀλλὰ κατέχεται καὶ χωλύεται, ᾿ Άλλο, [ΣΕΥΒΡ.] Κατέχει xal χωλύει τοῦ ἀνόμου τὴν πορουσίαν, τὸ Πνεύμα ἅγιον. Ἐπειδ' ἂν οὖν, φησὶ, τοῦτο διὰ τὴν τῶν ἀν- cata de medio fiet et discedet, tunc locum habebit Ώθρώπων καχίαν ἐκ µέσου γέληται καὶ ἀποστῇ, τὸ iniquus ille, ut reveletur et insurget, nullo prohi- bente.Dixitautem quod etiam in initium accepit my- sterium iniquitatis: quandoquidem et Manichzi dixerunt diabolum esse Deum legis, et Marcion ait Patrem Christi non esse Deum legis. Quin et Manes seipsum dicit esse Christum ac Paracletum : et ex eo temp're hominum incredulitatem diabolus in- ducebat. « Nam mysterium jam peragit iniquitatis.» Mysterium iniquitatis dicit Neronem, ut qui sit typus Antichristi. Etenim Nero et perversus eratet Deus dicicupiebat. Mysterium autem vocat ipsum, quod absque pudore faceret Nero que Antichristus facturus esset,sed parce ac tecte, inquit, peragitur, nempe sub Satana : ipse namque Satanas per me- τηνικαῦτα χώραν ἔζει ὁ ἄνομος, ἀποχαλυφθήναι καὶ ἐπαναστῆναι, μηδενὸς κωλύοντος. Έφη δὲ ὅτι καὶ ἀρχὴν εἴληφε τὸ µοστήριων τῆς ἀνομίας, Ἐπειδὴ xxi Μανιχαῖοι εἶπον τὸν διάθολον Θεὸν τοῦ νόµου, καὶ Μαρκίων φπησὶν οὗ τὸν Πατέρα εἶναι τοῦ Χριστοῦ τὸν θεὸν τοῦ νόµου. Λέγει δὲ xal Χριστὸν ἑαυτὸ, ὁ Μάνης καὶ παράκλητον, καὶ ἕκτοτε τὴν ἀπιστίαν τῶν ἄνθρωπων ὁ διάδολος εἰσῆγεν. Τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας. Μυστήριον τῆς ἀνομίας τὸν Νέρωνα λέγει, ὡς εἷς τύπον ὄντα τοῦ ᾽Αντιχρί- στου. Καὶ γὰρ xal ὁ Νέρων φαῦλός τε ἂν, καὶ θεὸς ἐζήτει λέγεσθαι. Μυστήρίον δὲ αὐτόν φησι, διὰ τὸ μὴ ἀπηρυθριασμένως ποιεῖν τὸν Νέρωνα ofa. ὁ ᾽Αντί- χριστος ποιήσει *. ἀλλ᾽ ὀφειμένως ἤδη, φησὶν, ἑνερ.. 121 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 122 γεῖται, τουτέστιν, ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, Εἱργάσατο τὰρ À dinm Neronem operabaturque sibi videbantur.lta διὰ µέσου τοῦ Νέρωνος ὁ Σατανᾶς τὰ αὐτῷ δοχοῦντα. Οὕτως δὲ συνεσκιασµένως εἶπεν, οὐ διὰ δειλίαν, ἀλλὰ παιδεύων ἡμᾶς, ἀνονήτους ἕχθρας xal περιττὰς μὴ ἀναδέχεσθει. « Μόνον ὁ κατέχων ἄρτι, » Τουτέστι͵ ὁ Ῥωμαίων θρόνος καὶ à Βασιλεία à νῦν ἑμποδίζουσα, ὅταν παύσηται, acl, xal τέλος λάδι, τότε ἄποχα- λυφθήσεται 6 ἄνομος, το τέστιν͵ ὁ ᾽Αντίχριστος. ΄ Όταν ὰρ καταλυθῃ ἡ Ῥωμαίων ἀρχὴ, τότε ὁ ᾽Αντίγρι- στος ἐπιτεθήσεται vj ἀναρχίᾳ καὶ κρατῆσαι ἔπιχει- βήσει, o) μόνον τὴν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ θεοῦ ἀρχήν. Τὴν δὲ Ῥωμαίων ἀρχὴν, αὐτὸς τέλεον καταργήσει ὁ ᾽Αντίχριστος. "ento (30 ἡ Μήδων ὑπὸ Βαθυλωνίων κατελύθη, xal ἡ Βαθυλωνίων ὑπὸ Περσῶν, χαὶ ἡ Περσῶν ὑπὸ Μαχεδήνων, xal ἡ Μακεδόνων ὑπὸ Ῥωμαίων, οὕτως ἡ Ῥωμαίων ὑπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου καὶ ἡ τοῦ ᾿Αντιχρίστου ὑπὸ τοῦ ἡμῶν Δεσπότου. Ταῦτα & ὁ Δανιήλ φησιν. Όταν μέντοι τὸ πέρας ἐπιστῇ της τοῦ Θεοῦ προθέσεως, xal ὁ vov κατέχων αὐτὸν ὄρος ἔχστη πληρωθεὶς' ἑτοίμως τότε xal δίχα πάσης üvi- δολῆς à ἄνομος ἀποχαλυφθήσεται. « Ὃν ὁ Κύριος ἀναλώσει, » Λοιπὸν χαὶ ἡ παραμυθία. Ὃν ὁ Χρι- στὸς, φησὶν, ἀναλώσει, ΄ώσπερ γὰρ πυρὸς ὅτι ποῤ- ῥωθεν ὄντος, τὰ μιχρὰ ζωύφια ἐκ τῆς θερµότητος ἀνλλίσκεται, οὕτω xai ὁ ᾽Αντίχριστος ἐξ αὐτῆς της ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ, χαὶ τού πνεύματος τοῦ στόματος αὐτοῦ, ἀνιλωθήσεται,. Πνεῦμε στόµκτος, τὸ ἐπίταγμα xal χέλευσµα καλῶν, καὶ oiov ἐμφύ- σημα, ἢ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. « Καταργήσει. » Οἴον παύ- cst, ἀπολέσει, « O6 ἐστιν ἡ παρουσία xzv' ἑνέρχειαν τοῦ Σα- τανᾶ, iv πάσγῃ ὀυνάµει καὶ σηµείοις καὶ τέρασι ψεύδους, καὶ iv πάστι ἁπάτῃ τῆς ἀδικίας dv τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ ὦν τὴν ἀγάπην τᾶς ἀληθείας οὐκ ῥἑδέξαντο, εἰς τὸ σωθῆνχι αὐτούς, Διὰ τοῦτο πέμφει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἕνεργειαν πλάνης, εἷς τὸ πιστεῦ- σαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει͵, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ pi πιστεύ- σαντες, ti ἀληθεία, ἆἀλλ᾽ εὐδοκήσαντες bv τῇ àÀv- χίφ. » Καὶ καταργήσει, φησὶ, ci παρουσίᾳ αὐτοῦ ὁ Κὺ- βίος τὸν ᾿Αντίχριστον, οὗ ᾽Αντιχρίστου ἔστχι ἡ παρ- ουσία κατ ἑνέργειαν τοῦ Xatxva, Διὰ μέσου γὰρ autem obtecte ἀῑσίί.που timore cohibitus : sed nos instruens neinutilesac superfluas inimicitias susci- piamus. «Solum est qui modo retinet. » Thronus videlicet et regnum Romanorum,quod nunc impe- dimento est donec cesset, finemque accipiat: tunc revelabitur iniquus ille, hoc est, Antichristus.Ubi enimimperium Romanorum fuerit dissolutum,tunc Antichristus rebellione irruet,ac obtinere conabi- tur, 186 non hominum solum, verum etiam Dei imperium. Romanorum autem imperium ipse Àn- tichristas perfecte abolevit. Quemadmodum enim Medorum imperium a Babyloniis dissolutum est,et B Babyloniorum a Persis,Persarum quoque a Mace- donibus,et Macedonum a Romanis : ita et Roma- norum ab Antichristo,et Antichristi a Domino no- stro.Hec autem ait Daniel.Quando sane terminus divini propositi appropinquaverit,etqui nuncipsum retinet finis, completus exstiterit : tunc prompteet sine ulla mora iniquus ille revelabitur. « Quem Dominus conf(iciet. » Deinde sequilur consolatio. Quem Christus, inquit, delebit. Quemadmodum enim dum adhuc ignis eminus separatur, minuta animalia calore consumuntur, ita et Antichristus ex ipso Christi adventu et spiritu oris ejus, con- sumetur. Spiritum autem oris vocat jussum ac preceptum et velu!i flatum, aut Spiritum sanc- tum. « Abolebit, » hoc est, cohibebit, perdet. IL, 9-11. Cujus adventus est secundum opera- tionem satane cum omni polentia, et signis ac prodigiis mendacii, et cum omni deceptione in- justitia in iis qui pereunt, pro eo quod. dilectio- nem veritatis non receperunt, in hoc ul salvi fic- rent. Et propterea mittet illis Deus efficaciam illusionis, ut credant mendacio : μέ judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed appro- baverunt injustitiam. Abolebit,inquit,Dominus suo adven'u Antichri- stum, cujus Antichristi adventus erit secundum operationem Satans.Nam per medium ejus omnia αὐτοῦ πάντα πράξει ὃ διάδολος. « Ἐν πάσῃ δυνάμει D operabitur diabclus.« In omui potentia et signis.» καὶ σηµείοις.ν Ταῦτα προεῖπεν, “να μὴ ἀπατηθώ» σιν οἱ τότε. ἸΠᾶσαν, φησὶν, ἐπιδεξχι δύναμιν. Ψεύδους δὲ, ἡ ὅτι κατὰ φαντασίαν μέλλει ποιεῖν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπατῶν, fj ἐπειδη πρὸς τὸ ψεῦ- δος ἄγοισν, fj bv παντὶ πράγµχτι ἀπατῖσαι xad ἁδικησαι τοὺς πιστεύοντας δυναμένφ. H, ὡς εἴρη- ται, φαντασίᾳ xal δοχήσει τὰ σημεῖα ποιήσει, « Ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, » Μὴ φοθηθῇς ταῦτα ἁκούων περὶ αὐτοῦ. Ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις γὰρ ἰσχύσει, oi καὶ πρὸ αὐτοῦ οὐκ ἐπίστευσαν τῷ Χριστῷ. « Ανθ e» τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο. » Αγάπην ἀληθείας τὸν Χριστὸν λέχει. Διὰ γὰρ ἀγάπην τὴν πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἵνα τ ἀληθῆ διδέξῃ, ἑνανθρωπῆσαι κατηξίω- σεν. Αἰἴνιττετχι δε, ὅτι παρὰ Ιουδεχίοις Ἰσχύσει. 0Ἴτοι γαρ τὸν Χριστὸν οὐχ ἐδέξαντο, οὔτο ἐπίστευσαν αὐτῷ, ὃ καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῖς φησιν. € "Eq ᾖλθον ἐν τῷ Hzc ργῷά]χίί, ne deciperentur qui tunc presentes essent. Omnem, inquit. ostendet pulentiam.Meu- davii autem,vel quod juxta phautasiam duntaxat facturus sit, et fallet oculos: vel quiaad mendacium ducunt.Aut in omni : e que fallere possit ac nocere credentibus. Aut sicut dictum est,ad solam phan- lasiam et apparentiam facturus est signa. « In his qui pereunt. » Ne terrearis cum haec de illo audis. Nam in his qui pereunt potentiam habebit: 897 qui, etiam priusquam ipse veniret, non cre- debant Christo. Pro eo quod dilectionem verila- lis non receperunt. » Dilectionem verilatis dicil Christum : nampropter dilectionem quam erga nos babuit, et, ut qua vero sunt doceret, homo fieri dignatus est. Designal autem quod apud Judeos potentiam habebit. Nam hi Christum non suscepe» 123 dixit eis : «Ego veni in nomine Patris mei, et nan excepistis me : veniet alius in nomine pro- prio, et ipsum suscipietis5. » — Et propterea mit tet illis Deus. » Quod ait: Mittet, nou ita accipias, quasi Deus mitteret, sed permissionem que est a Deo solet ita vocare Paulus. Efficaciam vero dicit illusionis, hoc est, illusionem efficacem et seduce- re potentem. Ánimadverte autem quam caute ex- pressus sit sermo. Non dixit : Ut puniantur: siqui- dem puniendi erant omnes qui in Christum non crediderunt, quanquam non venisset Antichristus, nec ipsi credidissent: sed, Ut judicentur, id est, etiam in hoc condemnentur, et ipsorum ora ad hoc obstruantur.Quid enim dicere poterunt cur Chris- to non crediderint? Quia dictum est, inquiunt, B «Dominus Deus tuus, Deus uns est8 : «sed audient primum quod hoc sane Triadem aperte praedicat : verum concedendo admiltamus quod precipiatur vnicum colere principem : quomodo e:go Anti- christo tanquam Deo credidistis? Vides quod prz- cluduntur eorum responsa? Christo quidem non crediderunt quod Deus esset, Antichristo vero tanquam Deo et credent et ipsum adorabunt: idque manifeste dicenti: Ego sum Deus. Quid amplius dicent? quod signa faciat? Sed plura ac majora fe- cit Christus. An dicent quod a Scripturis fereba- tur de illo testimonium ? Atqui de Christo sane lanquam de Salvatore datum est testimonium : de OECUMENII TRICCJE EPISCOPI runt, neque ipsi crediderunt : quod etiam Christus A ὀνόμτιτ οὔ Πστρός µου, xai 124 οὐκ ἐδέξασθέ µε" ἠξε' ἄλλος bv τῷ οἰκείῳ ὀνόματι, καὶ αὐτὸν δέξεσθε, φη- ol. » — « Auk τοῦτο πέµψει αὐτοῖς ὁ θεός. ο Τὸ πέμ- et, μὴ οὕτω δέξῃ, ὡς τοῦ θεοῦ πέµποντος, ἀλλὰ τὴν ἀπὺ τοῦ θεοῦ συγχώρησιν, οὕτως ἴθος καλεῖν τὸ Παύλφ. ᾿Ενέργειαν δέ φησι πλάνης, τουτέστι, πλάνης ἑνεργὸν καὶ πλανῆσαι ἰσχύουσαν. Opa δὲ ἀσφά- λειαν λόγου. OUx εἶπεν * Ίνα κολασθῶσιν, Έμελλον γὰρ κολάζεσθχι πάντες οἱ ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ κἂν ὁ ᾽Αντίχριστος μὴ ἐληλύθει, μηδὲ ἐπιστεύθη παρ᾽ αὐτῶν, ἀλλ’ ἵνα κριθῶσι, τουτέστι͵ χατακριθῶσι καὶ ἓν τούτῳ, καὶ ἐμφραγῇ αὐτῶν καὶ εἰς τοῦτο τὰ στόµατα, Τί γὰρ εἴποιεν, διά τί μὴ ἐπίστευσαν τῷ Ἀριστῷ; Ότι, φασὶν, εἴρηται, ε Κύριος ὁ θεός σου Κύριος εἴς ἐστιν, κ 'AX)' ἀκούσονται πρῶτον μὲν τοῦτο φανθρῶς. T?» Τριάδα κηρύσσει, Πλὴν ἑάσωμεν ατὰ συγχώρησιν, τὸ µοναρχίαν δεν σέθειν παρεγ- γωᾷν. Πῶς οὖν τῷ ᾿Αντιρίστρ ὡς θεῷ ἐπιστεύσατε ; ὁρᾷς ὅτι ἀποχλείονται; τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευ- σαν ὃτι ἕστι θεὸς, τῷ δὲ ᾽Αντιχρίστῳ ὡς θεῷ xai πιστεύσουσι ααὶ προσχυνήσουσι, καὶ ταῦτα διαῤῥήδην λέγοντι, ὅτι Εἰμὶ Θεός, Τί λοιπὸν ἱροῦσιν ; ὅτι ση- μεῖα ποιεῖ; ἀλλὰ καὶ πλείω καὶ µείζω ποίησεν ὁ Χριστός. *A)À' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν Ἑμορτυρεῖτο ; καΐτοι ὁ μὲν Χριστὺς, ὡς Zothp, ὁ δὲ ᾽Αντίχριστος, ὡς λυμεὼν µεµαρτύρηται. Τί δὲ ὅλως καὶ καταθλά-- Ψει τοὺς πιστοὺς ἡ παρουσία αὐτοῦ; Καὶ πρόφασις αὐτοῖς μᾶλλον στεφάνων γένηται. Ἐκείνους δὲ ἅπα- τήσει, τοὺς xal τούτου χωρὶς αὐτοκαταχρίτους ὄντας. Antichristo vere tanquam decorruptore. Quid au- C Φησὶ yàp, ὅτι iv τοῖς ἀπολλυμένοις ἰσχύει µόνοις. lem afferet omnino nocumenti fidelibus adventus ^ Αλλ᾽ εὐδοχήσαντες ἐν τῇ, ἀδιχίᾳ. Πολλοὶ Y2p ζητοῦσι, ipsius ? imo ipsis occasio el'am preemiorum erit, τί δήποτε ἔρχεται ὁ ᾽Αντίχριστος ; εἰς τί γὰρ ὠφέ- illos vero ἀεοἱρίαί qui etiam absque eo a seipsis Άλιμος ἡ παρουσία αὐτοῦ ; καὶ vzuiv, Ίνα οἱ δόκιμοι condemnati erant : ait enim quod iu iis solis qui qevtpol γένωνται, El δὲ μὴ δέχῃ τὸν λόγον τουτον» pereunt vires habet. « Sed approbaverunt injusti- δέξαι τὸν ᾿Απόστολον μικροῦ τὴν αἰτίαν λέγοντα, tiam. » Mulli enim querunt quam ob causam ven- Ίνα αριθῶσι πάντες, φησὶν, οἱ μὴ πιστευσαντες Tf turus sit Antichristus? Ad quid enim. aiunt,utlis ἀληθείᾳ, Ἐπειδη γὰρ οἱ τῷ Χριστῷ p, πιστεύσαντες est adventus ipsius? Et dicimus quod ut ii qui Ιουδαῖοι, εἶχον ἐν τῇ κρίσει προθάλλεσθαι, διὰ σουτ probati sunt manifesti fiant7.Quod si hunc non su. 99x ἐπιστούσαμεν εἶναι τὸν Χριστὸν Θεὸν ὅτι vé- scipias sermonem, accipe Ápostolum causam fere Yeux * « Eis θεὸς ἐξ οὗ τὰ πάντα, » καὶ, « Κυρίῳ dicentem : 196 Ut judicentur, inquit, omnes qui τῷ 95 σου προσχυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ- non crediderunt veritati Quoniam enim Judei qui δεις.» Ίνα οὖν μηδὲ ταῦτα προΐσχωνται, ὁ Αντί- Christo non crediderunt poterant velamentum ob- Χρίστος αὐτῶν ἀποῤῥάψει τὰ στόµατα. Πως ; Όταν tendere ac dicere:Propterea noncredidimusChri- Υὰρ τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευσαν ὅτι ἔστι Geox, *lum esse Deum quod scriptus sit : « Unus Deus pi ταῦτα διαῤῥήδην λέγοντος Χριστοῦ ὅτι θεός eli, ex quo omnia 8, » etc. « Dominum Deum tuum adorabis et. illum solum coles9. , Ut ergo neque hec pretendant, Antichristus ipsurum obturabit ora. Quomodo? Quoniam certe Christo non credit derunt quod Deus esset, idque cum palam dicere Christus. Ego sum D.'us. Antichristo vero tanquam Deo crediderunt et eum adoraverunt. Quid jam dicent ? quod signa faciebat,sed el plura et majora τῷ δὲ ᾿Αντιχρίσερ, ὡς Os xal πιστεύσωσι xal προσχυνήσωσι, τί λοιπὸν ἑροῦσιν ; ὅτι σηµεῖα ἐποίει ; ᾽Αλλὰ καὶ πλείω xai µείζω ἐποίιὁ Χριστός, ἸΑλλ' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν Ἐμαρτυρεῖτο; καίτοι ὁ μὲν Χριστὸς, ὡς Σωτὴρ, ὁ δὲ ᾽Αντίχριστος, ὡς λυµεών. Καὶ ἁπλῶς τὴν ἄνω παραγραφὴν ἀνάγνωθι. Εὐδοχή- σαντες 03, olov συυπουργήσαντες καὶ συμπράξαντες τῇ ἀθικίφ τουτέστι τῷ ᾽Αντιχρίστῳ. faciebat Cliristus. An dicent quod a Seripluris ferebatur de ipso testimonium ? Atqui de Christo qui- ' dem ut de Salvatore, de Ant; christo vero tanquam de corruptore. Denique etiam lege annolationem superius positam. Approbarunt autem, hoc est. una operati sunt el una ministrarunt injustitie, hoc €st Antichristo. . 9 Joan. v, 43. 6 Deut. vi, 4. 7 [ Cor. u, 19, 8I Cor. vir, θ. 9 Deut, νι, 13, Matth, rv, 10. 125 « Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως. 9 « Huet; δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ θιῷ πάν- τοτε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ Κυρίου, ὅτι εἶλετο ὑμᾶς ὁ θεὸς ἀπαρχῆς εἷς σωτηρίαν iv ἀγιχσμιῳ πνεύματος, xai πίστει ἀληθείας, εἷς ὃ ἐχάλεσεν ὑμᾶς διὰ τοῦ Εὐαγχελο ἡμῶν εἰς περποίησιν δόξης, τοῦ — Kupíoo ἡμῶν Ἰησοῦ πριστοῦ. Αρχ οὖν, ἀδελφο, στήκετε καὶ xpz- τεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε, εἴτε διὰ λόχου, εἴτε δι ἐπιστολῆς ἡμῶν. Αὐτὺς δὲ ὁ Ku- poc ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ὁ θεὺς καὶ Πᾳ- Tho ἡμῶν ὁ ἀγαπήσας ἡμᾶς, καὶ δοὺς παράκλη- σιν αἱωνίαν καὶ ἐλπίδα ἀγαθην ἐν χάριι, παρα- χαλέσαι ὑμῶν τὰς χαρδίας, καὶ στηρίξαι bv. παντὶ λόγψ Β καὶ feq ἀγαθῳ. ν Καὶ ταῦτα μὲν ἔσται, φησὶν, iv τῷ ἰδίν καιρῷ, « Hurt; δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστε:ν τῷ θεῷ, ὅτι εἴ- Atto ὑμᾶς, » Οἷον ἐπελέξατο, Είλετο μὲν πρὺς τὸ σῶσαι, ε΄λετο O3 ἐν ἁγιχκσμῷ Πνεύματος, τουτέστι͵ &à τὸὀῦ ἁγιάσιι ἡμᾶς τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι, « Καὶ iv πίστει ἀληθείας. » Τουτέατι, διὰ πίσεεως ἀληθοῦς. Ταύτην γὰρ µύνην ἡμῶν συνεισενεγκόντων, ἡγίασεν αὑτὸς διὰ τοῦ πνεύματος. Διὰ τοῦτο δὲ πρώτον εἶπε * Τὸν ἅγιασμὸν τοῦ Πνεύματος, δηλών ὡς οὐδὲ ἐπιστεύσαμεν, εἶ μὴ ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος Ἡνιάσατο. « El, ὃ ἐχάλεσεν ὑμᾶς. » Elo ὃ Πνευμα, ^ εἰς Ov ἁγιασμὸν ἐκάλεσε, φησὶν, ὑμᾶς ὁ Orb, διὰ *o) Εὐαγγελίου. ἸΕκεῖθεν γὰρ »αλούμενοι, Χριστῷ πιστεύομεν, ὑπὸ δὲ τοῦ Πνεύματος ἁγιαζόμεθα, « El; περιποίησιν δόξης, » Διὰ τοῦτο δὲ, φησ.ν ἐχάλεσεν ἡμᾶς ὁ θεὺς εἰς ἁγιχσμὸν πνευματικὸν ἵνα ὀόζαν περιπυιήσῃ τῷ 1ῷ abro). Δόξα γὰρ Ἀριστῷ, τὸ πολλοὺς εἶνχι τοὺς µέλλοντας σώζεσθχι δὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἄνω εἶπεν * Ἐνδοξασθῆναι ἓν τοῖς ἁγίος αὐτοῦ. Όρα δὲ πῶς τετίµητχι ὃ ἄνθρωπος, ὅτι δόξαν αὐτῶώ ἡγεῖσαι χριστὺς τὴν ἡμῶν σωτηρίαν] α Άρα οὖν, ἀδελφοὶ, στήχκεε. 9 Μη καταθλήθητε «φησὶ, τοῖς πειρι- σμοῖς. « Εἶτε διὰ λόγου. Καὶ γὰρ xz: ἀγράφως xxl ἑγγράφως παρέδωκαν οἱ ἀπόστολοι, xai ἀξιοφύ- λακτχ ἀμφότερα. Τοιγαρῶν καὶ ἡ ἄγραφος τῆς Εκκλησίας παράδοσις, φυλακτέα ἐστίν, « Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν. ϱ µΠάλιν μετὰ τὴν παρείνεσιν, try βεδχιοῖ τὰ παρχινεθέντχ,. « Καὶ ὁ θεὸς καὶ Πατηρ ἡμων. » loo εἷσὶν οἱ λέγοντες διὰ τοῦτο μείζονα τὸν Πστέρᾳ ὅτι πρῶτος ὀνομάζεται; ἸΙδὼ γὰρ ἐνταῦθα πρῶτος 6 Ἱἱὸς ὀνομάζετει. « [αρά- χλησιν αἰωνίαν. » Τίς δέ αἰωνία παράκλησις:; Ἡ ἐλπὶς τῶν µελλόντων ἀγαθῶν, ἣν διὰ τοῦτο αἱ ἀγαθὴν χαλεῖ, σ "Ev χάριτι, » Ταύτην 0: τὴν ἐλπίδα, Vx οἰχείχς “(άριτος ὁ θεὸς ἴἔδωχεν. Οὐ διὰ κατορ- θύματχ ἡμέτερα. ε Πχρακαλέσαι ὑμῖν τὰς «κκρ- Vac. » Τοῦτο γὰρ παράχλητις ἀληθὼς Χριστιανοῖς TX τῆς τῶν µελλόντων ἐλπίδος, τὸ ἑστηρίχθαι «xl βεδαίους εἶναι ἐν παντὶ ἔργν καὶ λόγν ἀγαθῷ. Τί αρ πρὸς παράκλησιν (gov ὡς τὸ συνειδέναι ἡμᾶς 0t Χριστῷ ἀρέσκομεν ἐξ dw ζώμεν xal πολιτευό- COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. ΚΕΦΑΛ. T. Α 126 CAPUT Ill. Gratiarum actio de vocatione. lI, 12-16. Νου autem. debemus gralias agere Deo semper de vobis, fratres dilecti a Domino, quod elegerit vos Deus ab. inilio in salutem, per sanctificationem spiritus ac fidem veritatis : ad quod vocavit vos per Evangelium nostrum in ac- quisitionem glorie Domini nostri Jesu Christi. ltaque, fratres, state et tenete. institutiones quas didicislis sive per sermonem sive per epistolam nostram. lpse vero Dominus noster Jesus Chris- tus, εἰ Deus ac Pater noster qui dilexit nos et dedit consolationem &ternam et spem bonum per gratiam, consoletur corda vestra εί stabiliat vos ín sermone εἰ opere bono. $99 Et hec quidem. ait, suo fient tempore. « Nos autem debemus Deo gratias agere quod ele- gerit vos : » quod vos delegerit. Elegerit quidem ut solvos faceret, elegit autem per sanctificationem Spiritus, hoc est, per hoc quod nos sancto suo Spiritu sanclificavit. « Ac per fidem veritalis, « Hoc est, per fidem veram. Nam cum solam hanc contulissemus, ipse per Spiritum sanctificavit. Propterea autem primum dixit : Sanctificationem Spiritus ; significans quod ne credidissemus qui- dem nisi gratia Spiritus sanctificasset. « Ad quod vocavit vos. » Ad quidem Spiritum velad quam san- clificationem vocavit vos Deus per Evangelium : C nam per illud vocati Christo credimus : a Spiritu vero sanclificamur. « [n acquisilionem glorise. » Propter hoc autem vocavit nos Deus ad sanctlifi- cationem spiritualem, ut gloriam acquirat Filio suo. Christo enim ad gloriam est quod multi per fidem ipsius salvi fiant, quemadmodum etiam su- perius dixit : ut glorificetur in sanctis suis. Anim- adverte autem quanto in honore h.beatur homo, quod Christus suam gloriam esse ducat nostram salutem « [taque, fralres, state. » Ne dejiciamini, ait, afflictionibus. « Sive per sermonem. » Nam et siue scriptura et per scripturam nonnulla trade- bant apostoli : et utraque digna erant qua obser- varentur. Itaque Ecclesise traditio etiam citra Scri- p'uram observanda est. « Ipse vero Dominus noster. » Rursum post exhortationem precatione confirmal ea quem admonuit. « Et Deus et Pater noster. » Ubi suntqui dicunt ob in majorem esse Patrem quod primus nominelur ? Ecce enim hic, primus Filius nominatur. « Consolalionem ε9ἱοΓ- nam. » Qua est aulem Φίθγηὰ consolato ? Spes futurorum bonorum, quam propterea etiam dicit bonam. « l'er gratiam. » Hauc vero spei per suam gratiam dedit Deus, non oh nostra boua opera. « Consoletar corda vestra. » Namilla Chri- stianis vera consolatio est, ut ante spem futuro- rum stabiles ac firmi sint in omni opere et ser- mone bono. Quid enim huic consolationi par est, quam ut nobis conscii simus quod ex vita et con- 1T! | OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 128. versatione nostra Christo placeamus ? « In omni A us02 ; « Ἐν παντὶ λόγψ. » Τῷ piv ἔργῳ, τὰς πρά- sermone. » Per opus quidem actiones significat, δεις δηλοῖ, τῷ δὲ λόγῳ, τὰ ὀρθὰ δόγματα. per sermonem vero recta dogmata. 930909 CAPUT IV. ΚΕΦΑΛ. A. Ut pro ipso precentur et pro opere Evangelii. « Παράχληχις εὐχῆς ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔργου. » III, 1-5. Quod superest orate pro nobis, utser- « Τὸ λοιπὸν προσεύχεσθε, ἀδελφοὶ, περὶ ἡμῶν, mo Domini currat et glorificetur, sicut εἰ apud ἵνα ὁ λόγος τοῦ Κυρίω τρέχῃι καὶ δοξάζηται, ος": εἰ ut eripiamur ab absnrdis ac. perversis καθὼς καὶ πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἵνα ῥρσθῶμεν ἀπὸ τῶν hominibus. Non enim omnium est fides, sed fide- ἁτόπων καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων. Οὐ γὰρ πάντων lis est Dominus qui stabiliet vos et custodiet α ἡ πίστς, πιστὸς δὲ ἔστιν ὁ Κύριος ὃς στηρίξει salo. Confidimus autem per Dominum de cobís ὑμᾶς καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ, Πεποίθαμεν δὲ ἐν quod que procipimus vobis εἰ faciatis εἰ facturi Κυρίῳ bo! ὑμᾶς, ὅτι ἃ παραγγέλλομεν ὑμῖν, καὶ ποιεῖτε͵ sitis. Porro Dominus dirigat cordu vestra ad καὶ ποιήσετε. Ὁ δὲ Κύριος κατευθύναι ὑμῶν τὰς καρδίας dilectionem Dei et ad exspectalionem Christi. εἷς τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ, xal εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ. Superius precatus ipse pro illis, petit nunc ab Άνω αὐτὸς εὐξάμενος ὑπὲρ αὐτῶν, νῦν αἷτεῖ ipsis precationem. Simul autem eorum quoque εὐχλν παρ αὐτῶν Apa δὲ χαὶ τὰ φρονήματα prudentia extollit, quod idonei essent qui pro αὐτῶν ἔπαιρει, ὅτι ixzvol slow ὑπὲρ τοῦ διδασκά- magistro precarentur. « UL sermo Domini currat.» ou εὔξασθαι, κ Ίνα ὁ λόγος τοῦ Κυρίου «péyi. » Non ut liberetur a periculis (nam in eum usum Οὐχ ἵνα ἁπαλλαγῇῃ Χινδυνων (sl τοῦτο γὰρ ἔκειτο, positus erat, ut in priore dixit Epistolai0), sed ut ὡς iv τῇ πρώτῃ ἐπιστολῃ φησιν), ἀλλ' ἵνα τὸ κή- predicatio currat, et apud omneseifides adhibea- ρυγµα τρέχῃ, Καὶ iv πᾶσι πιστεύηται,. € Καθὼς tur. « Sicut et apud vos. » Hoc etiam encomium καὶ πρὸς ὑμᾶς. 5» Toto xal ἐγκωμίου ἔχεται. habet. Quemadmodum apud vos, inquit, cucurrit Ὥσπερ παρ ὑμῖν, φησὶν, ἕδραμε καὶ ἐπιστεύθη. et creditus est. « Ab absurdis ac perversis homi- « ᾽Απὸ τῶν ἁτόπων xal πονηρῶν ἀνθρώπων. » Περὶ nibus. » De his qui adversabantur predicationi τῶν ἀντιλεγόντων τῷ κηρύγματι λέχει οἵος ἣν loquitur, qualis erat Alexander faber zrarius 4. ᾿Αλέξανδρος ὁ χαλκεύς, € Οὐ γὰρ πάντων ἡ πίστις. » « Non enim omnium est fides, » Ac si diceret; Ὡσεὶ ἔλεχεν *. Οὐ πάντων ἐστὶ τὸ πιστεῦσαι, ἀλλὰ Non omnium estcredere, sed eorum qui digni sunt τῶν ἀξίων τοῦ πιστεῦσαι, Ὡς εἴ τις εἴποι ' 0b πάν- ut credant. Veluti si quis dicat : Non omnium est ,, των ἐστὶ τὸ στρατεύεσθαι iv. ταῖς βασιλείοις αὐλατς, in aulis regum militare, sed eorum quidigni sunt. ΄ ἀλλὰ «iv ἀξίων. Εκείνοι τοιγχροῦν ἀνθίστανται, Illi itaque repugnant quorum non estfides. « Sed àv οὐκ ἔστιν ἡ πίστις. « Πιστὸς δὲ ἐστιν ὁ Κύριος. » fidelis est Dominus. » Nam quoniam eligil vos ad ᾿Επειδὴ γὰρ εἶλετο ὑμᾶς sl; σωτηρίαν, καθὼς dvo salutem, sicut superius ait, fidelis est, hoc est, ve- φησὶ, πιστός imt, τουτέστιν, ἀληθὴς, στηρίξαι rax, ut stabiliat vos tanquam fluctuantes: ut cu- ὑμᾶς ὡς σαλευοµένους, φυλαξαι δὲ, εἷς τὸ μὴ ἰσχύ- stodiat autem, ne quid possil. Salanas adversum σαι τὸν Σατανᾶν καθ ὑμῶν. ε Πεποίθαμεν δέ. » vos. « Confidimus aulem. » Ne existimarentLomnia Ίνα μὴ νοµίσωσι πάντα αὐτοῖς ἑσεσθχι ἀπὸ τοῦ sibi proventura a Deo quiipsis annuntiatus esset, ᾖἐἑπαγγειλαμένου Θεοῦ, xal ἑλομένου sig σωτηρίαν, eosque elegissetad salutem, etitasegnespermane- καὶ dáüopo: µείνωσι, καὶ τὴν αὐτῶν ἐργασίαν ἆἁπ- rent : ab eis eliam bonorum operalionem exigit. αιτε. Α πχραγγέλλομεν ὑμῖν, φησὶ, καὶ ποιεῖτε, Qua precepimus, inquit, vobis et facitiset facturi καὶ ποιήσετε, ᾿Ωσεὶ εἶπεν * ᾿λληθὴς μὲν ὁ θεὸς à estis. Acsi diceret: 8018 Verax quidem est Deus, εἷς σωτηρίαν ὑμᾶς ἑλόμενος πλὴν ἀλλὰ δει wil qui vos adsalutem elegit: attamen necessaria quo- ὑμετέρων ἔργων, Διὸ οὐδὲ ἐθάρσησεν εἰπεῖν, πεποί- que sunt vestra opera. [deo neque ausus fuil di- θαμεν δὲ εἰς ὑμᾶς, ἀλλ Ἐν Kuoly, προστέθεικεν. cere simpliciter : Confidimus autein de vobis, sed, P « Ὁ δὲ Κύριος κατευθύνει. » Ἐπ εὐθείχς, φησὶν, In Domino: e: addit: « Porro Dominus dirigat, « — ivey8nvzt ποἰήσαι. Πολλὰ γὰρ τὰ ἔνθεν ἀφέλκοντε. Recto tramite adduci facial ; nam multa sunt qua ab illo retrahunt. — Beatus Basilius libro ad Am- philochium hoc scribit, quod spiritum precetur Paulus, dicens: Dominus autem dirigat ad dil-- ctionem Dei Patris et ad exspectationem Christi. Quis enim Dominus preter Spiritum directurus erat corda ipsorum ad dilectionem Dei et Patris et ad exspectationem Christi ? Nullus aute:n precatur alium preter Deum. « Et ad. exspectationem Chri- sli. » Übi autem exspecta ionem et tolerantiam di- cit,afflictionesdesignat Exspectationemautem dicit 10 [| Thess. n1, 3 seqq. '!!II Tim iv, 14, — [oiKorMENIOY]. Ὁ µακάριος Βασίλειος ἐν τοῖς πρὺς ᾽Αμϕιλόχιον τοῦτο σημειοῦται, ὅτι τῷ πνεύμαχτι εὔχετχι ὁ Παῦλος, λέγων, Ὁ à Κύριος Χατευθύναι εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ. Ποῖος γὰρ Κύ- ptos παρὰ τὸ πνεῦμα ἔμελλε κατευθύνειν τὰς χαρ- δίας αὐτῶν εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ Oso) καὶ Πατρὸς καὶ εἷς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ, Οὐδεὶς δὲ εὔ- χεται, πλὴν θεῷ. « Καὶ εἷς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Xpi- στοῦ. ν Ὅπου δὲ ὑπομονὴν λέγει, θλίψεις αἰνιττε- ται, Τπομονὴν δὲ φησιν, ἵνα ὑπομενωμεν, τουτ- COMMENT. IN EPIST. Π AD THESSAL. 130 ἐστιν, ἵνα ἐμπαράσκευοι ὄντες, αὐτὸν προσδεχώ- A ut sustineamus, hoc est, nt preparati ipsum reci- 199 ΚΕΦΑΛ. E'. « Προτροπὴ ἐργασίας xal παραιτήσεως τὴν ἀργῶν καὶ περιέργων. » * Παριγγέλλοµεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοὶ, iv ὀνόματι τώ Κυρω ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἁτάκτως πεοιπατοῦν- τος, καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν παρέλαδεν παρ ἡμῶν. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιµεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, οὐδὲ δω- pex» ἄρτον ἆἐλάδομεν παρά τινος, ἀλλ iv xóm xxi µόχθῳ νύχτα καὶ ἡμέραν ὀἑργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιθαρησαί τινα ὑμῶν. Οὐχ ὅτι" οὐκ ἔχο- μεν ᾖἑξουσίαν, ἀλλ ἵνα ἑαυτὺς Ἠτύπον ὀδῶμεν pianius, CAPUT V. Exhortatio ad laborem εἰ decitationem otiosorum ac curiose degentium. ΠΠ, 6-11. Precipimus autem vobis, fratres, per nomen Domini Nostri Jesu Christi, ut subducatis υ05 ab omni fratre qui inorJinate se gerit, et non Juzta traditionem quam accepita nobis. Natn ipsi scitis quomodo eporlcat imsélari nos : quomodo non inordinate gessimus nos inter vos, neque gratis panem accepimus a quoquam : sed cum labore et fatigatione nocte dieque facientes opus, ad hoc ne cui vestrum essemus oneri. Non quod id nobisnon liceat, sed ut nosipsos formam exhibeamus vobis ὑμτν, εἰς τὸ µιµεῖσθαι ἡμᾶς, Καὶ γὰρ ὅτε μεν Badimitaudum nos. Etenim cum essemus apud vos πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο παρηγγέλλοµεν ὑμῖν, ὅτι εἴ τις οὐ hoc przcipiebamusvobis, ut siquis nollet operari, θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. Ακούομεν γάρ τινας — 15 nec edere. Audivimus enim quosdam versantes περιπατοῦντας bv ὑμῖν ἀτάκτως, μηδὲν ἔργαζομένους, fhfer vos inordinate, nihil operis facientes, sed ἀλλὰ περιεργαζοµένους. » curiose agentes. Φοθερωτέραν τὴν παραγγελίαν εἱργάτατο, ὡς τἱ 396909 Preceptumtimoris plenum effecit : ac si εἶπεν Διὰ τοῦ Χριστοῦ παραγγέλλοµεν ὑμιν. Ἡ ἀῑχίθεεί: Per Christum precipimus vobis. Aut per µέσου ὄντος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, καὶ μαρτυροῦντος medium nomen ejus, quod teslificetur nos prsce- ὅτι παρηγχείλαµεν, fj ὅτι αὐτοῦ kcu λόγος ὁ ῥη- pisse: aut quod ipsius sermo sit qui referetur, θησόµενος, οὐχ ἐμός. « Στέλλεσθαι. » Ὑποστέλλε- non meus. « Ul subducatis. » Ut separemini. Est 0021, χωρίζεσθαι, Άτακτος δέ ἔστιν ὁ δίχα τάξεως autem inordinatus qui sine ordine aut absqueDei xal τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων περιπατῶν. Εἶπειν δὲ legibusambulat. Vult autem hic dicere de quibus- θέλει ἐνταῦθα περί τινων ἀργῶς περιϊόντων καὶ dam qui otiosi circtmeunt, necquidquam operan- μὴ ἐργαζομένων, « Kal gà κατὰ τὴν mapáboocw. » tur. « Et non juxta traditionem quam accepit a "H» διὰ τῶν ἔργων ὑμῖν παρέδωκα, τόπος γενόμενος C nobis. »iQuam operibus vobis tradidi, factus vo- ὑμτν, φησίν. α Λὐτοὶ γὰρ οἴδατε. 5 "EE ὦν γὰρ bis typus. «Nam ipsi scitis. » Ex his quie operati ἐποιοῦμεν, δεδώκαμεν. ὑμῖν σπέρματα καὶ εἰκόνας Sumus, dedimus vobis semina ac simulacra ope- µιµήσως. € 'AXM dv xómp xal µόχθῳ, » Βαδαί. randi que imitaremini. « Sed cum labore ac ἐπέτασις 1 « Πρὸς τὸ μὴ ἐπιδαρῆσαί τινα ὑμῶν.» faligalione. » Papz! quantia exaggeratio. « Ad hoc Βάρος μὲν κυρίως λέχεται͵ τὸ παρὰ ἁχόντων λαθεῖν. ne cui vestrum essemus oneri. » Onus quidem Iv οὗ διὰ τοῦτο λέγει, ἀλλ ὅτι σφόδρα πένητες proprie dicitur quod ab invitis sumitur: attamen fsaw. « Oby ὅτι οὐκ ἔχομεν ἑξουσίαν, » Elys γὰρ non prppterea dicit, sed quod admodum pauperes ἑξουσίαν ἄργεῖν ἐκ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἆπησχο- essent. « Non quod in nobis non liceat. » Licebat λημένος τῷ κηρύγµατι, xal τρέφεσθαι παρὰ τῶν 6i degere in otio, autcessareab opere manuum, va- µαθητευοµένων, « Άξιος Υὰρ, φησὶν, ὁ ἐργάτης cando pradicationi, ut aleretut ab iis quos doce- τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. ἸΑλλ ἐκ περιουσίας καὶ φιλο- — bat: « Dignus est enim operarius, inquit, mercede τιµίας, xal εἰργάζετο. Καὶ ἑαυτῶν ἔτρεφε, καὶ Sual$:sed ex abundantia et magnificentia: ope- τοὺς σὺν αὐτῷ * ὃ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν. € ᾽Αλλ’ ἵνα rabatur ac seipsum alebat eosque qui secum erant : ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν, » Ίνα, φπαὶν, εἰκόνα quod eliam alibi dicit!5, « Sed ut nosmetipsos ἑαυτοὺς δῶμεν ὑμῖν, πῶς δέοι βιοῦν. « "Oct εἴ τις D formam exhibeamus, Ut nos metipsos, inquit, ob θέλει doydztoüm,, μηδὲ ἐσθιέω. » Ἐργασίαν, traderemus vobis imaginem quomodo videre opor- vh» διὰ τῶν χειρῶν φησιν ᾿Ανάγκῃ γὰρ πάντως leat. « Ut si quis nollet operari, is nec ederet. » τι ποιεῖν. « Αλλὰ περιεργαζοµένυς, » 'O γὰρ θεὺς ἕνεργον ἡμῖν δέδωχκε τὸν νοῦν. Όταν οὖν αὐτὸν τῶν ἔργων ἀπαγάγωμεν, ἰπειδη αὐτὸς ἀργεῖν οὐ δύναται, λοιπὸν sl; ἐργασίας ἔρχεται διαδολικὰς, €i; περιεργίαν, φλυαρίαν, καταλαλιὰν, εὐτραπελίαν, καὶ να τα, s Τοῖς δὲ τοιούοις παραγγέλλοµεν καὶ παρα- χαλωῦμεν διὰ τοῦ — Kuoluo ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 13 Matt. xn, 10. !5 Act. xx, 34. Operationem vero dicit que manibus fit: necesse est enim ut omnes aliquid faciant. « Sed curiose agentes, » Nam Deusmentem nobis dedit quz operi alicui intenderet : cum ergo ipsam ab opere sub- ducimus, quoniam ipsa in otio esse non potest, jam ad operationes accedit diabolicas, puta curio- sitatem, nugacitatem, detractionem, eutrapeliam, ac similia. III, 12-15. Πές autem qui sunt istiusmodi pra- cipimuset hortamur per Dominum nostrum Jesum 134 O&CUMENIÍ TRICCÉ EPISCOPI 139 Christum, ut cum. quiele operanles, suum $p80- A cto), ἵνα μετὰ ἡσυχίας ἐργαζόμενοι, τὸν ἐἑαυ- rum panem edant. Nos autem fratres, ne ἀε[ι- tigemini in benefaciendo. (Qaod si quis nos obedit sermoni nostro, per Epistolam hunc ad- notate, et non commercium habeatis cum illo, ut pudore suffundatur : neque veluti inimicum ha- beatis, sed admonele ut fratrem. 908 Vides quam terribilem exhibuerit adhor- tationem ? Per Dominum, inquit, hoc est, ipse est quiprecipit, ipse qni exhortatur, non ego. « Cum quiete operantes. » Non solum quiete agere,verum etiam operari jubet. Adhuc de otiosis sermo est : aptat tamen illum, ut et de his dicatur qui delin- quunt. « Suum ipsorum panem.» Non alienum emenlicando. « Vos autem, fratres. » Considera τῶν &prov ᾖἐσθίωσιν. Ὕμεις δὲ, ἀδελφο, μὴ ἐκχακήσητε κχσλοποιοῦντε. El δέ τις οὐχ ὑπα- κούει τῷ λόὀγῷ ἡμῶν, διὰ τῆς ᾿Επιστολης τοῦ- τον σημειοῦαθε, καὶ μὴ συναναµίγνυσθε αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ. Tal μὴ ὡς ἔχθρον ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουτεθεῖτε ὡς ἀδελφόν, » Ὁρᾶς πῶς φοδερὰν εἱργάσατο τὴν παράχκλησιν ; Διὰ τοῦ Κυρίου, «nol, τοτέστιν͵ αὐτός down ὁ παραγγέλλων, αὐτὸς ὁ παραχαλῶν, οὖκ ἐγώ. « Μετὰ Ἀσυχίας ἐργσζόμενοι, » Οὐ µόνον ἠσυχάζειν, ἀλλὰ καὶ ἐργάζεσθαι κχελεύι, Ἔτι περ τῶν ἆργων Ó λόγος» Αρμόζει δὲ καὶ περ τῶν ἁμαρτανόντων λέγεσθαι. € Τὸν ἑαυτῶν ἄρτον, » Mi τὸν ἀλλότριον διὰ τοῦ ἐπαιτεῖν, ε« Ὑμεῖς δὶ ἀδελφοί, » "Opa paterna viscera. Non diu produxit increpationem, p σπλάγχνα πατρικἀ, Οὐ προήγαχεν ἐπὶ πολὺ τὴν metuens ne fame perirent inordinati. Et ait υἱ sub. ἐπιτίμησιν, δεδοικὼς μὴ λιμῷ φθαρῶσιν ol ἄτακτοι, ducant qnidem se ab ipsis, hoc est,segregentur, Χα φησι, στέλλεαθαι μὲν àm' αὐτῶν, τουτέστι, et per separationem corripiantur. Dum autem cor- Ἰχωρίεσθαι, καὶ διὰ τοῦ Ἰχωρισμοῦ ἐπιτιμᾶσθαι. riguntur, inquit, tradite illis necessaria ne fame Εν ὅσῳ δὲ διορθοῦνται, φησὶ, µεταδίδοε αὐτοῖς, premantur. Sufficit quidem eis qui non corrigun- ἵνα μὴ λιμώττωσιν. ᾿Αρχκεῖ γὰρ μὴ διορθουµένοις, tur increpatio per hocquod subducatis vosabipsis, ^ ἐπιτίμησις τοῦ στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπ᾿ αὐτῶν. « Ei « Quod si quis non obedit sermoninostro per epi- δὲ τις οὐχ ὑπακούει «p Aóyp ἡμῶν, » H τῷ διὰ stolam. » Àut per epistolam, puta, loquenti, aut τῆς ᾿Επιστολῆς oiov λολούντ, fj τῷ διὰ τῆς 'Em- serinoni per Epistolam misso. « Hunc adnofate. » στολής ἀποσταλέντι, « Τοῦτον σημειοῦσθε. » Ίνα Ne vos lateat. Maxima est autem confusio omnes μὴ λάθῃ ὑμᾶς, φησί, Μεγίστη δὲ ἐντροπὴ, τὸ máv- habereaversos. « Neque velut inimicum habeatis.» τας ἔχειν ἀποστρεφομένους. » Kal p ὡς ἐχθρὸν Cum superius dixisset nonoportereedere eum qui Ἀγεῖσθε, » ωσπερ ἄνω εἰπὼν μὴ δεν τὸν ἀργὸν otiosus est, veritus ne fame periret, adjunxit : Vos ῥἐσθίεν, δείσας μὴ λιμῷ φθαρῇ, ἐπήγαγεν ' Ὑμεῖς autem, fratres, ne defatigemini in benefaciendo : δὲ, ἀδελφοὶ, μὴ ἐκκακήσητε καλοποιοῦντες, οὕτως ita et hic cum dixisset : Ne commisceamini, timuit C καὶ ὧδε εἰπών Μὴ συναναμίγνυσθε, ἔδεισε pi, ne segregatus absorberetur vehementioritristitia, ἀποσχισθεὶς, τῇ περισσωτέρᾳ λύπῃ καταποθῃ, ὅπερ quod ad Corinthios scripsit i4 : ideo subjungit: πρὸς Κορινθίους ἔγραψε * διὸ ἐπάγει, M3 ὡς ἐχθρὸν Neut inimicum habeatis, sed admonete, ac si di- Ἀγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε, ὡς el εἶπεν * ᾿Επιτιμᾶτε μὲν cerel : Corripite quidem ipsum non veluti inimico αὐτῷ, μὴ ὡς ἐχθρῷ δὲ ὀργιζόμενοι, ἀλλ᾽ ὡς ἁδελφὺν iv irascentes, se tanquam fratrem in charitate admo- ἀγάπῃ νουθετοῦντες. nentes. : KEPAA, G'. « Eby περὶ εἰρήνης, της παρὰ θεου. » III, 16-18. Ipse autem Dominus pacis det vobis « Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος τῆς εἱρήνης, un ὑμῖν τὴν pacem semper omnibus modis. Dominus sit cum — slpfvnv διαπαντὸς ἐν παντὶ τρὀπφ. Ὁ Κύριος omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli, quod μετὰ πάντων ὑμῶν, 'O ἀσπασμὸς τῇ ἐμῃ χειρὶ est signum it omni. epi:tola. Ita scribo. Gratia Ππύλου, 6 bacc enpatov ἓν πάσῃ ἐπιστολῇ, Οὕτως γράφω. Domini nostri Jesu Chrisii sit cum omnibus — 'H χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων vobis, Amen. ὑμῶν. Αμήν, 9 9 64 Quia novitex admonitionibus et objurga- P Ἐπειδὴ οἶδεν ix τοῦ νουθετεῖσθαι καὶ ἐπιτιμᾶ- tionibus pugnas ac contentiones oriri, cum ii qui σθχι, ἔρεις καὶ µάχας τικτοµένας, τῶν τοῦτο hoc patiantnrexasperenturadreprehensiones, pre- Ππασχόντων πρὸς τοὺς ὀἑλέγχους τραχυνοµένων, CAPUT VI. Precaiio pro pace, qua est a Dro. catur eis panem a Deo pacis. « Omnibus modis. » τοῦ Oto) Ut nulla relinquatur dissensionis occasio. « Salu- tatio mea manu Pauli. » Hoc propria manu sub- scripsit, tanquam dicens : Saluto vos, aut Valete, aut aliquid hujusmodi, ne adulterentur littere; aut corrupte putentur. Dixit autem in superioribus quodaffingentes missasab ipso litteras, avertebant eos a rectis dogmatis. « Quod est signum in omni epistola. » Hoc enimsignum eratnecorrumperetur. 14 Π Cor. n, 7. ἐπεύχεται αὐτοῖς εἰρήνην, παρὰ τῆς εἰρήνης. « Ἐν παντὶ τρὀπῳ, 5 ωστε μηδεµίαν ὑποτελεῖφθαι μάχης ἀφορμήν. « Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ipd χειρ Παύλου, » ἸΤοῦτο Ιδιόχειρον ὑπέγραφεν olov, τὸ, ᾽Ασπάζομαι Ope, fj τὸ, Εῤῥωσθε, fj τι τοιοῦτον, ἵνα μὴ παραποιήτε τὰ Ὑράμματα. Εἶπε γὰρ ἄνω, ὡς ἀπ᾿ αὐτοῦ ἐπιστολὰς πραττόµενοι, διέστρεφον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ὁρθῶν δογμάτων. « 'O ἐστι σημεῖον ix. πάστῃ ἐπιστολῃ. » Τοῦτο γὰρ σηµεῖον 133 COMMENT. iN EPIST. I AD TIMOTH. 134 πρὸς τὸ μὴ μµεταποιεῖσθι. Ἐν πάσι δὲ τῇ, OcAIn omni autem, qui ut. verisimile est ad vos mit- εἰχὸς, πεμφθησοµένῃ πρὸς ὑμᾶς. Ὡς εἰ εἶπεν * El μὴ ἔχοι τοῦτο, οὐκ ἴστι µου ᾿Ἐπιστολή. « Ἡ χάρις του Κυρίου Ἀμῶν. » Πάλιν ὡς ἴθος αὐτῷ, εὐχῇ κατ- έλυσε τὴν ᾿Επιστολήν. « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Θεσσαλονικεῖς δευτέρας Ἐπιστολῆς. » Ἐγράφη ἀπὸ ᾿Αθηνῶν, tenda est. Λο δἳ diceret : Nisi hoc habeat, non est mea Epistola. « Gratia Domini nostri. » Rursum ut sibi moris est, precatione absolvit Episto- lam. A Finis, divino favente auxilio, posterioris ad Thessa- lonicenses Epistola. Scripta fuit ex Athenis. YIIOOGEXIX THX ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM PRIORIS EPISTOLAE AD TIMOTHEUM. Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Λαοδικείας. Ἡ δὲ πρὀφα-Β — $OsHancaburbe Laodicea scribit.Occasio vero σις της ᾖἔἐπιστολης αὕτη. Ἐν τῇ µἘφέσῳ τινὲς ἰοωδαίζοντες ἐπεχείρουν τᾷν τοὺς ἀκεραιοτέρους, προφάσει τοῦ νόµου. Τοῦτο δὲ μαθὼν ὁ Απόστολος, προτρέπει τὸν Τιμόθεον bxst προσμεῖναι πρὸς διόρθωσιν αὐτῶν, γράφει τε τὴν ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ὑπομιμνήσκει Τι- µόθεον εἰδότα τὴν ἐκ Χριστῷ πίστιν, διδάσκων αὖ- τὸν περὶ τοῦ νόµου, χωλύειν τοὺς παρὰ τὴν ὀρθὴν διδασχαλίαν λαλουντας, ἐπιτιμῆν τε αὗτοῖς, Καὶ γὰρ αὐτὸς Ὑμέναιον καὶ ᾿Αλέξανδρν ναυαγήσαντας περὶ τὴν πίστιν παρέδωκε τῷ Σατανᾷ, ἵνα ταιδευ- θῶσι μὴ µβλασφημεῖν. Ταῦτα ὑπομνήσας, λοιπὸν διατάσσει αὐτῷ κανόνας ἐκκλησιαστικοὺς. Πρῶτον, περὶ προσευχης, πῶς καὶ ToU, καὶ περὶ τίνων δεῖ ἑτεροδιδασκαλεῖν καὶ ἆπα- Epistolz fuit hz»ec.Ephesi quidam judaizantes varia docere conabantur et simpliciores decipere, legis pretextu. Quod ubi cognovisset Apostolus hortatur Timotheum, ut ubi maneat ad ipsorum correptio- nem, scribitque Epistolam. Et primum quidem suggerit Timotheo quod fidem nosset qua in Christo est, docens cum delege, ut prohibeat illos qui aliquid preter rectam doctrinam loquerentur, et objurget eos. Nam et ipseHymeneum et Alexan- drum, qui circa fidem naufraginm fecerant, Sata- natradiderat, ut discerent nonblasphemare. Hxc ubi ad memoriam reduxit, deinceps ecclesiasticos canones ei constituit : primo deoratione, quomodo et ubi ac de quibus precarioporteat. Secundo, ut προσεύχεσθαι. Δευτέραν, περὶ τοῦ σιγᾷν iv ἔκκλη- ᾳ mulieres taceant in Ecclesia, quedque magis cu- sig τὰς Ὑυναῖκας, καὶ μᾶλλον µανθάνειν ἐθέλειν, καὶ uh διδάσχειν αὐτάς. Τρίτου, περὶ ἐπισκόπων, καὶ πρεσθυτέρων xal διαχόνων, πῶς xal ὁποίος εἶναι δεῖ τοὺς καθισταµένους. Τέταρτον, περὶ τῶν iv τῇ ἐχκλησίᾳ χηρῶν, ἀπὸ πόσων ἐτῶν χρὴ ταύτας χατα- λέχγεσθχι, xal ποίας αὐτὰς εἶναι δεί καὶ πῶς αὖ- ταῖς δεῖ προσέχειν. Πέμπτον, περὶ τοῦ σωφρονεῖν τοὺς νεωτέρους, xal γαμεῖν μᾶλλον, καὶ μὴ αἰσχρῶς fv. "Extov, περὶ τοῦ παραγέλλειν τοῖς πλουσίοις πὴ ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἐλπίζεν ἐπὶ πλούτῳ. Περὶ τούτων διαταξάµενος, προτρέπεται αὐτὸν ταῦτα δι- piant discere quam docere. Tertio de epi:copis et presbyteris ac diaconis, quomodo affectos et quales esse oporteat eos qui constituantur. Quarto, de viduis quz sunt in Ecclesla a quot annis eas 906 eligi et quales esse conveniat, et quomodo ipsas observareoporteat Quinto,quod juniores modestas esse oporteat, et nubere potius quam indecenter vivere, Sexto, ut precipiat divitibus ne extollan- tur, neque sperent in divitiis. Hzc postquam ordi- navit, exhortatur ipsum ut ea doceat : ei posthac aquam non bibat, ac sibiipsi doctrine animum ἀάσχειν, καὶ µηχέτι μὲν ὑδροποτεῖν, προσέχειν δὲ p adhibeat, sciens quo futura sint tempora quibus ἑαυτῷ xal τῇ διδασκαλία, εἰδότα ἔσεσθαι xatpoUq ἓν oic ἀποστήσονταίΥ τινες τῆς πίστεως, διδάξας δὲ χαθαρὰ εἶνχι καὶ τὰ βρώματα, καὶ παραγγείλας αὐτῷ ἐἑκτρέπεσθαι τὰς ἐκφιλονείχους ζητήσεις ὡς Βεθήλους οὔσας, ἐφ᾽ αἷς τινες χαυχώμενοι παρέδησαν τὴν πίστιν, καὶ τέλος ὃν χρὴ τρόπον ἄρχειν τε καὶ ὀνατάσσεσθαι, τελειοῖ τὴν Ἐπιστολήν, discedent nonnulli a fide. Postquam autem docuit mundos quoque esse cibos, precepilque nt aver- tatur a contentiosis questionibus, ut que profa- ne sint, in quibus aliqui gloriantes, in fide pre- varicati sunt, tandem concludit Epistolam. i35 OECUMENÍI TRICCAÉ EPISCOPI THEODORETI. Utquid, obsecro, cum et alios haberet Paulus discipulos, nempe Silam, Lucam et alios, ad Timo- theum solum et Titum nominatim scribit? Et dici- - mus qucd his Ecclesias regendas jam tradiderat, reliquos vero secum adhuc habebat. Scribit au- tm ad Timotheum ea que jam magistrum ac pre- ceptorem decent. 207 PRIORIS AD TIMOTHEUM EPISTOL.E CAPITA. 4. De ducatu ad amorem Dei,qui prorsus legali caret necessilate. 9. De sui inevangelistam electione, cum perse- cutor, secundum gratiam Dei. 9. Praceptum de fide ac mysterio bono conscien- lie, qua deficiente imminet periculum 4. De oratione ut pro omnibus fiat, ut ubique, pure, sine ulia turbatione el religiose. 5. De proceptoribus quod viros esse oporteat, et non mulieres,propter naturam εἰ affectum qui ez amore suboritur. 6. De virtute episcoporum. 7. De divina incarnatione. 8. De certamine ad pielatem propter spem. 9. Adhortatio ut suiipsius curam habeat et Ec- clesia. 10. Ut se unicuique apte accommodet. 11. De viduarum Φίαίέ et modo, ac gubernatione. — 208 12. De presbyterorum honore. 19. De cauta electione. 44. Quod nullam opus sit occullum. 15. De obedientía servorum. 16. Adversus avaros et falsos praeceptores. 17. Proceptum horrore plenum de bona obedien- [ία usque ad finem. 18. Deductio divitum ad veram vitam. 136 OGEOAQPHTOr. Τί δήποτε xal ἄλλοις ἔχων μαθητὰς ὁ Παῦλος oiov τὸν Σίλαν, τὸν Aouxüv xal ἑτέρως, πρὸς Τιμό- θεον µόνον xal πρὸς Τῖτον ὀνομαστὶ γράφει ; καὶ φαμὲν, ὅτι τούτοις ἣν ἤδη ἐκκλησίας ἐγκεχειρικὼς, τοὺς δὲ ἄλλους ἔτι εἶχε μετ) ἑαυτοῦ. Ὠράφει δὲ πρὸς Τιμόθεον τὰ διδασκέλψ πρέποντα λοιπόν. ΚΕΦΛΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. « a. Περὶ τῆς εἷς ἀγάπην θεπὺ ὁδηγίας, τὴν ἄπροσ- δεῆ νηµικης ἀνάγκης. » «B. Περὶ τῆς ἑαυτοῦ ἐκλογῆς εἷς εὐαγγελιστὴν ἐκ διώκτου, κατὰ χάριν θεοῦ. » €x Παραγγελία περὶ Ἠπιστῆς διαχονίας, fic ἄνευ κίνδυνος. » « 9. Περὶ εὐχῆς, ὅτι ὑπὶρ πάντων, ὅτι πανταγοῦ ἀκάχως, ἀταράχως, σεμνῶς. P «9. Περὶ διδασκάλων, ὅτι ἄνδρας fb, καὶ o5 γυναῖκας εἶναι, διὰ τὴν φύσιν καὶ τὸ Ἠπάθο τὸ ἐξ ἀγάπης. » «ες. Περί ἀρετῆς ἐπισκόπων. » « t. Περὶ θείας σαρχώσεως. 9 «η΄. Περὶ ἀγῶνος εὐσεδείας ἐπ ἐλπίδι. » καὶ εὐσυνειδήτου «0. Περ ῥἐπιμελείας αὐτοῦ, καὶ τῆς Έκκλη- σίας. s ει. Περ τοῦ ἁρμοζόνως ἑνάστῷ προσφέρε- σθαι. » εια. Περὶ χηρῶν ἡλικίας, καὶ τρόπου, καὶ διοι- χήσεως, » «ιβ. Περὶ πρεσθυτέρων τιμῆς. » € t. Περὶ χειροτονίας ἀσφαλοῦς, » «ιδ "Ότι οὐδὲν ἔργον λανθάνει, » ειε. Περὶ δούλων ὑπακοῆς, » εις . Κατὰ φιλοχερδῶν, xai ψευδοδιδασκάλων. » ειζ Παραγγελία φοθδερὰ περὶ καθαρᾶς ὑπακοῆς ἄχρι τέλους. » € t, Πλουσίων ὁδηγία ἐπὶ τὴν ὄντως ζωήν. » ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. PAULI APOSTOLI AD TIMOTHEUM PRIOR EPISTOLA. PRO(EMIUM. I, 1,2. Paulus apostolus Jesu Christi juxta pra - οερία Dei Servatorisnostriet Domini Jesu Christi, ταγὴν Θεοῦ Σωτῆρος spei nostra, Timotheo germano filio in fide: gratia, ΠΡΟΟΙΝΙΟΝ. « Παῦλος ἁποστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατ im- ἡμῶν καὶ Κυρίου Ὦ᾿ησοῦ Χριστοῦ τῆς ᾖἈἑλπίδος ἡμῶν, ἍΛΤιμοθέῳ ΊΎνησιφ 137 t£xvyp iw πίστει, Χάρις, ἔλεος, Πατρὸς ἡμῶν καὶ Χριστοῦ ᾿Ιησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμων. » Τὸ ἄτυφον xal νῦν δείκνυσιν, Oct φησίν * Οὐκ án ἁμαυτοῦ προσηλθον, à))' ἐπετράπην xpi θεοῦ. Ποῦ 03 ἐπετάγη; Ἐν ταῖς Πράξεσιν, ἔνθα φησὶ τὸ Πνεῦμα, € ᾿Αφορίσατέ pot τὸν Σαῦλον καὶ τὸν Βαρνά- Sav, ο καὶ ἴνθα ὁ Κύριος πρὺς αὐτὸν, « Εἰς ἔθνη µα- κρὰν ἐξαποστελῶ σε.» Αλλ' ὅπερ ὁ Υὸς $ τὸ Πνεύμα ἐπέταξε, ταῦτα τὸν Πατέρα φησὶν ἔπιτετα- χέναι. Ἐν γὰρ θέληµά ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος, « Καὶ Κυρίου "Incoó Χριστοῦ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, » Πολλὰ μὲν, φησὶν, oi ἁπόστολοι πάσχοµε», ἀλλ᾽ ἔχομεν τὸν Θεὸν Σωτβρα ἡμῶν, xal τὸν Χριστὸν Σωτήρα τῆς ἐλπίδος ἡμῶν. Τὸ γὰρ, Σωτῆρα, ἀπὸ COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 138 εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ Α misericordia et pax aDeo Patrenostro et Christo Jesu Domino nostro. Modestiam etiam nuncostenditineo quod dicit : Non a me ipso accessi, sed mihi a Deo commissum fuit. Ubi autem praceptum fuit? In Actis aposto- lorum cum ait Spiritus: « Segregate mihi Saulum el Barnabam ! ; » et ubi Dominus ad eum: « Ad gentes procul mittam te?. » Sed quod Filius jus- sit aut Spiritus, bac Patrem ait jussisse: quo- niam una est sanct» Trinitatis voluntas. « Et Domini Jesu Christi spei nostre. » Multa quidem patimur, inquit, nos apostoli: sed Deum habe- mus Servatorem nostrum, et Christum Servatorem spei nostra. Siquidem a communi sensu subau- χοινοῦ γοητέον, Αὐτὸς γὰρ παρέχει, φησὶν, ἑλπίδα g diendum est Servatorem. Nam ipse, inquil,prebet ὅτι σωθῶμεν, « Γνησίῳ cíxv. 3 Ba6al ! ὅσην ἐπιδεί- spem quod servemur. « Germano filio. » Papa! ξατο πίστιν ὁ Τιμόθεος, ὡς xal διὰ ταύτης γενέσθαι quantam demonstravit fidem 940 Timotheus, ut Παύλου τέχνον γνήσιον | O08 γὰρ ἐνήλλακτο κατὰ per hanc quoque fierel germanus Pauli filius. Ni- τὴν πίστιν, € Χάρις, ἔλεος. » Τὸν ἔλεον ἐνταύθα hilenim immulatus et circa fidem. « Gratia, ἐπεύχεται, μὴ εἰωθὼς, δεικνὺς xdv τε πρὸς αὑτὸν misericordia et pax. » Misericordiam hic precatur, πόθον, καὶ ὅτι πλείονος ἑλέου χρῄζουσιν οἱ διδά- quod facere non solet, ostendens majorem erga σχαλοι. ipsum affectum : et quod majori opus est miseri- cordia praeceptoribus. ΚΕΦΑΛ. A. CAPUT I. e Περὶ τῆς εἷς ἀγάπην Θεοῦ ὁδηγίας, τῆν ἀπροσδεῆ De ducatu ad amorem Dei, qui prorsus legali careat νοµικης ἀνάγκης. a necessitate. ε Καθὼς παρεκάλεσά σε προσμεῖναι iv Ἐφέσῳῳ |, 3-4. Quemadmodum rogavi te, ut remaneres πορευόµενος, εἰς ἸΜακεδνίαν, ἵνα παραγγελῃς — Ephesicum proficiscerer in Macedoniam, ita facito: τισὶ, μὴ ἑτεροδιδάσκαλεῖν, μηδὲ προσέχειν μύ- (, uL denunties quibusdam ne aliis utantur procep- θοις καὶ Ὑενεαλογίας ἀπεράντοις. Αἴτινες ζητή- foribus, nec attendant fabulis et. genealogiis fine σεις παρέχουσι μᾶλλον ἢ οἰκονομίαν Θεοῦ, τὴν ἐν Cürentibus : que questiones praebent mogts quam πίστει, P Ὅρα ἱκέτου xal διδασκάλου ῥήματα, « Προσμεῖ- ναι iv Εφέσῳ. » (Μᾶλλον γὰρ οὐκ ἤρχεσεν ἡ Παύ- Dei ordinationem, qua est per fidem. Animadverte obsecrantis etiam preceptoris verba. « Ut remaneres Ephesi. » (Magis enim credendum. Ae, ᾿Επιστολὴ τούτους διορθώσασθαι.) ἸἘνταῦθα δὲ est non salis fuisse Pauli Epistolam ad hos corri- αὐτὸν ἐπίσκοπον ἐκεχειροτονήχει,. « Ίνα παραγγεί- — gendos.) Hic autem ipsum ordinaverat episcopum Age τισίν. » Οὐκ εἶπε, Παρακαλέσῃις, ἀλλ᾽, Ὡς πρὸς ε Ut denunties quibusdam. » Non dixit, Obsecres, διεφθαρµένους, μετὰ αὑστηρίας παραγγείῃς, φη- sed, Veluti erga eos qui corrupti sunt austere de- civ. « MÀ ἑτεροιδασκαλεῖν. » σαν ψευδάποστολοἰ — nunties, inquit. « Ne aliis utantur praeceptoribus.» τινες .ἀπὸ Ιουδαίων πάλιν ἐπὶ τὸν νόµον Ἓλκοντες, Ες Judaeis erant quidam pseudopostoli quirursum καὶ νόθα ἄλλα κατηχοῦντες δόγματα. € Μηδὲ mpoc- ad legem trahebant, adulterina tradentes alia dog- έχειν µύθοις, » ἸΜύθους λέγει, τὰ παραπεποιηµένα mata. « Nec attendant fabulis. » Fabulas dicit δόγματα. 'O γὰρ ταῦτα Ἰλαλῶν, ἑτεροδιδασκαλετ. adullerina dogmata : qui enim hzc loquitur, alio « Καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις. » Ἡάππους γὰρ xalpulitur preceptore. « Et genealogiis fine carenti- ἠρίθμουν, olov οἱ Ἰουδαῖοι τοὺς ἀμφὶ τὸν bus.» Ávos namque ac progentiores numerabant, θεσπέσιον ᾿Αθραὰμ, ἐν αὐτοις ἐγκαλλωπιζόμενοι, καὶ μηδὲν αὐτοὶ χρηστὸν πράττοντες. Τὸ δὲ, « Απε- ῥάντοις, » oiov, τοῖς μὴ ἔχουσι πέρας τι χρηστὸ», fj τοῖς λέγουσιν, fj τοῖς ἀκούουσιν, « Αἴτινες ζητήσεις παρέχουσι μᾶλλον. » El αἱ ζητήσεις dv χαταγνώσει tiri, πῶς ὁ Χριστός * € Ζητεῖτε xal εὑρήσετε, » καὶ, ε Ζητεῖτε τὰς Πραφάς, 9 Ou À ζήτησις τῶν µέσων lxiv, "Ew γὰρ ζητεῖν χρἹστὰ, ὡς τὸ, «Ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. » Ένι καὶ ζητεῖν xaxà, ὡς οἱ φιλόσοφοι τὰ οὐράνια καὶ οὐσίαν θεοῦ. Ἐν- ταῦθα οὖν ζητήσεις, τὰς ἀνοήτους φησὶ, τὰς ἐμφι- quemadmodum Judai divinum Abraham, in illis gloriantes, cum ipsi nihil laude dignum operaren- tur. Quod autem ait: « Fine carentibus. » hoc est, q..& finem nullum habent utilemaut dicentibus aut audientibus. « Que questiones prebent magis. » Si damnantur questiones, quomodo ait Christus : « Quoerite et invenietis3 ; » et « Scrutamini Scri- pturasá!* Quia quastio est media et indilfe- rens 211 Contingit enim et bene querere, ut illud : « Quzsrite regnum Dei$ : » contingit et male querere, ut cum philosophi celestia quarunt ac ! Act, xi, 2. 3 Ibid. 47. 5Luc. n, 9. 4Joan, v, 99. 5 Matth. vr, 33. PATROL. GR. CXIX. 139 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 140 Dei substantiam. Hic ergo questiones dicitinsen- A λονείκους. « 'H οἰκονωμίαν Θεοῦ. » Τί δὲ ᾠχονόμη- satas ac contentiosas. « Quam Dei ordinationem. » Quid autem ordinavit Deus? ut. que ipsius sunt, fide suscipiantur : sunt enim incomprehensibilia. Per hoc autem quod rationes ac demonstrationes de unoquoque requirunt (nam ille sunt quzestio- nes) Dei resistunt dispositioni. L 5-7. Porro finis praecepti est Charitas ex puro corde εἰ conscientia bona ac fide non st- mulata. A quibus nonnulli aberrantes deflexe- runt ad vaniloquium, volentes esse legis doctores, non intelligentes neque que loquuntur, neque de quibus affirmant. EN Quod si hxc adsit, etiam cessabunt alienis uti preceptoribus. Quomodo? Quia ex eo quod non amant, invidia in quosdam ingreditur erga prcep- B εἰσῆλθέ τισι πρὸς tores, ne velint eos esse prexeptores, et ex hoc consequenter alienis utuntur praeceptoribus. « Ex puro corde.» Contingitenim et ex impuro corde diligere, ut est in dilectionelatronum ad latrones. Ex puro corde, ut et perfectam inquit, charitatem ipsi precipiss. Siquidem qua magis capita sunt sermonum, in exordio etin fine referuut hi qui praecipiunt, juvandse memori» gratia. « Et cons- cientia bona. » Non eam, inquit, requiro que duntaxat ad verba usque protenditur, qualis et in simulatione esse potest, sed illam qua corde pro- cedit, eoque puro : quie a conscientia et ea qua inde nascitur cogitatione, quze sola nihil habet si- mulationis. Quis enim erit qui seipsum fallat, aut σεν ὁ θεός; Τὸ πίστει δέχεσται τὰ αὐτοῦ * ἁκατάλη- πτα γάρ. Τῷ δὲ λογισμοὺς καὶ ἀποδείεις ἐπὶ ἑχά- στου ζητεῖν (τοῦτο γὰρ αἱ ζητήσεις), τῇ τοῦ θεοῦ διοικήσει ἀνθίσταντχι. « Τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας ἐστὶν ἀγάπη ἐκ καθαρᾶς καρδίας καὶ συνειλήσεως ἀγαθης, καὶ κά πίστεως ἀνυποκρίτου. τὲν τινες ἀστοχήσαντες, ἐξετράπησαν εἰς ματχιολογίαν, θέλοντες εἶναι νοµοδιδάσκαλοι, μὴ νοοῦντες μήτε περὶ τίνων διαθεθαιοῦνται. » Ταύτης Ὑὰρ οὔσης, καὶ τὸ ἑτεροδιδασκαλεῖν ἐπαύετο. Πῶς : Ὅτι ix τοῦ μὴ ἀγαπᾶν, φθόνος τοὺς διδασκάλος ἐκ τοῦ θέλειν αὐτοὺς εἶνχι διδασκαλους. λυιπὸν ἐκ τούτο, τὸ ἑτεροδιδασκαλεῖν. « 'Ex καθαρᾶς, φησὶ, καρδίας. 9 Εστι γὰρ καὶ ἐξ ἀκαθάρτου χαρδίας ἀγαπῆν, olal εἰσιν αἱ τῶν λτστῶν πρὸς τοὺς λῃστὰς φιλία. Ἐκ καθαρᾶς καρδίας, ἵνα καὶ τὴν ἀγάπην ἐντελῆ, nol, παραγχείλῃς αὐτοῖς. Τὰ γὰρ τῶν λόγων κεφαλχιω- δέστερα, 7j ἓν πρὠτοις fj kv. τελευταίοις διὰ τὸ εὖμνη - µόνευτον λέγουσιν οἱ παραγγέλοντες. € Καὶ συνει- δήσεως ἀγαθῆς. » Ob µόνον, φᾳησὶ, τὴν ἄχρι ῥημά- των ζητῶ, ἥτις καὶ ἓν ὑποκρίσει δύναται εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ καρδίας, καὶ ταύτης καθαρᾶς, τὴν ἀπὸ συνειδήσεως, xal τοῦ ἔνθεν λογισμοῦ, ὃς μόνος τὸ ἀνυπόκριτον ἔχει. Τίς γὰρ ἔσται ὃς αὐτὸς ἀαυτὸν ὑποκρίνεται; fj κχρύπτειν ποιρᾶται: € ὃν. τινες. 9 & λέγουσι, μήτε . * μά , -- , - occultare tentet ? « A quibus nonnulli. » Nempec 9v, των εἰρημένων, τῆς ἓν πίστει οἰκονομίας τοῦ ab his qu dicta sunt, puta Dei ordinatione que est per fidem, et charitate non. simulata. « Aber- ranles. » Arie enim opus est ne extra verilatts scopum decidas. « Ad waniloquium, » Quod prius dixit: Questiones et genealogias, nunc dicit, Vaniloquium. « Volentes esse legis doctores.» Alia erroris occasio. Non enlm solum mutuum odium, sed et amor principatus ad hoc ducit : qui el ipse ex odio et invidia nascitur. « Non intelligentes neque quz: loquuntur. » 219 Ostendere vult quod vere ab amore principatus ad hoc venerint, ut cu- piant esse magistri: neque enim legem noverunt neque de quibus affirmant. Si enim leges nossent, D ἂν ἐπίστευον, 8 καὶ ἀλλαχου φησι : Christo utique crederent, cum etiam alibi dicat: « Dicite mihi qui sub lege vultis esse, legem non auditisó ?» Nam si legem novissent, crederent utique quod ad Christum transmittat. I, 8-11. Scimusautem quod bona sit lez, si quis ea legitime wlalur, sciens itlud quod. justo non sil lez posita, sed injustis e non. obsequentibus, im- piis et peccaloribus, irreverentibus et prophanis. patricidis el matricidis, homicidis, scortatovibus, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendaci- bus, perjuris, et si quid aliud et quod sanc doctrine | adversatur, secunium — Evangelium . glorie beati Dei, quod creditum est mihi. 6 Galat. 1v. 94. θεοῦ, xal τῆς ἀνυποκρίτου ἀγάπης. «€ ᾿Αστοχήσαν- τες. Τέχνης γὰρ δεῖται, ὥστε μὴ ἔξω τοῦ σκοποῦ τής ἀληθείας πεσεῖν. « Εἰς µαταιολογίαν. 5 0 εἶπεν ἄνω * El; ζητήσεις xal γενεαλογίας, νῦν λέγει, Μα- ταιολογίαν, « θέλοντες εἶναι νοµοδιδάσκαλοι. ». Αλλη πρόφασις ἀστοχίας. Οὐ γὰρ µονον, qnol, τὸ µισάλ- ληλον, ἀλλὰ καὶ τὸ φίλαρχον εἰς τοῦτο ἄγει, ὅπερ καὶ αὗτὸ ἐκ τοῦ μίσους ἐγείρεται καὶ τοῦ φθόνου. « M3 νοοῦντε μήτε à λέγουσι. ν Δεῖξαι θέλει, ὅτι ὄντως ἀπὸ φιλαρχίας ἦλθον εἰς τὸ θέλειν εἴναι διδά- σχαλοι. OUcs Υὰρ τὸν νόµον ἴσασιν, οὔτε περὶ ὦν διαθεθαιοῦνται. El γὰρ ἴδεισαν τὸν νόµον, Χριστῷ Λέχετέ µοι, οἱ ὑπὸ νόµον θέλοντες εἶνχι, τὸν vópov οὐκ ἀχούετε; » El γὰρ ᾖδεισαν τὸν νόµον, Ἡπίσταντο ἂν ὅτι Ἀριστῷ παραπέμπει, « Οἴδαμεν δὲ ὅτι καλὸς ὁ νόμος, là» τις αὐτῷ νομίμως χρῆται, εἶδὼς τοῦτο ὅτι δικαίῳ νόμος o) κεῖται, ἀνόμοι δέ καὶ ἀνυποτάκτοις, ἀσεθέσι καὶ ἁμαρτωλοῖς, ἀνοσίοις καὶ βεθήλος, Ππατρ- ἄλῳαις καὶ µητρολφαις, ἀνδροφόνοις ἍἸἈόρνοις, ἀρσεγοκοίταις, ἀνδραποδισταῖς, ψεύσταις, ἐπιόρχοις, καὶ £t τι ἕτερον τῇ ὁγιαινούστι διδασκαλἰᾳ ἀντίχειται, κατὰ τὸ Εὐαγγέλον τῆς δόξης τοῦ µακαρίου Θεοῦ, ὃ Ἐπιστεύθην ἐγώ.. ο 141 καλός. Τίς δὲ ὁ νοµίµως αὐτῷ χρώμενος» Ὁ δι) ab- τοῦ εἰς τὴν πίστιν παραπεμπόμενος. ΜΗ ἰσχύων γὰρ 9 νόμος δικαιῶσαι, ἐπὶ τὸν δικαιοῦν δυνάμενον παραπέμπει Χριστόν. 'O γὰρ πληρῶν, οὐχ ὁ ἕξ- ηγούμενος, νοµίµως αὐτῷ χρῆται. « Εἰδὼς τοῦτο, » Καὶ ἔκεῖνος, φηαὶ, νομίμως αὐτῷ κχέχρητχι ὁ εἰδὼς ὅτι οὗ χρήζει αὐτοῦ πρὸς τὸ ὀρθῶς βιοῦν. Τίς ὃὲ οὗ- τος» Ὁ δι᾽ ἀρετὴν ὀρθῶς βιῶν, καὶ οὗ διά τὸν φόδον τοῦ νόµου. « ᾿Ανόμοις δὲ «zl ἀνυποτάκτοις, » Τοῦτο καὶ ἀλλαχου φησιν * « Ὁ νόμος τῶν παραθάσεων χάριν προσετέθη, s ὥστε τῷ δικαίῳ καὶ μὴ παραθάντι οὔτε ἔσται νόμος, ἀλλ᾽ ἐκείνοις τοῖς μὴ de! ἑσυτῶν τὴν ἀρετὴν μετιοῦσιν, ἀλλὰ δεοµένοις τῆς ἄπειλης τοῦ νόµου. Kal λοιπὸν αὐτοὺς καταλέχει, ταῦτα ἔχειν τοὺς ἸἹουδαίους αἰνιττόμενος, « ᾿Ασεθέσι καὶ ἅμαρ- τωλοῖς. » Οἱ γὰρ σωνεχῶς εἰδώλοις προσχυνοῦντες, οἱ τὰ τέχνα τοῖς δαέµοσι θύοντες, οἱ τὸ, Μωσέα λιθα- ζοντες. xxl Φφόνοις ἐμφυλίοις µολυνόμενοι Ἰουδαῖοι, ταῦτα πάντα οὐκ ἂν εἶεν; «Καὶ ei τι ἕτερν ti ὑχιχινούσῃ διδασκαλίᾳ ἀντίκειται,. » ἹΤαῦτκ Ὑὰρ πάντα πάθη ug ἐστι διεφθαρµένης. Ἡ δὲ τοιαυτη duy τῇ ὑγιετ καὶ καλῶς ἐχούσῃ διδασκαλίἰᾳ ἀντι- πράττει. « Κατὰ τὸ Εὐχγγέλιον τῆς δόξης.» Ἠοίᾳ ὑγιαινούστι φησί; Tf, οὔσῃ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. Εὐαγγέλιον δὲ ὀόξης αὐτὸ καλεῖ, ὅτι δι αὗτου μάλιστα δοξάζεται ὃ Χριστὸς, σταυρὸν ἑλόμενος, « O ἐπιστεύθην ἐγώ. » Εἰκὸς γὰρ ἣν ἔχειν τοὺς Φευδαποστόλρως πεπλασμένα Εὐχγγέλια. ΚΕΦΑΛ. B'. « Περὶ της ἑαυτοῦ ἐχλογῆς εἷς εὐαγγελιστὴν, ix διώκτου, xxtà χάριν θεοῦ. » « Καὶ χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί µε Χριστῷ "5nsoo τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ὅτι πιστόν µε ἡγήσατο, θέµενος εἷς διακονιίαν τὸν πρότερον ὄντα µβλάσ- Φηµον. xal διώκτην καὶ ὑθριστήν *. ἀλλά καὶ ἠλεήθην, ὅτι ἀγνοῶν ἐἑποίησα ἓν ἀπισταᾳ. Υπερεπλεόνασε δὲ à χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν μετὰ πίστεως καὶ ἀγάπης £v Χριστῷ Ἰησοῦ. » Ἐπειδὴ εἶπεν * €. Ὁ ἐπιστεύθην ἐγὼ, » ἵνα μὴ δόξη κοµπάζειν, ἐπὶ τὸν θεὸν τὸ πᾶν ἀνάχει, xal φησι * Χάριν ἔχω τῷ ταύτην got τὴν δύναμιν δεδωκότι, D ti; τὸ ὅλως πιστευθηναι τὸ Εὐαγγέλιον. « Ti iv δυναμώσαντί µε. » Φορτίον γὰρ ὑπεισῆλθον μέγα, qnoi, καὶ πολλῆς δεόµενον τῆς παρὰ θεοῦ ἰσχύος. « Ὅτι πιστόν µε ἠγήσατο. » Εἶτα δείκνυσιν ὅτι δεῖ xal παρ ἡμῶν εἰσενεχθηναί τινα. Οὐ γὰρ ἀκρίτως Θεὸς ἐπιλέγεταί τινας. Ἡ γὰρ ἄν ἦν ἁδοχία τὸ πρᾶ- γµα. Kal φησιν * « Ὅτι πιστόν µε ἡγήσατο. » Τὸν δὲ pi, ὄντα πίστεως ἄξιον, πῶς ἂν πιστὺν ἠγήσατο ὁ θεός; Πιστὸς δὲ, ὁ μηδὲν τῶν τοῦ Θεοῦ σφετερι- ζόμενος, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑαυτοῦ τῷ θεῷ ἀνατιθεὶς, « El; διαχονίχν. » Τουτέστι, τοῦ Εὐχγγελίου. Διὰ- κονον δὲ λέγει διὰ τὸ κηρύσσειν. ᾽Απόδειξις δὲ τοῦ 1 Galat. UH, 19. COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. € Ότι καλὸς ὁ νύµος.» "uc st γε μὴ Ἡ τοῦτο, οὗ Α 142 « Quod bona sit lex. » Quod si hoc non fiat,non est bona. Quisautem legitime ipsa utitur? Qui per ipsam ad fidem transmittitur. Cum enim justificare non possit, ad Christum transmittit qui potest jus- tificare. Siquidem is qui complet et non qui inter- pretatur, legitime ea utitus. « Sciens illud.» Etiam is, inquit, legifime ea utitur, qui scit ea sibi opus non esse ad recte vivendum. Quis est autem ille? 15 qui virtutis gratia recte vivit et nontimore legis. « lujustis et non obsequentibus. » Hoc etiam alibi dicit quod lex propter transgressiones addita fuit". Justo itaque οἱ ei qui non pravaricatur, ne ulla quidem erit lex, sed illis qui ex seipsis virtutem non sequuntur, sed egent legis commitatione : et deinceps recenset illos qui ejusmodi sunt, Ju- dzeos his obnoxios esse innuens. « Impiis et pecca-- toribus. » Judei enim qui continue idola adora- bant, qui filios dcmonibus sacrificabant, qui Mosen lapidare volebant, qui c:dibus intestinis sese inquinabant, anne hec omnia in se habe- bant? « Etsi quid aliud est quod sane doctrina adversatur.» Nam ha"omnes corrupte sunt affectio- nes anima ; talis autem anima san: et bene dis- posite doctrine operibus rcpugnat. « Secundum Evangelium 915 g:orie. » Quo est autem doctri- na sana? ea quae secundum Evangelium Dei est. Vocat autem illud Evangelium glorie, quia per ipsum maxiine glorificatur Christus, qui crucem elegit. « ()Juod concreditum est mihi. « Verisimile c enim est quod pseudopostoli haberent conficta Evangelia, CAPUT Il. De sui in evangelistam electione, cum persecutor es- set, secundum gratiam Dei. I, 12-14. Et gratiam habeo Christo Jesu Domino nostro, qui mepotentem reddidit, quia fidelem me judicavit ponendo in ministerium : qui prius eram blasphemus et persecutor et violentus : sed miseri- cordiam adeptus sum, qvod ignorans fecerim per incredulitatem. Exuberavit autem gratia Domini nostri cum fide et dilectione, φ est per Chris- tum Jesum. Quoniam dixerat: «Quod concreditum est mihi : » ne se jactare videretur, rem omnem ad Deum re- fert, et ait : Gratiam ei habeo qui mihi hanc dedit potentiam, utomnino crederetur mihi Evangelium. « Qui me potentem reddidit. » Magnum enim onus Subivi, inquit, et quod magna indigeta Deo poten- tia. «Quia fidelem me judicabit. » Deinde ostendit quud oporteat etiain quidam a nobis afferre : non enim Deus sine judicio aliquos elegit: alioqui res probata justaque non esset, el ait : «Quia fidelem me judicavit.» At quomodo fidelem judicassetDeus eum qui fide dignus nonesset ? Fidelium sane,quod nihil eorum qua Dei sunt sibi vindicaret, sedet qus sua sunt Deo attribueret. « [n ministerium, » puta Evangelii. Dicit autem se ministrum propter przedi- 143 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 144 cationem. In hoc autem demonstratur. quod me A ἠγήσασθαι µε πιστὸν τὸ τὴν διαχονίαν μοι πιστευ- fidelem judicaverit,quia Evangelii ministerium mihi concredidit. « Qui prius eram blaosphemus. » Vide quomodo augeat Dei misericordiam, prioris vitse 914 faciens mentionem, et ostendens cujus volue- ri misereri. « Et persecutor. » Aesidiceret : Non solum blasphemies ingerebam, sed et alios perse- quendo, blasphemias dicere compellebam. « Sed misericordiam adeptus sum. « Seipsum supplicio dignum fuisse ostendit nam ad ha accedit miseri- cordia. « Quod ignorans fecerim. » Si ideo miseri. cordiam adeptus est quod ignorans fecerit, quam- obrem Judei queque non sunt misericordiam adepti ? Et dicimus primum quidem quia nolunt : nam qui ad Christum accesserunt, misericordiam (ivan τοῦ Εὐαγγελίου. «€ Τὸν moduspov ὄντε βλάσ- qnpov. ^ Όρα πῶς auct τὸν ἔλεον τοῦ Θεοῦ, τοῦ προτέρου µεμνηµένας fou, καὶ δεικνὺς τίνα ἆλεη- σαι εἴλετο. € Καὶ διώχτην, a qnalv. Ὡς el ἔλεγεν * Οὐ µόνον ἐθλααφήμων, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους διώ- χων, βλασφημεῖν Ἠνάγκαξον, « ᾽Αλλὰ καὶ ἠλεήθην. » Δεέκνυσιν ἑαυτὸν τιμωρίας ἄξιον Ὁ γὰρ ἔλεος ἐπὶ τούτοις γίνοται, € Ότι ἀγνοῶν ἐποίησχ. » El ἐπειδὴ ἀγνοῶν ἐποίησεν, Ἀλεήθη, sl δήποτε καὶ οἱ Ἰω- δᾳῖοι οὐκ ἠλεήθησαν; Kal qxusv, πρῶτον μὲν, ὅτι οὗ βούλονται. Οἱ γὰρ προσελθόνες τῷ Χρισῷ, ἠλεήθησαν. Διὰ τὶ OR ob πάντες εἶδαν ὁπτασίαν ὡς Παῦλος; 3 yàp ἂν πάντες προσῆλθον. Ότι ὁ μὲν Παῦλος ἐξ ἀγνοίκς ἐδίωκεν, ἐκεῖνοι δὲ ἐν εἰδήσει. adepti snnt. Quare autem mon viderunt omnes vi- B Axoue τοῦ εὐχκγγελιατοῦ λέγοντας, ὅτι, πολλαί ἐκ sionem sicut et Paulus ? Ita enim omnes accessis- sent. Quia Paulus quidem ex ignorantia perseque- batur, illi vero scientes ac volentes. Áudi evange- listam dicentem, quod multi e Phariseis et Judaeis credebant, sed non confitebantur : 8 « Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei9.» Rursun'CGhristus ad eos: «(Quomodo potestis credere qui gloriam a vobis mutuo accipitis ? » Et iterum : «Hoc dixerunt parentes cci propter Judaeos, ne et tpsi e Synagoga ejicerentur. » Quin et ipsi Judei di cebant : « Videtis quod nibil proficimus, ecce totus mundus post eum abit 10, » Vides quod scientes laberentur eo quod amareut principatum ? Tunc τῶν Φαρισαίων καὶ Ἰουδαίων ἐπίσεφυον, οὐχ ὠμοωλό- youv δὲ» « "Hyánnsav γὰρ τὴν ἂόξαν τῶν àv- θρώπων μᾶλλον ἥπερ τὴν Odiav τοῦ θεοῦ. » Καὶ πἀ- λιν πρὸς αὐτοὺς ὁ Χριστος * « Πώς ἂύνασθε πιστεύειν͵, δόᾷαν παρ ἀλλήλων λαμθάναντος: ν Καὶ πάλιν ^ α Τοῦτο εἶπον, φησὶν, οἱ γανεῖς τοῦ τυφλοῦ διὰ τοὺς Ἰρυβαίους, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἁποσινάγωχοι γένων- ται. Καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ Ἰουῤαἔοι ἔλεγαν 9 Ὁρᾶπε ὅτι οὐδὲν ὠφελοῦμεν ; Ἰδὲ πᾶς ὁ χόσµος ὑπάγει ὀπίσω aUcou, » Εἶδες αὐτοὺς ἐν εἰδήσει πτχίοντας, φιλαρ- χίας ἕνοκεν; Τότε Ob ὁ Παῦλας ἴσως παρὰ τοὺς πό- δας fj» Γαμαλιήλοω, uà ἐπικοινωνῶν τῷ ὄχλῳ, xal μετὰ ταῦτα ὁρῶν τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν αὐξανο- autem Paulus fortassis ad pedes Gamalielis era, c µένην, ἐζηλοτύπει ζῆλον Θεοῦ ἔχων, εἰ καὶ μὴ κατ nec lurbe communicabat. Cumque post haec vide- ret Christi fidem augeri, zelo Dei accendebatur, quanquam non secundum scientiam. «Per incredu- litatem. » Ex lege ea que Christum concernebant legerat, quiaergo statim Christo non credidit, igno- rantiam vocat rem ex incredulitate ortam. « Exu- beravit autem gratia. » Non solum, inquit, cum digous essem supplicio me dimisit inultum, sed justificavit, et filium ac amicum hzredemque fecit. « Cum fide et dilectione. » Exuberavit autem cum mea fide et dilectione due etipsa perChristum mibi contigit. « Qua est per Cbristum Jesum. » Fidem aotem dixit etdilectionem,quia contingit credentem. non facere ea quse sunt diligentiuia Christum: Ostendit autem quod necesse sit et nos aliquid af y ferre. I, 15-17. Gertussermoet dignusquem modis om - nibusamplectamur, quod Christus Jesus venit tn mundum ,utpeccatoressalvos 215 faceret, quoruan primussumego. Verum ideo misericordiam adeptus sum, utin me primo ostenderet Jesus Christus om- nem clementiam ud exprimendum exemplar iís qui credituri essent in ipso ad vitamoternam.Regí au- Lem seculorum immortali, invisibili, soli sapienti Deo honor et gloria in secula seculorum. &men. « Certus sermo. » Sive verax est qui dicetur ser- mo. Ex me, inquit, discite. « Quorum primus sum 8 joan, xu, 49. 9ibid. 42. 10 ibid. 19. ἐπίγνωσιν. € Ἐν ἀπιστίφ. à 'Ex τοῦ νόµου, τὰ περὶ τὸν Χριστὸν ἀνεγνώκει, Ἐπεὶ οὖν εὐθέως μὴ ἐπί- στευσε τῷ Χριστῷ, ἴἔγνοιαν τὸ πρᾶγμα καλεῖ, ἐς ἀπιστίας τεχθεῖααν. « Ὑπερφπλεόνασε δὲ d χάρις. » Qà µόνον γὰρ, qmolv, ἄξιον ὄντα τιμωρίας, εἶασεν ἀτιμώρητον, ἀλλὰ καὶ ἐδικαίῶσο, καὶ υἱὸν, καὶ φί- Àew, xal κληρανδμον ὀποίησε, « Μετὰ πίστεως xai ἀγάπης. » Ὑπερεπλεόνασε δὲ μετὰ τῆς ipe κίστεως καὶ ἀγάπης, τῆς καὶ αὐτης διὰ Σριατοῦ μοι ὑπερ- χυθείσης. Tac γὰρ « iv Χριστῷ 'Ingeu 5 qug. Πί- στεως δε εἶπε xal ἀγάπης, ὅτι ἔνι μὲν πιστεῦσαι, WÀ πράττειν ὃ τὰ τῶν ἀγαπώντων wb» Σριστόν. Δρίχνυσι δὲ ὅτι ἀπάναγμες καὶ ἡμᾶς τν συνεισ- &N&YX&1v. € Πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης ἀποβαχῆς ἄξιος, ὅτι Χριστὸς Ἰησοῆς Άλθεν εἷς τὸν κόσμον ἁμαρτῳ- λοὰς σῶσαι, dv πρὠτός εἶμι ἐγώ. ᾽Αλλὰ διὰ τοῦτο Ἀλεήθην, ἵνα bv ἐμοὶ πρώτφῳ ῥἐνδεδησαι ᾿ἸΙηροὺς Χριστὸς τὴν πᾶσαν μαιροθνμίαν, τρὸς ὑποτύπωαιν τῶν µελλόντων πιστεύειν bm αὐτῷ, εἷς Ὁωὴν αἰώνιον. TQ δὲ ᾖβασιλεῖ τῶν αἰώνων, ἀφθάρηφ, ἀοράνψ, µόνῳ αοφῷ θεῷ, cu, δόξα εἷς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. » « Πιστὸς ὁ λόγος, » τουτέσιν, ἀληθὴς ὁ ῥηθλσό- µενος λόγος. Εξ ἐμοῦ, φησὶ, γνώσεσθε. « "Qv πρῶ- 145 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 146 TO; εἶμι ἐγώ. ο Καΐτοι ἀλλαχοῦ λέγει * «Κατὰ τὴν A ego. » Atqui alibi dicit : « Juxta justitiam, quae est δικαιοσύνην nv ἓν νόμῳ υενόμενος ἄμεμπτος, » Dex οὖν ὧδε ἁμαρτωλὸν καὶ πρῶτον τῶν ἁμαρτω- λων λέγει ἑαυτὸν ; Kal φαµεν, ὅτι ἡ ἐκ νάµου δικαιο- σύνη, πρὺς τὴν ix πίστεως παραθαλλοµένη, οὐ µό- vov οὐκ ἔστι δικαιοσύνη, ἀλλὰ καὶ πρώτη ἁματρία. « Πάντες γὰρ ἥμαρτον, Φποὶ, καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, » Ταύὐτῃ δὲ τῇ συγκρίσει καὶ ἆλλα- 499 χέχρηται, ἔνθα φῆσί * α Καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοζξασμένον iv τούτῳ τῷ μέρει, ἕνεκεν τῆς ὑπερ- δαλ) οὐσὶὰς δόξης. Y — « )λλλὰ διὰ τοῦτο ἠδεήθην, » Opa τί ταπεινὸν εἶπεν. ᾿Εμοῦ, φησὶ, σωθέντος τοῦ πάντων ἁμαρτωλοτέρου, οὗ δεῖ λοιπὸν ἀμφιθάλλειν περὶ αωτηρίακς. Δεῖξαι γὰρ θέλει ὅτι o0 σέσωσται ὡς ἄξιος σωτηρίας, ἀλλὰ διὰ τὸ τοὺς ἄλλους μὴ ἀπελπίσαι τῆς σφῶν σωτηρίας. « Τὴν πᾶσαν µαχρο- θυµίαν. » Ὢ τῆς Παύλου ταπεινώόεως] Elc πᾶν, Φπαὶν, εἶδος ἐλθὼν κακίας, τῆς πάσης ἑἐδεόμην µα- κροθυµίας, οὐ µέρος αὐτῆς, ὥσπερ οἱ ἐν μέρει Ἡμαρξηχότε, « Πρὸς ὑπόδειγμα. » Πρὸς παράκλη- σιν, πρὸς ἀπόδειξιν. ἃὰ El, ζωὴν αἰώνιον. » Ἐλ γὰρ τῷ σχήδειν ζωὴν ἀ]ώνιον, ἡ clc Χριστὸν γίνεχαὶ πίσις « Tq δὲ βασιλεῖ τῶν αἰώνων. ϱ Ταῦτα περὶ τίς ἁγίας δέξαι Τριάδος. Κοιναὶ 15» Πατρὺς καὶ Yio3 καὶ ἁγίο Πνεύματος ml τοιαῦται προσηγορίαι. Ew γὰρ ἀλλαχοῦ Περὶ τοῦ Υἱοῦ ταῦτα εὑρεῖν, ἆλ- λαχοῦ περὶ Πνεύματος, νῦν δὲ περὶ τοὺ Πατρός « Μόνῳ σοφῷ Oc. » Ταῦτκ περὶ τοῦ Χριοτοῦ τῆς ἀγάπης φιλοσοφήσας, µέμνηχαι κἀὶ τοῦ Ἡατρὺς, καὶ δοξολογίαν ἀναπέμπει — abt, va µήτις νομίδὴ ἃμοιρον τῖς εἷς ἡμᾶς ἀγάπης εἶναι τὸν Πατέρα. Ὕπερ γὰρ της εἷς ἡμᾶς ἀγάπης, τὴν ἁγίαν Τριάδα ὀοξάζεσθχι πρέπει, Χδινης οὔσης τῆς ἀγάπης. ΚΕΦΑΛ. T. « Παραγγελία περὶ πιστῆς καὶ εὐσυνειδήτου διαχονίας, fie ἄνευ χίνδυνος, » ε Ταύτην την παραγγελαν µπαρατίθεμαί σοι, τέκνον ἨΤιμµόθε, χάτὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, ἵνα ὕὑτρατεύῃ ἓν αὐταῖς τὴν καλὴν στρατείαν, ἔχων Ἠπίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, τν τινες ἁπωσάμενοι, περὶ τὴν πίστιν ἑναυάγη- σαν. Uv ἔστιν Ὑμένοος xxl: ᾽Αλέξανδρς, ὁὓς ταρέδωκκ στμεῖν. » e Ταύτην τὴν παραγγελίαν. » Δηλοϊ τῆς φυλακῆς τὸ ἀχριθές. « Παρατίθεμαί 601, 5 "Uc τέχνῳ, rel, παραγγέλλω, οὗ κατὰ τινα ἐξουσίαν δεσπόταις πρέ- Ξαυσαν. « Κατὰ τὰς προαγούσας. Μεθ) ύπερθα- τοῦ κεῖται. Ἡ γὰρ σύνταξις αὕτη ^o Ἵνα στρατεύῃ κα- τὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, τουτέστιν, ἵνα στρατεύ ἁξίως τῶν ἐπὶ σοὶ πβοφητειών, Κατὰ Υὰρ Πνεύματος ἀποκάλυψιν, καὶ ᾖρέθη παρὰ τοῦ Παύλου sl; μαθητὴν, rad περιετµήθη, καὶ ἐπίσκο- πος ἐχειροτονήθη. « ἵνα στρατεύῃ. » Ὡς Ἀριστοῦ στρατιώτης μετὰ τῶν πνευματικῶν ὅλων τοῖς νοη- in lege factus irreprehensibilis 11. Quomodo ergo hoc loco sese dicil peccatorem primumque pecca- torum ? Et. dicimus quod justitia, qui est ex lege ad eam collata qua est ex fide, non solum justitia Don est, sed et primum peccatum est. « Omnes enim peccaverunt, inquit, ac destitunntur gloria Dei 14.» Hac autem comparatione etiarn alibi usus est quando ait : « Etenim ne glorificatum quidern fuit quod glorificatum est in ac parte, propter éminentem gloriam 53. » — « Verum ideo miseri- cordiam adeptus sum. » Vide quam hu«ailiter de se loquatur. Cum ego, inquit, salus factus sim qui ceteris omnibus magis peccaveram, non oportet póst hac ambigere de saluté. Vult enim ostendere B quod salvus non sit factus, quia salute dignus es- Set, sed quod alii desperarent de sua salute. « Om- tem clementiam. » Ο magnam Pauli modestiam ! Ad omne, inquit, genus πια] perveneram, omni clementia mihi opus erat, non parte ipsius, sicut iis quiin parte peccaverant. « Λά exprimendum exem- plar » Ad exemplum, ad consolationem, ad demon- strationem. « Ad vitam zternam. » Nam ad obti- nendum vitam :eternatn, existi fides in Christum. e Regi autem seculorum. » Hzc de sancta intellige Trinitate. Nam communes de Patre et Filio ac Spiritu sancto sunt hujusmodi appellationes. Con- tingit enim hac alibi de Filio invenire, alibi de Spiritu, nunc autem de Patre. « Soli sapienti Deo.» Hzc ubi de Christi dilectione disseruit, etiam Pa- tris meminit, et doxologiam ad eum dirigit, ne quis Patrem existimet expertem esse dilectionis erga nos. Sanctam siquidem Trinita temglorificare con- venit ob amorem erga nos, cum communis sit illis dilectio. CAPUT III. Proceptum de fide ac mysterio bono conscientia, qua deficiente imminet periculum. 2161, 18-20. Hoc peceptum commendo tibi, fili Timothee, juxta eas qua deteprecesserunt prophe- tias, ut milites in eis bonam militiam,habens fidem et bonam conscientiam : quam repellentesnonnulli, circa fidem naufragium fecerunt: quorum denu- mero sunt Hymeneus el Alexander, quos tradidi τῷ Σατανᾷ, ἵνα πχιδευθῶσι μὴ BAxs- p Satano, ut díscaat non blasphemare. « Hoc preceptum. » Significat observationis di- ligentiam. « Commendo tibi. » Tanquám filio, in- quit, precipio, non secundum aliquam autoritatem qua dominis conveniat « Juxta easque preecesse- runt. » l'er hyperbaton id positum est. Est autem hic ordo : Ut milites juxta eas quae de te prieces- serunt prophetias, hoc est, ut apte milites, respon- dens prophetiis qua de te fuerunt. Nam juxta Spi- ritusrevelationem, et electus aPauloin discipulum, et circumcisus est, et episcopus ordinatus est. « Ut milites. » Tanquam Christi miles cum spiritualibus '1 Philipp. 11. 6. 33 Rom. i, 29. 1? Π Cor. ui, 10. 147 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 148 pugnans omnibus modis adversus spirituales inimi- Α τοῖς ἔχθροῖς πολεμῶν. α Ἐν αὐταῖς. » Ta προφη- cos. « In eis. » Prophetiis videlicet : nam ille te — «ela, φησίν * ἐκεῖναι γὰρ ελοντό σε. AV &q οὖν clegerunt. Propter quas ergo susceptus eL a quibus ἡἠρέθης, καὶ ἐξ ὦν ἐπελέγης, ἐν αὐταῖς καὶ δι αὐ- clectus es, in ipsis et per ipsas milita, id est, per τῶν στρατεύων, διὰ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος, δι οὔ καὶ ipsum Spiritum per quem suntetpropheti;:. « Bo- αἳ προφητεῖαι. « Τὴν καλὴν στρατείαν. » Ενι γὰρ nam militiam. » Est enim et mala militia de qua καὶ xzx*, στρατείχ, περὶ ἧς φησιν’ « "Borneo παρ- dicit: « Exhibuistia membra vestraarmaimmuudi- εστήσατε τὰ µέλη ὑμῶν ὅπλα τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῇ tie et iniquitati !*, » — « Habens fidem. » Oportet ἀκαθαρσίᾳ. » ---«Έχων πίστιν.» Τὸν γὰρ διδᾶ- enim magistrum sui primum essedoctorem. Fidem σχαλον ph, ἑαυτοῦ πρῶτων εἶναι διδάσκαλον. ΠΠ]- autem dicit que est circa dogmata : conscientiam οτιν δέ φησι τὴν περὶ τὰ δόγματα, συνείδησιν δὲ, vero qui circaconversationem est. «Quam repel- τὴν περὶ τῆς πολιτείας. « "Hv τινες ἀπωσάμενοι, » lentes nonnulli. » Quam, inquit, conscientiam, que — "Hv τινα, φησὶ, συνείδησιν τὴν περὶ τὸ ὀρθῶς βιοῦν est de reete vivendo. Ubi enim quis probe vixerit, "Όταν γάρ τις ἀδοχίμως Ch, καὶ περὶ τὴν πίστιν etiam circa fidem naufragium facit. 917 Siquidem ναυαχεῖ, Ίνα γὰρ μὴ τῷ φόθῳ τῶ, µελλόντων βασχ- ne terrore futurorum crucientur, suo animo per- , νίζονται͵ σπουδάζουσι πείθιν τὴν ἑαυτῶν og iv suadere nituntur mendacia esse quiecunque apud ὅτι ψευδή πάντα τὰ παρ ἡμῖν τάτε περὶ ἀναστά- nos de resurrectione ac judicio dicuntur. « Tradidi σεως xal κρίσεως. « Παράδοκα τῷ Σατανᾷ, να Satange ut discant. » Cum Satanas seipsum non παιδευθῶσι. » 'O ἑαυτὸν μὴ παιδεύων Σατανᾶς, m X instruat, quomodo aliis bonam afferet doctrinam τοῖς ἄλλοις γίνεται {ρηστῆς παιδείας πρόξενος; Kai Et dicimus quod sicutlictores innumeris plenima. φαμεν, ὥσπερ οἱ δήµιοι μµυρίων Ὑάμοντες καχῶ», lis alios castigant, et instruunt ut modeste se ge- τοὺς ἄλλους σωφρονεῖν παιδεύουσιν, οὕτως καὶ ὁ Ex- rant, ita et Satanas. Quando enim quis Satans «avc. Πσράδοσις γὰρ ὅταν Ὑένηται τῷ Σατανᾷ, OU traditur, ab aliorum communicalione separatur. ἀφορισμοῦ τῆς κοινωνίας — yivevzt, Λοιπὸν παρχλα- Deinceps ergo demon acceptum hominem divino 6v ὁ δαίµων γυμνὸν τῆς τοῦ θεοῦ βοηθείαὀ τὸν ἄν - nudatum auxilio castigat et erudit : et hoc οθάΙΐ θρωπον, παιδεύει, Καὶ τοῦτο (vexat αὐτῷ πρὸς σω- ipsi ad modestiam. Quare autem Satan tradit 15, «φρονισμόν. Aix τί δὲ τῷ Σατανᾷ παραδίδωσι, καὶ μὴ et non ipse castigat et erudit ? Ut ostendat quod αὐτὸς παιδεύι; Ίνα δείξει ὅτι xol τῷ Σατανᾷ ἐπι. etiam possibile sit Satange imperare: etutuna cum Ἅᾖτάσσειν αἷόν «£. ἔστι, καὶ ἵνα μετὰ τῆς χολάσεως supplicfo ferant etiam contumeliam, nempe quod καὶ ὑδρίζωνται, τοῦ Σατανᾶ τιμωρουµένο. Too; aSatanapuniantur. Siquidem incredulos puniebant μὲν γὰρ ἀπίστους, δι ἑαυτῶν ἑχόλαζον ol ἀπόστο- per seipsos apostoli : quemadmodum ipse Paulus C λοι, ὥσπερ τὸν Βαριησοῦν à αὐτὸς Παῦλος καὶ τὸν Bariesum qui et Elymas, et Petrus Ananiam : ut. ᾿Ἐλύμαν, καὶ ὁ Πέτρος «bv 'Avavíay * ἵνα δείξωσιν ostenderent quod potentes essent : alios vero qui ὅτι δύνανται. Τοὺς δὲ τούτοις μὲν µανθάνοντας, ix- ab ipsis quidem eruditi fuerant, sed adversi erant, «pzmévcao δὲ, τῷ Σατανᾷ παρεδίδυν. « M βλασ- Satanz tradebant. « Non blasphemare. » Hi enim φημεῖν. » Οὗτοι γὰρ λοχγισμοῖς ἀνθρωπίνις τὴν nationibus humanis fidem interpellantes converie- πίστιν ὑποδάλλοντες, ἐξετράπησαν xal βλασφημεῖν, bantur ad blasphemandum : quod nunc patiunlur ὅπερ νῦν Νεστοριανοὶ πάσχουσι, καὶ αἱ λοιπαὶ ai- Nestoriani ac reliqua haereses. CAPUT IV. De oratione ut pro omnibus fiat, wt ubique pure sine ulla turbatione et religiose. lI, 4-4. Adhortor igiturutantcomnia fiant depro- craliones, obsecrationes, interpellationes, gratia- ρέσεις. ΚΕΦΑΛ. A. « Περὶ εὐχῆς, ὅτι ὑπὲρ πάντων, ὅτι πανταχοῦ ἀκάκως, ἀταράχως, σεμνῶς. » « Παραχαλῶ οὖν πρῶτον πάντων, ποιεῖσθχι δεή- σεις, προσευχὰς, ῥἕἑντεύξεις, εὐχαριστίας ὑπὲρ χαὶ πάντων rum actiones pro omnibus hominibus, proregibusel πήντων ἀνθρώπων, ὑπὲρ βασιλέων oinnibus quiineminentiasunt constituti: ut placi- — «uv ἓν ὑπεροχτ ὄντων, ἵνα Wpsuov καὶ ἡσύχιον damae quietam vitam degamus in omni pielaleaC βίον διάγωµεν ἓν πάσῃ εὐσεθεᾳ καὶ σεμνότητι. honestate. Namhoc bonum est et acceplum coram, — Tooco γὰρ καλὸν xal ἀπόδεκτον, ἐνώπιον του Σωτῆρος Salvalore nostro Deo, qui cunctos hominestull sal- ἡμῶν Θεοῦ. ὃς πάντας ἀνθρώπους θέλει auf vat, καὶ vos fieri εἰ ad cognitionem verilalis venire. elc ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. ». 218 In quotidiano, inquit, cultu hocante alio- «Ἐν τῇ καθημερινῖ λατρεᾳ, τοῦτο πρὸ τις τῶν rum mentionem sit. « Ut fiant deprecaliones. » ἄλλων µνήµης sip, φησί. «€ Ποιεῖσθαι δεήσεις. » Deprecatio quidem est supplicatio pro remotione µΔέησις μὲν ἔστιν Ἰχεσία ὑπὲρ ἁπαλλαγης λυπηρῶν tristium oblata : obsecratio vero petitio bonorum. προσφεροµένη. Προσευχή δὲ, αἴτησις ἀγαθῶν. UEv- Interpellatioautem est ad accusationem nocentium. — «co&; δὲ, κατηγορία τῶν ἀδικούντων. € Εὐχαρι- eGratiarum actiones. » Oportet enimgraliasagere στίας, » Ast γὰρ εὐχοριστεῖν ὑπὶρ τῶν slg ἀλλήλους pro bonis que mutuo inter nos fiunt. « Pro omüi- tvopévoy ἀγαθῶν. « Ὑπὲρ πέντω» ἀνθρώπων. » bus bominibus. » Cum enim episcopus communis Tov γὰρ ἐπίσκοπον, κοινὸν πατέρα ὄντα, χρὴ ὑπὲρ 14 Rom. vi, 19. !5 Act, xiu, 9, seqq. 149 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 150 πάντων ἀνθρώπων εὔχεσθα,, πιστῶν, ἀπίστων. φί- A Sit pater, debet pro omnibus hominibus precari, λων, ἐχθρῶν. ἑπηρεαζόντων, θλιδόντων, € Ὑπὲρ βα- σιλέων. » Εἶτα ἵνα μὴ κολακείας εἶναι τὸ πρᾶγμα ὑποβάλη, πρῶτον, εἰπὼν, « Ὑπὶρ πάντων ἀνθρώ- πων * o» QJtU ἐπήγαγεν, « 'Yrio βασιλέων καὶ τῶν ἐν ὑπεροχῇ. α ἵνα ἄρεμον xal ἠσύχιον βίον. » Ίνα p ταράττηται ὁ Χριστιανὸς, τί δήποτε dw χκαιρῷ μυστηρίων µέμνηται βασιλέως, πολλάκις χαὶ ἀἁπί- στο» ὄντος, δείκνυσιν ἡμῖν χέρδος ὃν τὴν ἐκείνων σω- τηρίαν. Πῶς ἡμῶν τὸ κέρδος ἡ ἐκεῖνων σωτηρία ; Iz; Av γὰρ ἐκεῖνοι σώζωνται καὶ ε)δοκιμῶσιν ἐν τοῖς πρὸς ἐχθροὺς πολέμοις, μεις iv ἡσυχίᾳ καὶ ^peuib διόζοµεν, µμηδενὺς ἡμᾶς ταράττοντος, Καὶ Tap "v ἄτοπον, αὐτοὺς μὲν ὑπὶρ τῆς κοινῆς σωτή- fidelibus οἱ intidelibus, amicis et inimicis, calum- niantibus et affligentibus. « Pro regibus. » Deinde ne adulatoriam esse rem suspiceris, primum dixit : «Pro omnibus hominibus;» et itademum subjunxit: « Pro regibus etbis qui sunt in eminentia constitu- li. » « Ut placidam ac quietam vitam degamus.» Ne in aliquo turbetur Christianus, quamobrem tem- pore mysteriorum merninerit regis cum frequenter sit infidelis, ostendit nostrum ssse lucrum illorum salutem. Sed quomodo nostrum est lucrum illorum salus ? Quomodo? Si enim illi serventur et egregie se gerant in bellis adversus hostes, nos quiete et placide-degemus nullo turbante. Absurdum siqui- plas μοχθεῖν, ἡμᾶς δὲν μηδὲ τὸ κατὰ δύναμιν ἆμων- , dem essel ipsos pro communi salute defatigari, nos τήριον, τὴν εὐχὴν λέγω, ὑπὲρ αὐτῶν συνεισφέρειν. autein, ne id quidem quod in nohis est auxilium « Ἐν πάσῃ εὐσεδείᾳ. » Τρεῖς elo πόλεμοι * εἷς ὁ iv. (orationem dico) pro ipsis in unum conferre. « In vov Bapopmv ἐπιφερόμενος "εἰς ὁ ἐκ τῶν ὁμοφύλων' Omni pietate. » Tria sunt bella : unum quod aBar- τρίτος, ὃν À ψυχη στασιάζει πρὸς τὸ συµα, ὁ καὶ xis- baris infertur, alterum quod a contribulibus, et των Ἠχαλεπώτερος. Ὁ uiv γὰρ ix τῶν Βαρθάρων, θάνχ- tertium quo anima dissidium habet adversus cor- τον f, ὀσυλείαν ἐπιφέρει µόνον, Τὸν δὲ ἐκ τῶν ὁμοφύλων, pus, quod etiam longe omnium periculosissimum ἔστικαὶ OU ἐπιεικείας ἔκφυγεῖν (α ᾿Αντὶ θὰρ τοῦ àyx- estillud namque quod a Barbaris inferlur, mor- Tv µε, φπσὶν, ἐνάιέδαλλόν µε, ἐγὼ δὲ προσηυχόµην.» tem tantum aut servitutem affert : quod autem a καὶ « Μετὰ τῶν µισούντων τὴν εἱρήνην, ἅμην εἷ- contribulibus, contingit eliam per benignitatem ρηνικός »). Ο δὲ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς, δυσκατόρθωτός ἐστι, devitari. Aitenim : « Cum me diligere debuissent, xai τῷ ugs τὴν βλάδην ἐπιφέρε. Βούλεται οὖν ὑπὲρ delrahebant mihi, ego autem orabam 16. » Et : Basin. εὔχεσθαι, να τε νικῶσι καὶ διχµένωσιν, « Cum his qui oderant pacem eram pacificus !. » εἰδὼς τὴν ἀπὸ τῶν Βαρδάρων εἱἰρήνην πολὺ συντε- lllud vero cum sitin nobis ipsis, difficillime confici λοῦσ.ν εἷς vh» ἐν ἡμῖν αὐτοῖς εἰρήνην. El γὰρ δετ — potest, etanimze affert nocumentum. Vult ergo pro σγολᾶσαι καὶ γνῶναι θεὺν, Gox σχολῆς καὶ ἡσυγίας regibus fieri precationes ut vincant el permaneant: χβεία εἷς ἐπίγνωσίν τε θεοῦ καὶ ἀγαθοεργίας. Πῶς C sciens pacemqueea Barbaris est, plurimum conferre ὃ ἂν v: πολέμοις Ἐνεκόμενοι Βαρβαρικοῖς, σχολἀ- 8d pacem qua in nobis esse debet. Nam si vacare 93:2 ; Τοῦτο γὰρ xz1Àbv xal ἀπόδεκτον, τὸ εὔχεσθαι oporteat Deumque cognoscere, certe otio et quiete ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων, καὶ Ἑλλήνων, ἵνα im- Opuseslad Dei et benefici rum ipsiuscognitionem. στραφωσιν. 6 Ός πᾶντας ἀνθρώπους θέλει σωθη- Quomodo ergo hi vacare poterunt qui bellis occu- vat. » Ei αὐτὸς, φησὶ, θέλει πάντας σωθῆναι, 6 καὶ panturbarbaricis? Nam hocbonumest et acceptum, σώζων Κύριος, τὶς prix ἐμῶν εὐχῶν ; Ναί. Αὐτοὺς nempe precari pro omnibus hominibus, etiam τε γὰρ ἐκείνους εἰς ἀγάπην ἕλχεις, κπὶ τὸ φιλ- Grecis, ut convertantur. 919. « Qui cunctos ho- στοργο» θεικνύες. ΨΜιμοῦ, φησὶ, τὸν σκοπὸν τοῦ Πιἰπθβτι]ίδα]νοβ fieri. » Siipse (dices) qui Dominus Θεοῦ. Αὐτὸς Ὑὰρ πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι, est silvos faciens. vull omnes salvos fieri quorsum xii σὺ ὑπὲρ πάντων εὔχου ἀνθρώπων, « Καὶ ei; ergo nostre orationes? Utique necessarie sunt. ἐπέγνιοτιν ἀληθείας ἔλθετν. » Εἶπεν, « El; ἐπίγνωτιν Nam el eos ipsos ad charitatem attrahis, et benevo- αληθείας, ο λοιπὸν λέγει mola ἡ ἐν δόγµασιν ἀλήθειι. — lentiam ostendis. Imitare, inquit, Dei propositum : E: οὖν θέλει, ong.v, ὁ θεὺς, c μὴ γίνεται 0 θέλει; p ipse etenim vull omnes homines salvos fieri, et tu Qo γνσται, ὅτι bxstvot οὐ θέλουσιν, Οὐδὲν γὰρ πλὸς pro universis precare hominibus. «Et ad cognitio- &vi[xnv ποιεῖ ὁ θεός͵ nem veritatis venire. » Dixit ad cognitionem veri- latis, postea dicil quzeuam sit in dogmatis veritas. Si ergo Deus vult, quare non fit quod vult? Non fit, quia illi nolunt, Nihil enim ex necessitate facit in nobis Deus. « Et γὰρ θὲὺς, ti; καὶ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀν- θρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Λ᾿Ιησοῦςσ, ὁ θοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων, τὸ µχρτόριον καιροῖς ἰδίοις, εἰς ὃ ἔτεθην ἐγὼ κήρυς xxi ἀπόστολος. ᾿Αλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, δ.δάσκαλος ἓθνῶν ἐν πίστει καὶ ἀλεθείχ. » & Εις γαρ θε»ς, εἴς καὶ μεσίτης. » Όλα οὐκ εἶπε- Δύο, ἀλλὰ, Ei xxl εἷς, ταύτῃ τὴν πολλθείαν φεύγων, Ἐπεὶ οὖν ἔει τὸν μµεσιτεύεν μέλλοντα, ἀμφοτέρων 16 Psal. ον. 4. 17 Psal. cxix, 7. IL. 5-7. Unus enim Deus, unus etiam conciliator Dei ethominum homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum pretium redemptionis pro omnibus, les - (imonium lemporibus suis, ad quod positus sum ego praeco et apostolus. Veritatem dieo in Christo, non mentior, doctor gentium per fidemel veritalem. « Unus enim Deus, unus el conciliator. » Áni- madverte quod non dixerit, Duo, sed, Unus et unus, hoc modo deorum multiplicationem fugiens. Quo- 151 CECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 152 niam ergo oportebat ewm qui conciliator futurus Α µετέχειν, ἵνα καὶ μεσιτεῦσαι ὀυνηθῇ, ὁ Yib τοῦ esset, amborum eese participem, ut etiam conei- Θεοῦ ὁ προαιώνιος Λόγος, σαρχιοθεὶς παραγόγονεν, iare posset, Filius Dei ante smcula incarnatus ix δύο φύσεων, oiov ix θεότητος καὶ ἀνθρωοότητος advenit in duabus naturis, nempe in divinitate θἱ oxápyov, καὶ iv μιᾷ ὑποστάσει μετὰ τὴν ἕνωσιν humaniíate exsistens : et in unica hypostasi post νοούµενος xal προσκωνούµενος, El γὰρ γυμνῃ τῷ unionem, intellectus et adoratus. Nam si in nuda 9eócnz: ἐπεφάνη ἡμῖν ὁ Μονογενὴς, οὐκ ἂν ve xev divinitate apparuisset nobis Unigenitus, non po- — ^j χτίσις αὐτὸν, ὅπου γε τὸ πρόσωπον Μωσέως ἰδειν οὐκ tuisset eum ferre creatura; quande neque Mosi ἴσχυον οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. Τὸ δὲ, « Εἷς θεὸς, » οὐ πρὸς faciem videre poterant filii Israel 16. Qued autem ἀντιδιαστολὴν κεῖται τοῦ Υοῦ ἡ τοῦ Πνεύματος, ait : Unus Deus, non ad distinctionem Filii ροπὶ- ἄπαγε ! ἀλλὰ πρὸς τοὺς οὐκ ὄντας, λεγοµένους δὲ θεούς. tur aut Spiritus. Absit! Sed propter illos qui non ᾖΖητεῖται δὲ διὰ «xl τοῦ Πνεύματος οὐκ ἐμνήσθη. sunt, et tamen dicuntur dii. Queritur autem quam ᾿Ἐπειδὴ περ Ἑλλήνων ὁ λόγος fjv. Περὶ αὐτῶν γὰρ ob causam Spiritus non meininerit. Quoniam de τὸ, « Καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν, 9 IIap' αὐτῶν Grecis sermo erat, de ipsis namque dicebatur: « Et ,, 9&. πολυθεία Tv, καὶ ἐἑφυλάξατο οἰκονομικῶς τοῦ ad cognitionem veritatis venire.» Apudipsosautem Πνεύματος µνησθῆναι, µή πως δόξῃ πολυθείαν εἶσ-- erat deorum multitudo : οἱ ita dispensatorie cavit ἀγειν. Ἐπεὶ ἔνθα πιστοῖς διαλέγεται, συνεχῶς αὐτοῦ Spiritus facere mentionem, ne quo modo videretur µέµνηται, πολλάκις καὶ μόνου, μὴ φέρων μνήμην deorum inducere multitudinem. Quia ubi cum Πατρὸς καὶ You. « Ανθρωπος Χριστὸς Ιησοῦς. » fidelibus disserit, continue ejus meminit, frequen- Ὥσπερ ἦν ἄνθρωπος, οὕτως fv xal θεὺς, ἁδιαιρέ- ter etiam solius, nullam faciens mentionem Patris τως, ἀσυγχύτως. « Ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ et Filii. « Homo Christus Jesus. » Quemadmodum πάντων, » καὶ Ἑλλήνων. ᾿Ἐκεῖνος μὲν οὖν ἀπέθανεν erat homo, ita erat et Deus, inseparabiliter, incon- ὑπὲρ πάντων, σὺ δὲ εὔξασθαι οὐκ ἀνέχι; "Opz δὲ fuse. 990 « Qui dedit semetipsum pretium re- τὸ, € Δοὺς ἑαυτὸν, α Κατὰ ᾿Αρειανῶν γὰρ τοῦτο, τῶν demptionis pro omnibus. » Etiam Grecis. Ipse λεγόντων, ὅτι xov παρεδόθη, Τί δὲ ἐστιν ἀντίλυ- siquidem pro omnibus mortuus est: tu autem non pov; "Evoyoc ἦν ἡ Φύσι, ὥστε ἀπόλέσθαι, ἀλλ’ adducerisut vel preceris pro omnibus. Animadverte ἀντ᾽ ἐκείνης ἀαυτὸν ἔδωκε, « Τὸ paprópiov. » Τουτ- autem quod ait: « Qui dedit semetipsum, » Nam ἐστι, διὰ τοῦ μαρτυρίου ἐγένετο ὁ Τἱὸς ἀντίλυτρον. hoc contra Arianos est qui dicunt quod nolens tra- Ὁ ἐφερμηνεύων, τοῦτό φησι viv, ὅτι ἀντίλυτρον τὸ ditus sit. Qui est. autem pretium redemptionis ? (, µαρτύριον λέγει, τουτέστι τὸ πάθο. Ἄλθε γὰρ Obnoxia erat natura ut periret, at illesemetipsum µαρτυρήσων τῇ &Anüelg, ἸἘΕμαρτύρησε γὰρ δι ὧν pro ipsa dedit. « Testimonium. » Hoe est, pertes- ἔπραττεν, ὅτι αὐτός ἕττιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ, timonium sive martyrium factus est Filius redem- µέχρι θανάτο. Καὶ γὰρ αὐτὸς τὸν Πατέρα ἐφανέ- ptionis pretium : quod interpretans dicit nunc, puce, xal τὸ ἀληθὲς δόγμα καὶ τὸν ἀληθη val ἀγγελι- quod pretium redemptionis vocet nunc marlyrium, ἍΧὸν βίον αὐτὸς εἰσηγήσατο, « Καιροῖς ἰδίοις, » φησί. hoc est passionem. Venit enim testimonium ferens ἍὨΤουτέστιν, ὅτε ἐπιτηδείως εἶχον πρὸς τὴν πίστιν ol veritati : nam per ea quiz fecit testatus est quod ἄνθρωποι. Οὕτως ὁ Κλήμης lv ζ α Υποτυπώσεων * » esset Christus Filius Dei usque ad mortem. Siqui- « Καιροῖς ἰδίος. » Διὰ τοῦ μαρτυρίου ἔδωχεν ἑαν- dem ipse Patrem manifestavit, et verum dogma τὸν, φησὶν, ἀντίλυτρον. Διὰ τοῦ μαρτυρίου, τουτέστι, veramque vitam evangelicam ipse introduxit, τοῦ πάθους (iv αὐτῷ γὰρ ἐμαρτύρι τῇ τοῦ Πατρὸς « Temporibus suis. » Hoc est, quando recte se ἀγαθότητι ὅτι αὐτὸς καὶ τὸν Yibv ἔδωχεν. Αὐτοὶ habebant homines ad fidem.lta dicit Clemens sep- δὲ τῆς πρὸς αὐτὸν ἔχθρας οὐκ ἐπαύσαντ, ἀλλὰ timo Informationum libro : « Temporibus suis. » καὶ τὸν Υὸν ἑσταύρωσὰν. Καὶ ὅτι αὐτὸς τὰς ἔπαγ- Per testimonium, inquit, sive martyrium dedit Ὑελίας αὐτοῖς πληρῶσαι θέλει, αὐτοὶ δὲ οὐ βούλον- semetipsum pretium redemptionis : hoc est, per. ται), τοῦ καιροῖς ἰδίις, φησὶ, γενοµένου, τουτέστι͵ passionem. Nam in ea testificatus est de bonilate D προτετυπωµένοις καὶ προορισθεῖσιν ὑπὸ τὴς ἁγίας Patris, quod ipse propriumdeserit Filium:ipsiau- χαὶ µακαρίας Τριάδος. « Εἰς ὃ ἐτέθην ἐγώ. » Εἰς à tem non quieverunt ab inimicitia quam adversus µμαρτύριον καὶ πάθος, ἐγὼ ἐτέθην καὶ ἀφωρίσθην eum gerebant, sed et Filium crucifixerunt. Et quia κχήρυξ, ἵνα πανταχοῦ καταφανη ποιήσω τὸν σταυρόν. ipse promissiones eis complerecupit, ipsi vero no- — Exe δὲ ἔμελλε λέγειν, «διδάσκαλος Εθνῶν,ν ἄπιστον lunt ; factum dicit temporibus suis, hoc est preefi- δὲ ἑδόχει εἰ προσεκλήθησαν οἱ εἰδω)ολάτραι, προανα- guratis et antea. definitis a sancta ac beata Trini- φωνετ' « ᾽Αλήθείαν λέγω, οὐ ψεύδοµαι. a —« Διδάσκαλὸ- tate. « Ad quod positus sum ego. » Ad quod lesti- ἐθνῶν, » Ἐπειδὴ ἔνι xal παρατρεχόντως κηρῦξαι, monium et passionem, ego positus ac definitus ἐπήγαγε, Διδάσκαλος. Οὐ γὰρ ἐκήρυξα µόνον, ἀλλὰ sum praeco, ut ubique manifestum faciam crucis xal παραµένων ἐδίδασκον. Τοῦτο δὲ τὴν περὶ τὰ ἔθνη mysterium. Quoniam autem dicturus erat doctor σπουδὴν τοῦ Θεοῦ ἐνδείκνυτχι. « Ἐν πίστει xal ἆλη- gentium, incredibile autem videbatur quod idolo- θείᾳ. » Ἐπειδὴ εἶπεν, Ἐν πίστει, ἵνα µή τις νοµισῃ, latres essent advocati ad salutem, ideo pramitlit, ὅτι ἁπάτη ioci, ἐπάγει, Ἐν ἀληθείφ. Οὐ κηρυσσω 18 Exod. xxxiv, 35 ; II Cor. ui, 13. 183 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 154 ἓν συλλογιαμοῖς καὶ πλοκαῖς ῥητορικα-ς, ἀλλ᾽ ἐν α Veritatem dico, non mentior, «Doctor gentium. » πίστει. Τοῦτο γὰρ δεικνύει τοῦ κηρύγματος τὴν Qui: contingit etiam predicare pretercurrendo, δύναμιν. subjunxit Doctor : non solum enim przdicavi,sed et perseveranter docui. Hoc autem ostendit Dei swwdiuin erga gentes. « Per fidem et veritatem. ο Quoniam dixit : Per fidem. ne quis existimet quod sit error, subjunxit : Per veritatem. Non praedico rationibus ac nexibus rhetoricis. sed per fidem. Nam hoc predicationis vim ostendit. « Βούλομαι οὖν προσεύχεσθαι τοὺς ἄνδρας ἓν Ἑχντὶ τόπῳ ἑπαίροντας ὁσίας Ἁγεῖρας χωρὶς épqnc καὶ διαλόγισµο, Ὡσαύτως καὶ τὰς Ίν υχῖκας bw καταστολῃ κοσμἰρ μετὰ αἶδοῦς καὶ σωφροσύνης, κοσμεῖν ἑαυτὰς, μὴ ἐν πλέγμασιν f γρυσῷ fj µαργαριταις, f ἱματισμῷ πολυτελεῖ, ἀλλ᾽ 5 πρέπει γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέδειαν δι’ ἔργων ἀγαθῶν, Πῶς οὖν, ὁ Χριστὺς ἐκώλυε τὸ φανερῶς εὔχε- σθαι» «Σὺ Ἱὰρ, φησὶν, εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου. » O30: ὁ Χριστὸς ἐκώλυς σὺ ἐν παντὶ τόπῳ εὔχεσθαι, ἀλλὰ ποῦτο εἶπεν, ix περιουσίας ἄνατρον τὸ πρὸς ἐπίδειξιν εὔγεσθαι * ὥσπερ καὶ τὸ, « M) γνώτω ἡ δεξιά πο) τί mou? ἡ ἀριστερά σου, » οὗ περὶ χειβύν ensty, ἀλλ᾽ ὅπως ἀκενοδόξως καὶ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν εὺ- ποιῶμεν. O5 γὰρ ὁ τόπος ἔχει διαφορὰν, ἀλλὰ παν- ταχοῦ, τοῦ μὴ ἐπιδειχτιβν ἐφρόντισε. Πρὸς τούτοις, xzi τοῦτο OnÀot ὁ )Απόστολος * O5y ὥσπερ τοῖς 'lou- δαίοις οὐκ ἑξην ἔξω τοῦ νποῦ θύειν, οὕτως xxi ἡμῖν εὔχεσθαιι. Ἡμῖν, γὰρ, φησὶ, πᾶς τόπος ἐπιτήδειος, μόνον tl ὁσίας αἴρωμεν χεῖρας, ἸἹουτέστι καθαράς ^ κχθαρὰς δὲ ἁρπαγῆς, πλεονεξίας, φόνων, διὰ ἔλεη- μοσύνης καθαιροµένας. « Χωρὶς ὀργῆς. » Χωρὶς µνησι- κἀχίας, χωρὶς τοῦ ἐπαρᾶσθαί cw. Τοῦαο γὰρ ὄντως II, 8-10. Volo igitur viros orare in omni loco, sustollentes pias maius absque 9914 iraet discep- tatione.Consimiliter et mulieres in amictludecenti cum pudore et castitale ernare seipsas,non Lortis crinibus aut auro. aut. snurgaritis aut. vestitu sumptuoso, sed quod decet mulieres, profitentes pietatém per opera bona. Quomodo ergo Christus, prohibebat in publico p: ecari * aitenim:«Tu intra in cubiculum luum.» B Neque Christus prohibuit in omni loco orare: sed illud dixit,ex abundan'i cautione tollens ad ostenta- lionem precari : quemadmodum ct illud; « Nesciat sinistra tua quid agat dexlera tuaf9",» non de ma- nibus loquitur,sed nead inanem gloriam etostenta- tionem bona »peremur.Non enim locus discrimen habet,sed ubique curam habuit ut abesset ostenta- tio. Ad hec etiam lioc significat Apostolus : quod non,sicut Jud s non licebat extra templum sacrifi- cia offerre, ita neque nobis orare. Nobis siquidein quivis locus aptus esl, modo pias attollamus inanus, id esi puras : puras, inquam, a rapina. avaritia et ciedibus, per eleemosynam purificatas. « Absque ira. » Absque memoria injuriarum, ne quemquam ὀργὴ, τὸ μηδὲ εὐχόμενον σπείσασθαι πρὸς τὸν ἀδελφόν. C exsecrentiur. Nam illa vere ira est, ne, eum quidem « Καὶ διχλογισμοῦ, » Ἆρα ἀκούσει µου ὁ θεός; Ἆρα μὴ ἁπλῶς καὶ µάτην εὔχομαι ; Πεπεῖσθαι γὰρ χρὴ ὅτι εἶσ- αχούσεται ὁ Orbe, εἰ τὰ αὐτῷ φίλα αἰτοῦμεν καθαροὶ ὄντες. « Ὡσαύτιος xxl τὰς γυναῖκας, » Τουτέστι, Βούλομαι ὁσίχς αἴρειν χεῖρας χωρὶς ὀργης καὶ διχ- λογισμοῦ. Πλέον τι ἀπαιτεῖ παρὰ τῶν γυναικῶν, τὸ ἐστολίσθχι χοσµίως. Τὸ δὲ, » Ἐν καταστολῇ, » ὅπλοῖ, τὸ πάντοθεν χεκαλῦφθαι, Κοσµίως φησὶ, μὴ περιέρ- πως ὡς τέρῴαι τοὺς ὁρῶντας. « Μετὰ αἰδοῦς καὶ εὖλα- θείας. » MP, τοίνυν μιμοὺ τὰς ἑτχιριζομένας, ἀναί- ausos βλεπούσας xxi πορνικόν. ε M3, ἐν πλέγμα- ctv, » M» γὰρ cic σκηνὴν ἐλήλυθας, φησίν. Ἂλθες ὀχκρύσαι τὰς ἁμαρτίας σου. Οὖκ ἔστι δὲ σχῆμα ἐκέτιδος Ἡ πολυτέλεια, οὔτε τὰς ἁμαρτίας πενθούσης ὁ χόμπος τοῦ περὶ σὲ κόσμου. El δὲ ταῦτκ ἐκώλυσεν à πλοῦτον ἐνδείκνυται, πολλῳ μᾶλλον τὰ περίεργα, otov ἐπιτρίμματα, ὑπογραφὰς ὀφθαλμῶν, διχτε- θρυμμένον βάδισμα, χατακελλλσμένην φωνὴν, ὄμμι ὑγρὸν καὶ περίεργον, ἀνχθολὴν τοῦ χιτωνίσκο» πορ- vac, ζώνην περιεργοτέραν, ὑποδήματε ἀπηρτι- αµένχ. Άπαντχ Ὑὰρ ταῦτα διὰ τοῦ εἰπεῖν, € Ἐν καταστολή χοσµίῳ, » ἐξέθχλεν, « Ἐπαγγελλομέναις θεοσέθειαν. » ᾖἜστι γὰρ διὰ λόγων µόνων ἐπαγγέλ- qui precatur, parcere fratri. « Et d'sceptatione. » Intra semetipsos, Putasne azdiet me Deus? putasne temere et vane precor? l'ersuasum enim esse opor- tet quod audiet Deus, si nos puri petamus qua& illi amica sunt. « Consimililer et mulieres. » Puta volo ut pias attollant manus absque ira et discep- tatione. Sed amplius quiddam a mulieribus re- quirit, ut decenter ornenlur, sive modeste. Quod autem ail: «In amictu, »significat undique contectus esse debere. Nam κατκττολήν vocat habitum lon- giorem circumquaque tegentem. Decepter inquit, non curiose ut intuentes delectent. Cum pudore el castitate. Ne ergo imileris eas qua venereo pamore diliguntur, que impudice οἱ meretricum more intuentur. « Noa in tortis crinibus. » Non enim in theatrum inquil, venisti, sed ut peccala Lua defleres: non est autein. preliosilas supplex habitus, neque lugentis peccala est ornamenti in 'e arrogantia. Quod si hec prohibuit qua divitias tantum ostendunt: multo magis curiosa ac per- versa, veluti sunt infecliones genarum, pictura oculorum przefractus incessus, vox diffraeta, ocu- lus flexitilis ac curiosus, merctriicius tuniculae λεσθαι θεοσέδειαν, τοῖς δὲ ἔργοις αὐτὴν ἀρνεῖσθαι, — admnictus; 992. zona cui:iosior, calcei distracti sive Elzx ἐπειδῃ τὰ ἔργα τῶν µέσων devi ἐπήγαγεν, discissi. Nam hac omnia rejicit in eo quod dixit: Ἀγαθῶν, «[n amictu decenti.» — «l'rofitentes pietatem «Con- tingit enim solis verbis profiteri pietatem. operibus vero illam negare. Deinde quia opera res quedam medie sunt et indifferentes, subjunxit, Bona. 2E !9 Matth. vi, 6, !9" ibid. 3. 155 CAPUT V. De proceptoribus quod viros esse oporleat, et non mulieres, propter naluiam et affectum qui ex errore suboritur . IL 11-15. Mulier in silentio discat cum omni sub- jectione.Ca&terum mulieri docere non permilto,ne- que autoritatem usurpare in virum, sed esse in si- lentio.Adam emm prior formatus est,deinde Eva: el Adam non fuitseduclus,sed mulier seducta, facta est tranagressioni obnocia.Salva temen fiel per li- berorum geaerationem, si manserint in fide ac di- lectione et sanctificatione cum castitate. Cer(us sermo. Non solum expetit honestas esse inulieres, sed et taciturnas ac subjectas.Siquidem per silentium significat subjectionem. « C:eterum mulieri docere non permitto » Omnem loquacilatis occasionem a inuliere abstulit. Quoniam enim tacere eas prz- cepit, ne rationab.li docendi pr:etextu loquantur, Non doceant, inquit, non solum humana, sed neque spiritualia. Vetat autem eas in Ecclesia sive pu- blica concione docere : neque enim modis omni- bus docere eis interdixit. Siquidem permittit in- terim illisut liberos suos doceant.quod in progres- su dicit.«Neque autoritatem usurpare in virum. » Ipsum namque docere est auloritatlem adversus virum usurpare.«Adam enim prior formatus est.» Quoniain ergo prior formatus est, ne usurpet au- toritatem in virum, sed subjecta sit. « Adam non fuit seductus.» 228 Si a deceplionem conferas qua mulier seducla fuit : imo neque seductio fuit, error ipsius Adam. Plurimum enim discriminis est a serpente seduci et a muliere accipere arboris fructum et edere. Unde neque in responsione as- serit se fuisse seductum, sed « Mulier quam dedis- li mihi in auxilium, dedit mihi et comedi 30.» ta- cite innuens quod neque aulita consorte lapsus fuerat. «Non fuit seductus. » Adverte quod subau- diatur Prior, quod prz»cessit. Alio quoque modo. Quomodo non fuit Adam se- ductus?Quia neque Scriptura hoc dicit, sed mulier quidem a.t: «Serpens decepit me.» Adam veronon dicil;» Mulier decepit me; seil, « Dedit mihi: Neque enim aequalia sunt persuasum esse 4 congenita ac consorte, el persuasum esse a fera, serva ac sub- D πεισθηναι θηρίρ δούλῳ xal ὑποτεταγμένῳ. jecta.lllud itaque fuit deceptionis. Sed nequeAdam vidit lignum quod pulchrum esse: ad elendum,sed mulier. « Mulier autem se:lucla. » Idque in hoc profert ne mulier doceat.Semel namque docuit mulier, inquit, el cuncta evertit, virumque inobe- dientiz fecit obnoxium : auclor enim ipsi fuit et consuluit ul ederet. [deo non dicit: Eva seducta ; sed.Mulier seducta, naturam que facile decipiatur significans. « Facta est transgressioni obnoxia. » Non sola Eva facta est transgressioni obnoxia, sed etuniversum mu:ierum sudalitium Quemadmodum enim in Adam oinnes morimur, ila in Eva uni- 30 Gen. mi, 12. OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 156 ΚΕΦΑΛ. E. α Περὶ διδασχάλων, ὅτι ἄνδρος ph, καὶ o» 45- - ναϊκας εἶναι, διὰ τὴν φύσιν xal τὸ πάθος τὸ ἐξ ἁπάτης. » € Γυνὴ iv. ἡσυχίᾳ µανθανέτω, iv πάσῃ ὑποταγῇ. Γυναικὶ δὲ διδάασκειν οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὖὐ- θεντεῖν ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ εἶναι ἐν ἡσυχίᾳ. ᾿Αδὰμ γὰρ πρῶτος ἐπλάσθη, εἶτα Εὔα, καὶ ᾿Αδὰμ. οὐχ ἠπα-ήθα. 3 δὲ γυνὴ ἁπατηθεῖσα iv παραθάσει γέγονε, Σωθήσετχι δὲ διὰ τῆς τεχνογονίας, ἐὰν µείνωσιν Ev τῇ πίστει, xxi ἀγάπῃ, καὶ ἁγιχσμῷ μετὰ σωφροσύνης. Πιστὺς ὁ λόγος. » Οὐ µόνον κοσµίας ἀπαιτεῖ τὰς Ὑυναῖκας εἶναι, ἀλλὰ καὶ σιγηρὰς καὶ ὑποτεταγμένας, Διὰ γὰρ της σιγῆς, τὴν ὑποναγὴν σηµαίνουσι. « Γυναικὶ δὲ διδά- σκειν οὖκ ἐπιτρέπω. » Πᾶσαν ἀφορμὴν λαλιᾶς ἀνεῖλε τῇ Ὑυναικί. Ἐπειδη γὰρ σιγᾷν αὐταῖς παρήγγειλε», ἵνα uà προφάσει εὐλόγῳ τοῦ διδάσχειν λαλοῖεν, M5: διδασκέτωσαν, φησὶ, μὴ µόνον ἀνθρώπινα, ἀλλὰ xii πνευματικά, Τὸ δὲ μὴ διδάσκειν ἀπηγόρευσεν ἐν ἐκχκλησίφ. Οὐ γὰρ παντάπασιν αὐταῖς τὴν διδαχ àv νεῖλε * τέως γὰρ αὐταῖς ἐπιτρέπει διδάσχειν αὗτὰς τὰ τέκνα, ὅπερ προίών φησιν. € Οὐδὲ αὐθεντε"» ἀνδρός. Αὐτὸ γὰρ τὸ διδάσκειν, καταυθεντεῖν ἐστι) ἀνδρός. « ᾿Αδάµ γὰρ πρῶτος ἐπλάσθη. » Επεὶ οὖν o ᾽Αδὰμ. πρῶτος ἐπλάσθη, μὴ αὐθεντείτω τοῦ ἀνδρὸς à Ἱυνὴ, ἀλλ' ὑποτετάχθω. « ᾿Αδὰμ οὐκ ἠπατήθη. » Ὡς πρὸς τὴν σύγχρισιν τῆς ἁπάτης ἣν ἡ vov dna. τήθη, οὐδὲ &mázn ἐστὶν ἡ τοῦ ᾿Αδάµ. Πολὺ γὰρ τὸ µέσον παρὰ τοῦ όφεως ἀπατηθῆναι, καὶ παρὰ τῆς γυναικὸς δέξασθαι τοῦ ξύλου καὶ φαγεῖν. 0θεν ἆπο- λογούμενος, οὐδὲ ἠπατῖσθαί φησιν, ἀλλ᾽ ὅτι « Ἡ (ovi, ἣν ἔδωκάς µοι βοηθὸν, ἔδωχέ uot καὶ ἔφαγον. ο ἠρέμα δεικνὺς, ὡς οὐδὲ ἐσφάλη τῆς βοηθοῦ ἆκου- σας. € Οὐκ ἠπατήθη. » Πρόσχες, συνυπακούεται, Πρῶτος. ε Καὶ ἄλλως. » Πῶς οὐκ ἠπατήθη ὁ ᾿Αδάμ; Ὁ-. οὐδὲ à Γραφὴ τοῦτο λέγει, ἀλλ ἡ μὲν γυνή φησιν δ ED « Ὁ ὄφις ἡπατήσέ pe.» Ὁ δὲ ᾽Αδὰμ, οὗ λέγει, ὅτι 71 vov, ἠπάτησέ µε, ἀλλ᾽ ὅτι « Ἐδωκέ pot. » Οὐκ ἔσ:ι δὲ ἴσον τὸ πεισθῆναι ὑμογενεῖ xal βοηθῷ, xal τ» ᾠσ-: ἐκεῖνο ἁπάτης. αλλ) οὐδὲ ὁ ᾽Αδὰμ εἶδε τὸ ξύλον ὅ:: καλὸν εἰς βρῶσιν, ἀλλ᾽ ἡ γυνή. « Ἡ δὲ γυνὴ ἄπατι - θεῖσα, » Τοῦτο ὡς πρὸς τὸ μὴ ὀιδάσκειν γυναῖ-ς. Απο vào, Φφησὶν, ἔδιδαξεν o Ὑυνὴ, καὶ πάντα ἀνέτρεψε, καὶ τῇ παραχοῃ ὑπεύθυνον ἐποίησε τὸ, ἄνδρα αὕτη γὰρ εἰσηγήσατο αὐτῷ τὸ φαγεῖν. Δι) οὐκ εἶπεν * Ἡ Eja ἁπατηθεῖσα, ἀλλ « 'H γυνὴ, τὰ» εὐεξαπάτητον φύσιν ὁπηλῶν. € Ἐν παραθάσει νε. Ύονε, » Ἐν παβαθάσει Ὑγέγονεν οὐχ $ Εὔὖα uóvr, ἀλλ᾽ ὅλη ἡ Ὑωναικῶν αὐστασις. Ώσπερ Ὑὰρ i» τῷ Αδὰμ πάντες ἀποθνήσχομεν, οὕτως iv τι EO πᾶσαι παρέθηααν, « Σωθήσεται δὲ, "pic ὅτι οὗ 151 COMMENT. JN EPIST. I AD TIMOTH. 158 περὶ τῆς Ἑὖῶχς ἣν µόνης ὁ λόγος αὐτῷ, ἀλλὰ περὶ A verso proevaricatze sunt. « Salva tamen fiet. » Vi- τοῦ XOtv02 τῶν Ὑγυναικῶν συστήµατος; « Σωθήσετσι γὰρ, φησὶ, διὰ της τεχνογονίας, » οὐχ à Eja µόνο», ἀλλὰ πᾶσα γυνή. α Τεκνογονίαν » δὲ φησι, τὸ μὴ µόνον τεχεῖν, ἀλλὰ καὶ χατὰ θεὸν ἀνχγαγεῖν. Τί οὖν εἴποι τις, αἱ παρθένοι καὶ στεῖραι, καὶ ἄπαιδες καὶ χἎραι ἀπολώλασιν ; ΆΑπαγε ! οὐ Ὑὰρ τουτό φησιν, ὅτι ἐξ οἰχείας ἀρετῆς ob σωθήσονται ^ ἀλλ ὅτι καὶ à τεχνογονία ἔσται αὐταῖς πρόφασις σωτηρίας, ἔκε-- voo ὡὠμολογημένου, too ἐξ οἰκείχς ἀρετῆς σώζεσθχι, ε Εὰν µείνωσιν ἓν πίστει, » Εάν, qnoi, στεφανίτας Xpisup Gozo, xai ἐμμείνωσι τῇ ἀρετῃ. Τί οὖν εἰ dcn xmx f$, ἀναθρέψει δὲ καλῶς ; ᾿Αδύνατον μὲν τὴν κιχὴν ἀναγαγεῖν κιλῶς * πλην εἰ γένηται, µ.- σθὸν Efe, Τί δὲ εἰ vaÀh οὖσα κακῆς ἀνάξει ; ώνατο τῆς χαχίας τῶν πχίξων, Καὶ μάρτυς ἸἨλεὶ à ἱερεύς. « Πιστὸς ὁ λόγος. ν "Ότι δυνήσονται, φησὶν, οἱ πατέρες, συναπολαύειν της ἁρετης τῶν παίδων. KEPAA Sg". « Περὶ ἀρετῆς ἐπισχόπων. » « Et τις ἐπισκοπῆς ὀρέγεται, καλοῦ ἔργου imi- θυμει. — Ast οὖν τὸν ἐπίσκοπον, ἀνεπίληπτον εἶναι, μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα, νηφάλιον, σώφρονα, κόσμιον, µφιλόξενον, διδαχτικόν ᾽ μὴ πάροινον, μη πλήχτη», μὴ αἰσχροκερδη, ἀλλ ἐπιεικὴ, ἆμα-ον, ἀπιλάργυρον, τοῦ ἰδίου οἴκου καλῶς προϊστἆ- µενον, τέχνα ἔχοντα iy ὑποταγῇ μετὰ πάσης σεμυό- τητος. 9 Πρὸς Τιμόθεον γράφω», δείχκνυσι καθολικῶς ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν ἐπίσκοπον. « Καλοῦ ἔργου ἐπιθυμεῖ, » Οὐκ Εγκὰλῶ, φησί. Καλοῦ ἔργου τουτέστι, λειτουρ- qs xal προστασίας, ἐπιθυμεῖ, εἰ γε διὰ τὴν τῶν πολλῶν ὁδηγίαν, xal οὐ διὰ δόξα» ἐπιθυμετ. ᾿Επί- σχοπος γὰρ εἴρηται, διὰ τὸ ἐπισκοπεῖν ἅπαντας, Ἐπεὶ xai Μωύσης Ἐπεθύμησεν, ἆλλ᾽ οὐ διὰ δό:αν, ἀλλὰ διὰ τὸ συμφέρον τοῖς πολλοῖς. « ᾿Ανεπίληπτον εἶναι. » Ίνα μηδὲν ἑαυτῷ κακὸν σύνοιδεν. El γὰρ σύνοιδε, xax; ποιετ ἐπιθυμῶν ἐπισκοπῆς, f διὰ τῶν ἴἔργων ἑαυτὸν ἡλλοτρίωσεν. « Μιᾶς φυναιχκὸς ἄνδρα. » Ob τοῦτο νομοθετεῖ, ὅτι ἀπὸ γυναιχὸς εἶναι δεῖ πάντως τὸν ἐπίσκοπον, ἀλλ εἶ qoem, φησὶν, ἀπὸ κοσμιχκῶν, μὴ εἴη δευτερόγχαµος. Ἡ ὅτι wav des quod non de sola Eva ipsi sermo erat, sed de communi mulierum sodalitio, ail cnim: «Salva fiet per liberorum generationem,»non sola Eva, sed et quavis mulier. Voca! au em vsxvoroviz» non solum parere, verum etiam ad Deum introducere. Quid igitur? dicel aliquis,an pereunt virgines et steriles, quaeque liberis carent ac vidue ? Minime! neque enim hoc dicit ; quo ! sua virtute salvi non fiant ; sed, quod etiam liberorum generatio eril occasio salutis, cum hoc in confesso sit quod ex propria virlute salvo fiant. « Si manserint in fide. » Si Christo athlelas educaverinl, el virlute manse- rint. Quid ergo si ipsa πα] fuerit, et beue educa- π- B verit? Fieri certe nequil ut quie mala est bene instrual; si tamen ita fiat, mercedem habebit. Quid autem si cum bona fuerit, male educet? Malitia fruetur filiorum. Testis est Eli sacerdos?!. « Cer- lus sermo. » nempe quod poterunt palres ac ma- tres frui virtute filiorum. CAPUT VI. 294 De virtute episcoporum. I, 1-5. Siquis episcopi munus appetit, honestum opus desiderat. Oportet igitur episcopum irrepre- hensibiem ess^,uniusurorismaritum,vigilantem, sobrium, modestum, hospitulem aptum ad docen- dum,non vinolentum,non percussorem non (urn- ler lucri avidum,sed. cequum,alienum a. pugnis, alienumabavaritia:quisue domus beneprasit.qui C liberos habeat in subjectione cum omni reverentia. Ad Tiinotheum scribens,ostendit in genere qua- lem oporteat esse episcopum « Honestum opus desiderat. » Non. reprehendo, iuquit. Honestum opus, nempe muneris ac prassidentie desideral, modo plnrium juvandorum gratia et non propter gloriam desideret.Episcopus enim sive speculalor diclus est, quod universos speculetur et observet. Quoniam el Moyses cupivit, at non propter glo- riam, sed propter utilitatem multis ferendam. «Ir- reprehensibilem esse. Ὃι nullius meli sit sibi conscius ; si enim sibi sit conscius, male facit cu- piendo episcopi munus, a quo per opera seipsum fecit alienum. « Unius uxoris maritum. » Non staluit ut ab uxore pendeat episcopus, aul uxorem ἰδέτω πρὸς gv γυναῖκα τὴν νοµικήν " πλὴν, ἵνα D necessario habeat; sed οἱ fiat, inquit, e mundanis, πρὸς ἐπισκοπὴν κληθεὶς, ἐκεῖνο πληροτ « Ίνα οἱ ἔχοντες, φησὶ, γυναῖχας, ὡς μὴ ἔχοντες ὧσι, » Καὶ, « θέλω πάντας εἶναι ὡς χἀγὼ, } φησὶν ὁ Παῦλος. Καὶ, » 'O γαµήσας, μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου.» Πῶς οὖν δίκαιον «φροντίζειν κοσμικῶν πραγμάτων τὸν ἐπίσχοπον ; Τινὲς δὲ περὶ ᾿Εχκλησίας τοῦτό φατιν αὐτὸν εἰρτκέναι, ἵνα µη µεταθῃ ἀπὸ ἄλλης εἰς 2) ^n» * μοιχεία γὰρ τὸ πρᾶγμα. « Νηφάλιον. 9 Αγρυπνον, διηρατικὸν, ζέοντα τῷ πνεύµατι, « Διδαχτικόν. » Τὶν ὰρ σωφροσύνην, καὶ τὴν κοσµιότητα, xal τὴν φι- λοξενίαν κατὰ τοὺς ἀρχομένους ἔχειν χρή. Προσ- έθηκεν οὖν τὸ διδασκάλου ἴδιον, διδακτικὸν εἰπών * 3! 1 Reg. Π-ιν. 221 Cor. τα, 7. 2 ibid. 33. non sit sallem bigamus.Aut quoad commistioneri unicam noverit |: gitimam uxorem, ita tamen ul vocatus ad episcopi munus illud compleat : « Ut qui habent uxores sint tanquam non habeant; et: « Volo omnes esse sicut et ego, » inquit Paulus 3? * Qui uxorem duxil, curat αμ muudi sunt 3. » Quomodo ergo quum est ut mundana negotia curet episcopus ? Quidam autem deEcclesia aiunt hoc eum dixisse, ne ab una migret ad aliam, id enim adulterium est. « Vigilantem. » Insomnem, cuncta perspicientem, spiritu ferventem. « Aptum ad docendum. » Sobrietatem namque, modestiam 109 OECUMENI! TRIOCAE EPISCOPI ev 160 el hospitalitatem etiam ergo eos habere oportet A « Mi, rápowov, » « Πάροινον, » οὐ τὸν µόθυσον λέγει quibus preest. Addidit ergo quod magistri pro- prium est, dIcens. Aptum ad docendum. 995 « Non vinolentum. » Vinolentum sive πάρο[νον non dicit ebriosum : id enim nimis crassum esset, sed contumeliosum et prefractum. Rursum percusso- rem non eum dicit qui manibusczdit,sed qui fra- trum percutit conscientiam. Qui su: domui bene przsit.» Nam qui unice domui preesse non novit, aut qui duos vel tres natura filios recte gubernare (πολὺ γὰρ ἦν τοῦτο παχὺ), ἀλλὰ τὸν ὑθριστὴν xal αὐθάδη. Πλήκτην πάλιν, οὐ τὸν ταῖς χερσὶ παίοντα, ἀλλὰ τὸν τὴν συνείδησιν πλήττοντα τῶν ἀδελφῶν. « Τοῦ ἰδίου οἴχου χαλῶς προϊστάμενον, ν Ὁ γὰρ ἑνὸς οἴκου προσθῆναι μῆ εἰδὼς, 7j τοὺς φύσει υἱοὺς δύο ἢ τρεῖς μη ἰσχύσας οἰκονγομῆσαι καλῶς, πῶς ExxÀn- σίας καὶ λαοῦ τοσούτου προσταίη δεόντως ; Δετ γὰρ αὐτὸν οἴκοθεν ἔχοντα φέρειν τὰ παραδείγματα. non potuit, quomodo Ecclesie tantoque populo convenienter praesse poterit ? Oportet enim ipsum afferre domestica qua habet exempla. III, 5-7. Quod si quis propric domui precse non novit, quomodo Ecclesiam Dei curabit ? Non neophytum, ne inflatus in. condemnalionem inci- « El δὲ τις τοῦ ἰδίου οἴκου προστῆναι oix οἵδε, πῶς Εκκλησίας Θεοῦ ἐπιμελήσεται; MÀ νεόφυ- τον, ἵνα μὴ τωφωθεὶς sl; χρῖμα ἐμπέσῃ τοῦ δια- dai diaboli, Oportet autem illum et bonum habe- P δόλο. Aet δὲ αὐτὸν καὶ µαρτρίαν καλὴν ἔχειν re lestimonium extraneis, ne in probrum incidat εί in laqueum diaboli. Quam ob causam episcopis hzc crassa przcepil, ne vinolentus sit, ne percussor, sed ὅηυυς, alia- que hujusmodi? cum discipulis precipiat: «Morti- ficate membravestra terrestria 24. Et: « Sunt non- nulli qui Christi carnem crucifixerunt?5. »Ipse quo- que Christus crucem tollere, et se:e qui omnibus precepit 36, Cur enim non potius angelos eos esse precepit, veluti ad secularium proportionem ? Et dicimus quia suprema virtus paucorum est : mul- tos vero episcopos esse oportebat, ad singulas ecclesias singulos. Ne ergo rarum aut impossibile redleret munus epicoporum qui necessarii erant mediocrem jubet virtutem, rem ipsam reddens accessu facilem « Quomodo Ecclesiam Dei.» Ubi majora pluraque sunt negotia « Non neophytum.» Quod ait νεόφυτον, non significat juvenem, sed re- center in fide instructum. Nam et Timotheus ipse t&otate junior erat,cui dicit in sequentibus : «Nemo juventutem tnam despiciat. » Quem enim adhuc discipulum esse oporteret, si quis faciat priecepto- rem, inflatur et extoliitur. « In condemnationem incidat diaboli.»Ia eamdem cum diabolo condem- nationem, in quam ille ex arrogantia incidit. « Áb extraneis. » Extraneos dicit Grzcos. Vide quantam adhibeat diligentiam. Quid aulem si malus sil, bonum tamen habeat tostimonium ? Id fieri non po'est. Amabile est enim ut qui probalissimus est, testimonium ab ipsis quoque ferat inimicis. 996 AtUamen hoc inter cetera expetit bona. Hoc enim, designat conjunctio, Et : Quid autem, si cum bo- nus sit, circa vitam reprehendatur ? lllud quidem difficile est : verum si talis sit, ne fiat episcopus. Quod si ab extraneis, multo magis a fratr.bus bo- num debet habere testimonium. « Ne in probrum incidat. » Qui inalus fuerit, probrum ac contume- liam susünebit. « Et in laqueum diaboli. » Nam si in aliquo malus fueril, alium facile sibi addit la- o ἡπὸ τῶν ἔξωθεν, ἵνα ur, elc ὀνειδισμὸν ἀμπέσῃ xal πα- γίδα τοῦ διαθόλου, » Τί δήποτε τοῖς ἐπισκόποις τὰ παζέα ταῦτα ἐπ- έταξε, Mi) πάροινον, μὴ πλήκτην, ἀλλ ἐπιεικὴ καὶ τὰ ὅμοια, ὁ τοῖς μαθηταῖς ἐπιτάσσων, « Νεχρώσατε τὰ µέλη ὑμῶν vp bri τῆς γῆς ^ » xal, « Εἶἰσί τινες oi τὴν τοῦ Χριστοῦ σάρχα ἑσταύρωσαν ; » Καὶ ὁ Χρι- στὸς δὲ αἴρεν τὸν σταυρὸν καὶ ἀκολουθεῖν πᾶσιν ἐπέταξε. Διὰ t γὰρ μὴ ἀγγέλους αὐτοὺς εἶναι ἐπ- έταξεν, ὡς πρὸς τὴν τῶν λαϊκῶν ἀναλογίαν ; Kal φά- μεν, ὅτι ἡ ὑπέρτατος ἀρετὴ, ὀλίγων ἐστίν. ᾿Επισκό- πων δὲ πολλῶν Tv χρεία καθ) ἑκάστην ἐκκλησίαν εἶναι ὀφειλόντων. Ίνα οὖν μὴ σπάνιον fj ἀδύνατον ποιήσῃ τὸ τῶν ἐπισχόπων, χρειωδῶν ὄντων, τὴν µέ- σην ἐπιτάσσει ἀρετὴν, εὐπρόσιτον ποιῶν τὸ πρᾶγμα. « Πῶς ᾿Εκκλησίαν 500; » "Onou καὶ µείζω, φησὶ, καὶ πλείω τὰ πράγματα. « Μη γεόφυτον. » Οὐ τὸν νεώτερον λένειφ ἀλλὰ τὸν νεοχατήχητον, Επεὶ xai αὐτὸς νεώτερος ἣν ὁ Τιμόθεος. « Μηδεὶς γάρ σου της νεότητος καταφρονείτω, » προϊών φησι. Τὸν γὰρ ἔτι μαθητὴν εἶναι ὀφείλοντα e? τις διδάσκαλον ποιήσει, φυσᾶται xai ἐπαίρεται. « El; χρῖμα ἐμπέσῃ τοῦ δια- δόλου. » Εἰς τὴν αὐτὴν, φησὶ, τῷ διαθόλῳ καταδί- κην, εἰς T» ἐξ ἀπονοίας ἔπεσεν ἐχεῖνος. « ᾽Απὸ τῶν ἔξωθεν. » Εξωθεν, ttv Ἑλλήνων φησίν. "Opa τὴν ἀκρίθειαν, Τί οὖν εἰ κακός ἐστιν, ἔχει δὲ μαρτυρἰαν καλήν ; Τοῦτο ἀδώνατον. ᾽Αγακητὸν γὰρ τὸν ὀρθότα- τον µαρτυρεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. Πλὴν τοῦτο μετὰ τῶν «ἄλλων ἁπαιτεῖ χαλῶν * ὁ γὰρ, καὶ, συνδεσµος Ón- λοτ. Τί δὲ el καλὸς Ov λοιδορεῖται περὶ τὸν βίον ; Δυ- σχερὲς μὲν, πλὴν ὁ τοιοῦτος μὴ Ἰινέσθω ἐπίσχοπος. kl 0i ἀπὸ τῶν ἔξωθεν, πολλῷ μᾶλλον ἀπὸ τῶν ἀδελ- qv. » Ίνα µὴ ele ὀνειδισμὸν ἐμπέσῃ. » Μέλλει κακὸς Qv ὀνειδίζεσθαι καὶ ὑθρίζεσθαι, « Καὶ παγίδα τοῦ δια- θόλου. » Ei γὰρ f, φησὶ, χατά τι xaxbe, καὶ ἄλλην αὐτῷ εὐχερῶς τίθησι παγίδα. El γὰρ ἐκ τοῦ ὀνειδί- ζεσθαι καὶ ὑθρίζεσθτι εἰς ἁμαρτίας ἐκτρέπεται, ἐμπίπτει εἰς ἕτερον πάθος τῆς ὀργῆς καὶ τῆς μνησιχαχίας ' οὐδεὶς γὰρ ἀοργητὶ φέρειν ὀνειδισμὸν δύναται. queum. Nam si ex hoc quod probra patitur et injuria, ad peccata deflectit, in aliam incidit affectio- nem ire el memoris injuriarum : memo enim probrum ferre potest sic ut nulla tangatur ira. IIl, 8-10. Diaconos itidem compositos ,non bilin- 30 Mah. xvi, 14. 94 Coloss. ΠΠ, 9. 33 Galat. v, 24. ε ἀΔιχκόνους ὡσαύτως σεμνοὺς, qu διλόχους, 161 COMMENT. IN EPISP. I AD TIMOTH. 162 μὴ ot wp πολλῷ προσέχοντας, μὰ αἰσχροχερδεῖς, ἔχον- Α gnes, non mullo vino deditos, non lurpiter Incri τας τὸ μυστλριον τῆς πίστεως Ev καθαρᾷ συνειδήσει. Kal οὗτοι ὃξ δοχιμαζέσθωσαν πρῶτον, εἶτα διακονείτωσαν, ἀνέγκλητοι ὄντες. » . τί δήποτε τοὺς πρεσθυτέρους παρέλιπαν ; τι ἀνέμιξεν αὐτοὺς τοῖς ἐπισκόποις "A γὰρ περὶ ἔπι- σχόπων εἶπε, ταῦτα καὶ περὶ πρεσθυτέρων ἁρμόζει. Ὁμοίως γὰρ καὶ αὑτοὶ ἱερεῖς τε εἶσι καὶ διδασκαλίαν εἰαὶ πεπιστευµένοι,. « My, διλόγους, 2 Olov, ὑπούλους καὶ δολερούς. « M otwp πολλῷ. » Ox εἴπε - M3 µε- θύσοορς (τοῦτο γὰρ πολὺ παχὺ fv), ἀλλὰ, M3 πότας. Κἄν yàp, qnol, μὴ µεθύσκωνται, χαυνοῦσι μέντοι τῆς καρδίας τὸν τόνον. Ἐν καθαρᾷ συνειδήσει, » Πίστιν ἄπαιτεῖ xai βίον. & Καὶ οὗτοι δὲ δοχιµαζέ- σθωσαν. » Ὥσπερ, φησὶν, ol ἐπίσχοποι, ἵνα μὴ wet νεόφυτοι, s Ῥυναῖχας ὡσαύτως σεμνᾶς μὴ δικθόλους, νη- Β φαλίους, πιστὰς — bv πᾶσι Διάκονι ἔστωσσν μιᾶς ὨὙωναιχὸς ἀἆνδρε, Ἅτέχνων καλῶς προϊστά- p£vot, καὶ τῶν ᾖἸδίων οἴκων. Οἱ ὙΥὰρ καλῶς ὀιπκονήσαντες, βαθμὸν ἑαυτοῖς χαλὸν περικοιοῦνται, καὶ πολλὴην παῤῥησίαν iv πίστει τῃ ἐν Ἀριστῷ Ἰησοῦ. Ταῦτά cot γράφω, ἑλπίζων ἆλθεῖν πρὸς σὲ τάχιον * ἐὰν δὲ βραδύνω, ἵνα εἶδις, πῶς δετ ἓν οἴκῷ Θεοῦ ἀναστρέφεσθαι, ἥτις ἐστιν Ἐκ- χλησία Θεοῦ ζῶντας, στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας. Γυναῖκας, οὗ τὰς οἰασδήποτε λέγει, ἀλλὰ τὰς δια- xóvouc. Ti γὰρ ἐδούλετο μεταξυ τῷν bv τῷ κλήρῳ, τῶν οἵωνδήποτε Ὠναικῶν ἐπιμνησθῆναι ; « M», διαθό- Aous. » Ὁ εἶπεν ἄνω, Διλόγους, ͵ Νηφαλίους, » Εὖ- απάτητον γάρ τὸ τῶν Ἰυναικῶν γένος. Aet οὖν νήφειν xal ἀγρυπνεῖν. Ὅσῳ γὰρ εὐχείρωτοι ταῖς ἁπάταις εἰσὶ, τοσούτῳ νήψεως χρῄζουσι, « Πιστὰς i πᾶσι. » Ἐν πίστει xad Pip. « Μιᾶς γωνχικὸς ἄνδρες, » Ὀρᾶς πῶς τὰ αὐτὰ καὶ παρὰ διακόνων ἀπαιτεῖ, ἃ παρὰ becxómev ;o Ταῦτα δὲ xal περὶ διακονισσῶν δεῖ δέχεσθαι. & Τέχνων καλώς προϊστάμενοι. » Παντα- χοῦ τοῦτο τίθησι, βουλόμενος οἴκοθεν αὐτοὺς φέ ῥειν τὸν ἔλεγχον. ε Οἱ γὸρ καλῶς διακονήσαντες. » Oi ἓν τοῖς κάτω πεῖραν ἑαυτῶν δεδωχότες χρη- στὴν, ταχέως εἷς προκαπὴν καὶ παῤῥησίαν ἑλεύ- σονται τὴν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ. ε Καὶ πολλὴν παρ- ῥησίαν. » Τίς ὃξ σχοίη παῤῥησίαν ἐν τῇ τοῦ Χρι- στοῦ πίστει, εἶ μὴ ὁ μετὰ τῆς πίστεως καὶ ὀρθῶς βιούς: « Ταῦτά σοι γράφω. » Ίνα μὴ τὸ περὶ τού- των διατάσσεσθαι, si; ἀθυμίαν ἐμθάλῃ τὸν Τιμόθεον τοῦ µηχέτι τὸν Παῦλον παραγενέσθαι, ὅρα τί φησιν * « Ἐὰν δὲ βραδύνω, » Ἐπειδὴ Πνεύματι ἤγετο, καὶ oyx ἠπίστατο ποῦ Χελεύεται ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἀπελθεῖν, διὰ τοῦτο ἀεὶ ἀμφιθάλλει, ε τις ἐστὶν Εκκλησία θεοῦ ζῶντος. » Ost αἶκος, ᾿Εκχλησία ἑστὶ Θεοῦ ζῶντος * oby ὣς ὃ Ἱουδαίκὸς ναὸς, ἀλλὰ ατὺλός ἔστι xal ἑδραίωμα, τουτέστι, βεθχίωσις τῆς ἀληθείας. Ὁ γὰρ vab«, φησὶ, τῶν τύπων τῆς ἆλη- θείας fv ἔδραίωμα. Καλῶς δὲ τὸ, « θοοῦ ζῶντος, » MÀ γὰρ, φησὶ, πρόσχις ὅτι ἐξ ἀνθρώπων πληρούται * Gup διαφέρει, καὶ αὐτῷ ἀνάχειται, καὶ αὐτὰν ἔνοι- κον ἔχει. avidos ; tenentes mysterium fidei cum pura con- scientia. Atque hé probentur prius, deinde mi- nistrent, sic ut nemo possit illos criminari. Quam ob causam presbyteros preetermisit? Quia episcopis ipsos perraiscuit. Nam qus dixit de epi- scopis, hzc etiam aptat presbyteris : siquidem et lpsi similiter sunt sacerdotes, et docendi munus sibi concreditum habent. « Non bilingues. » Hoc est, non dolososiac fraudmlentos. «Nen inulto vino deditos.» Non dixit: Non ebriosos, (Nam in admo- dum crassum esset,)sed. Nen bibitores. Quanquam euim non inebrientur inquit, tamen emolliuntur a cordis robore. «Cum pura conscientia.» Fidem re- quirit εἰ vitam. «Atque hi probentur,» Quemadma. dum et episcopi, ut non sint neophyti sive novitii IIT, 11-13. Mulieres similiter modestas, non ca lumnuiosas, vigilantes, fidas in omnibus. Diaconi sint uniusuzoris mariti,qui liberis recte prosint et propriis familiis. Nam pui bene minisiraverint, gradum sibi bonum acquirunt, et multam liberta- lem ín fide qua est in Christo Jesu. Haetibi scribo, sperans fore ut veniam ad te cito ; quod si tardius venero, ui noris puomodo oporteat in domo Dei versari, que est Ecclesia Dei viventis, columna et stabilimentum veritatis. 227 Mulieres dicit non quaslibet, sed que mi- nistrant. Nam quid sibi vellet, si inter ea que cleri sunt, mentionem faceret, de quibusvis mulieribus ἵ . Nom calumniosas. » Quod superius dixit : Bilin- gues. « Vigilantes. » Nam facile decepitur mulie- rumgenus. Oportet ergo diligentes esse ac vigilare. Quanto enim facilius deceptionibus capiuntur, tanto majori egent vigilantia. « Fidas in omnibus.» In file et vita. « Unius uxoris mariti. ο Vides quo pacto eadem a diaconis expelat, que ab episco- pis ? Hiec autem etiam accipi oportet de mulieribus que ministrant. e Qui liberis bene presint. » Ubique hoc ponit, volens eos domesticam afferre probationem. «Nam qui bcne ministraverint.» Qui in inferioribus sui bonum dederint experimentum, facile ad promotionem venient et libertatem que est in Christo. e Et multam libertatem. » Quis an- tem possel hahere libertatem in fide Christi, nisi eum fide reetaque vita? « Heec tihi scribo. » Ne propterea quod hee seriberet, spem abjiceret Ti- metheus de propinquo Pauh adventu, vide quid dieat : *« Quod si tardius venero.» Quoniam Spiritu ducebatur, neque noverat que juberetur a Spiritu ut abiret, ideo semper hseaitat. « Quse est ecclesia Dei viventis.» Quse domus, est Ecclesia Dei viven- is : non sicut Judaicum templum, sed columna est et stabilimentum, hoc est, firmamentum verita- tis. Templum enim, inquit, (ypicum erat veritatis stabilimentum, et bene, ait, «Dei viventis.» Neque enim advertas, inquit, quod hominibus repleatur : nan per Deum excellit, et ipsiexstruitur, ipsumque habet inhabitatorem. 163 CAPUT VII. De divina incarnatione. III, 16. Et citra controversiam magnum est pie tatis mysterium. Deus manifestatus est in carne, OECUMENII TRICCJE EPISCOPI Α 164 KEPAA, Z. € Περὶ θείας σαρχώσεως. » « Καὶ ὁμολογουμένως, μέγα isti τὸ της εὖσε- θείας μυστήριον. θΘεὸς ἐφχανερώθη iv σαρχὶ, ῥἐδι- justificatus est in spiritu, visusest angelis, prae- κπιώθη ἓν πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη dicatus est gentibus, fides illi habita est in mundo, ἓν ἴθνεσιν, ἀἐπιστεύθη ἓν κόσμῶ, ἀνελήφθη ἐν assumptus est in gloria. δόξῃ. » 998 « C'tra coniroversiam. » Nemo enim de « Ὁμολογουμένως, » Οὐ γάρ τις ἀμφιθάλλει περὶ lioc ambigit. Et magnum est, et mysterium est, eq. ᾖτούτου. Καὶ µέγχ ἐστὶ, καὶ µυστήριόν ἐστὶ, xvi εὖ- pietatis mysterium est fides quee in nobis est, nec σεθείας ἐστὶ µωστήριον ἡ x10' ἡμᾶς πίστις, καὶ οὔτε ullam habet hzsitationem. Videsne gradus? ἀμφισθητήσιμον ἔχειτι. ὉΟρᾶς ἀναθαθμούς; « θεὸς « Deus manifestatus est in carne, » et czel. Deinde ἐφανερώθη ἐν σαρκί. » Εἶτσ λέγει τὸ µωστήριον. dicit mysterium. Ille enim qui in carne hominibus "'Exetvo? γὰρ 5 iv σαρχὶ τοῖς ἀνθρώποις φανερωθεὶς, manifestatus est, hic nonab humanisoculis justus οὗτος ob παρὰ ἀνθρωπίνοις ὀφθαλμοῖς δίκαιος ixpl- judicatus est, sed oculis Spiritus, qui scrutantur g 9n, ἀλλὰ τοῖς τοῦ Πνεύματος ὀφθαλμοῖς τοῖς ἔρευ- etiam profunda Dei 27. Dicit autem : Justificatus νῶσι καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ. Τὸ δὲ, ᾿Εδικαιώθη, est, propter carnem. Quatunus enim Deusest, non διὰ τὴν sápxa. Καθὺ γάρ ἔστι θεὺς, οὐ δικαιοῦται, justificatur, sed justificat. Hoc οἱ propheta ἀϊσοῦβί: ἀλλὰ δικαιοῖ. Τοῦτο χαὶ à προφήτης ἔλεγεν, 5 Ος « Qui peccatum non fecit, neque dolusinvenlus est ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δύλος ἐν τῷ in ore ejus 38. » Divus Cyrillus duodecimo capite στόµατι αὐτοῦ. » Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ δωδε- Scholiorum ait : Qui manifestalus est in carne, κάτω κεφχλαίῳ τῶν « Σχολίων } φησίν’ « Oz ἐφανερώθη justificatus est in spiritu : nullo enim modo nostris £v σαρχὶ, ἐδικαιώθη ἓν πνεύματι. » Κατ᾽ οὐδένα γὰρ infirmitatibus fuit obnoxius. Visus est ab ange- *pómov ταῖς Ἱἡμετέρις ἀσθενεαις fo, « ΌΏφθη lis. » Siquidem non ignoraverunt generationem ἀγγέλοις. » O5 γὰρ dyvónoxv τὴν κατὰ σάρχα αὖ- ipsius secundum carnem. — « Justificatus estin. tou γέννησιν. — «€ Εδικαιώθη iv πνεύµατι, « [OI- spiritu. » Et qua justificatione justificatus est is ΚΟΥΜ.] Καὶ ποίαν ἐδικχιώθη δικαιοσύνην ἡ αὐτοδι-- qui est ipsa justitia et redemptio, Sol justitie juxta κχιοσύνη καὶ ἀπολύτρωσις, ὁ τῆς δικαιοσύνης 'Ἡλιος Malachiam 397 quod significat sincerissimam 40 κατὰ τὸν Μαλαχίαν ; ὃ δηλοῖ τὴν ἀκρχιφνεστάτην purissimam justitiam. Complementum videlicel καὶ καθαρωτάτην δικαιοσύνην, τὴν ἐκπλήρωσιν δη- legalium justificationum, de quibus Joanni dice- λονότι τῶν τομικῶν δικκιοµάτων * περὶ ὧν τῷ Ἰωάν- bat : « Sine modo, sic enim decet nos complere C νῃ ἔλεγεν ΄ « Agec ἄρτι " οὕτω γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστι omnem justitiam 50, » Quoniam enim de baptisma. πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. » ᾿Επειδὴ γὰρ xal περὶ s preceperatlex, venit ad Jordanem ut hanc βαπτισµάτων ἐνετείλατο ὁ νόμος, ἆλθεν ἐν ἸΙορδάνῃ compleret : quemadmodum videlicel circumcisio- καὶ τοῦτον πληρῶσαι, ὥσπερ ἀμέλει τὴν περιτομὴν, nem et oblationes de primogenitis. Quid autem sibi x«i τὰς ὑπὲρ τῶν πρωτοτοχίων προσφορής, Τί δὲ vult quod ait: « In Spiritu? » Spiritu servitutis βούλεται τὸ, α "Ev πνεύματι; » Πνεύματι δουλείας ἣν constrictus erat Israel per punientem legem, non κατεσφιγµένος ὁ Ἰσραὴλ, διὰ τού χολάζοντος νόµου. enim habuit spiritum adoptionis, nam hic Christia- Οὐ γάρ εἶχε τὸ πνεύμα τῆς υἱοθεσίας " τοῦτο γὰρ Χρι- nis datus est, quemad modum dicit Paulus :« Qus στιανοῖς δεδώρηται, καθώς φησι καὶ Παῦλος * « Ἡ δὲ sursum est Jerusalem libera est, que est mater àvo Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστιν, τις ἐστὶ µήτηρ omnium nostrum δὲ, » Dicil ergo : Quanquam le- πάντων ἡμῶν. » Λέγει οὖν, El xal τὰς νοµικὰς ἐπλή- gales complevit justificationes, allamen non spiritu poo δικαιοσύνας, ἀλλ οὐ τῷ τῆς δουλείας πνεύματι servitutis, (Quomodo enim id faceret qui alios (πῶς γὰρ, ὁ xal τοὺς ἄλλους ἐλευθερῶν ;), ἀλλὰ τῷ quoque liberos reddit ?) sed Spiritu sancto, qui est ἁγίῳ Πνεύματι τῷ τῆς υἱοθεσίας, ὅπερ ἔλαδε κατὰ spiritus adoptionis, quem accepit juxta humanita- D τὸ ἀνθρώπινον, ἡμῖν τὸ δῶρον προξενῶν ὁ γνήσιος Yiac, tem, nobis donum hoc concilians legitimus Filius καὶ ὁμοούσιος τῷ Πνεύματι, καὶ οὐχ ἑαυτῷ. ᾿ Ὥσπερ et ejusdem substantiz cum Spiritu, et non sibi ipsi. ἀμέλει καὶ πὔξατο, τὰς ἡμῶν εὐχὰς εὐπροσδέκτους Quemadmodum videlicetetiam precabatur, nostras preces reddens acceptabiles : et templum vocabat suum corpus 22, qui hec agebat ut nos templa Dei efficeremur. Etenim qui juxta Evangelium justi ποιῶν, καὶ ναὸν τὸ οἰκεῖον ἐκάλει σῶμα, ναοὺς ἡμᾶς θεοῦ γενέσθαι προξενῶν. Καὶ γὰρ xal ol κατὰ τὸ Εὐαγ- γέλιον δίκαιοι, ὄντοως πνευματικοὶ, πολλῷ τῶν iv νὸμῳ δικαιουµένων πάλαι ὑπερέχοντες, sunt, vere spirituales sunt, 999 longe iis preeeminentiores qui olim in lege justificabantur. Alio modo. « Justificalus est. in spiritu. » Hoc est, spiritualiter et non juxta legem. Siquidem eliam cum legalia complebat precepta, non juxta legem ea complebat, sed spiritualiter. Aut quia licet carnalibus et gravibus corde non videbatur 31 ] Cor. it, 10. 39 Isa. 111, 9. 39 Malach. iv, 2. « Άλλως.» « Εδικαιώθη ἐν πνεύματι.ν ᾽Αντὶ τοῦπνευ- pac ἐδικαιώθη, ἀλλ᾽ οὗ νομικῶς, Καὶ γὰρ καὶ τὰς νομικὰς πληρῶν ἐντολὰς, οὐ νομικῶς αὐτὰς, ἀλλὰ πνεῦ- ματικῶς ἐξεπλήρωσεν., Ἡ ὅτι εἰ xal τοῖς σχρχικοῖς καὶ Βαρυκαρδίοις οὐκ ἐδόχει δεδικαιῶσθχι (ἔλεγον γὰρ, 99 Matth. 1, 15. δὲ Galat. 1v, 96... 32 Joan. it, 19. 165 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 166 « Φαγος xxi οἰνοπότης. »), ἀλλὰ τοῖς ἐν Πνεύματι A justificatus esse. Dicebant enim : Vorax est et vini θεοῦ στηριζοµένοις δεδικαίωτχι. ε Καὶ ἐθεχσάμεθα (3p τὴν ὀόξαν αὐτοῦ, δόξα» ὡς Μονογενοῦς, 5 xxl inc. € Όφθη ἀγγέλοις, » ( Β µυστήριον ! Μεθ᾽ ἡμῶν εἶδον οἱ ἄγγελοι τὸν Χριστὸν, πρότερον οὐχ ὁρῶν. τες.) Οὑχ ὣς τοῖς ἀνθρώποις. Οὕτως ὁ Κλήμης ἐν τῷ ἑδόμῳψ τῶν « Ὑποτυπώσεων. » « ᾿Ἐπιστεύθη ἐν xó- Sup. 5» Όντως µέγα τὸ µυστήριον. Πανταχοῦ γὰρ τῆς οἰκουμένης ἐπιστεύθη. « ᾽Ανελήφθη ἓν ἐόξῃ. » Διη- χόνουν γὰρ αὐτῷ ἀνχλαμθανομένῳ οἱ ἄγγελοι ἐπὶ τῶν εφελῶν. Auk τοῦτό φησιν, € Ἐν δόξῃ, » ὅτι xal αὐτὸ τὸ ἀναληφθηναι, ἔνδοξόν ἐστι, potator 55, » attamen his qui Spiritu confirmati erant justficatus est: « Nam vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre 54,» —« Visusest ah angelis. » (O mysterium ! Nobiscum viderunt angeli Christum, cum prius non vidissent.) Non sicut ab hominibus. Ita habet Cleinens septimo In- formationum. « Fides illi habita est in mundo. » Vere magnum mysterium. Ubique enim terrarum creditum esl, « Assumptus est in gloria. » Ipsi namque eum assumeretur minisirabaut angeli in nubibus. Propter hoc dicit : « In gloria, » quia et ipsum assumi, gloriosum est. IV, 1-5. Spiritus aulem aperle dicit, quod in posterioribus temporibus discedent quidam a fide, δαιμο- p attendente:spiritibusimpostoribusacdoctrinisda- ων, ἐν µὑποχρίσει µΨψευδολόγων, — xsxavtnpix- — moniorum, énsimulatione falsaloquentium, caute- gu£vuy τὴν ἰδίν συνείδησιν, Χωλυόντων Ὑαμεῖν, — rjonolatam habentium conscientiam,prohibentium ἀπέ/εσθαι βρωµάτων, ἃ ὁ θεὸς ἔχστισεν εἷς µετά- conirahere matrimonium, abstinere a cibis quos ηψιν μετὰ εὐχαριστίας τοῖς πιστοῖς, καὶ ἔπ- Deus creavit ad. participandum «um gratiarum ενωκόσι τὴν ἀλήθειαν ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ actione fidelibus, οἱ iis qui cognoverunt veritatem, καλὸν, wal οὐδὲν ἀπόδλητον µμετὰ εὐχαριστας quod quidquid creavit Deus bonum sit, et nihil re- λχμθάνόµενον, ΑἉγιάζεται γὰρ διὰ λόγου θεοὺ καὶ ἐντεύ- jéciendum, δὲ cum gratiarum actione sumalur : ξεως, » sanclificatur enim per verbum Dei et orationem. « Τὸ δὲ Πγνεῦμα ῥητῶς λέγει.» Τουτέστι͵ σαφῶς « Spiritus aperte dicil. » Ῥητῶς enim idem signi- Φτνερῶς, Μη θαυμάσις δὲ, φησὶν, si vov ἀπὸ της ficat qusd palam, manifeste. Ne autem admireris, πίστεως ἀποστάντες civic, ᾿Ιουδαίζουσιν. Ecvxt γὰρ inquit,si nunc quidam a fidediscedentesJudaismum φησὶ, xatóe ὅτε καὶ μᾶλλον ἡ πίσεις πλατωνθήσε- sequantur. Erit enim tempus, quando etiam magis ται, ἐν d καὶ χείρονα ποιήσουσιν, οὐ µέχρι βρωµά- dispersa erit fides, in quo eliam pejora facient : τῶν παρατηρούμενοι, ἀλλὰ καὶ γάμων, καὶ τῶν λο- non in ciborum duntaxat observationibus, sed οἱ τῶν. « Προσέχοντες πνεύμασι πλάνοις, » Ἐὰν γὰρ C conjugiorum ac «ΦίθΓΆζαπη rerum. « Attendentes τῆς πίστεως αποστῃ τις, πάντ« λοιπὺν ἔχεται τὰ spiritibus impostoribus. » Nam si quis semel a fide χαλεπά. Λοιπὸν γὰρ ἀνάγκη πνεύμασιν ἀκαθάρτοις discedat, omnia deinceps sequetur periculosa. καὶ δαίμοσι προσέχειν, πλανῶσιν ἀπὸ τῆς ὀρθότη- Necesse est enim deinceps ut impuris spiritibus τος τὸν ἄνθρωπον. « Καὶ διδασκαλίχις δαικονων, » — animum attendal, ac demonibus hominem a recto Διὰ τούτων πᾶσαν αἴρεσιν ἑδήλωσε, μάλιστα δὲ seducentibus. « Αο doctrinis daemoniorum.» 350 « Τὸ 6i Πνεῦμα ῥητῶς λέγει, ὅτι ἓν ὑστέροις χαι- ροῖς ἀποστήσονταίΥ τινες τὶς πίστεως, προσέχον- τες πνεύμασι Ἠπλάνοις, καὶ διδασκαλίαις Μανιχαίους, ᾿Εγκρατιστὰς, ἨΜαρκιωνιστάς. : Ἐν Όπιπεπ haeresim per hac significavit, maxime au- ὑποκρίσει s» τουτέστν, ἐπιτηδεύει, Δείχνυσιν δὲ tem Μαπίομοσυπι, Encratistarum (id est, Conti- ὅτι εἶδότες ὅτι ψευδὴς αὐτῶν ἡ ἐπιτήδευσις τῶν nentium, et Marcionistarum. « In simulatione : » δογµάνων, ἀπιτηδεύοοσι τὸ Ψψευδολογετν. Ψευδολόγων — hocest, dataopera. Gstenditautem quod cum sciant δέ qns, τῶν κεκαυτηριασµένων τὴν συνείδησιν ἀπὸ falsum esse commentum suorum dogmatum, affec- xovngoo βίου» τουτέσι, πονηροῦ βίου εἰσί. Ka! tant falsa loqui. l'alsa loquentium vero, inquit, ἐπειδὴ συνοίδασιν ἑαυτοῖς ἀκαθαρσίαν πολλὴν, διὰ cauterio notatam habentium conscientiam, a mala τοῦτο τὸ συνειδὸς αὐτῶν ἀνεξαλείπτους ἔχει τοὺς Vila, hoc est, prave vite sunt : et quia sibi conscii χαυτῆρας τοῦ ῥυπαροῦ βίου. Ὅτος γὰρ οἱ τοι- p Sunt de multa immunditia, ideo conscientia ipso- οὗτοι δέει τῶν ἀντιδόσεων, διαστρέφουσι xà ἀληθη ἑόγματα, πάντα πείθοντες αὐτοὺς εἶναι ἢἩ μόνου Θεὸν αριτὴν δίκαιον, ἀνάστασιν, ἀπόληψιν καλῶν καὶ χπκῶν. & Κωλυόντων γαμεῖν. » Τί οὖν; οἱ Ἀριστιανοὶ οὐ ἈΧωλύουι — qagetv ; Μὴ qévoito. « Τίμιο γὰρ ὁ Ὑάμος xal ἡ κοίτη ἁμίαντος. » )λλλὰ τοὺς uh Λβουλομένους γαμεῖν ἐπὶ παρ- θενίαν προτρέπουσιν. Οἱ δὲ κωλύοντες µΥαμεῖν, ὡς i£ ἀκαθάρτου χωλύουσιν, » ἸΑπέχεσθαι βρωμά- των, » Οὐκ ἔστι σφάλμα καλλιγραφικὸν τὸ, * Απ- έχεσθαι βρωμάτων, ὡς ἑνίις ἔδοξεν, οὐδὲ παρ- όραµα ἀποστολιχκὸν, ἀλλὰ καὶ ὀρθῶς εἰς τὴν ᾿Ατθίδα 33 Matth. xi, 19. 34 Joan. 1, 14. 95 Hebr. xii, rum indelebiles habet sordide vitze inusturas. Vere enim quitalessunt, metu retributionem pervertunt vera dogmata, quidvis sibi persuadentes potius quam solum Deum justam esse judicem, resurrec- tionem, ac retributionem bonorum et malorum. « Prohibentium contrahere matrimonium. » Quid ergo? annon et Christiani prohibent contrahere matrimonium ? Nequaquam. e Honorabile est enim conjugium et cubile impollulum 95; » sed eos qui contrahere nolunt hortantur ad virginitatem : qui autem contrahere prohibent, tanquam a re impura arcent, « Abstinere a cibis. » Non est error aut 4. 167 & eibis, ut quibusdam visum est, neque apostoli negligentia : sed recte ad Atticum eliam usum expresens est. sermo. Quemadmodum cum dici- tur : Ἐχώλυαεν αὐτὸν μὴ ποιεῖν τὰ ἄτοπα, id esl, prohibuit eum ne perpetraret absurda, non signi- fiegtur quod ad. absurditatem eum exhortatus est, et cum dicilur : ἀπέτρεπεν αὐτὸν μὴ προσκραύειν φίλοις, id est, deterruit eum ne resisteret amicis, non innuitur quod hortatus eit ad resistendum amicis, sed contrarium potius. Rursum cum dici- tur: Ἐκώλυσε μὴ κλέπτειν, id est, prohibuit non furari, non significatur quad adhortatus sit ad fur- tum. Praeterea cum dicilur : ᾿Εκώλωσεν ἀπέχεσθαι ἀῤῥητοποιίας, id est, prohibuit a nefandis absli- nere, hoc esi abegit, a tali actione. Ita etiam, ἑχώ- λυαν ἀπέχεσθαι βρωµάτων, id est, prohibebanl abstinere a cibis, hoc est prohibebant a cibis. Αριθ externos quoque seriptores multum est bo- rum usus. « Αά participandum cum gratiarum ae« lione. » Vide quomodo delicias abjecerit nomine participationis? Participatio enim mediocrem ac- ceptionem significat. lpsas tamen delicias non ut rem immundam abjecit, sed quod anime impedi- mento sint per immoderantiam et veluti diruptio- nem. Fidelibos, inquit, Deus cibos creavit ad par- tieipandum gratias agendo. Infidelibus enim non ita : nam hi propriis legibus seipsos ab eis arcent. $348 « Et iis qui cognoverunt veritatem. ο Ju- daica sane erant figura : nunc enim est veritas. ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI lapsus a venustate sermonis quod ait : Abstinere Α συνήθειαν διαπεφρααμένον. 108 ὥσπερ τὸ, « ᾿Εχώλυσεν αὗτὸν μὴ παιεῖν và ἄτοπα, ο οὐ λέγει ὡς εἰς ἆτο- πίαν αὐτὸν προὔτρεπεν * καὶ τὸ, € ᾽Απότροπεν αὐτὸν MÀ προσκρούειν φίλοις, οὐχὶ Φίλοι προσκρούειν, ἀλλὰ τοὐναντίον, Καὶ πάλιν « Εκώλυσε μὴ κλε- τειν, } οὐχ ὅτι ἐπέτρεπε τὴν κλοπήν, Καὶ, « ᾿Εκώλυσεν ἀπέχεσθχι ἀῤρητοποίας, » ἀντὶ τοῦ, ᾽Απῆγεν ἀπὸ τῆς τοιαύτης πράξεως, Οὕτως καὶ « ᾿Εκώλνον ἀπέχε- σθαι βρωµάτων, » ἀντὶ τοῦ, ᾿Εχώλυον ἀπὸ τῆς βρώ- σεώς. Πολλὴ δὲ xal παρὰ τοῖς ἔξω ἡ χρῆσις, « Εἰς µετάληψιν μετὰ οὐχαριστίας. ὌὍρα πῶς ἐξέδαλε τὴν τρυφὴν τῷ ὀνόματι τῆς µεταλήψεως. p γὰρ µετάληψις, τὴν μεμετρηµένην λῆψιν δηλοτ. Καὶ αὖ- τὴν δὲ τὴν ρυφὴν, οὐχ ὡς ἀκάθαρτον ἑξέδαλλεν, ἀλλ) ὡς χωλύουσαν διὰ τῆς ἀἁμετρίας xal τῆς olov Β διαῤῥήξεως τὴν ψυχήν. Tot; πιατοῖς φησὶν, εἰς εὐχάριστον µετάόληψιν ἔχτισεν 5 Os; τὰ βρώματα. Τοῖς γὰρ ἀπίστοις οὐκ ἔτι, Νόμοις γὰρ ἰδίος ἑαυ- τοὺς ἀπείργουσιν αὐτῶν. « Καὶ Ἰπεγνωχόσι τὴν ἀλήθειαν. » Ἆρα τὰ ᾿Ἰουδαϊκὰ τύπος ἣν ' vov γὰρ 4 ἀλήθεια. ᾿Ἐκώλύθησαν δὲ τῶν πολλῶν kxtivot, οὐχ ὡς ἀκαθάρτων, ἀλλ᾽ ἵνα αοῦ τρυφᾷν ἔπια(εθῶσιν, Ἰλλήθειαν δέ φησι, τὴν εἷς Χριατὸν πίστιν. « Πᾶν γὰρ Χτίσμα θεοῦ καλόν. » Περὶ τῶν ἐδωδίμων λέ- ει. Προχαταδάλλει δὲ ἤδη τὴν αἵρασιν τῶν «εν ἀγέννητον ὕλην εἰααγόντων, καὶ ἐκείνης τὰ βρώμα- τα λεγόντων. € Καὶ οὐδὲν ἀπόθλητον, Οὐχοῦν xal τὸ εἰδωλόθωτον οὐκ ἔστιν ἀπόθλητοι μετὰ εὐχῆς λαμθανόμονον, ἐὰν ἀγνοῆς σὺ, ἐπεὶ ὑπεύθυνος γίνῃ τῷ νόμῳ τῷ ἀπαγορεύοντι μὴ κοινωνεῖν εἰδώλων Multa autem illis prohibita sunt, non quod impura C τραπέζαις. Ex της τοῦ νόµου οὖν παραθάσεως χοι- essent, sed utadeliciiscompescerentur. Veritatem vero dicit fidem qus in Christum est. « Quod omnis creatura Dei bona si. » De esculentis loqui- tur. E4 jam illorum quoque sectam diruit, qui ma- leriam ingenitam asserebant, ac cibos illius esse dicebant. « Et ni6il rejiciendum. » Itaque neque idolothytum rejiciendum est, modo cum oratione sumatur, si ignores : quoniam ex lege reus effice- ris qui praecipit ne immundus reddaris mensis idolorum : ex transgressione ergo legis immundus redditur : quemadmodum etiam qued omnino pu- rum est, eL sine gratiarum actione sumatur, im- mundum redditur propter voluntariam tuam ingra- γοῦται * ὥσπερ οὖν xai τὸ καθαρὸν παντελῶς εὖκα- βιστίας λαμθένόµενον δίχα, κοινοῦται, διὰ τὴν ἀχά- ῥιστόν σου προαἰρεσιν. « ᾿Αγιάζεται γὰρ διὰ λόγου θεοῦ xai ἐντεύξεως. » El ἁγιάζεται, οὐχοῦν ὅτι ἀχά- θαρτόν ἐστι; ΜΗ Ὑένοιτο | πάντα γὰρ καθαρά * ἀλλὰ δύο τίθησιν ἐνταῦθα κεφάλαια πρὸς ἐκείνους τοὺς ἀκάθαρτά τινα τῶν βρωμάτων Ἀλένοντας. Οτι πρῶ- τον μὲν, πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλὸν, καὶ οὐδὸν &xá- θαρτον. El δέ τις OQ xatà συγχώρησεν εἶναί τι ἀκάθαρτον, ἔνι καὶ οὕτως φάρµακον, φησίν. Αγιάζεται γὰρ διὰ λόγου θεοῦ, τουτέστι, δι soy nc. Ἡρωθόστερον δὲ κείται ΄ Διὰ γὰρ λόγου καὶ ἐντεύξεως τῆς πρὸς Gebv γινοµένας. tiludinem. e Sanctificatur enim per sermonem Dei et orationem. » Si sanctificatur, fit igitor illud quia immundum erat? Nequaquam ! nam omnia munda sunt: sed duo ponit hic capita adversus eos qui cibos aliquos immundos esse dicebant : primum quidem quod omnis creatura Dei bona sit, nihilque immundum est: quod si quis etiam admittendo donel aliquid esse immundum, accedit hoc etiam medo pharmacum, inquit : sanctificatir enim per sermonem Dei, hoc est, per orationem. ponitur autem ordine priepostero : nam intellhgitur sic : Per sermomem et orationem quee. sit ad eum. IV, 6, 7. De hissi commonesceris fratr.s, bonus D eris minisler Jesu Christi, enutritus sermonibus fidei bonaque doctrine, quam usque. secutus es. Catlerim aniles et prophanas fabulas rejice. « Ἱαῦτα ὑποτιθέμενος τοῦ ἁδελφοῖς. καλὸς ἔσῃ διάκονος ᾿Γησοῦ Χριστοῦ, ῥἑντροφόμενος τοῖς λόγοις τῆς πίστεως xal τῆς παλῆς διδασκαλίας, fj πα- ρηκολούθηκας. Τοὺς 9à βεθήλους καὶ γραώδεις μύθους παραιτοῦ. » «De his.» Quibus? Qu demysterio sunt et que dehzresibus,quique de cibisretexuit. Animadverte autem quod non dixerit: Si jusseris, sed: Si « Taó?x. » Ποῖα ; Τὰ περὶ τοῦ. μυστηρίου, τὰ περὶ τῶν αἱρέσεων, τὰ περὶ τῶν βρωµάτων, ἅπερ -κατ- έλεξεν. Ὄρα δὲ, οὐκ εἶπε, Κελεύων, ἀλλ’, «. Ὑποτιθέ- 169 COMMENT. IN EPJST, 1 AD TIMOTH. 179 μενος, » τουτέστι͵ συµβουλεύων. Συγκαταθατικὸν γὰρ, A commonofeceris. Naz eperjet episcopum nunc f ἀρχοντικὸν εἶναι δεῖ τὸν ἐπίσκοπον. « Καλὸς ἔσῃ διάκονος. » Διακονεῖ γὰρ τῷ Χριστῷ διδάφκων, à διδάσκεσθαι ὁ Χριστὸς βούλεται. « Ἐντρεφόμενος, φποὶ, τοῖς λόγοις τῆς πίστεως. » Ὥσπερ γὰρ τροφῆς, φεσὶν, οὐκ ἀφίστασαι, οὕτως μηδὲ τῶν λόγων τού- των, H ὅτι τρεφόµενος iv αὐτοῖς τὴν πνευματικὴν τροφήν. 4 Ob γὰρ ἐπ ἄρτῳ µόνῳ ζήσεται ἄνθρω- πο.» Οὐ Υὰρ µόνον σε δεῖ τοῖς ἀδελφοῖς ταῦτα ὑποτίθεσθαι, ἀλλὰ καὶ σαυτὸν τρέφειν. « Καὶ τῆς xa- Jac διδασκαλίας. » Ἔνι γὰρ καί καχλ διδασκαλία ἡ των αἱρετικῶν. « Ἡ παρηκολούθηχας, 9 Τουτέστι, ἧς ἐγένου τρόφιµος. « Τοὺς δὲ βεθήλους xal γραώ- δεις μύθους. » Tác ἸΙουδαιχκὰς λέχει παρατηρήσεις, Αὗται γὰρ, Ev μὲν τῷ οἰκείῳ παιρῷ χρήσιμοι Ίσαν, ὧν & γραώδεις καὶ σεσηπυῖαι. Ἡ καὶ περὶ Ἑλληνι- B xiv xal αἱρετικῶν φλυαριῶν ταῦτα λέγει. Όντως Ἡρ βέθηλοι καὶ ἀνόσιαι, καὶ γραϊδίων λεληρηχό- των ῥήματα, Ὁ Ζεὺς, nol, συνεγένετο τῇ Hoq. Καὶ ὁ Άρης ἐμοίχευσ, Καὶ ὁ Ἠφιιστος ἐῤῥίφη ὠρανόθεν. ΚΕΦΑΛ. H. « Περὶ ἀγῶνος εὐσεθείας ἐπ᾽ ἐλπὶδι. » « Γύμναζε δὲ σεαυτὸν πρὸς εὐσέθεαν ᾽ ἡ γᾶρ vu ἍἹυμνασία, πρὸς ὀλίγον ᾖἐστν ὠφέλι- uoc ἡ δὲ εὐσέθια πρὸς πάντα ὠφέλιμός ἐστιν, ἐπαγγελίας ἄχουσα ζωῆς τῆς νῦν xal της µελ- λούσης. Πιστὸς ὁ λόγος, xal πάτης ἀποδοχῆς ἄξιος. Eig τοῦτο γὰρ xal χοπιῶμεν καὶ ὀνειδιζόμεθα, ὅτι ἠλπίχαμεν ἐπὶ Ot ζῶντι ὃς bow Σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν. » « Γύμναζε δὲ, » ἀντὶ τοῦ. ἔθιζε,. Πρὸς εὐσέθειαν, » Εὐαίθειά ἁστὶν, ἡ μετὰ πίστέως ὀρθῆης ἐπιμέλεια τοῦ βίου. « Ἡ γὰρ σωματικὴ γυµνασία. ) τὰ σώ- µατα, Φφησὶν, ὑγιαίνειν ποιοῦσα, Ἡ δὲ σύγκρισις ἀπὸ τοῦ ἐλάττονος. « Πρὸς ὀλίγον, φηαὶν, ἐστὶν ὠφέλιμος, » olov ἄχρι τοῦ σώματος, xal ἂχρι τοῦ παρ- όντος βίου. « ᾿Επαγγελίας ἔχουσα ζωῆς. » Ὁρᾶς τὴν ὠφέλειαν; Ὅτι καὶ Ev τῷ vov καὶ ἓν τῷ µέλλοντι 9i» à εὐσέθεια ζωοποιεῖ τὴν πνυρματικὴν ζωήν. ε Πιστὺς à λόγος. » Πιστὸς xal ἀπόδεκτος ὁ τοιοῦτος λόγος. Ποῖος » "Qe καὶ ἔνταυθα καὶ ἔκετ ζωοποιετ. pz δὲ ὅτι καὶ πιστὸν αὐτὸν εἴ πεν, οἱονεὶ ἀληθη, καὶ πᾶσιν ἀπόδεκτον "bw γὰρ καὶ ἀλπθῃ μὲν εἶναι, ἀμφίθολον δέ. Aix à τὸ θαῤῥεν τῷ µαθητῃ, ἄπο- φανιικῶς ἓν ὅλῃ λαλεῖ vn Ἐπιστολῇ, « Εἰς τοῦτο γὰρ xil χοπιῶμεν. » Ele τοῦτο, motov ; « Οτι ἠλπίκαμεν ἐπὶ θεῷ ζῶντι, » Kal ἡμεῖς γὰρ τῷ τοῦτο συνειδέναι͵ χάμνοµεν ἀνενδοιάστω, καὶ ol Εχθροί διὰ τοῦτο ἡμᾶς μάλιστα πολεμοῦσιν. « Ὃς ἐστι Σωτηρ πάν- των. » Σωτὴρ πάντων ἐστὶν ἐνταῦθα. χει δὲ οὐ πάντων, ἀλλὰ τῶν ἀξίων τοῦ σώζεσθχι. Καὶ ἐνταῦθα Q, τῶν πιστῶν µέλιατα προνοει Καὶ γὰρ ὑπὸ τοσούτων πολεμούμενοι, σωζόµεθα. Παρορμᾷ δὲ τὸν Τιμόβεον εἷς τοὺς ὑπὲρ πίστεως κινδύνους, θεὸν ἔχοντα Σωτῆρα. 36 Matth. tv, 4. PATROL. GR. CXIX. submissionem ostendere, nunc principatus aucto- ritatem. « Bonus eris minister, » Christo enim ministrat qui ea docet quie Christus vult. doceri . « Enutritus sermonibus fidei. » Quemadmodum, inquit, a nutrimento non discedis, ita neque ab his sermonibus. Aut quod in his nutritus sis spirituali nutrimento. Si quidem, « Non solo pane vivet homo 36, » Non enim solum oportet te de his fratres commonefacere, 959 sed et teipsum his nutrire. «Bonequedoctrinz.»Estenim et prava docjrina.hz- reticorum. « Quam usque secutus es. » Hoc est, in qua fuisti educatus. « Cieterum aniles et profanasg fabulas. » Judaicas dicit observationes. Nam hs «3:7 € τν ac putrida. Aut de Grecorum et b:reticorum pu- gis heec dicit : vere enim profane sunt et impie ac delirantium verba anicularum. Jupiter, inquiunt, coivit cum Junone: Mars adulterium perpetravit cum Venere : Vulcanus e ccelo dejectus est. CAPUT ΤΠ. De certamine ad pietatem propter spem. IV, 7-10. Exerce autem temetipsum ad píieta- tem, nam corporalis exercitatio ad modicum ulilis est, at pietas ad omnia utilis est ut qua promissiones habeat vito presentis ac futurg. Credibilis sermo, dignusque qui modis omnibus acceptetur. Nam in hoc et laboramus et probris afficimur, quod spem fixam habeamus in Deo vivente qui est Salvator omnium Aominum, mazime fidelium. « Exerce. » Hoc est,assuefacito. «Ad pietatem.» Pietas est vitze diligentia ac studium cum recta fide. « Nam corporalis exercitalio : » gue corpus sanum reddit. Estautem comporatio a minori. « Ad modicum utilis est : » utpotead corpus duntaxat vitamqueprasentem seseextendens. « Promissio- nem habens vitz.» Videsutilitatem? Quia etin pre- senti et in futura vita pietas vivificat spiritualem vitam. « Credibilis sermo. » Credibilis.et accepta- bilis est talis sermo. Qualis? Qui et hic et in futuro vitam tribuit. Videautem quod et credibilgm ipsum p dixerit, nempe quod verus sit: et omnibus am- plectendum. Contingit enim. verum quidem esse, sed dequo ambigitur. Ut antemdiscipulum faceret audentiorem, assertive loquitur in tota Epistolà. « Nam inhoc et laboramus. » 955 In hoc, quidnam illud est ? « Quod spem fixamhabeamys in Deo vi- vente.» Nosenim hoe cognoscentes laboramus abs- que ulla hesitatione : et propter hoc inimici ma- xime nos impugnant. « QuiestSalyator omnium » in hac vita Salvator est omnium : in futura vero non omnium, sed eorum qui salvari digni fuerint. Praeterea vero maximain hic gerit curam fideliujn, quod cum impetamur a (am mullis, salvamur,ta- men. Timotheum vero hoziatur ad pericpgla pro fide toleranda, quod Deum habeat Salvatorem. 6 11 CAPUT IX. Adhortatio ut susipsius curam habeat et Ecclesie. IV, 11-16. Pracipe hec, doce. Nemo juventu- tem tuam despiciat : sed. esto forma fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in spiri- tu, in fide, ín sanctimonia. Donec vcnero attende lectioni, exhortationi εἰ doctrina. Ne neglexeris quod in te est donum, quod datum est tibi per pro- phetiam cum impositione manuum autoritate presbyteri. Hac ererce, in his esto, ut tuus profectus manifestus sit omnibus. Attende tibiipsi et doctrine, persiste in his. Nam sí id feceris, el teipsum salvum facies et eos qui te audierint. Illis enim qui ex scientia peccant, cum auctori- OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 179 ΚΕΦΑΑ. θ᾽ « Περὶ ἐπιμελείας αὐτοῦ, καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας. » « Παράγγελλε ταῦτα, καὶ δίδασκε. ἈΜηδεί σου τῆς νεότητος καταφρονείω, ἀλλὰ τύπος ἸὙίνου τῶν πιστῶν iv λόγῳ, ἓν ἁἀναστροφῇ, ,*v ἀγάπῃ, ἓν πνεύματι, ἐν πίστει, ἓν ἀγνεᾳα. Έως ἔρχο- μαι πρόσεχε τῇῃ ἀναγνώσει, τῇ παραχλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ. Μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν col χαρίσματος, ὃ ἐδόθη σοι διὰ προφητείας, μετὰ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦ πρεσθυτερίου, Ταῦτα µελέτα, ἐν ma, τοῖς ἴσθι, ἵνα cou ἡ προχοπὴ φανερὰ Ti iv πᾶσιν. Επερε σεαυτῷ καὶ τῇῃ διδασκαλίᾳ, ἐπίμενε αὖ- τοῖς. Τοῦτο γὰρ ποιῶν, xal σεαυτὸν σώσεις, καὶ τοὺς κοὐοντάς σου. » ᾿Επὶ μὲν τῶν iv γνώσει ἁμαρτανόντων, παραγ- tate priecipere oportet : eos autem qui ex ignoran- B γέλλειν μετὰ αὐθεντίας χρεία * ἐπὶ δὲ τῶν ἐν ἀγνοίᾳ, tia, docere. Et utuno verbo eloquar,qui adhortatur ad bona, docet: qui autem prohibet malum, pre- cipere dicitur. « Nemo juventutem tuam. » Oportet enim magna cumauctoritate disserere episcopum. Et ubi ergo est illud quod dicitur : Modestia vestra nota sit omnibus hominlbus37 ?» Etdicimus, quod inter eos a quibus ipse injuria afficitur, mitis esse debet : inter illos vero per quos fratres errantes offenduntur,austerus.—4Atut hoc modo.Si decentissi- mam degasvitam,non despicietur juventus quae fa- ciledespectui essesolet. 264 « Sed esto forma fide- lium.» Tanquam vivaimago,et regula heatz vitz. «In sermone.»Loquendo quas praeceptorem loqui opor- tet. Vide autem quia doctorem habere oporteat di- cendi facultatem. « In conversatione.» In vita et con- suetudine vivendi. «In dilectione :» qu: erga omnes est. eInspiritu:« aul spirituali ordine,autin dono spi- ritus,nein hocextollaris. «In fide: » recta,qua quis Deo indubitanter credat, etiam de impossibilibus. « In sanctimonia : » hocest, puritate, virginitate, temperantia.» Donec veneroattende lcctioni.» Veri- simile erat que ipse tanquam Paulo orbatus, euin optaret. Bifariam itaque consolatur illum, et pro- missione sui adventus, et consolationea Scriptnris. Animadverte autem, si Timotheo ut legat prz- cipitur, quod nos facere oportet. « Exhorta- tioni: » ad populum. « Ne neglexeris quod in te est donum. » Hoc est, doctiinaimn aut episcopi munus. Nam gratia Dei erat, qua juvenis meruis- set pastor fieri. « Quod datum est tibi per prophe- tiam. » Jussu namque spirilus facti sunt episcopi, et non passim. Est autem prophelie genus ργῶ- sentia quoque dicere ; ut cum dicitur. « Segregate mihi Barnabam et Saulum 58, ο « Cum iinpositione manuum auctoritate presbyterii.» Presbyteros dicit episcopos : neque enim presbyteri episcopum ordi- nabant. « Hec exerce. » Qucenam? Ea qua supe- rius dixit. In sermone, inquit, in conversatione,in fide, in sanctimonia. Ex eo autem quod frequenter eadem jubet, ostendit episcopum debere hzc indu- bitanter observare. « Manifestus sitin omnibus. » $7 Philipp. 1v, δ. 38 Act, virt, 9. διδάσκειν, xal ἁπλῶς. 'O μὲν ἐπὶ ἀγαθὰ προτρέ- πων, διδάσκει * ὁ δὲ κακοῦ κωλύων, παραγγέλλει, e Μηδείς σου τῆς νεότητος, » Ast γὰρ καὶ αὐθεντικώ- τερον διαλέγεσθχι τὸν ἐπίσκοπον. Ωού οὖν, » Τὸ ἐπι- ειχκὲς ὑμῶν Ὑνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις; » Kal φαµεν, ὅτι bv μὲν oiq αὐτὸς ἀδικεῖται, πρᾶος εἶναι ὀφείλει ' ἐν ofc δὲ ol ἀδελφοὶ ἁμαρτάνοντες ἀθικοῦν- ται, αὑστηρός, — Ἡ οὕτως, ᾿Εὰν κχοσμιώτατον ἀσκεῖς βίον, ob χαταφρονηθήσεται ἡ νεότης, φύσει τὸ εὐκαταφρόνητον ἔχουσα. «4 ᾽Αλλὰ τύπος Ὑίνου τῶν πιστῶν. » "ento εἰκὼν ἔμψυχος, xal ὄρος εὐζωίΐας. & Ἐν λόγῳ, » φηποὶν, ἓν τῷ λαλεῖν, à δεῖ διδάσκαλον. Ὅρα δὲ, ὅτι δεῖ τὸν διδάσκαλον, παρασχευὴν ἔχειν λόγου. « Ἑν ἀναστροφῇῃ. » Οἴον güp καὶ πολιτείᾳ. « Ἐν ἀγάπῃ. » Tj πρὸς πάντας. « Ἐν πνεύματι. » H τῃ πνευματικῃ καταστάσει, fj ἐν τῷ Χχαρίσματι, ὥστε μὴ ἐπαίρεσθαι iil τούτῳ. € Ἐν πίστει. » Ti ὁρθῇ, fj καὶ τῇ ἀδιστάκτῳ, ὅταν τις πιστεύῃ τῷ θεῷ, καὶ περὶ τῶν ἀδυνάτων. « Ἐν ἁγνείᾳ », τουτέστι, καθαρότητι, παρθενίφ, σωφροσύνῃ. € ' Έως ἔρχομαι πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει. » Εἰχὸς ἦν αὐτὸν ἀπορφα- νισθέντα τοῦ Παύλου, ζητεῖν αὐτόν, Δισσῶς οῦν αὐτὸν παραμυθεῖται, τῇ τε τῆς ἀφίξεως ἐπαγγελίᾳ. καὶ τῇ ἐκ τῶν Γραμῶν παραμυθίᾳ. "Opa δὲ, εἰ Τι- µόθεος ἀναγινώσκειν ἐπιτάσσεται, τ δεῖ ποιεῖν ἡμᾶς; ε Tn παραχλήσει, » Τῃ πρὸς τὸν λαόν. « Mi ἀμέλει τοῦ ἓν σοὶ Ὑχαρίσµατος, » τουτέστι, τῆς ὃι- δασκαλίας, fj τῆς ἐπισκοπῆς. Ἆάρις γὰρ θεοῦ, τὸ ποιμένα εὑρεθῆναι τὸν νέον, « "O ἐδόθη σοι διὰ προφητείας. » Πνεύματος γὰρ προστάξει ἐγίνοντο οἱ ἐπίσκοποι, καὶ ob χύδην. Προφητείας δὲ εἶδος, καὶ τό τὰ ἐνεστῶτα λέγειν, ὡς ἐχεῖ * € ᾿Αφορίσατέ µοι τὸν Βαρνάθαν καὶ τὸν Σαὔῦλον, » — « Τῶν χειρῶν τοῦ προ- αθυτερίου. s Πρεσθυτέρους τοὺς ἐπισκόπους «φησίν O3 γὰρ ἂν οἱ πρεσθύτεροι ἐχειροτόνησαν τὸν ἐπί- σχοπον. « Ταῦτα µελέτα, Ποῖα ; "A εἶπεν ἄνω. Ἐν λόγῳ, φησὶν, iv ἀναστροφῇ, iv πίστει, ἐν ἀγνείᾳ. Ἐκ δὲ τοῦ πολλάκις τὰ αὐτὰ παρεγγυᾷν, δείχνυσι τὸν ἐπίσκοπον δεῖν ἀναντιῤῥήτως ταῦτα φυλάττειν. « Φανερὰ fj ἓν πᾶσιν. » El δὲ μη Ὑένηται σφόδρα µεγάλη, οὐκ ἂν γένηται Καταφανής, Ἐν πᾶσι δὲ, ἢ 113 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 174 ἀνθρώποις, fj πράγµασιν. € Ἔπεχε σεαυτῷ. Οἴον, A Quodsinon fuerit vehementer magnus,nequaquam Πρόσεχε, xxl μὴ µόνον σαυτῷ, ἀλλὰ καὶ τῇ διδα- σκαλίφ, ἵνα καὶ ἀλλους ὠφελήσῃς. Εἶτα καὶ τὸ ἀνέν- Gocov παρεγγυῶν, φησὶν, « Ἐπίμενε αὐτοῖς. Τοῦτο γὰρ ποιῶν καὶ σεαυτὸν σώσεις. » Ἐν γὰρ c παραινεῖν ἕτέροις, xal ὁ παραινῶν κατανύττεται χαὶ ὧφε- λεῖται, ἐρυθριῶν ὑπεύβυνος ἉΥενέσθαι, ὧν Άλλους ἀποτρέπει. ΚΕΦΑΛ, P. « Περὶ τοῦ ἁρμοζόντως ἑκάστῳ προσφέρεσθαι. » « Πρεσθυτέρῳ μὴ ἐπιπλήξης, ἀλλὰ παρακάλεε ὡς πατέρα, νεωτέρυς ὡς ἀδελφούς. Πρεσθυτέ- ρας Oc μητέρας, νεωτέρας ὡς ἀδελφὰς, iv πάσῃ pula. » Οὐ τὸ ἀξίωμα, φησὶν, ἀλλὰ πόντα γεγηρακότα» Τί οὖν φησιν: Αν δέηται δ[ορθώσεως, ὡς ἂν πατρὶ προσενέχθητι͵, μετὰ προσηνείας διδάσκων. ᾿Επειδὴ γὰρ φορτιχκὸν d ἐπίπληξις, μάλιστα ἡ τοῦ νέου πρὸς γεγηραχότα, τῇ ἐπιειχείᾳ ὑποτέμνεται τὸ φορ- τικόν. « Νεωτέρους ὡς ἀδελφοὺς, » ᾿Απὸ κοινοῦ τὸ, παρακάλει. Ὡς ἀδελφοὺς δὲ διὰ τοῦτο, ἵνα τὸ θρασὺ αὐτῶν καταστείλῃς. « Πρεσθυτέρας ὡς μητέρας. » Διὰ τὴν εἰρημένην ἐπὶ τῶν πρεσθυτέρων αἰτίαν. « Ἐν πάσγι ἀγνείᾳ. » Ἐπειδὴ καὶ αἱ πρὸς νεωτέρας ὁμιλίαι, ὁυσκόλως διαφεύγουσιν ὑποψίαν, σὺ μετὰ πάσης ἀγνείας τοῦτο ποίει, τουτέστι, μηδὲ µέχρι ψιλῆς εὐνοίας. --Ἄλλως, Οὐ Τιμοθέῳ δὲ µόνῳ, ἀλλὰ καὶ παντὶ ἐπισκόπῳ παραινεῖ. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ’. ε Περὶ «(πρῶν ἡλικίας, καὶ τρόπου, καὶ διοι- Χήσεως, 3 Χήρας τιµα, τὰς ὄντως χήρας, El δέ τις χήρα τέκνα fj ἴἔχγονα ἔχει, µανθανέτωσαν πρῶτον τὸν ἴδιον οἴχον εὐσεθεῖν, καὶ ἁμοιθὰς ἀποδιδόναι τος Ἠπρογόνοις, Τοῦτο γὰρ ἔστιν ἀπόδεχτον ἓν- ώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ ὄντας χήρα καὶ μεμονωμένη, ἤλπικεν ἐπὶ τὸν θεὸν, καὶ προσµένει ταῖς δεή- σεσι xal ταῖς προσευχαῖς νυχτὸς καὶ ἡμέρας. 'ü ὂε σπαταλῶσα, ζῶσα ivnxs. Καὶ ταύτα παράγ- ελλε, ἵνα ἀνεπίληπτοι ὧσιν. El δέ τις τῶν ἰδίων xal µέλιστα τῶν οἰκδίων οὗ προνοεῖ, τὴν πίστιν ἤρνηται, καὶ ἔστιν ἀπίστου χείρων, » Διὰ τί περὶ παρθένων οὐδὲν λέγει; Ίσως οὐκ ἦσαν ἀκμήν, Τίς δὲ ἔστιν d ὄντως χήρα, προϊὼν λέχει. Τιμᾶσθαι δὲ αὐτὸς προσέταξε, διότι ἄνδρας οὐκ ἔχουσιν οὐδὲ τέκνα, καὶ τὸ πρᾶγμα ἐπικατά- ρατον πολλοῖς εἶναι δοχεῖ. Διὰ τοῦτο πολλῆς, qnol, παρὰ τοῦ Ἱερέως ἀπολαυέτω τιμῆς, ὥσπερ &vop- θοῦντος τὰ παρὰ τῶν ἄλλων ὀνείδη. Ἡ τιμὴν τὴν τῶν ἀναγκαίων λέγει χορηγίαν. « Ei δὲ τις χήρα τέκνα, » Αὖται οὖκ εἰσὶν ὄντως χῆραι, Όντως γὰρ εἶσιν, αἱ πάντοθεν μεμονωµέναι. ε Τὸν ἴδιον olxov εὐσεθεῖν. » Τουτέστι͵ διατιθέναι καλῶς. € Καὶ ἆμοι- δὰς ἀποδιδόναι τοῖς προγόνοις, » "Opa σύνεσιν τοῦ µακαριου Παύλου. Ηολλάκις καὶ ἀπὸ ἀνθρωπίνων fieripotest manifestus.In omnibus vel rebus. «Atten- detibiipsi et doctrinze.» Hocest, intende et animum adhibe, non tibiipsi solum, sed etdoctrine, ut aliis quoquc prosis. Deinde accurate precipiens ait : « Persistein his. Nam siid feceris,et teipsum salvum facies.» Siquidem aliosabhortando, etlamis qui ad- hortationem facit,compungituret utilitatem accipit. erubescens in his fieri obnoxius,aquibus deterret. 255 CAPUT X. Ut se unicuique apte accommodet. V, 1, 9. Seniorem ne sevius objurges, sed adhortare ut patrem, juniores ut. fratres, mu- leres natu grandiores ut matres, juniores ut sorores cum omni castilate. Non ,novum aliquod tradit documentum, sed omnia vetera sunt. Quid ergo dicit ? Si correctioue opus sit, tanquam patri admoneas cum mansuetu- dine ducens. Quonium enim gravis est aspera ob- jurgatio, maxime juvenis erga senem, per mode- Stiam preciditur quod grave est. « Juniores ut fratres. » A communi sensu subaudito, adhor- tars. Propterea autem ut fratres, quo ipsorum temeritatem ad modestiam revoces. « Mulieres natu grandiores ut matres. » Propter dictam de senioribus causam. « Cum omni castitate. » Quo- niam collocutionesquesuntcuim junioribus egre suspicionem effugiunt, tu id cum o mni castitate facito, hoc est, nead tenuem quidem usqne bene- volentiam. — A/io modo. non solum Timotheum. 6 sed et omnem per hoc admonet episcopum. CAPUT XI. De viduarum «tate et modo ac. gubernatione. V, 4-8. Viduas honora, que viduc sunl. Qnod δέ qua vidua liberos aut nepotes habet, discant pri- mum domum propriam pie tractare el vieem re- pendere majoribus : hoc enim acceptum est coram Deo. Porro qna vere vidua est ac desolata, sperat in Deo, el perseverat in obsecrationibus ac preca- tionibus noctu dieque. Coterum qua in deliciis versalur, ea vivens mortua est. Et hoc pracipe, ul irreprehensibiles sint. Quod si 956 qua suis et mazime domesticis non providet, fidem negavit el est infideli deterior. Quare de virginibus nihil dicit ? Fortassis adhuc non erant. Quz sit autem vere vidua, in progressu dicit. Jussit autem ipsas honorari, eo quod maritos non habeant neque liberos, et apud multos res exsecranda videatur: propterea, inquit, apud sa- cerdotem magno habeatur in honore, ut qui corri - gat opprobria ab aliis illata. Àut honorem dicit rerum necessariarum subministrationem. » Quod si qua vidua liberos habet. » ἩΦ non vere sunt viduae. Vere enim tales dicuntur, que undique de- solat:e sunt. « Domum propriam pie tractare. » Hoc est, honeste disponere. « Et vicem rependere majoribus. » Vide beati Pauli prudentiam. Fre- 5 OBIUMENIE TRIOCUS EPISCOPI 116 queniae et eb bemanis exhoréeturraiionibus, Quo- Α προτρέπει Ἀογισμῶν. Ἐπειδὴ γὰρ, φησὶν, οἱ mpé- niam inquit resjeres te-qua vidua es provexerunt, eitui curam bebuersnt: tu ergo cum illis vicem rependere nequeas,sunt enim. moréms - per ill. eum nepotes, u1os autem liberos, vicem illis repende, hia.gyetia reddens quasillis dobebas.— Aio quo- que modo. Ad ea verba : Discant liberi et nepotes primum denmwin prepriam pie tracisire: hoc est. Disesnt liberi et.nepotes. matrem propriam hene- rare et alere acilli benefacere. Nam hoc significat : Pie tractare, e& majoribus, hec eet avim. Addit quoque ad relorem, quod hoc Deo sit acceptum. « Perro qam vere vidua eat. » Quoniam jussit eas honorari quoe vere sunt vidue, dicit nu&c quales γονοι &vntéáv σε xal ἐπιελείας ἠξίωσαν, σὺ δὲ ἐκείνοις τὰς ἀμοιθὰς οὐκ ἴσχυσας ἀντυδούῦιαὶ {ἁπ- έθανον γὰρ],. διὰ τῶν «ἑκγόνων τῶν ἐκείνων, τέχνων δὲ σῶν, ἄμευψαι "αὐτοὺς, ἃς ὤφειλες ἐχείνοις χάρι- τας τούτοις ἀποδιδοῦσα, -— Καὶ ἄλλως, El τὸ, Μανθανέτωσαν τὰ "οόκνα xai τὰ ἔκγονα πρῶτον τὸν ἴδιον οἶκον εὐσεθεῖν * τουτέστι, Μανθανέτωσαν τὰ τέχνα καὶ τὰ ἔχγονα, τιμᾷν τὴν οἰχείαν μητέρα καὶ τρέφειν xxl εὖ ποεῖν, Τοῦτο γὰρ λέγει, Εὐσεθεῖν. Καὶ τοῖς προγόνοις, τουτέστι, c μάμμῃ. Ἡροσιί- θησι καὶ λογισμῷ, ὅτι xal τῷ θΘεῷ τοῦτο ἀπόδεχτον. « Ἡ à ὄντως χήρα. » ᾿Επειδὴ πὰς ὄντως γήρας τιμᾶσθα. Ἱπρασέταξε, vov λέγει ποῖαί «εἶσιν αἱ ὄντως, sunt vere vidus, veluti &armande describens lat. y ὡς £v ἐξηγήσει χαρακτηρίζων αὐτὰς. Μομονωμένην Desoletam eutem dicit:et a &lis et a mepotibus. δὲ φησι, web ἀπὸ έχνων. καὶ ἀπὸ ἐκγόνων,. «Καὶ « EA perseverat in obseesatiopibus. » Mme saque προσμένει ταῖς δσήσεσι͵ν Αὔτη τοιγαροῦν à ὄντως vere. vidua-est quas apegsitin Domino:et perseverat — ypa, 5 ἐλπίζουσα ἐπὶ τὸν Θεὸν, xal προσµένουσα in obaecrationibus. Queni&m enim.ab humeso de- xt; — Ovjatoi,— ᾿Επειδλ γὰρ ἔρημος ἀνθρωπίνης seria est-auxilie, merito ad Deum «onfugit.«Cmte- ὑπάρχοι Donflac, εἰκότως ἐπὶ cv Θεὸν καταφεύ- rura quio .ib deliois wersater, ea w:vems «origà ys. « H δὲ σπαταλῶσα, ζῶσα τέθβνηνε. » Ἐπειδὴ est. ».Siquidem quia multe videitatem eligunt ut — yàp αολλαὶ τὴν χηρείαν αἱροῦνται, ἵνα μετὰ πλείονος majeriauctaritatedaoiant qus» non oportet, mit; ῥἐξουσίας κράτοωσιν ἅπερ ob χρὴ, paalv* « Ἡ δὲ σπα- Que in deliciis versatur, id est, deliviose agit, ea Πχλῶσα, » τουτέστιν, 4 τροφῶσα, « ζῶσα τέθνηκε. ο viens mortua est. Quomodo ? Quia presenti vita: Πῶς ; Züv γὰρ δοχοῦσα τὴν νῦν ζωήν, τὴν αἰώνιον videtur vivove.: sed vitam perdit -setepnam. Mortua ζωὴ» (ἀπώλεσε. Τέθνηκεν “οὖν διὰ τῆς ἁμαρτίας, estergo per peccatum, quantum .ad éllarn vilam. ὅσον πρὸς ἐπείνην τὴν ζωήν. « Καὶ ταῦτα παράγ- « ELhasoprexipe. » Vides quod.nezm hanc tanquam — 93s. Ὀρᾷς ὅτι ὡς νόµον τὸ πρᾶγμα« εἶναι θέλει ; legem:esse velit ? Non -euita 397 adhoriatur ut Οὐ yàp τῃ πµοαιρέσει τὸ p τρυφᾷν ἐπιτρέπει, eligant. non Wacare deliciis sed tanquam peecatum .. ὥσπερ τὰ κατορθώματα, ἀλλ ὡς ἁμαρτίαν ἆπαγο- vetat. «'Quod-siqua :suis. » (Non sufficil.hamque ρεύει. « Εἰ δέ τις τῶν ἰδίων. » Οὐ γὰρ ἆρχετ πρὸς ad salutem propria tamtim virtus, nisi de aliis σωτηρίαν ἡ οἰχεία µόνον ἀρετὴ, ἂν μὴ καὶ ἄλλων etiem aurem hebest..De vidua autem haec dicit : Ἅπβονοῃ τες. Ἡερὶ δὲ τῆς χήρες ταῦτά φησιν. Οἱ- suos vero appellat qui genere eam contingunt. xslou; δὲ λέγει, τοὺς τῷ γένει προσήχοντας. Ενι γὰρ Ndéfh'ecntingit suos esse puta amicos, non εἶναι Ἰδίυς, olov φίλους, οὗ μὴν καὶ «οἰκείος. Προ- autem-etiam domestieos, Debet itaque suis prüVi- νσητέον οὖν αὐτῃ τῶν Ἰδίων, μάλιστα δὲ τῶν οἰκείων deife, "intime autern domesticis quod non facit ea Ὅπερ i σπαταλῶσα οὐ ποιεῖ, τῇ τρυφῇ Ἰμόνῃ προσ- quie in delieHs versatur, solis deliciis animum ad- ἐέχουσα. ε Καὶ μάλιστα τῶν otxslov, » Τῶν tBlov καὶ hibens. « Et'tsxime dothesticis.» Suis et dome- τῶν 'οκείων "roovost, ὁ μὴ 'μόνον τῶν προσηχόντων sticis providet, «tri non solum curam habet eorum προνοῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἑευτοῦ, διὰ x00 ἐχκόπτειν qoi alique tollo contingunt, sedet suiipsius, pro- τὰ πάθη. ΄Όδιως 6 Κλήμης ἓν ἐθδόμφ Ὑποτυπώ- priossrnputendobffeetus. TtrClemensseptimo Th- σέων "Πρόνοιαν τήν τε χατὰ ψυχἠν, τήν ccu κατὰ τὸ formutiondm Proxidentiumrsivecuramrüicitetillart σῶμα λέγει, «Ti» πίστιν Ἀρνηται, ν Καὶ πῶς ἡ qutecirta inimamestetquetirca corpus. « Fidem , σπχναλῶσα, καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν οἰχείων οὐ προ- negavit.» Et quomodo ea quein deliciisversatur,et! νοοῦσα, την πίστιν ἄρνηται: "Ότι, «φησὶν, Ἐἴρηται”' δὴ» tt duméstidisnon providet, Büemtíeguvit! Quia — Kul Ex εῶν ὀξκείων τοῦ σπέρµακός σου οὐχ ὕπερ- dictemiestinquit : Et dornesticos qurdesettine tto ὀψει. El δὲ δοκεῖς piv τὸν Θεὺν μὲ ἀρνετσθαι, τοὺς sunt'ne despieias. Quod st Deam videris nün ne- δὲ νόμους ᾽αὐτοῦ “παράδαίνεις, τὸν θεὸν ἀρυῇ. Εἴρι- geare,sitamen Έδρες ejustransprederis,ipsumDeurn ται «ko, θεὸν 'ὁμολσγοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ Ἔἔργοις megesti. Diétumn est erit : Beutn "profitentur se ἀρνοῦνταν. Πῶς δὲ ἔστι 'καὶ ἀπίατου χέίρων; "Ότι ot nosse, ceeterum factis-negdnt. Quo modo aulem ἄπιστο, el καὶ μὴ πάντων, τῶν ουγγενῶν uívtot éstetiám infideli deterior.Quiainfideles quanquam ρόνοοῦσι διὰ "τὸν νόµον τῆς φύσεως. non'omnibus, ad saltem cognatis provident, n&- turie lege inducti. V, 9-13. Vidua eligatur non. minor annis — « Χήρα καταλεγέθω, μὴ ἔλατιον ἑτων ἑξή- seragínta, que fuerit unius viri uxor, ín Όβε- ἍἈοντα, qeyovuta ἑνὸς ἀνδρὸς quvà, iv ἔργοις ribus bonis hominum testimonio comprobata : si καλοῖς µαρτορουµένη, — sl — brexvotgógnosw, (εἰ libertos educavit, sí fuit hospitulis. si sanclorum ἐξενοδόχησεν, εἰ ἁγίων πόδας ἔνιψεν, cl θλιδο- pedes lavit, si. affliclis subministravit, si omne µένοις ἐπήρχεσεν, εἶ παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ ἔπηκο- "T λούθησε. Κεωτέρας Ob Ὑήρας Ἠπαραιτοῦ. γὰρ πκαταστρηνιάσωσι τοῦ Χριστοῦ, Ἰαμεῖν ϐθὲ- λουσιν, ἔχουσαι κρίμα, ὅτι τὴν πρώτὴν πίστιν ἠθέτησαν. Άμα ὃξ καὶ ἀργαὶ µανθάνουσι, περι- ερχόµεναι τὰς οἰκείας. Οὐ μόνον δὲ ἀργαὶ, ἀλλὰ καὶ «φλύαρο xal ΠἹερίργι, λαλοῦσαι τὰ μὴ δέοντα. » Ενταῦθα καὶ τὴν Ἁλιχίαν σὺν τοῖς ἄλλοις περιερ- τάζετχι͵ xal τὴν αἰτίαν πρωϊὼυν λέγει, ὡς ET γε xal ἑξήχοντα εἴη ἐτῶν, τὰ δέ λοιπὰ μὴ ὄχει, μὴ χατα- λεγέσθω. xci Bb τὰς εἲς τὸ χηρικὸν τεταγµένας λέγειν. ---« Ἐν ἔργοις χαλοῖς. » [OIKOYM.] Εἰπὼν γενικῶς, « Ἐν ὄργοις καλοῖς, » λοιπὸν xal τοῖς καθ- ἔκαστον ἐπεξέρχεται. Τὸ δὲ της τεκνοτροφίας καὶ COMMENT. IN EPIST. 1 ΑΌ "HMOTH. —— "Όταν A 6ptts bonum prosecuta ost. Porro. juloros viduas 478 réjice : cum enim lescice. egerint adwereus Chrs- (um, nubere volunt, habentes condemnationem quod primam fidem. rejecorint. Simul autem el etos discunt circumire demos » imo won solum otjost& verum. etiam sarrnie eb curiose, lo- quentes qua non oporiet. Hic :iatern quoque eum eileris que hoe loco ponuntur omnino requirit, οἳ eausam in. progressu ponit : ita quod lieet sexaginta sit annorem, nisi et cielera habeat, non altegatur. Aiunt autem 958 ipsum illas dicere. que in. vidualem ordinem de- putat» sunt. — «Inoperibus bonis. » Ubi genera- liter dixit : In operibus bonis, consequenter etiam ἄνω εἶπε, Τί olv, εἰ μὴ ἔχει παῖδας ; Τὰ λοιπὰ ποιείτω. , specialia enumerat.De liberorem autem educatione « El ἐξενοδόχησεν. » Ορᾷς ὅτι καὶ ἐνταῦθα τὰς τῶν — superius quoque dixit: Quid ergo si non habeat οἰχείων εὐεργεσίας προτίθησι τῶν εἷς τοὺς ἔξωτι- kberos? Faciat caetera. «Si fuit hospitalis. » Vides κοὺς ; Εἰπὼν γὰρ πρῶτον. « Eb ἑτεχνοτρόφησεν, » o$. quod et hic officia erga proprios, illis prieponit τως Emndyet, τὸ, ᾿Εξενοδόχησεν. « El ἁγίων πόδας quie sunt erga extraneos ? Ubi enim dixit: Si Hbe- ἔνιψεν. 9 *AXX ἐμεῖ, ὅτι Πενιχρά εἶμι, καὶ ξενοτρο- 198 educavit, subdit consequenter : si fuit ho- φεῖν οὐκ εὐπορῶ, οὔτε θλιθοµένοις ἐπαρκέσα. M spilalis. « Si sanctorum pedes lavit. » Sed dicet : ἁγίων, φησὶ, πόδας νῖψαι οὐκ ἔχεις; MÀ τῷ ἆγαθῳ — Paupercula sum, nec facultates mihi suppetunt ut ἔργῳ ἐπακολουθεῖν εὐπορίας χρῄζει; Κατὰ γὰρ «à sim hospitalis vel afflictis subministrem. Num san- ἐγγωροῦντα τούτων ἔκαστον ttpnxsv. € El ἁγίων πὀ- — ctorum, inquit, pedes lavare nom. potes ? Num fa- Sac Ἓνιψε ^ » τουτέστιν, εἰ τὰς ἑσχάτας ὑπηρεσίας cultas deest ut bona opera prosequaris? Horum τοῖς ἁγίοις ἀνεπαισχύντως ἐξετέλεσεν, Οὅτως ὁ Κλή- enim singula dixit juxta ea quie suppetunt. « Si uns ἓν ἐἑδδόμῳψ Ὑποτυπώσεων, € Ei παντὶ ἔργῳ sanctorum pedes lavit : » hoc est, si extrema mi- ἀγαθῷ. 9» Olov, Εχοινώνησεν, ὑπλρέτησεν. El γὰρ misteria sanctisahsquerubore exhibuit.Ita Clemens καὶ ὀργάσασθχι οκ εὐπορεῖ, ὑπηβετησαι μέντοι Septimo /nformationum. « Si omne opus bonum Eyropti, « Νεωτέρες δὲ χήρας παραιτοῦ. » Τί δή- C prosecuta est : » hoc est, cemmnnicavit, submini- ποτε, Χαίτοι µείζονας ἀγῶνος ὄντος ἐπὶ τῶν παρ- θένων, οὐδαμοῦ φαἰνεέαι χρόνου παρατήρησιν εἷ- TOv ; Ότι ἐχεῖναι ἀπὸ μείζονος τῆς ἓν πίστει θερ- µότητος tl; τοῦτο Άλθον, αὗται δὲ καὶ ἀνάγκῃ τιν τῇ, ἐκ τῆς ἐρημίας ' Tj ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν παρθένων εἰ-ὶ πὼν, Ἐὐπρόσεδρον καὶ τὰ τοῦ Κύριο μεριμνῶσαν, πολλὴν ἀκρίδειαν ἐπεζήτησεν. « "Ὅταν καταστρη- νιάσωσι τοῦ Χριστοῦ. » Ίσως σαν τοῦτο πεποιη- χῦιαί τινες. ρα δὲ, ὅτι καὶ αἱ ὄντως χῆραι, τῷ Χριστῷ ἁρμόζονται. ᾿Αρμοζόμεναι δὲ, bv τάξει παρ- θένων καθίστανται. « Ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς, φησὶν, ἐνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν, Ἱπαραστῆησαι τῷ Χρι- στφ. » Ἱαῦτα δὲ πρὸς πᾶσαν Ἐκκλησίαν ἁρμόζει, stravit. Quanquam enim faoultas desit ad operan- dum, adest tamem facultas. ad subministrandem. « Porro juniores viduas rejicee. » Quamobrem, cum majus ft in virginibus certamen, nusquam videtur temporis observationem exprimere ? Qaia ille a majori fidei fervore ad hoe venerunt, ἈΦ vero ne- cessitate quadam qua solitudinem sequitar. Aut quod etiam de virginibus dicens quod assidua sit ct curet que Domini sunt3$9, magnam diligentiam adhibuit « Cum lascive egerint adversus Chri- stum. » Erant fortassis nonnulle qu» hotcegerant. Vide autem quod vere vidus etiam Christo adjun- guntur : qui autem ipsi adjunguntur, in ordinem Τί δὲ τὸ, Όταν χαταστρηνιάσωσι, βούλεται; τουτ- D virginum constituuntur. « Adjunxi vos,inquit, umi ἐστιν, ὅταν καταθλακευθῶσιν, ὅταν καταθρυφθῶσι, τορτέστιν, ὅταν ἀκκισθῶσιν, ὅταν καθυπερηφανεὺ- σώνται τοῦ Χριστοῦ, pd χαταδεχόµεναι αὐτὸν νυµ- φίον, ἐκπίπτουτι λοιπὸν εἷς τὸν γάμον. O5 γὰρ εἴ- λοντο τὴν χηρείαν μετὰ κρίσεως λογισμοῦ. « "Ott τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν,» ἸΤὴν πρὸς τὸν Χριστὺν συ θήχην φησί. Συνθέμεναι γὰρ αὐτῷ ἠρμόσθαι, ἀθετοῦσιν αὐτὸν, ἐπὶ ἀνθρώπινον ἑρχόμεναι γάµον. Μετὰ δὲ τοῦτο, xal ἄλλῳ ἁμαρτήματι, φησὶν, ὑπο- πίπτουσι, τῃ ἀργίφ. Οὐ µόνον τοιγαροῦν ἀνδράσι τὸ ἐργάζεσθαι προσέταξεν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Πᾶν γὰρ καχὸν, ἐξ ἁργίας τίκτετα. « "Άμα δέ καὶ ἀργαὶ ur4vwos. » Πῶς δὲ ἀργαὶ µανθάνουσιν; Έχου- 39 [ Cor. vu, 32. 49 IL Cor. xi, 2, viro ut virginem castam exhiberetis Christo 40, » Heec autem universis aptat Ecclesiis.Ceeterum quid sibi vult ὅταν καταστρηνιασωσι ? hoc estquando tor- puerint, quando ascivierint,quando ficte recusantes delitiatee fuerint, quando superbe egerint adversus Christum non suscipientes ipsum sponsum, ad nuptias deinceps excidunt; non enim viduilatis statum judicio rotionis delegerunt. « Quod primam fidem rejecerint. » Pactum erga Christum dicit. Pacte sunt enim quod Christo adjungerentur: re- jiciunt autem ipsumad humanas devoluta nuptias. Post hec vero et in aliud, inquit, peccatum deci- dunt, nempe otium. Non solum ergo viros jussit 179 OECUMENI] TRICCUE EPISCOPI 180 operari, 959 sed eti mulieres. Omne enim malum Α σαι τοὺς ἐπεισάκτους ἄνδρας χορηγοῦντας αὐταῖς τὰ ex otio gignitur. «Simul et otiose discunt. » Quo- πρὸς χρείαν, τῶν μὲν ἔργων ῥᾳθυμοῦσιν, ὅπως δὲ modo autem otiose discunt ? Habentes ascititios εὐπρόσωποι τοῖς ἀνδράσι ὀόξωσιν, ἐπιμελοῦνται. viros qui eis necessaria suppeditent,segnes quidem « O5 µόνον δὲ ἀργαὶ, ἀλλὰ xal φλύαροι. » ᾿Ενεργὸς suntad opera,curam tamen habentutvinsspecioss vàp ὁ νοῦς ἡμῖν παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ κατεσκεύα- videantur.«Imo non solum otiosm,sedetgarrule. » σται. Όταν οὖν αὐτῷ µη δῶμεν ἐργασίαν χρηστὴν, Mens enim nobis ad operandum a Creatore fabri- αὐτὸς Ἐπιλαμθάνεται ἐργασίας ἀτόπου[ς]. cata est. Ubi ergo bonum opus ei non subministra- verimus, ipsa assumit opera absurda. V, 14-16. Volo igitur juniores nubere, liberos — « Βούλομαι οὖν νεωτέρας γαμεῖν, «tx οχονεῖν, gnere, domum administrare, nullam occasionem οἰκοδεσποτεῖν, µμηδεµίαν ἀφορμὴν διδόναι τῷ dare adversarío 4 habeat. maledicendicausam. ἀντικειμένῳ λοιδορας ὙΧάρν, — Hón γὰρ τινες Jam enim nonnulla deflexerunt post Satanam., ἐξετράπησαν ὀπίσω τοῦ Σατανᾶ, Εἴ πις πιστὸς ἢ Quod si quis fidelis, autsiqua fidelishabetviduas, πιστὴ ἔχει χήρας ἐπαρκετω αὐταῖς χαὶ μὴ seppeditet illis, et non. oneretur. Ecclesia, ut dis g βαρείσθω à Ἐκκλησία, ἵνα ταῖς ὄντως χήραις quc vere sunt vidue suppetat. ἑπαρχέσῃ. | Bonum quidem fuisset ut quoe semelinter viduas — T^ μὲν uM Ἡν, ἅπαξ ταῖς χήραις καταλεγείσας allectse essent, non lascive agerent adversus Chri- μλ καταστρηνιᾷν τοῦ Χριστοῦ, μηδέ ἀθετεῖν τὴν stum, neque primam fidem rejicerent. Verum quia πρώτην πίστιν, ᾿Ἐπειδλ δὲ τοῦτο ποιοῦσι, γαµείτω- hoc faciunt, nubant : seipsas Christo non despon- σαν, καὶ μὴ κατεγγυάτωσαν ἑαυτὰς τῷ Χριστῷ, καὶ deant, et ita nubant: hoc enim peccato vacat, οὕτως γαµείτωσαν. Τὸ μὲν γὰρ ἀναμάρτητον, τὸ δ᾽ illud vero impium estet scelestum.lllarum namque Ἅἀνόσιον, Τὸ γὰρ κεχηνὸς αὐτῶν καὶ ῥῄθυμον, οὕτω inhiatio et socordia ita coercetur exuberanti affli- «0v καταστέλλεται, τι Ἠπερισσοτέρ θλίψει καὶ ctione etcura. « Nullamoccasionem dareadversa- Φφροντίδι. « Μηδεμίαν ἀφορμὴν διδόναι τῷ ἀντικει- rio. » Si enim recta nupserint, non prius Christo μµένφ. ε Av γὰρ ἐς ὁρθοῦ Ἰαμήσωσι μη πρότερον desponsate, ad maledicendi occasionem seipsas ἑαυτὰς Χριστῷ Ἁκατεγγυήσασαι, οὖκ εἰς ἀφορμὴν non deducent. Non ut sine timore γἰναπί nubere Ἀλοιδορίας ἤξουσιν, Οὐχ ἵνα δὲ ἀδεῶς ζῶσι, γαμεῖν precepit, sed ut curis presse, prospiciant ut de- προσέταξεν, ἀλλ᾽ ἵνα ταῖς φροντίσι uüv πιεζόµε- center vivant. « Jam enim nonnulli deflexerunt.» ναι, τοῦ χοσµίως ζῆν προνοήσωσιν, « Hin γὰρ Quare autem tantam observantiam cirea [88 ζ τινες ἐξετράπησαν. $ Διὰ τί δὲ τοσαύτην παραφυλα- habuisti, et majorem qui circa virgines? Quia hze, κὰν περὶ αὐτῶν ἐποιήσω, καὶ πλείω ἅπερ ἐπὶ τῶν inquit, occasionem dederunt, deflectentes post mxoüévow ; Ότι αὗταὶ, qnei, τὴν ἀφορμὴν δεδώκα- Salanam. Nam hzc dico, inquit, non ut non sint. ew ἑκτραπῆσαι ὀπίσω τοῦ Σατανᾶ. Ταῦτα γὰρ, vidus juniores, sed ueritus neChristum rejicerem. nci, λέγω, οὐχ (va μὴ dei νεώτερχι χῆραι, ἀλλὰ « Quodsi quis fidelis. » Rectedicit : Siquis fidelis, 9e8ouxb μὴ τὸν Χριστὸν ἀθετήσωσι. ε Εἴ τις πι- aut siqua fidelis. Nam si infideles essent, non στός, » Καλῶς τὸ. Πιστὸς $ πιστὴ, El γὰρ ἦσαν oporteret ut ab eis alerentur, ne viderentur fideles ἄπιστοι, οὖκ ἔδει παρ αὐτῶν τρέφεσθαι, Ίνα μὴ egere infidelibus. Preterea quoque legislationes δόξωσι δέεσθαι αἱ πισταὶ τῶν ἀπίστων. Άλλως δὶ illos concernunt qui ipsis parent, non eos qui Sub- καὶ πρὸς τοὺς πειθοµένους αἱ νοµοθεσία, οὗ τοὺς o) jecti non sunt. e Suppeditet illis. » Rem faciat πεισθησοµένους. « Ἐπαρκείτω αὐταῖς. » ᾿Αθαρὲς αυ minime 940 gravisesse debet. Per hoc enim Ἁποιείτω τὸ πρᾶγμα. Διὰ γὰρ τοῦ, ἐπαρκείτω, τὴν quod ait, ἑπαρκείτω, id. est, suppeditet, necessa- ἀναγκαίαν ἐδήλωσε τροφήν. 4 Kal μὴν βαρείσθω DA rium significavit alimentm. « Et non oneretur ᾿Εχχλησία, » "Date οἱ πιστοὶ τρέφοντες τὰς ἑαυτῶν Ecclesia. » Itaque fidelis qui suas alunt viduas, p χήρας, xoi ταῖς τῆς Εκκλησίας ἈΧήραις συµδάλ- etiam Ecclesise viduasjuvant : quandoquidem non gravataEcelesia uberius alet quas alit, nempe quae vere sunt vidus, hoc est, quibus nullus proest, sed desolat; sunt. « Ut iis qui vere sunt vidus suppe- tat. » Vere vidus que undique deserte' sunt. Nam qui hoc facit, non solum alit quam alit, sed et reli- quis multum confert, dum occasio est, ut illis abundantius suppeditetur. CAPUT XII. De presbyterorem honore. V,17-21.Qui bene prasunt presbyteri,duplici ho- noredigni habeantur: maxime ii qui laborant in ser mone et doctrina. Dicit enimScriptura: Non obliga- bisosbovitrituranti.Et: Dignus esL operarius mer- cedesua.Adversussenioremne admiseris uccusatio- λονται . ola δη μὴ βαρουμένης τῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ διὰ τοῦτο ἀφθονώτερον τροφούσης, Gc τρέφει, τὰς ὄντως δηλαδὰ χήρας, τουτέστι τὰς ἀπροστατεύτους, καὶ µεμονωµένας, « — [vx ταῖς ὄντως λάμβανε: » Όν- τως χΏραι αἱ Ἠπάντοθν — Épngot, Ὁ γὰρ τοῦτο ποιῶν, φησὶν, ob µόνον ἣν τρέφει, τρέφει, ἀλλὰ καὶ ταῖς λοιπαῖς πολὺ συµθάλλεται, πλάτος αὐταῖς προξενῶν, ΚΕΦΑΛ. 18’, « Περὶ πρεσθυτέρων τιμῆς. » « Οἱ καλῶς προεστῶτες πρεσθύτερο, διπλῆης τιμῆς ἀξιούσθωσαν, ἩΜάλιστα οἱ Χοπιῶντες ἐν Aóy:p καὶ διδασκαλ’1. λέγει γὰρ ἡ Τραφή ᾿ Βοῦν ἁλοῶντα οὗ φιμώσεις. Kal, Άξιος ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ, Κατὰ πρεσθυτέρου κατηγορία, μὴ 181 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 182 παραδέχου, ἐκτὸς si μὴ ἐπὶ δύο fj τριῶν µαρτύ- A tem, nisi subduobus ant tribus testibus. Eosqui pov. Τοὺς ἁμαρτάνοντας ἑνώπιον πάντων ἔλεγχε, | peccant, coram omnibus argue, ul et coteri timo- tva xal ol λοιποὶ φόθον ἔχωσι. Δίαμαρτύρομαι ΕΠΙ habeant. Obtestor inconspectu Dei ac Domini ἐχώπιον τοῦ Oto) καὶ Κυρίου 'Ipcoü Χριστοῦ Jesti Christi el electorum angelorum, ut hac ser- καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἀγγέλων, ἵνα ταῦτα φυλάξις ves sine procipitatione judicii, nihil faciens juxta χωρὶς προχρίματος, µμηδὲν ποιῶν κατὰ πρὀσ- propensionem animi. χλησιν. » Τίνες δὲ ob χαλῶς προεστῶτες, ὁ Χριστὸς ἑδήλω- —— Quinam autem bene preesint, Christus signiflca- σεν. « Ὁ Ποιμὴν, φησὶν, ὁ καλὸς, τὴν doyàv αὐτοῦ vit. « Bonus, inquit, Pastor animam suam ponit τίθησιν ὑπὶρ τῶν προθάτων. » — « Διπλῆς τιμῆς proovibus 41. » -—— «Duplici honore digni habean- ἀξιούσθωσαν. » Τιμήν φησι τὴν τῶν ἀναγκαίων — tur. » Honorem dicit necessariorum usum aut po- χρείαν, Ἡ μᾶλλον yopnylzv. « Ob quise γὰρ tiussuppeditationem. « Non obligabis, inquit, os engl, βοῦν ἁλοῶντα' καὶ, Άξιος 6 ἑργάτης τοῦ µισ- bovitrituranti ; et Dignus est operarius mercede θοῦ αὐτοῦ. » — « Διπλῆς » δὲ, ὡς πρὸς τὰς qoae: οὗ Su8. » Duplici vero, collatione facta ad viduas, Tàp ὡς πρὸς τοὺς μὰ καλῶς προεστῶτας πρεσδυ- ῃ On ad presbyteros qui non bene praesunt. Nam τέρους. 'Exsivot γὰρ [οὐκ ἀξιοῦνται ἁπλὴς, ἀλλὰ dlli ne simplicem quidem merentur honorem, sed διώκονται. Ἡ διπλῆς τῆς πολλῆς λέγει. α Obxo- magisexpellendi sunt. Àut duplum dicit multum. τιῶντες ἓν λόγῳ, » Ἐν λόγῳ o) τῷ κοµπώδει, ἀλλὰ ε Quilaborantin sermone. » In sermone non τῷ πνευματικῶς τρέφειν ἰσχύοντι. Ποῦ δὲ νῦν εἶσιν — fastuoso, sed quispiritualiter alere potens sit. 3244 οἱ λέγοντες, μὴ δεῖσθαι λόγων μηδὲ διδασκαλίας τὸν — Ubi ergo nunc sunt qui asserunt non opus esse qui προεστῶτα, ἀλλὰ βίου; ᾽Ακουέτωσαν νῦν Παύλου πῶς — Sermonibus aut doctrina praesit, sed vita ? Audiant τὸν λόγον τιμᾷ, Μάλιστα, λέγων. Aet γὰρ καὶ τούτου, nunc Paulum quomodo sermonem . honorat, cum εἴπερ τινὸς ἄλλου. Όταν γὰρ περὶ δογμάτων $ ὁ addit: Maxime: nam et hoc necessarium est, si λόγος, ποῖος βίος ἐνταῦθα ἰσχύει; "Opa δὲ τὸ ἀντι- quidaliud.Cum enim de dogmatis sermo inciderit, διαστελλόμενον τῷ, « Οὐ φιμώσεις βοῦν ἁλοῶντα, » Τὸν 199 ibi vita sufficere poterit? Animadverte autem γὰρ μὴν ἁλοῶντα φιμωτέον, « Άξιος 5 ἐργάτης τοῦ quod ad aliquid oppositum dicit: Non obligabis os μισθοῦ αὐτοῦ, » Kal ὁ Χριστὸς σύµφωνα τῷ νόμῳ — bovitrituranti. Siquidem obligandum est illi os qui λέχει. Too μισθσῦ, τῆς tpognc δηλονότι. Εργάτην nontriturat. « Dignus est operarius mercede sua. » δὲ λέγει, τὸν χάµνοντα. Ὡς ὄγε μὴ χάµνων, àv- Etiam Christus legi consona loquitur. Mercede, ali- άξιος τροφῆς. Ταῦτα δὲ λέγει πρὸς τοὺς διδασκάλους Tnenti videlicet, joperarium vero dicit eum qui la- τοὺς κοπιῶντας by τῇ, διδασκαλἰᾳ. borat, nempe quod is qui non laborat indignus sit alimento. Hzc autem praeceptoribus loquitur, qui non laborant in doctrina. « Κατὰ πρεσθυτέρου κατηγορίαν μὴ παραδέχου. » « Ádversus seniorem ne admiseris accusatio- Ti γάρ; Κατὰ νεωτέρου τοιαύτην χαταδεχτέον xa- ττγοριαν ; Μή γένοιτο | ᾽Αλλ᾽ ὡς el ἔλεγε» Κατὰ μηδενὸς μὲν, Χατὰ πρεσθυτέρυ δὲ μάλιστα. Είωωσι γὰρ καὶ τὸν ἀπὸ τῆς ἡἠλιχίας γαλινόν. Πρεσθύτερον δὲ, τὸν iv γήρᾳ φησίν, « Τοὺς ἁμαρ- τάνοντας ἐνώπιον πάντων ἔλεγχε. » Ζήτει μὲν, φησὶν, ἐτιμελῶς, εὑρίσχων δὲ, μετὰ σφοδρότητος ἐπίπληττε. Τοῦτο γὰρ τὸ, ἔλεγχε, ᾿Ενώπιον δὲ πάν- των, ἵνα καὶ oi λο'ποὶ σωφρονισθῶσι. Τοῦτο ὁ θεὸς Εποίησεν, ἐπὶ τε τοῦ Φαρχὼ, καὶ τοῦ Ναθουχοδονό- nem. » Quid ergo ! Án adversus juniorem admit- tenda est hujusmodi accusatio ? Nequaquam ! Sed tanquam diceret: Adversus nullum, maxime au- tem adversus seniorem : nam habent hi et ab ipsa eelate frenum quoddam ; πρεσθύτερον ergo vocat eum qui atate senex est. « Eos qui peccant, coram omnibus argue. » Quzre, inquit, diligenter : cum- que inveneris, cum vehementia objurgato. Namid significat ἔλεγγε, Cora omnibus autem, ut et ca- teri ad modestiam revocentur. Hoc fecit Deus et in soo. α Διαμαρτύρομαι ἐκώπιον τοῦ Θεοῦ. » " Op:D Pharaone 43 et in Nabuchodonosor 45, « Obtestor σφοδρότητα. Οὐ γὰῥ ἐπειδὴ Τιμόθεος fiv, παραιτεῖ- vx, ἀλλὰ διαμαρτύρεται, τὸ ἑαυτοὺ ἀσφαλιζόμενος, εἴ τι τών μὴ δέοντων γένηται, T δήποτε δὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Yibv καλέσας µαρτυρας, καὶ τοὺς ἀγγέλους συγκέκλησεν ; "Oct καὶ αὑτοὶ τῆς κρίσεως γινοµένης, μετὰ τοῦ οἰκείυ Δεσπότου παρεῖναι μέλλουσι καὶ μαρτυρεῖν τῷ λόγψ. ᾿Έθος δέ ἐστι καὶ ἡμῖν, xxi ὑπερέχοντα καὶ ἑλάττονα πρόσωπα εἷς µαρτυρίαν λαµθάνειν. Καὶ ὁ ἰακὼθδ, καὶ τὸν θεὸν καὶ Bouvóv µάρτυρα Ἠπαβαλαμθάνι. « Καὶ τῶν ἐκλεχτῶν ἀγγέλων, » ᾿Εκλεκτῶν δὲ ἀγγέλων εἶπε, ἐιότι ἄγγελοι καὶ οἱ δαίµονες, ἀλλ ἀπόθλητοι. --- M Joan. x, 114. 43 Exod. xiv, 1 seqq. 4 Dan. iv, 1 seqq. in conspectu Dei. » Adverte vehementiam. Neque enim eo quod Timotheus lantus esset, supplex petit, sed obtestatur, suas partcs stabiliens, si quid fiat eorum quas non oportet. Quare autem vocatis Patre et Filio in testes, etiam angelos simul voca- vit ? Quia et hi una cum suo Domino in futuro ju- dicio aderunt, et sermoni attestabuntur. Moris est autem etiam nobis et emiuentes el inferiores per- sonas in lestes sumere. Atque hoc modo Jacob et Deum et tumulum sive acervum lapidum in testem assumit 44, « Et electorum angelorum. » Dixit autem electos angelos, quia damones quoque 44 Gen. xxxi, 46 seqq. 188 ORCEMÉN:I TRÍÓÓE EPISCOPI 184 sut angeli, sed teprobi. — Alcud.. Autid quodre & ᾿ Άλλο. [OIKOYM,] Ἡ τὸ ὃν εἶπεν fj πρὸς ἀντι- vere erat, dixit, 41€ ἀά diserimen rejectorum. «Ut hugo servos sine priecipitatione judicii. » Hec, puta quie dixit. Sisie priecipitatione judicii, id est, ut nihil eotum quas dicta sunt temere et imprudefi- ter ac non preeunte judicio aut corsilio facias. « Juxta propensionem animi. » Hoc est,ex przesum- ptione. 949 Siquideri presumptiones frequenter destituuntur veritate. Est enim πρόσκλησις affecta- tio, qute aliquetn provocat&d quidpiam sine judicio faciehdufti. « Sine precipitatione judicii.» Clemens septimo Informationum libro intelligit χωρὶς προ- κρίµαθος, hoe est, cavens ne ad aliquid impin- gendo, subjiciaris judicio et ultioni inobedientis. Sanctus autem Basilius in interpretatione parabo- latum &i$: Non secundum acclinationem (legit enini Πρόσκλισιν per ἰῶτα) id est, non declinans ad e διαστολὴν τῶν ἀποῤῥιφέντων, « Ίνα ταῦτα φυλαξῃς χωρὶς προχρίµατος. » Ταῦτα μὲν ἅπερ εἴρηχε. Χω- ρὶς προχρίµατως, Ἠτουτέσι, Χωρὶς τοῦ προπετῶς τι καὶ ἁπλῶς xal δίχα κεχριµένης βουλῆς πρᾶξαί τι ἐν τοῖς εἱρημένοις. « Κατὰ πρόσκλησιν, νὶ olov, χατὰ πρόληψιν. Al γὰρ προλήψεις πολλάχις οὖκ ἔχουσι τὸ ἀληθές. Πρόσκλησις γάρ ἐστιν f προκαλούμενόν τινα τόδε τι ποιησαι δίχα κρίσεως. « Χωρὶς προ- κρίµατος. » Οἷον ἄνευ τοῦ εἴς τι πταίσαντα ὑπο- πεσεῖν τῇ χρίσει xal τι τῆς παρακοῆς κολάσει. Οὕτως ὁ Κλήμης ἐν ἑδδόμῳ Ὑποτυπώσεων. Ὁ δὲ ἐν ἁγίοις Βασίλειος, ἓν τῇ ἑρμηνείφ τῶν Παροιμιῶν φησι, Κατὰ πρὀσκλισιν, olov μὴ ἐπικλινόμενος tlc τὸ μὴ ὀρθὸν, ἀλλ᾽ εὐθεῖαν τὴν Χρίσιν ἐχφέρων. ὧηπσὶ γὰρ οὕτως * Μηδὲν πυιῶν κατὰ πρόσκλισιν, ἀλλ᾽ εὖ- θείας καὶ ἁδιαστρόφους ἐχφέρων τὰς χρίσεις. id quod rectum non est, sed rectum ferens judicium. Ita enim dicit: Nihil faciens secundum accli- nationem, $éd recta et nen perversa ferens judicia. CAPUT XIII. Dé cauta electione. V, 22-23. Manus cito nemini imporias, neque commuhtiicés pctcatis alienis. Temetipsum castum serva. Ne pustlac bibas aquam, sed modico utere tino propter stomachum tuum εἰ crebras tuas infirmttates. De electionibus etiam disserit, ham ad episco- ΚΕΦΑΔ, IT^ € Περὶ χειροτονίας ἀσφαλοὺς. » Χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθε, μηδὲ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις. Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει,. Μη- κέτι ὑδροπότει, ἀλλ᾽ οἵνῳ ὀλίγῳ χρῶ διὰ τὸν στὀ- µαχόν σου καὶ τὰς πυκνὰς σου ἀσθενείας. » Kal περὶ χειροτονιῶν διαλαµθάνει. ᾿Ἐπισχόπῳ pum scribebat. Quod ait: Cito, id est, non a yàp ἔγραφε, Τὸ δὲ, Ταχέως, olov, μὴ Ex πρώτης prima avt altera statim inquisitione, sed ubi fre- δοκιµασίας fj δευτέρας, ἀλλὰ πολλάκις ἐξετάσας xal queriter ac diligenter inquisieris. « Nequecommu- ἀκριθῶς. « Μηδὶ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτριαις. » nices peécatisalienis: » indignum populo episco- C τὸν ἀνάξιον, λαού μυσταγωχγὸν προχειρίζων. € Σεαυ- pum prefitiens. » Temetipsum castum serva. » τὸν ἁγνὸν «pu. » Περὶ σωφροσύνης αὐτῷ παραγ- De temperantia ei praecipit. Quod si hzecscribit viro adeo sese jejuniis et aqua potu extenuanti, ut inde etiam mgrotaret, quid nos facere oportet, aut quo- nam modo observare ? « Ne posthac bib»s aquam. » Et quare Paulus non sanabat ejus stomachum, qui corporales etiam sanitates operabatur, sed ἀῑδία vult eurn sanari ? Ut monumentum nobis fieret, ne facile offenderemnr, si probi viri infirmarentur; οί υἱ ipse Timotheus per sgritudinem in officio contineretur, ne superbiret. Denique ut nos scire- mus quod cum ejusdem nobiscum essent nature, hona illa opera exercebant quas faciebant : quando- quidem/potuit eum Paulus unica prece sanare, sed omnino non expediebst. Plurima autem in hoc p τοίνυν ἄθρει τὴν χρηµατίζουσαν — Tv refert Chrysostomus. 945 Vide itaque librum quem De ímagínibus agit, et pulcbre admodum videbis que hac in re in eo loco tractata sunt a divino Chrysostomo, in procmiali ut opinor versu. « Séd modico utere vino. » Tanto videl'cet, quan- tum ad salutem opus est: scit enim eliam abun- dantius vinum nocere 45, Hinc autem significat quod rion solo stomacho sgrotabat, sed aliis quo- que éofporis mémbris. | CAPUT XIV. Quod nullum opus sit occultum. V, 94-95. Quorumdam hominum peccata manifesta 45 Ephes. v. 18. γέλλει. El. δὲ ἀνδρὶ νηστείαις καὶ ὑδροποσίαις ἑαυτὸν ἐκτήχοντι, ὡς λοιπὸν καὶ ἀσθενεῖν, γράφει ταῦτα, xl ἡμᾶς χρὴ ποιεῖν; fj πῶς παραφυλάττεσθαι ; « Μηχέτι ὑδροπότει,» Τί δήποτε μὴ ἔῤῥωσεν αὖ- τοῦ τὸν στόµαχον ὁ Παῦλος, ὃς καὶ ἀπὸ τοῦ χρωτὸς Ἰάσεις ἐπετέλε, ἀλλὰ διαίτῃ αὐτὸν θεραπεῦσαι βούλεται ; "Iva ὑπογραμμὸς ἡμῖν γένηται μὴ σκαν- δαλίζεσθαι ἑναρέτων ἀσθενούντων, καὶ ἵνα αὐτὸς ὁ Τιμόθεος καταστέλληϊαι τῇ νόσῳ Tb φρόνημα, καὶ ἵνα γνῶμεν ἡμεῖς, ὅτι τῆς αὐτῆς ἡμῖν φύσεως ὄντες, κατκώρθουν ἆ κατώρθουν. ᾿Επεὶ ἴσχυεν ὁ Παῦλος, μιᾷ εὐχῇι αὐτὸν ἰάσασθαι, ἀλλὰ πάντως οὐ συνέφερε. Πολλὰ δὲ λέγει ὁ Χρυσόστομος εἰς τοῦτο. Την βίθλον ἀνδριάντωνι καὶ tiam εὖ µάλα τὰ ἐν τῷδε τῷ χωρίῳ iv αὐτῇ 02u- µασίως διαιορευθέντα ὑπὸ τοῦ θεοσόφου Χρυσοστό- µου, ἓν τῷ προοιμιαχῷ, ὡς olt, ἔπει. « ᾽Αλλὰ) οἵνρ ὀλίγῳ. » "Όσος πρὸς ὑγίειαν συντελεῖ, Olóe γὰρ τὸν πλείονα xal προσαδικοῦντα, Δηλοτ δὲ ἔνθεν ὅτι οὐ µόνον τὸν στόµαχον ἠσθένει, ἀλλὰ καὶ ἄλλα µέρη τοῦ σώματος. ΚΕΦΑΛ. IA. € Οτι οὐδὲν ἔργον λανθ.νε.. » « Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἶσι 185 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 186 προάγουσαι εἰς κρίσιν, τιαὶ δὲ καὶ ἐπχκολουθοῦσιν. A Sunt pracedentia ad. judicium, quosdam vero et Ωσαύτως xxl τὰ καλὰ ἔργα πρόδηλά ἔστι͵ καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα χκρυθῆναι οὐ δύνανται, 9 Ἐπειδὴ εἶπεν dvo, « MÀ χοινώνει ἁμαρτίαις ἆλλο- ἐρέαις, 2 ὣς Ev ἀντιθέσει ἐπιλύει τὸ εἱρημένον. Τί γὰρ ἂν ὁ Τιμόθεος; El ἀργνοῶ τοῦ Χειροτονουμένου τὰς ἁμαρτίας, μὴ ρα κοινωνός tipi; xal φησι ΄ ε Τι- νῶν ἀνθρώπων πρόδηλοξ slew αἱ ἁμαρται προ- άγουσαι εἷς χρίσιν. » Τοὺς τοιούτους τοιγαροῦν ἂν ἐπιμελῶς ζητήσης, γνώσῃ πάντως. « Tul δὲ καὶ ἐπαχολουθοῦσι, 9 ὮΤουτέσι μετὰ τὴν Χχειροτονίαν ἀκολουθοῦσι. Ταΐς πρώταις μὲν οὖν κοινωνήσεις, ᾽Αμελείας γὰρ τὸ τὰς προδήλους μὴ γνῶναιο Tate subsequuntur. Consimiliter et bona opera ante manifesta sunt : εί ea qua secus habent occultari non possunt. Quoniam antea dixerat : « Ne communices pec- catis alienis, » quasi per objectionem solvit quod dictum est. Quid enim, diceret Timotheus, si ejus qui ordinatur peccata ignorem, numquid eiscommu- nico? et ait : « Quorumdam hominum peccata ante manifesta sunt praecedentia ad judicium. » Talium igitur peccata, si diligenter inquiras,omnino cogno- 8045. «(juosdam vero et subsequuntur.Hoc est, post ordinationem sequuntur.Prioribus ergo communi- caturus esses;negligentiz enim esset quz manifesta δὲ δευτέραις οὖκ ἔτι» οὐδὲν γὰρ παρὰ ct. Οἶδα B sunt non cognoscere. Posterioribus vero non ita,ni- τοιαύτην παρά τινι τῶν ἁγίων ἀναγνὼς ἑρμηνείαν. "uv μὲν, φησὶ, προάχουσιν αἱ ἁμαρτίαι, οὔτο πᾶσίν εἶσι πρόδηλοι * ἔστωσαν τοιγαροῦν καὶ col, Οἷς δὲ ἑπακολουθοῦσι, «ούτος σὺ φυλάξῃ τῷ προορατικῷ ὀφθαλμῷ. Et τι οὖν παρὰ τοῦτο ποιήσεις, κοινωνή- σεις ταῖς ἁμαρτίαις. Ὁ ài µαχκάριος Βασίλειος οὔ- τως ἡρμήνευσεν, ὡς οὐδὲν τοῦ κεφαλαίου πρὸς χει- ῥοτονίαν συντείνοντος. Οἵτινες, φησὶν, αὐτοὶ ἥμαρ- τον, µόνοι τὰς ἁμαρτίας ἔχουσιν ἐπὶ κρίσιν προ. αγούσας. Ὅσοι δὲ xal μετὰ τὸ ἔνθεν πελθετν, ἑτέ- pots καταλελοίπασι Ἀπροφάσεις ἁμαρτιῶν, ὡς Νε- στόριος καὶ ol λοιποὶ αἱρετικοὶ, τούτοις καὶ ἀπελθοῦ- σιν ἐπαχολουθοῦσιν αἱ ἁμαρτίαι. Τῶν γὰρ δι αὐτοὺς σφαλλομένων καὶ ἐκείνος αἱ ἁμαρτίαι λογίζνται, € Ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ καλὰ ἔργα, 9 Τουτέστι, πα- σ ῥᾳπλησίως. Όσα, «φησὶν, εἴρηται περὶ ἁμαρτιῶν, ταῦτα δέξαι xal ἐπὶ τοῖς καλοῖς ἔργοις. Εἰσὶ γὰρ 0i πρόφασις Ὑεγόνασιν ἑτέροις σωτηρίας. Τούτων αἱ κατορθώσεις, καὶ τοῖς τὰ σπέρματα δεδωκόσιν, ὑπολογίζονται. —- « Άλλως, » Τοῦτο περὶ τῶν ἀνοσίων αἱρεσιαρχῶν Φφησιν. Έχουσι γὰρ ἐπακολουθοῦσαν μετὰ θανάτου τὴν ἁμαρτίαν, ἤγουν τὴν ὀλέθριον διδαχ v, Ὦν χατέλιπον ἓν τῷδε τῷ Bp. Ἡ γὰρ ἀπώλεια τῶν ὑπ) αὐτῶν διδαχθέντων, πρόφασις αὗτοῖς γίνεται αἰωνίου χολάσεως. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ’. € Περὶ δούλων ὑπαχοῆς. » « Ὅσοι εἷσὶν ὑπὸ ζυγὸν δοῦλο, τοὺς ἰδίους δεσπότας πάσης Λτιμῆς ἀξίους ἡγείσθωσαν, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ χαὶ ἡ διδασκαλίχς βλασφη- pun. Οἱ δὲ πιστοὺς ἔχοντες δεσπότας, μλ κα- ταφρονείτωσαν, ὅτι ἀδελφοί εἶσιν, ἀλλὰ μᾶλλον δουλευέτωσαν, ὅτι πιστοί εἶσι καὶ ἀγαπητοὶ οἱ τῆς εὐεργεσίας ἀντιλαμθα,όμενοι. Ταῦτα δίδασχε καὶ πα- ρακάλει, Περὶ πιστῶν δούλων διαλέγεται, τῶν ἕἔχόντων ἀπίστους δεσπότας, Ίνα, φησὶ, xal ταῦτα παρχινῇς, « Ίνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. » "Edw γὰρ, φησὶ, διὰ τὸ εἶναι τοὺς δεσπότας ἀπίστους, οἱ πιστοὶ δοῦλοι παρακούωσι xal ἁπαυθαδιάζωνται, πρόφασιν τοῖς οἰκείοις, παβέχουσι δεσπόταις βλασφημεῖν τὸν Χρι- στὸν καὶ τὸ χήρυγµα, ὡς αἴτιον τῆς αὐθαδείας νῶν δούλων γενόµενον. « My] χαταφρονείτωσαν, ὅτι ἆδελ- qot εἶσιν, » Μὴ τὸ εἶναί σε ἀδελφὸν, αἴτιον γινέσθω hil enim prseter te. Scio me apud quemdam sancto- rum hujusmodi legisse interpretationem: quod quo- rum precedunt peccata,hi omnibus manifesti sunt: sint et ergo et tibi: quos autem subsequuntur,hos tu observa prospicientibusoculis. Si quid igitur preter hoc facias,commuuicabis peccatis. Divus autem Ba- silius ita interpretatus est, quasi nihil hujus capitis ad ordinationem pertineat.Quicunque, inquit, ipsi peccaverunt soli, peccata habent ad judicium pre- cedentia ac trahentia. Quotquot autem etiam post- quam binc discesserunt, aliis peccandi occasiones reliquerunt, quemadmodum Nestorius ceterique heretici,hos etiam discedentes subsequuntur pec- cata : 244 nam etiam propter ipsos labentium peccata illis imputantur. « Consimiliter et bona opera. » Hoc est, pari modo. Quicunque, inquit, de peccatis dicla sunt, hzc etiam accipe de bonis operibus. Sunt enim qui aliis facti sunt occasio salutis, horum recta opera ad eos quoque refe- runtur qui semina dederunt.— Alio modo.Hoc de impiis dicit hzresiarchis. Habent enim subsequen- tia post mortem peccata, nempe coctrinam perni- ciosam quam dereliquerunt in hac vita : perditio namque eorum quiab eis edocti sunt,occasio ipsis efficitur teterni supplicii. CAPUT XV. De obedientia servorum. VI, 4, 2. Quicunque su^ jugo sunt servi,suos do- p fhinosomni honoredignos ducunt,ne nomen Deiet doctrina male audiat. Qui vero fideles habent do- finos, ne conlemnani quod fratres sint, sed magis inserviant quod fidelessint ac dilecti qui beneficen- lic partictpes sunt. Hoc doce et exhorta«re. De credentibus servis disserit, qui dominos habent incredu!os. Hac, iuquit, etiam exhortare ut quicunque, etc. « Ne nomen Dei.» Nam siservi credentes,ob id quod domini essent increduli, ob- audirent eis essentque arrogantiores, occasionem darent suis dominis convitia jaciendi in Christum ac predicalionem, tanquam occasio facta esset contumacie servorum. « Ne. contemnant quod fratres sint » Ne propterea,' inquit, quod frater 187 alacri animo, quod fideles sint. Deoque dilecti domini, magis inservias, timori adjungens etiam dilectionem.Quantum enim beneficium recipitisin hoc quoque dominos habeatis fratres, tantum et vos grati sitis, magis inserviendo. Áut quia vice versa beneficium a dominis recipiunt dum aluntur ac vestiuntur. « Sed magis inserviant : » nempe servi. 245 Per hyperbaton enim ponitur. [n me- dio autem locetur, Quod fideles sint ac dilecti, et subaudiendum est, domini. Aut simpliciter ut habet intelligendum est:Qui beneficium recipiunt, hoc est domini, curam habeant ut etiam servis benefaeiant. « Hac doce et exhortare. » Nonsane auctoritate sed leniL:te indiget przceptor. CAPUT XVI. Adversus avaros, et falsos praeceptores. VII, 3-8 Siquis diversam sequitur doctrinam,et non accedit sanis sermonibus Domini nostri Jesu Christi,et eique secundnm pietatem est doctrina, ts inflatus est,nihil sciens,sed lunguenscircaque- Sliones ac verborum pugnas,ez quibus nasciturin- vidia,contentio,blas;hemic suspiciones male,su- Ῥεγυαεαπεα conflictaBones hominum mente corrtp- torum,et qnibusademplaest veritas,qui ezistimant quastum essepietutem. Sejungere ab iis qui ejus- modi sunt.Esl autem quaestus magnus pietas cum animo sua sorte conlenlo. Nihil enim antulimus in hunc mundum, videlicet nec. efferre quidquam possumus : sed habentes alimenta et quibus tega- mur, his contenti erimus. « Diversam sequitur doctrinam : » hoc est,aliam ab ea qua recta e-t. « Et ei qu: secundum pieta- tem est doctrinz. » Quod dixit : Sanis sermonibus, hoc nunc vocat doctrinam secundum pietatem, doctrinam videlicet fidei. « Inflatus est, nihil sciens. » Nam qui ea non novit qua scire oportet, is nihil scit. Qui vero ea quz sana sunt non novit. is sane demoniaca novit. Porro fastus res amica esl ac propria daemonibus. « Circa quastiones ac disputationem pugnas. » Si enim non credas, sed inquiris,necesse est verborum pugnas esse acdis- sentiones rationum.Siquidem quia Christianismus futura promittit, 946 quas oculis demonstrari nequeunt, necessaria est fides.Considera vero quod consultare et inquirereestegrulare. « Dlasphemiz.» Necesse est enim eum qui humanis permittit ratio- nibus divina, et eliam in blasphemias incidere ex qua&stionibus. « Suspiciones malie. » Hoe est opi- niones et adulterina dogmata. « Supervacanee confliclationes. » Morbi pravorumque dogmalum transfusio. Sumitur autem metaphora in voce δια- παρατριθαί, a scabiosis ovibus quz: applicate aliis et attrilze etiam sanas morbo implent. « Qui existi- mant quazstum osse pietatem. » Vides quod etiam pugna verborum turpe lucrum pariun?Nec mirum qui enim verbis contendunt, plures attrahendo discipulos, ex his quistum faciunt, sive lucrum yecuniarum. Fingunt enim pielatem ut per ipsain OECUMENII TRICCJE EPISCOPI sis, contemptus occasionem sumas : sed potius A σοι, 188 φπσὶ, καταφρονήσεως, ἀλλ ἐνθυιούμενον ὅτι πιστοί tici καὶ ἀγαπητοὶ θε2ῦ οἱ δεσπότα:, μᾶλλον δούλευε, μιγνὺς τῷ φόθρ xal τὴν ἀγάπην. Ὅσον γὰρ εὐηργέτησθε ἀδελφοὺς ἔχοντες τοὺς δεσπότας, τοσοῦτον xal μεις εὐχάριστοι γίνεσθε ἐν τῷ μᾶλλον δουλεύειν. ὮἩ ὅτι ἀντευεργετούμενοι παρὰ τῶν δε- σποτῶν, διὰ τοῦ τρέγεσθαι xal ἐνδύεσθαι. « )λλλὰ μᾶλλον δουλευέτωσαν * 0 τουτέστιν οἱ «ολοι, Καθ᾽ ὑπερθατὸν γὰρ κεῖται, Διὰ µέσου δὲ, Οτι πιστοί εἷσι καὶ ἀγαπητοὶ, » καὶ προανπακωστέον, ol δεσπό- ται. H ἁπλῶς, ὥσπερ κεῖται, νοητέον τὸ, « Οἱ τῆς εὐεργεσίας ἀντιλημθανόμενοι, & τουτέστιν͵ ol δεσπότχι οἱ φροντίζοντες τοῦ εὐεργετεῖν τοὺς δούλους. « Ταῦτα δίδασκε καὶ παρακάλει. » Οὐκ ἄρα αὐθεντίας, ἀλλὰ p "eoenwlas χρήζει ὁ διδάσκαλος. ΚΕΦΑΛ. IG". « Κατὰ φιλοχερδῶν, καὶ ψευδοδιδασκάλων. » « Et τις ἑτεροδιδασκαλει, καὶ μὴ προσέρχεται ὑγιαίνουσι λόγοις τοῖς τοῦ Κυρίου ἡμῶν "Ingo! Χριστοῦ, καὶ τῇῃ κατ εὐσέδειαν διδασκαλίᾳ, τετύφωται μηδὲν ἐπιστάμενος, ἀλλὰ νοσῶν περὶ ζητήσεις καὶ λογοµαχίας, ἐξ ὦν Υίνεαι φθόνος — fot, βλασφημία, ὑπόνοαι πονηραὶ, διαπαρατριθαὶ διεφθαρµένων ἀνθρώπων ᾖτὺν νοῦν, καὶ ἀπεστερημένων τῆς ἀληθείας, νοµιζόντων πορισμὸν εἶναι τὴν εὐσέδειαν. ᾿Αφίστασο ἀπὸ τῶν τοιούτων. Ἔστι δὲ πορισμὸς μέγας ^ εὐσέ- θεια µμετὰ αὑταρχείας Οὐδὲν γὰρ εἰσηνέγχαμεν εἰς τὸν κόσμον, δηλονότι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα. Εχοντες δὲ διατροφὰς καὶ σκεπάσµατα, τούτοις ἄρχεσ- θησόµεθ:. « Ἑτεροδιδασκαλεῖ, » τουτέστιν, ἕτερα παρὰ τὰ ὀρθὰ διδάσκει. « Καὶ τῇ κατ εὐσέδειαν διδασκαλία. » Ὃ εἶπεν, » Ὑγιαίνουσι λόγοις, » τοῦτό φησι, » Καὶ τῇ xat, εὐσέθειαν διδασκαλίᾳ, » τὴ τῆς πἰστεῶς δηλον- ότι. « Τετύφωται μηδὲν ἐπιστάμενος, » Ὁ Tie uà εἰδὼς ἃ δει εἰδένχε, οὐδὲν ἐπίσταται. 'O δὲ τὰ ὑγιῆ μὴ ἐπιστάμενος, δηλονότι τὰ ὀχιμονιώδη ἐπίσταται. Φίλον δὲ τοῖς δαίµοσι xal οἰκεῖον ὁ τῦφος. « Περὶ ζητήσεις καὶ λογοµαχίας. » ᾿Εὰν γὰρ μὴ πιστεύῃς, ζητεῖς δὲ, ἀνάγχη λογομαχίας εἶναι καὶ στάσεις λο- γισμῶν, ᾿ἘΕπειδὴ γὰρ ὁ Χριστιανισμὸς τὰ μέλλοντα ἐπαγγέλλεται, οὐκ ἔστι δὲ ταῦτα ὀφθαλμοῖς ἐπιδετ- ξαι, ἀνάγκῃ πίστεως χρεία. Όρα δὲ, ὅτι τὸ ζητεῖν νοσεῖν ἐστι, « Βλασφημίαι. » ᾿Ανάγχη γὰρ τὸν D λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις τὰ Χατὰ θεὸὺν ἐπιτρέποντα, xai PAaegnpetv ἐκ τῶν πτήσεων. « Ὑπόνοιαι πο- νηραί. « Oiov* δόξαι, καὶ δόγματα νόθα, « Διαπα- ῥατριθχί. » Τῆς νόσου τῶν κχχῶν δογμάτων μετάδο- σις, ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ψωραλέων προδάτων. Πα- ρατριθόµενα vào, νόσου πληροῖ καὶ τὰ ὑγιαίνοντα, « Νομιζόντων πορασμὸν εἶναι τὴν εὐσέδειαν. » pie ὅτι xxl αἱ λογομα χίαι καὶ αἰσχροχέρδειαν τεἶκτουσιν ; Εἰχότως. El γὰρ μαθητὰς πλείονας οἱ λογομάχοι ἐπισυρόμενοι, ἐκ τοὔτων χρηματίζονται πορισμὸν, οἵον, χρημάτων —xépioc ([ὐποχρίνονται γάρ εὐσέ- θειαν, ἵνα δι αὐτῆς ἐρανίζωνται) * α ᾿Αφίστασο ἀπὸ τῶν τοιούτων. » JUx εἶπε, Συµπλέκου τοῖς τοιούτοις καὶ ἀντιμάχου, ἀλλ € ᾿᾽Αϕίστασο, Ὁ μετὰ µίαν καὶ 189 θευτέραν νουθεσίαν. ᾿Ανθρώπως ἕνεκα µαχοµένους, πότε δυνήσῃ πεῖσαι ; ᾿Αδιορθώτους τοίνων ὄντας ἐκτρέπου. « Ἔστι δὲ πορισμὸς μέγας, » Οἱ μὲν οὖν iv τοὐτῷ τὴν εὐσέρεαν ὑποχρίνονται, ἵνα πρόφασιν πορισμοῦ καὶ κέρδους λάθωσιν. Ἐστι δὲ ἀληθὲς χέρδος, αὐτὴ καθ ἑαυτὴν d εὐσέδειά, xal ταῦτα τὰ αὑτάρκη , Έχασα, καὶ μὴ περισσεύουσα ἐν τοῖς σαρχικοῖς. 'H ὅτι κέρδος ἑστὶν ἡ εὐαέδεια, ἐὰν καὶ ἡμεῖς μὴ πλειόνων ἐφιέμεθα, ἀλλὰ τῃ αὗταρ- xti στοιχῶμεν. « Οὐδὲν γὰρ εἰσηνέγχαμεν εἷς τὸν κόσμον. » El οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν, xal οὐδὲν ἐκθάλ- λοµεν, τις χρεία τοῦ ἔχειν ὑπὲρ τὴν χρείαν ; 0 Ἔχοντες à διατροφας, » Τοσαῦτα, φησὶν, ἐσθίειν χρὴ, ὅσα θρέψαι ἀρκει, οὐχ ὅσα τρυφὴν ἐμποιῆσαι * xal τοσαῦτα cxexacÜnvat καὶ tTowrta, COMMENT. IN EPIST. 1 AD TIMOTH. γὰρ χρημάτων À congerant. « Sejungere ab iis qui ejusmodi sunt.» 190 Non dixit:Implicare talibus et e diverso contende, sed, Sejungere postuna metalteram admonitionem. Quando enim persuadere poteris hominibus qui pecuniz gratia pugnant? Cum igitur incorrigibiles sint devita illos. « Est autem quastus magnus. » Illi quidem in hoc fingunt pietatem αἱ quiestus et lucri ansam accipiant. Verum autem lucrum est ipsa pietas in semelipsa, et heec habens quie salis sint, ei non qua exuberent in rebus temporalibus. Aut quod lucrum est ipsa pietas, si nos quoque non plura petamus, sed in sufficientia persistamus, ε Nihil enim intulimus in hinc mundum Si nihil intulimus, nec quidquam efferemus, quorsum ha- ὡς *hvg bere cupimus ultra necessaria? «Sed habentes γύµνωσιν σκεπάσαι, οὐχ ὅσα θρῦψιν ἐμποιῆσαι καὶ alimenta.» Tantum, inquit, edere oportet quantum βλακείαν τοῖς φορὸῦσι. Τοῦτο γὰρ τὸ τῆς tpognc xai salis sit. ad alendum, non quantum provocet ad τῶν σχεπασµάτων δηλοτ. delectationem. Et tot ac talibus operiri oportet. qua nuditatem tegant, non que delicias inducant ac mollitiem afferant. Hoc enim designat nomen alimenti ac tegumenti. « Οἱ δὲ βουλόμενοι πλουτεῖν, ἐμπίπτουσιν εἷς πειρασμὸν καὶ Ἠπαγίδα καὶ ἐπιθμίας µπολλὰς ἀνοήτους xai ᾖβλαθερὰς, αἴἵτινες µβυθίζουσι τοὺς ἀνθρώπους εἷς ὄλεθρον xal ἀπώλειαν. ῬΡίζα γὰρ πάντων τῶν καχῶν ἔστιν dj φιλαργυρία, f τινες ὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν ἀπὸ τῆς πίστεως, καὶ ἑαυτοὺς Ἠπεριέπειραν ὀδύνις πολλαῖς. Σὺ δὲ, d ἄνδρωπε τοῦ Θεοῦ, ταῦτα φεῦγε, Δίωκε δὲ δικαιοσύνην, εὐσέθειαν, πίστιν, ἀγάπην, μονὴν, πραότητε, ᾽Αγωνίζου τὺν καλὸν ἀγῶνα τῆς πἰ- στεως, Ἐπιλαθοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς, slc ἣν καὶ ἐκλήθης xal ὡμολόγησας τὴν καλὴν ὁμολογίαν Ἐνώπιον πολλῶν μαρτύρων, » Οὐ τοὺς καλῶς τῷ πλούτῳ χρωμµένους λέγει, ἀλλὰ τοὺς ἐπιθυμοῦντας αὐτόν. ὍὉ δέ γε ἔπιθυμων, οὐκ ἂν ἑτέρῳ µεταδοίη, ἵνα μὴ τὰ τῆς ἐπιθυμίας αυτῷ ἑλαττωθείη. « Καὶ ἐπιθυμίας πολλάς. » ᾿ἘΕπιῤῥέων γὰρ ὁ πλοῦτος, xal τὸ δυνατὸν ἔχων, clc ἐπιθυμίας ἀτόκους ἐξάχει. « Βυθίξουσι τοὺς ἀνθρώπους, » Εἰς τὸ μηδὲ ἀνανηφαι ἔτι. « ᾽Απεπλανήθησαν, ο Ἐπι- σκοτεῖ γὰρ ἡ φιλαργυρία τῷ τῆς ψυχῆς ὄμματι, xal οὖκ ig βαδίζειν ὀρθά. « Καὶ ἑαυτοὺς περιέπειραν. ν ᾽Αχανθῶν γὰρ δίχην, d φυλαργυρία, τὰς χεῖρας τοῦ προσφαύοντος αἱμάσσειν ποιεῖ. « ᾿Οδύναις πολλαῖς. » Οὐ µόνον, φησὶν, εἷς τὰ περὶ θεὸὺν ἐμποδίζει τὸ θέλειν πλουτεῖν, ἀλλὰ καὶ σωματικῶς κατάπτετχι αων ἐραστῶν, φροντίσι, καὶ ἀγρυπνίαις, xal φόδοις αὐτοὺς περιπείρων. « Σὺ δὲ, ὦ ἄνθρωπε τοῦ θεοῦ. » Μέγα τὸ ἀξίωμα. Ηάντες γὰρ ἄνθρωποι καὶ δοῦλοι θεο», μάλιστα δὲ ol δίκαιοι, οὗ κατὰ τὸν τῆς On- µιουργίας λόγον µόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν τῆς ol- κειώσεως. € Ταῦτα φεῦγε, » ᾽Αμϕότερα μετὰ ἔπι- τάσεως Οὐκ εἶπε γὰρ, Τοῦδε μὲν ἀπόστηθι, τῷδε δὲ πβόστηθι, ἀλλὰ, Φεῦγε καὶ δίωκε. « Δίωχε ὃδι- καιοσύγην. » Ἐν τῷ μὴ πλέον ἔχειν τῶν ζωαρκῶν, € Εὐσέδειαν. » Τὴν iv δόγµασι. α Πίστιν. » Tiv χωχγὶς ζητήσεων. « ᾿Αγάπην, » Τὸ τῆς πίσνεως ἕκ- Tovov, τὴν πρὸς θεὺὸν xal ἀνθρώπους, Καλὴ ὃξ ὁ τάτις τοῦ λύγου,. "Amo μὲν γὰρ πίστεως, ἀγάπη τίκτε- VI, 9-19. Ceterumqui volunt ditesccre,incidunt in. (entationem el laqueum et cupiditates multas stultas ac noxias, que demergunt homines in ezitium et interitum. Siquidem radic omn'um malorum est studium pecunie, quam quidam dum appetunt, aberraverunt a fide et seipsos im- plicuerunt doloribus multis. Tu vero,o homo Dei, hec fuge: prosequere autem justitium, pietatem, ὑπο- C charitatem, patientiam, 947 mansuetudinem. αγία bonum cerlamen fidei, apprehende vitam Glernam, ad quam et vocalus es el. professus es bonam professionem coram multis testibus. Non de his loquitur qui recte divitiis utuntur, sed de illis qui ipsas concupiscunt, Nam qui con- cupiscit, nequaquam alteri tradere posset, ne sibi deessent qua desiderat appeltus. « Et cupidi- tates mullas. » Affluentes enim diviti: nimiaque potentia ad absurdas impellunt cupiditates. « De- mergunt homines.» Ne amplius valeant emergere ς Aberraverunt.» Obtenebrat enim studium pecu- nie oculum anima, nec recta sinit incedere. « Et seipsum implicuerunt., » Siquidem studium pecu- D niz spinarum in mo-!um stringentis manus cruen- lare facit. « Doloribus multis. » Non solum inquit, in his quze Dei sunt impedimento est vclle ditescere, sed et corporaliter lacessit amatores, curis, vigiliis, ac lerrorihus ipsos transfigens. « Tu vero, o homo Dei. » Magna dignitas. Omnes namque homines, eliam servi Dei sunt, maxime tamen justi : non tantum ratione creationis, scd el ratione proprietatis ac familiaritalis. « lc fuge : prosequere. » Utrumque epitasim habet. Neque enim dixit : Áb illo quidem discede, huic vero adhzre : sed, Fuge et prosequere. « Prose- quere autem justitiam. » Ne plus hahcas quam vite satis sit. «Pietatem. ο In dogmatis, «Fi:.!'em.» Quz cst sine quastionibus. « Charitatem. » Qus a fide producitur, qua erga Dcum est et homines. . 194 OERCUMENII TRICC/Z EPISCOPI 192 Est autem bonus ordo sermonis. Nam a fide ork--A τει * ἀπὸ δὲ ἀγάπης, ὑπομονή. Ἡ 9: ὑπομονή 6 tur charitas, a charitate vero patientia, patientia autem cum per viam graditur, mansuetos facit. « Bonum certamen fidei. » Certamen vero fidei et in his consistit que dicta sunt, et in ferendis viriliter afflictionibus. Ac protinus sequitur retri- butio hujusmodi certaminis, vita scilicet eterna, « Λά quam vocatus es. » Quisquis enim venit ad baptismum, ad hanc vocatur. « Bonam profeseio- nem.» Professionem maxime dicit eam qua fit in baptismo, quando profi'emur nos renuntiare dia- bolo, ascribi autem et credere Christo. *4S CAPUT XVII. Proceptum horrore plenum de pura obedientia uaque in finem. B VI, 13-16. Procipio tibi in conspectu Dei qui vi- — vificat omnia et Jesu Christi qui teslatus est sub Pontio Pilato bonam confessionem, ut serves pra- ceptum immaculatum, irreprehensibile, usqne ad apparitionem Domini nostri Jcsu Christi, quam temporibus suis ostensurus est ille beatus et solus princeps, Rex regnantium et Dominus dominan- tium, qui solus habet immortalitatem, lucem ha- bitans inaccessam, quem nemo vidit hominum neque videre polest : cui honor et imperium sem- pilernum. Amen. Rursum Deum adducit in testem, et terrorem addens, et discipulum firmiorem reddens, quod eum qui in testem adducitur habeat in mente. « Qui viviificat omnia. » [d etiam exhortalio esl ad pericula. Nam si Deus, inquit, omnia producit in vitam, cur pro fidecerlamiua subire horremus? Et quod ad hoc exhortetur, ex eo manifestum est quod sequitur, Jesu Christi qui testatus est sub Pontio Pilato. Si enim Dominus tulit testimonium sive martyrium, quare nos recusamus et cuncta- mur? « Qui testatus est sub Pontio Pilalo. » Tes- latus est per ea qua& fecit quod ipse esset Christus Filius Dei. Ita habet Clemens septimo Informalio- tum. « Bonam confessionem.» Quam vocat bonam confessionem? Eam per quam confessus est, ginigmatice tamen, quod Deus esset. Si quidem cum dixisset Pilatus, Num rex es tu? Ego, in- quit,ad hoc natus sum. « Praeceptum immacula- tum. » Hoc est : Neque dogmatum neque vite macula aspersum. « Usque ad apparilionem. » U:que ad ex'remum, inquit, tuum spiritum. Ita tamen non dixit,sed quo vehementius ipsum exci- laret, apparitionis Domini meminit et admiranda glorie. 149 « Temporibus suis. » Hoc est con- ven entibus, praefinitis. Ne ergo contristeris quod jam facta non fit. « Ille beatus. » Hzc de Filio dicta sunt : nam qui ad judicium veniet, is et presentiam ostendet : quod si Pater ad judicium non veniel s d Filius,de eu qui venturus est hec dicta sunt. Ille beatus imo ipsa beatitudo. Apud ipsum enim fugit meror et dolor. Hic etiam potens est et bonus rex. Non crgo timenti sunt illi terreni. « Et solus potens. » Übicunque de βαδίζουσα, modou; mow7, « Τὸν xxÀóv ἀγώνα τῆς πίστεως. » Ὁ Oi τῆς πίστεως ἁγὼν, τά τε εἰραμένα, καὶ τὸ ἐν πειρασµοῖς ἀνδρεῖον. Kal εὖθφως ἡ ἀν- τίδοσις τοῦ τοιούτου αγῶνος, ἡ αἰώνιος ζωή. « Εἰς ἣν, φησὶ, ἐκλήθης. » Πᾶς γὰρ εἰς βάπτισμα ἑρχόμενος, sic ταύτην καλείται. € Thy καλὴν ἁμολογίαν. » Ὁμολογίαν μᾶλλον, τὴν iv τῷ βσπτίσµατι λέγει, ὅταν ὁμολογῶμεν ἀποτάσσεσθαι μὲν τῷ διαθόλῳι συντάσσεσθαι Gb καὶ κι- στεύειν τῷ Χριστῷ. ΚΕΦΑΛ. 12. « ΠἩκραγγελία φοθερὰ περὶ καθαρᾶς ὑπαχοῆς ὄχρι τέλους, » « Παραγγέλλω σοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωο- ποιοῦντος τὰ πάντα, καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ µαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίυ ἨΠιλάτου τὴν καλην ὁμολογίαν, τηρΏσαίΥ σε τὴν — bvvolhv ἄσπιλον, ἀνεπίληπτον, µέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ Κυρίου ἡπῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἣν καιροῖς ἰδίοις δείξει ὁ µακάριος καὶ µόνος δυνάστης, ὃ βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν Ἁνριευόντων, ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, ὃν εἶδεν οὐδεὶς ἀνθρώπων, οὐδὲ ἰδεῖν δύναται, 'Q τιμὴ καὶ κράτος αἱ- ώνιον, Αμήν, » Πάλιν τὸν Θεὸν ποιεῖται μάρτυρα, αὔξων τε τὸν φόδον, xal ἀσφαλέστερον ποιῶν τὸν μαθητὴν, τῷ τὸν μαρτυρηθέντα ἔχειν ἓν νφ. « Τοῦ ζωοποιοῦντος τὰ πάντα. Τοῦτο καὶ πρὸς κινδύνους beri παρά- χλησις. El γὰρ ὁ θεὸς, φησὶ, ζωογονεῖ τὰ πάντα, τί πεφρίκαµεν τοὺς ὑπὲρ πίστεως ἀγῶνας ; Καὶ ὅτι εἰς τοῦτο προτρέπει, ὅπλον ἐκ τοῦ ἐπομένου, ε Τησοῦ Χριστοῦ τοῦ µαρτυρήσαντος ἐπὶ Ἠοντίου Πιλάτο, » El γὰρ ὁ Δεσπότης ἐμαρτύρησε, διὰ τί ἡμεῖς dva- δαλλόμεθα: « Toà µαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίου Πι- Ἱάτου. 9 ἘΕμαρτύρησε γὰρ δι ὤὦν Έπραττεν, ὅτι αὐτός ἔστιν à Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Οὕτως ὁ Κλήμης £v ἑθδόμῳ € Ὑποτυπώσεων. » € Την xaÀny ὁμολογίαν, » Ποίαν λέγει καλὴν ὁμολογίαν ; Ἐν f$ καὶ αἰνιγμχτωδῶς, ὡμολόγησε μέντοι εἶναι θεός. Ei- πόντος γὰρ τοῦ Πιλάτου, αἱ βασὶλεύς- ἐστιν, εἶπεν, ᾿Εγὼ εἰς τοῦτο γεγένηµαι, € Τὴν ἐντολὴν ἅἄσπιλον. » p Τουτέστι, Μήτε δογμάτων, μήτε βίου κηλίδα προσ- τριδόµενον, α« Μέχρι τῆς ἐπιφανείας. » Μέχρι, φησὶ, τῆς ἐσχάτης σου ἀναπνοῆς. Αλλ' οὕτως μὲν obx εἶπεν. Ὅπως δὲ αὐτὸν διεγείρῃ µειζύνως, τῆς ἔπι- φανείας ἐμνήσθη τοῦ Κυρίου, καὶ της δόξης τῆς φρικτῆς. s ἣν Χχιροῖς ἰδίοις. » Τουτέστι, τοῖς προσ- ᾖχουσι, "τοῖς ἀφωρισμένοις, Mi τοίνυν λυποῦ, ὅτι μὴ ἤδη γέγονεν. « Ὁ µακάριος. » Ταῦτα περὶ τοῦ Υἱού εἴρηται. Τὴν γὰρ παρουσίαν ὁ ἐρχόμενος δει- xvótt, EL δὲ ὁ Πατὴρ οὐχ. ἄξει, ἀλλ’ ὁ Yos, ἐπὶ χρίσιν, περὶ τοῦ ἐρχομένου ταῦτα εἴρηται. € 0 µακάριος, » à αὐτομαχαριότης. Παρ αὐτῷ γὰρ ἀπέδρα πᾶσα λύπη xai ὀδύνη. Οὗτος καὶ δυνάστης. καὶ ἀγαθὺς βασιλεύς. Οὐ φοδητέον οὖν τοὺς ἐπιγείους. « Καὶ μόνος δυνάστης. » Ενθα ἂν ἀκούῃς περὶ μιᾶς τῶν τριῶν ἁγίων ὑποστάσεων, ὁ μόνος τόδε fj τόδε, µη 193 COMMENT. IN EPIBST. I 4D TIMOTH. 194 spe ἀντιδιαστολὴν δέχου τὸ εἱρημένον τῶν ἄλλων A uma trium personarum audieris hoc ant illud, ne ύο, ἀλλὰ περὶ τῶν μὴ ὄντων μὲν, λογοµένων δὲ θεῶν. "làn γὰρ vOv περὶ τοῦ Υοῦ ταῦτα λέγων, ἅπερ ML καὶ περὶ Πατρὸς χαὶ περὶ Πνεύματος εἴρη- Ὁ μόνος, εἶπεν, « Ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν. » πῶς, φησὶ, περὶ τοῦ Θεοῦ ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, ὁπότε καὶ ἄγγελοι καὶ du γαὶ καὶ δαίμονες ἔχουσιν ἀθανασίαν ; Ὁ οὖν λέγων, « Ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, 9 περὶ θεοῦ, E ἀφαιρεῖται τῶν εἱρημένων τὴν ἆθανα- σίαν, f ψεύδεται. Kal φαμεν, ὅτι οὗτοι περὶ ov ὁ Mire ox ἔχουσιν ἀθανασίαν, ἀλλὰ μετέχουσιν αὖ- χάριτι τοῦ μόνου ἀθανάτου φύσει. Ὑπὸ Θεοῦ μή αὗτοῖς τοῦτο δεδώρηται. Θεὸς γάρ ἐστιν οὗ πάν- τες µετίχαοµεν, ὥσπερ τῶν ἄλλων τῶν πρὸς τὸ χρεῖετον νοουµένων, οὕτω δὲ καὶ ἀθανασίας. « dux οἰκῶν ἀπρόσιτον. » Ὁ ὢν αὐτοαθανασία, καὶ φῶς τὸ ἀπρόσιτον, dox τόπφ περιείληπται ; ς. Ἆρα ἄλλο τὸ φῶς xal ἄλλο αὐτὸς ; Καὶ μὲν αὐτοφῶς ἐστιν Oo: ὅτι καὶ ὅταν µέγα τι φθέγξααθαι βουληθῶμεν, xoowazt) ) γλώσσα ; ᾽Απρόσιτον δὲ, ᾧ οὐδεὶς προσελ- δετν ὃ ὀύναται διὰ τὴν ἄγαν λαμπρότητα, € Ov. εἶδεν οὐδεὶς ἀνθρώπων, » Οὐδὲ γὰρ τοῦ Yloo τὴν θεότητα εἶδέ τις, ὥσπερ οὐδὲ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύ-- µατος. Κατὰ γὰρ τὴν σάρκα ὡράθη, » Ὦ «wu καὶ χράτος. » El ἡ cwn αὐτοῦ καὶ τὸ κράτος αἰώνιον ἔστχι, πάντως xal ἡ ἐπιφάνεα αὐτοῦ. Ὑπέσχετο γάρ’ « Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ) ὑμῶν [sli] πάσας τὰς tuxéoac, » ΚΕΦΑΑ. 1Η. « Πλουσίων ὁδηγία ἐπὶ τὴν ὅὄντως ζωήν. » « Τοῖς πλουσίος, ἐν τῷ υὺν αἰῶνι παράγγελλε μὴ ὑψπλοφρονεῖν, μηδὲ ἠλπικέαι ἐπὶ πλούτου ἀδηλότητι, ἀλλ’ dv τῷ tp τῷ ζῶντι, τῷ παρ- έχουτι ἡμῖν πάντα πλουσίως sl; ἁπλλαυσιν, ἆἄγα- θοεργεῖν, πλουτειν iv ἔργοις καλοῖς εὐμεταδό- τους εἶναι, χοινωνικοὺς, ἀποθησαυρίζοντας ἑαυτοῖς θε- µέλιον χαλὸν elc τὸ µέλλον, ἵνα ἐπιλάθωνται τῆς αἰωνίου ζωης. ο Εἰσὶ γὰρ καὶ ἄλλοι πλούσιοι, ἀλλ᾽ οὖκ iv τῷ αἰωνι τούτῳ. Οἱ ὄντως πλουαιοι, οἱ δίκαιοι δηλαδή, « Mà ὑψπλοφρονεῖν, » φησίν. Οὐδὲν Ya οὕτως, ὡς χρή- µατα, φυσᾷ καὶ μετεωρίζει, € Ἐπὶ πλούτου ἀβηλό- hoc dictum accipias ad discrimen aliarum duarum, sed deillis qui non *unt et tamen dicuntur dii. Ecce ergo nunc de Filio loquens, quz alibi et de atre dixit et de Spiritu: Solus dicit. « Qui solus habet immortalitatem. » Quomodo de Deo dicit quod solus habet immortalitatem, cum et angeli et anime ac demones habeant immortalitatem ? Cum ergo de Deo dicit : Qui solus habet immortalita- tem, aut ab illis quos diximus, aufert immortali- tatem, aut mentitur. Et dicimus quod hi de quibus est sermo non habent immortalitatem, sed ipsam parlicipant, gratia illius qui natera solus est immortalis. Nam a Deo hoc ipsis datum eet. Deus enim est a quo omnes participamus, quemadmo- B dum et alia, ad id quod prestantius est comparata, ita et immortalitatem. « Lucem habitans i inacces- sam. » Qui ipsa est immortalitas el lux inaccessa, num putas loco circumscriptus est * Num aliud e:t lux et aliud ipse ? Atqui ipsa lux est. Vides quod dum etiam magnum aliquid dicere volumus, lingua impotens efficitur? Inaccessa vero dicitur, ad quam nemo ob veh mentem splendorem potest accedere, « Quem nemo vidit hominum. » Neque enim Filii divinitatem quispiam vidit. quemad modum neque Patris aut Spiritus : nam secundum carnem visus est. « Cui honor et imperium. » Si honor ipsius et imperium sempiterpum eril, omnino eliam ap- paritio ipsius. Promisit namque : « Ecce eso vo- C biscum sum omnibus diebus 46. ο 950 CAPUT XVIII. Deductio divitum ad veram vitam. V1,17-19.His quiin presentiseculo divites sunt, pracipe ne el«to sint animo, neque spem ponant in incertis diviliis, sed in Deo vivente qui praebet no- bis omnia a[fatim ad fruendum, ul benefaciant, ut divites sint operibus bonis, ut faciles sint ad impa- tiendum,libenler communicantes, recondentes sibí ipsis fundamentum bonum in posterum, ul appre- hendvnt vitam eternam. Sunt namque et alii divites, at non in presenti seculo, qui vere divites sunt, justi videlicet. « Ne elato sint animo. » Nihil enim sque inflat ac elatum reddit animum atque pecunia et possessio- τητι, 5 "Opa πῶς αὐτοὺς, xal ὡς ἀνοήφους ὀνώθάλ- D-nes. « In incertis divitiis. » Vide quomodo ipsos λει. Τίς γὰρ ἐπὶ ἀδήλῳ ἐλπίζει ; α Αλλ’ ἐν τῷ θιῷ. ν 'O γὰρ ti; Bw ἐἑλπίζων οὖκ ἔπαβεται, qno. σ Td παρέχοντι ἡμῖν πάντα πλουσίως. » Αὐτὸς γὰρ, ὅσον tic αὐτὸν fixe πάντα χοινὰ προὔθη-ε xal ἄφθονα, οὐρανὸν, γην, ἀέρα, ζωὴν, τροφάς. Αλλ’ ἡ πλεον- εξία λαθοῦσα συνεργὺν τὴν δυναστείαν, πολλὰ τῶν κοινῶν ἐσφετερίσατο xal ἐποίησεν ἴδια. « Ἡλαστεῖν £v ἔργοις xaÀotc. » El πλοῦτον ζητεῖς, τὸν ὄντως ζήτει, τὸν οὖκ ἄδηλον, .Ποῖον δὴ τοῦτον ; Τὸ &yafo- εργεῖν, Φφῄσὶν, εὐμεταδότους εἶναι, τοῦτο τὸ "τῶν ρημάτων. « Κοινωνικούς, » Τουτέστι πράους, προσ- πνεῖς, ἀτύφους, συγχαταθατικούς, α ᾿Αποθησα»- 46 Matth. xxvni, 39. etiam tanquam insensatos calumnietur. Quis est c nimqui sperat in incerla re ? « Sed in Deo. » Nam qui in Deo sperat, non effertur. « Qui praebet nobis omnia affatim. » Ipse etenim quantum ad se attinet omnia omnibus communiter proposuit, etiam abunde, celum, terram, aera, vitam ali- menta, Sed avaritia, sumpto simul potentatus auxilio, multa αυ erant communia sibi vindica- vit, ac propria effecit. « Ut divites sint in operibus bonis. » Si divitias queis, veras quaere, et non incertas. Quzenam ille sunt? Bona, inquit ope- rari, facilem esse ad imparliendum, hoc enim 495 OECUMENII TRIGCUE EPISCOPI 196 pecuniarum est. « Libenter communicantes. » Hoc A ρίζοντας ἑαυτοῖς. » Ofov, ἀποτιθεμένους, φησὶ, θεµέ- est mansueti, lenes, tumore carentes, sese demit- tentes, « Recondentes sibiip-is.»Hoc est, reponen- tes fundamentum bonum. Ubi bonum est funda- mentum, omnia secura sunt et firma. « Ut appre- hendant vitam selernam. » Propter hanc sane vitam recondendum est bonum fundamentum. Quomodo autem hoc esse poterit * Si in hac vita bonis operibusincumbendo, reponamus nobis ipsis λιον καλόν. Ἔνθα δὲ xc 6 θεμέλιος, πάντα pu xai βέδαια. « "Iva ἐπιλάδωνται τῆς αἰωνίου ζωῆς. 9 Ἆραά διὰ ταύτην τὴν ζωὴν 65: ἀποθησαυρίζειν τὸν θεµέλιον. Πῶς ὃ) ἂν εἴη τοῦτο» Ei διὰ τοῦ εὖ ποιεῖν ἔνταυθα, ἀποθώμεθα ἑαυτοῖς τῆς ζωης ταύτης τὸν θε- μέλιον καὶ τὴν ἀσφάλειαν. Ἡ γὰρ τῶν ἀγαθῶν ἔργων πρᾶζις, ἦν καὶ θεµέλιον ὠνόμασε, τὴν ἀπόλανσιν bel- νης προξενῆσαι δύναται. vite hujus fundamentum. Bonorum namque operum aclio, quam et fundamentum nominavit, illius fruitionem reconciliare potest. 951 VI, 20-21. Ο Timothee, depositum ser- — « "o Τιμόθεε, τὴν παρα [κατα] θήχην φύλαξον, ἐκ- va, devitans profanas vocum vanilates et oppo- τρεπόµενος τὰς βεθήλους κενοφωνίας, xal ἀντιθέσεις sitiones falso dicte scientie, quam nonnulli pro- τῆς ψευδωνύμου Ἰνώσεως, fiw τινες ἐπαγγελλόμενοι, ficientes circa fidem aberraverunt. Gratia sit te- περὶ τὴν πίστιν ἠστόχησαν. Ἡ Ὑάρις μετὰ σοῦ. cum. Amen. Αμήν.» « Depositum serva. » Praeceptum, inquit, Dei — « Τὴν παρα [κατα]θήχην φύλαξον. » Τὴν ἐντολὴν, quod per me tibi proposuit. Aul gratiam Spiritus B qnoi, τοῦ θεοῦ, ἣν δι᾽ ἐμοῦ σοι παρέθετο * ἢ τὴν χάριν quam per ordinationem accepisti. « Devitans pro- τοῦ Πνεύματος, y διὰ τῆς χειροτονίας ἐδέξατο. « Ἐκ- fanas vocum vanitates. » Impuras, nocentes. Vo- ᾖτρεπόµενος τὰς βεθήλους Χενοφωνίας. » Τὰς ἄχα- cum autem vanitates, id est, vaniloquia. Estitaque θάρτους, τὰς µιαράς. Κενοφωνίας, δὲ, τὰς µαταιολο- et vocum vanitas sive inanitas, qua non est pro- µγΥίας, Apa οὖν ἔστι xal χενοφωνία ob βέδηλος, Ὁ fana. Beatus autem Joannes recenliores admoni- δὲ µαχάριος Ἰωάννης τὰς νεωτέρας παρχινέσεις üones dixit vocum novitates, legens ut videntur χαινοφωνίας εἶπε, διὰ τῆς αι διφθόγγου τὸ και καινοφωνίας per αι diphthongum in prima. « Et γράφων, ὡς ἔοιχε. « Kal ἀντιθέεις. » Άρα ἔστιν oppositiones, » Et sane objeciio aliqua ad quam ἀντίθεσις πρὸς ἣν οὔτε ἀποχρίνασθαι χρὴ, διὰ τὴν respondere non oporleat propter absurditatem. ἀτοπίαν. « Τῆς ψευδωνύμου Ὑνώσεως. » Ὅταν γὰρ « Falso dicte scientia. » Übi enim non fuerit fides, πίστις μὴ f, γγῶσις οὐκ ἔστιν. 'H δὲ εἶναι δοχοῦσα, non est scientia, sed quie videtur esse, mendax est. ψευδής ἐστιν. « 'Ἡ τινες ἐπαγγελλόμενοι. ν Τὴν deo- « Quam nonnclli profitentes: » mendacem, inquit, δοµένην φησὶ καὶ νόθον γνῶσιν. Ἴσως γὰρ edv et adulterinam scientiam. Siquidem erat fortassis τινες γνῶσιν ἐπαγγελλόμενοι τὴν ἀπὸ λογισμῶν ἀνθρω- nonnulli profitentes scientiam humanis rationibus πίνων εὑρεθεῖσαν, ἥτις ἐναντία τῇ πἰστει καθέστηχε. Καὶ inventam, quz fidei opposita est : et manifestum C δήλον 85 ὦν περὶ τὴν πίστιν ἐναυάγησαν. » Καὶ χάρις ex eo est, puod circa fidem naufragium fecerunt. « Gratia sittecum. Amen. » Omnium sigillum sive signaculum ipsi precatur, nempe Dei gratiam, a qua bonum omne et datur el conservatur, Finis, divino favente auxilio prioris ad Timo- theum Epistolo. Scripta est a Laodicea, que melrepolis Phrygise et Pacatiane. μετὰ σοῦ. ᾽Αμήν. Τὴν σφραγῖδα πάντων ἐπεύχεται αὐτῷ, τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἀφ᾿ fj, καὶ δίδοται πᾶν ἀγαθὸν xal φυλάττεται. « Τέλος σὺν Θθεῷ τῆς πρὸς Τιμόθεον πρώτης Ἐπι- στολης. » Ἐγράφη ἀπὸ Λαοδικείας, ἥτις ἐστὶ µητροπολις Φρυγίας τῆς Πακατιανῆς, YIIOOEZIX ΤΗΣ ΠΡΟΣ TIMOGEON ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΡΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM POSTERIORIS EPISTOLA AD TIMOTHEUM. 959 Hanc ab urbe Roma Scribit. Occasio vero D ἍΤαύτην ἀποστέλλει ἀπὸ Ῥώμης, Ἡ Ob πρόφασις Epistole hec fuit. Cum hiquiuna cum apostolo pe- τῆς Ἐπιστολης, αὕτη * Τῶν συναποδηµούντων τῷ 197 Παύλῳ xztsÀetpávtov αὐτὸν, βουλόμενος ὁ στολος ἐλθεῖν Τιμρθεον πρὸς αὐτὸν, γράφει τὴν Ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ÓnÀot αὐτῷ μνημονεύειν αὐτοῦ τὸ τῆς εὐσεθείας καὶ της τῶν προγόνων αὐτοῦ πίστεως, Έπειτα δηλοῖ, ὅτι οἱ ἀπὸ ᾿Ασίας, ὤν ἐστι Φρύγελος καὶ Ἑρμογένης, ἀπεστράφησαν αὐτὸν ὀρωντες αὐτοῦ τάς ἁλύσεις. Μόνῳ δὲ ᾿Ονησιφόρῳ μαρτυρεῖ σπουδὴν 'Ππλείστην, καὶ τοῦτον ἀπεδέξατο ἑλθόντα εἰς τὴν Ρώμην καὶ προσείναντα αὐτῷ. Παραγγέλλει δὲ αὐτὸν, παραιτεῖσθαι τὰς μωρὰς ζη- τήσεις, διὰ τὸ ἐξ αὐτῶν γεννᾶσθαι µάχας. Καὶ áo Ὑμέναιος χαὶ Φιλητὸς οὕτως ἐχτραπέντες, παρ- έθησαν τὴν ἀλήθειαν, λέγοντες ἀνάστασιν ἤδη εγονέναι͵ xal. τινας ἀνατρέπουσι * μᾶλλον οὖν παραινεῖ αὐτῷ προσέχειν ἑαυτῷ xal τῇῃ διδασκαλίᾳ, καὶ εἰδένχι µε, ὅτι ἓν ἐσχάτοις καιροῖς ἔσονται ἄν- θρωποι φίλαυτοι xxl φιλήδονοι μᾶλλον Ἡ φιλόθεοι, προθλέποντα 0$ μᾶλλον ταῦτα, ἀσφαλίζεσθαι τοὺς λαοὺς µή τις ἐξ αὐτῶν ἁπατηθῃ. Καὶ εἰς τὰ Tn δὲ, καὶ tl; την τῆς διδασκαλίας ἀκρίθειαν πολλὰ προ- τρεμάµενος αὐτὸν xal σηµάνας τὸν χαιρὸν τῆς &va- λύσεως ατού ἑνστῆναι καὶ μέλλειν σπένδεσθαι καὶ μαρτυρεῖν, ἐνετείλατο αὐτῷ ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν ταχέως, κοµίζοντα τὸν φαιλόνην κχὶ τὰ βιθλία. Πχρῄνεσε δὲ αὐτῷ ᾽Αλέξανδρον τὸν yaÀxéa φυλάττεσθαι, ὡς πολλὰ κατὰ ἐνδειξάμενον αὐτῷ, καὶ οὕτως τελειοῖ τὴν Ἐπι- στολήν. eEOAQPHTOY. Τί δή ποτε δευτέραν γράφει πρὸς Τιμόθεον Ἐπι- COMMENT. IN EPIST. 1i AD TÍMOTH. 198 ἸΑπό- A regrinabantur reliquissent ipsum volens Apostolus ut Timotheus ad ipsum veniret, scribit Epistolam. Et primum quidem indicat ei quod memor sit tum pielatis ipsius, tum fidei progenitorum ejus.Deinde significat quod hi qui ab Asia erant, inter quos Phrygelus erat et Hermogenes, aversati ipsum fue- rant, visis cjus catenis. De solo Onesiphoro strenue fert testimonium * et hunc susceperat, cum ille Romam venisset et apud se mansisset. Precepit autem ul siullas devitel questiones, eo quod ab ipsis pugnz oriantur. Siquidem Hymenzus et Phi- letus aversi veritatem reliquerunt, dicentes jam factam esse resurrectionem, et quosdam subverte- runt. Magis ergo exhortatur ut sibiipsi attendat et B doctrine, ac sciat quod in extremis temporibus erunt homines sui amantes, et voluptatum potius quam Dei : cumque hzc amplius futura prospiciat, populos munial ne quis ab illis seducatur. Mul- tumque exhortatus ipsum, tum de his qua ad mores pertinent, tum de illis que doctriuz diligen tiam respiciunt, ubi etiam tempus sus resolutio- uis significavil instare, 206 futurumque esse ut immoletur el inarlyrium ferat : precipit ut cito ad se venial, deferens penulam ei libros. Admonet quoque ipsum ut Alexandrum zrarium caveat, ut qui se multis malis affecerit, et ilaconc:udit Episto- lam. THEODORETI. Quam ob causam scribit alleram ad Timotheum στολήν ; Εἶπεν ἓν τῃ πρώτῃ, ᾽Ελπίζω ἐλθεῖν πρὸς σὲ (; Epistolam ? Dixerat in priori : Spero me bresi ven- τάχιον. Οὐκ ἠδυνήθη ἀπελθεῖν. "δη γὰρ κατείχετο ὑπὸ Νέρωνος, ᾿Έδει οὖν, ἀντὶ τῆς παρουσίας, γράμματα Υοῦν πέμψαι, ὁμοῦ μὲν τὸ μὴ ἆλθεῖν πατραμυθούµενον, ὁμοῦ δὲ, πιῤῥωννύντα τὸν Τιμόθεον, οὕτω τῇ φροντίδι τῆς ᾿Εκκλησίας ἐγχεχρονικότα. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ B. ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. «α. ᾿Έπαινος τῆς Τιμοθέου πίστεως, καὶ προτοπὴ ὑπομονῆς, xavà τὸ πρέπον tf χάριτι, ἐν fi xal αὐτός φησι διακαρτερεῖ πάσχῳν. € « 8. Περὶ τῆς ἁρμοζούσης µεταδόσεως τῶν θείων δογμάτων. » « 1 . Περὶ τῆς ἀφρόντιδος iv. τῷ νῦν βίῳ πολιτειας, ἐπὶ ταῖς ἀπόνοις τροφαῖς. » « ὃ). Περὶ τῆς elc Χριστὸν πίστεως καὶ ὑπομονῆς, ἐπ᾽ ἐλπίδι ζωῆς. » « t'. Περὶ θείας διδασκαλίας xal βίου καθαροῦ καὶ εἶρη- νικοῦ, xal κατὰ τῶν ἑναντίων, ϱ ες. Πρόῤῥησις περὶ κακίας ἀνθρώπων πλεοναζούσης, ἀπατηλῆης ἐλεγχομένης. » e C. Προτροπὴ τῆς ἑαυτοῦ µιµήσεως BE ἐναντίου τοῖς φαύλοις, iv ὑπομονῇῃ Oto. » & ». Περὶ τῶν καινοτομησάντινν, olg ἀντιτάττει τὸν Τίµοθεον. » «6, Περὶ τῆς ἑαυτοῦ μελλούσης ἀναλύσεως, ἐπὶ Odin αἰωνίᾳ, » lnrum : non potuit autem proficisci: jam enim tenebatur a Nerone. Opus ergo fuit, ut pro prz- sentia litteras saltem mitte1ef : simul quidem ut consolaretur, eo quod non veniret : simul etiam ut Timotheum confirmaret in Ecclesi: cura deten- tum. 254 POSTERIORIS AD TIHOTHEUM EPISTOLA CAPITA. 1. Commendatio fidei Timothei, εἰ exhortatio ad tolerantium juxia id quod gratiam decet, in qua et ipse seipsum perdurare tolerando dicit. 2. De conveniendi truditione divinorum dogma- tum. 9. Deconversutione inprosenti vita sine anzieta- te: de alimentis quae citra laborem proveniunt. 4. De fide in. Christum, et tolerantia ob spem vila. 5. De divina doctrina el vita pura ac pacifica, elium erga adversprios. 6. Vaticinium deabundantehominum malitia, per fucum reprehensibilem. 7. Exhortatio ul se imitentur, opponendo se per- versis in tolerantia propter Deum. 8. De his quinova moliebantur,quibus Timotheum opponit. 9. De futura. suiipsius resolutione ad clernam gloriam. 199 OECUMENT TRICCUE EPISCOPI 200 ΠΑΥΛΟΥ ΔΠΟΣΤΟΔΟΥ H ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ B ΕΠΙΣΤΟΛΗ "PAULI APOSTOLI AD TIMOTHEUM EPISTOLA SECUNDA PRO(EMIUM. 9585 I, 1. 2. Paulus apostolus Jésu Christi per voluntatem Deisecundum promissionem vilg quo est in Chrislo Jesu, Timotheo dileclofilio : gratig, misericordia, par a Deo Patre et Christo Jesu Domino nostro. Apostolus, inquit, sum ob permissam vitam qui est in Christo Jesu, hoc est, per Christum danda. « Secundum promissionem vitze. » Ne mihi, ait, prae- sentia pericula commenores : ab his promissa vita procedat. Quandoquidem ergo promissa est in fu- turo eam quere. In exordio autem de suis afflictio- nibus ipsum consolatur. Me, Inquit, creavit Domi- nus Deus apostolum, id una decernente etiam Christo, ut promissam zlernam vitam hominihus predicarem. - « Dilectio filio. » Contingit enim filium esse, non tamen dilectum. Quod si admo- dum probus non esset, nequaquam et filius esset et dilectus, maximeque Pauli. « Gratia, miseri- cordia. » Hzc etiam prius, et nunc quoque ipsi precatur. CAPUT. I. vommendalio fidei Timothei, et exhortatio ad 1ole- rantiam, juría id quod gratiam decet, in qna et ipse seipsum perducare tolerando dicit. I, 9-6. Gratiam habeo Deo cuiservio a majori- bus cum pura conscientia, quod citra ullam in- lermissionem faciam de te mentionem in preca- ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ, e Παῦλος ἁπόστολος ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ διὰ θελή- µατος Θεοῦ κατ ἐπαγγελίαν ζωῆς τῆς iv Χριστῷ Ἰησοῦ Τιμοθέῳ ἁγαπητῳ τῷ τέχνῳ, Χάρις, ἔλεος, εἰρήνη, Πατρὸς καὶ Χριστοῦ Ιησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. » ᾽Απόστολος εἶμι, φησὶν, ἐπὶ τῇ ἐπηγγελμένῃ ζωῃ τρ οὔσῃ tv Χριστῳ Ἰησοῦ, τουτέστι, διὰ Χριστοῦ Ἰησοῦ δαθΏναι μελλούσῃ. « Κατ ἐπαγγελίαν ζωης. 0 M uot, φησὶ, τοὺς ἐνταῦθα κινδύνους εἴπῃς * οὗτοι γὰρ τὴν ἐπηγγελμένην ζωὴν αἰώνιον τἶκτουσιν. "Enel οὖν ἐπηγγελται, ixet αὐτὴν ζήτει, φησίν, Ἐκ προοιµίων O2 ὑπὲρ τῶν ἑαυτοῦ πειρασμῶν τοῦτον παραμυθεῖται. ᾽Απόστολόν µε προεθόλετο, φησὶν, ὁ Δεσπόιης θεὺς συμψηφισαµένου καὶ τοῦ Χριστοῦ, ὥστε µε τὴν ἐπαγγελθεῖσαν αἰώνιον ζωὴν τοῖς &v- θρώποις κηρῦξαι, ---α ᾽Αγαπητῷ τέχνῳ » [GEOAQP.) Ενι γὰρ εἶναι τέχνον, οὐ μὴν ἀγαπητόν. Ei μὴ fv δὲ σφόδρα ἑνάρετος, οὗ ἂν ἣν xal τόκνον, καὶ ἀγαπητὸν, καὶ µάλιστα Παύλου. € Χάρις, ἔλεος, » ' Otto καὶ πρὀ- τερον, ταῦτα καὶ νῦν αὐτῷ ἐπεύχεται. KEPAA. A. Επαινος τῆς Τιμοθέου πίσπεως, καὶ προτροπὴ ὑπομονῆς, κατὰ τὸ πρέπον τῇ χάριτι, iv ᾗκαὶ αὐτὸς φησι δια- καρτερεῖν πάσχων. » « Χάριν ἔχω τῷ θεῷ ᾧ λατρεύω ἀπὸ πραγόνων ἐν καθαρᾷ σὐνειδήσει, ὡς ἀδιάλειπτον ἔχω τὴν περὶ go) μνείαν ἓν ταῖς δεήἠσεσί µου υμκτὸς καὶ tionibus meis ποσα dieque, desiderans le videre, ᾳ pias, ἐπιποθῶν σε ἰδεῖν, μεμνηµένρς σου τῶν memor lacrymarum tuarum, ut gaudio replear : commonefactus quao in te est fidei non simulate, quo: habitavit primum ín avia tua Loide eb matre (ua Eunica : certus uutem sum quod etium in te. Quam ob causam commone[acio te, ut .suscites donum Dei quod est in te per impositionem ma- nuum mearum. 2506 Videsdilectionis magnitudinem?Gratias,in- quit, agoDeo quod tui memorsim.Hecestvehemens dilectio, qnando gloriatur quispiam de eo quod hunc diligat. « Cum pura conscientia. » Quomodo cum pura conscientia, cum Christum ab initio ignoraret ? Ostenditquod nullius mali sibi conscius fuerit. Nam si Ecclesiam persequebatur, ex Dei zelo persequebatur, non humana aliqua causa : δακρύων, ἵνα χαρᾶς πληρωθῶ. Ὑπόμνηαιν λαµ- θάνων τῆς ἓν col ἀνυποκρίου πίστεως, ἵἥτις ἐνῴχῃσε πρῶτον iv «fj uáppq σου Λωΐδι, καὶ τῇ µητρί σου Εὐνίκῃ * πέπεσμαι δὲ, ὅτι καὶ dv col. Av ἣν αἰτίαν ἀναμιμνήσχω σε ἀναζωπυρεῖν τὸ χάρισμα τοῦ Θεοῦ, ὅ ἐστιν ἐν aol διὰ τῆς ἐπιβέσεως τῶν χειρῶν μου, » Ὁρᾶς ἀγάπης ὑπερθολήν ; Εὐχαριστῶ, φῃσὶ, τῷ θεῷ ὅτι µέμνημαί σου. Τοῦτό ἔστιν ἀγάπη, ὅταν τις ἔγκαλ- λωπίζηται ὑπὲρ τοῦ τόνδε φιλεῖν, « Ἐν καθαρᾷ συν ειδήσει.ν Πῶς ἓν καθαρᾷ συνειδήσει ; ὅπου γε ἡγνόειτὸν Χριστὸν ἐξ ἀρχῆς ; Δείκνυσιν ὅτι οὐδὲν πονἠρὸν ἑαυτῷ σύνοιδεν. El γὰρ καὶ ἐδίωχε, κατὰ ζήλον ἐδίωχε, καὶ οὐ κατὰ ἀνθρώπινον λογισμὸν, ὡς οἱ πολλοὶ διὰ δόξαν, αἷ- ρεσιν συνιστῶντες, οἵ συνοίδασι πολλὴν τὴν σαθρότητα. $01 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 202 Καλῶς δὲ αυνίστησιν ἑαυτὸν, ἵνα καὶ τὸ ἀγαπᾷν τὸν A quemadmodum multi qui glorie cupiditate ducti Τιµόθεον δείξῃ ἀληθεύων, καὶ μὴ ἀφίλου λάδι δόξαν, wi ἀπελθὼν πρὸς ἀὐτὸν, καὶ ταῦτα ὑποσχόμενος. « Ὡς ἀξιάλειπτον, Ἐπειδὴλ ἁδιάλειπτον. « "Ev ταῖς ἀεήσεσί µου. » Οὐχ ἁπλῶς µέμνημαι, ἀλλ' Ev ταῖς ὀεήσεσι καὶ νυκτὸς καὶ Ἡμέρας. « ᾿Επιποθῶν σε ἰδεῖν, Οὐχοῦν, φποὶ, τοιαύτης ἡδονῆς ἐἑκὼν ἆμαυ- τὸν ἀπεστέρησα. Φιλεῖσθαι γὰρ ἄξιος ὑπάρχεις, διά τε τὰ δάχρυα, διά τε τὴν σὴν καὶ τὴν τῶν προγόνων αίστιν. Ὅρα δὲ, οὐ βούλεται, αὐτὸν ἐκ προοιµίων λυ- πῆσα ὡς μὴ ἐρχόμενος, ἀλλ᾽ ἐλπίδα δίδωσι τοῦ ἰδεῖν αἰτόν, Πρὸς τῷ τέλει δὲ, τὸ μὴ ἴδεῖν αὐτὸν ἔτι ἐν σαρχὶ δηλοῖ, εἰπών * « ᾿Εγὼ γὰρ ἤδη σπένδοµαι.» Ἡ δὲ τις αὕτη * Χάριν, qnolv, ἔχω τῷ θεῷ, ἐπειδή σου µέμνημαι, ἐπιποθῶν σε ἰδεῖν, ἵνα χαρᾶς πληρωθω, Ῥγθδίτῃ statuunt, magna imbecillitatis sibi con- scii, Et recte seipsum commendat, ut etiam in di- ligendo Timotheo ostendat se non esse fallacem, neque ejus quem non diligeret captare gloriam, cum ad eum profectus non esset; licet antea id promisisset. «Quod citra ullam intermissionem.» Quod absque intermissione, « In precationibus meis. Non vulgari, ait, modo memini, sed in pre- calionibus,et nocte ac die.«Desiderans te videre.» Nequaquain igitur tanta voluptate me voluntarie privavi.$532Dignus enimes qui ameris,tum prop- ter tuas lacrymas, tum propter tuam ac majorum tuorum fidem.Animadverte autem quod nolit in exordio eum contristare quasi non sit venturus, Εἶτα διὰ qécou * & Μεμνημένος σου τῶν δακρύων, » B sed potius tribuit spem videndise: juxta finem vero E(zx ἵνα μὴ δόξι εἰκῃ φιλεῖν, λέγει xal τὴν al- insinuat, quod non sit eum amplius in carne vi- slav, surus, dicens: « Ego enim jam delibor, » sive immolor. Est autem hic ordo : Gratiam habeo Deo quoniam tui memini, desiderans te videre, ut gau- dio replear. Deinde qux in medio relicta sunt : « Memor lacrymarum tuarum. » Postmodum, ne lemere amare videatur, addit et causam. | « Μεμνημένος σου, φησὶ, τῶν δακρύων. Ίσως κα Memor lacrymarum. tuarum.» Fortassis enim Eo χωριζόµενος i00 Παύλου οὕτως ἤλγει, ὡς καὶ adeo dolebat eo quod a Paulo separatus esset, ut ὀαχρύειν. Τὸ δὲ ὑπερδατὸν, « ᾿Ἐπιποθῶν σε ἰδεῖν ἵνα eliam lacrymaretur.Est autem hyperbaton. « Desi- χάρᾶς πληρωθῶ, » ὡς τῆς θέχς µόνης χαρᾶς πληρω- deranste videre ut gaudio replear,» tanquam ipse τιχῆς ὑπαρχούσης. « 'Avumoxoltou πίστεως. » Ἔμε- aspectus gaudio repleat. « Fidei non simulata. » μνήμην σου, φησὶν, ἓν ταῖς προσευχαῖς µου, ὑπο- Cui, inquit, mentionem feci in precibus meis, μιμνησκόµενος τῶν τε δακρύων σου xal τῆς àvo- admonitus tum lacrymis tuis, tum fide non simu- ποχρίτου πίστεως. « Πρῶτον iv τῇ μάμμῃ σου. » lala. «Primum in avia tua.» Aliud encomium quod "Allo ἐγκώμιον * ὅτι οὔτε ἐξ Ἑλλήνων τὸ πρὸς neque ex Grecis a materno genere ortus eraf, sed μητρὸς Ὑένος dv, ἀλλ᾽ ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευχότων (, €X Judzis qui eliam in Christum credebant. Porro Σρισῷ. 'O δὲ τούτου πατὶρ Έλλην ὢν, διὰ τὸν cum pater ejus Grecus esset, metu Judaeorum φόδον «uv Ἰουδαίων περιετµήθη. « Καὶ ivch un- Circumcisus est. «Et matre tua.» Majorum enco- τρίσου. » Τὰ τῶν , προγόνων ἐγκώμια, ὅταν μὲν καὶ mia,quando et nos illorum sumus participes, ad ἡμεῖς αὐτῶν µειέχωµεν,, εἷς δόξαν piv γίνεται. gloriam nobis proveniunt:si vero ab eis alieni ὅταν δὲ μὴ, κατακρίνει μᾶλλον ἡμᾶς, Οὗτος δὲ µετεῖχε, sumus, magis nos condemnant : hic autem parti- « Ἠέπειαμαι γὰρ, «φησὶν, ὅτι xal iv gol. » El- ceps erat. « Certus autem sum, quod etiam in χότως οὖν ἀγωπόκριτον ταύτην ἔχεις, ὡς ἄνωθεν τε- {θ. » Merito igilur honc habes non simulatam, θεμελιωμένην xal σαλεύεσθαι οὐκ. ἔχουσαν. « Δι ἣν Πἱροίθ superne fundatam, et αυ conculi non pos- αἰτίαν. » Επειδὴ ταῦτά σοι σύνοιδα, φηαίν, .« 'Ava- Sil. « Quam ob causam. » Quouiam hzc in te esse ζωπυρεῖν τὸ χάρισμα. » Χαρίσματος Tv πνευματικοῦ ΠΟΝΙ. « Ut suscites donum Dei. » Spirituale rece- ἠδιωμένος, .xal συµθουλεύει αὐτῷ τοῦτο σφοδρότερον perat donum, et suadet ut illud animi promptitu- xi ἐνεργέστερον ἀποτελεῖν διὰ προθυµίας, διὰ mpo- dine, attentione et vigilantia efficiat vehementius σοχῆς, διὰ νήψεως, Τὰ γὰρ ἑναντία τούτων .ἀπο- el efficacius. Nam horum contraria languidum μαραϊνει αὐτὸ, ὡς ἀλλαχοῦ φησι’ « Τὸ πνεύμα μὴ illud reddunt quemadmodum alibi dicit : « Spiri- αθέννωτει » — « Διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν pov. » p tum. ne exstinguatis!. » — « Per impositionem Ἆμα γὰρ αὐτῷ χεῖρας ὁ Παῦλος ἐπέθηχε χειροτονῶν manuum mearum. » Simul enim ut Paulus illi ἐπίσκοπον. xal χάρισμα ἐπῆλθεν ἐπ᾽ αὐτῷ, εἷς ση- manus imposuit ordinans ipsum episcopum, do- µείων «olnsw, el διδασκαλίαν, εἷς προστασίαν τῆς num quoque in eum supervenit ad signorum Ἐκκλησιας. operationem, ad doctrinam et ad presidendum Ecclesise. « Οὐ γὰρ ἔδωκεν . ἡμῖν ὁ .θεὸς πεῦμα δειλίας, — 1,7.0.Non enim dedil nobis Deus spiritum timi- ἀλλὰ δυνάµεως, xal ἀγάπης, xal σωφρονισμοῦ. ditatis,sed potentie ac dilectionis et sobrietatis.Ne Μη οὖν ἐπαισχννθις τὸ µαρτύριον τοῦ Κυρίου igilurtepudeat lestimonii958 Domininostri neque ὁλῶν, μηδὲ ἐμὲ τὸν δέσµιον αὐτοῦ. ᾽Αλλὰ συγ- mei qui sum vinctus illius : sed particeps eslo af- κακοπάθησον τῷ. Εὐαγχελίῳ, κατὰ δύναμιν Θεοῦ fliclionum Evangelii juxia potentium Dei, qui τοῦ σώσαντος ἡμᾶς, καὶ καλέσαντος κλήσει ἁγία, salvos fecit nos el. vocavit vocatione sancta, non ! ] Thess. v, 19. PATROL. GR. CXIX. 7 203 OERCUMENII TRICGAE EPISCOPI 204 secundum operanostra,sed secundum propositum Α o) κατὰ τὰ ἔργα ἡμῶν, ἀλλὰ κατ’ Ἰδίαν πρόθεσιν xa et gratiamqua dota est nobis per Christum Jesum χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν ἓν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων ante tempora aterna. Quomodo autem suscitabo donum Dei? Si virili- ter ad tentationes etaffectiones permanseris. «Non enim nobis dedit Deus spiritum timiditatis, » Est enim est spiritus sive donum timiditatis, quem- admodum in libris Regum ait : Et cecidit super illos spiritus timiditatis, ubi utile omnino erat timere.Sed potentis,inquit, donum datum est no- bis. « Potentis». » Quz est adversus tentationes. « Dilectionis. » Qui est erga fratres. 4 Sobrieta- tis. » Circa rectam vitam. Im his autem omnibus inferenda etiam est a nobis animi promptitudo. Ne igitur te pudeat testimonii Domini nostri.» Mul- ti homines miserrimi, dispensationis mysterium juxta humanas rationes investigantes, pudorem esse dicunt si Dei Filium crucifixum esse predi- carent, ignorantes quid prestitum sit per crucem et mortem Domini. Te igitur ne pudeat, inquit, testimonii sive martyrii,hoc est passionis Christi, sed libere predica. « Neque mei qui sum vinctus illius. » Neque te pudeat quod eum qui vinctus est habeas przeceptorem.Si enim Christus ob cru- cem non erubuit, neque ego ob vincula. « Sed particeps esto afflictionum.» Nec solum te non pu- deat,verumetiam una mecum particeps esto affli- ctionum : hoc est,Si et te oporteat hujusmodi pati propter Evangelium, ne formides. Nam hoc supe- αἰωνίων, » Πῶς δὲ ἀναζωπυρήσω τὸ Ὑάρισμα τοῦ θεοῦ; ᾿Εὰν στῆς πρὸς πειρασμοὺς Ὑενναίως. € Ob γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν πνεῦμα δειλία. » "Ev γὰρ xal πνεῦμα, oiov χάρισμα δειλίας, ὡς iv ταῖς Βασιλείαις φησί * Καὶ ἐπέπεσεν im! αὐτοὺς πνεῦμα δειλίας, ἔθνα συμφέρει πάντως τὸ δειλιᾷν * ἀλλ ἡμῖν, qnot, χάρισμα δυνά- µεως δέδοται. « Δυνάμεως. » Τῆς πρὸς πειρασμούς. ᾿Αγάπης, » Τῆς πρὸς τοὺς ἀδελφούς. « Σωφρονι- σμοῦ. » Περὶ βίον ὁρθόν. "Eo' ἅπασι δὲ τούτοις, xal ἡμᾶς συνεισεχτέον τὴν προθυµίαν. « Μὴ οὖν ἔπαι- σχυνθῆς τὸ μµαρτύριον τοῦ Κυρίου ἡμῶν. » Πολλοὶ τρισάθλιοι ἄνθρωποι λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις τὸ xarà τὴν οἰκονομίαν ἐξετάζοντες µαστήριον, αἰσχύνην εἶναι λέγουσιν, cl τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ σταυρωθέντα κηρύξαιεν, ἀγνοοῦντες τί κατωρθοῦτο διὰ τοῦ σταν- poo καὶ τοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου. Σὺ οὖν, φποὶ, μὴ ἐπαισχυνθῖς τὸ μαρτύριον, τουτέστι, τὸν σταυρὺν, τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ κήρυσσε παῤῥησίφα. « Μηδὲ ἐμὲ τὸν δέσµιον. ν Μηδὲ, ὅτι ἔχεις δέσµιον διδάσκαλον͵ ἐπαισχυνθῃς. El γὰρ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐπῃσχύνθη τὸν σταυρὸν, οὐδὲ ἐγὼ τὰ δεσμά. «e )λλλὰ συγκαχοπά- θησον. » Καὶ μὴ ἐπαισχυθῆς µόνον, αλλὰ xal συγ- κακοπάθησον μετ ἐμοῦ τουτέστιν, El δέοι xal σὲ τοιαῦτα παθεῖν διὰ τὸ Εὐαγγέλιον, μὴ δειλιάσῃς. Τοῦτο γὰρ Ἰνίξατο xai ἄνω ἔνθα φησὶν, Ob γὰρ ἐλάθομεν πνεύμα δειλίας, ἀλλὰ δυνάµεως. ἆ Κατὰ rius quoque innuit,ubi ait :Non accipimus spiritum C δύναμιν θεοῦ. Εἶτα καὶ προτρέπει αὐτόν. Mi γὰρ timidilatis,sed potestatis. « Juxta Dei potentiam.» Deinde etiam exhortatur illum.Non enim propria, inquit, potentia vales sustinere afflictiones, sed Deus hujusmodi dedit dabitque potentiam, tu modo id afferas ut in hoc promptus sis. « Qui salvos fecit nos.» Ad hzc probationes recenset de divino auxilio ac potentia,quz id efficit ut viriliter loleremus afflictiones et injurias. Salvos, inquit, fecit nos de morte peccati, et vocavit nos vocatio- tionesanctacum obsurdesceremus: non quod digni essemus vocatione, 259 sed ipse suo proposito et gratia hoc effecit. Qui igitur, inquit (nam lizc est sentenlia), dum inimici essemus ita erga nos fuit affectus, multo magis cum amici facti simus, et οἰκείφ, φηαὶ, δυνάµει ἔχεις καχοπαθῆσαι; Ὁ θεὸς τὴν τοιαύτην ἔδωχέ τε καὶ δώσει δύναμιν * c0 µόνον τὸ προθυµηθῆναι εἰσάγαγε, « Τοῦ σώσαντος ἡμᾶς. » Εἶτα καὶ τῆς συμπράξεως τοῦ θεοῦ xai τῆς Ouvd- εως, τῆς φέρειν γενναίως ποιούσης τοὺς πειρασμοὺς καὶ τὴν κακοπάθειαν, λέγει τὰς ἀποδείξεις. ᾿Ἔσωσεν ἡμᾶς, φησὶν, ἔκ τοῦ θανάτου τῆς ἅἁμαρτίς, καὶ ἐχάλεσεν ἡμᾶς κλήσει ἁγίᾳ, ἀποσκιρτῶντας, οὖκ ἐπειδὴ ἄξιοι ημεν τῆς κλήσεως, ἀλλ αὐτὸς οἰχείᾳ προθέσει καὶ χάριτι τοῦτο πεπο[ηχεν. 'O οὖν, φησὶ τοῦτο γὰρ τὸ ἀποτέλεσμα), ἐχθροὺς ὄντας οὕτω δι- τεθεικὼς, πολλῷ μᾶλλον Φφίλυις Ὑεγονόσι xal. ὑπὲρ αὐτοῦ κακοπαθεῖν βουληθεῖσι, δώσει δύναμιν εἰς τὸ περιγενέσθι, « Καὶ χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν ἐν pro eo affligi cupiamus. potentiam dabit ut ad vir- D Χριστῷ. » Δείχνυσιν ὅτι τὸ δοθηναι ἡμῖν χάριτι τὴν tutes evadamus. « Et gratiam qnc data est. nobis per Christum. » Ostendit quod salutem nobis dari per Chrisium (nam £v capitur pro àà,id est,in,prop- terJantea prefiguratum erat ante tempora terna. 1,10-14. Manifesta est autem nuncper apparitio- nem SalvatorisnostriJesuChristi,qui mortem qui- dem abolevit , vitam autem in lucem produxit ac smmortalitatem per Evangelium, in quod posi- tus sum ego precco et apostolus ac doctor gen- tium : quam ob causam eliam nec patior, atta- men non erubesco. Novi enim cui crediderim, ceriusque sum qnod polens sil depositum meum éustodire ín illum diem. Formam habeto sanorum σωτηρίαν διὰ τοῦ Χριστοῦ (τοῦτο λέγει ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ), προτετυπωµένον Ἡν ἄνωθεν πρὸ χρόνων αἰωνίων, ’ « Φανερωθεῖσαν δὲ νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτηρος ἡμῶν ἍΛ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, καταργήσαντος μὲν τὸν θάνατον Φφωτίσαντος δὲ ζωὴν καὶ ἀφθαραίαν διὰ . το Εὐαγγελίου, εἰς ὃ ἐτέθην ἐγὼ κήρυξ καὶ ἀπόστολος xal διδάσκαλος ἐθνῶν, δι ἣν αἰτίαν καὶ ταῦτα πάσχω, ἀλλ οὐκ ἔπαι-- σχύνοµαι. Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστυχα, καὶ πέπει- σµαι, ὅτι δυνατός ἔστι τὴν παραθήχην µου φυλάξαι εἷς ᾖἐκείνην τὴν ἡμέραν. Ὑποτύπωσιν 205 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 206 ἔχε ὑγιαιγόντων λόγων v παρ ἐμοῦ ἤκουσας ἓν πίστει A sermonum quos a me audisti per fidem et chari- xi ἀγάπῃ vp iv Χριστῷ Ἰησοῦ. Thv καλὴν παραθήχην tatem qua est in Christo Jesu. Egregium deposi- φύλαξον διὰ Πνεύματος ἁγίου τοῦ ἐνοικοῦντος ἓν fum servato per Spiritum sanctum qui inhabilat ἡμῖν. o» tn nobis. "Hón μὲν πάλαι τὸ σωθῆναι ἡμᾶς προετετύπωτο, Jam quidem olim prefiguratum erat nos salvos Ww ὃξ ἐκ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν fleri, nunc vero ex incarnatione Salvatoris nostri θεοῦ, Ἰέγονε χαταφανέ, Ἡ Xo τοιαύτη βουλὰ Dei factum est manifestum. Siquidem hujusmodi τοῦ θεοῦ, τὸ σωθηναι τὴν κόσμον διὰ τῆς πιστεως, Dei voluntas, ut mundus per fidem salvus fieret, v)» καὶ οὐκ ἄλλοτε γέγονε καταφανής. « Καταργή- nunc εἰ non antea manifestata est. « Qui mortem σανιος μὲν τὸν Üávatov. » T4 τὴν ἁμαρτίαν συγ- quidem abolevit :» peccatum sane condonando, et χωρῇσαι, καὶ ἀνάτασιν δωρήσασθαι. « Φωτίσαντος Tesurreclionem tribuendo. «Vitam autem in lucem ὃ ζωήν, } Τουτέστι͵ φανερώσαντος. Αξία δὲ τῆς produxit : » hoc est, manifestavit. Est autem φωτί- ζωῆς ἡ λέξις. € Διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, » φησί, Δι ζει vox optime conveniens vite. « Per Evange- αὐτοῦ γὰρ Jj τε αἰώνιος ζωὴ καὶ ἡ ἀνάστασις δήλη lium. » Nam per ipsum et vita cterna et resurre- Tipowew. « El; ὃ ἑτέθην ἐγώ. » Πρῶτον μὲν τὸ ὃν Clio manifesta facta est. « In quod positus sum. » λέγει, ἔπειτα xal τοῦτο αἰνίτεται, ὅτι χρή σε xai B Primum id quod est dicit, deinde etiam hoe innuit: ἔθνεσι πλησιάζειν. λλως τε xal ἀξιόπιστον τὸν Ὀροτίοί te quoque ad gentes accedere. Preterea λόγον ποιεῖ. ε Δι ἣν αἰτίαν xal ταὺτα πάσχω. » eliam sermonem reddit magis credibilem. «Quam Ποίαν; Aix τὸ εἶναι κήρυξ καὶ ἀπόστολος, óc εἰ Ob causam etiam haec patior. » Quenam est illa ἔλεχεν. Οὐχ ὡς κακοῦργος δέδεµαι, καὶ εἷς φυλα- Causa? Quia praeco sum et Apostolus. Λο si diceret: κὰς ἕλχομαι. « λλλ οὐκ Ἐπαισχύνομαι, » Kaó- Non tanquam maleficus .vincior et ad carceres (174 γὰρ μεγίστη, τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ τι πάσχει. Ürahor. « Attamen non. erubesco. » Nam gloriatio Ορᾷς πῶς ἀλείφει πρὸς πειρασμὸν τὸν μαθητὴν, maxima est, pati quidpiam pro Christo. Vides δεικνὺς ὡς εἰ µή τις αἰσχυνόμενος ὑποσταλῖ, αὐτὸς quomodo discipulum ad afflictiones przparet? os- ὁ Χίνόυνος ῥάων ἔσται τῇ τοῦ Χριστοῦ βοηθείᾳ. tendes quod si quis pudefieri non formidaverit, € Ότι δυνατός ἐστι τὴν παραθήκην µου φυλάξαι.» 32600 ipsum periculum Christi auxilio facilius erit. Παραθήχκην φησὶ τὴν πίστιν, ἣν παρέθετο αὐτῷ « Quod polens sit depositum meum custodire. » ὁ Χριστὸς κηρύσσειν. Ἡ τοὺς πιστοὺς λέγει, οὓς Depositum dicit fidem quam commendavit ei Chri- αὐτῷ ὃ Θεὸς παρέθετο διδάξαι, fi οὓς αὐτὸς τῷ Slus predicandam, vel fideles ipsos quos ei Deus θεῷ παρέθετο. « 'Ióob xàp, φησὶ, παρατίθηµι commendavit docendos, aut quos ipse Deo com- ὑμᾶς τῷ Κυρίῳ. » Εἷς δὲ τῶν παρατεθέντων καὶ C mendavit. «Ecce, ait,commendo vos Deo 8, » Unus ὁ Τιμόθεος. Φησὶν οὖν * Οἶδα ὅτι ixstvo; ᾧ πε- autem commendatorum erat Timotheus. Dicit er- πίστευκα xal πέπεισµαι, δύναται φυλάξαι τὴν πα- gO: Novi quodillecui credidi et confidi,potens sit ῥαβήκην ἀσάλευτον iv ἐκείνῃ «x ἡμέρ. «4 Ὑποτύ- custodire depositum inconcussum in illum diem. mwcty ἔχε ὑγιαινόντων λόγων, » Οἷον εἰχόνα, ὁμοί- € Formam habeto sanorum sermonum. » Hoc est ωσιν, µίµησιν. Ὑγιαινόντων δὲ, τῶν περὶ πίστιν imaginem, similitudinem, imitationem. Sauorum xal βίον. Ὡς οἴγε περὶ ἄλλων, οὐχ ὑγιαίνουσιν, autem ut qui sint circa fidem et vilam, tanquam * Ov παρ ἐμοῦ ἤκουσας, » Οὐ διὰ γραμμάτων qui circa alia sunt, sani non sint. « Quos ad me µόνον τὰ πρακτέα ὑπέθετο τῷ µαθητῇ, ἀλλὰ καὶ audisti. » Non per solas epistolas, que facienda στύµα πρὸς στόµα ἐντέταλτο αὐτῷ. Οὕτω γὰρ καὶ Sunt discipulo proposuit, sed el ore coram ipsi ἐπὶ πάντων bmole. Διὸ μηδεὶς νοµιζέω ἑλλιπῶς ἔχεν τὰς ἐπιστολὰς, ὅτι μὴ περὶ πάντων διαλέ- Toa. € Ἐν πίστει xal ἀγάπῃ. » Ἐν πίστει γὰρ καὶ ἀγάπη τῃ διὰ Χριστού δοθείσῃ αὐτῷ οἱ λόγοι precepit. Nam ία in omnibus quoque faciebat. Ne quis itaque in epistolis aliquid deesse existi- met, quod non de omnibus disseront. «Per fidem et charitatem.»Per fidem enim et charitatem qua» ἐγίνοντο καὶ αἱ διδαχαἰ. « Τὴν καλὴν παραθήκην pipsi per Christum data erat, fuerunt sermones et φύλαξον, 9 Παραθήχην φησὶ τὴν πίστιν καὶ ἐπιμέ- λειαν τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ ᾿Εκκλησίας. Εἶτα ῥείκνυσιν ὅτι οὖκ ἀνθρωπίνη ἰσχὺς ἀρχεῖ τὰ το- σαῦτα φυλάξαι, Πολλὰ γὰρ τὰ κωλύματα. Ὑποδείκνυσιν οὖν ὁδὸν φυλακΏς. Φύλαττε γὰρ, φησὶ, διὰ Πνεύματος ἁγίυ. Ὡς εἰ εἶπεν * Σπουδάσον ἔχειν τὸ Πνεῦμα παρὰ σοὶ µένον, καὶ μὴ ἀπελάσῃς αὐτὸ διὰ φχύλης ávactpo- σης, καὶ φυλάξεις τὴν παραθήχην. « ᾿Εὰν γὰρ μὴ Κύ- ῥιος, φησὶν, οἰκοδομήσῃ olxov xal πόλιν φυλάξῃ εἷς µατην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες καὶ ol φυλάσσον- a *e$, » 3 Acl, Xx, 39. 9 Psal; cexxvi, 4. doctrine. « Egregium depositum servato. » Depo- situm dicil fidem ac diligentiam circa concreditam ipsi Ecclesiam. Deinde ostendit humanam non suf- ficere potentiam ad tanta custodienda. Multa enim sunt qui obsistunt. Viam igitur ac modum custo- die indicat. Servato, inquit, per Spiritum sanc- tum.Ac si diceret : Cura Spiritura habere apud te manentem, neque prava conversalione ipsum re- pellas, et depositum custodies. « Nisi enim Domi- nus :zdificaverit. domum et custodierit civitatem, in vanum laboraverunt qui s&dificant quique cus- todinnt 9. » bi De convenienti iraditione divinorum dógmatuimn. 11 15-16, Nosti hoc quod adversati me fueris ούμεκῃ "RICCA EPISCÓPI CAPUT II. ^A 908 ΚΕΦΛΑ. B'. «Περὶ τῆς ἁρμοζούσης gris τῶν δείων δογμά- « Οἶδας τοῦτο ὅτι nvespleneds µε, πάντες οἱ gmnes qui, sunt in Asia, quorum est Prygelis el ἓν τῇ ᾿Ασίᾳ ὧν ἔστι Φρύγελος xal Ἑρμογένης, Hermogenes. Det '98V misericordiam Dominiüs Δῴη Έλεος ὁ Κύρος τῷ ᾿Ὀνησιφόρυ οἴκῳ, ὅτι milie quoiiam sepius me refocilla- folie ps ἑνέφυξε, "i τὴν ἅλυσίν µου οὐκ eue ar νάνο) cea 224 Gum ὀδδεί ἐπισχύνθη, ἀλλὰ Ὑενόμνος ἓν Ῥώμῃ, σπου- wi. Det'ei δαιότερον ἐήτηέ µε xal εδε. Δῴη αὐτῷ ὁ ud Dói- Κύρς εὑρεῖν Dé, παρὰ Κυρίω iw bal τῇ esi fhinis. ἠἡμέρφ, καὶ ὅσα dv Εφέσρ διηχόνησε, βέλτιον σὺ aides, » pülüm re- Εξηγετέαι τοὺς πειρασμοὺς, οὐχ ἵνα καναδάλῃ 2 οἱείάπ- τὸν μαθητὴν, ἀλλ’ ἵνα διδάι inb τοῖς ὅμοίοις Ἀδ-.ρ καῤτερῶς Φέριν, Συλληφθένε« γὰρ αὐτὸν παρὰ Wultienim ᾿Κέρωνος, οἱ φίλοι κατέλιπον οἱ dv τῇ "Aclg. σαν aulum'aut Ἱὰρ ἓν Ῥώμῃ πολλοὶ bx τῆς Ασίας 'ἐπόμεῖοι τῷ bduxérünt Παύλῳ, 5 ἄλλως πιστοί. Πάντές δὲ ἀπεσχοίνσαν us. « Qui. ἑαυτοὺς μετὰ τὰν ὑπὸ Νέρωνος σύλληψιν, «Οἱ ἓν τῇ, miseriCor- "Aclg.'» Τουτέστιον ob bx τῆς ᾽Ασίας. '« Δῴη Έλεος lium. ΝόΠ ὁ Képio. » "Opa φιλοσοφίαν. Toc μὲν καταλι- am narrat πόντας, οὗ κατηράσατο, ἀλλὰ µόνον τὰ κατ αὐτοὺς ulit mulla διηγήσατο: τῷ δὲ αυµπράξανει πολλὰ ἐπεόχεται, lig ipsius: καὶ οὐκ αὐτῷ µόνῳ, ἀλλὰ καὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Οὕτως δαν ἑνάρετοι, xal οὕτως αὐτοὺς Ὀνησιφόρος imai- δέυσεν. € TQ Ὀνησιφόρυ obey. » Ὦ µακάρε Ὀνησιφάρε! ὃς ἠξιώδης ἀναλδίαι Παῦλον, εἴη ἡμῖν iS me fe- ᾿ μερὶς μετὰ σοῦ΄ '« Πολλάχις µε ᾽ἀνέψίξε, « Καθάπερ üalofe ac ΄ἀθλητήν τινα ὑπὸ τοῦ αὐχμοῦ τῆς πάλης xatt- Δίδπα mea C χόμάνον. Καὶ τὴν ἅλυσίν uoo οὐκ ἐπῃσχύνθη. Τοὺς em solum puc 4g, τὴν αἰσχύνην προύταξε, πείθων proposuit, suadens discipulum bono esse animo, v μαθητὴν θαῤῥειν. ὡς αἰσχύνης uóvnc τικτοµένης veluti sólu pudór exea procéderet,néc perículüm "ix τοῦ πράγματος, xal οὗ κινδύνου προσόντος *'xalzor "accederet, fum tamen adesset etiam periculufn. ΄γε xal κἶνδονος προσῆν, 'O γὰρ Νέρων ἐμαίνετο κατὰ ο enim insania agifabatur adversus Paulum, Παύλου ὡς ᾿κατήχήσάντός τινα τῶν οἰκείων ᾽αὐτῷ. d dueindam 'e domesticis suis in fide instPu- "α΄ Σπουδαιόξερον ἐζήτησέ µε, » Οὐ μόνον, φησὶν, "xissét, E Stüdiosius quisivit me. » Non solum, ín- οὖκ "Égoyé µου hw ovoylaw, καΐτοι Ἀινδύνου quit, | ^o fugit, meam societatem, cum tainen ὄντὸς καὶ συντυγχάνειν αὐτῷ μετὰ «b ἐγκλεισθῆναι, etiam ;periculum esset mecum cónversari ubi're- Xe xal σπουδαιότερον τοῦ ὀφείλοντος ἐξήτησέ΄ µε clusus. essem : verum étiam slüdiosius quam de- ἕως. εὗρέ µε. Οἱ κοινωνοῦνέες δὲ ziv πόνων τοῖς buit qu it ine donec invenisset me. Qui autem fos, Ἀθινωνήσουσι κἀὶ τῶν στεφάνών, ὡς xal ab- participes cum ' sanclis. erant in laboribus'erünt ᾿τός enm. « Καλῶς ἐπθιήσατε, xowuvisgvrís µου , quoque participes Ín coronis, sicut ipse'dicit4: τῇ Ope. » — Δῴπ αὐτῷ & Ἑδρίος εὗρεῖν ἔλεος « Recte fecisti quod communicastis afllictioni παρὰ Κυρίου. » Οἱ τὰ Μαρκίωνος φρονοῦντες ἔπι- meg.» Det ei Dominus ut inveniat misericordiam D πηδῶσι τῇ Γραφῇ, ὡς Odo. Κυρίων ὄννων, ἀλλ’ εἷς apud Dominum.» Qui Marcionis dogmàlà sequlin- Κύριος ἀλλαχοῦ φησιν « "Hutv δὲ εἲς Εόρίος "In- «5, assulium faciunt in Seripturam, quasi di σοῦς Ἀριστὸς, δι’ οὗ τὰ πάντα. e Τί οὖν ἐροῦμεν ; , sint, Domini unum tamen alibi dicit Dominidin. "Συκήθης ἡ σύνταξις ἀδτη τῇ, θείᾳ Τραφῇ. Ὡς ἔκετ. M" Nobis tamen unus est Dominus Jesus Christus Εἴπεν ᾽Αθραὰμ, Ob μὴ εἰσέλθῃ "Apad " ὡς el "per quem omnia S. » Quid ergo dicemus? Hacé or- dinatio in usu est apud divinam Scripturam :'ut est. illud : Dixit Abraham : Nequaquam 62 in- gressus est Abraham. Ac si hoc loco dixisset : "Tribuat illi Dominus ut inveniat misericordiam , apud ipsum, Quod si etiam patrem ac Filium hic Signiücari accipias, ne hoc quidem absurdum erit. Nam et Pater Dominus est, et Filios Domi- 4 Philipp. iv, 14. 5I Cor. viu, 6. Έλεγε, Παράσχῃ αὐτῷ ὁ Κύριος ebjetv ἔλεος παρ αὐτῷ. Εἰ δὲ καὶ τὸν Πατέρα xal τὸν ΥΤὸν δηλοῦσθαι ἐνταῦθα Bg, οὐδὲ τοῦτο ἄτοπον. Καὶ ὁ Πατήρ γὰρ καὶ ὁ Ylüc Κύριος, καὶ τὸ Πνεῦμα Κύριος, ἀλλ' elc Κύριος ταῖς τριὶν ὑποστάσεσιν ἐμφαιόμενος "e Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κνρίῳ µου.» 'H ὅτι διευκρι- νοῦντός ἐστι τὸ οὕτως εἰπεῖν τὰς ἁγίες ὑποστά- σεις, ὡς bat* « Έδρξε Κύρος παρὰ Κυρίου müp 209 COMMENT, IN EPIST. II AD TIMOTH. 940. καὶ θεῖον, » — « Εὐρεῖν ἔλεος. » El δὲ Ὀνησιφό- A nus, οἱ Spiritus Dominus, sed Unus Dominus tribus ps Dou, δεῖται πρὸς τὸ σωθῆναι ὁ τοσοῦτος, τί personis demonstratur. « Dixit Dominus Domino πέθωµεν ἡμεῖς ; α Καὶ ὅσα iv ᾿Εφέσῳ διηκόνησε.» meo 9. » Aut quod hoc modo divinas distingua "Ad. ὀιηχόνει, ἐν ᾿Εφέσῳ, iv. Ῥώμῃ. Τοιοῦτον γὰρ personas, quemadmodum ibi: «Pluit Dominus a εἶναι δεῖ τὸν σπουδαιότερον, Ev ἔργῳ del, Domino ignem ac sulphur?. » — « Ut inveniat misericordiam. » Quod si Onesiphorus cum tantus sit, misericordia eget ut salvus fiat, quid nobis con- linget ? « Et in quam multis Ephesi ministraverit, » Semper ministrabat, et Ephesi et Roma. Talem enim oporlet esse eum qui studiosior est, puta semper in opere. « Σὺ οὖν, τέκνον µου, ἐνδοναμοῦ ἓν τῇ χάριτι * iv Χριστῷ Ἴησου, καὶ ἃ ἤχουσας παρ ἐμοῦ ài πολλῶν μαρτύρων, ταῦτα Ἱπαράθου µπιατοῖς ἀγθρώποις, οἵτινες — ixzvol ἔσονται καὶ ἑτέρους ῥιδόναι, ο Hol) φιλοστόργως τὸ, μοῦ, πρόσκειται. El τί-ῃ χνον µου tl, quoi, τὸν πατέρα μιμοῦ, Olós γὰρ Δέρσος ἐμθάλλειν μµαθητῃ, διδασκάλου πειρασμός. Διό φησιν, « Ενδωνάμοῦ. » Αν γὰρ xl σοι, φησὶ, τοιῶτο προσπέσῃ, u3 καταπέσῃς, πρὸς ἐμὲ pow. « Ἐνδναμού iv τῇ Χάριτι » Ἐνδυναμοῦ δὲ, φησὶ, pA µόνον τῷ ἐμῷ παραδείγµατι, ἀλλὰ xal διὰ τῆς χάριτος της διὰ Χριστοῦ ὀοθείσης, El γὰρ µη αὑτὸς τῷ Dp αἵματι ἐδικαίωσεν, οὐκ ἂν dà χάρις τοῦ Πνεύματος παρεγένετο. Έχε οὗν, φησὶ, τὸ Πνεῦμα συμμαχοῦν. « Kal à ἴκουσας παρ ἐμοῦ διὰ πολ- λῶν μαρτύρων, s» ἸΤουτέστιν, οὗ κρύφα σοι εἶπον, ἀλλὰ μετὰ παῤῥησίας πολλῶν παρόντων, Περὶ τοῦ κηρύγματος ὃΣ ταῦτα λέγει. Πιστοῖς, φησὶν, οὗ ζη- τητικοῖς, οὐὸξ συλλογιστικοῖς, ἀλλὰ ἀιδοῦσι τὰ παρατιθέµενα. Οὐκ εἶπε ἃ, Εἰπὲ, ἀλλὰ, Παράθου. Tí γὰρ ὄφελος tl πιστοὶ μέν εἶσιν, οὐχ ἱκανοὶ δὲ εἰς ἑτέρους ἐξάγειν τὰ πιστευθέντα ; Δεῖ Ἱὰρ καὶ πιστοὺς καὶ διδακτικοὺς εἶναι τοὺς διδασκά- λος. — « Πιστοῖς ἀνθριόποις. [Φωτ.] "Έγουν ἐπισκόποις, πρεσθυτέροις, οὓς ἔμελλεν ὁ Τιμόθεος ἸΣιροτονεῖν. « Διὰ πολλῶν μαρτύρων, » τουτέστι. όμου καὶ προφητῶν. — [OIKOYM.] Καὶ γὰρ, ὡς ἡγουμαι, περὶ ἐπισκόπων χαὶ πρεσθυτέρων τῶν παρ αὐτοῦ χειροτονεῖσθαι µελλόντων, ταῦτα αὐτῷ παραγχέλλει, Οὐκ ἂν γὰρ περὶ λαϊκῶν τοιαῦτα ἔγραψεν. Οἷον γὰρ ἦν, sl μὴ εὖὗρέ τινα πιστὸν χαὶ ἁλακτικὸν, οὐκ ἂν κατήχει εἷς τὴν πίστιν, αὐτοῦ τοῦ Ππύλου xai τοῖς φονῶσιν Ἰουδαίοις καὶ '"EA- λησιν ἀφχτηρήτως πκηρύσσοντος τὸν λόγον. « Ad II. 4 9. Tu igitur, fili mi, fortis esto per gra- tiam quoc est per Christum Jesum : et ea quo audisti a. me per multos testes, hac commenda fidelibus hominibus qui erunt idonei ut alios quoque doceant. | Magnamindicat benevolentiam quodadditur, F ili mi.Si meus, inquit, filius es, patrem imitare. Λιι- daciam enim selet addere discipulo preceptoris afflictio. Ideo ait: « Fortis esto. » Si quid hujus- modi in te inciderit, ne concidas, sed ad merespi- cito. « Forlis esto per gratiam. » Fortis autem esto non solum meo exemplo, sed etiam per gratiam qua per Christum data est. Nisi enim ipse suo sanguine justificassel, nequaquam gralia Spiritus accessisset. Habeto igilur Spiritum, inquit, una tecum pugnantem. « Et ea qua audisti a me per multos testes. » Hoc est, non in ecculto tibj dixi, sed palam multis presentibus. Hzc autem de pre- dicatione loquitur. Fidelibus, inquit, non curiosis τοῖς μὴ προ- cg investigatoribus, neque disputatione ratiocinan- libus, sed iis qui non produnt ea qua sibi com- mendantur.Non ait autem : Dic, sed, Commenda. Qus enim utilitas si fideles quidem sint, at non idonei qui ea que sibi concredita sunt ad alios proferant? Oportet enim preceptores et fideles esse et aptos ad docendum. « Fidelibus hominibus.» Videlicet episcopis presbyteris quos ordinaturus erat Timotlhaeus — «Per multos testes.» Puta legem ac prophetas. Siquidem meo judicio de episcopis ac presbyteris qui ab ipso ordinandi erant liec ei precipit : 965 neque enim ista de popularibus scripsit : quid enim futurum erat si nuflum inve- nisset fidelem, aptumque ad docendum ? annon instruxisset ad fidem ? cum Paulus et homicidis Judsis ac Grecis sine discrimine praedicaret ser- πολλῶν μαρτύρων, » Τουτέστι, νόµου καὶ προφη- D monem. « Per mulios testes. » Hoc est legem ac τῶν. Τούτου yàp ᾿Απόστολος ἔποιεῖτο µάρτυρας à ioo κηρύγματος. Οὕτως ὁ Κλήμης iv ἑδδόμῳ t Υποτυπώσεων. » ΚΕΦΑΔ. T. « Περὶ τῆς ἀφρόντιδος ἐν τῷ vov βίῳ πολιτείας, ἐπὶ ταῖς ἀπόνοις τροφαῖς. » « Σὺ οὖν καχοπάθησον ὡς καλὸς στρατιώτης Ἴησου Χριστοῦ, Οὗὖδεὶς στρατευόµενος ἐμπλέχε- ται ταῖς τοῦ βίου πραγµατείαις ἵνα τῷ στρατο- λογήσαντι ἀρέσῃ. ἸΕὰν δὲ καὶ ἆθλῃ τις, o) στε- Φανοῦται, ἐὰν pn νοµίµως ἀθλήσῃ. Tóv κο- πιῶντα Ὑεωργὸν δεῖ πρῶτον τῶν καρπὼν µε- ταλαμθάνειν. » 6 Psal. cix, 9. 7 Gen, xri, 94. prophetas.Nam hos in testes proferebat Apostolus δυῶ praedicationis. Ita habet Clemens septimo Jn- [orationum libro. CAPUT Ill. De conversatione in prosenti vita sine amurietate de alimentis qua citra laborem proveniunt. II, 3-6. Tu ígitur feras afflictionem ut bonus miles Jesu Christi. Nemo qui militat implicatur vite negotiis, ut ei qui se. in militiam delegit placeat. Quod si certet ctiam aliquis, non coro- natur nisi legitime certaverit. Laborantem agri- colam oportet. primum de [ructibus participem esse. 211 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI - 219 Pape! quanta dignitas militem esse Christi! A — Ba6zl, ὅσον τὸ ἀξίωμα, στρατιώτην εἶναι Xpi- Signum autem militis est ferre adversa. «Nemo qui militat.» Militis fecit mentionem, ostendens quod promptum et audacem esse oporteat Chris!i ser- vum : athlete ver; dicens, ᾿Εὰν δὲ καὶ ἀθλῃ τις, id est,Quod si certet etiam aliquis,ut ostendat quod esse debeat in continuo labore. Si ergo, inquit, is qui terreno regi militat, non implicatur rebus qua& abstrahunt eum ab armis, quanto magis qui coelesti regi sese dedicavit, ejusque militie addi- xit. « Nisi legitime certaverit.» Non enim satis est tantum inungi, inquit, aut locum certaminis in- gredi, aut cum hoste conserere manus, sed opor- tet etiam tolerare ac vincere : hec enim est lex cto) ; Δεῖγμα δὲ στρατιώτυ τὸ καχοπαθεῖν. « Οὐ- Gel; στρατευόµενος. ν Στρατιώτου ἐμνήσθη, δει- κνὺς ὡς πρόθυµον xal τολμητίαν εἶνχι δεῖ τὸν Χρι- στοῦ δούλον * ἀθλητοῦ δὲ, δεικνὺς ὅτι ἀσκήσεως αὐτῷ χρεία διηνεκοῦς. El οὖν, φησὶν, ὁ τῷ ἐπιγείῳ βασιλεί στρατευόµενος, οὐκ ἐμπλέχετχι πράγµασι τωῖς ἀφέλκουσιν αὐτὸν τῶν ὅπλων, πόσῳ μᾶλλον ὁ τῷ οὑρανίῳ βασιλεῖ ἑαυτὸν ἀγαθεὶς καὶ στρατολο- Υήσας. » 'Eàv μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. » Οὐ γὰρ ἀρκεῖ µόνον, φησὶ, τὺ ἀλείψασθαι fj sic σχάµµα cios. θεῖν, fj συμπλακῆναι τῷ ἀντιπάλῳ, ἀλλὰ δεῖ καὶ ἐγχρατεύεσθαι καὶ «νικησαι. Οὗτος Ὑὰρ νόμος ἀθλήσεως. « Tów κοπιῶντα γεωργόν, » OQ τὸν cerlaminis. « Laborantem agricolam. » Non negli- B ἆμελη, ἀλλὰ τον κοπιῶντα. Καὶ γὰρ καὶ διδάσκα- gentem : sed eum qui laborat. Etenim preceptor quoque qui laborat circa discipulos, premia a Deo habebit pro utilitate et commodo discipulorum. « Oportet primum de fructibus participem esse. » Quod praeceptores in seipsis primum bona operen. tur que docent. 264 Nam hoc est, primum oporte- re fructuum participes esse,quos sibiipsisprimum ante alios per virtutes colunt. Militis quidem et athlet» exemplum etiam discipulis quadrat: agri- cole vero, solis preceptoribus. Quemadmodum enim, inquit, agricola,terre ac frucluum curam habet, ita et tu discipulorum ac prxdicationis. Et vide quomodo respondeat.Preceptor, inquit, pri- mus utilitate discipulorum fruitur apud Deum, quemadmodum agricola fructihus. II, 7-10. Considera qua dico. Det enim tibi Do- minus in omnibus intellectum. Memento Jesum Christum resurrexisse ex mortuis ez semine Da- vid secundum Evangelium meum, in quo malis affligor quasi facinorosus usque ad vincula, at sermo Dei non est vinctus. Propterea omnía suf- fero propter electos, ut et ipsi salutem conse- quantur, quc est in Jesu eum gloria eterna. Quoniam omnia dixerat in parabólis qu:e de mi- lite erant, de athleta et de agricola, ait nunc : « Considera qua dico :» cujus causa dicam : In om- nibus : » Ut et intelligas ut oportet,, et csetera fa. cias ut decet. « Memento Jesum Christum resur- rexisse. »Simul etiam adversus hereticos firmio- rem reddit et excitat sermonem : ostendens quod λος ὁ κοπιῶν περὶ τοὺς μαθητὰς, ἁμοιθὰς ἕξει παρὰ θεοῦ ὑπὲρ τῆς τῶν μαθητῶν ὠφελείχς. -- α δεῖ πρῶτον τῶν χαρπῶν µεταλαµθάνιν, » — [TPHTO- ΡΙΟΥ ΝΥΣΣΗΣ.] Ὡς τῶν ὃ:δασχόλων πρὠτον ἐν ἑαυτοῖς κατορθούντων ἅπερ διδάσκουσι. Τουτο γάρ ἔστι, τὸ δεῖν πρῶτον τῶν καρπῶν µεταλαμθάνειν, Gy πρὸ τῶν ἄλλων ἑαυτοῖς διὰ τῶν άρετων γεως- γοῦσιν. Τὸ μὲν τοῦ στρατιώτου xal ἀλητοῦ παρά- δειγµα, καὶ μαθηταῖς ἁρμόζει, τὸ ὃξ τἹεωργοῦ, διδασκάλοις µόνοις, Ὥσπερ Ὑὰρ, φησὶν, ὁ γεωργὺς τῆς γῆς xal τῶν καρπῶν ποεῖται φροντίδα, οὕτω καὶ σὺ τῶν μαθητῶν xal σοῦ ἁαηρύγματος. Καὶ ὅρα τὴν ἀντίδοσιν. Της ὠφελείας, φησὶ, τῶν μαθητῶν, πρῶτος ὁ διδάσκαλος ἀπολαύει παρὰ Ot, ὥσπερ των C καρπῶν ὁ γεωργός. « Νόει ἅ λέγῳ. Δφη γάρ σοι ὁ Κύριος σύνεσιν ἓν πᾶσι. ἩΜνημόνευε ᾿Ιησοῦν Χριστὸν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν ἐκ οπέρµατος Δαυϊὸ κατὰ τὸ Εὐαγγξ- λιόν µου, iv d κακοπαθω µέχρι δεσμῶν ὡς κα- κούργος, ἀλλ) ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται. ΔΙὰ τοῦτο πάντα ὑπομένω διὰ τοὺς ἐκλεχτοὺς, ἵνα καὶ αὐτοὶ σωτηρίας τύχωσι, τῆς iv Χριστῷ Ἰησοῦ μετὰ δόξης αἰωνίου. » Ἐπειδὴ πάντα iv παραθολαῖς εἴπε, τὰ τοῦ στρ.- τιώτου, τὰ to) ἀθλητοῦ, τὰ τοῦ γεωργοῦ, φησ' « Νόει ἃ λέγω. » Τίνος χάριν λέγω ^ « Ἐν mat, 0 φησὶν, ἵνα xal τχῦτα vol; ὡς yp, καὶ τἆλλα πρᾶτ- ττις ὡς Get * α Μνημόνευε ᾿[ησοῦν Χριστὸν ἐγηγερμέ- vov, » Άμα καὶ πρὸς αἱρεικοὺς ἀσφαλέστερο, ποιεῖ καὶ διεγείρει, ὀεικνὺς ὡς καὶ ὁ Xpircs; el Christus per afflictionem venerit mortem Ρ6Γ Ὠδιὰ παθηµάτων Ἴλθε, καὶ διὰ θανάτου τ, morlem devicerit. « Ex semine David.» Jam enim nonnulli hereticorum ab eo tempore Dei negabaut dispensationem , qui ignominiam arbitrabantur quod Filius Dei pateretur, et propterea fortassis phantastica induxerunt, ignorantes qued summae benevolentiz ac bonitatis su: signum hoc tradide- rit. sSSecundum Exangelium meum.»Quoniam etiam pseudapostoli. Exaugelium przdicabant, sed male ut meum, inquit, Evangelium attestatur. « In quo malis affligor.» Evangelii verilatem exhibent l'auli afflictiones. « In quo Evangelio malis affligor. » Quis enim non vera przedicans, et de quibus non esset factus omnino certior, talia pati eligeret? θάνατον κατηγωνίσατο, 4 'Ex σπέρματος Δαυίὸ. » "Hn γὰρ ἐξ ἐκείνου — xwwiq τῶν αἱρετικὼ» τὴν οἰκονομίαν ἠρνοῦντο, οἳ αἰσχύνην ἑνόμ'- Lov, τὸ τὸν Υιὸν τοῦ Θεοῦ παθεῖν. Καὶ διὰ του:ο ἴσως τὴν φαντασίαν εἰσῆγον, ἀγνοοῦντες ὅτι τς ἄχρας αὐτοῦ φιλανθρωπίας καὶ ἀγαθότητος τουτω µάλιστε δεῖγμα κχθέστηκε. « Κχτὰ τὸ Εὐαγγέλιόν µου. » ᾿Επειδὴ καὶ oi ψευλαπόστολοι εὐηγγελίζουτο κακῶς, ὡς τὸ ἐμὸν κήρυγμα, ΦΡησὶν, ὑπογράρει. € Ἐν ᾧ κακοπαθῶ. » Τὸ ἀληθάς τοῦ Εὐχγγελίου παρ- ἰστησι, τὰ Παύλου παθήµατχ. « Ἐν ᾧ « Εὐαγγελίμ » κχχοπαθῳ. » Τίς γὰρ μὴ ἀληθη κηρύσσων καὶ ἐφ᾽ οἷς p πεπληροφόρηται, ἕλοιτ ἂν τοιαῦτα πάσχειν : 213 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 81 € ᾽Αλλ᾽ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται. » ᾿Εμοῦ δεδε- A « Sed sermo Dei non est vinctus.» Et si ego,inquit uivoo, φησὶν, οὐ συνδέδεται τὸ κήρυγμα, ἀλλὰ περιπατε;. — Tow — yàp Χειρῶν δεσµουµένων, ἡἃ γλώσσα λκλετ. Γλώσσης γὰρ δεσμὸς, δειλία µόνον καὶ ἀπιστίχ. Τοῦτο δέ φησι, καὶ εἷς προτοπΏν τῶν λελυμένων, El γὰρ ἐγὼ δεδεµένος κηρύσσω, ποἰχ συγγνώμη, φᾳπαὶ, τοῖς λελυμένοις καὶ ἀμελοῦσι; € 3 τοὺς ἐχλεκτούς, » Διὰ τοὺς πιστοὺς, φησὶν, οὓς ὁ θεὸς ἐξελέξατο * ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὺς ὁ θεὸς ἔζε- λέξατο, δεῖ καὶ ἐμὲ πάντα πάσχειν ὑπὶρ αὐτῶν, ἐπειδὴ καὶ ὁ θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἴἔπαθεν, ὡς εἶναι ἀντιμισθίαν τὸ πρᾶγμα, vx καὶ αὐτοὸ ὣς καὶ ἡμεῖς, nol, σωτηρίας τύχωσιν. ὡς εἰ ἔλεχεν | ἸΕξὸν Tfjv pot ζην ἀκινόύνως, εἰ τὸ ἓμὸν ἑσκόπουν µόνον, ἀλλ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων ταῦτα πάσχω αγαθῶν, ἵνα ἄλλοι τύχωσι σωτηρίας. « Τῆς ἐν Χρι- στῷ 'Ingoó. » El σχυτῳ, Φφησὶν, οὐ δυνάµενος σωτη- Β pav περιποιῆσαι, ἀλλ Ιδο ἀποθνήσχειν µέλλεις, πῶς ἑτέροις προξενεῖς ; Kal φησιν * Ob περὶ ταύτης λέγω τῆς προσκαίρου, ἀλλὰ της ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, του- τέστι͵ τῆς διὰ Χριστοῦ δωρηθείσης, τῆς αἰωνίου, τῆς μετὰ δόξης ἑσομένης. Ἡ γὰρ τοῦ χόσµου σωτηρία, ἆδο- ξίαν ἔχει. ΚΕΦΑΛ, A « Περὶ τῆς εἰς Ἀριστὸν πίστεως καὶ ὑπομονῆς, ἐπ᾽ ἑλ- πίδι ξωῆς. « Πιστὸς ὁ λόγος, El γὰρ συναπεθάνοµεν, κχὶ συζήσοµεν. El ὑπομένομε, καὶ συμθασιλεύσο- μεν. El ἀρνούμεύα, κἀκεῖνος ἀρνήσεται ἡμᾶς. El ἀπιστοῦμεν, ἔκεῖνος Ἠπιστὸς µένει. "Apt σασθαι ἑαυτὸν οὐ δύναται. ἸΤαῦτα ὑπομίμνησκε ὁιχρμαρτυρόµενος ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, μὴ λογο- μαχεῖν elc οὐδὲν χρήσιμον ἐπὶ καταστροφῇι τῶν ἀχούον- των. Σπουδάσον σεαυτὸν δόκιµον παραστῆσαι τῷ θεῷ, ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὁὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, » Πιστὸς ὁ λόγος, ὅτι ol ἐκλεκτοὶ ἐνδόξου xal αἶω- νίας τύχωσι σωτηρίας, ᾿Επιδὴ Ὑάρ τινες ἀμφί- ϐελλον πρὸς τὴν ἀνάστασιν, ταύτης ᾖἐδεύθη τῆς βεδαιώσεως, Ότι δὲ πιστὸς ὁ λόγος, xal ἀπὸ λογι- suu αὐτὸν κατασκευάζει. « El γὰρ συναπεθάνοµεν τῷ Χριστῷ, [θάνατον λέγων τόν τε διὰ βα"ιτίσματος καὶ τὸ διὰ παθηµάτων, τοῦτον δὴ τὸν αἰσθητὸν,) vinctus sim, przdicatio non est simul vincta, sed perambulat, Nam vinctis manibus lingua loqui- tur. Siquidem lingue carcer solus metus est et incredulitas. 965 Hoc autem dicit etiam ad eo- rum exhortationem qui soluti erant. Si enim ego qui vinctus sum pr&dico,qua venia dari potest his qui soluti sunt et tamen negligunt?«Propter elec- tos. »Propter fideles,inquit,quos Deus elegit: nam quia Deus illos elegit, oportet me universa pati pro ipsis, quoniam Deus quoque pro nobis passus est, οἱ reipsa sit aliqna repensio ac retributio : ut etiam ipsi sicut et nos, inquit, salutem conse- quantur. Ác si diceret : Mihi sane liceret procul a periculis vivere, si mei solius respectum habe- rem ; sed hzc ob aliorum bona patior, ut ipsi sa- lutem consequantur. « Quz est in Christo Jesu.» Diceret aliquis : Si tibi ipsi non potes salutem ac- quirere, sed ecce moriturus es, quomodo aliis conciliabis salutem ? Etait : Non de hac tempora- li vita loquor, sed de ea qu: est in Christo Jesu, hoc est qui? per Christum donata est, qua» s;terna est, qua futura est cum gloria : mundi enim salus ignominiam habet. CAPUT IV. De fide in Christum, et tolerantia ob spem vita. II, 11-15. Fide dignissimus sermo. Nam si commortui sumus, el convivemus : si sufferimus, et conregnabimus : si negamus, et ille negabit 105 : $i increduli sumus,ille fidelis manet negare seipsum non potest. Hac admone conltestans coram Domino, ne verbis contendanl ad nullam utilitatem, sed subversionem audientium. Stude teipsum | probatum exhibere Deo, operarium non erubescendum , recle secantem sermonem veritalis. | eFide dignissimus sermo. » Quod electi glorio- sam el d&lernam consequatur salutem. Quoniam enim non nulli de resurroctione ambigebant, hac opus fuit confirmatione.Quod autem sermo fide di- gnus sil,a rationibus quoque confirmat. « Nam si commortui sumus Christo (mortem dicens et qua per baptismum est, 266 et qua per afflictiones, καὶ συμθασιλεύσομεν. » Οὗδεὶς γὰρ, φησὶ, τοὺς τῶν D nempe hanc sensibilem), etiam conregnabimus. » σκωθρωπῶν κοινωνήσαντας, τῶν χρηστῶν ἀποστερεῖ, µήτι γε Χριστὸς, ἡ αὔτοαγαθοτης xal φιλανθρωπία. « El ἀρνούμεθα, κἀκεῖνος ἀρνήσεται ἡμᾶς, » Εἶτα 1:l ἀπὸ τῶν φαύλων αὐτοὺς φοθεῖ. Τὸν δέ γε ἄρνη- θέντα ὑπὸ Χριστοῦ, ἐννόει τί παθεῖν εἶχός, « El ἀπιστοῦμεν, ἐχεῖνος πιστὸς μένει. » El ἀπιστοῦμεν ὅτι ἀνέστη, f, ὅτι θεός ἔστιν, ἐκεῖνος πιστὸς, πορτέστιν, ἀληθῆς μένει. Εἰπὼν γὰρ ὅτι ἀναστήσε- ται, xal ὅτι Θεός ἔστιν, (iv πολλοῖς γὰρ τοῦτο ἐσή- uxvtv), ἀληθής ἐστιν. ᾿Ανέστη γὰρ καὶ θεός ἐστιν. Αρνήσασθαι, «Φποὶν, ἑαυτὸν o) δύνατχι, sl; τὸ μὴ εἶναι Gebz fj ἐγηγέρθαι, ως εἰ εἶπεν * Οὐδὲν παραλ- λαχεὶς ἔσται διὰ τὴν ἡμετέηαν ἄρνησιν, ἀλλὰ πιστὸς μένει χαὶ ἀληθὴς εἷς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. Καὶ Nullus enim eos qui in tristibus communicarunt, privat bonis ac prosperis : nedum Christus qui ipsa est bonitas ac benignitas. « Si negamus, et ille negabit nos. » Deinde ab his quoque dehorta. lur que mala sunt. Eum vero quem negaverit Christus,cogita quid sit consequens pati. « Si in- creduli sumus, ille fidelis manet. » Si non credi- mus quod surrexerit, aut quod Deus sit, ille fide- lis, id est, verax manet. Cum enim dixerit se re- surrecturum, seque Deum esse (nam hoc multis in locis significavit), verax est : siquidem et resurrexit et Deus est. Negare, ait, seipsum non potest,quin Deus sit ac resurrexerit. Ac si diceret : Nihil ob nostram negationem immutatus est,sed fidelis ma- 215 OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 216 net el verax in his qu: ipsum concernunl, et ne- A ἀρνήσασθαι, τουτέστι͵ ψεύσασθαι ἑαυτὸν οὐ Ojva- gare,hoc est mendacem reddere seipsum non po- test,u non resurgeret aut Deus non csset.Cum enim de seipso annuntiaverit,non polest seipsum men - dacem reddere, non complendo ea quae promisit. Neque enim si credimus. Deum ipsum efficimus: neque si increduli sumus, divinam ab eo natu- ram repellimus : sed et credentibus nobis el non credenlibus ipse Deus est. Nos igitur qui credi- mus, utilitatem referimus. Quod autem dicitur, «Non potest,» hoc est : Non est possibile. «llle fide- lis manet. »[taque propter nostram salutem expetit nobis ut ei assentiamus, et in ipsum credamus. Neque enim in damnumullum recipitex nostra ne- gatione. « Hac admone.» Ne quis existimet hrec opus fuisse Timotheo, ait:Ha:cadmone contestans coram Domino.» Tremendum autem est dicere, teste Deo. « Ne verbis contendant. » Quoniam aviditatem afferunt negotia, semperque vult hu- manus animus conquirere, el verbts contendere, tu, inquit, contestare ipsis coram Deo ne verbis contendant : hoc est, precipe assumpto Deo in testem : ut sciant quod si te contempserint, ille judicabit ipsos. « Ad nullam utilitatem. » Neque enim solum circa quastiones,rationes ac pugnas verborum involvi, nullam affert utilitatem, sed ad damnum etiam fit auditorem qui imbecilliores sunt. « Stude teipsum probatum exhibere Deo. » Hoc est, nulla dignum reprehensione. «Operarium non erubescendum.» Multa de hoc pudore disse- ς ruit. 967 Verisimile est enim quod aliquos perdi- tos pudebat pradicationis, quod apostoli malis afficerentur,et quod Christus cum cruce pradica- retur, sive quod viles et abjecti essent predica- tores: nempe Paulus Aextor tabernaculorum, et Petrus cum aliis pluribus piscatores. Αυὶ ne ru- bore suffundaris ob mala quae perpetres. « Recte gecantem sermonem: veritatis.» Securis in modum seca superflua et adulterina dogmata, qus impii ac perditi commiscent przdicationi ; et per Spiri- tum ad id quod rectum est perducito. II, 16-19. Coterum profanas vocum novitatcs protermitte: ad majorem enim proficient impieta- ται, ἓν τῷ μὴ ἐγηγέρθαι fj μὴ εἶναι θεός. Ἐπαγ- γειλάμενος Ὑὰρ περὶ ἑαυτοῦ, οὐ δύναται ἑαυ- τὸν Ψεύσασθαι καὶ uw πληρῶσαι τὰ ἐπηγγελ- μένα. Οὔτε Υὰρ πιστεύοντες, Θεὸν αὐτὸν ἀποφαίνο- μεν, ὁδῦτε ἀπιστοῦντες τῆς θείας ἐκβάλλομεν φύ- σεως, ἀλλὰ xal πιστευόντων ἡμῶν καὶ ἀπιστούντων αὐτὸς Θες ἔστι. μεις τοίνυν πιστεύοντες την ὠφέλειαν καρπούμεθα. Τὸ δὲ « Οὐ δύναται, » ἀντι τοῦ, Οὐκ ῥἐνδέχετει. € ᾿ἸἘΕκεῖνος πιστὸς μένει. » "MGE διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἀπαιτει ἡμῶν τὴν εἰς αὐτὸν συγχατάθεσιν. Ob γὰρ καταθλάπτεται, φησὶν, ix τῆς ἑμετέρας ἀρνήσεως. « Ίαῦτα ὑπομίμνη- cxt, » Ίνα µή τις νοµίσῃ τούτων δεῖσθα; τῶν λό- Ίων τὸν Τιμόθεον, φησὶ, Ταῦτα ὑπομίμνησκε, ὅδια- μαρτυρούµενος ἑἐνώπιον τοῦ Κυρίου «Φοθερὸν δὲ τὸ, ἐπὶ µάρτυρι Oc λέχειν. « ΜΜ λογομαχεῖν. » Ἐπειδὴ λιχνείαν ἔγει τὸ πρᾶγμα, xal ἀεὶ βούλεται 4 ἀνθρωπίνη duy συζητεῖν καὶ λογομχχεῖν, σὺ, φησὶ, διαμαρτύρου αὐτοῖς ἐνώπιον τοῦ Oto, μὴ λογομαχεῖν, ἀντὶ τοῦ, Παράγγελλε, μάρτυρα παρα- λαμθάνων τὸν θεὸν, ἵνα εἰδῶσιν ὅτι ἐάν σου κατα- φρονῶσιν, ἐκεῖνος αὐτοὺς XptveT, « Εἰς οὐδὲν χρή- σιµον. » Οὐ µόνον γὰρ τὸ περὶ ζητήματα καὶ λογισμοὺς καὶ µάχας εἱλεῖσθαι οὐδὲν ὄφελος ἔχει, ἀλλα καὶ εἰς βλάδην Ἠίνεται τοῖς ἀσθενεστέροις τῶν ἀκουόντων. « Σεαυτὸν δόχιµον. ϱ Oiov, ἀνεπί- ληπτον. € ᾿Εργάτην ἀνεπχίσχυντον. « Πολλὰ περὶ τῆς αἰσχύνης ταύτης διειλέχθη, Εἰκὺς γάρ τινας ἀπολλυμένους ἐπαισχύνεσθιι τὸ κήρυγμα, ὡς τῶν ἀποστόλων χχχῶς πχσχόντων, xxi ὡς τοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ σταυροῦ χηρυσσοµένου, ἢ γοὺν ὡς εὐτελὼν ὄντων τῶν Χηρύχων, olov ὡς σκηνοῤῥάφου τοῦ Παύλου, καὶ ἁλιέων τῶν pol τὸν Πέτρον. Ἡ ὅτι p3 χαταισχυνθῇς, διὰ τοῦ πρᾶξαί τι φαῦλον. € '0p- θοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείακς. » Μα αἱρας δί- κην τέµνε τὰ πἐρισσὰ καὶ νόθα δόγματα, ἃ οἱ ἀπολ- λόμενοι προσετρίψαντο τῷ κηρύγματι, xal εἰς τὸ εὐθὲς ἂγε διὰ τοῦ Πνεύματος. « Τὰς ὃξ βεθήλος καινοφωνίας περιίστασο. Exi πλεῖον γὰρ προσκόψουσιν ἀσεθείχς, καὶ ὁ * tem,et sermo illorum ut cancer morbus pastionem λόγος αὐτῶν ὡς άγγραινα voy ἔτι, uv ἐστιν habebit : quorum de numero sunt. Hyrhengus et D Ὑμέναιος καὶ Φιλητὸς, οἵτινες περ τὴν ἁλή- Philetus, qui circa veritatem aberrarunt,dicentes Όειαν Ἡστόχησαν, λέγοντες τὴν ἀνάστασιν — 4n resurrectionem jam esse factam ; εἰ subver(unt Ὑεγονέται, γαὶ ávaxpémoum τήν τινων πίστιν. quorundam fidem. Solidum tamen fundumenimm Ὁ μέν τοι στερεὸς θεμέλιος τοῦ Θεοὺ ἔστηχεν, Dei stat, habens signaculum hoc : Novit Dominus ἔχων τὴν σφραγίδα ταύτην ἍΈγνω Κύριος τοὺς qui sínt sut,et, Discedotab iniquitateomnis quino- mínat nomen Domini. « Profanas vocum vanitates. » Si quid novum ντας αὐτοῦ, καὶ, Αποσιήτω ἀπὸ ἀθικίας πᾶς ὁ ὀνομά- ζων τὸ ὄνομα Κυρίου, » « Τὰς δὲ βεθήλους χαινοφωνίας. » EU τι viov ἐν in preedicatione fuerit Inductum ex recentiore in- τῷ κηρύγµατι ἐξ ᾖἔπινοίχκς νεωτέρες ἐπεισχχθὲν, vento, omnino vitiosum est et profanum. Quod Πάντως φαῦλον καὶ βέδηλον, Tu δὲ, περιίστασο, f aulem ait περιίστασο, aut significat Expelle, aut ἹΠαραιτοῦ, fj περισσῶς ἵστασο εἰς τὸ παῦσαι καὶ acriter obsiste ut illi inem imponasac prolibeas, Χωλῦσαι, « "Emi πλεῖον καὶ προκόψουσιν ἀσεθείας, » « Ad majorem enim proficient impielatem. » Si Εἴ τι γὰρ vóüov εἰσήχθη, φησὶν, ἀεὶ βαδίσει πρὸς quid adulterinum ingreditur, semper ad insolen- ἀτοπίαν. Kal μείζονα τὴν ἐπίδοσιν ὁσημέραι λαμ- tiam magis tendit,atque in dies magis assumit in» 64v. « Qc γάγγραινα, » Ἡ Ἰάγγραινα ». ἕλκος 211 σηπτιχκὸν, καὶ νεμόμενον τὸν τόπον ἑργαζόμενον * « ἂν τινες ἕρπην φασὶν, f ἐρυσιπέλην. « Qv ἔστιν Ὑμέναιος,ιο » Τῶν τὰς βεθήλους χενο- φωνίας φηρόντων. --- « Λέγοντες τὴν ἀνάστασιν. » ΙΘΕΟΔΩΡ.] Τὰς ix παιδοποιίας διαδοχὰς ἀνάστασιν ol ὁυσώνυμοι προσηγόρευον, χαὶ τινας ἐξηπάτησαν τῆς ἀποστολιχῆς ἀποστῆναι διδασκαλίας. « Τὴν &vi- στασιν ἤδη γεγονέναι. » Καλῶς d ἄνωφησὶν, Ἐπὶ πλεῖον Ἱὰρ προχόψουσιν ἀσεθείας. "Opa γὰρ ὅσα τἶκτεται, ix τοῦ λέγειν, ἤδη τὴν ἀνάστασιν γεγονέναι, κακά. ᾽Απεστερήμεθα τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, οὗ τί γἐνοιτ ἂν ἀνιαρώτερον; οὐκ ἔστιν ἀντίδοσις, οὐδὲ ἈΧόλασις. Ἀεύδετχι ὁ ταῦτα ἐπαγγειλάμενος Χριστός, Καὶ ὅμοια πολλά Otow, « El ἀνάστασις COMMENT. IN EPIST. II ΑΡ TIMOTH. 218 , σηπεδόνας A crementum. «Ut cancer.» Γάγγραινα ulcus est putri dumlocum depascens, putredinem efficiens : quam ' nonnulli£ossvappellant,quod veluti repat. «Quorum denumerosuntHymenzus...» qui profanas afferunt vocum vanitates. — « Dicentes resurrectionem.» Successionem procreationis liberorum exsecerandi appellabant resurrectionem : etquosdamilliciebant ut ab apostolica doctrina diseederent. Merito su- perius dixit : Ad majorem proficient impietatem. Vide enim quanta oriantur mala ex hoc quod di- catur jam facta esse resurrectio. Ex hoc privamur Christi adventu, quo quid potest contingere tris- lius ? non est retribntio neque supplicium t menli- tur Christus qui hzc promisit, aliaque multa simi- οὐκ ἔστιν, οὐδὲ ἉΧριστὸς ἐγήγερται, » οὔτε χριτὴς p lia; nempe : «Si resurrectio non est, neque Chris- καθεδεῖται ζώντων καὶ νεκρῶν, « Kal ἀνατρέπουι tus resurrexit 6* », 366 neque judex sedebit vivo- τήν τινων πίστιν, » Τῶν ἀφελεστέρων καὶ ἆσθε- rum ac mortuorum T: .eEt subvertunt quorumdam νεστέρων. € 'O μέντοι στερεὸς θεμέλιος. » 'Ava- fidem. »Simpliciorum ac imbecilliorum.« Solidum τρέπεται μὲν τῶν ἀσθενεστέρων à πίστις ' ὁ μέντοι — tamen fundamentum. » Subvertitur quidem fides στερεὸς θεμέλιος ἕστηχε, τοὺς ἀπεριτρέπτους λέγων imbecilliorum; « solidum tamen fundamentum stat τῶν πιστῶν, ἔχων,, φησὶ, τὴν σφραγῖδα καὶ τὸ (fideles dicens qui subverti nequeunt), habens hoc Yepppz τοῦτο « Eqvo Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ.» signaculum ac indicium : « Novit Dominus qui sint Πάλαι γὰρ προεγνώσθησαν ὡς ὄντες ὁλοτελῶς θεοῦ sui. » Olim quidem precogniti sunt tanquam Deo καὶ ἀμετένεχτοι. Δεῖγμα γὰρ τοῦ γνωσθῆναι παρὰ omnino addicti et intransmutabiles. Signum enim Κυρίου, τὸ μὴ ἀνατετράφθαι χαὶ ἀποστῆναι ὑπὸ quod sinta Deo cogniti, est, quod non potuerint ab της ἀσεθείας, « Καὶ, ᾽Αποστήτω ἀπὸ ἀδικίας. » impietate subverti ut a fide discederent. « Et Dis- Εἶτα xal ἄλλο Υνώρισμα, τὸ, ᾽Αποστήτω ἀπὸ ἆδι- cedatab iniquitate. » Eccealiud indicium : nempe, χίας, (τουτέστι, τῆς iv quaes πλάνης) πᾶς ὁ Discedat ab iniquitate, hoc est, errore dogmatum, ὀνομάζων τὸ ὄνομα Κυρίου, ὡς ὀνομάζειν Ἱρή. οἱ omnis qui nominatnomenDomini, sicut nominare γὰρ ἀπερίτρεπτοι, φησὶν, ὥσπερ στῆλαί τινες, oportet. Nam qui veluti columna quadam animalia ἔμψυχοι ἵστανται ταῦτα διὰ τῶν οἰκεων ἔργων persistunt immobiles, has in suis operibus ferunt φέροντες τὰ ἐπιγράμματα. inscriptiones. « Ev µεγάλη Bb οἰχίφ, οὐκ ἔστι µόνον σκεύη II, 20,91. Ceterum in magna domo nontantum χρυσᾶα καὶ ἀργορᾶ, ἀλλὰ καὶ ξύλινα xxl ὀστρ- suntvasaaurea et argentea verum. etiam lignea ac xiva, xal ἃ μὲν elo τιμὴν, à δὲ εἷς ἀτιμίαν festacea:etalia quidem in honorem, aliavero in 'Exv ov τις ἐκκαθάρῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τούτων, contumeliam. Si quis igitur expurgarit seipsum Escat σκεύος εἷς τιμὴν Ἁἡγιασμένον, εὔχρη- — ab his, eoit rasin honorem sanctificatum, accom- στον τῷ Δεσπότῃ, εἷς πᾶν ἔργον ἀγᾳθὸν ᾖτοι- modum usibus Domini, ad omne opus bonum paspévov. » praparatum. Ετι xal νῦν εἷσί τινες θαυμάζοντες ἵνα τί μὴ —— Etiamnum sunt nonnulli qui admirantur quare ἀπόλλυνταί ol xzxxol, Kal φαμεν, ὅτι ὥσπερ iv οἱἷ- non pereant mali. Et dicimus quod quemadmodum xig µεγάλῃ διάφορα σκεύη, οὕτω καὶ iv τῷ χὀσμῷ 1 magna domo varia sunt vasa, ita et in mundo φοροι ἄνθρωποι, οὐ τοῦ Θεοῦ οὕτως πεποιηχότος. Varii sunt homines : non quod Deus ita illos fece- ii m πῶς ἴσχυσαν ἐχκαθᾶραι ἑαυτοὺς οἱ κακοί; ril: alioqui enim quomodo possent sese mali ex- Τοῦτο Y προϊὼν ῥἐγχελεύεται τοὺς ἑαυτοὺς εἰς purgare? nam ob id ipsos in progressu accusat τοῦτο drvovtac. « Α δὲ εἰς ἀτιμίαν, ν οἷον τὰ ξύλινα D quod seipsos ad hoc deduxerint. «Alia vero in con- καὶ ὀστράκινα. « 'Eàv οὖν τις ὀκκαθάρῃ ἑαυτόν.ν lumeliam ;» hoc est, lignea ac testacea. « Si quis El τὸ ὀστράκινον εἶναί τινχ ἄτιμόν bow xai ἀκά- igilur expurgaverit seipsum. » Si testaceum esse θαρτον. εἶπε Ὑὰρ, Εάν τις bxxafüdon ἑαυτὸν, ) πῶς aliquem, contumeliosum estet impurum (nam ait. αὐτὸς περὶ τῶν ἀποστόλων φησὶν, € Εχοντες δὲ Si quis expurgaverit seipsum), quomodo ipse de θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστραχίνοις cxsóegt ; » Καὶ apostolis dixit :«Habemus thesaurum hunc in vasis gapgev, ὅτι but περὶ αὗτης τῆς φύσεως τοῦ co. tesíaceis8? Et dicimus, quod ibi de ipsa corporis µατος διαλέγεται, οὐχ ὡς περὶ ἀκαθάρτου, ἀλλ᾽ ὡς natura disserit, non quasi dere impura, sed quasi περὶ πηλίνωυ καὶ γηΐνου. Ἐκ τούτων γὰρ τὸ ὅστρα- de lutea ac terrena; nam estis conficitur testa. Ον. Ἡ τὸ ὀστρακινον ἐκεῖ δέξαι, ὡς πρὸς τὴν — Aut testaceum ibi accipe velut ad comparationem σύγκρισιν τοῦ iv αὐτῷ θεσαυροὺῦ ὧδε μέντοι περὶ thesauri qui in ea est, hic autem de virtute ct ἀρεῆς καὶ Φφαυλότητος διαλέγετει, ὀστρακίνους — pravitate disserit, testacos vocans pravos, probos C . 6" 1 Cor. xv, 14. τὸν 7 Àct. x,42. 8 Π Cor. tv, 7. 219 tari, 969 et ab bonum et ad malum. « Erit vas in honorem. » [n vasis quidem aureis et testaceis qua in domo sunt, semper vasa similiter se ha- bent; in hominibus vero qui talis formo sunt, ex studio ac diligentia contingit ut testaceum vas fiat aureum, et aureum ex segnitie fiat testaceum. Si quis ergo seipsum expurgarit, inquit, ab his, nempe ligneis ac testaceis, ut nihi] habeat de sorte illo- rum, Domini usibus erit accommodus, quasi vide- licet illa sint inutilia. « Ad omne opus bonum preparatum. » Ut si etiam nunc non sit tempus aut occasio hoc faciendi, opcrtet tamen promptum ac paratum esse ad ferendas persecutiones, ad dolo- res et ad martyrium: CAPUT V. De diviua doctrina et vita pura ac pacifica etiam erga adversarios. II, 22-26. Juvenilesautem concupiscentias fuge, sectare vcro justitiam, fidem, charitatem, pacem cumhis quiinvocant Dominum ez puro corde .Stul- tas autem οί ineruditas questiones respue, sciens eas parere pugnas. Porro servum Domini non oportet pugnare, sed placidum esse erga omnes, propensum ad docendum, clementem,cum mansue- tudine erudientem eos qui obsistunt, si quando det illis Deus penitentium ad cognoscendam verita- tem, ut ad sanum mentem redeant. α diaboli la- quco, vincti ab eo ad ipsius voluntatem. Juvenilis autem concupiscentia dicitur non so- lum stuprum, sed etomnis inordinata concupiscen- tia : sive dominandi libidine quis teneatur, sive pecuniarum: ha namque sunt phantasie insensatze et precordium instabilium. Considera igitur quo- modo is qui senex est junior efficiatur. « Sectare vero justitiam. » Justitiam dicil verum ac firmum animum vigenlem erga amicos. s Charitatem, pa- cem cum 970 his qui invocant Dominum. » Hoc est, solis illis confide, qui sine fictione et dolo in- vocant Dominum : cum pacificis et a pugna alienis commiscere, et sectare quz dicta sunt. « Ex puro corde. » Contingit enim in simulatione quoque pietatis invocari. « Stultas autem et ineruditas. » OECUMENI! TRICC/E EPISCOPI vero aureos : tales autem possunt voluntate immu- Α τοὺς φαύλους καὶ 220 χρυσοῦς τοὺς ἐναρέτους λέγων. δύνανται ἀπὸ προαιρέσεως μεταθλη- τὸ γρηστὸν καὶ ἐπὶ τὸ φαῦλον. « Ἑσ- τιμήν. » CEmb μὲν τῶν χρυσῶν καὶ ὀστρχκίνων bv οἰκίᾳ σκευῶν, ἀεὶ τὰ σχεύη ὡσαύτως ἔχει. Ἐπὶ δὲ τῶν τοιουτοµόρφων ἀνθρώπων, ἔστιν ἀπὸ σπουδης, τὸ ὀστρακον Ὑενέσθαι κροσοῦν, xai τὰ χρυσοῦν ἀπὸ ῥᾳθυμίας γενέσθαι ὀστράκινον. "E&v οὖν τις, φπαὶν, ἐχκαθάρῃ ἑχυτὸν ἀπὸ τούτων τῶν olov ξυλίνων καὶ ὀστρακωδῶν ἀνθρώπων, ὡς μηδὲν ἔχειν τῆς ἔἘκείνων μοίρας, εὔχκρηστος τῷ Δεσπύτῃ Ὑνεται, ὡς ἐκείνων δηλαδἡ ἀχρήστων ὄντων,. κα Εἰς παν ἔργον ἀγαθὸν ἠτοιμασμένον. » Κὰν μὴ τοῦτο πράττειν ᾗ καιρό, Δεῖ μέντοι ἠτοιμάσθαι καὶ Οἱ δὲ τοιοῦτοι θηναι, xal ἐπὶ στχι σκεῦος El B ἐπιτηδείως ἔχειν, καὶ πρὸς διωγμοὺς, xal πρὸς λύπας, καὶ πρὸς µαρτύριον, ΚΕΦΑΛ. E. € Περὶ θείας διῤχσχαλίας καὶ βίου καθαροῦ καὶ εἰρηνιχοῦ, καὶ κατὰ τῶν ἐναντίων, » « Τὰς δὲ νεωτερικὰς ἐπιθυμίας φεῦγε. Δίωκε δὲ δικαιοσύνην, πίστιν, ἀγάπην, εἰρήνην μετὰ τῶν ἐπικαλουμένων τὸν Κύριον ἓκ καθαρᾶς Χαρδίας, Τὰς δὲ µμιωρὰς xal ἀπαιδεύτους ζητήσεις παραι- τοῦ, εἰδὼτ ὅτι γεννῶσι µάχας. Δοῦλον δέ Κυρίου, οὗ δεῖ µάχεσθαι, ἀλλ᾽ ἥπιον εἶναι πρὸς πάντας, διδακτικὸν, ἀνεξίκακον, ἓν πρφότητι παιδεύοντα τοὺς ἀντιθιατιθεμένους, μή ποτε xp αὐτοῖς ὁ θεὺς µετάνοιαν εἷς ἐπίγνωσιν ἀληθείας, καὶ ἀνανήψωσιν ἐκ της τοῦ διχθόλου παγίδος, ἐξωγρημένοι ὑπ αὐτοῦ εἷς τὸ C ἐχείνου θέ λημα. » Νεωτερικὴ δὲ ἐπιθυμία, ἀλλὰ xxl πᾶσα tono; ἐρᾷ τις, οὐχ ἡ πορνεία μόνη, ἐπιθυμία, χᾶν δυναστείας κἄν Χρημάτων . ἀνόητοι γὰρ αὗται αἱ φαν- τασίαι͵ xai φρενῶν ἀθεθχείων. ΄Όμα πῶς καὶ Ύέρων νεωτερίζεται. € Δίωχε δὲ δικαιυσύνην. ν Δικαιοσύνην δὲ λέγει, τὴν ἀληθη xal βεδαίαν πρὸς τοὺς φιλου- µένους συνδιάθεσιν. ε ᾽Αγάπην, εἰρήνην μετὰ τῶν ἐπικαλουμένων τὸν Κύριον. κ Τουτέστιν, ἐχείνοις θάῤῥει µόνοις, τοῖς ἀνυπούλως καὶ ἀδόλως ἐπικα- λουµένοις τὸν Κύριον * τοῖς εἰρηνικοῖς; τοῖς ἀμάχοις, μετ ἐκείνων ἀναμίγνσο, μετ ῥἐκείνων δίωχε τὰ εἱἰρημένα. « Ἐκ καθαρᾶς καρδίας. » Ενι γὰρ xxi ἐν ὑποκρίσει ελαδείας ἐπικαλεῖσθαι, « Τὰς δε µω- ρὰς καὶ ἀπαιδεύτους. » Εἰσὶ. γὰρ καὶ φρόνιµοι ζητή- Sunt enim et sanz ac erudite quasliones, nempe pae, αἱ τῶν ἁγίων Γραφῶν, Διὰ τί δὲ, Παρχιτοῦ, qu: sunt de sacris Scripturis. Quare autem dixit, Respue, et non potius, Evince ipsas et redargue ? Quia nihil affert utilitatis bona responsio : pugnas enim generant. «Porro servum Domini non oportet pugnare. » Nam pacificos esse oportet Christi ser- vos, « Sed placidum esse erga omnes. » Si pla- cidum esse oportet et mansuetum, quomodo alibi dixit 9:« Redargue illos acriter,» et :« Nemo tuam juventutem despiciat!0?» Quia contingitetcum man- suetudine acriter objurgare, el temere ac severe. « Propensum ad docendum, » eos qui cupiunt dis- 9 Ttt. 1, 9. 10 1 Tim. rv, 19. xal μὴ μᾶλλον εἶπε, νίκα αὐτὰς καὶ ἀπέλεγχε; "Oc οὐδὲν ἔ χει τὸ πρᾶγμα χρηστὸν ἀποτέλεσμα. Μαχας γὰρ γεννῶσι, « Δοῦλον δὲ Κυρίου oj δεῖ TE χεςθχι. L| Βἰρηνικοὺς - γὰρ &£ Yvxt τοὺς Χριστοῦ δούλους χρή. « αλλ’ ἤπιον εἶναι πρὸς πάν τας. El ἥπιον εἶναι δεῖ καὶ πρᾶον, πῶς εἶπεν ἄνω, € Ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, » xxl, Μηδεὶς σου τῆς νεότητος Ἀαταφρονείτω ; "Ott ἔνι xal μετὰ πρχότητος σφοθό - τερον ἐπιπλῆξχι, ἢ μετὰ θρααύτητος. σ Διδακτικόν. n Πρὸς τοὺς μάθε: tv βουλοµένους, « Αἱρετικὸν ὃξ ἄν- Qoo) μετὰ πρώτην χαὶ δευτέρᾳν νουθεσίαν παραι- 221 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 222 τοῦ. « ᾽Ανεξίκακον, » Μάλιστα γὰρ θρασύτης ἁγριοῖ, A Cere. Porro hereticnm hominem post unam et πραότης δὲ, πείθεν olós, Τίς γὰρ πεισθεη τῷ θρασυνοµένῳ, ᾧ πολλάκις xal ἀντιπάσχει ὁ παραινού- µενος ; Πῶς ojv ἀλλαχοῦ λέγει, μετὰ πρώτην καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτείσθαι τοὺς αἱρετικούς ; Ἰδοὺ γὰρ καὶ ὧδε εἰπὼν, ἀντιδιατιθεμένους, τοὺς αἱρετικοὺς ἐσήμανε. Kal φαµεν, ὅτι τοὺς ὤὦμολο- γηµένους καὶ ἀνίατα νοσοῦντας, παραιτεῖσθαι χρή. Οὗτοι δὲ περὶ dv ὁ λόγος ἀμφίδολοι Ἴσαν, xal δηλον ἐκ τοῦ εἶπεῖν, « Μή ποτε δῷ αὐτοῖς ὁ θεὸς µετάνοιαν.) Τὸ γὰρ µή ποτε, ἐπὶ τῶν ἁδήλων ἔθος ἡμῖν λέγειν. α Ἐν πρχότητι πχιδεύοντα. δ Μάλιστα γὰρ τούτου χρεία. Πολλάχις γὰρ ὁ δεκάκις συμθουλευθεὶς καὶ pA ἀχούσας ἄλλῳ ἀπαξ συμβουλενομὲνῳ πείθεται͵ τῶν πρώτων δέκα συμθρύλων ἀφαμῶς ἐργασαμένων τὸ οἰχεῖον. « Μή ποτε δῷ αὐτοῖς ὁ θεὸς µετάνοιαν. » KZv γένηται, qnoi, τοῦ θεοῦ ἔστιν ὄργον, οὗ τῆς σης µόνον πραοτητος. Καταστέλλει δὲ τῶν διδα- σκάλων τὸ φρόνημα, bmi τὸν Θεὸν ἀνάγων τὸ γεγο- νός,. α Καὶ ἀνχνήχωσιν ix τῆς τοῦ διαθόλου παχί- &og. » Τίς δὲ ἡ ἐπίγνωσις τῆς ἀληθείας: τὸ ἆνα- νῆψαι ἐκ τοῦ διαθόλου καὶ τῶν νόθων δογμάτων, πρὸς την ὀρθότητα τῆς πίστεως. Όρα δὲ, ὡς ἐπὶ µέθης f) μανίας, ἀνάνηψαι εἶπεν ἐκ τῆς τοῦ διαθόλου παγίδος. Ὥσπερ γὰρ τὸ στρουθίο, x&v ix τοῦ ἄκρου ποδὺς κατέχηται ὑπὸ τῆς παγίδος ὑπ αὐτήν ἐστιν ^ οὕτως καὶ ἡμεῖς, κἂν ψιλόν τι παρατραπῶ. μεν ἐπὶ τοῦ δόγματος, ὑπὸ τὴν παγίδα πράττοµεν- τοῦ διαθόλου. € ᾿Εζωγρημένοι, ὑπ' αὐτοῦ. » ᾽Ανανή- Ψωνσιν ὄντες ἐζωγρημένοι τουτέστι τῇ λημμένοι καὶ ἀποκεχλεισμένοι εἰς τὸ λιω θέλημα. Τοὺς γὰρ ἐναλόντας τοῖς πονηροῖς ξόγπασιν, εἷς τὸ οἰκεῖον θέλημα ἐνειλημήένους ἔχει ὁ διάδολος. alteram admonitionem fuge. « Clementem » si- quidem ferocitas plurimum exasperat, mansuetudo vero persuadere novit. Quis enim persuadebitur ab eo qni ferox est et insolens, cui frequenter re- sistit etiam is qui admonetur? Quomodo ergo alibi dicit. Post unam et alteram admonitionem fugien- dos hzreticos ? nam ecce hoc etiam in loco dicens, Obsistentes, significavit hzreticos quos erudire jubet. Et dicimus quod apertos et insanabiliter segrotantes jubet evitari, hi autem de quibus hic sermo est, hzsitantes erant ; quod ex eo manifes- tum est quod ait. Si quando det illis Deus pceni- tentiam. » De his enim solemus dicere: Sí quando, qua incerta sunt. « Cum mansuetudine erudien- tem.» Nam hoc est maxime necessarium. Frequen- ter enim is, cui decies datum est consilium nec audivit, alteri semel danti consilium obtempera- bit, nempe decem prioribus illis consiliis occulte agentibus quod suum est. « Si quando det illis Deus poenitentiam. » quod si fiat, inquit, Dei opus est, non tux mansuetudinis. Preceplorum autem fastum reprimit, factum ipsum ad Deum referens. « Et ut ad sanam mentem redeant a diaboli la- queo. » Que est autem cognilio veritatis ? Ad sa- nam mentem redire a diabolo, et ab adulterinis dogmatis ad fidei rectitudinem. Ánimadverte au- tem quod, veluti ab ebrietate aut insania, dixil àva- νηψαι 971 a diaboli laqueo, quod proprie est ad πλαντ ἔνει- C Sobrietatem vel sanam mentem redire. Quemadmo- τοῦ διαθὀ- dum enim passer quanquam a pedis solum extre- mitate teneatur laqueo, ipsi obnoxius esl : ita οἱ nos, quanquam in tenui aliqua dogmatis particula subvertamur, diaboli laqueo subjicimur. « Vincti ab eo. » Ad sanam mentem redeant qui vincti sunt, hoc est, errore capli et conclusi ad diaboli voluntatem. Nam eos qui pravis capti sunt. dogmatis, ad suam voluntatem detentos habet diabo- lus. κεχαλ. Q'. « Πρόῤῥησις περι — xaxlac ἀνθρώπων πλεοναζού- σης, ἀπατηλῆς ἑλγκομένης. 3 « Τοῦτο δὲ γίνωσκε, ὅτι iv ἔσχάταις ἡμέραις ἓν- στέσονται Χαιροὶ Ὑαλεποι ἍΈσονται Ὑὰρ οἱ ἄν- θρωποι Φφίλαυτοι, φιλάργυροι, ἁλαζόνε, ῥὑπερ- ἠφανοί, βλόσφημοι,. Ύονεὺσιν ἀπειθετς, ἀχάρι- στοι, ἀνόσιοι, Ἅἄστοργοι, ἄσπονδοι, διάβολοι; ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι, προδόται, προ- πετεῖς, τετυφωµένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ φιλό- θεοι, ἔχοντες µόρφωσιν εὐσελείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῃς Ἀρνημένοι, Καὶ τούτους ἀποτρέπου. » Καὶ ἤδη ἦσαν ἐπὶ Μωσέως Ἰαννης xal Ἰαμθρῆς, αυτὸὺς προϊὼν λέγει, καὶ τότε ἦσαν. Τὸ γὰρ τὼν ypu- σῶν καὶ ὀστρακίνων σχευῶν, τοὔτοδηλοτ. Ώστε εἰσὶν ἀεὶ, ἓν ὑστέρῳ δὲ μᾶλλον. « Καιροὶ χαλεποί.» Οὐ τοὺς χαιροὺς Jj τὰς ἡμέρας διαθάλλει, ἀλλὰ τοὺς Ev αὑταῖς πονηροὺς ἀνθρώπους. Καιροὺς γὰρ χαλοὺς καὶ κπκοὺς φαμεν, ἐκ τῶν iv αὐτοῖς Ὑινομένων. e Φίλαυτοι. » Τοῦτο ) ῥίζα τῶν κακῶν, τὸ τὰ ἑαυτοῦ σκοπεῖν µόνον. Οἱ δὲ τοιοῦτοι ἀμελοῦντες τῶν ἀδελ- φῶν, τὰ ἑαυτῶν πρῶτον διαφθεἰρουσιν. € Ῥαλαζόνες. » ᾽Απὸ Φφιλαυτίας à φιλαργυρία τἶκτετχι. Ταύτης ὃΣ CAPUT VI. Vaticinium de abundante hominum malitia, per fucum reprehensibilem. III, 1-5. //lud autem scito quod ineztremis die- businstabunt tempora acerba Eruntenimhomines sui amantes, avari, fastuosi, superbi, maledici, purentibus immorigeri , ingrati, impii, amorisa[- fectu carentes, nescii faderis, calumniatores, in - temperantes, Àmmltes, negligentes bonorum, pro- ditores, praecipites, inflati, voluptatum am.m'es polius quam Dei : habentes formam pi»tatis, sed qui vim ejus abnegarint. Et istos adversure. Et jam sub Mose fuerant Jannes et Jambres, sicut in progressu dicit : nam hoc significat sermo de vasis aureis et testaceis. S-mper itaque sunt, sed magis postremo tempore. «Tempora acerba.» Non tempora calumniatur aut dies, sed pfavos homines qui in ipsis sunt. Tempora enim bona et mala dicimus ab his que in ipsis contingunt. «Svi amantes. » Hec est radix malorum, sola ea intueri aliquem quz ad se spectant. Qui autem hujusmodi sunt, fratrum negligentes, quz sua sunt primum perdunt ac corrumpunt. « Fastuosi. » Α sui amore 223 avaritia orilur : superbia, deinde ex his blasphemia : mutuo enim sibi herent mala sicut et bona : ex claritate enim 979 procedit omne bonum. « Parentibus immo- rigeri. » Novit enim fastus etiam adversus naturam efferri. « Ingrati. » Avari etiam sunt ingrati. Nam tunc solum gratias agunt, quando eorum concu- piscentiam impleverint, nunquant autem fit ut ipsi satientur. Qui vero talis est etiam impius est. Nam qui benefactori Deo gratiam non habet, quomodo aliis gratiam referet ? « Amoris affectu carentes.» Hoc est sine amore existentes erga suos. « Nescii feederis : » nulli fcederati. « Calumniatores: » ma- ledici. Nam qui sibi nullius boni conscius est, OECUMENII TRICCAE EPISCOPI hujus autem fetus sunt fastus et A yavvgxta, &Aatzoveix καὶ ὑπερηφανία εἴτα ἐκ τού- 224 των 4 βλασφημία. Αλλήλων γὰρ ἔχεται τὰ καχὰ, ὥσπερ καὶ τὰ χαλά. 'Ex γὰρ ἀγάπης, ἅπαν τἶκτε- ται καλόν, « Γονεῦσιν ἀπειθεῖς, Οὐδε γὰρ à ἆλα- ζονείχ, καὶ κατὰ τῆς φύσεως ἐλανίατασθαι. €. Αχά- ριστοι, » Οἱ φιλάργυροι καὶ ἁχάριστοι. Τότε γὰρ εὐχαριστοῦσι µόνον, ὅταν αὐτῶν πληρώσωσι την Ἐπιθυμίαν, ὕπερ οὐδέποτε ἔατιν αὐτοὺς κορεσθῆναι. Ὁ δὲ τοιοῦτος, xai ἀνόσιος. Ὁ γὰρ τῷ εὐεργέτῃ θεῳ χάριν οὖκ εἰδὼς, πῶς ἑτέροις εἴσεται χάριν ; « Αστοργοι. » Οἴἷον ἄφιλοι πβὸς τοὺς οἰχείους. « Ασπονδοι" » Δηλοῖ μηδενὶ σπενλοµένους. «Διάδολοιν Οἷον κακήγορο. 'O- γὰρ μηδὲν ἀγαθὸν Past συν- ειδὼς, πάντας διαδάλλει, ἑκυτῷ τινα παρχμυθίαν omnibus maledicit ac detrahit, sibiipsi in hoc con- B ἐπινοῶν, « ᾽Ακρατεῖς. » ἸΤουτέατι, γλώσσης καὶ γχ- solalionem aliquam inveniens. « Intemperantes:» nempe qui linguam ventremque et ea qua sub ventre sunt non continent. « lmmites. » Crudeles quodammodo etinhumani.«Negligentes bonorum.» Aut ἀφ.λάγαθοι inimici omnis boni. « Proditores,» amiciti; et sodalitatis. « Precipites, » hoc est, lemerarii et nihil stabile habentes. « Inflati, » id est, arrogantia pleni. « Voluptatum amantes potius quam Dei. » Commutantes diviuum amorem in turpem. Ipsa vero pietatis forma el hy pocritas ipsos exhibet et seductores. « Habentesformam pietatis.» Ex his qua loquuntur, pietatis cultores videntur : ex his autem quioperantur, contrarii sermonibus et inveniuntur et corvincuntur. «Et hos aversare.» στρὸς καὶ τῶν ὑπὸ ταύτην. «᾿Ανήμεροι. » Ὠὠμοί τινας καὶ ἀπάνθρωποι. « Αφιλάγαθοι. » Τουτέστιν, ἐχθροὶ πάντος ἀγαθοῦ. α Προδόται. » Φιλίας καὶ ἑταιρείχς. « Προπετεῖς. κ Οἷον θρασεῖς, οὐδὲν βελη- κὸς ἔχοντες « Τετυφωμένοι,. » Otov ἀπονοίας πλή- pec. € Φιλήδονοι καὶ o) φιλόθεοι.» Οἱ ἀντικαταλ- λασσόμενοι τοῦ θείου πόθου τὸ αἰσχρόν, Ἡ δὲ γε μόρφωσις της εὐσεθείας, καὶ ἀποκριτᾶς xal πλάνους αὐτοὺς παρατίθεται. « Ἔχοντες µόρφωσιν εὖσε, θείας. » Εξ dw λέγουσιν, εὐσεθεῖς εἶσιν, ἐξ dw oi πράττουσιν, ἑναντίι τῶν λόγων εὑρίσχονται xii ἑλέγχονται. « Καὶ τούτους ἀποτρέπου.» Ὡς ἐκεί- νους, περὶ dw ἄνευ διεξτλθε μᾶλλον, Τιμοθέῳ ἃξ γράφων, τοῖς μετὰ Τιμόθεον συµθουλεύε, ἆἀπο- Quemadmodum et illos de quibus superius latius τρέπεσθαι τοὺς τοιούτου. Οὐ γὰρ ἂν οὗτος τὰς disseruit. Scribens autem Timotheo, his qui post Timotheum futuri erant, consuluit, ut tales aver- sarentur. Neque enim potuit hic ad extremos dies ἐσχάτας ἡμέρις εἶχεν Ἐπιφθάσαι, ἀλλὰ τὰς εὖθυς μετὰ τὴν Παύλου τελευτὴν, ἐν αἷς περιεῖναι ix. ὁ Τιµύθεος Έμελλεν. pertingere : sed eos possumus etiam intelligere dici extremos,qui Pauli interitum statim essent secu- turi, in quibus Timotheus adhuc superstes futurus erat. III, 6-9 Ez his enim sunt qui subeunt in fami - lías,et captivas ducunt multerculas onerataspecca- lis, que ducuntur concupiscenliis variis : semper discentes,necunquamad counitionem veritatis ve- nirevalentes. Quemadmodum enim Janncs et Jam- bres resistebant Mosi, ita el hi resistunt veritati : homines mente corrupti, reprobi circa fidem, sed non proficient. amplius. Siquidem amentia ipso- rum evidens erit. omnibus, sicut et illorum fuit. Animadverte quomodo secretum eorum 278 etimpudentiam insidiarum manifeslaverit, dicens: « Qui subeunt et captivas ducant mulierculas one- ratas peccatis » Vides eos fraude uti serpentis, qua ille adversus Adam usus est ? Verisimile enim erat el hos per mulieres eliam viros seducere. Dicens autem : Mulierculas, solu(à innuit facilita- tem ad deceptionem. Quiergo seducitur, quanquam is fuerit vir, nihil in hoc a mulierc differt, nec ea praestantior est. Quod vero subdit : Onecratas pec- calis, mnltitudinem designat ac confusionem pec- catorum. Nonenim qualescunque. inquit, seducunt mulieres (nam sunt et mulieres virilis naturee,quem- « Ἐκ τούτων yàp εἶσιν οἱ ἱνδύνοντες εἷς τὰς οἰκείας, κεὶ αἰγμαλωτίζοντες ἉΥυναικάρια σεσω- psupéva ἁμαρτίαις, ἀγόμενι ἐπιθυμίαις ποικ/- Az πάντοτε µανθάνντα, καὶ µηδέποτε εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείάς ἐλθεῖν δυνάµενα. Ὃν τρό- zov δὲ ἸἹαννῆης καὶ Ἰαμθρῆς ἀντέστησαν Μωσῇ, οὕτως καὶ οτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ, ἄνθρω- mot πατεφθαρμένοι τὸν µυοῦν, ἀδόχιμοι περὶ την πίστιν. Αλλ) οὐ προχόψουσιν ἐπὶ πλεῖον. Ἡ γὰρ ἄνοια αὐτῶν ἔκδηλος ἔσται πᾶσιν, ὡς καὶ d ἐκείνων ἐγένετο. » pz πᾶς τὸ λαθραῖον αυτῶν καὶ ἀναίσχυντον τῆς ἐπιθουλῆς ἐδήύλωσε διὰ τοῦ, « Εἰσδύνοντες καὶ αἱ [χμαλωτίοντες γυναικάρια σεσωρευµένα ἁμαρ- τίαις. » "Opi αὐτοὺς τῇ τοῦ ὄφεως ἁπάτῃ κεχρη- µένους, ᾗ κατὰ τοῦ ᾿Αδὰμ ἐκρήσατο; Εἰκὸς γὰρ hv καὶ τούτους διὰ τῶν γυναικῶν, καὶ τοὺς ἄνδρας ἀπατᾶν, Γυναικάρια δὲ εἰπὼν, µόνον τὸ εὐετατά - τητον ἠνίξατο, Ὁ τοίνυν ἀπατώμενος, κἂν ἀνὴο 1»; οὐδὲν διαφέρει κατὰ τοῦτο, Ὑυναικός. Τὸ δὲ, Σεσω- peopíva ἀμαρτίαις, τὸ πλῆθος δηλοῖ xai τὴν eov - χυσιν τῶν ἁμαρτιῶν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς, φησὶ, γυναῖχας ἁπατῶσιν [εἰσὶ γὰρ καὶ γυναῖχες ἀνδρείας φύσεως, ὥσπερ καὶ ἄνδρες µγυναικείας) ἀλλὰ τὰ σεσωρευ- 295 COMMENT. IN EPIST. Π AD TIMOTH. 436 µένα ἁμαρτίαις, ἔνθεν γὰρ αὑταῖς xal τὰ τῆς àná- A admodum sunt et viri muliebres), sed eas quz της. α ᾿Αγόμενα ἐπιθυμίαις. » Οὐ τῆς φύσεως κατ- ηγόρησεν, ἀλλὰ τῆς τοιᾶσδε γυναικός, Ἐνταῦθα δὲ πολλὰς ᾖνίξατο ἐπιθυμίας. σωµατικάς τε καὶ ψυχι- xác. Ὅρα δὲ xal τὸ, ᾿Αγόμενα, ὡς ἐπὶ ἀλόγων. « Πάντοτε μανθάνοντα. » οὗ συγγινώσκων αὐταῖς ταῦτά φησιν, ἀλλὰ xal σφόδρα µεμφόµενος, Ἐπειδὴ γὰρ ἑαυτὰς ἐσώρευσαν ἁμαρτίαις, ἐπωρώθη αὐτῶν εἰχότως ἡ διάνοια. « ἸΙαννῆς καὶ ᾿Ιαμθρῆς. » Οὗτοι ἦσαν οἱ ἐπὶ τοῦ Φαραὼ μάγοι. Πῶς δὲ τὰ ὀνόματα αὐτῶν οἷδε τῆς Γραφῆς μὴ λεγούσης ; Φαμὶν ὅτι ἐξ ἀγράφου παραδόσεως, ἡ ἐκ Πνεύματος ἁγίου εἶχὸς ἦσαν εἰδέναι τὸν Παῦλον, « Καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείχ.ε Tq ἀληθινῃ πίστει, « 'AX οὗ προχέ- Ψουσιν, ᾿Επὶ πλεῖον ἄνθρωποι κατεφθαρµένοι τὸν νοῦν. » Όταν τις τὸν υοῦν φθαρῇτ iv τοῖς πάθεσι, τότε ἁδόχιμος περὶ τὴν πίστιν ἨὙίνεται. Πῶς ἄνευ εἰρηκὼς ἐπὶ πλεῖον προχόφουσιν ἀσεθείας, ὧδε λέ- ει, Ob προκόψουσιν; ᾿Εκεῖ λέχει ὅτι ἀρξάμενοι πλανᾷν, οὐδαμοῦ στήσονται, ἀλλ ἀεὶ Χείρονα ἐπι- νοήσουσιν, ὧδε δὲ, ὅτι obx ἁπατήσουσιν οὐδὲ συν- αρπάσουσιν ἐπὶ πολὰ τοὺς ἀρτίφρονας, Προϊὼν γὰρ εἶπε, Πλανῶντες xal πλανώµενοι. Παρὰ οὖν τοῖς εὖ- εξαπχτήτοις αὐτοῖς d, ἰσχύς. « 'H Yap ἄνοια αὐτῶν ἔχδηχος ἔσται πᾶσι, » Πόθεν voUto ; Ἐκ τῶν πάλαι, qnoi, πιστώθητι, Εὐέλεγκτον γὰρ À: κακία. — Ἄλλων, E: ἀπιστεῖς, μάθε ἀπὸ τῶν τοῖς µάγοις ἀκείνοις συµθάντων. Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ἠλέγχθησαν χατὰ ouv- τασίαν θαύματα ποιοῦντες xal ἁπατῶντες, ὅτε Μω- σης ἑτερατούργησεν ἀληθῶς, ὥστε πάντα τὰ τῆς ἁπάτης πρὸς χαιρὸν ᾿ἀνθετ. eunt οπιι5ἰ peccalis. Hinc enim ipsis provenit ut seducantur. «Qua ducuntur concupiscentiis.» Non naturam accusavit, sed hujusmodi mulicres. Hic autem multas innuit concupiscenlias el a corpore provenientes el ab animo. Considera vero etiam id quod ait : Que ducuntur, tanquam de irratio- nalibus loquens. « Semper discentes, » Non hoc ait ignoscens ipsis, sed polius vehementer arguens. Quoniam enim seipsas peccatis onerarunt, merito excacala est mens earum. α Jannes et Jambres. » Hi erant magi sub Pharaone. Quomodo autem ipso- rum nomina novit cum Scriptura non dicat? Dici- mus quod ex tradilione non scripta. Aut per Spiri- lum sanctum verisimile est hoc novisse. « Et hi B resistunt verilati. » Ver; fidei. « Sed non profi- cient amplius, homines mente corrupti.» Ubi quis mente corruptus fuerit in affectibus, tunc reprobus circa fidem efficitur. Quomodo cum insuperioribus dixerit, Ad majorem proficient impietatem, hic dicit : non proficient? Ibi dicit quod qui seducere coeperant, nequaquam sistent, sed pejora semper excogitabunt, hic vero quod non decipient neque rapientlongo tempore eos quisanz mentis sunt. In progressu enim ait, quod et in errorem adducent el ipsi errabunt. ]taque potentiam habent in eos qui facile seducuntur. «Siquidem amentiaipsorum evidens erit in omnibus. » Unde hoc manifestum cst ? Ex his qua olim facta sunt firmiter crede, : Nam malitia facileconvincitur. —Alto modo.Si mihi C non credis, inquit, ab his disce que magis illis contigerunt. Nam et illi convicti sunt quod phantastica miracula ederent, ac in errorem ducerent quando Moses vera edebat prodigia. Omnia itaque qui» fraudem iuducunt, ad lempus solum vigent. ΚΕΦΑΛ. Z', « Προτροπὴ τῆς ἑαυτοῦ µιµήσεως dL ἑναντίου τοῖς «φαύλοις, bv ὑπομονῆ 86-5, » 'Σὺ δὲ -παρηκολούθηκάς µου τῇ διδασκαλίφ; τῇ ἁγωγῇ, τε πρόθέσει, τῇ πίστει, τῇ µακροθυµίᾳ, τῇ rir. τῇ ὑπομονῆ, τοῖς equat, τοῖς πα- θήµασιν, οἷά ἐγένετο ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ἐν "Ixovüp, iv Λύστροις, οἵους διωγμοὺς ὑπήνεγκα, καὶ ἐκ πάντων µε ἑῤῥύσατο 6 Κύριος, » Ἐκεῖνοι μὲν, φπσὶ, τοιοῦτοι, σὺ δὲ οἶδας τὰ ἡμέ- περα ἀκριθῶς οὗ τοιαῦτα, Οὐ γὰρ ἁπλῶς συνεγέ- νου, ἀλλὰ παρηκολούθηκας, τουτέστι, μακρὸν συν- εγένου µοι χρόνον, καὶ πᾶσι προσεῖχες τοῖς ἐμοῖς. Act οὖν σε iv ἕξει γενόµενον τῶν εὐσεθῶν διδαγµά-. των, ἀπερέίρεπτον εἴναι, « Τῇ διδασκαλία.» Τῃ περὶ tà δόγµατα, « ᾽Αίωγῇ, » τῇ περὶ τὸν βίον. Πῶς ἠγόμην, φηαὶν, ἐν τῇ πολιτείᾳ. « Τῇ προθέσει. » Οἵον τῇ προθυµίφ, καὶ τῷ παραστήµατι τῆς ψυχῆς. « ΤΠ πίστει, » Tj, iv τοῖς χινδύνοις, τῇῃ μὴ ἀπογινώ- σχειν ποιούσῃ, ἀλλὰ πιστεύειν τῷ Or ὅτι . ἐξελεῖ- ταν. € Tj µακροθυµίᾳ. » Πῶς, φησὶν, οὐδέν µε τῶν πειρασμῶν καρκότερον εἱργάζετο. α TT ὑπομονῃ. » T5 πρὸς τοὺς διωγμούς. « Οἷά µοι ἐγένετο, » Οὐ Κόνον ἔθιωκόμην, Φφησὶν, ἀλλὰ xal Έπασχον. Εἶτα λοιπὸν xal κατ εἶδος διεξέρχεται τοὺς πειρασμοὺς, ταάτῃ ϐθαῤῥαλεώτερον τὸν μαθητὴν ποιῶν. Οἶδε γὰρ 974 CAPUT VII. Echortatio ut seimitentar, opponendo se perversis in tolerantia propter Deum. I1 10-11. Tu veroassectatusesmeam doctrinam, institutionem, propositum, fidem, longanimita- tem, charitatem, patientiam, persecutiones, afflic- (tones, qug mihi acciderunt Antiochia, Iconii, Lystris, quas persecutiones sustinui, Et ex omni- bus eripuit me Dominus. Illi quidem tales sunt, inquit, tu vero nosti mea non esse hujusmodi, Neque enim vulgari modo adfuisti, sed etiam assectatus es, hoc est longo tempore mecum versatus es, etad omniaque mea erant animum applicuisti. Necesse est igitur te, qui jam inassuetudinem pervenisti piorum dogmatum, non posse ab illis averti. « Doctrinam. » Que fuit circa dogmata. « Institutionem. » Qua vitam con- cernebat, quomodo, inquit, mea circa conversatio- nem institluebam. « Propositum : » promptitudi- nem et animi presentiam. « Fidem: » servatam in periculis, que non sineret desperare, sed credere Deo quod liberaturus esset. « Longanimitatem. » Quomodo, inquit, nulla me affictio segniorem reddiderit. Quia magno eram animo in periculis, fidens semper in Domino. « Patientiam. » Qus est adversus persecutiones. « Qu: mihi acciderunt. » 227 OECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 228 Non solum, inquit, persecutionem ferebam, sed et A οἶδεν ἡ euvey e µνήµη τῶν πειρασμῶν, παραθαῤῥύ- varia patiebar, Deinde etiam in specie recenset afflictiones, hoc modo discipulum audentiorem reddens. Novit enim, novit, inquam, continua afflictionum memoria addere animum, Horum autem solum :merminil, aut quod receutiora, aut quod Timotheo «Cota essent, el hoc ve- risimilius est. « Anliochie. » Non enumerat tentationes in specie: neque enim illi sermo est ad gloriam, sed ad inslitutionen discipuli. Duo autem hic dicit qua sunt ad exhorlalionem ido- nea, Ego, inquit, animi promptiludinem exhibui, Deus vero auxilium. — Antiochiam vero dicit Pisi- dix. 9786 « A Lystris. » Arbitror quod ex abje- ctione quadam novissimo loco dixerit Lystris, ex νειν ψυχήν. Τούτων δὲ µόνον ἐμνήσθη, fj ὡς νεα- ρωτέρων, fj καὶ τῷ ΊΤιμοθέρ ἐγνωςμένων, ὅπερ καὶ ἄμεινον. α Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ. 9 Οὐκ ἀπαριθμεῖται κατ εἴδος τοὺς πειρασμοὺς, Ob Ὑὰρ αὐτῷ ὁ λόγος πρὸς φιλοτιµίαν ὁρᾷ, ἀλλὰ πρὸς ὁδηγίαν τοῦ μαθητοῦ. Δύο δὲ ἐνταῦθα λέγει εἰς προτροπὴν ἐπιτήδεια, Ότι τε ἐγὼ, φησὶ, προθυµίαν παρέσχον,, καὶ ὃ θεὸς βοήθειαν. --- [OIKOYM.] ᾽Αντιόχειαν δὲ τὰν Ηισι- δίας λέγει. α Ἐν Λύστροις.» Ἡγοῦμαι κατά τινα εὐτελισμὸν, ἐπχάτης αὐτὸν τῆς Αύστρης µνησθῆναι, ἐξ fe ην ὁ Τιμόθεος, ὡσεὶ εἶπε ' Ναὶ elc. τὰς πολυ- ανθρώπους πόλεις, ἔπαθον ἅπερ ἔπαθον, xl καὶ ἓν Λύστροις ; Πόθεν εὐρέθησαν οἱ καχοῦντες µε ἐν Λύτροις ἄνθρωποι ; qua oriundus erat Timotheus: ae si d cerel: Profecto in frequentibus ac populosis civitatibus patiebar qui passus sum : sed cur eliam Lystris passus sum ? Unde inventi sunt homines qui me Lystris affli- gereut ἵ III, 19-17. Sed el omnes qui volunt pie vivere ín B Chri.to Jesu persecutionem patientur. Porro mali homines eL imposlores proficient in pejus, dum et in errorem adducent et errabunl ipsi. Tu vero in his persiste qua didicisti, el in quibus certior reddi- tus es, sciens α quo didiceris, el quod a puero sacras Lilleras noveris, que le possunt erudire od salutem per fidem qua est in Christo Jesu. Oninis Scriptura divinitusinspirata est, etutilisad doclrinum,ad redargutionem,ad correctionem,ad institutionem qua est in justitia, ul integer sit Dei homo ad omne opus bonum perfectus. Et quid dico, inquit, de meipso, cum etiam omnes qui volunt pie vivere perseculionein passuri sint ? Dicit autem Perseculionem non solum qua ab idololatris infertur, verum eliam cuncias afflic- € tiones ac tentationes. « Est enim angusta el arcíia via quie ducit ad vilam !! » — «In Christo Jesu.» Nan sola hac est pia vita, qu: esl in Christo Jesu. « Persecutionem patientur. » Talis est natura re- rum, quoniam non est nunc vita piorum, sed per- versorum. Neque enim potest is qui in bello est et pugna, quiele vivere. « Proficient in pejus. » Pro- ficere enim res media est, sive indifferens et ad melius et ad pejus. Hi igitur in pejus proficient : nam interpretando qnid sit Pejus, dixit quod in errorem adducent et errabunt ipsi. « Tu vero in his persiste quz didicisti. » — « Ne emuleris, ut ait David, operantes iniquitatem, neque hominem qui εὐσεθῶς ζῆν iv Πονηροὶ δὲ àv- « Καὶ πάντε δὲ οἱ θέλοντες Χριστῷ 'Ingo0 διωχθήσονται. θρωποι καὶ Ὑόητες προχόψουσιν ἐπὶ τὸ Χχεῖρον, πλανῶντες καὶ πλανώμενοι, Σὺ ὃξ μµένε ἐν οἴς ἔμαθες xal ἐπιστώθης, εἰδώς παρὰ τίνος ἔμαθες, - καὶ ὃτι ἀπὸ βρέφους τὰ ἱερὰ Γράμματα οἶδας, τὰ δυνάµενά σε σοφίσαι εἷς «σωτηρίαν, διὰ πίστεως τῆς iv Χριστῷ Ἰησοῦ. Πᾶσα Γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος πρὸς διδασκαλίαν, πρὸς ἔλεγχον, πρὸς ἐπανόρθωσιν, πρὸς παιδείαν τὴν Ev δικαιοσύνῃ, ἵνα ἄρτιος fj ὁ τοῦ Θεοῦ άνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος, » Καὶ τί λέγω, φησὶ, περὶ ἁμαυτοῦ; Πάντες γὰρ οἱ θέλοντες εὐσεθῶς ζῇν, διωχθήσονται, διωγμὸν λέ- γων, οὐ µόνον παρὰ τῶν εἰδωλολατρῶν, ἀλλὰ καὶ τὰς θλίψεις καὶ τοὺς πειρασμοὺς, Στενὴ γὰρ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς τῆς ζωῆς. ε Ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » Αὕτη γὰρ µόνη εὐσεθὴς ζωὴ, ἡ ἐν Χρισνῷ Ἰησοῦ. « Διωχθήσονται. » Οὕτως ἡ φύσις ἐστὶ τῶν πραγµά- των. Επειδη οὐχ ἔστιν ἡ νῦν ζωή τῶν εὐσεθῶν, ἀλλὰ τῶν πονηρῶν. Οὐδὲ γὰρ Ew πολεμοῦντα καὶ πυχτεύοντα ἐν ἀνέσει Qv. « Ἡροχόψουσιν ἐπὶ τὸ χΞῖρον. » Ἡ γὰρ προχοπὴ τῶν µέσων ἐστὶ, καὶ im τὸ βέλτιον καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον. Οὗτοι τοιγαροῦν ἐπὶ vj χεῖρον προχόψουσιν. Ἑρμηνεύων γὰρ, τί ἐστι τὸ χεῖρον, εἶπε πλανᾷν, καὶ πλανᾶσθαι, « Σὺ δὲ µένε ἐνοῖς Έμαθες. » — Όμοιον ὁ Azul, Mi, ' παραζήλου ἓν πονηρευοµένοις, μηδὲ ἐν ἀνθρώπῳ κατευοδουµένῳ ἐν τῇ ὑδῷ αὐτοῦ. » « Καὶ ἐπιστώθης, » qol, τουτ- prospere ambulat in via sua !?. » « Et terlior red- Ώ έστι, μετὰ πληροφορίας ἔμαθες,. α« Εἰδὼς παρὰ τίνος ditus es : » hoc est, certitudinem didicisti. «Sciens a quo didiceris. » Duas reddil causas cur eum firmum sistere oporteat, nec facile everti : Et quia nona quovis vulgari didicisti, sed a Paulo : et quia in profundum radix tibi posita est Scriptu- rarum, que a multis temporibus script» sunt. Sacras autem Litteras dicit Scripturam qua a Deo inspirata est. Qus te possunt erudire. » 976 Nequaquam te permittent insipienter erga aliquid 1^1 Matth. vit, 44. 12 Psal. xxxvi, 1. ἔμαθες, » Δύο αἰτίας λέγει τοῦ δεῖν αὐτὸν ἀπερί- τρεπτον µένειν. Ότι τε οὐ παρὰ τοῦ τυχότος ἔμα- θες, ἀλλὰ ἀπὸ Παύλου, xal ὅτι διὰ βάθους ἡ ῥίζα σοι κεῖται τῶν Πραφῶν, iv χρόνῳ τγραφεῖσα πολλῷ, Ἱερὰ δὲ Γράμματα, τὴν θεόπνευστον λέγει Γραφήν. « Τὴ δυνάµενά σε σοφίσαι. » Οὐκ ἀφίησί σε ἀνόητόν τι παθεῖν, καὶ οἷον oi πολλοί 'O γὰρ τὰς Γραφὰς εἰδὼς, ὡς εἰδέναι χρὴ, οὐκ dw περιτραπείη «ποτέ, « Εἰς σωτηρίαν διὰ πἰστεως της ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » 229 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 900 Σοφίσει δὲ σε, οὐ κατὰ τὴν ἔξω σοφίαν τὴν bv λόγῳ A affici vulgi. more. Nam qui sacras novit Litteras. καὶ ἁπάτῃ χειµένην ἀλλ᾽ εἷς σωτηρίαν διὰ τῆς ἐν Χριστῷ πίστεως. Al γὰρ ἅγιαι Πραφαὶ, καὶ Ei αὐτῶν σοφἰα, εἷς πίστιν ἄγουσι τοῦ Χριστοῦ. « Πᾶσα Γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος, « Πολλοὺς εἶρη- κὠς παραμυθίας τρόπους νῦν καὶ τὸν µέγιστον λέγει, τὸν ix της ἀναγώσεως τῶν Γραφῶν. ΆΛυπη- pov γὰρ μέλλει λέγειν ὅτι τελειοῦται,. Ei δὲ Τιμοθέφῳ eT ἀναγινώσχειν, πόσῳ μᾶλλον ἡμῖν; « Πρὸς διδ- σχαλίαν. » Ἐπειδὴ τὰ Χχρηστὰ ῥἑιλάσκει ὀύγματα καὶ πράγματα. ι Πρὺς ἔλεγχον. » Εἰς τὸ, τὰ ψευδή ἐλέγχειν. « Πρὸς ἐπανόρθωσιν, » Εἰς τὸ, διορθοῦ- σθχι τοὺς ἀδελφούς. « Πρὸς παιδείαν τὴν ἓν δικαιο- σύνῃ. » Πρὲς τὸ παιδεύσαι καὶ ἐναγαχεῖν εἷς à- κχιοσύνην. Ἐκ γὰρ 9h τούτων, Φφησὶ, περιγίνεταί sicuti nosse oportet, nunquam subverti poterit. « Ad salu'em per fidem qus est in Christo Jesu.» Erudiunt autem le, non more csterna sapientia qua in sermone et errore sita est,sed ad salutem per fidein quz? in Christo est. Nam sacra Littere et sapientia qua ex eis sumitur, ad fidem Christi ducunt. « Omnis scriptura divinitus inspirata est. » Ubi multos covsolationis modos expressit. nune eijam masimum dicit qui est ex leclione Scripturarum. Nam triste aliquid diclurus esl, nempe de sua morte. Quod si Timotheum legere oportet, quando magis nos? « Ad doctriuam. » Quoniam bona docet dogmata et opera.« Ád red- argulionem. » Ad hoc ut falsa redarguantur.« Ad τινε, τὸ ἄρτιον εἶναι, Άρνιος δὲ ἐστιν, ὁ ἀεὶ ἴσος, , correctionem. 5 Ad corrigendos fratres.» Ad in- καὶ μήτε τοῖς λυπηροῖς Χλινόμενος καὶ ταπεινού- µενος, µήτε τοῖς χρηστοῖς ἔπαιρόμενος καὶ φυσιού- µενος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχων Ev πράγµασιν ἀνίσοις. « Πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν, » O5, ἁπλῶς µετέχων, ἀλλ᾽ ἀπηρτισμένος xal πεπληρωμένος. stitntionem quz est in justitia. » Ad erudiendum et inducen:lum a4 justiliam., Ex his autem con- tingit alicui ut integer sit. Est autem integer qui semper est equalis, et neque a4 tristia declinat et dejicitur animo,neque ad prospera erigitur et in- tumescit, sed semper pari modo 56 Ἠαῦεί in rebus imparibus. « Ad omne opus bonum.» Non vulgari modo particeps factus, sed perfectus ac completus. « Διχμαρτύρομαι οὖν ἐγὼ ἔχώπιον τοῦ tou καὶ IV, 1 2. Obtestor igitur ego coram Deo οἱ Do- τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μέλλοντος xol- mino Jesu Chrislo qui judicalurus csl vivos el νειν ζῶντας καὶ νεκροὺς Χχτὰ την ἐπιφάνιαν mortuus in apparitione sua et in regno suo.Pra- αὐτου καὶ τὴν Βασιλεαν αὐτοῦ. Κήρυξον τὸν dica sermonem, insla tempestive, inlempeslive, λόγον, ᾖἐπίστηθι εὐπαίρως, εὐκαίρως. ἍΈΕλεγξον, convince, increpa : exhorlare cunlonganimitate ἔπιτίμησον, παρακόλεσοον ἓν πάσι µακροθυµίφ οί doctrina. καὶ Oa. » : 'H συνεχὴς διαμαρτυρία vot παραγγελία, τραρ — Continua obtestalio et Ργβοθρίηπι tria parit : τίκτει, φοθερωτέραν τε τὴν παραγγγελίαν καὶ ἆπαρ- formidabilius reddit preceptum et irrecusabile, αἰτητον ποιεῖ, καὶ τὸ σωτηριῶδες τοῦ λόγου παρατι- quodque salutare est in sermone proponit. Neque θεται. Οὐ χὰρ εἰ μὴ τοιοῦτος Tv, ἔδει αὐτὸν μετὰ — enim si lalis non essset,oporierel ipsum cumtanta τοσαύτης ἀνυπερθέσεως κηρυχθΏναι. Καὶ ὅτι tb οἱἷ- sublimilate predicari. Preterea quod suum esl x&-ov πληροτ ὁ παραγγέλλων, µηχέτι ὑποχείμενος — facilis qui pracipitet annuntiat, jam non obnoxius. τῃ, ὡς εἰχὸς, γινοµένῃ περὶ τὸ κήρυγμα ἀμελείᾳ. τί verisimile est, negligenti:e que circa predica- « Too μέλλοντος Χρίνειν ζώντας καὶ νεκρούς.» H tionem solet contingere. « Qui judicaturus est ἁμαρτωλοὺς λέγει καὶ δικαίυς, Ἡ τοὺς προαπελ- — vivos et mortuos.» Απὶ peccatores dicit el justos : θόντας, καὶ τοὺς ἔτι ζώντας, Ἡ ὅτι πολλοὶ καταλει- — aut eos qui jam mortui erant, quique adhuc vive- φθήσονται ζώντες τότε. Ὁ καὶ ἀλλαχοῦ φησι, Πάντης — bant:aut quia multi eo tempore vivi relinquendi μὲν o) κχοιµηθησόµεθα. « Κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν αὖ- sunt, sicut alibi dicit : Omnes quidem non dormie- τοῦ. » Πότε μέλλοντος κρίνειν; kv τῇῃ ἐπιφανεί mus !5, « In apparitione eua. » 977 Quando [udi- αὐτοῦ, cà μετὰ βασιλείας καὶ δόξης Ὑενησομένῃ. caturus est? In apparitione sua, qua futura est Οὐδε γὰρ οὕτως fist ὡς Ίλθε πρότερον, « Κήρυξον P cum | majestate et gloria. Neque enim ila veniet τὸν λόγον. « Τί δὲ διαμαρτύρομαι; Μὴ καταχρύψῃης Sicul prius venit. «Przdica sermonem.» Quid au- τὸν λόγον, φησὶν, ἀλλὰ κήρυξον. α ᾿Επίστηθι. » tem obtestor? Ne occultes sermonem, sed pre- Oiow, Αἰφνίδιον ἐπισκόπει, boópx µή τις ἁμαρτάνῃ, dices. « Insta » Hoc est, Repele circumspice et καὶ τοῦτο ποίε, εὐκαίρως, ἁκαίρως, τουτέσι, μὴὰ observa ne quis peccel. EL hoc facito tempestive, ἔστω σοι καιρὸς πρὸς τοῦτο ὠρισμένος, ἀλλ iv intempestive, hoc esL ne ad hoc sit tibi certum ac ἑκάστῳ καιρῷ x&v qa προσῆκον Ἡ, ἐπισκόπει. Καὶ definilum tempus, sed omni tempore quanquum ἐὰν εὗρῃς, φησὶν, ἁμαρτηκότα. « Ἐλεγξον. » Οὐδὲν non fuerit opportunum, sujerintende. Et si inve- γὰρ δεῖ πρὸ ἐλέγχου ποιεῖν, Καὶ μετὰ τὸ ἀποδεῖξαι — neris, inquit, peccantem, « Convince. » Nihil enim τὸ πταῖσμα. « ᾿Ἐπιτίμησον, » Μέμψαι, ἑγκάλεσον. facere oportet priusquam conviceris: et postquam Εἶτα μετὰ τὴν πληγὴν, ἐπίθες φάρµακον. « Izpa- — japsum esse ostenderis, « Increpa. » Reprehende, κάλεον » γὰρ, φησὶν, « ἵνα μὴ τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ objurga. Deinde post vulnus adde et pharmacum. καταποθτι ὁ τοιοῦτος. » « Ἐν πάσῃ uaxpotuuíg. » « Exhortare.» —«ne niinia tristia absorbealur qui 15 [ Cor. xv, 51. 331 quidem longaniriitate opus est in hac re,ne facile credat utcumque deferenti, sed per omne seruti- nium et indaginem perveniat ad veritatem. .« El doctrina.» Admonitionem, inquit, una cum incre- patione tanquam fi:io adjunge, non tanquam ini- micum puniens. Novit enim admonilionem inter- dum plus prodesse quam increpationem. CAPUT VIII. De his qui nova moliebantur quibus Timotheum oppponit. IV, 8-5. Nam erit tempus cum sanam doctri- nam non sustinebunl, sed juxta concupiscentias 8uas coacervabunt sibiipsis magistros hi quibus pruriant aures : et a veritate quidem aures averlent, ad fabulas vero convertentur. Tu vero in omnibus vigila, obdura in laboríbvs, opus perage evangeliste , ministerium tuum adim- le. " Priusquam igitur pracipitentur, preeoccupa illos interim dum tibi parent.Propterea dicit Tempesti- ve, intempestive,quandiu sustinent. Oportet enim assuescere ipsos ad obedienliam priusquam resi- liant. Considera vero rem indignam magistris. 270 Siquidem prasidentic illis occasio snnt plebis con- cupiscenti:. « Coacervabuntsibiipsis magistros * » hoc est doctorum multitudinem sine judicio.Et di- cens : Conservabunt sibiipsis,ostendit quod a disci- pulis constituentur magistri. « Hi quibus pruriunt ORCUMENII TRICC/E EPISCOPI hujusmodi est.» - « Cum omni longanimitate;» Sed A Μακροθυμίας yàp δεῖται τὸ 232 πρᾶγμα, ὥστο nh ἁπλῶς τοῖς λέγουσι πείθεσθαι, διὰ δὲ πάσης ἑρεύ- νης ἔρχεσθαι xal γήρας τοῦ ἀληθοῦς. ε Καὶ διδαχη. » φησί. Την ἐπιτίμησιν μετὰ τοῦ κνουθετεῖν, φησὶν, ὡς τέχνοῳ ἔπιθες, μὴ ὡς ἐχθρὸν τιµωρούµενος, Οἶδε γὰρ ἔσθ᾽ ὅτε παραίνεσιν καὶ πλέον ἰσχῦστι τῆς ἔπιτιμήσεως. ΚΕΦΑΛ. H'. « Περὶ τῶν καινοτοµησάντων, otc ἀντινάττει τὸν Τιμόθεο,. » « Ἔσται γὰρ παιρὸς, ὅτε τῆς ὑγιαινούσης δι- δασκαλίας οὐκ ἀνέξοναι, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἵἰδίας ἐπιθμίας ᾖἑαυτοῖς Ἀἀἑπισωρεύσουσι διδασκαλους, Β χνηθόµενοι τὴν ἀχοὴν, xal ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀχοὴν ἀποστρέψουσιν, ἐπὶ ὃδε τοὺς μύθους ἐκτραπήσονται. Σὺ δὲ νῆφε iv πᾶσι, κακοπάθη- σον, ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διαχονίαν σου πληροφόρησον. » Πρὶν ἡ οὖν ἔκτραχηλισθηναι, προχατάλαδε αὐτοὺς εἴκοντάς σοι. Διὰ γὰρ τοῦτό φησιν, Εὐχαίρως, ἀκαί- puc, ἕως οὗ ἀνέχονται. Ast γὰρ αὐτοὺς [θίσαι πρὸς πειθὼ, πρὶν ἀποσκιρτήσωσιν. Όρα δὲ ἀτοπίαν τῶν διδασχάλων, ὅτι πρόφασις αὐτοῖς προστασίας αἱ τῶν λαῶν ἐπιθυμίαι. « Ἑαυτοῖς ἐπισωρεύσουσι διδασκά-- λους. » Τὸ : ἁδιάκριτον πληθος τῶν διδασκάλων, καὶ τὸ, ὑπὸ τῶν µμαθητῶν χειρατονεισθαι αὐτοὺς, διὰ τοῦ, ᾿Επισωρεύσουσι διδασκάλους, ὀἑδήλωσε, « Κνη- θόµενοι τὴν ἁχοὴν, » Οἴἶον, τερπόµενοι τὴν ἀκοὴν aures. » Hoc est gaudentes audire quz delectant C ἀχοῦσαι τὰ πρός ὄρεξιν, καὶ ἀεὶ ἐπιθωμοῦντες τὰ appetitum,semperque audire cupientes quz dicun- tur ad gratiam. « Et a veritate quidem aures aver- tent. » Hec praedicit, non ut merore afficiat, sed docens oportere discipulos quandiu morigeri fue- rinl et obtemperantes,recte formari et adduci : ut- que dum hzc contigerint, non despondeant ani- mum. Nam, « Paratus fui, inquit, et non sum tur- batus 14. » Jamne vides quod non ignorantes la- buntur, sed spontanei? Avertent namque aures, ait,et subvertentur ut voluntarium sit malum.» Tu vero in omnibus vigila. » Hxc dixit ut vigilaret et excitaretur. « Obdura in laborihus. » Decerta, la- boro pra&occupa discipulorum aures bonis ac ve- πρὸς χάριν ἀχούεν, « Καὶ ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀκοὴν ἀποστρέψουσι.» Ταῦτα προλέγει, οὐχ ἵνα λυπήσῃ. ἀλλὰ διδάσκων, δεῖν τοὺς μαθητὰς ἕως ὅτε πειθήνιοι καὶ εἰχτικοὶ τυγχάνωσι, πλασθηναι χἀλῶς καὶ ἀχθῆναι, xal ἵνα, ὅτον ταῦτα ἀποθαίῃ, μὴ ἀθυμῃ. € “Ἡτοιμάσθην γὰρ, φησὶ, xal οὐκ :ἐταράχθην, » Ὁρᾶς ὃτι οὐχ ὡς ἁγνοῦντες σφάλλονται, ἀλλ’ ἑκόν- τες; ᾽Αποστρέψουσι γὰρ τὴν ἀκοὴν, φησὶ, καὶ ἐκ- τραπήσοντχι, ὥστε ἐκούσιον τὸ κακόν. « Σὺ δὲ voc bv πᾶσι. » Διὰ οὖν "τὸ νήφειν καὶ διεγηγέρθαι, ταῦτα εἶπε, « Καχοπάθησον.΄} ᾽Αγώνισαι, φησὶ, χοπίασον, προκατάλάθε τῶν μχθητῶν τὰς ἀκοὰς ἐν χρηστοῖς καὶ ἀληθέσι δόγμασι πρὶν ἢ τὴν λύμην ἐκείνην ὑπεισ- ris dogmatis, priusquam subingrediatur illa pestis. p ελθεῖν. « Τὴν διακονοίαν σου πληροφόρησον. » Καὶ γὰρ « Ministerium tuum adimple. » Etenim Timotheus καὶ à Τιμόθεος .διηκόνει τῷ κηρύγματι. ᾿Εκήρυσσε quoque preedicatione ministrabat.Siquidem przdi- 4p. ἨΠλήρωσον οὔν ὃ ἑνήρξω, φησὶ, καὶ κατάσπειρον cabat. Comple igitur quod auspicatus es,et przedi- cationem ipsis dissemina dum sani sunt. CAPUT IX. De futura sui ipsius resolutione ad &ternam gloriam. IV,6-8.Nam ἐρεέερο jam delibor,et tempusmeam resolutionis instat.Certamen bonum decertavi ,cur- sum consummavi,fidemservuvi. Quo! superest,re- posiia est mihijustitio corona, quam reddet mihi 14 Psal. cxvin, 60. αὐτοῖς, ἕως ὑγιαίνουσι, τὸ κήρυγμα. ΚΕΦΑΛ. θ'. « Περὶ τῆς ἑαυτοῦ µελλούσης ἀναλύσεως, ἐπὶ δόξῃ αἰωνίᾳ. » € Ἐγὼ γὰρ ἴδη σπένδοµαι, 'καὶ ὁ καὶρὸς τῆς ἐμῆς . ἀναλύσεως ἐφέστηχε,. Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγώνισμαι, τὸν δρόµον Ἅτετέλεκα, τὴν Ἁίστιν τετήρηχα. µΛοιπὺν ἀπόχειταί pov «ὁ τῆς δικαιο- 233 COMMENT. IN EPÍST. II AD TIMOTH. 331 σύνης στέφανος, ὃν ἁἀποδώσει µοι ὁ Κύριος iv A Dominus in illo die,qui est justus jutdéz:noi solum ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, 6 δίκαιος χριτὴς, οὗ µόνον δὲ ἰμοὶ, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς Ἀγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ. » ἘΕγὼ γὰρ, φησὶν, ἤδη θυσίαν ἐμαυτὸν προσφέρω Χριστῷ. Οὐκ εἶπε δὲ θυσίαν, ἀλλὰ σπονδἠν, τὸ ἀλεῖον λέγων καὶ ἱερώτερον. Της μὲν γὰρ θυσίας µέρος τι µόνον Oti tl; θυμίαμα ἀφιεροῦτο. Ἡ ὃλ σπονδὴ ἅπασα αὐτῷ ἀφιέρωτο, Τοῦτο δὲ ποιεῖν καὶ αὐτὸς τοῖς μαθηταῖς ἐπιτάσσει λέγων * ε Παραστή- exte τὰ µέλη ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν. » Ἑαυτὸν γὰρ ἱερουργεῖ ὁ ὑπὲρ Χριστοῦ θυόµενος. Ἡ τὸ σπένδο- αι νόει, otov, χαταλύω τὸν πρὸς πάντας πόλεμον. Οὔτε πολεμῶν, οὔτε πολεμούμενος, τελειοῦμαι γάρ, — « Τῆς ἐμῆς ἀναλύσεως. * [OIKOYM.] ᾿Ανάλυσιν γὰρ λέγει τὸν θάνατον, fj διὰ τὸ ἀνχαλύειν ἐξ ἧς ἑλήφ- autem mihi,sed et his quidiliguntadventum ipsius. Nam ego, inquit, me ipsum jam offero Christo hostiam. Non tamen dixit hostiam, sed σπονδλν, id est, libamen (ponens enim verbum σπένδοµαὶ, id est, delibor ponit, et nomen ejus σπονδλ) quod amplius est ac sacralius. Siquidem hostis quedam pars tantum $79 Deo in sacrificium offerebatur, universum vero libamen ipsi sacrificabatur. Hoc autem et ipse discipulis facere' jubet cum ait : e Prebete corpora vestra hostiam viventem 15, » Seipsum enim sacrificat qui pro Christo imnolatur. Aut σπένδοµαι intellige feedus : sancio, hóc est: bel- lum adversus quosvis dissolvo: morior enim ne- θηµεν dc^ f πρὸς τὸν δηµιουργήσαντα Χριστόν. B que bello impugnans neque bello impugnatus. — e Τὸν ἀγῶνα. » Ταῦτα λέχει, οὗ μεγαληγορῶν, ἅπαγε, ἀλλὰ τὸν µαθητὴν παραμυθούµενος, ὡς ἐπὶ στεφάνους ἀπιὼν xal ἀντιδόσες ἀγαθῶν, Oc εἰ ἔλε- γεν * Χαΐρειν σε μᾶλλον δεῖ ἅπερ ἀλγεῦν, ὅτι τοιαύ- της ἐπιτυγχάνω τελευτῆς. € Τὸν καλὸν ἠγώνισμαι. » Πᾶς γὰρ ὁ ὑπὲρ Χριστοῦ ἁγὼν, καλὸς, xiv ἁλύσεις ἔγη, xv διωγμοὺς, κἂν θανάτους. El οὖν καλὸς, qn- σὶν, ἐπιλαθοῦ δῆτα καὶ σὺ αὐτοῦ. « Τὸν δρόμον τε- τέλεκα. » Περιέδραμε γὰρ τὴν οἰκουμένην. πάν- τας εἷς θεογνωσίαν ἄγων. Ὥστε ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ καὶ κόκλῳ µέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπληρωκέναι τὸ Εὐαγγέλιον. 5 Τὴν πίστιν τατήρηχα. » Πολλοὶ γὰρ αὐτὶν συλῆσαι παρ αὐτοῦ ἤθελον, φίλοι ψευδεῖς, ἐχθροὶ, Έλληνες, Ἰουδαῖι, « Λοιπὸν ἀπόχειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ἐπάθλων παραμυθεῖται αὑτόν. Τίς γὰρ ἂν ἀλγήσειεν ἐπὶ τῷ ἀπολαμθάνοντι στέφανον ; Δικαιοσύνης δὲ, otov της καθόλου ἀρετῆς. € Ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. » Mh γάρ got, φησὶ, τὰ ὧδε εἴπῃις τὰ πρόσκαιρα, ἐγὼ γὰρ τὰ iret ζητῶ. — Opa δὲ πῶς χρέος αὐτὸν ἀπαιτεῖ; διά τε τοῦ, ᾽Αποδώσει pot, ἀλλ) osx εἶπε, Δώσει τοῦτο δηλῶν καὶ διὰ τοῦ, Ὁ δίκαιος κριτής. « Οὖ µόνον δὲ ἐμοί » ᾿Ενταῦθα xal αὐτὸν ἀνέστησε τὸν Τιμόθεον, ὅτι, nol, xal col ἀποδώσει, El γὰρ πᾶσι τοῖς ἀγαπῶσι τὴν ἐπιφάνε αν αὐτοῦ στέφανον δίδωσι, πολλῷ μᾶλλον col. Τίς δὲ ἀγαπᾷ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ ; Ὁ ha πράττων ἀμοιθῶν μυ quit, reddet. Si enim omnibus qui diliguot adve «Mex resolutionis. » Nam resolutionem dicít mor- tem : aut quia in terram resolvimur de qua sum- pti sumus, autreditum dicit ad Christum qui crea- vit. « Gertamen. » Hac ait, non sese jactitans: minime gentium : sed discipulum consolando, quasi ad recipiendas coronas abeat et bonorum operum relributiones, ac si diceret: Te potius gaudere oportet quam lugere, quod talem assequar finem. « Bonum decertavi. » Omne enim cerfamen pro Christo susceptum, bonum est : sive vincula habeat, sive persecutiones, sive mortes. Si igitur bonum est, et tu ergo illud assume. « Cursum consummavi. » Orbem nam quepercurrit, omnes ad Dei cognitionem adducons. Itaqué ab Jerusalem et » Εἶτα καὶ ἀπὸ τῶν 0 1η circumjacentibus regionibus usque ad Illyricum impleverat Evangelio 16. « Fidem servavi. » Multi enim hanc ab ipso predari conabantur, falsi ami- ci, inimici, Judzi, Greci. « Quod superest, repo- sita est mihi justiti» corona. » Deinde etiam a premiis certaminum consolatur ipsum. Quis enim lugebit eum qui coronam accipit? Justitie vcro, hoc est universalis virtutis. « Quam reddet mihi Domi- nus inillo die. » Neque jenim mihi hzec temporalia proferas,nam ego futura quzro.Considera vero quod tanquamdebitum expetitillud,cum ait,Reddet mihi, et non dicit, Dabit: significans etiam hoc ex eo quod ait: Justus judex. «Non solum autem mihi.» Hic ip- D sum quoque excitat Timotheum, nam etiam tibi, in- ntum ipsus dabit coronam, multo magis tibi. Ου autem diligit adventum ipsius ? Qui digna operatur beatis remunerationibus. Σπούδασον ἐλθεῖν πρὀς µε ταχέως, amps Yéo ε ἐγιατέλιπεν, ἀγαπήσας τὸν νῶν αἰώνα, κα ἱ πορεύθη ες θΘεσσαλονίχην, Κρήσχης ες T'aÀa- τίαν, Ίττος εἷς Δαλματίαν, Λουχκᾶς ἐστι μόνος μετ ἐμοῦ. Μάρκον ἀναλαδὼν, dye μετὰ σεαυτοῦ. Έστι γάρ uot εὔχρηστος εἰς διακονίαν. Τυχικὸν δὲ ἀπέστειλα εἰς ^ Έφεσον. Τὸν Φαιλόνην ὃν ἀπέλιπον ἐν Τρῳλδι παρὰ Κάρπῳ ἐρχόμενος φέρε, καὶ τὰ βιθλία, μάλιστα τὰς μθράνας. » νὰ ποτε τὴν ᾿Ἐφεσίων Ἐκκλησίαν ἔμπεπιστευ- 15 Rom. xit, 4. /6 Rom. xv, 19. PaTROL. GR. CXIX. [V,8-15.Da operamutveniasad mecito:nam De- mas medereliquit cum diligeret presens seculum, et profectus est Thessalonicam, Crescens iv Gala- tíam, Titusin ?80 Dalmatiam: Lucas mecum est solus. Marcum assumptum adducito unatecum. Est enimmihiperutilisadminislerium .PorroTychicum misi Ephesum.Penulamquamreliqui Troadeapud Carpum ubi veneris conferas, et libellos, maxime autem membranas. Quam ob causam eum ad se vocat cui concre- 295 cere esset, ad illum proficisci non poterat. Vult igitur ut Timotheus ad se veniat, tum quod solus esset, tum ut aliqua ipsi prexciperet. «Ad me cito.» Non ait: [nterim dum vivo : neque enim voluit eum contristare. « Cum diligerot presens 5 οι- lum. » Id est securitatem : et ita fugit periculum ut efistimavit. Magis enim elegit domi in deliciis agere, quam mecum defatigari. Non autem inten- dit hunc traducere, sed nos potius confirmare ne mollescamus. « Crescens in Galatiam. » Hi sua vo- luntate discesserant, ideo non dicit, Reliqui. Porro Titus inter preclaros erat cui Cret: episcopatum crediderat. « Lucas mecum est solus. » Lucas hic est qui Evangelium scripsit et Ácta apostolorum : cum autem discendi cupidus esset, sanctus et con- Β stans, nunquam a Paulo divellebatur. « Est enim mihi perutilis. » Non ad meam, inquit, requiem, sed ad ministerium evangelicum. Sane Timotheum quoque hanc ob causam vocabat, ut post suam mortem consolaretrur fratres. « Ad ministerium.» Evangelii videlicet. « Porro Tychicum misi.» Vide omnimodam solitudinem. « Penulam quam reli- qui. « Vestimentum quoddam hic dicit. Quaerit autem illud, ne egens cuiquam sit molestus. Nam ubique hoc ipsi cure est plurimum. — Alio modo, Vestis genus hic dicit. Quidam vero thecam signi- ficari volunt in qua libelli reponebantur. Qus: au- tem ipsi libellorum erat necessitas qui brevi ad Deum migraturus erat? Certe tunc maxime opus erat, ut eos fidelibus commendaret, et ut illos pro ipsius doctrina haberent. Penulam vero quirebat, ne sibi opus esset ab aliis accipere. — « Maxime membranas. » Menibranas Latina magis voce, vo- lumina sive chartas volubiles appellavit : tanquam a Romano usu indifferenter dictione abusus, 251 ex qua urbe etiam scripsit Epistolam. In complieatis enim et involutis chartis habebant olim qua ad divinam spectabant Scripturam : quemad- modum etiam ad hnnc usque diem Judai plurima habent. Libellos autem dixit communi vocabulo quod in alia quoque forma habuerit fortassis libel- los. « Maxime membranas. » Fortassis autem hz utiliora quedam in se reposita habebant. Suntau- tem risu digni qui hoc loco Apostolum aiuut per penulam non vestem significasse, sed genus libel- ORCUMENII TRICCUE EPISCOPI dita erat Ephesiorum Ecclesia? Quia cum in car- Α µένον, πρὸς ἑαυτὸν χαλει ; 236 Οτι ἐν φυλακῇ ὢν αὐτὸς, ἀπελθεῖν οὐκ ἠδύνατο, Βούλεται οὖν ἆλθεῖν πρὸς αὐτὸν τὸν Τιμόθεον, διά τε τὸ, μόνος εἴναι, καὶ διὰ τὸ, τινὰ αὐτῷ ἐντείλασθαι. » Πρός µε ταχέως, » Οὐ λέχει, Ἐν ὅσῳ ζῶ * οὐδὲ γὰρ λυπῆσαι ἤθελεν, » ᾿Αγαπήσας τὸν νῦν αἰῶνχ. » ToU ἀσφαλοῦς xal τοῦ ἀχινδύνου γενόμενος, ὡς ἑνόμισεν, Εἴλετο γὰρ μᾶλλον οἴκοι τρυφᾷν, ἢ μετ ἐμοῦ ταλαιπωρεῖσθχι. Οὐ τοῦτον δὲ διαθαλεῖν θέλει, ἁλλ᾽ ἡμᾶς στηρίαι μὴ μαλακίζε- σθαι. « Κρήσκης el; Γαλατίαν. » Οὗτοι Town αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν, διὸ οὗ λέγει περὶ αὐτῶν τὸ, Ἔγνατ- έλιπον. Τέως γὰρ ὁ Τῖτος τῶν θχυµασίων i» τούτῳ καὶ ἐπισκοπὴν ἐπεπιστεύχει της Κρήτης. « Aouxaq ἐστι μόνος μετ ἐμοῦ. » Λουκᾶς οὗτός ἐστιν ὁ τὸ Εὐαγγέλιον γράέφας καὶ τὰς Πράξεις τῶν ἀποστό- λων, Φιλομαθὴς 92, ὢν ὁ ἅγιος καὶ καρτεριχὺς, ἀδια- σπάστως εἴχετο go) Παύλου, « Εστι γάρ µοι εὔχρη- στος, » Οὐκ slg τὴν ἐμὴν ἀνάπαυσιν, φηαὶν, ἀλλ εἰς διακονίαν τοῦ Εὐαγγελίου,. Ἆρα καὶ τὸν Τιμό- θεον τούτου χάριν ἐκάλει, ἵνα κατὰ τὴν αὐτοῦ τε- λείωσιν παραμυθῆται τοὺς ἀδελφούς. « Εἰς διακο- víav, » Too Ἐδαγχελίου, φησίν. « Τυχικὸν Oi ἀπ. έστειλα. » Opa διὰ πάντων τὴν µόνωσιν. « Tiv φε- λόνην ὃν ἀπέλιπον. ν Ἱμάτιόν τι λέγει ἐνταῦθα. Ζητεῖ δὲ τοῦτο, ὥστε μὴ δεηθηναί τινος. Πανταχοῦ γὰρ πολὺς αὐτῷ τούτου λόγος, — ' Άλλως. ['IQAN.] Ἱμάτιον ἐνταῦθα λέγει, Τινὲς δὲ τὸ γλωσσόκομον ἔνθα τὰ βιθλία ἔχειτο. Τί δὲ αὐτῷ τῶν βιθλίων ἔδει μέλλοντι ἀποδημεῖν πρὸς τὸν Θεόν; Καὶ μάλιστα ἔδει, ὥστε αὐτὰ τοῖς πιστοῖς παραθέσθαι, καὶ ἀντὶ τῆς αὐτοῦ διδασκαλ]ας ἔχειν αὐτά. Tov δὲ φελόνην ἐζήτει, ὥστε μὴ δεηθΏναι map! ἑτέρων λαθεῖν. — « Μάλιστα τὰς µεµθράνας, » [θΕΟΔΩΡ.] Μεμθράνας Ῥωμαϊκώτερον, τὰ εἰλητὰ ἰκάλεσεν, ὡς ἀπὸ της ἐν Ῥώμᾳ αυνηθείας ἁδιαφόρως τῇ λέξει καταχρη- σάµενος, à ἧς δὴ καὶ ἔγραφε τὴν ᾿Επιστολὴν. Ἐν εἰλητοῖς γὰρ εἶχον τὸ παλαιὸν τὰ τῆς θείας Γραφης, ὥσπερ οὖν καὶ ἄχρι τῆς δεύρο οἱ Ἰουδαῖοι τὰ πλεῖσ- τα ἔχουσι, Βιθλία δὲ εἶπε κατὰ κοινοῦ, ὡς ἂν xal ἓν ἑτέρῳ σχήματι τυχὸν ἔ ἔχων βιθλία. «€ Μάλιστα τὰς µεμ- θράνας. » "Ίσως γὰρ αὗται ὠφελιμώτεραι Ίσαν. Γελάσαι ἄξιον τῶν ἐνταῦθα εἱρηκότων φελόνην τὸν ᾽Απόστολον, οὗ τὸ ἔνδυμα καλεῖν, ἀλλά τι εἶδος βιθλίου, οἳ οὗ προ- σέσχον τῇ ἐπογωγῇ. Περιττὸν γὰρ ἂν εἶπεν - Καὶ τὰ βιθλία. εἴπερ δὴ xàxetvo βιθλίου εἶδος fjv, ὀυνάμενον τοῖς λοιποῖς συσσηµαίνεσθαι. li, qui litter: seriem non adverterunt. Superfluum enim fuisset dicere : Et libellos, si etiam illud fuisset libelli genus, cum potuisset una cum aliis significari. IV, 14-18. Alexander faber erariusmultis malis me affecit: reddat illi Dominus juxta facta ipsius: quem ei tu cave : vehemenler enim restitit nostris sermonibus. Inprima mea defeusionenemomihi ad- fuit, sed omnes me deseruerunt: ne illis imputetur, Dominus autem mihi adfuit, et corroboravit me,ut per me praodicatio eapleretur, et audirent omnes genles:el ereptus fuiex oreleonis, εἰ eripiet me Do- minusubomnifacto malo,et servabit ad regnum su- μή eiernuin:cuigloria in sacula seculorum Amen. « )Αλέξανδρς 6 Ὑαλχεὺς πολλά µοι xaxà iv- Εδείξατο (ἀποδφη αὐτῷ ὁ Κύριο κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ), ὃν καὶ σὺ Φφυλάσσου. — Alav γὰρ ἀνθ' έστηχε τοῖς ἡμετέροις λόγοι. Ἐν τῇ πρώτῃ µου ἀπολογίᾳ, οὖδες µοι συμπαρεγένετο, ἀλλὰ πάν- τες µε [Ἐγκατέλιπο. Μὴ αὐτοῖς λογισθείη. Ὁ δὲ Κύριός pot παρέστη, καὶ ἑνεδναμωσέ µε, ἵνα δι ἐμοῦ τὸ κήρυγμα πληροφορηθῇ, xxl ἀκούσῃ πάντα τὰ ἔθνη, Kal ἐῤῥόσόθην ἐκ στόματος λέοντος. Καὶ ῥύσεταί µε ὁ Κύριος ἀπὸ παντὸς ἔργου πονη- ροῦ, καὶ σώσει εἷς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν αἰώνιον, "à ἡ θόξανὶς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. ϱ 297 COMMENT. IN EPIST. II AD TIMOTH. 238 ᾿Αποδείκνυσιν αὐιῷ καὶ τὰς ἀπὸ των εὐτελῶν θλί- A Ostendit ei viriliter ferendas esse afflictiones ψεις, Ὑενναίως φέρειν. Τὸ γὰρ ἀδικεῖσθαι λυπηρὸν, μάλιστα δὲ παρὰ τῶν εὐτελῶν. «€ ᾽Αποόϕη αὐτῷ ὁ Κύριος. » Οὐκ ἐπειδὴ Παῦλος ἔχαιρε τῇ τιµωρίφ, ἁλλὰ διὰ τοὺς ἀσθενέστέρους ἓν τοῖς πιστοῖς ἔδει τοὺς ἄγαν ἐναντιουμένους πάσχειν χακῶς, ἵνα μὴ ἀθυναμίαν καταγνῶσι τοῦ κηρύγματος. « Κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, » ὅτι πρόῤῥησίς ἐστι τῶν µελλόντων, οὐκ &pd, « Ov xal σὺ φυλάσσου. » Οὐκ εἶπε, Τι- µώρησαι, Χόλασον (καὶ γὰρ ἑξην τοῦτο ποιεῖν Τιμο- θὰ διὰ τοῦ πνεύματος), ἀλλὰ, Φυλάσσου. ὈΟρᾶς ὅτι ox ἐπιτρέχει τῇ τιµωρίᾳ; Τὸ δὲ, Φυλάσσου, olov παραιτοῦ. € Τοῖς ἡμετέροις λόγοις, Τοῖς τοῦ xn- βύγµατος δηλαδή. « Ἐν τῇ πρώτῃ µου ἀπολογίᾳ. » Παρόστη ἤδη τῷ Νέρωνι καὶ διέφυγεν. "AAA ὅταν quae etiam ab abjectis inferuntur. Molestum enim est injuria affici, ab iis presertim qui viles οἱ ab- jecti sunt. « Reddat illi Dominus. » Non quod Paulus gauderet ultione, sed propter imbecilliores qui inter fideles erant, oportebat eos qui valde re- pugnabant mala pati, ne imbecillitatem accusarent predicationis. « Juxta facta ipsius. » Áut quod eorum qua futura erant vaticiniuu sit, non im- precatio. « Quem et tu cave. » Non dixit Ulcistere, punito (siquidem hoc facere potuisset Timotheus per Spiritum) sed, Cave. Videsne quod adultionem non accurrat ? Cave : aversare. « Nostris sermoni- bus : » videlicet qui przedicationis sunt.« In prima mea defensione. » Exhibitus jam fuerat Neroni et τὸν οἰνοχόον αὐτοῦ κατήχησε, τότε αὐτὸν ἀποτέμνει, B eVaseral : sed ubi pocillatorem ejus ad fidem in- δν Οὐ9ὲ γὰρ οὕτω πρὸς τὰ εἴδωλα ζηλον εἶχεν ὁ Ni- paw, οὕτως ἦν Leno, ἐν πᾶσιν, « Αλλὰ πάντες µε ἐγκατέλιπον, » Οἱ Ἰουδαῖοι, φησὶν, oi ἀδελφοί, « Mh αὗτοῖς λογισθείη. » Ὀρᾶς αὐτὸν μη µόνο, οὐ βουλόμενον τιµωρεῖσθαι, ἀλλὰ καὶ συγχώρησιν εὖ- χόμενον ; Καΐτοι δεινὰ ἐπεπόνθει, Ob γὰρ ἴσον τὸ ἀπ᾿ ἀλλοτρίων προδίδοσθαι, ὅσον τὸ ἀπὸ τῶν οἱ- χείων. 4 Ὁ δὲ Κύριός µοι παρέστη. » Tbv γὰρ ὑπὸ ἀνθρώπων ἐγκαταλιμπανόμενον ὁ Κύριος οὖκ ἀφίη- cw, ᾿Ενεδυνάμωσέ µε, φησί ' τουτέστι͵ παῤῥησίαν ἐχαρίσατο, καὶ οὐκ ἀςῆκε καταπεσεῖν. ὉΟρᾷς προ- τροπὴ πρὸς τὸν µαθητην, xal πάλιν ἑτέραν παρα- μυθίαν ; « ἵνα B. ἐμοῦ τὸ κήρυγμα. » "Opa ταπει- υοφροσύνην. Οὐ γὰρ ὡς ἄξιος ἐπικουρίας ἐθοηθή- C 6n», ἀλλὰ διὰ τὸ κήρυγμα, ἵνα πληρωθῃ xal εἷς πέρας ἔλθῃ. « Καὶ ἀκούσῃ, φησὶ, πάντα τὰ ἴἔθνη. » "[vx πᾶσι, φησὶ, κατάδηλος Ὑένηται xal τοῦ κηρύ- ἵµατος 4j θύναμις, xal τῆς περὶ ἐμὲ προνοίας ἡ κη- δεµονία. « Ἐκ στόµατσς λέοντος. 9 Λέοντα, τὸν Né- pera λέχει, διὰ τὸ ὠμὸν καὶ θηριῶδες, « Καὶ ῥύσε- *al µε ὁ Κύριος. » El ῥύσεται, πῶς φησιν, Εγὼ i9» σπένδοµαι ; Αλλ’ ὅρα. Τότε μὲν bx τοῦ Νέρωνος ἐῤῥόσατο, vov δὲ οὐκ ἔτι ix τοῦ Νέρωνος, (τὸ ἱκανὸν γὰρ τῷ Εὐαγγελίῳ ἐγεγόνει) ἀλλ ἀπὸ παν- τὸς ἁμαρτήματος, τουτέστιν, οὐκ ἀφήσει χαταγνω- αθέντα Ev τινι ἀπελθεῖν. ε Καὶ σώσει εἰς τὴν βα- σιλείαν αὐτοῦ τὴν αἰώνιον. » ᾿Εξαρπάσει µε, φησὶν, ἔνθεν, καὶ φυλάξει. Τοῦτο γὰρ σηµαίνει τὸ, Σώσει struxit, tunc ipsum capite truneavit. Neque enim magnum erga idola zelum habebat Nero, adeo erat ignavus in omnibus. « Sed omnes me deserue- rnnt, » Judaei inquit, fratres. 987 « Ne illis: im- putetur. » Vides illum non solum vindictam non petentem, sed etiam veniam precantem? Atqui in- digna passus fuerat. Neque enim eque miserum est prodi ab alienis sicut a domesticis et familia- ribus. « Dominus autem mihi adfuit. » Eum qui ab hominibus derelictus est, Dominus non relin- quit. Confirmavil me, inquit; hoc est, dicendi li- bertate donavit, nec permisit excidere. Vides exhortationem ad discipulum, rursumque aliam consolationem ? « Ut per me praedicatio. » Consi- dera animi modestiam. Non quod auxilio dignus essem, inquit, adjutus sum, sed propter predica- tionem, ut expleretur et ad terminum perveniret. « Et audirent omnes gentes. » Ut omnibus mani- festa fieret predicationis potentia et gubernatio providentie circa me habita». « Ex ore leonis. » Leonem dicit Neronem ob crudelitatem ac ferita- tem. « Et eripiet me Dominus.» Si erupturus est, quomodo ait : Ego jam dolibor? Sed animadverte. Tunc quidem a Nerone fuit liberatus, nunc vero jam non a Nerone liberandus erat cum Evangelio satisfactum esset, sed ab omni peccato, hoc est,non permittet ut in aliquo condemnatus discedam. « Et servabit ad regnum suum sternum. » Hinc, inquit, el; τὴν βασιλείαν αὐτοῦ. "Apa d Ürtuc σωτηρία αὕτη p me eripiel et custodiet. Nam hoc significat : Ser- ἐστὶν, ὅταν ἔκεῖ διαλάµπωµεν. « ^u 4 δόξα εἷς τοὺς αἰώῶνας. '"Apmy. 2 "Opa δοξολογίαν Υἱοῦ, ὡς καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλοτε Πνεύματος * οὗτος γὰρ ὁ Κύριος, ἤγουν ὁ Yiix. ε Ασπασαι Πρίσκιλλαν καὶ ᾽Αχύλαν, καὶ τὸν Ὀνησιφόρου olxov. Έρασιος ἔμεινεν ἓν Κορίνθῳ. Τρόφιμον ὃὶ ἀπέλιπον ἓν Μιλήτῳ ἀσθενο.ντα, Σπούδασον πρὸ Χειμῶνος ἐλθεῖν. ᾿Ασπάζεταί σε Εὔθουλος καὶ Σπούδης καὶ Aivoc, καὶ Κλαυδία, xal οἱ ἀδελφοὶ πάντες. 'O Κύριος Ἰησοῦς Χρι- στὸς μετὰ τοῦ πνεύµατός σου. Ἡ ὙΧάρις μεθ ἡμῶν, Αμήν, Οὗτοί εἶσιν ὦν συνεχῶς µέµνηται τῶν σκηνοποιῶν. vabit ad regnum suum. Hzc itaque est vera salus, ut ibisplendidi simus. « Cui gloria in secula se- culorum. Àmen. » Vide doxologiam pro Filio sicut et pro Patre alibi et pro Spiritu, hic enim est Do- minus, nempe Filius. IV, 19-29. Saluta Priscillam et Aquilam,el One- siphori familiam. Erastus mansit Gorinthi. Tro- phimum aulem reliqui Mileli languentem. Da operom ul venias ante hiemen. Salutat te Eubulus et Pudens εἰ Linus et Claudia et fratres omnes. Dominus Jesus Christus cum spiritu tuo. Gratia nobiscum. Amen. Hi sunt, quorum frequenter facil mentionem, 239 ORCUMEN:I TRIQO/E EPISCOPI 240 tabernaculorum textores,apud quos etiam diversatus,A παρ) οἷς xal κατήχθη. Της δε γυναικὸς, ὡς. παφσοτέρας est. Uxoris autem tanquam fidelioris ac diligentioris prius meminit, nam et h;ec ipsum Apollo in fidein- struxit, Facit autem salutationem, simul et con- solationis gratia, et honorem ac dilectionem per hoc exhibens : quodque majus est, multa repletgra tia eum qui salutatur. 3938 « Et Onesiphori fami- liam. » Onesiphorus enim Romx erat. Eos ergo salutat qui erant ex ejus familia, hac via excitans ad similem xmulationem, qualem habuerat Onesi- phorus. « Erastus mansit Corinthi. » Quoniam horum nullamfecerat mentionem, nunc eorum me minit ut ostendat quod undique solus sit relictus, et quod ipsi sit opus Timotheo. « Trophimum au- tem reliqui Mileti. » Miletus propinqua est Epheso. Utrum igitur quando navigabat in Judzam, reli- querit eum Mileti Paulus, an rursum postquam Ro- mam venerat, ad eas accesserit regiones, certo non possumus asserere. « Languentem. » Quare autem ipsum non sanavit, sed eum reliquit ? Quia non omnia faciebant sancti, ne majus aliquid existima- rentur et supra hominum naturam. e«Daoperam ut venias ante hiemem. » Interim, inquit, dum vivo, ne hieme detentus non videas me. « Et Linus. » Hunc aiunt esse Linum qui secundo loco creatus est Roms episcopus post Petrum. « Et Claudia. » Vides qnomodo etiam mulieres acres fuerint et ferventes crucifix:& mundo? Etenim genus hoc in nullo viris inferius est, modo velit. « Et fratres omnes. » Ínter hos autem illi quorum nominatim facta est mentio, ferventiores in fide erant. » Do- minus Jesus Christus cum spiritu tuo. » Duplex auxilium, nempe et Christi et Spiritus sancli : ac. 8i diceret : Cum superventione Spiritus sancü quem nunc habes. Sit Dominus Jesus Christus te- cum : hoc autem tibi presente, non lugebis ob meam resolutionem. Àut, quia non potest Christi frui presentia is qui ob gratiam spiritualem non suspirat : ut sit juxta hanc interpretationem, Spi- ritu tuo, hoc est, spirituali gratia. « Gratia nobis- cum. » Pro seipso quoque una precatur, aut ut semper grati sint, aut ut semper donum habeant spirituale. xal σπουδαιοτέρας, πρώτης µέμνηται, Καὶ γὰρ καὶ τὸν ᾽Απολλὼ αὕτη κατήχησε, Τὸν δὲ ἀσπασμὸν ποιεῖται, ὁμοῦ μὲν παραμυθούμενος; ὁμοῦ δὲ καὶ τιμήν καὶ ἀγά- πην ἐνδεικνύμενος διὰ τούτου, τὰ δὲ μεῖζον, xal πολλης ἐκπλήσας χάριτος τὸν -προσαγορευόμενον. « Καὶ τὸν Ὀνησιφόρου οἶκον, » Ὁ γὰρ Ονησιφόρος iv Ῥώμῃ Ww. Τοὺς οὖν ἐν τῷ oup αὐτοῦ ἀσπάζεται, ταύτῃ διεχείρων πρὸς, τὸν ὅμοιον τῷ ᾿Ονησιφόρῳ ζηλον. « ᾿Έραστος ἔμεινεν ἐν Κορίνθῳ, » ᾿Ἐπειδὴ τούτων οὐκ ἐμνήσθη, vov μέμνηται, ἵνα δείξτι ὅτι πάντοθεν µεμόνωται xal χρῄζει τοῦ Τιμοθέου. « Τρόφιμον δὲ ἀπέλιπον ἐν Μιλήτῳ. » Ἡ ἨἩΜίλητος ἐγγύς ἔσνιν Εφέσου. "Apa οὖν ὅτε ἐπέπλεεν ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν, ἀφηκεν αὐτὸν ἐν Μιλήτῳ ὁ Παῦλος, f μετὰ τὸ γενέ- p σθαι iv. Ῥώμῃ πάλιν εἰς ταῦτα τὰ μέρη, οὐκ ἔχομεν εἰπεῖν. € ᾿Ασθενουντα. » Ἵνα τί γὰρ un ἰἱάσατο αὖ- τὸν, ἀλλ’ εἴασεν αὐτόν ; "Ort οὐ. πάντα ἐποίοιν οἱ ἅγιοι, ἵνα μὴ νομισθῶσι. κρείττονες Ἡ κατὰ ἀγθρώ- που φύσιν, € Σπούδασον πρὸ χειμῶνος ἐἑλθειν. » “Ἔως ob, φησὶ, ζῶ, ἵνα μὴ τῷ χειμῶνι ἐπισχεθεὶς, οὐκ. nc με.» Καὶ Aivog, » Τούτόν act τὸν Atvoy, δεύτερον τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπον Ἰεχονέναι μετὰ τὸν Πέτρον. « Καὶ Κλανδίε, » Ὁρᾶς πῶς καὶ γυναῖκες, διάπυροι σαν καὶ θερμαὶ καὶ ἑφτανρωμέναι τῷ χόσμῳ; Καὶ γὰρ οὐδὲν ἑλαττοῦται τὸ, γένος τούτο τῶν ἀνδρων, ἐὰν θέλῃ. ε Καὶ ol ἀδελφοὶ πάντες. » οἱ ὀνομαστὶ µνησθέντες θερµότεροι τὴν πίστιν σαν. « Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μετὰ τοῦ πνεύ- µατός σου. » Διπλη ἡ βοήθεια, Ἡ τε τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ὡς el ἔλεγε, Μετὰ της ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὗ νυν ἔχεις, ᾿ΈἙστω xai ὁ Κύριος ησοῦς Χριστὸς μετὰ co), Τούτου δέ σοι ὑπάρξαντος,, οὐκ ἀλγήσεις ἐπὶ τῇ ἐμῃῇ ἀναλύσει, ' ὅτι οὐκ Ew τῆς παρονσίας εὔὐπορη- σαι τοῦ Χριστοῦ τὸν μὰ χάριτι πνευματικῇ κατεστεµ- μένον, "va Ἡ ὡς πρὸς ταύτην τὴν ἑρμηνείαν, Τοῦ πνεύματάς σου, τουτέστι, τῆς πνευματικῆης χάριτος. « Ἡ χάρις μεθ) ἡμῶν, » Καὶ ἑαυτῷ ἐπεύχεται, f ὥςτε ἀεὶ εὐχαρίστους εἶναι, fj ὥστε ἀεὶ χάρισμα ἔχειν πνευµατιχόν, Finis, divino favente auxilio, posterioris ad « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Τιμόθεον δευτέρας "Emo Timotheum Epistola. Scripta est ab urbe Roma, cum secundo sisteretur Paulus Neroni Gesari Romano. τολῆς. » ᾿Εγράφη ἀπὸ Ῥώμης, ὅτε ἐξ δευτέρου παρέστη Παύλος τῷ Καΐσαρι Ῥώμης Νέρωνι, COMMENT. IN EPIST. AD TITUM. 242 ΥΠΟΘΗΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ TITON ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. ARGUMENTUM EPISTOL/E AD TITUM. Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ ἨἈΝιχοπόλεως, 'Exet γὰρΑ᾽ 98A Hanc ab urbe Nicopoli scribit: nam ibi hi- παρεχείµαξεν. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς ᾿Επιστολῆς αὕτη ' Εἰς μὲν τὴν Κρήτην ἀπέλιπε τὸν Τῖτον, ἵνα xata- στήσῃ κατὰ πόλεις κληρικούς. Πολλῶν δὲ ὅντων ἐκεῖ τῶν ἐπιχειρούντων προφάσει τοῦ νόµου ἀπατᾷν τοὺς λαοὺς, μαθὼν ὁ Παῦλος γράφει. Καὶ πρῶτον μὲν εὐγαριστων τῷ θεῳ διὰ τὴν αὐτοῦ εὐλάδειαν, σηµα(- vtt τὴν ἓν Χριστῷ πίστιν μὴ νεωτέραν εἶναι, ἀλλ᾽ ἐξ αἰώνος ἁτοιμάσθαι καὶ ἐπηγγέλθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ ταύτην, Έπειτα περὶ τῆς καταστάσεως τῶν κληρικῶν, καὶ τοῦτον διδάσκει πῶς καὶ ὁποίους αὐ- τοὺς εἶναι δὲ. Καὶ ἐπιτιμᾷν δὲ ἐντέλλεται αὐτῷ τοῖς ἀντιλέγουσι τῇῃ ὑγιανούσγ πίστει, μάλιστα δὲ τοῖς ἐκ περιτομῆς, εἰδέναι τε τοὺς Κρητας ὅτι ἆρ- vol εἶσι, xal χρήζουσιν ἐπιτιμίας, διδαξας τε πάντα τὰ βρώματα καθαρὰ εἶναι τοῖς καθαροῖς, καὶ ὁποίας εἶνχι δεῖ τὰς πρεσθύτιδας τὰς ὀφειλούσας σωφρονί- ζειν τὰς νέας. Παρχινεῖ δὲ, πῶς δεῖ τοὺς δούλους τοῖς ἰδίοις δεσπότχις ὑποτάσσεσθαι. Καὶ τέλος ὑπο- µνήσας ὅτι ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις οὐχ ἐξ ἔργων ἡμᾶς ἰδιχαίωσεν, ἀλλὰ c5 ἰδίά «φιλανθρωπίᾳ * καὶ παραγγείλας τὰς νομικὰς µάχας ῥἕκτρέπεσθαι ὡς ἀναισχυντούσας, δηλοϊ αὐτῷ μετὰ τὸ πέμψαι ποὺς αὐτὸν ᾿Αρτεμᾶν, ἵνα ἕλθῃ πρὸς αὐτόν * Ἐνετείλατό τε αὐτῷ ὥστε διδάσχειν καὶ τοὺς αὐτοῦ καλῶν ἕρ- qw» προἰστασθαι, καὶ οὕτως τελειο τὴν ἘἜπιστο- λέν, eEOAQPHTOY. 'O Tito; θαυμάσιός τις ἣν μαθητὴς τοῦ Παύλου. C Ἐπίσκοπος δὲ τῆς Κρήτης µεγίστης οὔσης κεχειρο- τόνητο ὑπὸ τοῦ Παύλου. ᾿Επετέτραπτο δὲ τοὺς ὑπ αὐτὸν Ἐπισκόπους χειροτονΏσαι. Τράφων δὲ ταῦτα ὁ Παῦλος, μᾶλλον ἵν ἁδείᾳ ἦν. Οὐδαμοῦ γὰρ πειρα- σμῶν µέμνηται, ἸΑποτείνεται δὲ καὶ πρὸς ᾿Ἰουδαίους $5 ἐπιστολή, Πρώτη δὲ αὕτη τῆς πρὸς Τιμόθεον μᾶλλόν ἔστιν, ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ, a. Περὶ διδασκάλων Ἐπιτηδείων εἷς διακονίαν, καὶ ἔλεγ- χον ἀπειθῶν. B'. Κατὰ τὸν σαρχικὰς καθάρσεις πρεσθευόντων, καὶ ὑπὲρ πνευματικῆς ἀρετῆς. bernabat. Hzc autem fuit Epistol: occasio:In Creta Titum reliquerat ut in singulis civitatibus clericos constitueret. Cum autem ulti ibidem essent qui legis pretextu conarentur populum seducere, hoc cognito scribit Paulus. Et primum quidem gratias agens Deo propter ipsius pietatem, significat fidem qua in Christum est non esse recentem, sed hanc ascculo paratam fuisseet annuntiatam aDeo.Deinde agit de constitutione clericorum, et hunc docet qnomodo aut quales essc ipsos oporteat, ac przeci- pit ei ut objurget adversantes sana fidei, maxime autem illos qui sunt. ex circumcisione : quodque Cretenses otiosos esse noveritetegereincrepatione, simuletiam docens omnescibos esse mundos:etqua- B Jes esse oporteat anus qua debeat adolescentiores reddere modestas. Admonetautem quomodoservos oporteat suis dominis esse subditos. Tandemque suggerit quod gralia Spiritus non ex operibus nos justificaverit, sed sua benignitate.Et postquam pre- cepit 966 ei ut aversetur pugnas quz sunt circa legem,ut qua pudorem afferunt et confusionem,de- nuntiat ipsi ut ad se veniat, ubi Arteman ad eurn miserit: datoque ipsi precepto ut suos doceat bonis praeesse operibus, ita contludit Epistolam. THEODORETI. Titus egregius erat Pauli discipulus. Cretz vero que maxima erat, ordinatus a Paulo episcopus. Permissum autem ipsi erat et commissum ut infe- riores ordinaret episcopos. Cum autem hac scri- beret Paulus, in libertate erat: nusquam enim afflictionem meminit. Extenditur autem et ad Judsos Epistola. Hec autem prior fuisse videtur quam epistola ad Timotheum. 288 EPISTOL/E AD TITUM CAPITA. 1. De doctoribusidoneis ad minislerium, et redar- gulionem non obtemperantium. 2. Adversus eos qni carnales annuntiabant purí- ficationes, et de spirituali virtute. 243 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 244 9. Admonitiones quas tradi oportet juxta singu- À «'. Παραινέσεις ἃς δεῖ παραινεῖν καθ) ἡλικίαν lorum αἰαίεπι. ἑχάστοις, 4. De servis ut. ipsi quoque decenter ad Christi ὃδ'. Ἱερὶ δούλων, ὡς ἂν xal αὐτοὶ τῆς Χριστοῦ graliam serviunt. χάριτος ἀξίως δουλεύοιεν, 5. De obedientia principatibus exhibendg, veluti ε᾽. Περὶ ἀρχόντων ὑπακοῆς πρεπούσης τῇῃ ἐπιειχείᾳ τοῦ decet Christi mansuetudinem. Χριστοῦ. 6. Admonitiones de declínandis quastionibus que ς . Παραινέεις περὶ του ἐκκλίνειν τοὺς αἱρετικοὺς seditionem concitent. ζητητάς. ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΔΟΥ H ΠΡΟΣ TITON ΕΠΙΣΤΟΛΗ. PAULI APOSTOLI AD TITUM EPISTOLA. 287 PRO(EMIUM. B ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. I,1-4.PaulusservusDei,apostolusautemJesuChri- κε Παῦλος δοῦλος Θεοῦ, ἁπόστολος δὲ Ἰησοῦ sti juxtafidemelectorum Deietcognitionemveritatis Χριστοῦ, χατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν Θεοῦ, καὶ iml. quasecundum pietatem est in spevilo zelerne,quam ἍΎνωσιν ἀληθείας της κατ εὐσέδειαν, ἐπ ἐλπίδι promísitis qui mentiri nescit Deus ante tempora ζωῆς αἰωνίου, ἡἠν ἐπηγγείλατο ὁ ἀψευδὴς θεὸς eterna:manifestavit autemtemporibus suissermo- πρὸ χρόνων αἰωνίων, ἐφανέρωσε δὲ Χαιροῖς ἰδίοις tem suum per prodicationemsuam,quocommissg τὸν λόγον αὐτοῦ bv κηρύγματ, d ἐπιστεύθην esimihi,secundumproceptumSalvatorisnostriDei, ἐγὼ κατ ἐπιταγὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, Τίτῳ γνη- Tito germano filiojuzta communem fidem, gratia, | al τέκνῳ κάκὰ χοινὴν πίστιν χάρις, Ώεος, εἰρήνη ἀπὸ misericordia, paz α Deo Patre ei Domino Jesu θεοῦ Πατρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χρισεοῦ τοῦ Σωτῆρες Christo Salvatore nosiro. ἡμῶν, » Nullo discrimine hzc ponit,alibi quidem servum "'A&agópuc ταῦτα τίθησι, motb δοῦλον Χριστοῦ, Christi, apostolum autem Dei, nunc vero e diverso. ἁπόστολον 8à Θεοῦ, νῦν δὲ τὸ ἀνάπαλιν « Κατὰ « Juxta fidem. » Propter fidem, hoc est, eo quod πίστιν. » Aix πίστιν, τουτέστι, διὰ τὸ πιστευθῆναί conerediti sint mihi electi Dei uteos docerem factus |, uot τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ Θεοῦ mphe τὸ διδάξαι ἔγενό- sum apostolus.— Aut hoc modo : Apostolus sum ut ^ µην ἀπόστολος. — Ἡ οὕτως * ᾽Απόστολός εἶμι πρὸς credant electi por me, et cognoscant veritatem τὸ πιστεῦσαι τοὺς ἐκλεκτοὺς δι ἐμοῦ, καὶ ἐπιγνῶ- pietatis nempe Christum. Vel isto etiam modo : γαι τὴν ἀλήθειαν τῆς οὐσεθείας, τὸν Χριστὺν, Ἡ οὔ- Quod sim apostolus et crediti sint mibi electi; τως ᾽ Τὸ Ἰδνέσθαι ἀπόστολον καὶ πιστευθΏναι τοὺς 995 non utunque mihi contigit, sed quoniam ἐκλεκτοὺς, οὐχ ἁπλῶς ὑπῆρξέ µοι, ἀλλ ἐπειδὴ ἐπ' cognovi veritatem pietatis. Οι est autem hac έγνων τὴν τῆς εὐσεθείχς ἀλήθειαν,. Τίς δὲ αὗτι ἡ veritas? Christus. Recte autem dixit: Veritatis ἀλήθεα; Ὁ Χριστός. Καλῦς δὲ, Της κατ’ εὐσέδειαν qua secuudum pietatem est, quasi sit et alia veri- ἀληβείας, ὡς οὔσης καὶ Bn ἀληθείας, o) μὴν tas non secundum pletatem, sicuti est scire artem κατ’ εὐσέδειαν, ὡς τὸ εἰδέναι τέχνην τινά. α Ἐπ aliquam. « Iu spe vit» eterna. » Statisquidemin ᾖἔλπίδι ζωῆς αἰωνίου. Hoxe μὲν καὶ αὐτὸ καθ se erat, ac vice mille retributionem cognoscere ῥἑαυτὸ τὸ ἐπιγνῶναι τὴν ἀλήθειαν, ἀντὶ μορίων à ἅμοι- veritatem, nunc autem magnificus Deus pro hoc 69v, νῦν δὲ ὁ µεγαλόδωρος θεὸς καὶ ὑπὲρ τούτου ipss etiam preemia rependit, nempevitam eternam. αὐτοῦ ἀμοιθὰς δίδωσι ζωὴν αἰώνιον. Εἰς ἐπίγνωσιν Ad cognitionem, inquit, veritatis quze fit ob spem γὰρ ἀληθείας, «nel, τῆς ἐπ ἐλπίδι γινοµένης ζωῆς vite :eterna., Aut ait, JEterne, collationem faciens D αἰωνίου. Τὸ δὲ, Αἰωνίου, ὡς πρὸς τὰ Ἰουδαϊκά *. bxetva ad Judaiea : nam illa promissionem habebant vilze Ye τῆς παρούσης εἴχεν ἐπαγγελίαν ζωῆς. « Ὁ ἀψε᾽- prasentis. « Qui mentiri nescit Deus. » Si mentiri 9« θεύς. » El ἀψευδὴς, πληρώσει πάντως à ἐπηγ- nequit, utique, complebit quze promisit.«Antetem- — yero. « Ilpb χρόνων αἰωνίων. 5 Οὐκ ἐξ ὑστέρας pora seerna.» Nonex posteriorivoluntate autincon- βουλῆς ἢ µετανοίας, φησὶ, τοῦτο ὥρισεν ὁ θεὸς, ἀλλ' scantia hoc definit Deus, sed ab initio. Maxima ἐξ ἀρχῆςο Μέγιστον δὲ ἀξίωμα, τὸ E άρχης ἡμᾶς 245 COMMENT. IN EPIST. AD TITUM. 946 ᾖγαπῆσθχι, α΄ Ἐφανέρωσε δὲ. » Τί ἐφανέρωσεν ἐν Α autem dignitas est quod nos ab initio dilexerit. χαιροῖς ἰδίοις χαὶ προσήχκουσιν» ἣν mob ypóvov « Mauifestavit autem. » Quid manifestavit tempo- αἰωνίων ἐπηγγείλατο ζωήν. Ὅ Ὑὰρ λόγος αὐτοῦ, ribus suis et congruis? quam ab aeterno promiseraf τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, ἔστι τε Quy, xxl ζωῆς δοτήρ. vitam. Nam sermo ipsius, hoc est, Christus, est Διὰ τοῦτο εἰπὼν ὅτι ἐπηγγείλατο ζωὴν, οὐκ ἔτι ἐπ- vila et vite dator. Propterea cum dixisset quod Xyxytv, ἐφανέρωσε O2 κπιροῖς ἰδίοις ἣν ἐπηγγείλατο — promiserat vitam, non jam subjunxit, Manifestavit ζωήν, ἀλλὰ τὸν λόγον αὐτοῦ διὰ τοῦ κηρύγματος, ὡς aulem temporibus suis quam promiserat vitam : τοῦ λόγου αὐτοῦ, τουτέστι τοῦ Χριστοῦ, τῆς ζωῆς Sed, sermonem suum per praedicationem, tanquam ἐκείνης αἰτίου τε ὄντος καὶ δοτῆρος. Τὸ ἐν κη- ipsesermo, 14 εδἰ, Christus, sit illius vite auctor ῥύγματι, τουτέστι φανερῶς καὶ μετὰ παῤῥησίας. etdatorPer predicaiionem vero, hoc est, manifeste « Ὁ ἐπιστεύθν ἐγὼ. » Ὅπερ κήρυγμα ἐπιοτεύθην θἱ palam. « Qu: commissa est mihi. » Ex eo quod ἐγώ. Ἐκ δὲ τοῦ εἰπεῖν, Ἐπιστεύθην xal κατ bmw — ait: Commissaest mihi, et, Secundum preceptum, ταγὴν θεοῦ, δηλοῖ δετν ἐξ ἀνάγχης καὶ ἀπαραιτήτως — Significavitoportere necessarioetnullampretexendo καὶ θέλοντα καὶ μὴν κηρύσσειν, Τοῦτο, xxl, σὺ, φησὶ, excusationem, volentem nolentem predicare. Hoc molti, ὦ Τττε. € Τίτῳ Ὑνησίῳ τέκνῳ. » Ἐστι γὰρ eLtu, inquit, facito o Tite. « Tito germano filio. » εἶναι τέκνον διὰ τὸ βεβαπτίσθαι map! αὐτοτ, ob γνή- ῃ Posset enim esse filius eo quod ab ipso baptizatus σιον δὲ, διὰ τὸ εἶναι ἁμαρτωλόν, Τοῦ δὲ εἶναί σε esset, at non germanus, eo quod peccator esset. τέχνον ἐμὸν, αἰτία, φησὶν, ἡ xowh mist. "Emuvet Quod autem meussis filius, inquit, causa est com- δὲ τὸν Τῖτον ὡς οὐδὲν αὐτοῦ πλέον κατὰ τὴν πίστιν munis fides. Collaudat autem Titum, quasi in fide ἔχων. --- λλως, Téxvov ὁ Τῖτος τοῦ Παύλου, καθὸ nihil amplius habeat quam ille.—Aio modo.Filius ἐδιδάσκετο παρ) αὐτοῦ τὴν πίστιν, κατὰ δὲ κοινὴν Pauliest Titus, quod ab ipso fidem edoctus esset πίστιν, ἤγουν ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος, ἀδελφὸς τοῦ Παύλου. Εἷς γὰρ Πατηρ ὁ Χριστὸς, καὶ µία µήτηρ ἡ χολυµθήθρα. € Χάρις, ἔλεος. » Εἰκότως χάριν καὶ ἔλεον ἐπεύχεται τῷ Τίτῳ διδκσκάλῳ ὄντι,. El γὰρ μὴ μετὰ τῶν οἰάκων τούτων κυθερνήσεις, φησὶ, τὸν λαὸν, τουτέστι͵ χάριτος ἑλέου καὶ εἰρήνης, ἀνατραπήσεται τὸ της ᾿Εκχλησίας σκάφος. ΚΕΦΑΛ. Α.. Communi vero fide, sivea baptismate frater Pauli. Unus est. enim Pater Christus, una et Mater pi- scina. α Gratia, misericordia. » Merito gratiam et misericordiam Tito precatur qui doctor erat. Nisi enim his gubernaculis, inquit, populum guberna- veris : nempe, gratia, misericordia, et pace, ever- tetur navis Ecclesia. $89 CAPUT I. « Περὶ διδασκάλων ἐπιτηδείαν εἰς διακονίαν καὶ ἔλεγχον C De doctoribus idoneis ad ministerium et redargu- ἀπειθῶν. » « Τούτου Ὑχάριν κατέλιπόν σε iv Κρήτῃ, “να τὰ λείποντα ἠπιδιορθώσῃ, καὶ καταστήσις αΧατὰ πόλιν πρεσθυτέρως, ὡς ἐγώ σοι διεταξάµην, ci τις bois ἀνέγχκλητο, µμιᾶς ἉἨΥυναιχὸς ἀνὴρ, τέκνα ἔχων πιστὰ, μλ ἐν κατηγορί ἀσωτίας, f ἀνυπόταχτα, » Ὁρᾷς αὐτοὺς ὥσπερ οἰκίαν μίαν τὴν οἰκουμένην διανειµαμµένους, xal ἕκαστον πράττοντἁ τι; Opa 6i τὸν ἀθλητὴν τοῦ Χριστοῦ. Ένθα μὲν κινδυνεύειν Ἶνην, αὐτὸς παραγίνεται ' ἔνθα δὲ τιµή τις ἦν τὸ Ὑινόμενον, τοὺς μαθητὰς πέμπει, Τοῦτο yàp ἐπὶ τὸ χατὰ πόλιν κχαταστῆσαι ἐπισκόπους χατέλιπεν, tionem non obtemperantium. I, 5, 6. Hujus reigratiareliquitein Creta, ut qua desunt,pergas corrigere, et constituas singulis civi- latibus presbyteros, sicut ego libiordinaveram. Si quis sitinculpatus,unius uxoris vir,liberos habens fideles, non obnoxios libidini aut intractabiles. Vides ipsos divisisse inter se orbem tanquam unam familiam, et unumquemque quod suum erat curantem ? Considera vero Christi athletam. Hoc quidem ubi periculum imminebat, ipse accedit : ubi vero honor aliquis accessurus erat, mittit di- scipulos. Hunc enim reliquerat, ut singulis civita- ἐπίσκοπον πρότερον ποιήσας. Καὶ ὅρα, οὐκ αἰσχύνε- Dtibus constilueret episcopos, cum eum prius τχι τῷ μαθητῇῃ γράφων, ᾿Επιδιορθώστι τὰ παρ) ἐμοῦ, φησὶν, ἐλλειφθέντα. Ἕνος γὰρ ἐγένετο μόνου, τῆς σωτηρίας τῶν ἁπάντων, « Κατὰ πόλιν πρεσουτὲ- βους. » Οὐ γὰρ ἐθούλετο πᾶσαν τὴν νῆσον τὴν Κρή την, μεγάλην οὖσαν, ἐπιτετράφθαι ἑνὶ ἐπισκόπ, ἀλλ᾽ ἑκάστην πόλιν ἔχειν ἴδιον ποιμένα. Πρεσθυτέ- pouc δὲ, τοὺς ἐπισχόπους κχλετ. « E τις ἐστὶν ἀνξγ- Χλητος. » Κατηγορίας, φησί, καθαρὸς αὗτῳ ὁ βίος τυγχανέτω, xal μηδεὶς ἐχέτω ἀφορμὴν ἐπισκῶψαι αὑτοῦ τὴν ζωήν. « Μιᾶς γυναικὺς ἀνήρ. » Αὐτὴν, φησὶν, εἰδέτω τὴν νομίμην µόνην. Τοὺς τὸν γόμον βδελυσσοµένος αἱρετικοὺς ἐπιστομίζξει, ὡς ὄννα- µένους xal μετὰ γάµω ἔπισκοπης προνοεῖν τινος. Τὸν δὲ Κδευτερόχαµον, ὡς ὄντα ὑπὸ κατάγνωσιν, creasset episcopum. Απἰπιαάγθγίθ preterea quod ipsum non pudeat scribere discipulo : Perge cor- rigere qu: a me relicta sunt : Hoc enim unum respiciebat, nempe omnium salutem. « Singulis civitatibus presbyteros.» Neque enim volebat totam Cret:» insulam quz: magna erat uni commissam esse episcopo, sed singulas civitates suum habere pastorem. Pesbyteros autem vocat episcopos. « Si quis sit inculpatus. » Cui vita pura sit ab omni crimine et accusatione, ne quisquam accusationem habeat carpendi vitam ejus. « Unius uxoris vir. » Solam unam noverit quie legitima fuerit. Hzxreticis conjugium abominantibus silentium imponit, cum possint cum matrimonio alicui preesse episcopa- 2A OECUMENII TRICGCA EPISCOPI 248 tui. Digamum vero repellit, tanquam vituperio et A χωλύει, € Τέκνα ἔχων πιστά, »— Ὁ γὰρ τὰ τέχνα μὴ contemptui obnoxium. «.Liberos habens fideles.» Qui suos enim liberos non correxit, quomodo alie- nos corriget ac gubernabit ? 290 1,77-8. Oportet enim episeopum inculpatum esse tanquam Dei dispensatorem, nonpro fractum, non iracundum,non debacchanlem, non percusso- rem, non turpiter lucro deditum : sed hospitalem, bonarum rerum studiosum, sobrium, justum, sanctum, temperantem, lenacem ejus qui secun- dum doctrinam est fidelis sermonis : ut potens sit etiam exhortari per doctrinam sanam, et contra- dicenles convincere. Inculpatum esse, generale est. Siquidem incul- patum esse, omnia quz enumeranda sunt comple- ῥυθμίσας, πῶς ἑτέρους διευθυνεῖ ; « Δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι ὡς θεοῦ, οἰκονόμον, μὴ αὐθάδη, μὴ ὁὀργίλον, μὰ πάροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδὴ ἀλλὰ φιλόξενον, Φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ, ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πι- στοῦ λόγου, ἵναι δὐνατὸς dj καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ, καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν, » ᾽Ανέγχλητον εἶναι, τὸ evixby λέχει, Τὸ γὰρ ἀνέγχκλητον, πάντα περιέχει τὰ ῥηθησόμενα, τουτ- ctitur : hoc est, in quem nullum possis crimen B ἐστιν, ἀκατηγόρητον. « Ὡς Θεοῦ οἰνονόμον. » "Eme impingere. « Tanquam Dei dispensatorem.» Quo- niam magna, inquit, est dignitas, magna quoque opus est custodia, « Non prefractum. » Qui enim seipsum domare nequit, quomodo aliis utiliter prz- esse poterit? « Non debacchanlem. » Non contu- meliosum. « Non percussorem. » Non ferientem conscientias fratrum. « Non turpiter lucro dedi- tum. » Qualis esse solet qui inops est: quasi lucrum quodvis, etiatn si justum esse videatur, turpe sit episcopo. « Sanctum. » Purum ab affectibus. « Temperantem. » Non tantum circa cibos, sed etiam circa affectiones. « Fidelis sermonis. » Aut veri,autejus qui per fidem suppeditatur, et non οὖν, φησὶ, τὸ ἀξίωμα μέγα, μεγάλης δεῖτει καὶ φυ- λαχκῆς. € M αὐθάδη,.» 'O γὰρ ἑαυτοῦ μὴ κχρατῶν, πῶς ἑτέρων κρατήσειεν; « Mi, πάροινον, » Πάροινον, ὑδριστήν. « M πλήκτην. » Πλήττοντα τὴν συνείδησιν τῶν ἀδελφῶν. « ΜΗ αἰσχροχερδῃ. » Οἷον ἀκτήμονα, Ὡς παντοίου κέρδους, κἂν δίκαιον εἶναι δοχῇ, αἰσχροῦ ὄντος ἐπισκόπῳ. ε Ὅσιον, ϱ Καθαρὸν πάθους, « Ἐγ- xpxvn. » Mi περὶ σιτία µόνον, ἀλλὰ παντὺς πάθους. « Πιστοῦ λόγου, » Β τοῦ ἀληθοῦς, fj τοῦ διὰ πίστεως χορηγουµένου, xal οὐκ ἀπὸ λογισμῶν. Διὰ τοῦτο δὲ εἶπε, Τοῦ κατὰ Oy yv, δηλῶν, ὅτι καὶ χωρὶς τῆς ἔξω σοφίας, διδάσκειν δύναται, Οὐ γὰρ ἐπιδείξεως, φησὶ, χρεία, ἀλλὰ διδαχης καὶ ὠφελείας. « "Iva δυνατὸς ἡ καὶ ab humanis cogitationibus aut rationibus. ΡΓΟΡΙΘΓ: ᾳ παρακαλεῖν. » Τοῦτο δὲ ἔσται, ἀπό τε φρονήσεως, ea autem dixit : Qui secundum doctrinam est : si- gnificans, quod eliam sine externa sapienlia docere possit. Neque enim demonstratione, inquit, naturali aut philosophica opus est, sed doctrina et utilitate. « Ut potens sit etiam exhortari. » Hoc autern et a prudentia continget et a cognitione Scripturarum. xal«nc τῶν Γραφῶν εἰδήσεως. Ὑγιαίνουσα δὲ διδα- σχαλία ἐστὶν, ἡ καὶ δόγµατα ἀληθη καὶ βίον ὀρθὸν - διδάσκουσα. € Καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέκειν. » Ὁ : γὰρ μὴ εἰδὼς µάχεσθχι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἰχμαλωτί- ζειν πᾶν νόηµα el; τὴν ὑπαχοὴν τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲν ποιήσει τῶν δεόντων, Sana vero doctrina est qu: et vera dogmata et rectam vitam docet. « Et contradicentes revincere. » Qui non novit adversus inimicos pugnare et captivam ducere omnem cogitationem ad obediendum Christo, nihil faciet eorum qui conveniunt. CAPUT II. 991 Adversus eos qui carnales annuntiabant | purificationes : et de spirituali virtute. I, 10, 11. Sunt enim multi non obsequentes et vaniloquéí ac mentium seductores : mazime ii qui sunt ex circuncisione, quibus oportet obturare os : qui totas domos subvertunt, docentes que non oportet turpis lucri gralia. Omnium posuit radicem ex qua reliqua etiam oriuntur, Nam qui inobediens est, ipse quidem ob- temperare recusat, reliquis veroimperare ac pre- esse concupiscit. Deinde oportet eum qui ecclesia- stico principatu imperat, etiam docere : qui au- tem docet priusquam didicerit, eo quod aliis non obsequatur, jure vaniloquus ac mentium seductor invenitur. «Maxime ii qui sunt ex circumcisione.» His enim etiam Christus objecit quod principatum ambirent: qui post susceptam quoque; fidem, mor- bum hunc non relinquebant. « Quibus oportet obturare os. » Nam si episeopus sibi commissam ΚΕΦΑΛ. B. € Κατὰ τῶν σαρχικὰς καθάρσεις πρεσθευόντων, xal ὑπὲρ πνευµατιχης ἀρετῆς. 0 « Εἰσὶ γὰρ πολλοὶ ἀνυπότακτοι καὶ µατπιολόγοι καὶ φρεναπάται, μαλιστα οἱ Ἐκ περιτομῆς. Οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀἄνατρέ- πουσι, διδάσκοντες, ἃ µη δει, αἰσχροῦ κέρδους χάριν, » Τὴν ῥίζαν εἶπε πάντων, ἐξ ho καὶ τὰ λοιπὰ φύεται. Ὁ γὰρ ἀνυπότακτος, αὐτὸς μὲν εἴχειν οὗ βούλεται, ἄρχειν δὲ καὶ ἐπιστατεῖν ἑτέρων ἐπιθυμεῖ. Εἶτ« δεῖ τὸν ἄρχοντα τὴν ἐκκλησιαστικὴν αρχὴν, καὶ διδά- cxt. 'O δὲ πρὶν μαθεῖν διὰ τὸ ἀνυπότακτος γεΥε- νήσθαι διδάσκῶν, εἰκότως ματχιολόγος καὶ φρεν- απάτης εὑρίσκεται. € Μάλισνα obe ix περιτομῆς. » Τούτοις γὰρ xal ὁ Χριστὸς φιλαρχίαν ὠνείδζεν, oi xal μετὰ τὴν πίστιν οὐκ ἀπέθεντο τὸ νόσημα. « Οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, » El γὰρ τῶν ἄλλων προστασίαν καὶ ὁδηγίαν ὁ ἐπίσκοπος ἐγκεχείριστχι, ἀγνοεῖ δὲ τοὺς µαταιολόγους καὶ φρεναπάτας, ἐλέγχειν καὶ ἔπιστο- 249 COMMENT. IN EPIST. AD TITUM. 250 μέζειν τῆς τῶν ἀπολλυμένων βλάδης αἴτιος γίνεται. A habet aliorum curam et ducatum, neque novit va- Καλῶς δὲ τὸ, Ἐπιστομίζειν, τὸ οἵον, pss λαλεῖν ἓᾷν niloquorum. ac seductorum ora obturare, illosque ix cnc τῶν ἑλέγχων ἰσχύος, ἵνα xal οἱ ἀκούοντες convincere, efficitur causa damni eorum qui pe- ὠφελῶνται. α Διδάσκοντες ἅ μὴ δει.» Οὖδὲν γὰρ reunt. Et recte dicit : Ora obturare : hoc est, nt ἐστιν ὃ μὴ πείθει παρανομεῖν, τοῦτο τὸ πάθος. vi objurgationum, ne loqui quidem permittantur, ut hinc etiau: inventur auditores. « Docentes quz? non oportet, turpis lucri gratia. » Nihil est quod non suadeat hic affectus transgredi. « Εἶπέ τις ἐξ αὐτῶν ἴδιο αὐτῶν προφήτης * Κρῆτες ἀεὶ φεῦσται, κακὰ θηρία, Ὑαστέρας ἀργαι. μαρτυρία αὕτη ἐἑστὶν ἀληθής. Δι ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, ἵνα ῥὑγιαίνωσιν dv τῇ πίστει, μλ προσέχοντες ᾿Ἰουδαϊκοῖς μύθοις καὶ ἔντολατς ἀνθρώπων, ἁποστρεφομένων τὴν ἁλή- θειαν. » Ζητεῖται, τί δή ποτε ἐξ "Ἑλλήνων ἤγαγε µαρτυ- βίαν, καὶ ἔθετο αὐτῃ, μήτε χαλῶς ἐχούσῃ. Τίς δὲ À μαρτυρία: Οἱ Κρῆτε τύμθον κατεσκεύασαν τῷ Mv, Λέγει οὖν τις ποιητῶν " Ταφον; ἄνα, σεῖο Κρητες Ἐτεκτήναντο. Σὺ δὲ οὐ θἀνες, ioci γὰρ aiti, Ταύτης τῆς χρήσεως µέρος εστὶ τὸ, Κρῆτες ἀεὶ φεῦσται, xal τὰ λοιπὰ, Ἔμαρτυρησε δὲ ἀληθη εἶναι τὸν λύγον τοῦτον, El οὖν ἀληθὴς ἡ μαρτυρία, καὶ ὁ Ζεὺς ἀθά- νατός ἐστιν. ᾽λλλὰ φαρεν, ὅτι πρὸς τοῦτο εἶπε τὴν μαρτυρίαν μόνον ἀληθη εἶναι, ὅτι ψεύστας αὐτοὺς ἐκάλεσεν. Όθεν φησίν « Ἡ μαρτυρία αὕτη. « Ἡ περὶ τοῦ ὅτι ψεῦσταί εἷἶσι λέγουσα, φησί. Ναὶ τοῦτο εἴποι τις οὕτως εἶναι. Διὰ τί δὲ ἐξ ᾽Ελληνικῶν ἤγαγε τὴν μαρτυρίαν» Kal φαµεν, ὅτι µαλιστκ τοῦτο αὖ- τοὺς ἐνέτρεπεν, ὅτι οἴκοθεν xal ἐκ τῶν ἰδίων, τὴν τῶς ὄδρεως µαρτυρίαν προέθαλεν. ᾿ἸΕπειδὴ γὰρ τοῖς I, 19-14. Dixit quidam ex istis proprius ipso- rum propheta : Cretenses semper mendaces, ma- le bestie, venires pigri. Testimonium hoc est terum : quam ob causam redargue illos acriter, ut sani sint non attendentes Judaicis fabulis et praeceptis hominum aversantium veritatem. Quaeritur quam ob causam Grecorum adduxerit pg testimonium, illudque commendaverit, maxime cum non recte dictum sit? Quod autem est testi- monium ? Cretenses sepulcrum extruxerunt Jovi. Itaque dicit 999 quidam poeta : Tuum, o rex se- pulcrum Cretenses exsiruxerunt : tu vero nequa- quam mortuus es, semper enim vivis. Hujus valti- cinii pars est, Cretenses semper mendaces, elc. Attestatus est autem Apostolus verum esse hunc sermonem.Át si verum est hoc testimonium, Ju- piter igitur immortalis erit. Sed dicimus quod in hoc solo dixit verum esse testimonium quod men- daces ipsos vocaverit. Unde ait : « Testimonium hoc, » nempe quod ipsos dicit esso mendaces. Sane hoc (dicet quispiam) ita sit: at cur a Grecis produxit testimonium ? Et dicimus, quod boc παρ ἡμῖν ob πείθονται, τοὺς ἰδίους αὐτοῖς ἐπέσξησε C maximo pudore ipsos afficiebat quod domesticum κατηγόρους, Τοῦτο xal ὁ θεὸς ἐποίε, τοῖς Μάγοις 9 αστέρος μηνύων τὸν Χριστὸν, ὡς περὶ ἀστρονομίας ἀσχολουμένος, ἀπὸ τῶν ἰδίων µπείθων. Καὶ πάλι» τοὺς μάντεις, ἀπὸ τῶν βοῶν τῶν συρόντων τὴν χι- θωτόν. Καὶ τὸν Σαοὺλ ἀπὸ τῆς ἐγγαστριμύθο, ἐπειδὴ αὐτῃ ῥἐπίστευε. ἍΤαῦτα δὲ συγκαταθάσεις εἰσὶν. Ei δὲ à Χριστὸς xal ὕστερον οἱ ἀπόστολοι ἔκώλυον τοὺς δαίμονας λαλεῖν, οὐχ ἑναντία εἰσὶν, ἀλλὰ Ὑὰρ σεµεῖα ἐγίνετο πείθειν δυνάµενα, xal ob γρεία fh» τοὺς ἀνθρώπως, οἷς ἐπίστευον, ἐξ αὐτῶν πείθεσθαι. « Δι ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς. » "Enti οὖν φησίν, ἵταμοί τινές clot, πληκτικώτερον ἔΈλεγγε αὐτοὺς. Oto γὰρ, φησὶν, οὐκ ἂν ἀπὺ ἐπιειχείας πειαθεῖεν, « ἵνα ὑγιαίνωσιν ἓν τῇ πίστει. » Ὑγιαί- ac proprium proferat testimonium improbitatis ipsorum.Cum enim iis fidem non habeant qui apud nos sunt, proprios suos adduxit ipsis accusatores. Hoc et Deus faciebat cum per stellam Christum Magis indicabat, quod circa astronomiam occupa- rentur, quasi a propriis illos admonens. Rursum- que vates a bobus arcam trahentibus. Preterea Saul a muliere spiritum Pythonem habente, quoniam illi credebat. His autem modis Deus sese demiltebat. Nec his adversantur quod Chri- sius et postmodum apostol: loqui prohibuerint demones : signa enim fiebant quz persuadere po- terant.Neque erat necesse suadere hominibus ab his quibus credebant.«Quam ab causam redargue il- νειν δέ ἐστιν ἓν τῇ πίστει, ὅταν μηδὲν ἔξωθεν ἔπεισ» D los. » Quia ergo improbi sunt quidam, asperius, in- αγάγῃ τις αὐτῇῃ, quce Ιουδαίκὸν, μήτε Ἑλληνικόν, « ]ουδαϊκοῖς μµύθοις. » Διπλῷ λόγῳ μῦθοί clot τὰ Ἰουδαϊκὰ, ὅτι τε ἐξηλθεν αὐτῶν ὁ καιρὸς, καὶ ὅτι ἐν d ἤχμαζον, τύπος ἣν ἀληθείας καὶ οὖκ ἀλήθεια, « Καὶ ἐντολαῖς ἀνθπώπων. » Τὰς περὶ τὰ βρώματα παρατηµήσεις λέγει, xal ὅηλον ix τῶν ἑπομένων. quit, illos objurga,nam hi a mansuetudine non pos- sent ad id quod rectum est adduci. «Ut sani fiant in fide. »Est autem in fide sanum esse,si quis nihil ex- ternum ad eam induxerit neque Judaicum neque gentilitium. « Judaicis fabulis.» Dupla ratione Ju- daiea dicuntur fabule: el quia tempus ipsorum preteriit: et quia etiam cum in suo essent vigore, figura eraut veritatis et non ipsa verilas. « Et preceptis hominum. » Observationes dicit cirea cibos, ut ex his quz scquuntur manifestum est. « Πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαροῖς, τοῖς 02 µεμια- σµένοις καὶ ἀπίστοις, οὖδὲν καθαρὸν, ἀλλὰ usul- ανται͵ αὐτων xal ὁ νοῦς xal ἡ συνείδησις. θεὸν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνωντκι, βδελυκτοὶ ὄντις καὶ ἀπειθες, xal πρὺς πᾶν 1,15-16; II, 1. Omnia quidem pura putis : porro pollutis et infidelibus nihil est purum, sed polluta εδ ei mens. illorum et conscientia ; Deum pro- fientur se scire : ceterum [actis negant: cum sint abominubiles, et dicto non audientes, et ad omne 281 OECUMENII TRICC/JE EPISCOPI 259 opus bonum reprobi. Tu vero loquere qua decent A ἔργον ἀγαθὸν ἀδόχίμοι ' Σὺ δὲ λάλει d πρέπει τῇ sanam doetrinam. 9495 Quam ob causam ergo lex Juds»is data habebat observationem ciborum immundorum? Et dicimus : Non quod impura essent, ita statuit Deus, sed uthac via magnas Judzorum delicias, vescentium omnibus nullo discrimine imputaret. Purum enim etimpurum efficitur proprie ex eorum roente qui edunt. Siquidem juxta naturam omnia pura sunt his qui curiosius non inquirunt : his autem qui tales non sunt universa sunt impura, eum ex se non sint impura : solum namque pec- calum est impurum. « Porro pollutis. » Itaque juxta pollutam mentem fiunt impura: quemadmo- dum laboranti morbo omnia sunt insuavia propter ὑγιαινούσῃ διδασκκλίφ. » Τί δή ποτε οὖν ὁ Ἰουδαίοις δοθεὶς νόμος εἴχεν ἀκαθάρτων παρατήρησιν», Καὶ Φφαμεν, Οὐκ ἐπειδὴ ἀχάθαρτα fw, οὕτως ἐνομοθέτησεν ὁ θεὸςν ταύτῃ τὴν πολλὴν τρυφὴν καὶ ἁδιαφορίαν τῶν Ἰουδαίων ὑποτεμνόμενον. Τὸ γὰρ καθαρὸν καὶ ἀκάθαρτον Χωρίως ἀπὸ τῆς τῶν λαμθανόντων διανοίας γίνεται. Ἐπεὶ κατὰ φύσιν πάντα καθαρὰ, τοῖς μὴ ἀἆκριθολο- γουµένοις τοῖς δὲ μὴ τοιούτιις πάντα ἀκάθαρτα Wh ὅντα ἀκάθαρτα. ᾿Ακάθαρτος γὰρ μόνη 4$ ἆμαρ- tía, « Τοῖς δὲ µεµιασμένοις. » Ώστε παρὰ τὴν µε- µιασµένην γνώμην ἀκαάθαρτα ἨὙίνεται. Ώσπερ καὶ τῷ ἁῤῥώστῳ πάντα ἀηδη διὰ τὴν νόσον. « ᾽Αλλὰ µε- µίανται αὐτῶν ὁ νοῦς. » Βρῶμα μὲν, qnolv, ἀκά- morbum. « Sed polluta est illorum mens. » Nullus p θχρτον οὐδέν, Ὁ νούς δὲ αὐτῶν καὶ d συνείδησίς quidem cibus impurus est, inquit, ceterum mens ac conscientia illorum impura sunt suaque suspi- cione cibos reddunt impuros et inutiles.« Deum profitentur se scire.»Hoc vere impurum est absque operibus enim fides mortua est.» Tu vero loquere qua decent. » Verum quanquam hi tales sint, in- ἔστιν ἀκάθαρτος, xal συναχρειοῖ τὰ βρώματα τῇ ἰδίᾳ ὑπονοί. « Θεὺν ὁμολογοῦσιν slvat, » Τοῦτο ὄντως ἀκάθαρτον. Άνευ γὰρ ἔργων νεχρὰ à Ἠπίστις. « Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει. 2 "AX εἰ καὶ οὗτοι τοιοῦτοι, φησὶ, σὺ μὴ διὰ τοῦτο ὀχνήσῃς, ἀλλὰ τὸ σαῦτοῦ ποἰει καὶ δίδασκε, x&v μηδεὶς ὁ πειθόµενος, quit, fu tamen nop segnior efficiaris, sed quod tuum cst facito ac doce, etiamsi nemo obtem- peret. CAPUT ΠΠ. Admonitiones quas tradi oportel juxta singulo- rum otalem. II, 2-5. Senes vigilantes esse, prudentes, modes- tos, sanos fide,charttate, patientia. Anus itidem in habitu quireligionem deceut,non calumniatrices, tion vino multo servientes, honesta docentes, quo honestas reddant adolescentulas, ut maritos suos ditigant, liberos ament,sobric sint, pure, domus custodes, bona, subdila suis viris, ne sermo Dei male audiatur. 5 « Senes vigilantes. » Senectutem enim maxime sequitur tarditas et ignavia. Hoc igitur corrigit. « Esse.» Esse oportet, nam a commuuiintelligentia subauditur Oportet. « Prudentes. » Prudentes, in- quit. Dicitur enim σωφροσὺνη quasi σαοφροσύνη, hoc est, oosviv σωτηρία, id est, preecordiorum vel mentis salus aut sanitas. Neque enim in sensibus requirit temperantiam in lasciva libidine, quod ΚΕΦΑΛ. T, « Παρχινέσεις ἃς δεῖ παραινεῖν καθ) ἡλικίαν ἑκάστοὶς, « Πρεσθύτας νηφαλαίους εἶναι, σεμνοὺς σώφρο- νας, ὑγιαίνοντας τῇῃ πίστε, τι ἀγάπῃ, och ὑπο- μονῃ. Πρεσθύτιδας ὠσαύτως iv καταστήµατι {ἵε- ῥοπρεπεῖς, μὴ δἰαθόλους, μὴ οἵνῳ πολλῷ δεδου- λωμµένας, χαλοδιδασχάλους, ἵνα σωφρονίζωσι τὰς νέας, Φιλάνδρους εἶναι, Φιλοτέχνος, σώ- Φρονας, ἁγνὰς, οἰκουροὺς, ἀγαθὰς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, Ίνα p ὁ λόγος τοῦ θεοῦ βλασφηνηται, » « Πρεσθύτας νηφαλαίους. » Μάλιστα γὰρ τῷ χή- ρᾷ τὸ βραδὺ καὶ νωχελὲς ἔπεται, 'Ὀθεν τοῦτο ἔπα- νορθοῖ. « Εἶναι δεῖ, 'Amó Χοινοῦ γὰρ τὸ, εἶναι Ast. « Σώφρονας. Φρονίμου — quel. Σωφροσύνη γὰρ ἔστιν, οἱονε σαοφροσύνη, dà τῶν «φρενῶν σωτηρία. Οὐ γὰρ ἂν kml γηγηρακότων την ἐπὶ τῇ ἀσελγείᾳ Σωφροσύνην ἆπῄτησεν, ὡς ὁμολογουμένου τούτου γε. e« TT ὑπομονῃ. Καλῶς τῇ ὑπομονῃ. Τὸ hoc jam in confesso sit eos habere. « Pa'ientia. » p γὰρ ἀκρόχολον τῷ γήρᾳ παρέπεται. € Πρεσδύτιδας Recte ait debere eos habere tolerantiam. 294Si- quidem non decet senectutem iracundia. « Anus itidem. » Eas dicit que in Ecclesia ministrabant, habitum autem dicit vestes qua operiunt. « Qui religionem deceat. » Ab ipso, inquit, indumento honestatem ostendant,et quod apt: sin! ad sacra ministeria. e Non calumniatrices. » Nam ex vino sequitur calumnia : et maxime quod imbecilliori senectuti inimica est vini vehementia. « Honesta docentes. » Et. quomodo alibi mutieres docere prohibet? EL dicimus, quod hic de exhortatorio sermone loquitur qui domi habetur, ibi vero ne publice presiderent et concionarentur. Et quod solius doctrine qua domi traditur participes eas ὡσαύτως. » Τὰς διχκόνους λέγει. Κατάστημα δὲ, τὰ περιθολαια λέγει. € Ἱεροπρεπεῖς.» 'Am' αὐτῆς, φησὶ, τῆς ἀμφιάσεως την κοσµιότητα δειανύτωσαν, καὶ τὸ, ἱεραῖς ἐμπρέπειν ὑπηρεσίαις. « Mi διαθόλους. » Ἐκ Ἱὰρ τοῦ οἴνου τὸ διάδολον. Μάλιστα δὲ, ὡς ἀσθενεστέρῳ τῷ . πολέμιως ἡ τοῦ οἵνου - ὁρότης, vr BEA RM » Καὶ πῶς rro κωλύει τὰς γυναῖκας διδάσκειν ; Kal qxusv, ὅτι ἐνταῦθα περὶ παραινετικοῦ λέγει λόγου ἐπὶ οἴκου- γινομένου, ἔκετ δὲ περὶ τοῦ μὲν προκαθῆσθαι δημ» - σίᾳ καὶ θημηγορεῖν. Καὶ ὅτι τῆς ἐν olg µόνης διδαχΏς αὐταῖς µετέδωκε; ληλοῖ τὸ ἐπαγόμενον, « Ἵνα σωφρονίζωσι, φησὶ, τὰς νέας.» Οὐ περ θυγατέρων µόνων τοῦτό φησιν, ἀλλὰ καθόλου τὴν νεότητα Ν 253 COMMENT. IN EPIST. AD TITUM. 254 ὑποτάσσει vp 45oq. α Φιλάνδρους εἶναι. ν Τοῦτο τὸ A fecerit, manifestat id quod sequitur. « Quo ho- χεφάλαιον τῶν ἓν olg ἀγαθῶν. *EE αὐτοῦ καὶ τὰ λοιπὰ τίχτεται. « Φιλοτέκνους, » Φφησίν. 'H Yàp τὴν ῥίζαν ἀγαπῶσα, καὶ τοὺς κλάδους ἀγαπήσει, ϱ Oixou- ρούς. » Οἰκουροὺς φησι, τὰς οἰκονομικάς. AL δὲ τοιαῦ- ται οὔτε περὶ τροφὴν, οὔτε περὶ ἑξόδους ἄκαιρους ἀσχολοῦνται. € Ίνα μὴ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ Βλασφημῆται.» El γὰρ εἴη ἄπιστος ἀνὴρ Ἰωναῖκα ἔχων πιστὴν μὲν, ἄνυπότακτον δὲ καὶ «φαύλην τὴν πίστιν, αὐτὴν βλασφημήσει, τοιαύτας ἔχουσαν γυναῖκας. ! Ορᾷς ὅτι προηγουμένως τοῦ «κηρύγματος «Φροντζων, ταῦτα γράφει ; nestas reddant adolescentulas. » Non de solis fi- liabus hoc dicit, sed in universum adolescen- Uam subjicit senectuti. « Ut maritos suos dili- gant.» Hoc honorum omnium caput est que in familia sunt, unde et reliqua oriuntur. « Liberos ament. » Nam qua radicem amat, etiam et ramos amabit, « Domus custodes.» Domus dicit custodes αυ domum gubernant. Tales autem neque circa suum alimentum, neque circa egressus intempe- 8livos occupantur. « Ne sermo Dei male audiat. » Nam si maritus esset infidelis, uxorem habens fidelem, sed mon subjectam et pravam, fidem ipsam calumniaretur quz hujusmodi habcret mulieres. Vides quod hac scribat, curam in primis habens praedicationis ? .& Τοὺς νεωτέρους nen παρακάλει σωφρο- B νεῖν, περὶ πάντα ασεαυτὸν παρεχόμενον Ἠτύπον καλῶν Έργων, ἐν τῇ διδασκἀλἰφ ἀδιαφθορίαν, σεμνότητα, ἀφθαρσίαν λόγον ὑγιῆ, ἀκατάγνωστον, ἵνα ὁ E ἑναντίας [ἔντραπῇῃ, μηδέν ἔχων περὶ ἡμῶν λέγειν φαῦλον. » 'Opgc πῶς προσηχόντως διέταξε, ταῖς μὲν γυ- wal, γυναῖχας καὶ πρεσθύτιδας διδασκάλους ἔπι- στήσας, τοῖς δὲ ἀνδράσιν, αὐτὸν τὸν Τίτου; « Σωφρο- wety » φησίν. Ο0ὐδὲν γὰρ οὕτως τῇ νεότητι πολέμιον, ὡς ὁ τῶν σωμάτων ἔρως. « Σεαυτὸν παρεχόμενον τύπον. » "Esto, φησὶ, xowóy ἅπασι διδασκαλεῖον ὁ σὸς βίος καὶ ὑπόδειγμα, « Ἐν τῇ διδασκαλἰίᾳ. » T$, Παρεχόμενος, ἀπὸ xowou, Ἐν τῇ οὖν διδασκαλίᾳ, παρεχόµενον ἀφθορίαν, « Σεµνότητα. » Τωώτέστι, κοινότητα καὶ olov ἀτυφότηνα,. € Καὶ σεμνότητα. » Τουτέστι, µη ὡς ἄρχων τις, μηδὲ ὡς ὑποτέλεσι δια- λεγόµενον, ἀλλ᾽ ἡπίως ὡς τέχνοις, « Kal λόγον otn.» Τὸν τῶν δογμάτων δηλονότι, Τούτων γάρ προσόντων τῇ διδασκαλίᾳ, ἑνεραπήσεται ὁ ἕξ ἑναντίας, fj, ὁ διά- ὄολος, fj ὁ αἱρετικὸς μηδεµίαν εὑρίσχων λαθὴν καθ ἡμῶν. ΚΕΦΑΛ, A'. « Περὶ δούλων, ὡς ἂν καὶ αὐτοὶ τῆς Χριστοῦ χάρ'τος ἀξίως δουλεύοιεν. » « Δούλως ἰδίοις δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι, iv πᾶσιν εὐαρέστους εἶναι, μὴ ἀντιλέγοντας. μὴ νοσφιζοµένους, ἀλλὰ πίστιν πᾶσαν ἐνδεικνυμένους ἀγαθὴν. ἵνα μὴ διδασκαλίαν τοῦ Σωτηρος ἡμῶν πᾶσιν. 9 οὐ οὖν προφάσει εὐλαθείας αἴρειν δούλοὺς ἀπὺ δεσποτῶν. a Mi ἀντιλέγοντας. » Τὸ πειθήνιον xai money ,Tapatwet, Τοῦτο γὰρ μάλιστα δούλοις ἀρμόδιον, "Ίνα τὴν διδαχσκαλίαν τοῦ Σωτήρος. » Εἰκότως Dare ἀλλαχοῦ, « Ὡς τῷ θεῷ δουλεύοντες καὶ οὐκ ἀνθρώποις. » Κἂἄν γὰρ τῷ δεσπότη, φησὶ, διακουῖι μετ εὐνοίας, ἆλλ᾽ ἡ πρόφασι &mb τού φόδου τοῦ Oto) τὴν ἀρχλν ἔχει. El γὰρ φολλοι ὥσι, Φησὶ, τὸν ᾖἈριστιανισμὸν ἑνυθρίζορσι. « Τὸ γὰρ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δι’ ὑμᾶς βλασφημεῖται, » φησί. Τὰ δὲ εἰρημένα, ποιοῦντες κοσμοῦσι τὸ κήρυγμα, πιστῶς δουλεύοντες. ! Ephes. vi, 7. 2 Ira. Lu, 52 ; Ron . i, 24. II, 6 8. Adolescentes consimiliter adhortare,ut temperantes sinl : per omnia temelipsum prabens formam bonorum operum, in doctrina integrita- tem, honestatem, íncorruptionem, sermonem sa- num,irreprehensibilem,ul is qui repugnat, rubore suffundatur nihilhabens quoddenobis dicat mali. Vides quam congrue przceperit, mulieribusqui- dem mulieres et anus preticiens praeceptores, viris autem ipsum Titum?» Ut temperantes sint.» Nihil enim adeo hostile est juventuti sicut amor corpo- rum. « Te ipsum przbens formam. » Tua vita at- que exemplum, sit omnibus communis doctrina. « In doctrina. » À communi intelligentia supple. Prebens. In doctrina igitur praebens integritatem, familiaritatem et quamdam humilitatem. «Honesta- tem.» [d est, non tanquam princeps aliquis ne- que veluti cum tributariis aut subjectis disserens, 295 sed blande ac leniter veluti cum filiis. « Ser- monem sanum : » videlicet dogmatum.Nam si hzc adsint doctrips, rubore suffundetur is qui repu- gnat, sive calumniatur aut haereticus, nullam inveniens adversus nos calumniandi ansam. CAPUT IV. De servis, ut ipsi quoque decenter ad Chri:ti graliam serviant. II, 09-11. Servos hortare, ut suis dominis pa- reant, in omnibus illis placeant, non responsato- res, non su/furantes, sed fidem omnem ostenden- θεοῦ χοσμῶσιν iv ples bonam : ul doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibus. Nonoportet ergo praetextu pielalis tollere servos a dominis. « Non respons^tores. » Admonet ser- vandam obedientiam ac fidelitatem ; id enim ma- xime servos decet. « Ut doctrinam Sa'vatoris » Merito dixit alibi : « Tanquam Deo servientes, οἱ non hominibus !. » Siquidem quanquam domino cum benevolentia ministres, inquit, occasio ta- men initium habet a timore Dei. Si enim pravi sunt, Christianismum contumelia afficiunt. « No- men enim Dei propler vos, ait. blasphemiis aflici- tur2. » Qui autem fecerint ea. que dicta sunt predicationem ornant, fideliter servientes. 255 nibus hominibus, erudiens nos, ut abneguta ém- pietate et-mundanis concupiscentiis,caste ct juste ac pie vivamus in presenti seculo, exspectuntes beatam spem, et apparitionem glorie magni Dei et Saleatoris nostrí Jesu Chrísti : qui dedit semet- ípsum pro nobis, ut redimeret nos ab omni ini- guitate, et purificaret sibi ipsi populum peculia- rem sectaterem bonorum operum. GECUMENII ταις EPISCOPI TI, 19-14. Hiuzitenim gratia Dei salutifera. om- 4 256 e Ἐπεφάνη γὰρ à χάρις «τοῦ "Θεοῦ ἡ ΄συγεήρως πᾶσυν Ἰνθροποις, Ἅαιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα ἁρνη- σάµενοι τὴν «ἀσεθειαν «καὶ κὰς 'χοσμοὰς ἔπιθο» μίας, σωφρόνως καὶ «δικαίως xdi εὐσεθῶς ζήσω- μεν ἂν τῷ ιῶν αἰῶνι, προσδεχόμενοι «ἂν «-µακα- pav Ana. καὶ «Ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ Ῥεχάλω θεοῦ καὶ Σωςῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς Üluntew ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα λοτρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ ΄κάσης ἀνομίας, καὶ καθαρίση auci λαὸν περιοόσνονιζηλωτὴν καλῶν ἔργων. » Deinde etiam causam ponitcurserwosesse'táles ἉΕἶτα καὶ αἴτίαν τοῦ χρῆναι τοὺς δούλος ποιούτους oporteat. Illuxit, inquit, gratia Dei erudiens nos, εἶναι πρὸς τοὺς δεσπότας τἶθησιν, Ἐπεφάνη wp, Cam igitur Deum habeamus doctorem, 996 An φησὶν, ἡ χάρις κοῦ Θεοῦ ππαιθεόσυσα ἡμᾶς. Οἱ xolvuv non equum est, ut faciamus quz doctrimam ipsius Θεοῦ "παιδευιοῦ "υχόντες, πᾶς οὐκ «ὑφέβλσμεν Mis deceant? Ut abnegata. » Apparitio autem Salva-:g τῆς αὐτοῦ πράτντειν Ódeync; « Iva ἀρνησάμενοι. » toris nostri Dei, hoc est, adventus in carne, non δὲ ἐπιφάνεια too Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, τοῦτ- solum prioribus peccatis nos liberavit, verum ew, Ἡ μετὰ σαρχὸς ἐπιδημία, οὐ βόνον τῶν προ- etiam securiores in posterum fecit. Dicens enim : Ἱέρων ἀπήλλατεν ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸς và Ut abnegata, significat magnam separalionem et ἩἨέλλον ἀσφαλεστέρους ἐποίησεν, ἵνα yàp, φησὶν, abstinentiam. «Impietateet mundanisconceupiscen- ἀρνησάμενοι, τὴν πολλὴν ἀποχὴν σηµαίνει, w Φὴν tiis. » impietatem quidem dicit pravorum dogma- ἀσέδεικν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας. » ᾿Ασέθειαν tum : mundanas vero concupiscentias et qus μέν φησι, τὴν τῶν πονηρῶν δογμάτων, κοαμιχὰς δὲ anims et que corporis: utque uno verbo dicam, ἐπιθυμίας, ὅσαι τε Ψυχικαὶ, καὶ ὅσαι σαρχικαὶ. καὶ quicunqae nen transeunt nobiscum im colum. ὅσαι ἁπλῶς μὴ διαθαίνουσι μεθ) ἡμῶν εἰς τὸν οὗὖρα- Quod autem, ait : Caste, non solum centinentiam — vóv. Τὸ δὲ, Σωφρόνως, οὗ τὴν πρὸς τὰ σώρατα καὶ significat qus est circa corpora, eorumque am- τὸν τούτων ἔρωτα ἀποχὴν δηλοΐ µόνον, ἀλλά καὶ orem, verum efiam erga omnem affectionem. «In πρὸς πᾶν πάθος. « ᾿Εν τῷ νύν αἰῶν. » Οὗτος γὰρ presenti seculo. » Nam hoc szculum habetceria- ἔχει τὸν ἀγώνα. ὁ δὲ µέλλων, τὰς ἀντιδόσεις, € Προς- men, futurum vere retributiones. « Exspectantes δεχόµενοι τὴν µακαρίαν. » "Ioh καὶ τὰ ἔπαθλα, beatam spem. » Ecce et preemia. Vere enim nihil Οὐδὲν Ὑὰρ ὄντως ἐχείνης µακαριώτερον τῆς ἔπιφχ- beatius est illa apparitione. « Glorizm. » Siquidem C νείας. « Τῆς δόξης. H γὰρ δευτέα ἐποράνειχ secundus adventus cum gloria erit,cum fuerit pri- μετὰ δόξης ἔσται, τῆς πρώτης iv εὐτελείᾳ γεγονυίας. mus cum abjectione.«Magni Dei. » Ubi nuncsunt € To) μεγάλου Oso. » Ποῦ νῦν elmw οἱ τῶν ἀνο- impiorum dogmatum inventores, qui Christum πίων δογμάτων εὑρεταὶ, o? ezew ὅτι ὁ Χριστὸς οὗ asserunt non esse Deum, ant minorem esse Patre? θεὸς, ἤ ὅτι ἑλάττων τοῦ Πατρός; δε γὰρ φανερῶς, Nam hoc loco aperte Deum etiam magnum profi- Χαὶ θεὸν µέθαν τὸν Χριστὸν ὁμολογει. Τὸ δὲ µέγας, tetur Apostolus esse Christum. Magnus vero, non. οὐ πρὸς τινα θεὸν βικρὸν ἀντιδιαιρεῖται, ἄπαις ! distinguit adversus aliquem parvum deum : mie ἀλλὰ ἀπολύτως οὕτως μέγας, οὗ peUóv τι oUx dv nime! sed absolute ita magnus, ut eo major nemo τις ἐπινοήσειεν. « Aabv περιούσιον. » Otov, ἔξηλ- possit intelligi. « Populum peculiarem : hoc est, λαγµένον, ἐκ περιουσίας ἀγαπώμενον, οὐδὲν Eyov- ab aliis separatum,abunde dilectum,nihil cum re- τα χοινὸν πρὸς τοὺς λοιπούς. «Ζηλωτὴν καλῶν ἕρ- liquis populis commune habentem «Sectatorem Ίων. » Ὀρῆς ὅτι xal τῶν παρ ἡμῖν χρεια ; Ζελω- bonorum operum. » Vides quod etiam necessitas τὴν, qnc, τουτέστι, μετὰ πολλῆς προθυµίας ἐπ eorum qua a nobis sunt? Sectatorem, inquit, sive αὐτὴν όντας τὴν ἀρετήν. Τὸ μὲν γὰρ τῶν πἀλάι eemulatorem,id est,ut magna cum animi prompti- Ὁ ἁβαρτημάτων ἁπαλλάξαι, τῆς αὐτοῦ µόνης γέγονε tudine veniamus ad virtutem. Quoniam enim olim Φιλανθρωπίας. Τὸ δὲ κατεργάσασθαι τὴν ἀρετὴν καὶ remissa sint nobis peccata, sola factum est ipsius αὐτοῦ καὶ ἡμῶν. benignitale : quod autem perficiatur id quod vir- tutis est, et ipsius est et nostrum. CAPUT V. KEPAA. E. De obedientia principatus exhibenda veluti decet «Περὶ ἀρχόντων ὑπακοῆς πρεπούσης τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ Christi mansuetudinem. 11,15;111,1,9.Hxc loquere et adhortare,ac argue cum omni pracipiendi studio. Nemo te despiciat. Admone illos, ut principutibus ac potestatibus subditi sint, 997 ut magistratibus pareant,ut ad omne opus bonum sint parati : ne de quoquam maledicant:ne sint pugnaces sed humani, omnem exhibentes mansuetudinem erga omnes homines. Χριστοῦ. » Ταῦτα λαλει καὶ παρακάλει, καὶ ἔλεγχε μετὰ πάσης ἐπιταγῆης, ἨΜηδες σου Ἁπεριφρογείτω, Ὑπομίμνεσχε αὐτοὺς ἀρχαῖς καὶ ἑξουσίαις ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἑτοίμους εἶναι, µηδένα βλασφημεῖν, ἆμαχους εἶναι, ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐπιδεικνυμένους πραὀτητα πρὺς πάντας ἀνθρῴπους. » 297 COMMIENO . IN. EBIBT'.. AD TTDHM. « Meck.mdonc ἐπιταγῆς: ». Touziew, σφοδράτητος. Λι e (dnm. omn preecipiendi studio, »«Hoe cst, vehe- Ἐπειδὴ γὰρ τὸ. τούτων ἦθος σκληρότερον d, διὰ τοῦτο ἀποτόμως ἑλέγχεσθαι αὐτοὺς Φησι. ε Μηδείς σου. περιφρονείτω, » τουτέατι, χαταφρονείτω. Ορᾷς πῶς βούλεται xal μετὰ ἐξουσίας εἶναι τὸν ἐπίσκο- πον; α. Πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν. ἑτοίμους εἶναι. » Oiow πὐτρεπισμένους. « ἨΜηδένα βλασφημεῖν. 5 κἂν. χσχὺς. πράττῃ, κἂν. ἔν τινι σφάλληται. Τὸ γὰρ στόµα ἡμῶν καθόλου καθαρὸν εἶναι. λοιδορίας. y p. € Σὺ γὰρ φπαὶ, τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν; xl. παρα- σπᾷς τὴν χρίσιν τοῦ Θεοῦ; « Βλασφημίον γὰρ τὴν πρὸς τὸν ἀδελφὸν λοιδορίαν λέγει. « Πραότητα. πρὸς πάντας " » καὶ Ιουδαίους καὶ Ἓλληνας, καὶ φίλους καὶ ἐχθροὺς, καὶ ἀδικοῦντας καὶ ἑπηρεάζοντας. «. μεν γὰρ ποτε xal ἡμεις ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, mentia. Quoniam enim horum mores etwnt aspe- riores, dicit αἱ durius arguantur. « Nemo te des- piciat, » hoc est, parvifaciat. Vides quod etiam velit episcopum alicujus esse potestatis etauctorita« tis? «Ut ad.omne opus bonum sint. parati.» Id est, prompli et instructi. « Ne de quoquam male di- cant, » eliam ai male faciat, etiam si iu:aliquo labatur. Oportet enim os vestrum omnino puruin: esse a contumelia. « Nàm tu, inquit, cur. judicas fratrem? cur Dei.judicium tibi vindicas$ ?» Βλα- σφηµίαν enim hoc loco vocat. convicium. adversus fratrem. « Mansuetudinem erga ommes : » et Ju- dieos et Grecos, et amicos et inimicos, et nocentes et calumniantes. - Ili, 3-7. Nam eramus et nos quondam amentes, . inobedientes, errantes, servientes desideriis ac.vo- πλανώμενοι, δουλεύοντες ἐπιθυμίαις καὶ ἡλοναῖς ποικίλχις, ἓν κακίφ καὶ «φθόὀνν διάγοντες. στυ- lupiatibus variis, in.malilia:el invidia degentes, Υητοὶ, μισοῦντες ἀλλήλους,. ΄Ότε δε ἡ χρηστότς 0du08i, ἠπυίσεπε odio prosequentes, At postquambo- καὶ ἡ Φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ Σωτῆρος. ἡμῶν filaset erga hominesamor apparuit Salvatoris no- θεοῦ, οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνι dv. ἐποιή- — Siri Dei, non ezoperibus φις essent, in justitia quer σαµεν .ἡμεῖς, ἀλλὰ κατὰ — cb» αὐτοῦ ἕλεον ἔσω- feceramus nos, sed secundumsuam misere«cordiam σεν ἡμᾶς διὰ λουτροῦ Ἠπαλιγγενεσίας καὶ àva- salvesnos fecil, per lavacrum regnerutionis ac re- Χαινώσεως Πνεύματος ἁγίο, οὗ — Uyttv ἰφ navationis Spiritussanoti,quem effadit in nos.ops- ἡμᾶς πλουσίως, διὰ insoó Χριστοῦ τοῦ XZemn- lenteper Jesum Christum Salvatorem nostrum:ut . poc ἡμῶν, ἵνα δικαιωθέντες co Exslvoo χάριτι, justificati gratia illius, heredes eficeremar-juzta. κληρονόμοι — vevousÜx, κατ ῥἐλπίδα. ζωῆς alo- spem.vile cierna. vioo, »- Μηδενὶ, quei, ὀνειδείσῃς. Καὶ qàp. καὶ hpstc o, Adversus neminem, inquit, sis contumelioeus : xxxol ἦμαν, uà ὅτι καὶ ἑσμέν. Ὁπότε οὖν καὶ σὺ nam et nos mali eramus, non quod etiam nuac si- Ἴσθα τοιοῦτας, xal Ὑάριτι Χριστοῦ ἐσώθης, xaloox mus Quando. igitur el tu talis eras, Deique gratia ἐξ οἰκείων κατορθωµάτων, πῶς τολμᾶς ἄλλῳ ὀνει- — salvus factus es, non ex: propriis: bonis operibus, δΐσαι ; Πότε δὲ pev τοιουτοι; Όταν, φησὶν, μεν iv quomodo audes alii.convicium ingerere? Quando πλάνη, ὅταν εἰδώλοις προαεκυνοῦμεν. Δῆλον γὰρ autem tales eramus? Quando in errore eramus, ὅπως. διάχουσιν Έλληνες. ἀσεθῶς. ἨΜοιχεῖαι γὰρ.παρ᾽ quando idola adorabamus. Manifestum est enim αὗτοῖς, πορνεῖαι, qdvot, παννυχίδε. αἰσχραὶ, καὶ quodimpie vivant Graeci. Siquidem apud ipsos sunt ταῦτα ὡς. εἷς τιμὴν θεῶν ἐπιτελοῦσιν. «.Στυγητοἰ.» adnlieria, stupra, csedes, fosdie nocturne vigilia : “Ὅταν.. γὰβ τις elc ἄκραν ἕλθῃ καχίας, πάντας jussi: ethoc.veluti ad honorem deorum. perpetrant. εἰχάτως. οὖν. καὶ παρὰ. πάντων - gusten. «Καὶ. à — « Odiosi. » Ubi enim quis ad. extremum vitiorum. φιλανθρωπία ἐπεφάνη, » Διὰ τῆς ἑνανθρωπήσεως pervenerit, omnes odio habet : merilo ergo etiam αὐτοῦ. σ.Οὐκ. ἐξ ἔργων τῶν iv. δικαιοσώνῃ. ». Οὐκ ab universis odio habetur. $99 « Erga homines. ἐπειδὴ, φησὶν, ἡμεῖς οὕτως. εὐφεθῶς iQouav,. ὡς. amor apparuit. » Per ipsius incarnationem. « Non προτρόψασθαι αὐτὸν. ἐνανθρωπῆσαι, ἀλλ) ὅτι αὐτὸς ex.operibus qua essent in juslitia. » Non quod ἀναξίρυς ἡμᾶς ὄντας ἐλεῆσαι ἠθουλήθη, «:Ὡν ἔποιη- adeo pie viveremus,. ut satis exhortaremur eum σαμεν ἡμεῖς, Οὐκ ἔποιησαμεν γὰρ. « O0 ἐξέχεεν i9." quoincarbaretur: sed quod ipse, cum indigni esse- Ἀμᾶς, » Ποίου πνεύματος: « Οὗ ἐζέχεον by ἡμᾶς, mus, voluerit nostri misereri. « Qua faceremus φησὶν πλουσίως. διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ,.» -Πολλᾶς, φη-: nos.» Neque enim feceramus. « Quem effudit in. civ, ἐδεόμεθα Ὑάριτος πνευματικῶς, . ἵνα .ἡ «μόνον. nos. » Quemnam spiritum? « Quem in nos, δικαιωθῶμεν τῶν πάλαι ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ χλη-.. ῥονόμρι - γενώμεθα Cond, διὰ τοῦτο ἐξέχεεν. «.Τᾷ ἐκείνου χάριτι. » Τοῦ . Χριστοῦ, Ἡ τοῦ ἁγίου Πγεύμα- τος, (€. Κληρονόμοι γενώµεθα. » Κληρονόμοι, φηαὶ, γενώµεθα τῆς αἰωνίου ζωης, τῆς νῶν ἐν ἔλπίδι οὗ- σης. ἡμῖν..;----Η οὕτως. Κληρονόμοι γενώμεθα τῆς αἰωνίοι ζωῆς, καθὼς καὶ ἐλπίζομεν, 5 Rom. xiv, 4. inquit, « effudit opulente per Jesum Christum. » Magpa gratia nobis. opus erat spjritali.: non so- lum ut.à preteritis justificarumur. peccatis, sed etiam ut haeredes efficeremur vitz : propterea effu- dit..« Gratia illius : » Christi videlicet aut Spiri- tus sancti. « Heredes efficeremur. » Hxredes, in- quit, effüiceremur eterna vit, qui nunc in spe no- bis est, — Aut hoc modo. . H:redes efficeremur eterna vile, quemadmodum et speramus. 259 OECUMENII TRÍCCJE EPISCOPI 260 IV, 8, 9. Fide dignissimus est sermo. Etde his à — « Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε volo ut confirmes: quo solliciti sint, ut bonis operi- διαδεθαιοῦσθαι, ἵνα σροντίζωσι καλῶν ἔργων busprasint quicredideruntDeo. Hoc enimsuntuti- προΐστασθαι οἱ Ἠπεπιστευκότες τῷ θεῷ. Taurá lia et honesta hominibns. Stultasautem quaestiones ἔστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις. Μω- et genealogias et cvntentiones ac pugnas legales ρὰς δὰ ζητήσεις καὶ Ὑενεαλογίας καὶ Ἶἔρεις καὶ omitte : sunt enim inutiles ac supervacanco. µάχας νομικὰς περιίστασο. Εἱἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάτειοι. Quoniam de futuris locutus erat queque mullis «Επειδὴ περὶ µελλόντων ἐλάλησε, καὶ τοῖς πολλοῖς incerta erant, subjungit: Πιστὸς ὁ λόγος, ἰ est, di- ἀδήλων, ἐπάχει, Πιστὸς ὁ λόγος, τουτέστιν, ἆλη- gnus est sermo qui credatur, verax et qui omnino θὴς καὶ πάντως ἐκθησόμενος, « Καὶ περὶ τούτων eveniet. « Et de his volo ut confirmes.» Et deillis βούλομαί σε. ν Καὶ περὶ τῶν ἄνω εἱρημένων, xal que superius dicta sunt et de istis, Quibus? « Ut τούτων, Ποίων ; « "Ivx. φροντίζωσι, φησὶ, χαλῶν ἕρ- solliciti sint, ut bonis operibus presint. » Nempe yov προΐστασθαι. » ἍΤουτέσει, χηρῶν, ὀρφανῶν, viduis, orphanis, labore cenfectis et egenis non καταπονουµένων, ἐπιδεομένων, μῆ χρήµασι μόνον, solum pecunias erogent,sed el sollicitudinem.Nam ᾳ ἀλλὰ καὶ σπουδῃ. Ταῦτά ἔστι τὰ καλά. Τὸ, ἔργων hic sunt bona. Ut bonis operibus prasinl. « Stul- ^ xxv προεστάναι. « Μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ qsvea- tas autem quaestiones et genealogias.» Genealogias λογίας. » Τὸ, γενεαλογίας, fj περὶ Ἑλλήνων φησὶν, aut de Grecis dicit, qui Deorum suorum genus οἳ τοὺς θεοὺς αὐτῶν Ὑενεαλογοῦσιν. 'O δεῖνα, φη- recensebant. Talis, inquiunt, talem genuit, Aut de civ, ἐγέννησε τόνδε. Ἡ περὶ Ἰουδείων τῶν μηδὲν Judais, qui cum nihil boni operarentur, ad genera μὲν κατορθούντων, ἐπὶ τὰ γένη à καταφευγόντων, confugiebant, et ab his cristas erigebant. Abraham, καὶ ἐξ αὐτῶν µέγα φρονούντων, Ὁ ᾿Αθραὰμ, φησὶ, inquiunt, Isaac et Jacob progenitores nostri sunt« καὶ Ἰσαὰθ καὶ ὁ ᾽Ἰακὼθ, προγονοι ἡπῶν. Μωρὰς δὲ, Stultas vero, hoc est, nullam afferentes utilitatem. τὰς otov ἀνωφελεῖς. Tl γὰρ ὄφελος τῷ ἁμαρτάνοντι Qus enim peccatori utilitassi Patrem habeat Abra- ἔχειν πατέρα τὸν ἸΔθραάμ; Βλάθη µέν τοι, ὅτι Ex ham ? imo potius damnum referet, si ex his profe- τούτων ὁρμώμενοι, ἀδόχιμοι γεγόνασι. — Depilavaao, cti, reprobi facti sunt. Περιίστατο, id est, fuge, oiov, παραιτοῦ. Πῶς οὖν αὐτῷ ἀλλαχοῦ κχελεύεις caveto. Quomodo ergo a'ibi precipit ut contradi- τοὺς ἀντιλέγοντας ἐπιστομίζειν, εἰ ὅλως ὑποστέλ- centibus obturet ora, si omnino credere oportet et Άλεσθαι αὐτῶν χρὴ καὶ παραιτεῖσθαι; καί qupsv * omittere ? 309 Et dicimus : Quod his quiad alio- To; ἐπὶ λύμῃ τινῶν διδάσκοντας, ἐπιστομίζειν χρὴ, rum docent perditionem, oportet ora obturare : ὅταν δὲ πρὸς σὲ µάχωνται οὐ περὶ δογμάτων, πε- cum autem adversum te contenderint non de dog- C ριίστασθαι καὶ παραιτεῖσθι. { Εἰσὶ γὰρ ἄνωφε- matis, cede et omitte. « Sunt enim inutiles. » Si- λεῖς. » Οὐδὲν γὰρ, φηαὶν, ἔξουσι πέρας χρηστόν. quidem nullum habebunt bonum finem. CAPUT VI. KEOAA, C. Admonítiones de declinandis quostionibus, qua « Παραινέσις περὶ τοῦ ἐκκλίνιν τοὺς αἱρετικοὺς seditionem concitent. ζητητάς. 2 III, 10-15. Hereticum hominem postunam etal» κε Αἱρεικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν teram admonitionem fuge,sciensquodadversussit νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἀἐξέστραπται ὁ qui ejusmodi est, et peccet per se damnatus. Cum Ἠποιοῦτο, — xal ἁμαριάνι — Ov αὐτοχατάχριτος, autem miseroArteman adteaut Tychicum,da ope- Όταν πέµμψω "Apsspüv πρὺς σὲ ἃ Toyuxbs, ram ut venias ad me Nicopolim : nam illic decrevi σπούδασον ἐλθεῖν πρός µε εἷς Νικόπολιν, "Exst hibernare. Zenam legisperitum et Apollo studiose Ὑὰρ — xixova παραχειμάσαι. Ζηνᾶν τὸν νομικὸν deducito nequid illis desit. Discant autem et nostri καὶ Απολλὼ σπουδαίως πρόπεµψον, wx μηδὲν bonisoperibus praesse ad necessarios usus,ut non αὐτοῖς λείπῃ. Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ Ἁμέτεροι οὐ in[rugiferi. Salutant teguimecumsuntomnes. καλῶν Έργων προίστασθαι εἷ τὰς ἀναγκαίας Saluta eos qui nos diligunt in fide. Gratia cum D χρείας, ἵνα μὴ ὧσιν ἄκαρποι. ᾽Ασπάζονταί σε οἱ omnibus vobis. Amen. μετ ἐμοῦ πάντες. '"Aemasgt τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἕν µπίσει, Ἡ Χάρι μετὰ πόντων ὑμῶν αμήν. Atqui dicit alibi: « Ne quando detillis Deus jpe- Καὶ τοι ἀλλαχοῦ φησι, « Μή ποτε δῷ αὐτοῖς ὁ nitentiam 4; » quomodo ergo hoc loco fugere eos θεὺς µετάνοιαν. » Πῶς οὖν ὧδε παραιτεῖσθαι κε- jubet ? Ibi de iis loquitur de quibus estspes emen- λεύει; Ἐκεί περὶ τῶν ἑλπίδα ἑχόντων διορθώσεως ds ; hicautem, de illis qui incurabili morbo labo- λέγει * ὧδε δὲ, περὶ τῶν ἀνίατα νοσούντων. €. ὧν αὖ- rant. « Per se damnatus. » Neque enim hoc potest τοχατάκριτος. » OUcs γὰρ ἔχει πρὸς ἀπολογίαν προ- in excusationem proferre : Nemo mihi dixit: Nul- θάλλεσθαι, ὅτι, Οὐδες µοι εἶπεν * Οὗδείς µοι παρ- lus me adhortatus est. Quod ergo dixit αὐτοχατά- vest. Τὸ αὐτοχατάχρτος — 8 ᾽Αναπολόγητός κριτος, aut idem est qued inexcusabilis, aut, Ipse ἐστιν, f, Λὐτὸς ὑφ᾽ ἑαυτοῦ καὶ τῆς οἰκείας συνειδὴ- 4 Tim. u, 25. 261 COMMENT. ÍN EPIST. AD TITUM. 262 σεως κατακρινόµενος. € Σπούδασον ἐλθεῖν mod, µε. » A 8 sua Conscientia condemnatus. « Da operam ut Τί δή ποτε ἐπιστήσας αὐτὸν τῇ Κρήτῃ, πάλιν καλεῖ πρὸς ἑαυτόν ; "Iva πλέον ῥήμίσῃ, καὶ τὰ πρακτέα συμθουλεύσι, Ἡ δὲ ἨΝικόπολις τῆς θρῴχης ded πόλις, — e El; Νικόπολιν,. [θΕΟΔΩΡ.] Της ὁρά- κης ἘἙστὶν ἡ Νικόπολις, τη δξ Μακεδονίᾳ πελάζει. Δηλον τοΐνυν ὡς κατ ixstvov τὸν κχαιρὸν καθ) ὃν bv τῃ ἠλΜακεδονίφς καὶ ᾿Αχαίᾳ διετρὀεν, ἔγραψε τὴν Ἐπιστολήν. & Ζηνᾶν τὸν νοµικόν.» Τὸν τῶν '[ou- δαϊκῶν νόμων ἔμπειρον. Οὕπω δὲ ἦσαν οὗτοι ἔγχει- ρισθέντες ᾿Εκκλησίας. 'O δὲ Απολλὼ- οὗτος, μέγας τις Ἡν καὶ λόγιος καὶ δὐνατὸς ἓν ταῖς ΓΠραφαῖς, « Ίνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. » Ἐν πάσῃ ἀφθονίᾳ xz- τάστησον αὐτοὺς, τροφῆς ἴσως καὶ . ἐνδυμάτων, « λδανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι. » Ἡ περὶ δι- venias ad me. » Quam ob causam cum i»sum Cretae prefecisset, rursum eui ad se vocat ? Ut plenius eum informaret el quce facienda essent consuleret. NicopolisautemThracie civitasest. — «Nicopolim.» Thraciz pars estjNicopolis, propinqua Macedonia. Manifestum ergo est quod eo tempore scripserit Epistolam quo in Macedonia εἰ Achaia versabatur. « Zenam legisperitum et Apollo. » Legum Judaica- rum $00 peritum. Nondum autem commissa his erant Ecctesia. lorro hic Apollos magnus vir erat, el sapiens ac potens in Scripturis.. « Ne quid illo desit. » Abunde illis provide : de alimentis fortas- sis loquitur et indumentis. « Discant autem et no- stri. » Aut de doctrina loquitur aut de traditione : ῥασκαλίας λέγει, fj περὶ µεταδόσεως, ὡς sl εἶπεν * p perinde ac s: diceret : ipsi humanitatem respiciant Αὐτοὶ πρὸς τοὺς δεοµένους φιλάνθρωπον ὁράτωσαν, καὶ ἐπισπάσθωσαν αὐτοὺς, xav τε διδχσχαλίας δέων- ται, κἄν τε ἀναγκαίων. «€ Ίνα μὴ ὥσιν ἄκαρποι. » Αὐτοὺς γὰρ μᾶλλον τοὺς διδόντας, ἢ τοὺς λαμδάνοντας ὠφελεῖν βούλεται. €. Ασπασχι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς. » H τοὺς αὐτὸν φιλοῦντας λέγει, Ἡ καθόλου τοὺς πιστούς. Τὸ 02, bv πίστει, olov διὰ της πίστεως. « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρός Τῖτον ᾿Επιστολῆς. » Ἐγράφη ἀπὸ Νιχοπόλεως τῆς Μακεδονίας πρὸς Ττ- τον, τῆς Κρητῶν ᾿Εκχλησίας πρώτον ἐπίσκοπον χειροτονηθέντα. erga eus qui egeni sunt, ipsosque foveant, sive do- ctrina egeant sive rebus necessariis. « Ul non sint infrugiferi. » Siquidem cupit illis magis prodesse qui dant, quam qui accipiunt. « Saluta eos qui nos diligunt. » Aut eos dicit qui ipsum diligebant, aut universaliter fideles. In fide vero, 1d est, per fidem. Finis, divino favente anzilio, Epistolae ad Ti- | tum. Scripta est ab urbe Nicopoli Macedonis ad Titum, primae Ecclesie Cretensium ordinatum epi- scopum. YIIOOGEZIX THZ ΠΡΟΣ 9IAHMONA ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM EPISTOLAE AD PHILEMONEM. Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ρώμης, 'H δὲ πρόφασισ 501 Hancab urbeRomaScribit.Occasio vero epi- της ᾿Ἐπιστολῆς αὕτη. ᾿Ονήσιμος 6 οἰχέτης Φιλήμο- νος ἔφυγε, xal ἀπελθὼν πρὸς τὸν ᾿Απόστολον, κατηχήθη παρ) αὑτοῦ, xal γέγονεν αὐτῷ χρήσιμος elc διακονοιαν. Περὶ τούτου τοίνυν Υράφει Φιλήμονι, παρατιθέµενος αὐτῷ τὸν Ὀνήσιμον, ἵνα πρόσεχῃΏ αὐτῷ γνησίως, xal µηχέτι ἔχῃ αὐτὸν ὡς δοῦλον, ἀλλ᾽ ὣς ἀδελφόν. Προετρέφατο δὲ αὐτὸν καὶ ξενίαν αὐτῷ ἑτοιμάσαι, ἵνα ἐὰν Dn, εὕρῃ ποῦ µείνῃ. Καὶ οὕτως τέλειο τὴν Ἐπιστολήν, ἸἹστέον δὲ, ὅτι οὗτος ὁ ᾿Ονή- σιµος καὶ μαρτυρίου ἠξιώθη ἐν τῃ Ῥωμαίων πόλει, Τερτύλλου τὸ τηνικαῦτα τὴν ἔπαρχου ἐξουσίχν ὃι- έποντος, τῇ τῶν σκελῶν πλάσει τὴν ψῆφον ὑπομείνας τοῦ μαρτυρίου. stolz fuit haec.Onesimus servus Philemonis fugerat, et ad Apostolum profectus, ab ipso instructus erat, fuitque ei utilis ad ministerium. De hoc ergo scri- bit Philemoni, commendans ipsi Onesimum, ut in- genue animum ad eum adverlat : nec deinceps habeat eum ut servum, sed ut fratrem. Admonet quoque ipsum ut sibi preparet hospitium : ut si venerit inveniat ubi diversetur : et ita. concludit Epistolam. Sciendum autem quod hic Onesimus in urbe Roma passus sit Martyrium, Tertullo eo tem- pore praefecturam lenente, crurum fraclione sen- tentiam sustinens martyrii. — 263 $09 THEODORETI. Philcmon praeclarus quidam vir erat : Phrygius quidem genere, moribus autem fidelis, ei in:.ne- cessilatibus sanctorum participans. Hujns servus Onesimus aufugit expilato domino. Qui cum Rome ad Paulum venisset, ab ipso instructus est et bap- tizatus : cumque Paulas esset in vinculis, egregie se gessit. Nunc ad Philomonem remitti ἀαία αἆ ipsum commendatitia hac Epistola. Aiunt autem quidam non debere hanc cseteris connuierari Epi- stolis, quod de re parvi momenti scripta est. Sed vide quantze ex hac colligantur utilitates. Primum instruit utin parvis etiam rebus studiosi simus. Secundo, quod si servus adeo improbus conversus est, nonoportetquemquam liberum desperare. Ter- — ORCUMENII TRICCUE EPISCOPI À ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ, 204 'O Φιλήμων θαυμάσιός τις Tv &vnp, Φρὺξ μὲν τὸ Ὑένος, πιστὸς 08 τὸν τρόπον, καὶ ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνῶν. Τούτου δοῦλος ᾿Ονήσιµος ἀπέδρα, χεκλοφὼς αὐτόν. "Ot παραγενόµενος iv Ῥώμῃ πρὸς τὸν Παῦλον, κατηχήθη παρ αὐτοῦ, καὶ βαπτισθεὶς, ἐν δεσμοῖς ὄντος τοῦ Παύλου, θαυμάσιος γέγονε, Τοῦτον ἀποπέμπει πρὸς τὸν Φιλήμονα παραθετικὴν αὐτῷ ταύτην ποιήσας τὴν Επιστολήν, aci δέ τινες. μὴ χρΏναι συναριθµεῖσθαι ταῖς λοιπαῖς ᾿Ἐπιστολαῖς, ὑπὲρ εὐτελοῦς θραφεῖσα πράγματος, 'AAÀ' ὅρα πόσα ἐκ ταύτης τὰ χρήσιμα. Πρῶτον, παιδεύει καὶ ὑπὲρ εὐτελῶν εἶναι σπουδαίους, Δεύτερον, ὅτι εἰ δοῦλος οὕτως ἰταμὸς ἐπέστρεψεν. οὐ δεῖ τῶν ἐλευθέρων ἆπο- γινώσκειν. — Tpivov, ὅτι οὐ Ἠπροσήχοι προφάσει tio, quod non oporteat pielatis prelextu servos p εὐλαθείας, δούλους ἀποσπῷν ἀκόντων τῶν δεσποτῶν. invitis dominis abstrahere. Quarto, quod non opor- teat nos pudefacere servos virtute preditos, quande:. Paulus Onesimum vocat filium. Qua igitur causa Epistolam qua tantum afferebal utilitatis non ex- pediebat ceteris annumerari ? 505 AD PHILEMONEM EPISTOL/E CAPITA. 1. Laus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. 9, Commendalio Onesimi fugitivi servi, et admo- nilio pro ipso qui salvus erat per fidem Τέταρτον, ὅτι οὗ yph ἡμᾶς τοὺς δούλους ἐπαισχύνε- σθαι ἐναρέτους ὄντας, πότε Παῦλος τέχνον χαλεῖ τὸν Ὀνησιμον, Πῶς οὖν τὴν τοσαύτην ὠφέλειαν ἔχουσαν Ἐπιστολὴν οὗὖκ ἔδει καταριθµεῖςθαι ταῖς λοιπαῖς ; ΚΕΦΑΛΑΙΛ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ εα. ’Έππαινος Φιλόμονος καὶ εὀχαριστία ὑπὲρ αὐτοῦ. »- « B. Σύστασις Ὀνησίμου φυγάδος οἰκέτου, καὶ πα- ῥάκλησις ὑπὲρ αὐτοῦ σωθέντος διὰ πίστεως, » ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ —Ó PAULI APOSTOLI AD PHILEMONEM EPISTOLA. Vers 1-3. Paulus vinctus Jesu et Timotheus fra- c ter Philemoni dilecto et college nostro, et Apphic dilectoe.et Archippo commilitoni nostro, et quz domi tw est congregationi : gratía vobiset paz a Deo Patre nostro et Domino: Jesu Christo. -Statim.ab exordio dominum instruit, ne pude- faciat servum. Omnia enim, etiam vincula, propter Christum honestasunt. Et quia equum est gratifi- cari ei qui propter. Christum vinctus est. « Et Ti- - motheus frater. » Socium deprecationis assumit Timotheum, « Philemoni dilecto. » Si dilectus est, gratificabiter : si collega, dabit servum ad mini- sterium predicationis. Siquidem datus Onesimus explebit opus Domini Philemonis, « Et Apphis. » Fortassis Apphia uxor erat, et Archippus amicus. Considera vero animi modestiam. Nam hos etiam « Παῦλος δέσµιος Ἰησοῦ Χριστοῦ, xal Τιμόθεος ὁ ἀδελφὸς, Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ καὶ συνεργφ ἡμῶν, καὶ ᾽Απϕίᾳ' τῃ ἀγαπητῃ καὶ ᾿᾽Αρχίππῳ τῷ συστρατιώτῇῃ ἡμῶν, καὶ τῇ κατ οἶκόν σου ᾿Εκκλησίᾳ. Χάρις ὑμῖν καὶ εἱρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν xal Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. ϱ Εὐθέως ἓκ προοιµίων παιδεύει τὸν δεσπότην, μὴ ἐπαισχύνεσθαι τὸν δοῦλον, Πάντα γὰρ καὶ δεσμὰ διὰ τὸν Χριστὸν καλά, Καὶ ὅτι δίκαιον τῷ διὰ Χριστὸν δεσµίῳ δοθΏναι τὴν χάριν. € Καὶ Τιµόθεως ὁ ἀδελφός, » Συμπαραλαμθάνει τῆς ixeolae κχοινωνὸν τὸν Τιμό- 0cov, « Φιλήμονι τῷ ἀγαπητφ. » Eb ἀγαπητὸς, xal δώσει τὴν χάριν. El συνεργὸς, δώσει τὸν δοῦλον πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ κηρύγματος, Epyov xai τοῦ δε- σπότου Φιλήμονος ἀναπληρώσει δοθεὶς à ᾿Ονήσιµος. « Καὶ ᾽Απϕίᾳ. ν Ίσως ἡ ᾽Απϕία γαμετὴ fiv, καὶ ὁ ᾿Αρχιππος. "Opa δὲ ταπεινοφροσύνην, ὅτι καὶ 205 COMMENT..IN EPIST. AD PHILEM. 266 τούτους παρακαλετ συλλαθέαθαι τῆς ixeolac. » Té A exhortatur, ut simul opitulentur in ,precatione. συστρατιώτῃ ἡμῶν. » El συστρατιώτης, καὶ ἐν τούτῳ ἀγωνιεῖται. Οὗτος Tv περὶ οὗ γράφει Κολοσσαεῦσιν ' e Εἴπατε ᾽Αρχίππῳ, Ὠλέπε τὴν διακονίαν Ἡν παρέ- λαθες, » — α Καὶ τῇ κατ) οἶκόν σου Εκκλησία. » Πᾶ- σαν τὴν οἰχίαν παρακαλεῖ, καὶ δούλους. « Χάρις ὑμῖν. » Πῶς δὲ ἔσται ἡ Ὑάρις τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν; Ἐὰν xal ὑμεῖς τοῖς ὀφειλέταις χαρίσησθε, Πῶς δὲ Ἡ εἰρήνη ; "Eàv καταλλαγήτε τῷ δούλῳ. ΚΕΦΑΛ. A. « Έπαινος Φιλήμονος καὶ εὐχαριστία ὑπὲρ αὐτοῦ. » « Εὐχαριστοῦ τῷ Oti µου, πάντοτε µγείαν σου « Commilitoni nostro.» Sicommilito, etiam in hoo decerlabit. Hic erat de quo ad Colossenses scribit: 505:Dicite Archippo : Vide ministerium quod ac- cepisti 1.» —«Et quie domi tue est congregationi.» Totam domum exhortatur, etiam servos. .« Gratia vobis. » Quomodo autem erit gratia: Dei in vobis ? Si vos eliam debitoribus condonetis. Quoruodo autem erit pax ? Si servo conciliemini. CAPUT PRIMUM. Laus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. Vers. 4-0. Gratias ago Deo meo, semper mentio- ποιούµενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν pou, ἀκούων cou fem (ui faciens in precibus meis, cum audiam την ἀγάπην καὶ τὴν πίστν ἣν ἔχεις πρὸς bv fuam charitatem ac fidem quam habes erga Domi- Κύριον '"Ingoüv xal εἷς πάντας τοὺς ἁγίους, ὅπως mum Jesum et ergaomnessanctos,ut communicatio Ἡ κοινωνία τῆς πἰστεώς σου ἐνεργὴς γένηται ἐν. ἐπιγνώσει παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν εἷς Χρι- στὸν Ἰησοῦν, Χάριν γὰρ ἔχομεν πολλὴν καὶ πα- ῥάκλησιν ἐς) τῃ ἀγάπῃ σού, ὅτι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων ἀναπέπαυται διὰ σοῦ, ἆδελφέ, Ad πολλὴν ἐν Χριστῷ παῤῥησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι vb ἀνηκον διὰ τὴν ἀγάπην, μᾶλλον παρακαλῶ, τοιοῦτος Gv ὣς Παῦλος πρεσθύτης, νυνὶ δὲ καὶ δέσµιος Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ef ποτέ σου, φησὶ, µνείαν ποιήσοµαι, ἀεὶ δὲ ποιοῦ- μαι, εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ ὑπὲρ co). Διὰ xl; ᾿Αχούων σου, φησὶ, τὴν ἀγάπην. Ὁρᾷς αὐτὸν μὴ ix προοι- µίων την χάριν αἰτοῦντα; α ᾿᾽Ακούων σου τὴν ἀγά- Tn» » Εἰ δὲ p^ μεγίστη ἦν, οὐκ ἂν ἀπὺ Φρυγίας eig Ῥώμην hxoóeto, α Όπως d κοινωνία τῆς ml. στεως, » Συνάπτει αὐτὸν πρὸς ἑαυτὸν, ὡς el ἔλεγεν * Ἡ χοινὴ πίστις, καὶ Ἡ κοινοποιός, Τίνος δὲ ἕνεκεν εὐχαριστεῖς τῷ θεῷ; "Ort, φησὶν, ἡ xowovla τῆς πἰστεώς του ἐνεργὴς γένηται. Πῶς δὲ ἔσται ἔνερ- 1^5; Ἐν τῷ ἅπαν εἶδος ἀρετῆς αὐτὸν ἐπελθεῖν. Ἑρ- µήνευσε 0i ἑαυτὸν ὁ µακάριος Παῦλος. Πῶς δὲ ἔσται ἐνεργής ; Διὰ τοῦ ἐπιγνῶναί σε, φησὶ, xal πράτ- τειν πᾶν ἀγαθόν. « Too ἐν ἡμῖν. 9». Τοῦ ὄντος καὶ νῦν iv ἡμῖν, φησίν. « Εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, » Ὁ γὰρ ποιῶν τινι καλῶς, Χριστῷ ποιεῖ, µάλιστα δὲ; ἁγίοις ποιῶν. € Χαρὰν Ὑὰρ ἔχομεν πολλήν. » Ob µόνον, Φπσὶν, ἠδόμεθα, ἀλλὰ τοσαύτη ἡ ἡδονὴ, ὡς καὶ παράκλησιν ἡμτν, ἓν τοῖς δεσμοῖς ἐμποιεῖν. « Ότι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων. ν Opa, θέλων εἰπεῖν * El fidei tuo efficax fiatin agnitionem omnis boniquod est in nobis erga Christum Jesum. Gaudium enim habemus multum εἰ consolationem in dilectione tuu, quod viscera sanctorum refocillata sint per te, fraler. Quapropter cum multam fiduciam Aa- beam injungendi tibi, id quod decens est, propler charitatem, potius rogo, cum talis sim, nempe Paulus senez, nunc autem. etiam vinctus Jesu Christi. 51 quando, inquit, tui mentionem faciam, semper autem facio, gratias ago Deo pro te. Quare ? Cum audiam, ait, tuam charitatem. Vides quod non sta- tim ab exordio petat gratiam?« Cum audiam luam charitatem :» quz nisi maxima esset, nequaquam a Phrygia Romam usque audiretur. « Ut communica- lio fidei. » Conjungit eum sibi, perinde ac si dice- ret : Communis fides et. quz unum ac commune facit. Quare autem Deo gratias agis ? ut communi- calio, inquit, fidei tuc; efficax fiat. Quomodo autem erit efficax * si ad omne virtutis opus procegat. Interpretatur autem seipsum beatus Paulus. Quo- modo autem erit efficax ? Per hoc quod tu cogno- scas et perficias omne bonum, « Quod est in no- bis. » Quod nunc quoque est in nobis, ait. « Erga Christum Jesum. » Nam qui alicui 506 bene fa- cit, Christo facit, maxime autem qui sanctis facit 3, « Gaudium enim habemus multum. » Non solum inquit, letamur, sed tanta nobis accedit voluptas, uleüam consolationem nobis addat ;in vinculis. ἄλλοις παρέχεις χάριτας, πολλῷ μᾶλλον ἐμοὶ παρά- D « Quod viscera sanctorum. » Considora quod cum cyy»«, οὕτως μὲν οὐ λέγει, ἄλλως δὲ εὐφυεστέρως. Οἶδε γὰρ τὴν μνήμην τῶν πρὸς ἄλλους εὐεργεσιῶν, πειθηνίους μᾶλλον ποιοῦσαν τοὺς παρακαλουµένους. « ᾽Αναπέπανται διᾷ σοῦ. » ᾿Αναπαύονται γὰρ, φησὶν, ἐπὶ τῇ oT ἀγάπῃ. « Διὸ πολλήν, » ᾿Ἐπειδὴ τοιοῦτος εἰ πρὸς τοὺς ἁγίους ὥστε καὶ ἀναπαύειν αὐτοὺς, παῤῥησίαν Eye ἐπιτάσσειν σοι, ᾿Έχων παῤῥησίαν δια τὸν Χριστὸν, ἐπιτάσσειν σοι πρᾶγμα ἨἈπρέπον. Τοῦτο γὰρ τὸ ἀνῆκον. ᾿Επιτάσσειν δὲ εἶπον, οὐκ ἐπειδη ἄρχω σου, ἀλλὰ Ok τὴν ἀγάπην ἣν ἀγαπῶ -& ce xal ἀγαπῶμαι ὑπὸ σοῦ. ἸΕπιτάσσειν μὲν δοκῶ, 1 Colos. 1v, 17. * Matth. xxv, 40. PATROL Gh. CXIX. velit dicere : Si aliis gratiam prestas, multo magis mihi prastes, non ita quidem dicit, sed alio com- modiori modo. Scit enim quod memoria beneficio- rum erga alios exhibitornm, magis obsequentes reddit eos quos precamur. « Refocillata sint per te. » Refocillantur enim, inquit, ob tuam dilectio- nem. « Ideo cum multam. » Quoniam talis es erga sanelos ut eliam refocillas eos, fiduciam habeo injungendi übi : cum fiduciam habeam propter Christum injungendi tibi rem qua expediat : nam hoc significat ἐπιτάσσειν, Injungere autem dixi, non 207 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 268 quod dominer tibi, sed propter charitatem qua et A οὐκ ἀπιτάσσω δέ. El καὶ φαίνωμαι ἐπιτάσσειν σοι te diligo et a te diligor, injungere quidem videor, verum non injungo.Nam et si videor injungere pro- pter charitatem, non tamen injungo, sed potius δ ἀγάπην, οὐκ ἐπιτάσσω, παρακαλῶ δὲ μᾶλλον. Οὕτω, qnsl, περὶ πολλοῦ τὸ πρᾶγμα ποιοῦμαι. Τοιοῦ- τος ὧν, ὡς Παῦλος πρεσθύτης. Παρακαλὼ δὲ, τοιοῦ- rogo : adeo, inquit, rem magnifico. « Cum talissim, | «óc τις ὑπάρχων, οἷόν τις ὤφειλεν εἶναι, φησὶ, πρὸς nempe Paulus senex. » Rogo cum talis sim, qualis τὸ πεῖσαι. Παῦλος, » "Hoxet δὲ αὐτὸ τοῦτο µόνον deberetquispiam esse ad persuadendum.«Paulus.» πρὸς τὸ πεῖσαι, € Πρεσθύτης δέσµιος ὑπὲρ Χριστοῦ. » Sufficere autem deberet hoc solum ad persuaden- ὙὈΟρᾷς πρὸς τὸ πεῖσαι ἀφορμαί ; dum. « Senex vinctus pro Christo. » Vides quot sint ad persuadendum occasiones ? CAPUT Il. Commendatio Onesimi fugitivi servi, eL admoni- tio pro ipso qui salvus füctus erat per fidem. Χλησις ὑπὲρ αὐτοῦ σωθέντος διὰ πίστεως. » Vers. 10-14. Rogo uutem pro filio meo quem — — « Παρακαλῶ cc περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃ ἐγέννησα genui ín. vinculis meis Onesimo, quondam tibi £v τοῖς δεσμοῖς µου ᾿Ονήσιμον, τόν ποτέ σοι inutili, nunc vero tibi et míhi perutili, quem re- " ἄχρῆστον, νυνὶ δέ σοι καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον, ὃν mísi. Tu aulem eum, hoc est, mea viscera sus- ἀνέπεμψα. Σὺ 0b αὐτὸν, τουτέστι, τὰ ἐμὰ σπλάγ- cipe : quem ego cupiebam apud me relinere, ul. qvx, προσλαθοῦ, ὃν ἐγὼ ἐθδουλόμην πρὸς ἆμαυ- pro te ministraret mihi in. vinculis Evangelti : τὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ διαχονῃ µοι iv τοῖς sed absque tua sententia nihil volui facere, ne δεσμοῖς τοῦ Εὐαγγελίυ. Χωρὶς 0$. σῆς qvo- velut ex necessitate bonum tuum esset, sed spon- µης οὐδὲν ἠθέλησα ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ taneum. ἀνάγχκην — cb ἀγαθόν σου d, ἀλλὰ κατὰ — Exo σι0ν. 807 Placat et mitigat Philemonem, collaudans Προχκαταλεαίνει τὸν Φιλήμονα, ἐγκωμιάζων τὸν servum Onesimum, vocando filium, quia et ipsum, οἰκέτην τέχνον xaÀGw, ὅτι xal αὐτὸν, φησὶν, ἐθά- inquit, baptizavi. Nam hoc significat : Genui cum πτιστα. Τοῦτο γὰρ τὸ, Ἐγέννησα bv τοῖς δεσμοῖς ὑπάρ- essem in vinculis. His igitur sedata ipsius ira, ila — qv. Διὰ τούτων οὖν προκαταστείλας τὸν θυμὸν nomenexprimens, Onesimo, inquit.«Quondam tibi αὐτοῦ, οὕτως ἐξονομάζει τὸ ὄνομα * ᾿Ονήσιμον, φήσίν. inutili. » Scit enim illum qui confitetur peccatum, «Τόν ποτέ σοι ἄχρηστον. » Οἶδε γὰρ ὁμολογούμενον iram domini exstinguere. Ideo subdit: « Nuuc τὸ ἁμάρτημα, σθεννύεν τὸν θωμὸν τοῦ δεσπότου, vero tibi et mihi perutili. » Si Paulo perutiliserat ^ « Nuvi δὲ σοι xal ἐμοὶ εὔχρηστος, » El Παύλφ εὔχρη- qui tanta diligentia expetebat, manifestum est quod στος τοσαύτην ἀκρίδειαν ἀπαιτοῦνιι, δηλονότι xal τῷ etiam Philemoni. « Quem remisi: » utipsum Do- Φιλήμονι, « Ov ἀνέπεμψα, » Td παραδοῦναι αὐτὸν mino redderet, magis autem uL iram exstinguerel. τῷ Δεσπότῃ, μᾶλλον τὸν θυμὸν ἔσδεσεν. Τουτέστι, « Hoc est mea viscera. » Quid autem dico ut ipsum τὰ ἐμὰ σπλάγχνα.» Τί λέγω αὐτόν προσλαθοῦ ; suscipias ! hunc suscipiens mea viscera suscipiens. Toutov προσλαµθανόµενος, τὰ ἐμὰ σπλάγχνα προσ- Adeo, inquit, eum diligo, ut mea appellem viscera. Ag. Οὕτως αὐτὸν ἀγαπῶ, φησὶν, ὡς xai σπλάγ- Qnod autem, ait, Suscipe, hoc est, cum amore ac- qvx xaÀetv, Τὸ δὲ, προσλαθοῦ, olov μετὰ ἀγάπης cipe. « Ut pro te ministraret mihi. ο Viden' quod δέξαι. »— "Iva. ὑπὲρ σοῦ διακον pot. » ὈΟρᾶᾷς ὅτι paulatim ipsum ad Domini locum produxerit? ait κατὰ μικρὸν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἤγαγε τοῦ δεσπό- enim : Ut pro te ministraret. Hic autem ostendit του; "Ίνα γὰρ, φησὶ, ὑπὲρ σοῦ pot διαχονῃ. ᾿Ενταῦθα quod Domini potius cupiat utilitatem. Nam si tu, δὲ δείχκνυσιν ὅτι τῷ Δεσπότῃ συμφέρον βούλεται inquit, debes ministrare, hic autem pro te hoc fa- μᾶλλον, El γὰρ σὺ, φησὶ, χρεῶστεῖς διακονεῖν, οὗτος cit, utique in tuam est utilitatem quod agilur. « [n δὲ ἀντὶ σοῦ τοῦτο ποιεῖ, σὸν ὄφελος τὸ Ἰινόμενον. vinculis Evangelii. » In vinculis que pro Evangelio ,, « 'Ev τοῖς δεσμοῖς. τοῦ Εὐαγγελίο. Ἐν τοῖς ὑπὲρ perfero. » Sed absque tua sententia. » Hoc maxime τοῦ Εὐαγγελίου δεσμοῖς. « Χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώ- ipsum emolliebat, quod rem adeo sibi necessariam — pac. » Toóro µάλιστα αὐτὸν ἐχαύνου, ὅτι πρᾶγμα absque ejus sententia non fecerit. « Ne velut ex οὕτως ἀναγκαῖον αὐτῷ, παρὰ Ὑνώμην αὐνοῦ οὐκ necessitate.» Non dixitsimpliciler: Ex necessitate, ἐποίησεν. « "Ίνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγχην, » Οὐκ εἶπε, sed, Velut ex necessitate. Perinde ac si diceret : Κατὰ ἀνάγκην, ἀλλ, Ὡς κατὰ ἀνάγκην ὣς εἰ Noveram quod si etiam preter tuam sententiam εἶπεν ᾿Ἠδειν ὅτι καὶ παρὰ γνώμην σου κατάχων ipsum retinerem, nequaquam te contristarem: at- οὐτὸν, οὐκ ἐλύπουν σε. ᾽Αλλ᾽ ἵνα μὴ δόξιῃ ὡς κατὰ tamen ne videretur quasi ex necessitate fieri, nolui ἀνάγκην γίνεσθαι, οὐκ ἠθουλήθην, φησίν. acere. Vers. 15-20. Nam propterea forsitan secessit ad « Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο Ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν, ἵνα horam,utoternumeumreciperesnonjamulseruum, αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχις, οὐκ ἔτι ὡς δοῦλον, ἀλλ’ sedsupra servum,nempefrairemdilectum,mazite ὑπὲρ δοῦλον, ἁδελφὸν ἀγαπητὸν, µάλιστα ἐμοὶ mihi.quanto autem magis tibi εἰ ἐπ carneet in Ώο- ἨΠόσῳ δὲ μᾶλλον σοι καὶ lv σαρχὶ καὶ ἓν Κυρίῳ. míno?Si igitur me habesconsortem, suscipeillum Εἰ οὖν µε ἔχεις κοινωνὸν, προσλαθοῦ αὐτὸν ὡς ΚΕΦΑΛ. B. « Σύστασις ᾿Ονησίμου φυγάδος οἰκέτου, καὶ mapá- 269 COMMENT. IN EPIST. AD PHILEM. 270 i£. El δέ τι ἡδίχησέ σε ἢ ὀφείλει, τοῦνο ἐμοὶ A tanquam me. Quod si quid nocutt. tibi aut debet, ἑλλόχει, "Eyó Παῦλος ἔγραψα τῇ ἐμῃ χειρ, ἐγὼ ἀποτίσω, ἵνα μὴ λέγω gol ὅτι xal σεαυτόν µοι προσοφείλεις. Ναὶ ἆἁδελφ. ᾿Εθώ σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ, ἀνάπαυσόν µου τὰ σπλάγχνα iv Κυ- plo. » Επειδὴ ὁ Ονήσιμος ἀπὸ καχούρχου γνώμης ἔφυγε, µεταστρέφει αὐτὴν αὐτὸς ἐπὶ τὸ ἀμφίδολον, ὡς εἰ εἶπεν * Τάχα γὰρ κατ οἰκονομίαν ἔφυγεν. « Διὰ τουτο ἐχωρίσθη, » Εὐφήμῳ ὀνόματι, τὴν φυγὴν χωρισμὸν εἶπεν, ἵνα μη τῇ µνήμῃ τῆς φυγῆς παρε- γείρῃ τὸν δεσπότην. Εἶτα καὶ τὸν χρόνον συστέλλει, χαταπαύων τὴν ὀργὴν, fj πρὸς ὥραν ἔτους λέχει. « "Iva αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς, ν ἸΑπέχῃς, ἴγουν, ᾽Απολάδῃς. « Αλλ' ὑπὲρ δοῦλον, » ὉὈρᾶς ὅτι πρὸς πολλὰ ὠφέλησεν ἡ φυγή; ᾽Αντὶ γὰρ ὥρας φυγῆς, B ἔχεις αὐτὸν αἰώνιον. ( Ὥρα γὰρ µία ἡ qu[h ὡς πρὸς τὸν αἰώνα.) Καὶ ἀντὶ δούλου ἀχρήστου, χρηστὸν ἀδελφὸν ἀπείληφας. « Πόσῳ δὲ μᾶλλόν σοι. El. ἐμοὶ, πολλῷ μᾶλλόν σοι, καὶ iv ταῖς χοσμικαῖς ὑπηρεσίαις. Τοῦτο γὰρ τὸ, Ἐν capxí. Καὶ iv ταῖς πνευματικαῖς. Τοῦτο γὰρ τὸ, Ἐν Κυρίφ. «€ El οὖν µε ἔχεις χοινω- νόν. 5 Τουτέστιν, εἰ τὰ αὐτά pot φρονεῖς καὶ βούλει. « Προσλαθοῦ αὐτὸν ὡς ἐμέ. » Βαθαὶ, τοῦ μεγέθους τοῦ ῥήματος, € δέ τι ἠδίκησέ σε, » Οὐκ εἶπεν, ᾿Ἐκλεψεν, ἀλλ᾽ ὑποτέμνεαι τὸ ῥῆμα, ᾿δίκησε, φησὶ, fj ὀφείλει,. Τοῦτο ἐμοὶ ἑλλόγει. » Εἰκὸς γὰρ ἦν abro καταναλῶσαι τὰ αλάπέντα, καὶ φησι Τοῦτο ἐμοὶ ἑλλόγει, τουτέστιν, ἐμοὶ αὐτὰ λόγισαι εἰς Ὑρέος, πρὸς ἐμὲ Eye τὴν ὀφειλήν. ε ᾿Εγὼ Παῦλος hoc mihi imputa. Ego Paulus scrispí mea manu, ego dependam : ai ne dicum tibi quod teipsum quo- que mihiínsuper debes. Να fraler. Fruar ego te in Domino. Refocilla mea viscera in Domino. 506 Quoniam Onesimus prava mente fugerat, ipse rem in dubium revocat, tanquam diceret : Forsitan dispensatione quadam fugit. « Propterea secessit. » Fausto nomine fugam appellavit seces- sionem, nefacta fuge mentione Dominum irritaret. Deinde coarctato etiam tempore cohibet iram; aut horam dicit annum.«Ut z»ternum eum reciperes.» Nam £nzéy»csignificat Α fuga reciperes. « Sed su- pra servum. » Vides quod ad multa utilis fuerit fuga? Pro hora enim fugz habes ipsum perpetuum (unica namque hora est [αρ tempus si ad secu- lum conferas) et pro servo inutili utilem fratrem recepisti. « Quanto autem magis tibi. » Si mihi, multo magis tibi et in mundanis ministeriis : nam hoc significat, In carne : et in spiritualibus : hoc enim designat, In Domino. « Si igitur me habes consortem. » Hoc est, si eadem mecum sentis et optas. «Suscipe illum tanquam me.» Papz, quanta verbi dignitas: « Quod si quid noquit tibi. » Non dixit : Furatus est, sed diminuit verbum. Nocuit, inquit, aut debet. « Hoc mibi imputa. » Verisimile enim erat ipsos una consumpsisse qua furte sub- lata fuerant, et ait : Hoc mihi imputa, hoc est, referas mihi in debitum,adversum me habeto debiti ἔγραψα. » Μετὰ χάριτος πνευματικής ἔγραψεν, ὡς ρ actionem. « Ego Paulus scripsi. » Cum gratia spi- εἰ εἶπε. Πρὸς δὲ ἀσφάλειαν ὅτι ἀποδώσω τὸ 4péoc, ἰδιόχειρα πεποίηχα τὰ γράμματα. € Ίνα μὴ λέγω σοι ὅτι xal σεαυτόν µοι προσοφείλεις. » Ίνα μὴ dtm αὐτὸν ὑθρίζειν ὅτι οὐκ ἐθάῤῥησεν ὑπὲρ κλοπῆς οἰχέτου iv παῤῥησίᾳ αὐτὸν παρακαλέσαι (τοῦτο γὰρ ὡμόν τινα ἐδείκνο τὸν Φιλήμονα), δείκνυσιν ὅτι xal σφόδρα αὐτῷ θαῤῥει, Οὐ µόνον γὰρ, φησὶ, τὰ σαυ- τοῦ, ἀλλὰ xxl cautóv µοι προσοφείλεις. « Ναὶ ἆδελ- qí. » Ἡλθε πάλιν ἀπὸ τοῦ χαρίεντος, εἷς τὸ σπου- catow, Nal, φησὶν, ἀδελφέ. Τίς Προσλαθοῦ αὐτόν. Εγώ σου φησὶν, ἁπολαύσαιμι ἐν τοῖς κατὰ Χριστὸν πράγµασιν, € ᾿Εγὠ cot ὀναίμην. » ᾽Αντὶ τοῦ 'Amo- λχύσαιμί σου τῶν ἓν Χριστῃ κατορθωµάτων. ᾿ Ίδοιμί σε πλουτοῦντα bv ἅπασι τοῖς πνευματικοῖς ἀγαθοτς, « ᾽Ανάπαυσόν µου τὰ σπλάγχνα. » ᾿Ανάπαυτόν µου, D qnoi, τὴν περὶ σὲ ἀγάπην διὰ τὸν Χριστόν, rituali scripsit, ac si dicerel : Àd securitatem quod redditurus sim debitum, propria manu has scripsi litteras tanquam syngrapham meam. «Ut nedicam tibi quod teipsum quoque mihi insuper debeas. » Ne videatur indigne de illo sentire, quod non au- deat libero ipsum precari de remissione furti ab ipsiusservo commissi (nam hoccrudelem quodam- modo demonstraret Philemonem), ostendit quod vehementer de ipso confidat. Non solum, inquil, quz tua sunt, sed et teipsum mihi insuper debes. « Na frater. » Rursum ab eo quod gratiosum est accedit. ad id quod serium est. «Ν 9, inquit,frater.» Quid? Suscipe ipsum. Capiam ex te commodum in rebus que secundum Christum sunt. « Fruar ego te. » Hoc est, delecter tuis preclaris in Domino operibus. Videam ego te ditescentem omnibus bo- nis spiritualibus. « Refocilla mea viscera, » Refocilla, inquit, meam erga te dilectionem propter Christum : non mihi, ait, gratiam przstans, sed Christo. « Πεποιθὼς τῇ ὑπαχοῇ σου ἔγραψά σοι, εἰδὼς ὅτι καὶ ὑπὲρ ὃ λέγω ποιήσες, Άμα δὲ καὶ ἑτοί- µαζέ µοι Κξενίαν, ἸΕλπίζω γὰρ ὅτι διὰ τῶν προσ- ευχῶν ὑμῶν Ἁαρισθήσοµαι ὑμῖν. ᾽Ασπάζονταί σε ᾿Επαρφρᾶς ὁ συναιχµάλωτός µου iv Χριστῷ Ἰησοῦ, Μάρκος, Αρίσταρχος Δημᾶς, Λουκᾶς, oi συνερχο µου. Ἡ Χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ µμετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν, λμην, » « Πεποιθώς. » Οὐκ ἐμοὶ, φησὶ, τὴν χάριν δίδως, 509 Vers. 21-25. Confisus de tua obedientia scripsi tibi,sciens quod etiamultra quam dico fac- turus sis.Simulautem eliam prapara mihi hospi- tium. Speroenim quod auzilio precum vesirarum donabor vobis.Salutant te Epaphras concaptivus meusin Christo Jesu; Marcus, Aristarchus, Demas, Lucas adjutores mei.Gratia. Domini nostri Jesu Christi sit cum spiritu vestro. Amen. « Confisus. » Non mihi, inquit, hoc gratum facis δι sed Cfirlio. lis We "la ὀβοφίοπίϊα.ν "Non" iniperlins nàque' pertinacllr tecum ; agéns scripsi tibi, &ed fiduciam liaberis de tua obedientia, Quem nón ernolliFéri Bic, étfatn &i fefreus étselt «Sciens quod etiàih έλα * quai ' dico facluküs sis.» Hoc ' Finis, divino λεπτα guailio, Epistole ad Scriptdos estab ene aper Onesimum servum. dicii λες xefscolr Wa τῷ Χριότῷ, ! Πεποδὼς τῇ, à ὑπακοῇι σου, Bibi, quje, οὐδὲ scit dunvc Ἐγραψά σοι, ἀλχὰ 9 ν τῇ ὑπακόῃ σου. Ποτον 'ταῦνα pres ασσὲν ; Elide ὅτι καὶ ὑπὲρ ὃ λέγω ποιή- αἲις, » Τούτο Ἔἴίοι, Ἴχετνον πᾶσι τρόποις uv αι τὸν Ὀνήσιμον, εἰ καὶ κατὰ μηδέν ἄλλο, 1 "eb "μὴ διαφθεὶραι ch ἑαυτοῦ ᾿δψξαν ἣν τῷ Απόστόμῳ. € "Aja δὲ καὶ ἑτοίμαλέ pot tiles, » 05 Bà Ὀνήσίμο, φησὶν, Έγραψα μόνόν (επὲν γὰρ dv 8^ Φιλήμων, εἰ μὴ δι ἑαυτὸν, οὔτε λόγου µε Ἠξιόυς), ἀλλὰ καὶ διὰ mio ἔχραψα, qais, led ἑτοϊμάσης µοι fev v "Έμελλε δὲ καὶ φοθετόθαι οὐθὸς μὰ δεχόμενος τὸν "Ὀνήσιμον, ὅτι ἄν 5 Από- E qyobhsrim "παρακοωθθείς, € Ὃς δὸ τῶν “πρόσευχῶν ὑμῶν, s Πολλὴ μὲν ἡ τῶν εὐχῶν uM Άολλη δὲ καὶ & Μαπείνωσις τοῦ Παύλου, ὅτι τῶν Μανῶν εὐχῶν Ἔχῥζεν. « Ἐπαφρᾶς b συνὰχ- μάλὼξός μᾶν. » Oto, παρὰ Κολοσσαέων ἦν ἀπο- σταλξὶς "mp E "Maüiow, ὡς εἶναι "Bion, ὅτι ἀπὸ κὐλοσθδέών ἂν à" pam, Συναιχμάλωτον δὲ αὐτὸν κάλετ, δεἰκνὼς καὶ αὐτὸν ἐν πολλῆ θλίψει. 'Άλλως δὲ ρέκει αὐτὸν s el γε ὁ Ἐπλφρᾶς καὶ οὐναιχμά- i, Site δὲ μηδὲ τὴν περὶ ᾿Ὀνησίμου xp πάρᾶσλη᾿ duc δὰ Κὐρον αἰχμάλωτος, «᾿Αρί- σεᾶῤχος, Αημᾶς, » Περ "oho Έγραψε Τιμόθίῳ, Δήμας µε ἔγιατέλιπεν. Τοῦτὸν «bv Δημᾶν φασιν εἰς Ἑλληνιαμὸν “πάλιν ἐκκλτναι, καὶ γενέσθαι, epis εἴδδλων, Kel £l μὲν πρώτη ἐκείνη, viv µετέγνω, EDD ica, μετὰ ταῦτα ἠβῥήῥόμησίν, « Λαωκᾶς, » Ὁ τελευταῖος Ἰέγονε πρῶτος, "EU γὰρ᾽ τῇ πρὸς Τι- μόθεον᾽ δευτέρᾳ gel, Λουκᾶς ἐστι μόνος μετ ἐμοῦ. Σύνεργοὺς δὲ καλεῖ, δεικνὺς ὅτι καὶ οὕτοι, φησὶ, σὺν ἐμοὶ παῥαλαλοῦοί σε. iad Timotheum ait : Lucas mecum est solus. Adju- bcum precentur ipsum üt Onesimum suscipiat, « Τέλος, σὺν nd τῆς πρὸς Φιλήμονα e Y ve Mind ἀπὸ Wen διὰ ind οἰκέτου, ΥΠΟΘΗΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ “ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. αι ARGUMENTUM EPISTOL/E "D HEBRZEOS "Hinc ab Ttalia 'scribit. Occasio autem Epistolae fuit hec, Quoniam Juda: legi insistebant ac figu- ris umbraticis, propterea apostolus Paulus cum dóclor geritium: factus esset, "et ad gentes tissus predicaret Evangelium, ubi universis gentibus D ᾿Ἰδύτην ἐπιοτέλλει ἀπὸ ᾿ταλίας, 'H^8b wpipamic τῆς" Ἐπιστολῆς ᾿αὕτη, Ἔπειδὶ οἳ )Ἰούδάτοί Χνίσταντο τῷ viui xal ταῖς σχιαῖς, διὰ τοῦτο ὁ ἀπόστολος Iioc διδάσκαλος (vov Ἰενόμενος, καὶ τὰ ἔθνη ἀποσταλείς, κηρύττει τὸ Εὐαγγέλο, Τρψάας τε 278 πᾶσι τοῖς Üben, γράφει Apmo καὶ τὴν περ- πομῆς πιστεύσασω ᾿Εμβραίις ἀποδεκτικὴν ταύτην ἀπιστολὴν, περὶ "τῆς τοῦ, χριατοῦ παρουσίας xa] τοῦ πεπαῦσθαι, τὴν. σχιὰγ, τοῦ νόµοψ, Καὶ, ἀποδείκνυσι τοὺς προφήτας διὰ Σοῦτο Ίνα περὶ τοῦ Σωτῆβφς, gem, καὶ μετ' αὐτοὺς αὐτὸς Di, prid 3T εἶναι τοὺς προφήτας xal μηνυτὰς τῆς αὐτοῦ, παροϊαίας, αὐτὸν δὲ τὸν ἄριστόν Wii den ie o e rige Re τοῦτον τὸν Yüv ἔδει, ἄνθρωπον γενέσθαι, ἵνα, δὰ τῆς τοῦ σώματος αὐτοῇ, θυσίας καταργήσῃ, τὸν θάνατον. οὗ γὰρ δὲ αἵματος µάσχου, 4 phy, ἀλλὰ ἂν al µατος Χριστοῦ, ἔσεσθαι τοῖς ἀγθρώποις. τὴν σωτη- ῥίαν. ᾿Απολεβινοσι͵ δὲ ὅτι ὁ νόμος οὐδένα ἐτελείωσεν, ἀλλὰ ακὰν dye τῶν μελλόντων ἀγμθῶν, κα oig κατέπαυσεν ὁ λαὸς, ἀλλὰ κοινἠ πᾶσιν ἡμῖν ἀπολέ- λειπται ἡμέρα τῆς καταπαύσεως, Πάλιν δὲ ἀποθιι- χνυαιν ὅτι ἡ ἀρχιερατικὴ λειτουργία µετετέθη ἀπὸ ᾽Ααρὼν εἰς τὸν Χρισιὸν, οὗ τύπος ἣν ὁ Μελχισεδκ, οὐκ y ix τοῦ Λενί. Πίστι δὲ δεδικαιῶσθαι τος πατέρας σηµαίνει, καὶ οκ ἓξ ἔργων νόµου. Εἶτα πάλιν ες τὰ d προτρεψάµένος καὶ τούτους, καὶ ἀποδεζάμενος αὐτῶν τὴν διὰ Χριστὸν ὑπομονὴν, καὶ πείσας τιμᾷν τοὺς πρεσθυτέρους, τελειοτ τὴν Ἐπι- subj — : ΥΠΟΘΕΣΙΣ ETEPA. Πρὸς Ἐθρείος ᾿Ἐπιστολὴ, δοκετ μὲν οὐκ εἶναι Παύλου, διὰ τε τὸν χαρακτῆρα, καὶ τὸ μὴ προγρά- Φειν üc lv ἁπάταις ταῖς ἄλλαις Ἐπιστολαῖς, καὶ cb λέγειν, «Πῶς ἡμεῖς ἐκφενβώμεθα τηλικαύτης ἆμε- ΦΜαντ. IN. RPIST,, AD HEBR. πρῶσον, μὲγ, dera πι Agcripisset, Hebrgeis, quaque, qui, ex, οἰριιρλίοηρ efdiderant postea. pu íi, hane, qua, eos,dpreat bpistolam, qua Ghrisyum, declaráj, vonigie, 6j um Brom legis cessagge-Rtprimum quidem démongtrat propterea missos lgisgp py ppunjistergs adventus ipsius, p^ λα esse Dei ilium, per qugrg omnja facta spnj, Quodque hunc Jum, oporigj üei, horgi "uj, per, hostiam corporis,spi, delgret, portem. Neque. enim, Rer sanguineg vituli apj, hirci, aed per Ghristi,san- guinem fujura eraj, orpnihns, salus. Oslendit,au: tem quod lez, neminem. pgrfeaerit, sed umhrán habgbat,futurorum. honorum, 349, Nec, raquievy populus Judaicus, sed, communiter, omnihns nobis Telictus est, djes quieis, Prgplerea, demonstrat eliam quod sacerdotale. ministerium, ah. Aaron transatum, sjt in Christum : cnjug figura erat Melchisedech, qui non. descenderat, ex Levi. Kide qpoque juslificatos fuisse palres, significat, et non ex operibus legis. Deinde, uhi, hos.etiam ad bonos mores exhorlatus est, οἱ commendavit tolerantiam ipsorum propter Christum, suasilque utseniorilns ferrent honorem, concludit epistolam, ALIUD ARGUMENTUM, Epistola ad. Hebrgos. Net dom, n9p, e556 Pauli, tum propter scribendi diclionem, tum quod suum non. prafixerit. nomen, quemadmodum in celeris omnihus Episiolis : tum qnod dicat: «Qno- λήσαντες σωτηρίας, ἤ τις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλετσθᾳι C nodo effugiemus, qui tantam πορ]οχίηνυς salutem, ὑπὸ τοῦ Κυρίω διὰ τῶν ἀχανσάντων εἰς ἡμᾶς, ἔβε- θαιώθη, συνεπιμαρτυροῦντως τοῦ Θεοῦ σηµείοις καὶ τέρασι. Τῶ μὲν οὖν ἠλλάχθαι τὸν χαρακτῆρα τῆς Ἐπιατολῆς, φανερὰ À alix, Πρὸς γάρ Ἑθραίως τῇ quj, διαλέκτῳ. γραφεῖσα, ὕστερον μεθεριηνευθῆναι λέμται, ὡς μέν τινες ὑπὸ Λουκᾶ, ὡς δὲ οἱ πολλοὶ ὑπὸ Κλήμεντος. Τούτο γὰρ sal ete Xv Xpea- κτηρα, Τοῦ 8b pi προγράφειν τὴν Ἐπιστολὴν τοῦνομα, αἴτιον f ἀκολουθία, ᾽Απόστολος γὰρ ἐθνῶν ὑπῆρχεν à Παῦλος, ἀλλ οὐχὶ Ἰρωδαίων, imd δεζὰς ἔδωκε τῷ Πέτρῳ καὶ τοῖς ἀποστόλοις κοινωνίας, ἵνα αὐτὸς μὲν οὖν Βαρνάδᾳ εἰς τὰ ἔθνε, οἱ δὲ περὶ τὸν Πέτρον εἰς τὴν περιτουµήν. ᾿Επειδὴ δὲ κοινωνία τὸ κέρυγµα, καὶ κατηχηθέντος ὑπῆρχον οἱ ἔξ Ἰοιδαίων ὡς ἀπο- ατασιαν διδάσκει Παῦλος, εἰκόως τοῦ γνωρίσαι χάριν την συµφωνίαν, Ἑδραίοις ἐπιστέλλει, Πρά- Φοντα δὲ πρὸς τούτος, προγράφειν ᾿Απόστολον οὔ Oc. Μαρτυρετται δὲ καὶ i» τοῖς ἑξῆς ἡ Ἐπιστολὴ ὑπάρχωσα Παύλου τῷ γράφειν, ὅτι καὶ τοῖς δεσµοις µου συνεπαβήσατε, « Καὶ ἐκ τοῦ λέγειν, Περισσότερον εὔχεσθε Ίνα τάχιον ἀποκατασταθῶ ὑμῖν » καὶ ἐκ τοῦ λέγειν. α Γινώσκετε τὸν ἁδελφὺν ὑμῶν Τιμόθεογ ἄπο- λελυμένον, pef οὔ, ἐὰν τάχιον ἔρχηται, ὄψομαι ὑμᾶς.» Οὐδεῖς γὰρ ἂν οἶμαι ἀπέλησιν εἰς διακονίαν Τιμό- θεον, εἰ μὴ Παῦλος, Καὶ τοῦτον τἀχίον προσδοκῶν, τὴν ἰδίαν αὐτοῖς, Ó« ἴθος πολλαχοῦ σὺν αὐτῷ map- 1 Hebr. n, 5. qne sumpto. lagpendi initjo a Domino, ah big qui audierant in nog confirmata fuit, alestante Deo signis 6ἱ prodigiis t? » Et, quidem manifesta egt causa cur stylus, fuerit immütatus. Nam ad Hg- brzos scripta, patria ipsorum, lingua, postmodum versa dicitur, ut quidam sentiunt a Luca, uj ple- risque autem videtur a, Clemeute : hujus. enim characterem eliam servat. Quod antem suum. no- men non prefixerit Epistolae in cajsa egt ordo rei. Siquidem Paulus gentium apostolus erat, et non Judaorum. Nam societatis dextras dederat Pelro coterisque apostolis, ut ipse cum Barnaba inter gentes, Pelrus vero cum reliquis circumcisione p füngerentur apostolàtum. Quonia lem, societas erat in predicatione, et Jidzi audierant Paulum discessionem docere aliquo modo a lege, merito ad Hebreos scribit Epistolam, ut ostendat consen- sum praedicationis : cum aulem ad eos scriberet, consultum non erat ut lum. Testatur autem Epistola $15 quod Pau afflictionum, que ex participes fuistis. Et ct iuo celerius restituar «Scitis fratrem nostrum quo,si celerius venerit, 279 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 216 ter Paulum, ut opinor, dimiserat Timotheum in A φυσίαν ἐπαγγέλλεται. Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλὰ γνωρίζουσιν ministerium : atque hunc celerius expectans, suum ἡμῖν αὐτοῦ τυγχάνειν τὴν ἐπιστόλὴν, ὡς καὶ ἡ àvá- ac illius pollicetur eis adventum, quemadmodum ἍΎνωσις αὐτὴ προϊοῦσα διδάσκει. frequenter facere solet. Multa quoque alia ostendunt nobis esse ipsius Epistolam, quemadmodum et lectio ipsa in progressu docet. THEODORETI. eEOAQPHTOY., Quam ob causam Paulus, cum gentium esset ᾖΤίνος ἕνεχεν [τῶν ἐθνῶν] ἀπόστολος ὑπάρχων 6 Apostolus, ad Hebreos scribit? idque cum odiose Παῦλος, ᾿Εθραίοις ἐπιστέλλει; Καὶ ταῦτα ἀπεχθῶς affecti essent erga ipsum quod legem dissolveret? ἔχουσι πρὸς αὐτόν τῷ τὸν νόµον παραλύειν ; Οἱ γὰρ Petrus enim ac ceteri qui cum ipso erant, demit- ἀμφὶ Πέτρον συθχαταθαίνοντες αὗτοῖς, ἠρέμα εἴχοντο tentes sese ad imbecillem captum Judeorum, ali- x«i τοῦ νόµου. Φαμέν * ὥσπερ βαπτίζειν οὐκ ἔπιτε- quantulum sequebantur etiam legem. Dicimus, ταγµένος, ἐκ περιουσίας ἑθάπτιζεν, οὕτως καὶ quod sicut non erat ipsi commissum baptizare, ex Ἅ᾿Ἑδραίοις ἐπιστέλλει, πρὸς τὰ ἔθνη ἀποσταλείς abundanti tamen ministerio etiam baptizabat: ita ἸἘκήδετο γὰρ αὐτῶν, ὡς καὶ λέγειν, ' Ἠθελον άναθεµα Hebreis quoque scribit, cum ad gentes missus εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν * καὶ πάλιν, « Πορεύομαι εἰς Ἱερο- esset. Siquidem anxiam illorum curam habebat, σόλυμα διακονήσων τοῖς ἁγίος, » ᾿Ἐπιστέλλει μὲν adeo ut etiam diceret : Optarim anathema esse a B οὖν τοῖς ἤδη πεπιστευκόσιν ἓν τῇ Ἱεροσαλὴμ καὶ Christo pro ipsis; et rursum : « Proficiscor Hiero- ἩΠαλαιστίνῃ. ᾿Ἐπιστέλλει δὲ, παραμυθούµενος αὐτοὺς solyma ministraturus sanctis 2. » Scribit ilaque πλεῖστα — xaxà πεπονθότας ὑπὸ τῶν ἰδίων συµφυ- ilis qui jam crediderant Hierosolymis et in Pale λετῶν τῶν pi πεπιστευχότων, ὡς xal αὐτὸς δηλοτ, stina: scribit autem consolando eos quod plurimas λέγων, « Παρειμένας χεῖρας, xal τὰ παριλελυμένα afflictiones passi essent a propriis contribulibus qui γόνατα ἀνορθώσατε. » Δύο δὲ μάλιστα κατασχευάζει non crediderant, quemadmodum et ipsesignificat, £v τῃ 'Ermiwrolq, παραμυθεῖται αὐτοὺς τοῦ φἑρειν dicens. « Manus remissas ac genua soluta subri- svvalo« τοὺς πειρασμοὺς, καὶ ὅτι ἔστα. τούτων gite 5. » Duo autem potissimum efficitin Epistola: ῥἀντίδοσις ἀγαθή. Πολλὰ δὲ περὶ τῆς πίστεως φιλο- consolatur eos quod viriliter tulerint afflictiones, σοφεῖ, deuvüc^ τὰ μὲν ᾿Ἰουδαϊκὰ µηκέτι ἀναγκαῖα ὡς et quod bona dabitur ob hac retributio. Multa au- τύπον ὄντα τῆς ἀληθείας, τὰ δὲ ἡμέτερα ἀναγκαῖε, tem dé fide disputat, ostendens Judeica jam non &x ὄντα ἀλήθειαν. Τίνι δὲ τρόπῳ οὖκ ἔθηχε τὴν ἰδίαν esse necessaria, ut qua figura erant veritatis : ὀνομασίαν θραίοις Ὑράφων, Ελήμης ἐν ταῖς nostra vero necessaria esse, ut quae veritalem in Ὑποτυπώσεσι Ὑράφει λέγων οὕτως * Ἡδη δὲ ὡς ὁ se contineant. Quare autem proprium non addi- C µακάριος ἔλεγε πρεσθύτερος, ἐπεὶ ὁ Κύριος ὡς derit nomen cum ad Hebreos scriberet. Clemens Απόστολος τοῦ Πάντοκρατορος ἀπεστάλη πρὸς In informationibus scribit in hunc modum : Jam — E6palou,, διὰ µετριότητα ὁ Ιαῦλος ὡς àv εἰς τὰ vero ut beatus presbyter dicit : Cum 884 Domi- ἔθνη ἀπεσταλμένος, οὐκ ἐγγράφει ἑαυτὸν ᾿Εδραίων nus tanquam Dei omnipotentis apostolus ad He- ἀπόστολον, διὰ τὴν πρὸς τὸν Κύριον τιμὴν, διά τε breos missus esset, ex modestia aclum est ut τὸ ἐκ περιουσίας, ἔθνῶν κήρυκα καὶ ἀπόστολον εἶνχι, Paulus qui ad gentes missus erat, non scriberel se ἐπιστέλλει καὶ τοῖς Εκραίνις. Hebraeorum apostolum, ob honorem delatum erga Dominum. Preterea ex abundanti charitate fa- ctum est, ut gentium concionator et apostolus etiam scriberet ad Hebraos. 916 EPISTOLAE AD HEBRAEOS CAPITA. 4. Divina de Christo doctrina, cuijdata est gloria Patris ac potestasomnium, cum purgalione om- « ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. » ε.α Θεολογία Χριστοῦ Év δόξῃ Πατρὸς καὶ ἑξ- ουσίφ τῶ, πάντων, μετὰ τῆς καθάρσεως τῶν níum qua sunt in terra, a qua ascendit ad su- p ἐπὶ γῆς. "Ag! ἧς ἀνέθη εἷς τὴν ἐπουράνιον δό- percolestem gloriam. 9. Quod non sit ministerialis gloria Christi, sed divina et efficaz : ideo non in prasenti seculo habitet, in quo sunt ministri, sed in futuro. 3. Quod carnem assumpserit juxta dispositionem et condolentiam ac familiaritatem quam erga nos habuit, ut hominem a mortc per fumiltari- tatem ad ipsum liberaret. 4. Quod Christo credendum sit quemadmodum Mosi crediderant, luntoque id melius quanto dignior est Dens homine. 3 Rom. xv, 25. 5 Hebr. xri, 12. ξαν. » 4 β΄ "Ότι οὐ Aecoopyucn ἃ δόξα Χριστοῦ, ἀλλὰ θεῖκὴ καὶ ποιητική. Διὸ οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος αἰῶνος, ἓν ᾧ ol λειτουργοὶ, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς μελλούσης οἰκουμένης. P € q. ᾿Ότε ἐσαρκώθη κατὰ διάθεσιν καὶ συµπάθειαν καὶ οἰκειότητα τὴν πρὸς ἡμᾶς ἐπὶ σωτηρίᾳ ἀνθρώπων τῇ ix θανάτου, διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰχειώσεως. » « 8. ΄Οσι πιστευτέον Χριστῷ ὡς Μωσεῖ ἔπιστευ- σαν, καθ ὑπερχὴν δὲ τὴν τοῦ θεοῦ πρὺς άνθρωπον. » 271 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 218 t. Προτροπὴ σπουδάσαι sic τὴν προδηλουµένην A B. Exmhortatio ui conemur ingredi requiem quoe ν. 5 ες, Τὸ φοθερὸν τῆς χρίσεως παβὰ τῷ Abt τῷ διὰ πάντων, xal τὸ γρηστὺν τῆς Ὑάριτος τῆς ἱερα- tut παρὰ τῷ ὁμοιοπαθήσαντι ἡμῖν ἀἆνθρω- πίνως. 9 «t. Ἐπιτίμησις τοῖς δεοµένοις εἰσαγωγῆς. » «η. Ότι βεθαια ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα σὺν ὄρχῳ. » « 0. Περί τοῦ Μελ" Κισεδὲκ του εἷς Χριστὸν τύπου κατὰ τὸ ὄνομα, xal τὴν πόλιν, καὶ τὴν Quy, καὶ την ἱερωσύνην. » « v On παύσεται jj τοῦ ᾿Λαρὼν ἱερωαύνη ἐπὶ γῆς οὖσα, ἵσταται ὃ ἑτέρου γένους, οὗ κατὰ σάρκα, οὐδὲ διὰ νόµου σχρχίνου, » α ια Ὑπεροχὴ τῆς δευτέρας διαθήκης ὑπὲρ τὴν προτέραν, iv ἱλασμῷ καὶ ἁγιασμῷ. » ε ῷ μ Περὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, ἐν ᾧ Ἡν ἡ νέα διαθήκη, ὅτι τοῦτο ἀληθὲς Ἀκαθάρσιο» εἶσ- άχει, οὐ τὰ iv αἵμασι ζώων πολλάκις προσ- φερόµενα. » « tx Μαρτυρία περ της προσαγωγης πρὸς θεόν. » "NUR Προτροπὴ σπουδης χατὰ φόθον vüc μµελλούσης κρίσεως. » «t£, Περὶ τοῦ καλὴν ἀρχὴν εἷς καλὸν τέλος mpo- αγαγεῖν. » µόνης — xafdpsto« xai promonstrata est. 6. Terror judicii juxta sermonem, qui per omnes disseminatus est, et utilitas gratic sacerdotalis, apud eum qui humano more affectus. est una nobiscum naturali condolentia. 7. Objurgatio adversus illos quibus opus est prima elementorum institutione. 8. Quod firma sit Dei promissio, idque cum ju- ramento. — 9. De Melchisedech, qui Christi fiqura fuit, et a nomine, et a civitate, εἰ a vita, et a sacerdotio. 10. Quod cessare debeat terrenum Aaron sacer- à o)páwoc 34 Χριστοῦ 4$B dotium, firmum sit autem celeste Christi sa- cei dotium, alterius generis, non juxta carnem, neque per legem carnalem. 141. Excellentia novi testamenti supra 8186 vetus propter propitiationem et sanctimoniam, 12. De sanguine Christi, in quo condebatur no- vum testamentum, qui veram índucit, purifica - tionem, non frequentia sacrificia qua fiebant per sanguinem animaliam. 43. Testimonium de sola purificatione εἰ accessu ad Deum. 44. Exhortatio ad virtutem ez timore futuri ju- dicii. 15. Quod bonum inilium ad bonum finem de- ducit. εις. Περ πἰσεως τῆς καὶ τοὺς παλαιοὺς Ooíz- c 16. De fide que veteres quoque glorificavit. σάσης. 9 eL "Περὶ ὑπομονῆς ἐν ἀπὸ λουθήσει Χριστοῦ. & uU, iei σωφροσύνης, ἕως παιρὸς κατορθώσεως, μὴ ἀποτόχωμεν αὐτῆς ὡς ἨἩσαῦ, μὴ εὐρών τόπον µετανοίας. » « 10 "Ότι φοθερώτερα τῶν ἐπὶ Μωὐσέως τὰ μέλλοντα, xxl πλείονος ἄξια σπουδής τὰ νῦν. ϐ ex Περὶ φιλαδελφίας xal φιλοξενίας. » «χα “περὶ τοῦ μὴ σωµατικὼς iS κατὰ vópov, ἀλλὰ πνευµατικὼς κατὰ Χριστὸν ἐν ἀρετῇ. » « xB. ΕὐχΗ πρὺς τὸν Θεὸν περὶ τῆς slc ἀρετὴν ἀγωγῆς καὶ οἰχονομίαν. » 11 De patientia ex imilatione Christi. 18. De temperantia, dum occasio datur correctio- nis: ne careamus ea in modum Esau, qui postmodum non invenit panitentie locum. 19. Quod formidabiliores sint futuro pena illis quo sub Mose infligebautur, εί quod dignum sil ut circapresentia majusadhibeatur studium. 90. De fraterno amore ac hospitalitate. 21. De non vivendo carnaliter juxta legem, sed spiritualiter secundum Christum in virtute. 92. Precatio ad Deum, wt ad virtulem instituan- tur et debile gubernentur. 219 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 280 ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΠΙΣΤΟΛΗ. PAULI APOSTOLI AD HEBR/EOS EPISTOLA. 817 CAPUT PRIMUM. Divina de Christo doctrina, cui data. est gloria Patris ac petestas omnium, cum purgatione omnium, qua sunt in Lerra, a qua ascendit ad supercelestem gloriam. L, 1-5. Muitifariam multisque modis Deus olim locutus patribus per prophetas, extremis hisce diebus locutus est nobis per Filium, quem consti- tuit heredem omnium, per quem condidit et se- cula : qui cam esset splendor glorie, et expressa imago substantio illius, moderareturque omnia verbo potentia suo. 815 Diversis variisque modis Deus olim per prophetas locutus est, nobis autem per Filium. Magnum itaque discrimen est inter nos et patres p nostros, Ideo enim quod malis afficerentur patres nostri, non existimadant se admodum Deo cure esse: ostenditigitur ex eo quod magis curz essent. « Extremis hisce diebus. » Rebus adversis defati- gatos consolatur dicens : Extremis. In proximo, inquit, ost finis et requies a laboribus, initium vero retributionem. « Locutus est nobis per Filium. » Non dixit : Locutus est. nobis in Christo sive per Christum : adhuc enim tenuiter affecti erant erga Christum, sed, in Filio, sive per Filium. t Quem constituit heredem. » Quem totius mundi fecit heredem. Est autem Fecit aptum post huma- nitatisassumptionem vocabulum.—Quem constituit haeredem. Quorum ? Omnium, Cunctorum qui ad immortalem divinamque naturam accedunt. Siqui- dem Filius heres est ac particeps Paternz substan- tie et facultatis ac potestatis.Deinde ubi dixisset Fi- lium esse heredemPaternarum possessisnum ,enar- rat etiam quo modo.Per ipsum, inquit,condita sunt stecula : hoc est, secula sunt ipsius ac Patris com- munia opera. Quod si secula commune sunt opus Patris ac Filii, ea etiam Patri ac Filio utique sunt communia qu» suntin seculis. Quod si ea que suntin seculis,multo magis ea qu: post saculasunt, nempe mundus et qua in eo sunt.Deindeneaudiens heredem, existimes non natura appellarihaeredem, sedquadam gratia etadoptione,subjungit: «Quicum csset splendor glorie, » dicens propemodum: Quan- quam dixerim quod eum constitueritPater heredem, ΚΕΦΑΛ. Α΄ « Θεολογία Χριστο iv δόξῃ Πατρὸς, καὶ ἐξουσίᾳ τῶν πάντων, μετὰ τῆς χαθάρσεως τῶν ἐπὶ γῆς, à ἧς ἀνέθη εἰς τὴν Ἐπουράνιον δόξαν. » « Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως πάλλαι ὁ θεὸς λα» λήσας τοῖς πατράσιν ἓν τοῖς προφήταις, i ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν iv Yi, ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἑποίησε,. Ὁς ὧὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης xz χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. » | Διαφόρως καὶ ποιχίλως ἐλάλησε διὰ τῶν προφη τῶν ὁ θεὸς τοῖς πάλαι, ἡμῖν δὲ διὰ τοῦ ΥἸοῦ. Πολ- λὴν οὖν ἔσχομεν διαφορὰν πρὸς τοὺς ἠμετέρους Πα- τέρας. Διὰ vào τὸ, πεπονθέναι χαχὰ, οὐχ οὕτως ἐνόμιζον πεφροντίσθχι παρὰ Θεοῦ ὡς οἱ Πατέρες αὐτῶν. Δείχνυσιν οὖν πκέον πεφροντισµένους. € "ET. ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων. » ᾿Απειρηχότας πρὸς τὰ δεινὰ, παραμυθεῖται τῷ εἰπεῖν, Ἐπ' ἐἑσχάτων. Ἑγγὺς γὰρ, φησὶ, τὸ τέλος: καὶ τῶν μὲν πόνων ἀνάπαυσις, τῶν δὲ ἁμοιθῶν ἀρχή. « Ελάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ν Οὐκ εἶπεν ' ᾿Ελάλησεν ἡμῖν ἐν Χριστῷ, τουτέστι, διὰ τοῦ Χριστοῦ, {ἔτι γὰρ ἀσθενέστερον περὶ τὸν Ἀριστὸν διέχειντο,) ἀλλ’, Ἐν Yl, νωτέστι, διὰ τοῦ Υἱοῦ. « Ὃν ἔθηκε χληρονόμον.» Ὃν, φησὶ, παντὸς τοῦ κόσμου χληρονόμον ἔποιησε, Τὸ ο, ᾿Εποίησεν, ἁρμόδιον μετὰ τὴν ἐνχνθρώπησιν [POT*| — "Ov ἔθηχε κληρονόμον, Τίνων» Πάντων * πάντων τῶν προσόντων τῇ ἀκηράτῳ καὶ θείᾳ φύσει. KÀn- ῥονόμος γὰρ xal µέτοχος τῆς Πατρικης οὐσίας καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως ὁ Yide. Εἶτα εἰπὼν ὅτι κλη- ρονόμος ἐστὶ τῶς Πατρῴων πλεονεκτημάτων ὁ Υἱὸς, ἐπεξηγεῖται καὶ πῶς. Δι αὐτοῦ, φησὶν, οἱ αἰῶντες, ἐποιήθησαν, τουτέστι, κοινά εἶσιν ἔργα ol αἰῶνες αὐτοῦ xal τοῦ Πατρός, El δὲ οἱ αἰῶνες κοινὸν ἔργον Πατρὸς xai You, καὶ τὰ ἐν τοῖς αἰῶσι πάντως xotvà Πατρὸς καὶ Υἱοῦ. El óà τὰ ἐν τοῖς alm, πολλῷ μᾶλλον τὰ μετὰ τοὺς αἰωνᾶς, olov 6 Χόσμος, xal τὰ ἐν αὐτῷ. Εἶτα ἵνα μη ακληρονόμον ἀχούσας, νοµίσης o0 κατὰ φύσιν χρηματίσσι xÀnzovópov, ἀλλὰ Ἱάριτι τινὶ xat εἰσποιήσει, ἐπάγει ' ε "Oc ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, » μονονουχὶ λέγων, ὡς El. xal. κληρονό- pov αὐτὸν οἶπον ὅτι ἔθηκεν ὁ Πατὴρ, μηδὲν ταπει- 281 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 282 νὸν fj ἄνάξιον Θεοῦ ἐννόησῃς. Τὸ. qao, ἔθηκεν, οὐχὶ A nihil humile aut Deo indignum intelligas. Neque τῆς εἰσποιήσεως καὶ τοῦ θετὸν εἶναι τὸν κληρονόμον, εἴρηταί pov δηλωτικὸν, ἀλλὰ τῆς του Tio) πρὸς τὸν Πατέρα ὣς αἴτιον χατὰ φύσιν ἀναφορᾶς xal. συννεύ- σεως καὶ ἵνα μὴ ἀναίτιον τὸν Υἱὸν ἀπολαθὼν, της Πατρικῆς, συγγενείας ἀλλοτριώσις, καὶ δύο ἀρχὰς ἀπεσχισμένας ἀλλήλων ὑπονοήσῃς. Διὰ τοῦτο γάρ μοι xal αὐτὸ τὸ κληρονόμος εἴρηται, ἵνα τὸν αἴτιον, δθὲν κάτεισιν ἡ Χληρονομία, αὐτίκα ἐννοῖς, xal μὴ ἀγέννητον ὥσπερ τὸν Πατέρα ὑπονοῆης. Διὰ τοῦτο γὰρ εἴρηταί µόι καὶ τὸ, Κληρονόμον, xal τὸ, ᾿ Ἐθηνε, Διὸ ἐπήγαγον αὐτίκο, "Os ὢν ἀπαύγασμα. El & οὖχ, ἐτέθη ἀπαύγασμα εἶναι, ἆλλ' Ἡν ἀπαύγασμα, (Oc ὢν γὰρ ἀπαύγασμα, ἔφην). 0ὐδὲ κληρονόμος δηλονότι din, ἀλλ᾽ y καθ ὃν εἴρηταί µοι τρόπον. "Opa δὲ πῶς ἐμφαντικῶς καὶ ἀκριδῶς εἶπεν, ἀπαύγασμα εἰπὼν, καὶ ὢν, xal της δόξης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ ἀπαύγασμα, τὴν χατὴ φύσιν ἐκ τοῦ Πατρὸς πρόοδον τοῦ Υἱοῦ δηλοτ, Οὐδὲν γὰρ ὅλως οὐδαμοῦ κατὰ χάριν καὶ εἰσποίησιν πρόεισιν ἀπαύγασμά τινος; οὐκ ἀπὸ τοῦ ἡλίου, οὐκ ἀπὸ τοῦ πυρὸς, οὖκ ἀφ᾿ ἑτέρου τινὸς, ἂφ᾽ οὗ πέφυχεν ἀπαύγασμκ προϊέναι, Διὰ δὲ τοῦ, ὢν, ὅτι οὐ πρόσφατον ἔχει τὸ εἶνχι ἀπαύγασμα, ἀλλ᾽ ἓξ ἀῑδίου, καὶ ἀεὶ ὤν. Εἶτα δὲ καὶ τὸ θείχὸν ἀξίωμα διὰ τοῦ, Ov, παριστᾷ. Οὕτως γὰρ καὶ ὁ Πατὴρ, « Εγώ εἶμι ὁ ὢν, » φησὶ χρηµατίζων τῷ Moser, Ἰκανὰ μὲν οὖν καὶ τὸ ἀπαύγασμα, καὶ τὸ Ow, τήν τε χατὰ φύσιν πρὀοδον παραστῆσαι τοῦ Υἱοῦ ἐκ τού Πατρὸς, καὶ τὸ ὁμοούσιονι xai συναίδιον. Τὸ δὲν καὶ δόδτις, προπτίθησιν, ἵνα εἴ πῃς, τοῦ τιµιώτατου καὶ κατ οὐσίαν προσόντος, καὶ οὗ μετζον o)x ἔστιν iy Πατρὶ, ἐκείνου ὁ Yioc ἐστιν ἀπαύγασμα. καὶ τίνων ἐστὶ κληρονόμος ὁ Υἱός; Εἶτα ἔτι σαφη- νίζων τὸ ῥηθὲν, ἐπάγει ᾽ € Καὶ χαβακτηρ τῆς ὑπο" στάσεως αὐτοῦ. Οἵον, ὅλην ἐν ἑχυτῷ ἀποτάξας την οὐσίαν καὶ τὴν ὕπαρξιν. θεός ἔστιν, ἐξουσιαστής ἐστι. παντολύναμος, Δημιουργὸς, καὶ εἴ τι ἄλλο τὴν Πατρικὴν ὕπαρξιν Ὑγαρακτηρίζε, Πλην τοῦ εἶναι Πατὴρ, πάντα ἐστὶ ὁ Υἱός. Διὸ xx πάν τῷ ῥή- µατι τῆς δυνάµεως περ.άγει καὶ συνέχει xal πηδα- λιουχετ. Εἶδες κληρονόμον ἀληθῶς, πῶς ἅπαντα κχέ- Χτηται τὰ τοῦ Πατρός; Εἶτα εἰπὼν τὰ θεῖα περὶ νοῦ Γιοῦ xal ὑπερφυη, µέτεισι καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ, à ὑπερθαύμαστα uiv εἶσιν οὐδὲν ἔλαττον καὶ ὑπερφυὴ, ταπεινὰ δὲ ὅμως ἀκοῦσαι θὀόξαι xxl εὐτελη, θάνατοὸ καὶ σφχ/ή. ᾽λλλὰἁ. . . 5. ο ο ο» ο . o. € Ar οὗ καὶ τὼς αἰῶνας ἐποίησε, » Ποῦ εἰσιν οἱ λέγοντες, "Hw ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υός ; Οὐ γὰρ ὑπὸ χρόνον ὁ Ποιητὴς τῶν αἰώνων. Ἐπειδὴ ὃξ αἴτιος ὁ Πατὶρ τού Υἱοῦ, εἰκότως καὶ τῶν ὑπ αὐτοῦ Ἰεγονότων, Διὰ τοὺτό φησι, Av οὗ ὁ Πχατὴρ [30 9oxst ποιεῖν, ὃς τὸν ποιήσαντ« Υἱὸν Εγέννησεν. €. Oc ὢν ἀπαύγασμα. » 'Amaóqacux καλεῖται, δει- χνὺς τὴν ix Πατρὸς olovel πως εἷς τὸ ἔζω λιεκδρομὴν, οὕτε εἰσάπαξ ἀπηλλαγμένην τῆς ὅθεν ἐστὶν ὑποστά- σεως, οὔτε sl; παν συνεσταµένην, Ἱπροεκχυπτου- σαν δὲ, ὥσπερ εἷς τὸ ὑφεστάναι καθ) ἑαυτὴν, καὶ slc 3 Exod. 1, 14. enim a me dictum est : Constituit, ut significaret adoptionem, aut quod factus esset hires, sed're- lationem ac reductionem Filii-ad Patrem tanquam ad suum principium : et neFilium sine principio existimans, a Paterna cognatione: aliengs :: neve duo principia a se- mutao divisa: esse-suspieervs, Etenim popter hoc ipsum quoque dictus est ame hreres, ut principium statim intelligas a quo: de- scendit haereditas, nec ingenitum suspicerissicutet Patrem : $19 propterea. enim a: me dictum est, Horedem, et Constitit. Ideo protinus subjuuai : Qui cum esset splenior Quod si non est constlilu- lus ut essetaut fieret splendor ait enim : cum esset splendor), neque sana constitutus est heres, sed B modo quo supra dixi. Vide autem quam signican- ter et exacte locutus sit, cum ait Splendor,el cum essel et glorio.Per sp'endorem namque manifestat naturalem Filii ex Patre progressum Siquidem nunquam omnino cujusquam splendor, per graliam aut adoptionem procedit nec a sole, nec ab igne, nec a ἃ quovis aiio unde solet splendor procedere. er hoc autem quod ail : cum eset, ostendit non hoc illi recens esse ut splendor sit, sed ab ΦίΘΓΠΟ semperque fuisse Deinde autein et divinam de- monstrat dignitatem, diceus à», id est, cum esset. Ita enim et,Pater cum ad Mosen loqueretur: «Ego sum, inquit, qui sum !, » Idonea sunt itaque te- stimenia ad demonstrandum et naturalem Filii ex Patre progressum et consubstantialitatem ac cos- ternitatem, tum quod ail: Splendor, tum quod Ὁρᾶς πῶς C dicit : Cum esset. Jam vero addit etiam Glorie, ut dicas : Illius splexdor est Filius,quod honoratissi- mum est, et ex natura accedit, et quo majus nihil est in Patre Vides quomodo et quorum haeres Fi lius ? Deinde apertius explanans quod dictum est, subjungit : « Et expressa imago substantie illius.» Hoc est, totam in seipso complexus essentiam ac substantiam, Deus est, infinita auctoritatis, omui- potens,Crealor, etsi quid aliud est quod Paternam exprimit substantiam,preterquam esse Patrem, ea omnia est Fdius : ideo quoque omni« verbo poten - lia versat et contiuet ac gubernat. Viden' quomo- do vere hzares sit e! ouinia possideat qu: l'airis sunt? Postinodum ubi divina ac supernatnralis . P dixit de Filio, tran-it etiam ail reliqua : quee mai- , me admiranda sunl nec minus supernaturalia, aUamen au.lilu videntur humilia ac vilia,puta mors etoccisio! Sed . . . . . 2. µε Ρος quem 'condi- dit el secula. » Ubi sunt qui dicunt quod aliquando non eral Filius ? Siquidem non est sub tempore Conditor s:eculorum. Quoniam aulem Pater yriu- cipium esL Filii,merilo eorum etjam causa est qua a Filio facta sunt.Propterea di.il: Per quem.Pater namque facere videtur,eum FMium genuerit qui ca fecit. 9.0 « Qui eum esset splendan. 1 Splendor 283 OECUMEN:;I TRICC/E EPISCOPI 284 appellatur ad ostendendum egressum ex Patre ve- A ὕπαρξιν ἰδικὴν ἐμφιλοχωροῦσαν. Οὕτως ὁ iv ἁγίοις luti quodammodo ad exteriora, neque ullo modo separatum a persona unde est, neque omnino di- minutum, sed demittentem sese ut subesset et in sua substantia immoraretur. Ita habet divus Cyril- lus libro quinto De Trínitate.Splendor consubstan- lialitatem et coernitatem significat, hoc est, lu- cem de luce.Expressa imago sive similitudo glorie Patris est Filius. Nam similis et inseparabilis a Patre est Filius, et veluti una figura in diversis Κύριλλος kv βιθλίφῳ πέµπτῳ Περὶ Τριάδος. ᾽Απαύ- Ύχσμα, τὸ ὁμοούσιον xal συναΐδιον δηλοῖ, olov φῶς ἐκ φωτός. Χαρακτὴρ, olov ὁμοίωμα τῆς δόξης ὁ Υ]ὸς τοῦ Πατρός, ^ Opotog γὰρ καὶ ἄπαραλλακτος à Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, καὶ otov €i, χαρακτὴρ ἓν διαφόροις ὑπο- στάσεσι. 4 Φέρων τε τὰ πάντα. » Olov τὰ ἁόρατα xal τὰ ὁρατὰ iv τῷ ῥήματι περιφέρων xal κυθερνῶν, Ῥήμα 03 εἶπε, δεικνὺς πάντα εὐκόλως αὐτὸν ἄγειν καὶ φὲρειν. personis. « Moderatur ofnnia. » Hoc est visibilia et invisibilia verbo circumferens et gubernans. Dixit autem Verbo, ostendens quod facile cuncta ducat et ferat. L,9-4.Persemetipsum purgatione facta peccato- «Δι ἑαυτοῦ xa0xpwubv ποιησάµενος τῶν ἆμαρ- rum nostrorum, consedit in dextera majcestís in τιῶν ἡμῶν, ἐκάθισεν ἓν δεξιᾷ τῆς µεγαλωσύνης excelsis ; tanto prastantior factus angelis, quetto — iv ὑψηλοῖς, τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, etrelsisproillishareditariojure nactusesinomen. ὅσῳ διαφορώτερον παρ αὐτοὺς κεχληρονόμηκεν B ὄνομα. » Locutus de nudo Dei Verbo, venit ad incarna- tionem, ne ob eorum quz dicta sunt sublimitatem obruerentur. Per seipsuma, inqait, hoc est, non alium misit ministrum, sed per seipsum operatus est purgationem,per crucem et mortem suam,cum nos a peccatis in baptismate liberasset. « Maje- slalis, » hoc est, Patris. Facta enim primum re- missione peccatorum, cum carne sua consedit in dextera Dei. « In excelsis. » Super omnes, inquit, ascendit, ad ipsum paternum thronum.Haec autem consubstantialitatem significant. « Tanto prestan- tior factus angelis. » De dispensatione ipsi sermo est. Nam caroipsius facta est : Deus enim Verbum Εἱρηκὺς περὶ. γυμνοῦ τοῦ θεοῦ λόγου, ἆλθεν εἷς τὴν ἐνανθρώπησιν, ἵνα μὴ τῷ ὕψει τῶν εἱἰρημένων ἱλιγγιάσωσι. Δι) ἑαυτοῦ, φησὶ, τουτέστι», οὐκ ἄλλον ἔπεμψνε διακονοῦντα, ἀλλὰ δι ἑαυτοῖί καθαρισμὸν εἰργάσχτο, διὰ τοῦ σταυροῦ καὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, Ελευθερώσας τῶν ἁμαρτιῶν ἡμᾶς ἐν τῷ βαπτίσµατι, « T^; µεγαλωσύνης, » olov, To) Πατρός. Πρῶτον q3p ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ποιησάµενος μετὰ της σαρχὺς αὐτοῦ ἐ/άθισεν ἐν δὲξιᾷ τοῦ Θεοὺ. « Ἐν ὑψηλοῖς, » πέντων ἑπάνω, φησὶν, sic αὐτὸν τὸν πατρῷον θρόνον. Ταῦτα δὲ τὸ ὁμοούσιον δηλοῖ. e Tocoótp κρείτεων γενόμενος τῶν ἀγγέλων. » Περὶ τῆς οἰχονομίας ὁ λόγος αὐτῷ, Ἡ «Xo σἁρξ αὐτοῦ ἐγένετο, Ὁ Ὑγὰρ θεὸς non est factum, sed genitum.Tanto ergo prestan- C Λόγος οὐ γέγονεν, ἀλλὰ γεγέννηται. Τοσούτῳ οὖν lior facto est caro ejus ipsis angelis, quantum licet ex excellentia nominum cognoscere. Aut quod dicitur Factus, non de carne accipias, ne ipsum ex hoc dividi existimes : sed de Christo, qui iu una hypostasi adoratur etiam cum carne sua. Nam ubi semel id quod dispensationis est attigit,absque timore qu: sunt humilia loquitur. « Hxreditario jure nactus est nomen. » Verbum enim, cum eb initio nomen 991 haberet Filii, etiam cum carne illud habuit. Merito ergo dicitur Hereditario jure nactus est, propter incarnationem, Nacius est autem vocari Christus Dici igitur de Christo quod hzreditario j.re nactus est, signilicat eum acquisivisse illud quod jam olim habnerat. Alio modo. Hiereditas eorum el quz jure obve- j niunt, et non que aliena sunt. Itaque quod e su- peunis Verbo conveniebat, id inferne deductum accepit per ipsum etiam assumpta caro. Quod autem est illud ? Filius, Deum universornm qui Pater est ipsius quoque carnis est,dicere Genui te. Quod autem ait : Hodie, non temporis significati- vum est, sed quod nunquam separatus fuit Pater a legitima paternali habitudine quam habet erga Filium. Ac si diceret : Semper hoc modo erga te affectus sum : non quasi accesserit generalio, sed quod perseveret semper et continum sortiatur prin- cipium, nullumque finem. Considera vero ne quo modo ita potius ,adaptet, ut ambo quidem dicta sint de Christo, et,Filius meus es tu,et Ego, hodie κρείττων ἡ σὰρξ αὐτοῦ αὐτῶν υγέγονε τῶν ἀγγέλων, ὅσον ἐσ:ὶ, φησὶν, ἐκ τῆς τῶν ὀνομάτων διαφορᾶς γνῶναι [OIKOYMENIOY]. — Ἡ τὸ Γενόμενος, οὐκ ἐπὶ σχρχὸς ἐχλάδοις, ἵνα μὴ διαιρεῖν νοµισθῆς, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τοὺ iL» μιᾷ ὑποστάσει mpogxuvou- µένου, καὶ μετὰ τής σχρχὸς αὐτοῦ. ΄Απαξ γὰρ τῆς οἰχονομίας ἐπιλχθόμενος, ἀδεῶς τὰ ταπεινὰ φθέγγε- τχι. « Κεκληρονόμηχεν ὄνομιε. 2 Τὸ γὰρ Yl, ὄνομα ἔχων ἀπ᾿ ἀρχῆς ὁ Λογὸς, χαὶ μετὰ τῆς σᾳρ- κὸς, αὐτοῦ ἔσχεν, Εἰκότως οὖν τὸ, ᾿Εχληρονόμησε κεῖται, ὡς διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν, ᾿ἘΕκληρονόμησε δὲ, τὸ λέγεσθαι Χριστός. ᾿Εκτήσατο οὖν, ὃ καὶ πἀ- λαι εἶχεν. λλλως, Ἡ κληρονομία κυρίως τῶν προσ- πἽκόντων ᾖτὙίνεται, ἆλλ' οὐ τῶν ἡλλοτρωμένων, Ἐκληρονόμησεν οὖν, ὅπερ ἄνωθεν ἔνην τῷ Λόγῳ, τοῦτο κχατενεχθὲν δι αὐτοῦ, καὶ ἡ προσληφθεῖσα σάρξ. Ti δὲ ἐστι τοῦτο» Τὸ Yibe, τὸ λέγεσθαι τὸν τῶν ὅλων θεὸν Πατέρα αὐτῆς, τὸ Γεγέννηχά ct. Τὸ δὲ, Σήμερον, ob χρόνου ὁηλωτικὸν, ἀλλὰ τοῦ μηδέ ποτε διεσπᾶσθαι τὸν Πατέρα τῆς Ὑνησιότητος τῆς πρὺς τὸν Yióv, Οἷων 'Asl, φησὶν, οὕτως πρὸς τὸ διάκειµαι οὐχ ὡς παρελθούσης τῆς γεννήσεως, ἀλλ ὡς ἔνεστη- xolz; διαπαντὸς καὶ καθ ἑκάστην ἀρχὴν, ἀλλ οὐ τέλος λαμθανούσης. Σκόπει δὲ, µή mots μᾶλλον οὔ- τως ἁρμόζη, ἄμφω μὲν εἱρῆσθαι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, τό τε Yide µου εἶ σὺ, καὶ τὸ, Εγὼ σήμερον γεγέννηχά σε. ᾽᾿Αλλὰ τὸ μὲν, Υἱός µου εἶ, καθὸ λόγος τὴν ἀῑδιον γὰρ διὰ τοῦ ET, Ὑέννησιν σηµαίνει ' τὸ δὲ, Σήµερον γεγέννηκά σε, καθὺὸ capt, τὴν γὰρ πρόσ- 285 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 286 φατον Ὑέννησιν ἐμφαίνει, Εὐδοχίᾳ γὰρ τοῦ Πατρὺς A genui te : sed illud, Filius meus es, quatenus Ver- γεγέννηται, Πνεῦμα — qàp, φησὶν, ὁ ἄγγελος, ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, εἶτα xai δύναµις Ὑψίστου ἐπι- σκιάσει σοι, KEPAA, B. — « Ὅτι o) λειτουργικἡ ἡ δόξα Χριστοῦ, ἀλλὰ θεϊκὴ καὶ ποιητική " διὸ οὐκ ἐπὶ του παρόντος αἰῶνος ἐν ᾧ οἱ λειτουργοὶ, ἀλλ ἐπὶ τῆς µελλούσης οἰκουμένης. Τίνι γάρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων, Υ]ός µου cT σὺ, ἐγὼ σήµερον Ὑγεγεννηκά σε πάλιν. ᾿Εγὼ ἴἔσομαι αὐτῷ εἷς Πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔστχι µοι εἷς Yiov. "Ocav δὲ πάλιν εἰσχγάγτι τὸν πρωτότοχον εἷς τὴν οἰκουμένην, λέγει. Καὶ προσχυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Πεοῦ. Καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέχει * Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουρ- γοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα. Ἠκούσαμεν καὶ ἄνθρωποι υἱοὶ, ἀλλὰ κατὰ χάριν. Οἱ δὲ ἂγγελοι οὐκ ἤκουσαν, Ίνα μὴ τὸ μεγαλεῖον a5- τῶν, wh ἐπιδέξητεχι τὸ κατὰ χάριν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν νοµισθῇ, 'O δὲ Χριστὸς ob κατὰ χάριν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν. € ᾿Εγὼ σήμερον γεγἐννηκἀ σε. 0 Οἰχειοῦται ὁ Πατὴρ τὴν γατὰ σάρχα Ὑέννησιν τοῦ Υἱοῦ. Au τοῦτο εἶπε τὸ, Σήµερον. Οὕτως ὁ iv ἁγίοις ᾿Αθανά- σιος. « Έσομαι αὐτῷ εἷς Πατέρα. » Καὶ τοῦτο πά- λιν δέξαι ὡς οἰκειουμένου τοῦ Πατρὺὸς τὴν κατὰ cápxa Ὑέννησιν τοῦ Tio), Τὸ γὰρ ἔσομαι, σαφῶς ἐπὶ τοῦ κατὰ σάρχα εἴρηται, ε Όταν δὲ πάλιν εἷ- σαγάγῃ. » Πάντα δέξις μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν. Τὸ γὰρ, Εἰσαγάγι, oiov, ᾿Εγχειρίσῃ, χεῖτχι. Τότε γὰρ, ἐκτήσατο αὐτὴν, ἐκοῦσαν παρ) αὐτοῦ Βασιλευομένην, ὅτε ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου, xal ὅτε Ἐπιστεύθη Θεὸς Ov. Εὐπαράδεκτον δὲ ποιῶν τὸν λόγον, τὸν Πατέρα εἶπεν εἶσχγαγόντ« τὸν Υἱόν, Τὸ 6i εἶσαγα- γεῖν, νόει, οὐχ ἐπειδὴ πάλαι ἔξω ἦν τῆς κτίσεως τοπικῶς, (πῶς γὰρ ὁ πάντα πληρῶν |) ἀλλ ὅτι ο)- δὲν εἶχε πρὸς αὐτὴν κοινὸν Θεὸς Ov. 'A)A' ὅτε ἐσαρ- χώθη, τότε ἔκοινώνησε τῇ κτίσει, Χτιστὸν ἑνώσας ἑαυτῷ. Οὕτως ὁ kv ἁγίοις Κύριλλος, kv τῷ, θεὸς ὁ Χριστὸς, πονήµατι * xxb ὁ ἓν ἁγίος Γρηγόριος ὁ Ἱύσσης iv τοῖς χατὰ Εὐνομίου. Τὸ δὲ Πρωτότοχον, οὐκ ἐπὶ δευτέρου λέγει, ἀλλ᾽ ἐπὶ ἑνὸς xal μόνου τοῦ j γεννηθέντος ἐκ τοῦ Πατρός, « --- λλλος. [Φ0Τ.] « Όταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν Πρωτότοκον. » Του- τέστιν, ὅταν ηὐδόκησε μετὰ τῆς σαρχὺς ἐμφανισθη- ναι τὸν Πρωτότοχον αὐτού Υἱὸν τοῖς κατοικοῦσι τὴν οἰχουμένην. Φησὶ γάρ᾽ «4 Καὶ προσελθό-τες οἱ ἄγ- γελοι διηκόνουν αὑτῷ. » Καὶ, « ᾿Απάρτι ὄψεσθε τοὺς ἀγγέλοις καταθαίνοντας ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ- που. 3 ἉΤουτέστι, μετὰ σαρχὺς προσκυνησάτω- σαν οἳ ἄγγελοι τὸν Τόν. « Καὶ προσκυνησάτω- σαν αὐτῷ. » Tdi μεπὰ σαρχός,. « 'O ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύµατχ. » Κτίσμα γάρ elat, διὰ τοῦτο, lov, 34 Luc. 1, 35 5 Matth, rv, 11. 9 Joan 1, 51. bum est : zternam enim significat nativitatem Es; hoc autem Hodie genui te, juxta carnem : recen- tem namque designat nativitatem. Etenim Patris beneplacito natus est. « Spiritus sanctus, inquit angelus, - uperveniet in te;» deinde etiam ; e Virtus Altissimi obumbrabit tibi 2. 4. » CAPUT II. Quod non sit ministerialis gloria Christi, sed di- vina el efficax : ideo non prasenti seculo ha- bitet, iu quo sunt ministri, sed in futuro. I, 5-7. Nam eui dixit unquam angelorum : Filius meus es tu, ego hodie genui te? Ac rur- sum : Ego ero ei Paler, οἱ ille erit γω Filius? Rursum autem, cum inducit. Primogenitum in orbem terrarum, dicit : Et adorent eum omnes angeli Dei. Et αἱ angelos quidem ait : Qui fa- cit angelos suos spiritus, et. ministros suos flam- mam ignis. $699 Audivimus et nos qui homines sumus, filii verum per gratiam. Angeli vero id non audie- runt, ne sublimitas ipsorum non ex gfalia esse, sed ex natura existimaretur. Christus vero non ex gratia, sed ex nalura.« Ego hodie genui te. » ΑΡ: propiat sibi Pater nativitatem Filii juxta carnem, propterea dixit : Hodie; lta habet divus Athana- sius. « Ego ero ei Pater. » Etiam hoc rursum ac- cipito tanquam a P'atre appropriante sibi Filii juxta carnem nativitatein. Nam, Ero, manifeste dicitur de eo quod secundum carnem est. «Rursum autem cum inducit: » Post humanitatis acceplionem uni- versa accipito. Siquidem ([nducit, ponitur pro Con.mitlit : tunc enim ipsum nactus est orbem qui voluntarie ab ipso regebatur, quando pro universo orbe mortem gustavit, et quando creditus est esse Deus. Effi-iens autem ut facile sermo suscipiatur, dixit Patrem inducere Filium. Inducere vero intel- ligit, non quod antea fuerit localiter extra condi- tum mundum : quomodo enim id verum esset de eo qui omnia implet ? sed quod nihil cum creatura cominune habuerit cum D: us esset. Caeter: m, ubi carnem assumpsit, iunc cum creatura communi- cavit ; cum sibiipsi unisset id. quod creatum erat Ita habet «divus C»rillus in opere. Deus Christus : et beatus Gregorius Nyssenus in libris adversus Eunomium. Quod autem ait: Primogenitus, non respectu secundi dicil, sed quod unicus el solus sit ex Patre genitus. — Alio modo. « Rursum au- tem, cum inducit Primogenitum. » Hoc est, cum beneplaeium ipsius fuit, ut cum carne appareret Primogenitus suus his qui orbem inhabitabant. Ait enim :« Et angeli accesserunt et ministrabant ei 5;» el : « Posthac videbilis angelos descendentes super Filium hoininis 6. »—« Et adorent eum, » ita cum carne apparentem : Loc est, cum carne adorent angeli Filium. « Qui facit angelos suos spiritus. » Creatura namque sunt, ideo ait. Qui facit. 281 in seculum seculi, sceptrnm equitalis sceptrum regni (ui. Dilexisti justitiam et odísti iniquita- tum, proplerea unzit te Deus Deus tuus. oleo ezsultationis ullra consortes 898. tuus. Et tu in inilio, Domine, lerro fundamenta jecisti el opera manuum (uarum sunt: coli : ipsi peribunt, tu uutem permanes, el omnes ul vestimentum υείε- rüscent, ac velut amictum circumvoles eos et mutabuntur : (u autem videm es, et anni tui non deficient. Quandoquidem non creatura est Filius, sed legi- tima progenies, jam non dixit : Qui facil, sicut de OECUMENII: TRICCJE EPISGODBI I, 8.429: Ad Filium autem : Thronus tuus, Deus, A 288 « Πρὸς δὲ τὸν Yiov* « 'O θρόνος cou ὁ θεὸς, tl; τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ῥάβδος εὐθύτητος, ἡ ῥάθδος τῆς βασιλείας σου. ἩἨγάπησας δικαιο- σύνην, καὶ Ἐμίσησας ἀνομίαν. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ ct ὁ θΘεὺς ὁ Θεός σου ἔλχιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. Καὶ σὺ χατ ἀρχὰς, Κύριε, τὴν q^» ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἶσιν οἱ οὐρανοί Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ δικµένεις, xxi πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, xal ὧὡσεὶ περιθόλαιον ῥἑλίξεις αὐτοὺς καὶ ἀλλαγήσονται, Σὺ δὲ 6 αὐτὸς tl, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλεί- Ψουσι, » Ἐπειδὴ μὴ κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα γνήσιον ὁ Yibc, οὐκ ἔτι, Ὁ ποιῶν, εἶπεν, ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀγγέλων, angelis: sed qui? «Thronustuus, Ώθυς, inszculum:» B ἀλλὰ xl; « Ὁ θρόνος σου, à θεὸς, tlc τὸν αἰώνα * » ὁ thronus autem regni indicium est, sceptrum vero justitia. « Sceptrum zquitatis. Ecce et aliud regni insigne, regius baculus ac sceptrum. « Dilexisti justitiam. » Post incrrnationem apta sunt omnia αυ humilia sunt, nempe cum posset caro ea qu: abjecta sunt suscipere. « Propterea unxit te Deus Deus tuus. » O Deus, unxit te Deus tuus. Propter carnem dixit Tuus : ungitur namque humanitas a Spiritu sancto. Non operatur autem co modo quo in nudis heminibus, nempe prophetis ac patriar- chis : unctio tamen est, hoc est, tota ungentis pr&- senlia. Ita habet. divus Cyrillus. Vide autem Euse- bium quomodo dicat Symmachum referre ac reji- ccre hanc unctionem. Propterea, inquit. unxit te μὲν θρόνος, βασιλείας Ὑνώρισμα, ἡ δὲ ῥάόδος ὃι- καιοσύνης. « Ῥάθδος εὐθύτητος. » Ιδοὺ xal ἕτερον βασιλείας σύμθολον, à βᾳσιλικἡ ῥάδδος, καὶ τὸ σκῆπ- τρον, € Ἠγάπησας δικαιοσύνην, 5 Αρμόδια πάντα μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τὰ ταπεινὰ, τῆς σαρχκὸς ὑποδέχεσθαι τὰ εὐτελῆ δυναµένης. « Aux τοῦτο σέ σε ὁ θεὺς ὁ Θεός σου. » Ὢ Oi. ἔχρισέ θεός σου. Τὸ, Σοῦ, διὰ την σἀάρκχ. Χρίεται γὰρ ἡ ἀνθρωπότης τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Οὐκ ἔνεργετται δὲ καθάπερ ἐπὶ τῶν ψιλῶν ἀνθρώπων, olow προφητῶν, πατριαρχῶν. Ἆρίσις δὲ ἐρτιν, otov ὅλη τοῦ χρίοντος παρουσία. Οὕτως ὁ iw ἁγίοις Κήριλλο, "Όρα τὸν Εὐσέθιον, πῶς ἔφη τὸν Σύμμαχον ἀναγαγεῖν ταύτην την χρίσιν. Διὰ τοῦτο ἔφη, ἔχρισέ σε ὁ θεὸς ὁ Os Deus Deus tuus oleo gaudii pre consodalibas tuis, ο σου ἔλχιον 42pàc παρὰ ἑταίρων σου. α ᾿ Έλαιον ἀγαλ- « Oleo exsultationis. » Oleum quidem exultalionis, Ἅλιάσεως, » Ελαιον μὲν ἀγαλλιάσεως, τὸ Πνεῦμα τὸ est Spiritus sanctus : consortes vero Christi sunl homines. Quod autem dicit hoc est : Non quemad- modum nudi homines, ita unctus est Christus Spi- ritu sancto ad mensuram, sed loto unctus est Spiritu, « Et tu in initio, Domine. » Ne audiens, Cum indu- cit Primogenitum in orbem, existimes veluti in domo contingit, quod postea sit datus orbis a Patre Filio, ostendit ipsum orbis esse Creatorem : sed hic quidem ante incarnationem intellige, illa vero post incarnationem. « Ipsi | eribunt. » Transmuta- buntur enim quicunque videntur, et ad incorru- ptibilitatem pervenient. Dicit autem Peribunt, de presenti aspectu. « Ac velut amictum circumvol- ves eos » Facililatem mutationis ipsorumsignifica- D vit. « Tu autem videm es » Omuia, inquil, immu- tabis et innovabis, ac ex corruptibilibus facies incerruptibilia : 594 tu vero perpetuo vives, sem- perque perinanebis. I, 13, 14. 4d quem autem angelorum dixit unquam : Sede a dextris meis, donec posuero inimicos (vos ecabellum pedum tuorum ? Nonne omnes sunt administratorii spiritus, qui in mi- nisterium. emittuntur propler eos qui horedes erunt salulis ? Ad Patremigitur retulit nostre nature primitias, Et hoc donum cum veneratione suscepit Paler, (um propter ejus dignitatem qui offerebal, tum ' propter oblati doni irreprehensibilitatem, ut veluti ἅγιον ' μέτοχοι δὲ Χριστοῦ οἱ ἄνθρωποι. 0 ὃ λέγει τοιώτόν ἐστιν. Οὐχ ὥσπερ, φησὶν, ol ψιλοὶ ἄνθρωποι, οὕτως ἐκρίσθη ὁ Χριστὺς τῷ ἁγίῳ Πνεύ- ματι ἐκ μέτρου, ἀλλὰ ἅπαν ἐχρίσθη τὸ Πνεῦμα. « Καὶ σὺ κατ ἀρχὰς, Kópte. » "Ίνα γὰρ μὴ ἀκού- σας, Όταν δὲ εἰσχγάγῃ τὸν Πρωτότοκον εἷς τὴν οἱ- κουµένην, νοµίσῃς ὡς δώρηµα ὕστερον τὴν olxou- μένην ὀοθεῖσαν παρὰ τοῦ Πατρὺὸς τῷ Yüp, αὐτὸν δείκνυσι Δημιουργόν αὐτῆς. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἐκεῖνα Oi μετὰ τὴν ἐνανθρώπη- σιν νόε. € Λὐτοὶ ἀπολοῦνται, » Μετασχηματισθή- σονται γὰρ πᾶντκ τὰ ὁρώμενα, xal εἲς ἀφθερτίχν ἤξουσι. Τὸ οὖν ᾽Απολοῦνται, ἐκ τῆς νὺν ὄψεως, φησί. « Καὶ ὡσεὶ περιθόλχιον ἑλίξεις αὐτούς. » Τὴν εὐχολίαν της ἐναλλαγῆς αὐτῶν ἐσήμανεν, « Σὺ 01 ὁ αὐτὸς £T, » Πάντα μὲν, φησὶν, ἐναλλάξεις καὶ νεουργήσεις, καὶ ἄφθεαρτα ποιήσεις ἀντὶ φθχρτῶν. Σὺ δὲ ἀπείρως ζήσεις, καὶ δικ- μενεῖς διαπχντός, « Πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηχέ ποτε, Κά- 0o, ix δεζιῶν µου ἕως ἂν θῷ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα, εἷς διακονίαν ἀποστελ- λόμενα, ὃδιὰ τοὺς µέλλοντας µκληρογομεῖν σω- τηρίαν ; 2 ᾽Ανήνεγκε τοΐνν τὴν ἀπαρχγὴν τῆς φύσεως τῆς Ἡμετέρας τῷ Πατρἰ. Καὶ τοῦτο ἐθχύμασε τὸ δῶρον ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ την ἀξίαν τοῦ προσενέγκαντος, καὶ διὰ τὸ ἅμωμον τοῦ πβοσενεχθέντος, ὡς οἰκείαις; αὐτὸ 28s COMAS, CN CEPIST. "4D HEBR. 200 δἐξᾶὀθει npspsl, 6d Meton Ἀχησίον "cà 'δδρον, "xxl suis susciperet mánibus,et jüxta se dónum poneret εἶπεῖν * "e Κάθόυ Ἐκ δεξιῶν "geo, '» Τὸ κάθο εἶπεν, o) δετξαι θέχων ὅτι ἄλλως, φησὶν, οὐκ ἂν τόλμησε καθίδαι ci µη ἐχελεύσθη ^ μὴ Ἱένοιτο ἀλλ᾽ Ίνα μὴ νομίσῃς αὐτὸν ἄναρχον "καὶ ἀαίέιον. Ότι γὰρ τοῦ- τό Bot, δήλοί καὶ ὁ τόπος τῆς καθέδρας, τὸ ὁμότι- μόν σημαἴνον, δηλὺτ καὶ «ὸ εἰπεῖν ἀνωτέρω, ᾿Εκᾶθισε, μη πρότερον ἀχόύσας, Κάθου. "H ὅτι τὴν συγκατᾶ- θέσιν xxl τὴν βούλησι» tAv ἐπὶ τῷ κχαθίσαι το Πὰ- τρὸς οὐκ ἄλλως σημᾶναι δυνάµενος ὁ προφήτης, τῷ, Κόθόυ, ἐχρήσατο ῥήμάτι, Μέγα μὸν οὖν xal τοῦτο, καὶ οὗ µόνον ὑπὲρ τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἅπασαν τὴν Χτίσιν, Πλὴν ἀνθρωπίνως xxi αὐτῷ εἴρηται, Ὡς 4X5 θεὸς, ὁ Υἱὸς αἰώνιον έχει τὸν θρό-- v6v.'« 'O θρόνος σου ὁ Orbe, φησὶν, "tl; τὸν αἰῶνα ac diceret : « Sede a dextris τηθὶς.'» 'Sedé dixit'non dstendere volens quod alitér sedere ausus nón faisset nisi jussus: minime; sed ne ipsam existimes carere principio. Nam quod hoc íta sit, significat οἱ cathedre locus, similem designans honorem, et quod superius dixit : Sedit, cutn prius non legatur ipsi dictum fuisse : Sede. Aut quia cum alio modo non posset Propheta significare Patris consensum ac voluntatem ut sederet, usus est verbo, Sede. Magnum itaque etiam hoc : est, nec tantum super humanam naturam, verum etiam super omnem crea- turam. Áttamen ob humanam quoque naturam hoc ei dictum est.Siquidem quatenus Deus est Fi- lius, sempiternum habel thronum: « Thronus tuus, τοῦ ἀλώνως, » Οὐ γὰρ μετὰ τὸν 'σταυρὸν καὶ τὸ Binquit, Deus in. seculum seculi 7. » Neque enim πάθος, τχότης ὡς θεὸς τῆς τιμῆς ἀξιώθη, ἀλλ’ ἔλα- ϐεν ὡς ἄνθρωπος ὅπερ 'εἴχεν ὡς Θεός, Οὐ “γὰρ τἀαπεινὸς iy ὑφώθη, "AX Ὀψιστος Ov καὶ ἐν opi Θεοῦ ὑπάρχων, ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν ᾿αορφὴν ᾿ Φούλου λαθών. Διὸ καὶ ὁ εὐχγγελιστὴς og * « Ὁ μονόχενὴς ΥΤὸς ὁ ὧν εἰς : τὸν ᾿χόλπον ποῦ Πατρὸς, ἔκετνος EL Υήσατο,. » Καὶ 'ὁ Κύριός φησιν, 'ε ᾿Εγὼ dv tà Πατρὶ, καϊ ὃ Πατὴρ bv ἐμοί.» ’ Καὶ ἀλλαχοῦ ''«᾿Δό- ξἀσόν ps, Ἠάτερ, τῇ δόξᾷ i εἶχὸν παρὰ σοὶ ᾿ πρὸ to) τὸν 'χόσμον γενέάθαι, » Ὡς ἄνθρωπος τοίνυν ἀκούει, « Κάθου Ἐἔκ δεξιῶν µου. 7» Ὡς γὰρ θεὺς, αἰώνιον ἔχει τὸ κράτος, « "Έως: ἂν ! θῷ τοὺς ἐχθρούς σου. » "Ὅρα γνλσιόσητος τοῦ 'Υἱοῦ ἁπόδειξιν, Ὀργζετα: post crucem et passionem hoc honore donatus esl ul Deus :-sed ut homo aceepit quod jam habebat ul Deus. Nec enim exaltatus est cum humilis esset, sed cum sublimis et in forma Dei esset, seipsum humiliavit assumpta servi forma 8. Ideo. queque evangelista clamht : « Unigenilus Filius qui:est in sinu Patris, ipse enarravit 9.» Et Dominus : « Ego in Patre, et Pater in me est 10, » Et alibi : « Glo- rifica me,tu Pater,gloria quam habui apud te prius quam mundus fieret 11, » Ut homo igitur audit : « Sede a dextris meis {3 » Nam ut Deus eternum habet imperium. « Donec posuero inimicos tuos:» Animadverte demonstrationem quod legitimus sit b Πατλρ κατὰ τῶν Σχθρῶν τοῦ Γἱοῦ, : οὐχ ὡς toj lilius. Irascitur later adversus inimicos Filii. Nec Y'ioü ἀδυνατοῦντος μόνου θεῖναι αὐτοὺς ὑπὸ τοὺς τεύθας αὐτοῦ, τοῦτο εἴρηχεν, ἀλλ ἵνα τὴν ταὐτότητα της γνώμης δηλώσῃ. Τὸ δὲ, Ἓως, οὐκ ἔστι χρόνου δηλωτικὸν, ὡς μετὰ τὸ θεῖναι ὑποπόδιον αὐτοῦ τοὺς ἐ-χθροὺς, πάλιν ἀνίστασθχι µέλλοντας, ᾿Απαγε. ᾽Αλλὰ δεῖξαι βοόλεται, ὅτι οὖκ ἀσθενήσει τὸ θεῖναι πάντας ὑποπόδιον. Τὸ Xo, Έως, τὸ μὲν ἄχρις ἐκείνου παρατίθεται, τὸ μετ ἔχεῖνο δὲ οὖκ ἀναιρε. Οὕτως ὁ ἐν ἁγίοις Τρηγόριος εἰς ΄ τῶν δεύτερον ἹἩερὶ Υἱοῦ λύγόν qnslv. ^ « Obyl πάζτες εἶσὶ 'Χειτουργικὰ πνεύ- µατα :»» ἱ Παβαθαῤῥόνει “αὐτοὺς, λέγων, Οτι ὁ -μὲν Χριστὸς, (φήσίν, Ὑξὸς ποῦ Gro) γυήσιός ἔστιν, ol δὲ ὤγμελοι,΄ ὁμόδουλοι "ἡμῖν, τὰότην' τεταγμένοι τὴν λεττουῤγίαν; τὸ ''Άθντα ΄ ἠβάτέιν" καὶ ' διακονεῖν, : ὅπως Ἀρεῖς * oP- ἄνθρῶποι ὀὐθῶμεν.; Ἠολλαχοῦ γὰρ ἄγγελοι διάκόνοι ηδνάσιν' εἰς) ἀνθρώποόυς, Robe τὴν «Μα. ρἷάν,) καὶ "ἓν ép τάφῳ 'τοῦ΄ Ευρίου, * καὶ * πρός ' τὸν Κορνήλιον, ὃν Ἀιὰ᾽ cito Ost '“περισσοτέρώς "fud προθέχειν τοῖς ᾿ἀχόυσθεῖσι, "pj ποτε παραβῥρώμεν. EL γὰρ 6 9. ἀγγέλων λαλῃθεῖς λόγος ἐγένετο βέθαιος, καὶ πᾶσα παράθασις xal παρακοὴ ἔλαθεν ἔνδικον 'μισ- θαπόδοδίαν, πᾶς ἡμεῖς ἐκφευξώμεθα τηλιχαύτης ἆμε- λγσᾶντες σωτηρίαξ ; "Huc ἀρχην' λαθουσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ : τῶν ' ἀκοοσάντων εἰς ἡμᾶς ἐθεθαιώθη, » Επεὶδῆ τοῦυν Ἀιπτά: ἔστι καὶ ἰσχνὰ «τὰ κατὰ τὴν loc dixit quod Filius impotens sit ponereipsos sub pedibus suis, sed ul identitatem voluntatis mani- festaret. 595 Quod autem ait Donec, non lempo- ris significativum est, quod ubi positi essent ini- mici scabellum pedum ipsius, rursum futurum essel ut resurgeret : nequaquam : sed ostendere vult quod non erit impotens ad ponendum omnes scabellum pedum. Siquidem ἕως sive Donec, id quidem profert quod usque ad aliquid est, at non tollit id quod post illud est. Ita ait Gregorius se- cundo libro./e Filio. «Nonne omnes sunt admini- stratorii spiritus?» Consolatur eos; dicens : Christus quidem Filius Dei naturalis est; angel? vero nobis conservi ;:hóe sorüiti ministerium; ut omnia faciant et administrent quo-nos homihes sàlvi simus. Fre- quenter enim-angeli ministri : facti süpt ad homi- nes, veluti ad Mariam et in sepulcro Demini et ad Cornelium. Hl, 1-8. Proptérea oportet nos vehementius at- tendere his quo ἀῑοία snnt nobis, nequando perfta- amus. Etenim si his qui per angelos dictus fueràl sermo fuit firmus,et omnis transgressio el inobe- dientiajustam premiitresponsationemaccepil:quo- modo nos effugiemussi tantamneglezerimus salu- tem?quo cum primum enarrari ceperit per ipsum Dominum, ab his quiaudierant in nosfirmata fuit. Quoniam igitur:tenuia sunt et exsilia que se- 7 Psal. xuiv, 7. 8 Philipp. 11, 6, 7. 9 Joan. 1, 18. 10 Joan.^xmv, 14. !! Joàn. Xvu, 5^9 Psal, cix, 1. ] 204 cundum incarnationem sumuntur, oportet nos A ἐνανθρωπησιν, vehementius attendere. Aut dicil ul'attendam legi. « Ne quando perfluamus. » Hoc est, excidamus ab honesto et a via qua ducit ad salulem. «Qui per angelos d ctus fuerat sermo. » Aut de lege loqui- tur quod per angelos data sit, sicut etiam dicit in Epistola ad Galatas : « O: dinata per angelos, » sive administrala ; aut de his quz aliis dicta sunt ab angelis : quemadmodum de Sodomitis !5, quem- admodumde planctu inlibro Judicum,quando venit angelus Domini ad Israelitas, et objurgavit eorum transgressionem !9.Oportuit,inquit,omnes has gen- tese mediotollere,vosautem federa quoque fecistis cum illis : propterea non disperdet Dominus gen- les quz dereliclie sunt. His auditis, planxerunt uno animo omnes : unde el locus Planctus dictus est. p Quod autem, ait, hujusmodi est * 590 Si «nim. qui a5 angelis predicta sunt acciderunt et effe- ctum sortita sunt, quanto magis contingent qua a Filio Dei predicta sunt : ἔθικον μµισθαποδοσίαν, id est, justam retributionem ac si dicat : Si ea con- tigerunt αυ ab angelis in Veteri Testamento dicta fuerant, omnesque transgressores punili sunt, quam habemus nos veniam cum illos punitos re- spicimus ac negligimus. « Si tantam ncglexerimus salutem. » Que non terre bona promittit sicut Vetus Testamentum, sed regnum celorum ac ado- ptionem in filios.Salutem autem dicit quz a Christo demonstrata est εἰ manifestata, hoc est, fidem in ipsum. Hanc autem dixit salutem, ostendens quie in veteri lege erant non fuisse salutaria. « Enar- rari per ipsnm Dominum. » Ostendit deinde illud dignum esse cui fides adhibeatur. Non enim alius quispiam, inquit, ad id minister fuit, quemadmo- dum Moses in veteri, sed ipse Christus. «Ab his qui audierant. »Delata ad nos ab his qui audierant, con- firmata sunt et credita. Quinam autem sunt hi qui audicrunt? Venerandi sane discipuli. Ne offenuicu- ORCUMENII TRICCUE KPISCOPI 292 δεῖ ἡμᾶς περισσοτέρως Ἠπροσέχειν, ἥπερ, φησὶν, ὡς προσείχοµεν τῷ νόμῳφ. « Μή ποτε παραῤῥοώμεν, » Τουτέστιν, ἐκπέσωμεν τοῦ καθήκον- τος, xal τῆς bmi σωτηρίαν ὁδοῦ. « Ὁ δι ἀγγέλων λαληθεὶς λόος,. » ὮἩ περὶ τοῦ νόµου, qnolv, ὅτι δι’ ἀγγέλων ἑδόθη, ὡς καὶ ἐν τῇ πρὸς Γαλάτας qnot, € Διαταγεὶς δι ἀγγέλων, » oov διακονηθείς * E περὶ τῶν ὑπ ἀγγέλων ἄλλοις λαληθέντων, ὡς ἐπὶ τῶν Σοδομιτῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ κλαυθμῶνος iv τοῖς Κριταῖς, ὅτε ἦλθεν ἄγγελυς Κυρίου πρὸς τοὺς Ἴσρα- ηλίτας καὶ ἴλεγξεν αὐτῶν τὴν παρανοµίαν, Δέον γὰρ. φησὶ, πάντας ἐφανίσαι; ὑμεις δὲ καὶ συνθήκες ἔθεσθε πρὸς αὐτούς. Διὰ τοῦτο οὐκ ἐξολοθρεύσει ὁ θεὸς τὰ ὑπολειπόμενα ἔθνη, Ταῦτα ἀκούσαντες ἔκλαυσαν ὁμοθυμαδόν. Όθεν καὶ κλαυθμὼν ὁ τόπος ἐκλήθη. "0 à λέχει τοιοῦτόν ἐστιν ' Fl Yp, φησὶ, τὰ ὑπ' ἀγγέλων λαληθέντα Ἐξέθη καὶ πέρας ἔσχε, πόσῳ μᾶλλον τὰ παρὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεού λαληθέντα ἐκθήσεται ; ἍἜνδικον ([δικαίαν) µισθαποδοσίαν. Τουτέστιν, ἁμοιδήν, Ὁ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν ^. El τὰ παρὰ ἀγγέλων λαληθέντα ἐν τῇ Παλαιᾷ ἐξέδη, καὶ οἱ ἁμαρτήσαντες πάντες ἀπέλαδον, molav ἕξο- μεν συγγνώµῃν ἡμεῖς ἐκείνους ἀπολαθόντας ὁρῶντες καὶ ἀμελοῦντες» α Τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτη- plac. » Οὐ τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς ἐπαγγελλομένης, κά- θὼς à Παλαιὰ, ἀλλὰ βασιλείαν οὐρανῶν xal υἶοθε- σίαν Σωτηρίας δὲ φησι, τῆς ἀπὸ Χριστοῦ δειχθείσης καὶ φανερωθείσης, τουτέστι, τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως, Ταύτην δὲ εἶπε σωτηρίαν, δεικνὺς τὰ iv τῇ Παλαιᾷ μὴ οὕτως ὄντα σωτήρια. « Λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυ- Ρίου. Εἶτα δείχνυσι τὸ ἀτιόπιστον αὐτῆς. Οὐ γάρ τις ἕτερος, φησὶ, διηκόνησεν αὐτῇ Χαθάιερ Μωσης τῇ Dang, ἆλλ᾽ αὐτὸς ὁ Χριστός, « '"Ymà τῶν ἆκου- σάντων. » Ἱπὸ τῶν ἀχουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐνεχθεῖσα, ἐοεθαιώθη xal ἐπιστεύθη. Τίνες δὲ οἱ ἀκούσαντες ; οἱ θεσπέσιοι δηλονότι μαθηταί. Ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσῃ, οὗ λέγει καὶ ἑαυτὸν ἀκηκοέναι παρὰ Χριστοῦ, χαίτοι ἤκουσεν, lum patiaris, non dicit seipsum qnoque audisse a Christo, cum tamen audisset. II, 4-8. Attestonte Deo signis et prodigiis simul variisque virtutibus, et Spirilussancti distributio- nibus, juxta ipsius voluntatem. Non enim angelis subjecit orbem terro futurum, de quo loquimur. Testatus est autem alicubi quidam dicens : Quid est homo quod memor es ejus, aut Filius hominis, quoniam invisis illum? Fecisti eum paululum in- feriorem angelis, gloria et hnonore coronasti eum, el constituisti eum super opera manuum tuarnm. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. In hoc enim quod ei subjecit omnia, nihil amisit illi non sub- jectum. Nunc. vero nondum videmus ;omnia illi esse subjecta. Deinde ne mentiri credantur qui a Christo au- dierunt, et alia pro aliis dicant : non inquit. Nam et ipse Deus una cum eis Lestimonium perhibet veritati per signa οἱ prodigia, variasque virtutes quas pér eos operatur. «Et spiritus sancti distri- « ἨΣυνεπιμαρτυροῦντος τοῦ Θεοῦ σηµείοις καὶ τέρασι καὶ ποιχίλαις δυναμεσι, καὶ Πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς κατὰ την αὑτοῦ θέλησιν, οὐ γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξε τὴν οἰκουμένην τὴν "μέλ- λουσαν, περ — fi λαλοῦμεν * διεµαρτύρατο δέ p 7? τις λέγων, Τί ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνήσαγ αὐτοῦ, $ rx ἀνθρώπου ὅτι ἐπισχέπτῃ αὐτόν ; Ἠλάττωσας αὐτὸν ἐραχύ τι παρ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμ ὀἑοτεφάνωσας αὐτὸν, πάντα ὑπέταξας ὑποχάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. Ἐν γὰρ τῷ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότα- τον. Nov δὲ οὕπω ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑπο- τεταγµένα. Εἶτα ὡσεὶ ψεύδονται οἱ ἀκούσαντες παρὰ Χριστοῦ, καὶ ἄλλα ἀντ ἄλλων λέγουσιν, OU φησιν * xal γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ θεὸς μαρτυρεῖ αὐτοῖς ἀλήθοιαν, διὰ ση- µείων καὶ τερατων xal ποικίλων δυνάµεων dv ἑνερ- χεῖ δι) αὐτῶν. « Καὶ Πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς, » 16 Galat. in, 19. 19 Gen. xix, 1 seqq. !5 Judic. τι, 4 seqq. 293 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 294 Καὶ διὰ χαρισµάτων καὶ ἐπιφοιτήσεως Πνεύματος A butionibus. » 597 Et per dona a« Spiritus sancti ἁγίου τὰ της τοῦ θεοῦ μαρτυρίας γένεται, λΜερισ- μοῖς δέ φησι διὰ τὸ olov καταμµερίζεσθει τὴν πνευ- pat» áp, Χατά τε tb µέτρον ἑκάστου, καὶ τὴν τῆς πίστεως ἀναλογίαν, καὶ ὅπως αὐτῷ συμφέρει, « Κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν. » Τοῦ Πχαραχκλήτου δηλο- νότι, Διαιροῦν, φησὶν, ἰδίᾳ ἑκάστρ καθὼς βούλεται. & 05 γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξε τὴν οἰχουμένην. » Τοῦτο ἀκόλουθόν ἔστι τῇ ἄνω τῶν. ἀγγέλων συγκρίσει. Έδει γὰρ τῷ μµεγίστῳ χτίσµατι τοῖς ὀγγέλοις, του- τέστ, τὸν χατὰ σάρχα Χριστὸν συγχρίνοντα, µεί- ζονα ἅτε Δεσπότην δειχνύειν. Ἀδέλλουσαν δὲ olxou- µένην qnoi, τὸν ἐσόμενον κόσμον. Περὶ οὗ, φησὶν, ὁ ἅπας λόγος ἡμῖν. Αὐτὸς γὰρ χριτὴς ὁ Χριστὸς ἐκείνης Χαθεδεῖται τῆς οἰκουμένης, Οἱ δὲ ἄγγελοι, supervenlionem fiunt illa que sunt divini teslimo- nii. Dicit autem Distributionibus, eo quod veluti distribualur spiritualis gratia, et juxta. cujusque mensuram, el juxta fldei proportionem, et veiul ipsi expediens est 16. « Juxta ipsius voluntatem :» Paracleti videlicet. Dividens, inquit, sua cuique sicut vult. « Non enim angelis subjecit orbem ter- r&. » Hocconsequens est ad comparationem ange- lorum qus superius posita est. Oportuit enim potissima creature, puta angelice, conferendo Christum secundum carnem, ostendere eum esse majorem tanquam Dominum. Futurum antem or- bem terrz dicit futurum mundum. Dequo, inquit, omnis sermo nobis e-t. Ipse euim Christus sedebit ὡς λειτουργοὶ καὶ δοῦλοι παρίστανται, « Διεμαρτύ- p Judes illius orbis terre: angeli vero tanquam servi pavo δέ πού τις λέγων. » US πρὸς εἰδότας τὰς Ώρα- ac ministri slabunt. « Testatus est autem alicubi φὰὸ διαλεγόµενος, οὐ τίθησι τῶν λέγόντων τὰ óvó- quidam dicens. « Tanquam ad eos qui Scripturas paa, € Τί ἐστιν ἄνθρωπος ; » [ΦΩΤ.] Τίνος γάριν noverant disserens, non ponit eorum nomina qui προάγει νῦν, τὸ «xl ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνήσκῃ dicunt : « Quid est nomo? » Quam ob causam αὐτοῦ»; ᾿Επειδὴ ἀντιπίπειν αὐτῷ ᾖἑδόκει πρὸς τὴν nunc cilat. Quid est homo quod memor es ejus? πρόθεσιν, (ὁ μὲν γὰρ μείζονα δεικνυει τὸν Χριστὸν Quoniam obstare suo proposito videbatur, ipse τῶν ἀγγέλων), τὸ δὲ, βραχύ τι ἠλαττῶσθαι παρ αὐ- enipi ostendit Christum angelis esse majorem, il- τούς. Διὸ τίθησιν αὐτὸ, ἵνα τὴν δοχοῦσαν ἀντίθεσιν — lud vero ait paululum angelis factum esse inferio- λόσῃ. Καὶ λύων φησὶν εἰρῆσθαι αὐτὸν ἠλαττωμένον, rem. Ponit itaque hoc, ut eam quae videlur, solvat διὰ τὸ πάθηµα τοῦ θχνάτου. « Εἴδομεν γὰρ αὐτὸν, Objeclionem : et solvens ait dictum esse faclum καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος, » Συγχωρεῖ δὲ τέως inferiorem propter mortis passionem. « Vidimus καὶ τὸ ῥητὸν εἱρῆησθαι ἐπὶ τοῦ Δεσπότο, ἐπειδὴ namque eum et non habebat speciem neque deco- ἐχρησίμευεν αὐτῷ καὶ εἷς τὸ ἐκείνυς παραµυθή- rem 17. » [ntcrim autem concedit etiam id dictum σααθαι, τὸ Πάντα ὑπέταξας ὑποχάτω τῶν ποδῶν fuisse de Domino, quoniam sibi quoque serviebat, αὐτοῦν 4 "Oct μιμνήσκῃ αὐτοῦ. » [ΘΕΟΛΩΡ.] οὐ vxo C ut illos consolaretur, quod dicitur : Omnia sub- µόνον εἷς τὸ slvat παρήγαχγες, καὶ τὸ εὖ εἶναι δεδώ- Jecisti sub pedibus ejus.—« Quod memor es ejus.» pnozt, καὶ μεμνημµένος διατελεῖς, καὶ κακῶς διακε- Neque enim tribuisti tantum ut esset, sed dedisti µενον ἐπισκέπτῃ. « ᾿Ἠλάττωσας αὗτόν. r Ἐνταῦθα quoque ut bene essel, el continue memor ejus τῆς μετὰ τὴν παράθασιν Ἐμνημόνευσεν ἀποφάνσεως. perseveras et malis affectum consideras. « Minui- Tp θνητῷ γὰρ, τῶν ἀγγέλων ἠλάττωτεχι. Ταῦτα Sti eum. » Hicsententiz meminit quia post trans- ἁρμόζει μὲν xal εἷς τὴν Χοινὴν ἀνθρωπότητα, µά- gressionem lata est ; mortalitate enim imminutus λιστα δὲ εἷς τὸν κατὰ σάρκα Χριστόν, « Νῦν δὲ οὕπω — estabangelis.Hxc quidem aptat etiam ad commu- ὄρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγμένα. » ᾿Ἐπειδὴ nem humanitatem, maximeautem ad Christuujjua ta dip εἶπεν * Οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον, οὗτοι δὸ carnem. « Nunc vero noftdum videmus omnia illi καχῶς Έπασχον καὶ ἁρπάζοντο παρὰ τῶν Ἰουδαίων τῶν — esse subjecta. » Quoniam enim dixit : Nihil omisit ἐμμεινάντων τῇ ἀπιστίᾳ, ἵνα μὴ ἀμφιθάλωσι πρὸς τὰ — illi non subjectum, hi aulem malis afficiebantur εἰρημένα, φησί * M, θορυθεῖσθε. Οὕπω γὰρ πάντα αὐτῷ οἱ rapiebantur eorum bonaaJudais, qui in incredu- ὑποτέτακται, οὕπω τὸ χήρυγµα κατέσπαρται, οὕπω litate permanserant : ne cirea ea qus dicta sunt ἐκράτησεν ὁ βασιλεὺς καθαρῶς, p heesitarent, ait : 596 Ne turbemini : nondum enim omniailli subjectasunt, nondum predicatiodispersa est, nondum rex :anifeste accepit imperium. KEOAA, 5’. « "Ou ἐσαρχώθη xxck διάθειν χαὶ συµπάθειαν xa Qiademsa, ik Qe SDMae ἐπὶ cumpla νθρώπων κ θανάτου, διὰ τῆς πρὺς αὐτὸν οἰκειώσεως" 3» ' Ue om « Τὸν δὲ βραχύ τι παρ ἀγγέλους ἠλαττωμένον, βλέπομεν ᾿Ιησοῦν διὰ τὸ πάθηµα τοῦ θανάτου, Sog καὶ τιμῇῃ ἑστεφανωμένον ὅπως χάριτι θεοῦ ὑπὲρ παντὸς εύσηται θανάτου, Έπρεπε γὰρ αὐτῷ δι ὃν τὰ πόντα, καὶ δι οὗ τὰ πάντα, πολ- 15 | Cor. xit, seqq. 17 Isa. Lir, 3. CAPUT III. Quod carnem ussumpserit juxta disposiltonem et condolentium ac [amiliaritatem quam erga nos habuit, ut hominem a morte per familiaritatem ad ipsum liberaret. 11,9, 10. Eumveroqui paululum diminutus fuc- rat infra ungelos, cernsmus Jesum propter crucia- tum mortis gloria et honore coronatum : ul per gratium Dei pro universo orbe gustaret mortem. Decebat enim eum propter quem sunt omnia, et 29b OÉCUMENTI ΠΕΙ BPISCOBI 296 per quem:sunt omaia, ul multis filiis in gloriam a λούς υἱοὺς slc δόξαν ἄγαγόντα, τὸν ἀρχηγὸν adduotis, auctorem salutis illorem.per ajfliclicnes τῆς σωτηρίας αὐτῶν, δὰ παθηµάτων — xtÀti- ὠωσαι, » perfectum redderet. . Paululum, ob id dicit quod tribus diebus fuerit — Bapo δὲ φησι, διὰ τὸ, τρεῖς ἡμέρας iv τῷ ἆδη, apud inferos. « Prepler eruciatum mortis, » Di- Ὑενέσθαι, « Διὰ τὸ πάθηµα τοῦ θανάτου. » Πάθημα cendo.: Crueiatum mortis, veram manifestavil θανάτου εἰπὼν, τὸν ἀληθη ἑνέφηνε θάνατον. « Δόξα mertem. « Gloria.et honorecoronatum. » Gloriam καὶ τιμῆ ἐστεφανωμένον, » Δόξαν καὶ τιμὴν, τὸν et honorem vooat crucem. Neque enim 4antum σταυρὸν καλει. Οὐ γὰρ οὕτως ἄξιον τοῦ Θεοῦ xal Deo dignum erat tamque gloriosum fecisse coelmm ὑπερένδοξον τὸ ποιῆσαι οὐρανὸν καὶ γην xal ἄκθρω- el terram ac-hominem supernasque virtutes, sicut πον καὶ τὰς ἄνω δυνάµει ὡς τὸ καταξιῶσαι δι” quod propter nos dignatus fuerit erucifigi. Hoc Ἁμᾶς σταυρωθῆναι. Τοῦτο δὲ φησι καὶ αὐτοὺς mapa- autem dicit etiam ipsos: consolans, ac si diceret : µμυθούµενος, El γὰρ ταυτα δι’ ὑμᾶς 6 Ἀριστὺς ὑπέ- Si Christus illa propter vos sustinuil, quid mirum si μείνε, τί μέγα εἰ xal ὑμεις δι αὐτὸν ὑπομένετε et vos; propter ipsum afflictiones sustineatis? « Ut πειρασμούς; « Όπως χάριτι θεοῦ. » χάρις γὰρ τῆς per gratiam Dei. » Fuit namque sancte Trinitatis ἁγίας Τριάδος, τὸ παθεῖν τὸν Υἱόν, Οὐ γὰρ κατὰ gratia quod pateretur Filius. Neque enim ex debilo B ὀφειλὴν ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν ἔδωκεν, 5j ὁ Υἱὸς χατε- dedit Pater Filium, aut Fiiius suseepit, aut Spiritus δέξατο, 7 τὸ Πνεῦμα συνέργησεν εἰς τὸν Σταυρὺν, sanctus cooperatus est ad passionem, sed ommia ἀλλὰ πάντα χάριτι Ὑέγονε. Καλῶς δὲ τὸ, Γεύσηται. gratiose [Αοία. sunt. Recte autem ait: Gustaret. Οὐ γὰρ ἑνέμεινε τῷ θανάτῳ, ἀλλὰ µάνον αὐτοῦ τρό- Neque enim in morte permansit, sed ipsam. tantum — zov τινὰ ἀπεγεύσατο, --- [0ΙΚΟΥΜΕΝΙΟΥΊ. ᾿Ἱστέον quodammodo deguslavil. — Sciendum vero quod δὲ ὅτι οἱ Νεστοριανοὶ παραποιοῦσι τὴν Τραφὴν, καὶ Nestoriani adullerant Scripturam . et ita legunt : οὕτως ἀναγινώσχουσιν, ὅπως pic Θεοῦ ὑπὲρ παν- ul χωρὶς Θεοῦ, idest, sine Deo pro 399 universo hc γεύσηται θχνάτου, τοῦτο Χατασκευάζοντες, ὅτι orbe,gusiaret morlem, hoc est, astruentes quod ῥἐνοίκησιν ἔσχεν 6 Χριστὸς, φασὶ, τοῦ "Θεοῦ Λόγου xal inhabitationem habuit Christus Verbi Dei; et non οὐχ ἕνωσιν, ὅτι σταυρουµένῳ αὐοῷ οὐ συνην ἡ θεύ- unionem, quia non erat una cum eo qui crucifige- της. Εἴρηται γὰρ; «acl, Χωρὶς Θεοῦ Ἱεύσηται θα- batur divinitas. Siquidem dictum est, inquiuM, νάτο. 'AJÀ' ὅρα πῶς ὀρθόδοξός τις ἀπεχρίθη. Sine Deo. gustaret mortem. Sed vide quo modo llpéxev μὲν, χάριτι θεοῦ χεῖται. Πλὴν εἰ καὶ καθ quidam orthodoxus responderit..Primum quidem ὑμᾶς χωρὶς Θεοῦ, εἴρητχι, οὕτως δεκτέον αὐτό. positum: est, χάριτι θεοῦ, hoc est, gratia vel per gra. c ὅτι χωρὶς τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ πάντων τῶν ἄλλων ἀπέ- tiam Dei : attamen etiam si ut vos. vultis diolum ΄θανεν ὁ Χρισεός. Καὶ yàp οὐ µόνον ὑπὶρ ἀνθρώπων, $il χωρὶς Θεοῦ, id esl, sine Deo, ita hoc accipien- ἀλλὰ xal ὑπὶρ τὼν ἄνω δυνάµεων «ἀπέθανεν, ἵνα dum est quod sine Deo aut excepto Deo pro omni- λύσῃ τὸ µεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ καὶ ἑνώσῃ τὰ κάτω bus aliis mortuus sit Christus. Etenim non pro τοῖς ἄνω, Τούτῳ ὅμοιον τὸ ἀλλαχοῦ εἰρημένον, ' Όταν solis bominibus, sed et pro supernis virtutibus δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέταχται, δηλονότι ἐκτὸς τοῦ mortuus est, ut interetitium maceris dirueret,:ac ὑποτάξαντος αὐχῷ τὰ πάντα. uniret inferiora supernis. 18 Huic et simile quod alibi dictum est, atqui cum dicat quod omnia sub- jeeta sunt, palam est excipiendum eum qui subjecit ipsi omnia 19, «Pro universo orbe gustaret morlem » Quanquam enim non omnes salvi faeti sint ob suam increduli- tatem : ipse tamen quod suum erat ad omnes et pro omnibus fecit. «Decebat enim eum.» Decebat, inquit, Deum.et Patrem propter quem sunt omnia, € Ymip παντὸς Yejonvai θανάτου, ο El γὰρ καὶ ph πάντες ἐσώθησαν διὰ τὴν οἰχείαν ἀπιστίαν, αὐτὸς μέν τοι τὸ οἰκεῖον . ἐπὶ πάντας xal ὑπὲρ πάν- τας ἐποίησεν. ε Έπρεπε γὰρ αὐτῷ. » ΄Ἔπρεπε γὰρ, φηαὶ, τῷ .Θεῷ καὶ Πατρὶ, δι’ ὃν τὰ πάντα, αὐτὸς ipse vero omnium est principium. « Et per quent pi “πάντων αἴτιος.. » Καὶ δι οὗ τὰ πάντα. » El Ἱὰρ sunt omnia. » Nam sietiam per ipsum sunt omnia, : καὶ ὃν οὗ τὰ πάντα, ὁ Πατήρ ἔστιν ὁ τὰ πάντα δη- Pater est qui omnia creavil, qui Creatorem genuit. « Et per quem sunt omnia. » Per quem, de Patre positum est. « Multis filiis. » Filius hoe loco vocat homines. Eum, inquit, qui homiues in gloriamUni- geniti per donum adoptionis introduxuisset, decebat ut auctorem salutis horum filiorum, hoc est, Chri- stum, per afffictiones perfcctum redderet, hoc est, per crucem perfectum demonstraret ac gloriosum. Dictum est autem : Perfectum, tanquain ad nos loquendo, qui ipsum perfecte bonum ac humanum depaehendimus per crucem, cum ipsc semper om- nino perfeciusesset, semperque maxime gloriosus. 18 Ephes. 11, 14, 19 4 Cor. xv, 98. µιουργήσας, ὁ τὸν Δημιουργὸν γεγεννηχώς, « Καὶ ὃι᾽ οὗ τὰ πάντα, » Τὸ δι οὗ, ἐπὶ τοῦ Πατρὸς χείµενον. « Πολλοὺς υἱοὸς » ἐνταῦθα .τοὺς ἀνθρώπους καλετ. Τὸν εἰσαγαγόντα, φησὶν, bv τῇ. τοῦ Μονογενοῦς Odin τοὺς ἀνθρώπους τῇ τὴς ὑϊοθεαίας δωρεᾷ, τὸν ἄρχη- Ὑὸν της σωτηρίας τούτων τῶν υἱῶν, τουτέστι, τὸν ριστὸν, διὰ παθηµάτων τελειῶσαι, oiov διὰ τοῦ σταυροῦ τέλειον ἀποδεῖξαι xal ἔνδοξον. Τὸ δὲ τέλειον ὡς πρὸς ἡμᾶς εἴρήται τοὺς τελείως αὐτὸν χατειλη- φότας ἀγαθὸν καὶ φιλάνθρωπον διὰ τοῦ σταυρού, ἐπεὶ ἀεὶ αὐτὸς παντέλειος ἦν, καὶ ἀεὶ ὑπερένδοξος. "Opa δὲ τὴν διαφορὰν τῶν υἱῶν. Ὁ μὲν γὰρ Ὑνήσιος 991 COMMENT. IN EKPIST. AD HEBR. 298 μεις δὲ θετοι. Ὁ μὲν σώζει, ἡμεῖς δὲ σωζόμεθᾳ. A Vide autem filiorum diversitatem : ipse enim na- « Διὰ παθηµάτων τελειῶσαι. » Τουτέστι, τὸ Ἑλλεῖπον αὐτῷ ἀναπληρῶσχι. Τί δὲ Ἐνέλειπε τῷ Χριστῷ καθὸ νοεῖται ἄνθρωπος ; τὸ ἀθάνατον δηλαδὴ, ἵνα τὸ κατ εἰκόνα ἔχτ ἀνελλιπῶς. ᾿Ανεπλήρωσεν οὖν αὐτῷ τὸ λεῖπον ὁ Πατὴρ δίρ τῆς ἀἁναστάσεως. Διὰ μέσου δὲ αὐτοῦ, πάντας ἀνθρώπους ἀναπληρῶν, καθὼς καὶ ἀλλαχοῦ φησιν ὁ αὐτὸς )Απόστόλος * Kal τελειωθεὶς, έγονε τοῖς εἷς αὐτὸν ἑλπίζουσι πρόξενος σωτηρίας ἀκαταλύτου. Οὕτως ὁ iv ἁγίοις Κύριλλος καὶ Σευῆρος ἐν τῷ ρᾷδ᾽ κεφαλαίῳ τοῦ Φιλήλήθους. « 'O τε γὰρ ἁγιάζων xal οἱ ἁγιαζόμενοι ᾗ ἐξ ἓνὸς turalis est, nos autem adoptati : ipse salvat, nos autem salvamur. « Per afflictiones perfectum redderet. » Hoc est, quod deerat expleret. Quid autem Christo deerat quatenus homo intelligitur? [mmortalitas videlicet, ut imaginem haberel cui nihil deesset. Complevit itaque Pater quod deerat per resurrectionem.Per medium vero ipsius omnes explevit homines, 550 quemadmodum etiam alibi dicit ipse Apostolus : Porro perfectus redditus omnibus qui sibi obedierunt fuit causa salutis in- dissolubilis. Ita. sentit divus Cyrillus ac Severus centesimo sexagesimo quarto capite Φιλαλήθους, 11-15. Qundoquidem el qui sanctificat εί qui πάντες. AU ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς p Sanctificantur ex uno sunt omnes. Quam οὐ cau- αὐτοὺς xaÀetw, λέγων * ᾽Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς αδελφοῖς µου, ἓν µέσῳψ Ἐκκλησίας ὑμνή- cw σε. Καὶ πάλιν» ᾿Εγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ αὐτῷ. Καὶ πάλιν» Ἰδουο ἐγὼ καὶ τὰ παιδία d pot ἔδωχεν ὁ θεὸς, Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία xtxo;- νώνηχε σαρκὸς xal αἵματος, xal αὐτὸς παρχ- πλησίως µετέσχε τῶν αὐιῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου, χταργήστ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τουτέστι͵ τὸν διάδολον, καὶ ἁπαλλάξτ τούτους ὅσοι φόθψ θανάτου διὰ παντὺς τοῦ Cv» ἔνοχοι ἦσαν δουλείας. » α O ἁγιάζων, ν τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, « xal οἱ ἁγιαζόμενοι, ὃ τουτέστιν οἱ ἄνθρωποι, ἐξ ἑνός ἔσμεν τοῦ θεοῦ χαὶ Πάτρὸς. ᾽Αλλ’ ὁ μὲν Χριστὺς ὡς Yi καὶ γνήσιον γέννημα καὶ Ex τῆς οὐσίας τοῦ Πχτρὺς, ἥμεις δὲ ὡς κτίσμα xal υἱοθεσίας χάριτι Ἀξιωμένοι, « ᾿Αδελφοὺς αὐτοὺς χκαλεῖν. » [PoT.] "Ap γὰρ τὴν σάρκα ἑαυτῷ ἥνωσε, xal τὴν ἀδελφότητα ἐνεδύ- σατο. Εἰπὼν, Οὐκ ἐπαισχύνεται, ἔδειξε τὸ διαφορον. O2 γὰρ κατὰ φύσιν ἀθελφὸς καΐτι ὢν ἀληθῶς ἄνθρωπος, ἀλλὰ κατὰ φιλανθρωπίαν, ἐπειδὴ icu xxi ἆληθῶς θεός, a Ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ) αὐτῷ. » ᾿Επειδὴ ἄνω εἴπεν αὐτὸν ἀδελφὸν xal κάτω πατέρα. iv µέσῳ ἐσήμανεν ὅτι ταῦτα μὲν φιλαν- θρωπίας ὀνόματα xal χάριτος τῆς αὐτοῦ, cf δὲ φύσει καὶ ἀληθῶς θεός bow, φησί. Τίς γὰρ πέποι- θευ ἐπὶ ἑτέρῳ τινὶ͵ el μὴ ἐπὶ µόνῳ θεῷ: ὡσεὶ ἔλεγε * Mà, ἀκούοντες αὑτὸν ἀἁδελφὸν καὶ πατέρα, νοµίσητε ἕνα εἶναι τῶν πολλῶν * θεός ἐστι, φησὶν, ἐφ ὃν γὲ. γραπται πεποιθέναι χρεών, « Ιδού ὀγὼ xal τὰ παι- Ga. » Ἡατέρα τὸν Χριστὸν ἐποίησεν ἡμῶν- Τὸ δὲ, ΄Έδωκε, διὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Όμοιον τοῦ. « Αἴτη- σαι παρ ἐμοῦ, xxl δώσω σοι ἔθνη τὴν xAnpovoplav σου, » — « Επεὶ οὖν, φησὶ, τὰ παιδία, » τουτέστιν͵ οἱ ἄνθρωποι, « χεχοινωνήκασι σαρχὸς καὶ αἵμαεος, πα- ῥαπλησίως, » τουτέστιν͵, ὁμοίως ἐξ ἀληθείας οὐ κατὰ φαντασίαν τινὰ, ὥς τινες αἱρετικοὶ λέγουσι, καὶ αὐτὸς σαρχκὸς καὶ αἵματος μέτοχος Ἰέγονεν, ἵνα καὶ Lv τούτῳ δείζῃ τὸ φιλόπχις εἶναι "αλλως, [ΚΥΡΙΑ.] Ἡμετς οἱ Év τεχνοις ἠριθμη- Mévot, Θεοῦ χοκοινωνήχαµεν αἵματος καὶ σαρκὸς, 19, Psal. rj, 8. PaTROL. GR. CXIX. sam non erubescit (rutres sllos vocare, dicens : An- nuntiabo nomen tuum fralribus meis. iu medio Ecclesia lundabo te. Et rursum : Ego ero fidens in illo. EL iterum : Ecce ego et filii quos dedit mihi Deus.Qandoquidem igitur filis commercium habent cum carne et sanguine, el ipse pariformi- ter particeps factus est eorumdem,ul per mortem aboleret eum qui mortis robur habebat, hoc est, diabolum : et liberos redderel eos, quicunque meiu mortis per omnem vilam obnoxii erant ser- vituli. « Qui sanclificat, » hoc est, Christus, « et qui sancüificatur, » id est, homines, ex uno sumus Deo et Patre.Sed Christus quidem,ut Filius et na- turalis progenies el ex subtantia Patris, nosautem ut crealura el qui graliam adoptionis accepimus. — «Fratres illos vocare. » Simul enim carnem sibiipsi univil, el fraternitatem induit. Dicens: Non erubescit, osteudit diversitatem et excellen- tiam.Siquidein juxta naturam frater non erat, licet vere hoino esset : se ex benignitate, quandoquidem eliam vere Deus erat. Ego ero fidens in illo. » Quoniam superius dixit illum [fratrem etl interius patrem, in medio significavit quod hac quidem benignilaus nomina sunt et grausx ipsius, nalura aulem el veritale Deus est, inquit. Quis enin in al o quoquam (idit nisi in solo Deo ? Ac si diceret : Ne audientes ipsum esse fratrem ac patrem exisli- melis unuin queimpiam esse e vulgo, Deus est, in- qui, in quem scriptum est oportere fidere. « Ecce ego οἱ filii. » Patrem nostruin fecit Christum. Ait autem: Dedit, propter humanitatem, veluti est il- lud : « Post .laa me et dabo tibi gentes haredita- tem tuam 19", » 551 « Quando quidein igitur filii,» hoc est ho:nines,« cominercium habent cum carne εἰ sanguine ; pariformiler, » hoc est, similiter et vere, non juxta phantasiam aliquam,ut quidam dicunt haretici, el ipse carnis et sanguinis parti- ceps factus est : utin hoc quoque demonstraret quem erga filios haberet amorem. Alio modo. Nos qui inter filios Dei numerati sumus, commercium habemus sanguinis et car- 10 209 ORGUMENII TRIGCAE EPISCOPI 300 nis: hoc est, in sanguine sumus et carne, et in A τουτέστιν, iv αἷματί ἔσμεν καὶ σαρχὶ, καὶ iv φθαρ- corruplibilibus terrenisque corporibus. Hanc ob causam unigenitum Dei Verbum, cum juxta natu- ram vita essel, particeps factus est horum: nec id secundum alium modum, sed pariformiter nobis- cum. « Ut per mortem. » Deinde etiam incarna- tionis causam dicit, ut aboleretur, inquit,diabolus qui mortis robur habebat, aboleretur autem per mortem.Tanquam diceret : O Dei sapientiam! Per mortem habvit diabolus robur,per mortem abole- bitur.Nam his armis adversus eum usus est Chris- tus, quibus ipse potens fuit. Quomodo autem dominatur morti? Quia dominium habens in pec- catum ex quo procedit mors, etiam dominatur morti, cum robur mortis sit peccatum. Qui igitur peccatum habet, ipsiusque inventor est, robur habet mortis. Diximus enim peccatum robur esse mortis, ut sit isle sensus : Per propriam mortem abolevit diabolum habentem subjectum sibi pec- catum, quod est fortiindo ac robur mortis : nisi enim loc expugnasset hominem,mors nequaquam intrasset in mundum, — « Quicunque metu mor- tis. » Priusquam, inquit, aboleretur mors, per totam vitam homines obnoxi erant ac subjecti timori servitutis : timebant enim mortem quae nondum abolita erat : et nihil secularium volup- tatum delectare poterat cordatos, idque timore mortis,in modum crudelis ac sevi domini instante semper ac exterrente eos qui erant in terra.«Ob- noxii erant servituti. » Timebant homines mor- τοῖς καὶ γηΐνοις σώμασι. Ταύτης Évexx τῆς αἰτίας ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρ- γων µετέσχε τῶν αὐτῶν, καὶ οὗ καθ ἕτερον τρόπον, ἀλλὰ παραπλησίως ἡμῖν, « Ίνα διὰ τοῦ θανάτου. ) Εἶτα καὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέχει τὴν αἰτίαν. "Iva, φησὶ, χαταργηθῇ ὁ τὸ κράτος ἔχων τοῦ θανάτου διά- θολος * καταργηθῇ δὲ διὰ τοῦ θανάτου, ὡς εἰ εἶπεν * 2v σοφίας θεοῦ ! Διὰ τοῦ θανάτου ἔσχε τό κράτος ὁ διάβολος, διὰ τοῦ θανάτου καταλυθήσεται. "Ub γὰρ ἴσχυσεν ὅπλῳ, τούτῳ κατ) αὐσοῦ ὁ Χριστὸς ἐχρήσατο. Πῶς δὲ ἄρχει τοῦ θανάτου ; "Ότι τῆς ἁμαρτίας ἄρ- χων ἐξ f ὁ θάνατος, xxl τοῦ θανάτου ἄρχει, ὤγουν κράτος θανάτου ἡ ἁμαριία. ΄Ἔχων οὖν τὴν ἁμαρτίαν καὶ εὐρετὴς αὐτῆς ὑπάρχων, τὸ κράτος ἔχει τοῦ B θᾳνάτου, (εἴπομεν γὰρ τὴν ἁμαρτίαν εἶναι τὸ κρά- τος τοῦ θανάτου.) ἵνα οὕτως sin Διὰ τοῦ οἰχείου θανάτου κατήργησε τὴν ἁμαρτίαν ὑποχείριον ἔχοντα τὸν διάδολον, Tc ΕἙστὶν ἰσχὺς «κρατὸς τοὺ θανά- το. El γὰρ μὴ αὕτη κατίσχυσε τοῦ ἀνθρώπου' οὐκ ἂν ὁ θάνατος εἰσηλθεν εἷς τὸν κόσμον. — « "Ὅσοι φόθψ θανάτου. » [Φωτ.] Πρὶν. φησὶ, καταργηθῃ ὁ θάνα- τος, Ot ὅλου τοῦ ζν οἱ ἄνθρωποι ἄνοχοι ἦσαν, καὶ ὑπέχειντο φόθῳ δουλείας. Εδεδοικεσαν γὰρ τὸν οὕπω καταργηθέντα θάνατον. Καὶ οὐδὲν, φησὶ, τοὺς ἆἁρ- τίφρονας ἴσχυς τέρψαι τῶν τοῦ βίου τερπνῶν, τοῦ διὰ τὸν θάνατον φόδου, δίκην ὠμοῦ καὶ ἀπηνοῦς δεσπότου, ἐφιστάμενου καὶ ἀκφοθοῦντος τοὺς ἐπὶ γῆς. « ᾿ Ένοχοι σαν δουλείας. » ᾿Εδεδοίχεσαν oi ἄν- θρωποι τὸν θάνατον, ὡς ἔνοχοι ὄντες τῆς τούτου tem,ut qui obnoxii erant servituti ipsius. Servitus C δουλείας, Δουλεία δὲ τοῦ θανάτου τὸ ἐνέχεσθαι autem mortis est, detineri ac subjectum esse pec- καὶ ὑποχεῖσθαι «cp ἁμαρτίᾳ, Ἰσχὺς γΦ καὶ χέν- calo. Fortitudo enim et aculeus mortis est pecca- *pov τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία. ᾿Επεὶ οὖν ὁ Χρι- tum.Cum enim Christus sua morte abolevit eum στος διὰ θανάτου, Κατήργησε τὸν τὸ κράτος ἔχον- qui mortis robur habeba't, hoc est, diabolum, in- — *z τοῦ θανάτου, τουτέστι, τὸν διάθολον, τόν εὐρετὴι ventorem ac auctorem peccati, merito imbecille καὶ ἀρχηγὸν τῆς ἁμαρτίας, εἰκότως ἀσθενὴς Ὑίνεταν efficitur peccatum : 959 merito liberati sumus a. ^ ἁμαρτία ΄ εἰκότως ἁἀπηλλάγημεν τῆς xarà τὴν sevitute que erat ex invalescentia ipsius: merito ἐπικράτειαν αὐτῆς δουλείας εἰκότως ἠλευθερώμεθα liberi effecti sumus a timore qui ex morte proce- τοῦ κατὰ τὸν θάνατον φόδου. Καὶ ἔστι τοῦτο xal iv debat. Atque id in ipsis quoque operibus contingit αὐτοῖς τοῖς ἔργοις σαφῶς κατιδεῖν. Οἱ γὰρ πρὶν ὡς perspicere. Nam qui antea tanquam maximum el µέγιστον xaxbv καὶ ἀνυπέρθλητον «φοθούμενοί τε inevitabile malum timebant ac devitabant mortem, — «at ἀποτρεπόμενοι τὸν θάνατον, νῦν ὡς βελτίονος ad ipsam nunc gaudentes accedunt, tanquam ad Bou μεταθολὸν καὶ mpoolutov, χαίροντες πρὸς αὐτὸν melioris vite mutationem el exordium, quando Χχωροῦσιν, ὅταν ὑπὲρ Χριστοῦ xal τῶν αὐτοῦ νόμων pro Christo ipsiusque legibus a persecutoribus, παρὰ τῶν διωκόρτων ἐπάγηται. Ἆρα οὐ περιφανῶς inducitur. Λη non ergo manifeste liberavit nos ἀπήλλαξεν ἡμᾶς ὁ Σωτήρ τοῦ κατὰ τὸν θάνατον φόθου, Salvator a timore mortis ac servitute qua inde xxi τῆς ἔκετθεν δουλείας ; procedebat? [I. 46-18. Non enim videlicet angelos apprehen- « O5 γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμθάνεται, ἀλλά dit,sed semen Abrahae apprehendit. Unde debuit σπέρματος ᾿Αθραὰμ ἀἐπιλαμθάνεται, Ο0θεν ὤὦφει- per omnia frutribus similis reddi, ul misericors λε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἑλεήμων essel fidelis pontifex in. his que ad Deum forent γὙένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν θεὺν, εἰς agenda, ad expiandum peccata populi. Nam ex τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ. Ἐν ᾧ γὰρ hoc quod ipsi contigit tentatum esse, potest εἰ tis πέπονθεν αὐτὸς πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομένοις quí tentantur succurrere. βοηθῆσαι. « « Sed semen Abrahe apprehendit. » Cum ait : « ᾽Αλλλὰ σπέρµατος ᾿Αθραὰμ ἐπιλαμθάνεται. » Τὸ Apprehendit, significat quod ncs quidem homines ᾿Επιλαμθάνεται δηλοῖ, ὅτι ἡμεῖς μὲν αὐτὸν ἐφεύγομεν ipsum fugiebamus, Christus vero persequebalur, οἱ ἄνθρωποι, ὁ δὲ Χριστὺς ἐδίωκε, xal διώκων ἔφθα- et persequendo attigit, ac altingens apprehendit, σε καὶ φθάσας ἐπελάθετο,. Οὐκ ἀγγέλων φύσεως 804 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 309 ἑδράξατο οὐδὲ ἀνέλαθεν, ἀλλ᾽ ἀνθρωπίνης. Εἶτα xat A Non angelicam naturam apprehendit aut assump- Εξ 'Ioóa τὸ κατὰ σάρχα ὁ Χριστὸς σημᾶναι βουλόμε- voc, φησὶ, Σπέρµατος ᾿Αθραάμ., «' Όθεν ὤφειλε,ν Ἐπει- δὴ ὅλως ἐπιλαθέσθαι ἠξίωσε, τούτου λοιπὸν κατὰ τὸ ἀκόλουθον, ὤφειλε κατὰ πάντα ὁμοιοωθῆναι τοῖς ἀνθρώ- ποις. Καὶ γὰρ ἐγεννήθη, xai ηὐξήθη, ἔφαχεν, ἔπιεν, ὕπνωσεν, ἀπέθανεν, ἀνέστη. « Ίνα ἐλεήμων γένηται.» Ταῦτα δὲ πάντα, φησὶν, ᾠκονόμησε κατ ἄλλο μὲν οὐδὲν, fj ἵνα ἐλεήσῃ τοὺς Ert γης, καὶ ἀνελκύσῃ ἐκ τοῦ πτώματος. € Καὶ πιστὸς ἀρχιερεύς. » Πιστὸς, ἀληθὴς. ᾿Ίδιον γὰρ τοῦ ὄντως xal ἀληθῶς ἀρχιε- ῥέως τοὺς ὦν ἐστιν ἀρχιερὺς, ἁπιαλλάξαι τῶν ἁμαρτιῶν. Ίνα οὖν προσενέγχτ θυσίαν δυναµένην ἡμᾶς καθχρίσαι͵, γέγονεν ἄνθρωπος xal ἑαυτὸν προσ- Β ήνεγχεν. Εἶτα ἐπάγει πῶς Ὑγέγονε, καὶ διατί πι- στὸς ἀρχιερεύς. Εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι, φησὶ, τὰς ἆμαρ- τίας τοῦ λαοῦ. X τοῦτο γὰρ γέγονεν, εἷς τὸ ἐξιλεώ σασθαι ἡμᾶς καὶ χαθχρίσαι τῶν ἁμαρτιῶν ἡμων. « Τὰ πρὸς τόν θεὸν. » Τῶν πρὸς θεὸν, xal εἷς θΘεὸν ἀν- ηκόντων πραγμάτων. Ἐν τούτοις γὰρ γέγονεν ἡμῶν ἀρχιερεὺς, οὐκ ἐν τῷ σωματικὰς δεκάτας καὶ ἆπαρ- χὰς ἀπαιτῆσαι, ἀλλ εἶδεν ἡμᾶς ἐκπεπολεμωμένους πρὸς τὸν θεὸν xal ἀπεῤῥιμμένους, xal ἐλεῆσας ἡμᾶς, ἑαυτὸν ἡμῖν ἔδωχεν ἀρχιερέα, « Ἐν ᾧ γὰρ πέπονθε, αὐτὸς πειρασθεὶς. » Ταπεινὸν τὸ εἱἰρημένον, καὶ οὐκ ἔξω τῶν τῆς κενώσεως µέτρων, Έπειτα xal διὰ τὸ νηπιῶδες τῶν ἀκουόντων εἴρηται, Τί γὰρ φησιν; Ἐν d γὰρ πέπονθὀν, τουτέσιν, ἐπειδὴ πέπονθεν αὐτὸς slc οἴκεῖον σῶμα πειρασθεὶς, προ- sit, sed humanam.Deinde etiam significare volens Christum ex Juda assumpsisse quod secundum carnem habebat, ait : Semen Abrahe. « Unde debuit. « Quandoquidem omnino dignatus est ap- prehendere,reliquum ad hoc erat et ex consequen- ti, quod debuit ger omnia similis reddi hominibus. Etenim natus est, sumpsit augmentum, comedit, bibit, dormivit, uiortuus est ac resurrexit. « Ut misericors esset. » H«c autem omnia, inquit, ad nihil sliud ita disposuit, quam ut eorum qui in lerra sunt misereretur et de lapsu erigeret. « Et fidelis pontifex. » Fidelis, verax. Proprium enim est ejus qui certo ac vere pontifex est, liberare a peccatis illos quorum est pontifex. Ut igitur hos- tiam offerat quz? nos purificare valeat, factus est homo ac seipsum obtulit. Deinde subdit quomodo et quamobrem factus sit fidelis pontifex : ad expiandum, inquit, peccata populi. Quare enim faclus est ? Ad expiandum nos et purificandum a peccatis nostris. «[n hisquz ad Deum forent.» In rebus quae ad ,Deum spectarent 888 Nam in his factus est pontifex noster : non ut corporales decimas ac primitias exigeret, sed noverat nos inimicos effectos esse et abjectos apud Deum, ac misertus nostri seipsum nobis dedit pontificem. « Nam ex; hoc quod ipsi contigit tentatum esse. » Abjectum est quod dicitur, nec tamen excedit modum exinanitionis.Deinde etiam proptereorum θυµότερον βοηθήσει τοῖς πειραζοµένος. Ὡς εἰσ qui audiunt infantiam, dictum est.Quid enim ait? εἶπεν ᾽ Πείρᾳ μαθὼν τί ἔστι τὸ πειρασμοῖς me- ριπεσεῖν, 'οὐχ ὡς Θεὸς µόνον, ἀλλὰ xal ὡς ἄνθρω- πος πείρᾷ μαθὼν τὸ πάθος (δύναται, τουτέστι, προ- θυμότερον ὀρέξει χεῖρα τοῖς πειραζοµένοις. --- Ἡ, [PoT.] Δύναται τοῖς πειραζομὲένοις βοηθῆσαι, οὕτως ἐχληπτέον. Ἐπειδὴ γὰρ, φησὶν ἀναμαρτήτῳ σώματι τῷ Δεσποτικῷ ἐπεπήδησεν ὁ Πονηρὸς, καὶ πειρα- σμοῖς περιθαλεῖν ἐπειράθη * (διὰ γὰρ ἑαυτοῦ προσ- έθαλε πειράζων * καὶ τοὺς Ἰουδαίους αὐτὸς ἦν ὁ ἆν- Ex hoc quod ipsi contigit : hoc est, quandoquidem ipsi accidit ut ipse proprio corpore tentaretur et affligerelur, promptius auxiliabitur his qui affli- guntur. Ας si diceret : Cum experientia didicerit, quid sit in tentationes et afflictiones incidere:non solum u: Deus, verumetiam ut homo qui experien- tia percepit afffictiouem, potest, idest, promptius manum porriget aíflictis. Aut: — Potest iis qui tentantur succurrere, ita accipiendum est. Nam ερεθίζων εἷς τὴν κατὰ τοῦ Δεσπότου µιαιφονίαν *) quia malignus ille insiliit in corpus Dominicum ἐπεὶ οὖν ἀναμάρτητον ἔχων σῶμα Ἐπειβάσθη καὶ quod expers erat omnino peccati, et tentationibus πέπονθεν, ἰσχὺν Buxalav καὶ εὔλογον ἔχει κατὰ τοῦ — et afflictionibus implicare conatus est: nam et per Πονηροῦ, καὶ τοὺς ὑφ᾽ ἁμαρτίας τελοῦντας ἀνθρώ- seipsum tentandooccurrit,et Judzosipse in cedem πους ἀφαρπάζειν τῶν ᾖἐκεῖθεν ἐπαγομένων πειρα. adversns Dominum concitavil : quia igitur, cum αμῶν, xal βοιθὸς ΚΧαθίστασθαι τοῖς πειραζοµένοις. corpus haberet nulli peccate obnoxium, tentatus Ἡ γὰρ κατὰ τοῦ ἀναμαρτήτο σώματος θρασύτης p ac passus est : juste ac raüonabiliter fortitudinem τοῦ πονηροῦ εὔλογον xal δικαίαν τῷ Δεσπότι παρ- habet adversusillum malignum, ut etiam homines έσχεν ἰσχὺν, εἷς τὸ ῥύεσθαι τοὺς ὑφ, ἁμαρτίαν τῶν qui sub peccatum redacti sunt, ab inductis inde ἔχετθεν πειρασμῶν, καὶ βοηθὸν εὑρίσκεσθι τοῖς afflictionibus eripiat, et auxiliator constituatur his πειραζομένοις. qui tentatur et affliguntur. Siquidem illa maligni audacia ac temeritas adversus corpus nulli obnoxium peccato, rationabilem ac justam tribuit Domino potentiam, ut eos qui peccato obnoxii erant eriperet ab afflictionibus inde emergentibus, et auxiliator inveniretur his qui teutantur et affliguntur. ΚΕΦΑΛ. Δ΄ CAPUT IV. . "Ότι πιστευτέον ἉΧριστῷ ὡς — Mocet ἐπίστυσαν, Quod Christo credendum. sil. quemadmodum | Mosi xa0' ὑπεροχὴν δὲ τὴν τοῦ Θεοῦ πρὸς ἄνθρω- ^ crediderant, tantoque id melius quanto dignior est πον. ) | Deus homine. “Ὅθευ, ἁδελφοὶ γιοι, κλήσεως fmoupavou µέ- ΠΠ, 4-3. Unde, fratres sancti, vocationis celestis Όχοι, Χατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιεέα participes, considerate 554 apostolum et pontifi- 303 OECUMENII "PRIGGAE EPISCOPI 904 cem confessionis nostre, Christum Jesum: quod A τῆς ὁμολογίας ἡμῶν ᾿Ιησόῦν — Xpwzbv, πιστὸν fidelis sit ei qui ipsum [ecit,quemadmodum Moses in tota domo sua. Tanto namque majore gloria quam Moses hic dignus est habitus, quanto majo- rem habet honorem is qui construxit domum quam ipsa domus. Si igitur participes ac socii estis vocationis ccelestis, que ibi sunt quierite, nullaque vobis ratio sit eorum qua bic sunt. « Apostolum et pon- tificem. » Ubi ad dispensalionen pervenit, omnia deinceps humilia intreptde eloquitur. Apostolum autem sive legatum dicit ipsum, quia missus est a Patre tanquam homo, Confessionis vero, fidei. « Quod fidelis sit. » Fidem, inquit, servavit bene- placentem Patri,idemque cum eo sensit de servando populo. Ei, inquit, qui ipsum fecit apostolum ac pontificem, hoc est, Patri suo. Nihil autem admi- randum si ita loquautur, facta jam semel dispen-- sationis mentione. « Et qui ipsum fecit. » Quid fecit ?'Apostolum ac pontificem. Hoc loco non de substantia loquitur neque de divinitate, sed de dignitatibus humanis. « Quemadmodum Moses in tota domo sua. » Futurum est ut in progressu preponat Christum Mosi * verum quoniam hi ad quos est sermo, elsi fideles erant, plurimutn ta- men et glori: et honoris adhuc Mosi deferebant. ne protinus suas obturarent aures, non stalim preponit Christum Mosi,sed interim squat, deinde in progressu priponit. Suam autem domum voca- vit populum : porro populum dixit Mosis, quoniam ipsis prefectus erat. Nam et Deus dixit ad eum : « Peccavit populus tuus 20, » —«Quemadmodum et Moses, » inquit, Frustra igitur me calumniantur apud vos, qui me dicunt defunclionem a Mose do- cere, et erga ipsum inimico affectum esse animo. Hoc autem clam et non ex proposito sermone inducit ut magis persuadeat : nam quod ad defen- sionem paratum est, suspicioni magis subjacel. « Majori gloria hic dignus. » Cum dixisset zqua- litatem Christi ad Mosem, nunc paulatim dixit excellentiam. « Majore hic. » Quis? Qui juxta carnem intelligitur Christus. «Majore gloria quam Moses hic dignus est habitus, quanto majorem habet honorem is qui construxit domum quam ipsa domus. » Extremam nunc ponit przerinen- tiam 598 quantaque est Dei ad hominem, et ait : Fidelis quidem erat Moses super totain domum, id est, populum, ipse tamen etiam ex domo erat et unus e populo. Tanto igitur Christus juxta carnem majore gloria dignus est habitus quam Moses, quanto, inquit. equumest Creatorem pre- cellere creature: nam, quanto malforem, inquit, Óvtx τῷ ποιησαντι αὐτὸν ὡς καὶ ᾿Μωσῆς ἐν ' ὅλῳ τῷ οἴχῳ αὐτοῦ. Πλείονος γὰρ δόξης οὗτος παρὰ Mos? ἡξίωται, καθ ὅσον πλείονα τιμὴν ἔχει του οἴκου ὁ χατασκευάσας αὐτόν. » Ἐὶ οὖν μέτοχοι xal Χοινωνοί ἔστε τῆς Ἀλήόεως τῆς ἑπουρανίου, τὰ ἐκεῖ ζητεῖτε, καὶ τῶν ἐνταῦθα λόγος ὑμῖν ἔστω µηδείς. « Τὸν ἁπόστολον καὶ ἀρχιε- ῥέα. » Ἐλθὼν εἷς τὴν οἰχονομίαν, ἅπαντα ᾿λοιπὸν ἀδεῶς τὰ ταπεινὰ «φθέγγεται. Απόστολον δὲ αὖ- τόν φησι, διότι ἀπέσταλται παρὰ τοῦ Πατρὸς ὡς ἄνθρωπος. Ὁμολογίας δὲ, τῆς πίστεως, € Πιστὸν ὄντα, » Εὐνοίκὸν, φησὶ, πίστιν τετηρηκέτσ τῷ Πστρὶ, καὶ τὸ αὐτὸ φρονοῦτα αὐτῷ περὶ .τὸ σώζειν τὸν λαόν. Τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, φησὶν, ἀπόστολον καὶ ἀἆρχιε- péz, τουτέστι͵ τῷ Πατρὶ αὐτοῦ. Οὐδὲν δὲ ἐνταύθα θχυμαστὸν εἰ οὕτω λέγει, ἅπαξ τῆς οἰκονομίας ἔπι- λαθόμενος, « Ti ποιήσαντι αὐτόν. » Tl ποιήσαντι; ἀπύστολον καὶ ἀρχιερέα, ᾿Ενταῦθσ οὐ περὶ οὐσίας φησὶν, οὐδὲ περὶ θεότητος, ἀλλὰ περὶ ἀξιωμάτων ἀνθρωπίνων, € Ὡς καὶ Μωσῆς iv ὅλῳ τῷ obcp αὐ- τοῦ. » Μέλλει προϊὼν τὸν κατὰ σάρχα Χριστὸν, προ- τιθέναι Μωβσέως, ἀλλ ἔπειδη εἰ καὶ πιστοὶ σαν οὔτοι πρὸς oS ὁ λόγος, µεγάλας ἔτι δοξας εἶχον περὶ Μωσέ- ως, ἵνα μὴ εὐθέως ἀποφράξωσιν αὗτῶν τὰ da, οὐκ εὐθέως Ἅπροτίθησι Μωσέως τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ τέως ἔξισοῖ, εἶτα προϊὼν προτίθησιν, Olxov δὲ αὐτοῦ τὸν λαὺν ἐκάλεσεν, Αὐτοῦ δὲ τὸν λαὸν εἶπε τοῦ Μωσέως, ὃ διότι προστήχει αὐτῶν, Καὶ yàp ὁ θεός φησι πρὺς αὐτὸν, « Ὁ λαός σου ἥμαρτεν. » —[PuT.] «ως καὶ Μωὺ- σης ' » ὥστε µάτην διαλοιδοροῦνταί µοι πρὸς ὑμᾶς οἱ ἀποστασίαν µε λέγοντες ἀπὸ ἹἩωσέως διδάσκειν, καὶ πρὸς αὗτὸν δυσμενῶς διακεῖσθαι. Λεληθότως δὲ τοῦ» το xal οὐ κατὰ προηγούμενον λόγον εἰσάγει, Ίνα μᾶλλον πείσῃ. Τὸ γὰρ εἰς ἀπολογίαν παρεσκευασµέ- νον μᾶλλον ὕποπτον. « Πλείονος γὰρ δόξης οὗτος. » Εἰπὼν τὴν πρὸς Μωσῆν ἰσότητα τοῦ Χριστοῦ, νῦν µρέμα τὴν ὑπεροχὴν λέγει, « Ἠλείονος οὗτος,» Τίς; ὁ κατὰ σάρκα νοούµενος Χριστό. « Παρὰ Μωσῆν δόξης ἠξίωται, καθ) ὅσον, φησὶ, πλείονα cuv ἔχει τοῦ οἴκου, ὁ κατασχευάσας αὐτόν. » Νῦν τὴν ὑστάτην ὑπεροχὴν, καὶ ὅση Θεοῦ πρὸς ἄνθρωπον λέγει, xal φησι ^ Πιστὸς μὲν ἣν Μωσῆς ὑπὲρ πάντα τὸν οἶκον, τουτέστι, τὸν λαόν. Πλὴν καὶ αὐτὸς τοῦ οἴχου ἂν, D καὶ τοῦ λαοῦ tie. Τοσοῦτον οὖν πλείονος δόξης ὁ κα- τὰ σάρκα Χριστὸς παρά Μωσῆν heat, ὅσον εἰκὸς, qnol, τὸν δημιουργὸν "τοῦ δηµιουργήµατος. 0σον τὰρ, φησὶ πλείονα τιμὴν ἔχει 'τοῦ ὀΐκου ὁ κατασκευά- σας αὐτόν. Οἶκον γὰρ ἐνταῦθα, τὸν Aabv. σὺν τῷ Μω- ct! λέχει, ἐπειδὴ καὶ Μωσῆς, οἷς ἂν τοῦ λαοῦ '«ποιη- τὴς δὲ τοῦ οἴκου ὁ Χριστός. habet honorem is qui domum construxit, quam ipsa domus. Siquidem domum hoc loco populum appellat, qui cum Mose erat : quandoquidem et Moses unus erat e populo: exstructor vcro domus erat Christus. IlI, 4-6. Omnis enim domus constituitur ab ali- quo. Porro qui condidit omnia, Deus est. Et Moses 30 Exod. xxii, 7. « Πᾶς γὰρ οἶχος κατασκευάζεται ὑπό τινος, Ὁ δὲ τὰ πάντα κατασχευάσας Θθιός. Καὶ Μωσῆς 305- μὲν πιστὸς ἐν Op τῷ obup αὐτοῦ tic µμαρτύριον τῶν λαληθησοµένων. ὥς Ὠδὸς, ἐπὶ τὸν οἶχον αὐτοῦ, o ἡμεῖς, ἑάν πὲρ τὴν παῤῥησίαν της ᾖἆἑλπίδος µέχρι Ὦτέλους μεν. » Ἐπειδὴ οἶκον τὸν )aóv xai τὸν Moon ἐκάλεσεν ἐνέμεινε τῇῃ τροπῃ, xal φησι ᾽ Δημιούργημα οὗτοί εἶσι καὶ δοῦλοι. Οὐ γὰρ Ew olxoc, el µή τι κατεσχευά- σθη. Κατεσχεύχσται Ób τὰ πάντα, μεθ ὦν καὶ ὁ ο- χος ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ. Όσην οὖν εἰχὸς, φησὶ, δικ- φορὰν ἔχειν ποιητὴν ποιήµατος, τοσαύτην ἔχει ὁ πριστὸς πρὺς Μωσηῆν. « Καὶ Moon; μὲν πιστὸς by ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. » Elta καὶ ἄλλην λέγει διαφο- Χριστὸς δὲ, οἶκός ἔσμεν καὶ τὸ καύχηµα βεθαίαν χατάσχω- COMMENT. ΙΝ.ΕΡΙΡΤ. AD HEBR. ὡς θεράπων A quidem fidelis fuit in tota domo (lilius veluti mi- 306 níster, in testimonio eorum qua dicenda erant. At Christus tanquam Filivs ud ministravit domum ipsius, cujus domus sumus nos, si loquendi li- berlatem et gloriationem spei, ad finem usque fir- mam tenuerimus. Quoniam doinum vocaverat populum et etiam Mosen, permansit in tropo, et ait : Creatura sunt hi atque servi. Non enim contingit esse domum nisi aliquid exstruatur : exstructa sunt aulem omnia a Christo, inter qui etiam est ipsa domus. Quantam ergo cequum est ut habeat przecellentiam is qui condidit supra opus quod condidit, tantam habet Christus supra Mosen. « Et Moses quidem piv Χριστοῦ καὶ Λωσέως, ὅτι ὁ μὲν ὡς δοῦλος ἦν Bfidelis fuit in tota domo illius. » Deinde aliam πιστὸς, ὁ δὲ ὡς Yloc γνήσιος καὶ ὁμοούσιος. Ἐπειδὴ γὰρ ἄνω πιστὸν ἐκάλετε τὸν Χριστὸν, πιστὸν δὲ καὶ τὸν Μωσῆν, την διαφορὰν του πιστοῦ ἐξηγεῖται, « El; μαοτύριον τῶν λαληθησοµένων, » Εἰς τὸ εἶναι µάρ- τωρα τῶν λαλουμένων παρὰ Θεοῦ τοῖς ᾿Ἰουδαίοις, ἵνα μὴ kv καιρῷ κρίσεως ἀρτήσωνται. Ἐθος γὰρ τῷ θεῷ καὶ οὐρανὸν καὶ γῆν καὶ φάραγγας προσλαµ- θάνειν εἷς μαρτυρίαν. « ""AXQUE γὰρ, φησὶν, οὐρανὲ, καὶ Ενωτίζου, ἡ ΥΠ. » Καὶ πάλιν ᾿ « ᾿Ακούσατε, φάραγγες. » ---α Χριστὸς δὲ ὡς Υἱός. » Elxal γὰρ πιστὸς, qal, παρ ἐμοῦ ὠνόμασται, ἆλλ᾽ ὡς Υἱὸς γνήσιός tact πιστὸς, τὸ Πατρῷον ἀποπληρῶν θέλημα, μᾶλλον δὲ τὸ κοινὸν τῆς ἁγίας Τριάδος. « Οὔ οἶκός ἔσμεν ἡμεῖς. » O3 Χριστοῦ οἶκός ἆἔσμεν οἱ πιστο, κατὰ το, quoque ponit differentiam inter Mosen et Christum, quod ille quidem tanquam servus erat fidelis, hic vero tanquam Filius naturalis etejusdem substan- ες. Quoniam enim superius fidelem vocavit Christum, fidelem autem et Mosen, narrat diffe- rentiam in fidelitate. « In testimonium eorum quae dicenda erant.» Ut testis esset eorum qua Judzis dicerentur aDeo,ne judicii tempore id factum esse negarent.Deo enim moris est et coelum et terram ac valles in testimonium assumere. « Áudi, inquit, coelum, et auribus percipe. terra ?!.» Et rursum: « Audite, valles. 1— «At Christus tanquam Filius.» Nam licet a me, inquit, nominatus sit fidelis, sed lanquam Filius naturalis est fidelis, Paternam ex- « Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς. » — e« ᾿Εὰν περ τὴν παῤῥη- C plens voluntatem, magis autem eam quae sancta σίαν. » ᾿Εσόμεθα αὐτοῦ olxoc, ἐὰν μὴ ἐγκαλυπτώμεθα ἐπὶ τῇ εἰς αὐτὸν πίστει, ἀλλὰ μετὰ παῤῥησίας καυ- χώμεθα, καὶ τὰ χρηστὰ λήψεσθαι παρ αὐτοῦ ὡς θεου ἐλπίζωμεν, μὴ σαλευόµενοι μηδὲ διστάζοντες Év tty, libertate gloriemur : et que utila sunt ab ipso vacillantes, nec in aliquo dubitantes. « Διὸ καθὼς λέγει τὸ Πυεῦμα τὸ ἅγιον, Σήµερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀχούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν. ὡς iv τῷ παραπικρασμῷ κα- τὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ iv τῇῃ ἑἐρήμῳ, οὗ ἐπειρασὰν µε οἱ Πατέρες ὑμῶν. ᾿Εδοχίμασάν µε xal εἶδον τὰ ἔργχκ {μου τεσσαράχοντα Étn. — Ad προσώχθισα T, γενεᾷ Ἐκείνῃ, καὶ εἴπον, 'Asl πλα- νῶνται τῇ καρδίφ. Αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν τὰς ὁδοὺς µου, ώς ὤμοσα ἐν vi, ὀργῃ µου εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν µου. » Εἰπὼν ὅτι χρὴ τὰ χρηστὰ ἐλπίζειν παρὰ τοῦ Χρι- στοῦ νῦν φησιν ὅτι οὗ δεῖ πρὸς τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα ταύτην ἀποσκληρῦναι τὴν καρδίαν ἡμῶν, ἵνα pA πάθωµεν ἅπερ οἱ iv τῃ ἐρήμῳ ἀπιστήσαντες πεπόνθασι. Τὸ δὲ σήμερον, τὸ ἀεὶ δηλοτ, ὡσεὶ ἕλε- γεν ^ "Ove δή ποτε καὶ ἕως ἐστί τὸ σήµερον ἐὰν ἀκούσητε τὴν φωνὴν τοῦ καλοῦντος Χριστοῦ, μὴ σχληροὶ καὶ ὀυσήνιοι γένησθε τὰς Χαρδίας slg τὸ μὴ ἀχοῦσαι αὐτοῦ. € M3) σκληρύνητε. » Τὸ γὰρ σκληρὺν καὶ δύσεικτον καὶ ἀκαμπὲς, πρὸς τὸν διαλεγόµεν ἐν Trinitati communis est. «Cujus domus sumus uos.» Cujus Christi domus sumus fideles, $56 juxta illud : « Inhabitebo in illis ?2. » — « Si loquendi libertate. » Erimus domus ipsius si non erubueri- mus ob fidem qu: ipsum est, sed cum dicendi tanquam a Deo nos accepturos speremus, non III, 7-11. Quapropter sicut dicit Spiritus sanctus : Hodie sivocem ejus audieritis, ne obdu- relís corda vesira, sicut exacerbatione $n die tentationis in deserto, ubi tentaverunt me Pulres vestri, probaverunt me et viderunt opera mea quadraginta annis. Quapropter infensus fui ge- nerationi illi, et diai : Semper hi errant corde ; ipsi vero non cognoverunt vias meas, ut jurarem in ira mea si introibunl in requiem meam. Ubi dixit quod oporteat utilia sperare a Christo, nunc ait quod ad fidem et spem istam non opor- teat abdurare corda nostra,ne contingant nobisque contigerunt his qui in deserto fuerunt increduli. Hodie autem, signilicat semper, ac si diceret : Quandocunque et quod appellatur dies hodiernus, si audieritis vocem loquentis Christi, ne duri et elirenes efficiamini cordibus ad non audiendum ipsum. « Ne obduretis. » Durum enim est id quod egre obtemperat, et flecti non potest ad cum qui χι Deut. xxxi, 1. 3? Levit. xxvi, 12 ; IL Cor. τι, 16. 301 OECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 308 disserit. «Corda vestra.» Etenim Israelite, inquit, A ἔστιν. « Τὰς καρδίας ὑμῶν. » Καὶ γὰρ οἱ Ἴσραι- duro corde facti, exacerbaverunt et ad iram pro- tat φησὶ, σχληροὶ τὰς καρδίας Υενόμενοι, παρ- vocaverunt Deum qui ipsis loquebatur. « In 4ἱθ επίκραναν τὸν λαλοῦντα αὑτοῖς θεόν. € Κατὰ τὴν ἡμέ- tentationis. » Et qualis fuit hzc exacerbatio qua av τοῦ πειρασμοῦ. » Καὶ ποῖος οὗτος 5 παραπι- in die facta est? quando increduli facti Deo, tenta- κρασµός à κατὰ τὴν ἡμέραν γενόμενος» Ότε ἀπι- bant eum. « Num poterit, inquiunt, et panem da- re aut parare mensam populo suo 25? » — « Ubi tentaverunt me. » οὗ, id est, ubi, nempe in de- Serto. Aut οὔ πειρασμοῦ id est, qua tentatione ten- στοῦντες τῷ θεῷ, ἐπείραζον αὑτόν. « Mi δυνήσεται, qnoi, καὶ Ttov δοῦναι, fj ἑτοιμάσχι τράπεζαν τῷ λαῷ αὐτοῦ» » --α οὗ ἐπείρασάν µε. » Οὔ, ὅπου, τουτέστιν, [" τῇ ἐρήμῳ. B, οὗ ἐπείρασαν πειρα- taverunt me, ut οὗ sit articulus et non loci mani- σμοῦ, ἵνα $ ᾗ τὸ, OO, ἄρθρον, Ἀλλὰ μὴ τὺπου δηλω- festativum. « Infensus sum generationi illi. » Hoc sxóv.. « Προσώχθισα τῇ γενεᾷ ἐκείνῃ. » Οἴον, ἐπ- est, gravi et iracundo fui animo erga ipsam, eo αχθῶς ἔσχον πρὸς αὐτὴν, διὰ τὸ ἀεὶ ἀπιστεῖν καὶ πει- quod semper a me descisceret, meque tentaret. ράζειν µε. « Ὡς diosa ἓν τῃ ὀργῇ µου. » Elc τοσοῦ- « Ut jurarem in ira mea. » In tantum, inquit,non τον, φησὶν, οὐχ ἔγνωσαν τὰς ὁδοὺς µου, ἕως οὗ εἰς cognoverunt vias meas, quousque ad hoc me in- τοῦτό µε ἤγαγον, ὥστε ὁμόσαι µη εἰσελθεῖν αὐτοὺς duxerunt, ut jurarem quod ingressuri non essent, εἰς τὴν κατάπαυσἰν µου, τουτέστι͵, τὴν γην τῆς in requiem meam, hoc est, terram promissionis, ἐπαγγελίας, ἐν 1j εἰσελθόντες ἔμελλον àmà τῶν πο- inquam cum ingressi essent, futurum eral ut a λέμων ἀναπαύεσθαι. « El εἰσελεύσονται εἷς τὴν κατά- bellis quiescerent. $37 «Si introibunt in requiem παυσιν iov. Αλλ’ ἐκεῖνοι μὲν ἀπιστήσαντες καὶ πει- meam. » Sed illi quidem cum increduli fuissent, βάσαντες τὸν θεὸν οὐκ εἰσῆλθον εἷς Παλαιστίνην. Alien non sunt ingressi Palestinam. Nam hzc requies γὰρ ἡ χατάπαναις. "Haty δὲ τί ἔσται, φησὶ, μὴ οὖσης erat. Nobis autem, inquit, quid erit, cum non sit ἑτέρας καταπαύσεως ἐπὶ Ύὖῆς, TJ µελλομεν στερεῖ- alia requies in terra, qua privandi sumus si Deo Ἅσθαι ἀπειθοῦντες θεῷ; Nal, φᾳησὶν, ἔσται xal νῦν non credamus ? Profecto, ait, etiam nunc erit vera Χχατόπαυσις ἡ ἀληθινὴ, ἧς τύπος fv. ἐκείνη ἡ παλαιὰ, requies, cujus illa vetus erat figura : el hac pri- — xai µέλχετε ταύτης στερεῖσθαι, εἴπερ ἀπιστήσετε τῷ vandi estis, nisi Christo credidideritis. Siquidem — Xpurp. Καὶ γὰρ τρεῖς εἶσι χαταπαύσεις. Μία τὸ triplex est requies : una est Sabbatum, in quo Σάδδατον, iv ᾧ κατέπαυσεν ὁ θεός ἀπὸ τῶν ἔργων requievit Deus ab operibus suis; secunda, pro- αὐτοῦ. Δευτέρα, ἡ ἐπεγγελμένη τὴς Παλαιστίνης γῆ. missa Palestinz terra : tertia, omnino vera, cujus ὮἠἹρίτη, ἡ ὄντως καὶ ἀληθὴς, 3 ἐς τύπος ἦσαν αἱ εἰρημέ- dus predict figura erant, ubi fugit omnis luc- vat δύο, ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἔνθα ἀπέδρα πᾶσα tus, dolor ac gemitus. Hac ergo, inquit, privandi c λύπη καὶ οδύνη καὶ στεναγµός. Ταῦτης οὖν, φησὶ estis, si Christo non credideritis. μέλλετε στερεῖσθχι ἀπειθήσαντες τῷ Χριστῳῷ. TII, 19-45. Videte, fratres, ne quando sit in ali- «κ Βλέπετε, ἀδελφοὶ, μὴ ποτε ἔσται ἐν τινι ὑμῶν quo vestrum cor pravum incredulitatis, ul decis- καρδία πονηρὰ ἀπιστίας ἓν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ cat a Deo vivente; sed exhortemini vos ἐποίοεηπι Θεοῦ ζῶντος. )Αλλὰ παρακαλεῖτε ἑαυτοὺς — xa" quolidie, quoad appellator dies hodiernus : ne ἑκάστην ἡμέραν, ἄχρις οὗ τὸ σήμερον χαλεῖται, quis ex vobis obduretur seductione peccati.Siqui ἵνα y σκληρυνθῃ ἐξ ὑμῶν τις ἁπάτη της ἆμαρ- dem participes facti sumus Christi si sane ini- — lax. Μέτοχοι γὰρ γεγόναµεν τοῦ Χριστοῦ, ἑάνπερ tium substantie usque α finem firmum tenueri- rimus, in hoc quod dicitur, Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vesira sicul in eza- cerbatione. Timentis verbum est: Videte, inquit, ne et vos propter incredulitatem vera prlvemini requie re- gni celorum. «Cor pravum.» Multa enim sunt prava corda increduli'atis sive incredula. Est enim cor pravum incredulum,quod pravum est ad non cre- dendum, ad avaritiam, ad inferendam injuriam, ad ebrietatem, aliaque hujusmodi innumera. Ma- gis autem et nulla facta comparatione, Cor pra- vum incredulum est qnod a fide discedit que est in Deum. Videte igitur, inquit, ne quando sit in aliquo vestrum cor pravum incredulum : incredu- litatem vero dico desciscere a Deo vivente. Bene autem ait: Cor pravum incredulum. Est enim et cor bonum incredulum, juxta illud : Ne omni spi- ritui credideritis, sed probate spiritus, num ex $5 Psal. Lxxvir, 19. τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποστάσεως µέχρι τέλους βεθαίαν κατάσχωμεν, bv τῷ λέγεσθαι ᾿ Σγµερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παραπικρασµῳ. 5 Φοθοῦντος τὸ ῥῆμα. Βλέπετε, φησὶ, µη καὶ ὑμεῖς διὰ τὴν ἀπιστίαν στηρηθῆτε τῆς ὀντως ; ávx- παύσεως, τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. ε« Καρδία πονηρά. » Πολλαὶ μέν eict χαρδίαι πονηραὶ ἀπι- στίας. "Eau γὰρ καρδία πονηρὰ ἀπιστίας, τὸ μὴ πιστεύειν κχνὸν εἶναι τὸ φιλοχρηµατεῖν, τὸ ἄρχειν ὕδρεως, τὸ µεθύσκεσθαι, καὶ µυρία ἄλλα. Μεῖζον δὲ καὶ ἀσυγκρίτως, καρδία ἐστὶ ποιηρὰ ἀπιστίας, Ἡ ἀφισταμένη τῆς πίστεως τῆς πρὸς τὸν θεον. Βλέπετε οὖν, qoi, µή ποτε ἔστχι Év τινι ὑμῶν xap- θία πονηρὰ ἀπιστίας. ᾿Απιστίας δὲ φηµι, φησὶ ^ τῆς ἀφιστώσης ἀπὸ Θεοῦ ζῶντος. Καλῶς δέ φησι, Καρδία πονηρὰ ἀπιστίας. "Eo γὰρ καὶ καρδία ἀγαθὴ ἀπιστίας, ὡς τὸ, « Μη πιστεύετε παντὶ πνεύματι, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα, eb ἐκ 309 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 910 Θεοῦ ἐστιν — Ἐν τῷ ἀποστῆναι, τουτέσι διὰ A Deo sint 34.» 558 « Ut desciscat,»nempe per incre- τῆς ἀπιστίας, ἀπὸ Θεοῦ ζῶντος Αλλὰ παρακα- dulitatem.a Deo vivente.« Sed exhortemini.»JEdi- λεῖτε. » Οἰκοδομεῖτε ἀλλήλους, καὶ προτρέπεσε, Ποαίο invicem et adhortemini ac corrigite. «Quoad καὶ διορθοῦτε. « "Aypic οὗ τὸ σήµερον καλείται.» — appellatur dies hodiernus. «Usque ad finem, inquit, "Ew τέλους, enel» * &ypt Ὑὰρ τέλους τὸ σήµερου nam ad finem usque appellatur dies hodiernus. καλετται ᾿Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε, Σήµερον ἐὰν τής φωνῆς Cum enim dixerat: Hodie si vocem ejus audieri- αὐτοῦ ἀκούτητε, φησὶν, ) Άχρις οὗ ἐστιν ἐχεῖνο τὸ tis, ail : Quoadusque durat illud quod vocalur dies εἰρημένου σήμερον, « Tvx μὴ σκληρυνθῇι ἑλ ὑμῶν ctc. 9 “να μὴ γένηται, φησὶν, ἅπερ ἐπὶ τῶν προγόνων ἡμῶν γέγονε, xal δυσήνιος xxi σχληρὰ ἡ χυχὰ γέ- vntzt, ἀπατηθεῖσχ διὰ τῆς ἀπιστίχκς, ἣν νῦν ἅμαρ- τίαν ἔκαλεσε, « Μέτοχοι γὰρ Ὑεγόναμεν τω Χρι- hodiernus.« Ne quis ex vobis induretur.» Ne fiant, inquit, qua in nostris majoribus facta sunt, et effrenis ac durus reddatur animus seductus per incredulitatem , quam nunc peccatum vocavit. «Siquidem participes facti sumus Christi. » Unum, στοῦ. » "Ew, φπαὶ, γεγόναµεν "pete καὶ à Χριστὸς, inquil, facti sumus nos et Christus, quoniam ipse ἐπειδὴ αὐτὸς xtgzÀA ἡμῶν Ross εἶναι, καὶ ^ caput nostrum esse dignatus est, nosque membra ἡμᾶς µέλη αὐτοῦ ποιῆσαι. « Εάν περ τὴν ἀρχην suaefficere.«Si sane principium substanti;.»Prin- τῆς ὑποστάσεως. » 'Apgh:? ὑποστάσεως «hv πρὸς τὸν cipium substsntiz dicit fidem in Christum. Per Χριστὺν πίστιν φησί, Δι αὗτης γὰρ ὑπέστημεν χαὶ "ipsam enim aubstitimus et facti sumus Christi- γεγενήµεθα μέτοχοι τοῦ Χριστοῦ. € Μέχρι τέλους. » Τὸ parlicipes. « Usque ad finem. » Dicendo usque ad Μέχρι τέλους, δηλοτ, ὅτι ἐναρξάμενοι ἦσαν. « Ὡς ἓν finem. significat quod inceperant, « Sicut in exa- vip παραπικρασμῷ. » Τὸ ὑπερθατὸν, Φοθηθῶμεν, « Τινς γὰρ ἀκούσαντες, Ἠπαρεπίχραναν, ἀλλ οὗ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μού- σέως. Tic. δὲ προσώχθισε ἍἨτεσσαράχοντα ἔτη ; Οὐχὶ τοῖς ἁμαρτήσασιν, ὦν τὰ κῶλα ἔπεσεν ἐν τι ἐρήμῳ ; Tío δὲ dose μλ εἰσελεύσεσθαι εἷς τὴν κχατάπαυσιν αὐτοῦ, οἱ μὴ τοῖς ἀπειθήσασι ; Καὶ βλέπομεν ὅτι οὖχ ἠδυνήθησαν εἶσελθεῖν διὰ τὴν ἀπιστίαν. » Τινὲς γὰρ ἀκούσαντες καὶ τότε τὰς ἐπαγγελίας τοῦ θεοῦ, ὥσπερ xal ἡμεῖς νῦν ἀκούομεν, τῇ ἀπιστίᾳ παρεπίκραναν τὸν Θεόν. Βούλετει γὰρ δεῖ- ξχι καὶ ἐκείνους ὥσπερ Ἠτούτους ἀχηχκοότας, καὶ μηδὲν ὠφελημένους Ex µόνης τῆς ἀκοῆς της ἔπαγγε- λίας. "ωστε, φησί, καὶ ὑμεῖς οὐκ ἐπειδὴ ἀκηκόατε τὸ κήρυγμα, τὸ πᾶν πεπληρώκατε, ἐὰν μὴ καὶ πιστεύ- σητε. Καὶ ὅτι πίστεως χρεία, ἐκ τῶν πᾶλαι ἆκου- σάντων μὲν, διὰ δὲ τὸ μὴ πιστεῦσαι ἀπολομένων, τὸν λόγον πιστοῦται, ὥσπερ γὰρ ἐχείνοις, φησὶν, οὐχ ἤρκεσε τὸ ἀξιωθηναι φωνῆς Θού, ἀλλὰ μὴ πι- στεύσαντες ἀπώλοντο, οὕτως οὐδὲ ὑμῖν ἀρκέσει τὸ ἀκροατὰς γενέσθαι τῆς πίστεως, ἂν μὴ καὶ πιστεύ- σητε «Εἰλικρινῶς. ἈΜδλλον à οὗτοι τὺ αὕταρχες (yer) ἑνόμιζον ἐκ µόνον τοῦ ἀκηχοέναι τοῦ κηρύ γµατος. Τοῦτο γὰρ καὶ προϊὼν δηλοϊ, iv τῷ λέγειν, Καὶ γάρ ἔσμεν εὐηγγελισμενοι, χαθάπερ κάχεῖνοι, « λλ) οὐ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἓξ Αἰγύπτου. « Ὁ γὰρ Χαλὲθ καὶ ὁ Ἱησοῦς οὐχ ἠπίστησαν, ὅθεν καὶ εἰσηλθον el; τὴν ἐπηγγελμένην γῆν. a Tov δὲ προσ- ὧχθισε ; » Κατὰ ἐρώτησιν τοῦτο. Πρὸς τίνας, φῃ- σὶν, ἔσχεν ἐπαχθῶς ; « Τίσι δὲ ὤμοσε: » Καὶ τοῦτο ὁμοίως κατὰ ἐρώτησιν. € Καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ᾖδυ- υήύθησαν εἰσελθεῖν. » ᾿Ιδοὺ γὰρ, φησὶ, πρὸ ὀφθαλμῶν ἡμῶν κεῖται τὸ τῆς ἀπιστίας ἐπιτίμιον, ᾿Εκεῖνοι γὰρ ἀπιστήσαντες οὖκ εἰσηλθον εἰς τὴν ἐπηγγελμένην T^v. 24 Joan. iv, 1. cerbatione.» Hyperbaton est : nam subaudiendum est Timeamus. III,16-19.Nam quidam cum audissent ,exacerba- veruni:at non omnesqui profecti fuerant ex /Egyp- to ductore Mose. Qnibus autem infensus fuit qua- draginta annis? Nonne iis qui peccaverunt, quo- rummembraconciderunt in deserto? Quibus autem juravit non ingressuros esse in requiem suum, nisi tis qui non obedierant? Et videmus quod non po- Iuerint ingredi proper incredulitatem. Nam quidam cum tunc etiam audissent Dei pro- missiones quemadmodum et nos nunc audimus, incredulitate irritaverunt siveacerbaverunt Deum. Vult ostendere illos quoque sicut et hos audisse, nihilque accepisse utilitatis ex eo solo quod pro- missionem audierint. [taque et vos inquit, non quia audisti praedicationem, omne negotium ex- plestis, nisi etiam credatis. Quod autem fides ne- cessaria sit, ex his qui olim audierant, sed quia non crediderant perierunt, sermonem confirmat. Quemadmodum, illis non satis fuit Dei vocem ac- cepisse, sed cum non credidissent, perierunt, ita neque vobis satis erit auditores esse fidei, nisi .Sincere credatis. Aut potius hi sufficere sibi cre- debant quod solum praedicationem audissent, nam hoc etiam in progressu significat cum ait : Ete- nim nobis annuntiatum est quemadmodum et illis. « Αἱ non omnes qui profecti fuerant ex /Egypto. » Si quidem Chaleb 539 et Jesus non fuerant in- creduli, ideo quoque ingressi sunt in terram pro- missionis. « Quibus autem infensus fuit? « Per interrogationem hoc legendum est. Adversus quos, inquit, infenso animo se habuit ? « Quibus autem juravit.» Etiam hoc similiter per interrogationem. Et videmus quod non potuerit ingredi. Ecce, in- quit, ante oculos nostros posita est incredulitatis pcena. Illi enim cum incrudeli fuissent , non sunt ingressi in promissam terram. 311 CAPUT VI. Exhortatio ut conentur ingredi requiem que pramonstra(a est. Metuamus igitur ne quando derelicta. promis- sione introeundi in requiem ejus, videtur aliquis ex vobis esse frustratus. Elenim. vobis anuuntia- tum est, quemadmodum et illis. At non profuit illis auditus sermo quod non essent commisti fide iis qui audierant. Uum dicitur, inquit, Hodie si vocem ejus audie- ritis, ne obduretis corda vestra sicut in exacer- batione,timeamus.In tranacursu autem posuit οὖν, id est, igitur.Nam quia longior «1ο erat oratio, ne videretur ordinatio orationis conjunctione care- re, addit o5», id est, igitur. Timeamus, inquit, ne quando privemur ea qua relinquitur promissione ad ingrediendum in requiem ejus.Siquidem volen- tibus relinquitur promissio ingrediendi in veram ipsius requiem : hzc autem est regnum coelorum. «Videatur aliquis ex vobis esse frustratus.»Frustra- tus esse ad ingrediendum. Ne autem sermo gravis videalur, non dixit : Frustrabitur, sed Frustrari videatur. «Át non protuitillis auditus sermo.» Vides quod hoc dicat : Nihil vobis proderit auditores fuisse praedicationis, nisi etiam qua a vobis ipsis sunt afferalis,hoc est,fidem; quoniam neque anti- quis profuit auditus sermo ex seipso. « Quod non essent commisti fide. » 540 Hoc est, admisti ad ipsam.Per hoc autem designat indubitato credere. Eos vero qui audierant dicit eos qui crediderant. Illi namque vere audierant qui etiam crediderant. Ait autem de Jesu et Chaleb. Hoc vero est quod dicit: Non juvit auditus sermo populum, non commistum et veluti contemparatum, admistum et et unitum per fidem his qui audierant,nempe Jesu et Chaleb qui crediderant. — Non commistos, in- quit,his qui audierant, hoc est, his qui crediderant. Quomodo autem poterant his permisceri ? In fide, inquit, sive per fidem.Si enim credidissent hi si- cut et illi, in unum utique pariter provecli fuis- sent,fideveluti conglutinanteipsos et commiscenle. IV, 3-8. Intpoimus enim in requiem nos qui cre- didimus, quemadmodum dixit : Sicut juravi in ira mea, Si introibunt in. requiem meum, licet operibus a constitutione mundi perfectis. Dicit enim quodam in loco de septimo die sic : Et re- quievit Deus die septimo ab omnibus operibus Suis. Et in hoc rursum : Si iniroibunl in requiem meam. Testimonium quoque iuduxit ex quo id mani- festum faciat. Et vide quomodo id astruat.Omnino, inquit, necesse est ut aliqui ingrediantur inrequiem Dei, ne vane ac temere sit promissa. Quoniam ergo illi non sunt ingressi (juravit enim ipsos non ingressuros)necesse est ut nos, dummodo velimns, ingrediamur, at non jam in figurativam requiem, 8ed in verum regnum colorum. Quanquam enim filii illorum iugressi sint in terram promissam, at at nunc aliam definit requiem per David. Quid OECUMENII TRICCAR EPISCOPI 312 KEPAA. E. « .llootoom;, σπουδάσαι εἰς κατάπανσιν. P « Φοθηθῶμεν οὖν µήποτε καταλειποµένης ἔπαγ- γελίας εἶσελθετν εἷς τὴν κατάπαωσιν αὐτοῦ, Üoxp τις Εξ ὑμῶν ὑστερηκέναι, Καὶ γὰρ ἔσμεν εὐηγγελισμένοι καθάπερ κχάκεῖνοι. 'AÀX' obx ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς άχοης ἐχείνους, μὴ συγκεχραµένους τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν. » Ἐν τῷ λέγεσθαι, φησί, Σήµερον ἐὰν τῆς φονῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ, φοθηθῶμεν λοιπὸν. Τὸ δὲ, Οὖν, παρέδραµε. Διὰ γὰρ τὸ εἶναι µακραπόδοτον, ἵνα μὴ δόξη ἀσυνάρτητος εἶνχι ἡ σύνταξις, τὸ, Ow, τέθειχκε, Φοθηθῶμεν, φησὶ, µήποτε κχαταλιµπανο- µένης ἐπαγγελίας εἷς τὸ εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατά- παυσιν αὐτοῦ ὑστερήσωμεν. Καὶ γὰρ ὑπολείπεται ἡ ἐπαγγελία τοῦ εἰσελθεῖν εἷς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ τὴν ἀληθινὴν τοὺς βουλομένους. Αὔτη δέ ἔστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, « Δοχῇ τις ἐξ ὑμῶν ὑστερη- κέναι. 9 Ὑστερηκέται el; τὸ εἰσελθεῖν. ᾿Ανεπαχθη δὲ τὸν λόγον ποιῶν οὐκ εἶπεν, Ὑστερήσει, ἀλλὰ, Δοχκῇ ὑστερίζεν, « ᾽Αλλ᾽ οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος. » Ὁρᾶᾷς ὅτι τοῦτο λέγει, ὅτι, Ο0ὐδὲν ὑμᾶς ὠφελήσει τὸ ἀκροατὰς γενέσθαι τοῦ κηρύγματος, ἐὰν μὴ xal τὰ παρ ἑαυτῶν εἰσενέγκητε, τουτέστι πίστιν * ἐπεὶ μηδὲ τοὺς πάλαι ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἀχοης καθ ἑαυτόν. « Μη συγκεκραµένους «T, πἰστε. » Τουτέστι, μη ἀνακεκραμένους πρὸς αὐτήν. Ἐκ ὃξ τούτου, τὸ ἀν- ενδοιάστως πιστεῦσαι αἰνίττεται, ᾿Ακούσαντας δέ φησι τοὺς πιστεύσαντας, ἘΕκεῖνοι γὰρ ὄντως ἤκουσαν, οἱ xai πιστεύσαντας, Λέγει δὲ περὶ ᾿Ιησοῦ καὶ Χαλέδ, Τοῦτο δέ φησιν * Οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἄχοῆς τὸν λαὸν, μὴ συγκεχραµένον καὶ olov ἀνακεκραμένον xal μεμιγμένον καὶ ἠνωμένον Bv τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν, ἤγουν τοῖς ἀμφὶ τὸν Ἰησοῦν πιστεύσασι. ----[ΦοΤ.] Mà συγκεχραµένους, Φησὶ, τοῖς ἀκούσασι, τουτέστι, τοῖς πεπιστευχόσι. Πῶς δὲ Ἡν αὐτοῖς συγχραθῆναι ; Ev τῇ πίστει, φησὶ, τουτέστι διὰ πίστεως. El γὰρ ἐπιστευσαν οὗτοι ὥσπερ κάκεῖνοι, εἷς Ev ἂν συνηλαύνοντο, της πίστεως olov κολλώσης αὐτοὺς xal συγχιρνώσης, » Εἰσερχόμεθα γὰρ εἰς τὴν κατάπαυσιν οἱ πιστεύ- σαντες, καθὼς tíonxsv, Ὡς ὤὧμοσα ἐν τῃ ὀργῇ pou, El εἰσελεύσοντιι εἰς τὴν χατάπαυσίν µου, καΐτοι τῶν ἔργων ἀπὸ καταθολης κόσμου. γενη- θέντων. Εἴρηχε γὰρ που περὶ τῆς ἑθδόμης, οὔ- τως “ Καὶ κατέπαυσεν ὁ θεὸς ἐν τῇ ἀμέρᾳ τῇῃ ἐθ- δόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ. Καὶ Év τούτῳ πάλιν, El εἰσελεύσονται εἷς τὴν κατάπαυσίν µου "0 Καὶ πόθε δηλοι, ἐπήγαγε τὴν μαρτυρίαν. "Opa olov κατασκευάζει, Πᾶσα, φησὶν, ἀνάγκη τινὰς εἶσ- ελθε:ν εἷς τὴν κατάπαυσιν τοῦ θεοῦ, (vx qu µά- την καὶ ἁπλῶς qq ἐπηγγελμένη. Ἐπεὶ οὗν ἔἐχεῖνοι οὐκ εἰσῆλθον, (ὤμοσε γὰρ μὴ εἰσελθεῖν, αὐτοὺς,) ἀνάγκτι ἡμᾶς, εἰ βουληθείηµεν, εἰσελθεῖν ἀλλ᾽ οὖκ ἔτι εἰς τὴν τυπικὴν κατάπαυσιν, ἆλλ᾽ εἷς τὴν ἆληθι- νὴν τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, El γὰρ καὶ ο viol Ἐχείνων εἰσηλθον εἷς τὴν ἐπηγγαλμένην γην, ἀλλὰ καὶ νῦν ἑτέραν ὁρίζει διὰ τοῦ Δαυϊὸ κατάπαυσιν. τὴν προδηλουµένην 313 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 314 Ἐπεὶ τό βούλεται αὐτῷ, τὸ, Σήµερον ἐὰν τῆς φω- A Damque aliud sibi vult: Hédie: si: vocem ejus νῆς αὐτοῦ ἀχούσητε: « Ὡς ὤμοσα ἓν vi ὀργῇ µου. » Καΐτοι αὕτη μαρτυρία, οὗ τοῦ ἡμᾶς τοὺς πιστεύ- σαντας εἰσελθεῖν εἷς τὴν χατάπαυσιν τοῦ θεοῦ ἔστι σημαντικὴ, ἀλλὰ τοῦ ἐχείνους μὴ οἰσελθεῖν, Αλλ᾽ αὐτῷ, φησὶν, ᾧ ἐκχεῖνι οὐκ εἰσηλθον ἡμᾶς χρὴ εἰσελθειν. Τοῦτο μὲν οὖν προϊὼν λέγει σαφέστερον. Nov» δὲ πρὸς τούτῳ καὶ ixetvo θέλει δεῖξαι, ὅτι ὥσπερ ἡ τοῦ Σαθθάτου κατάπαυσις οὗ χωλύει καὶ ἄλλην λέγεσθαι κατάπαυσιν τὴν τῆς ἐπηγγελμένης γης, οὕτως οὐδὲ ἡ τῆς ἐπηγγελμένης γῆς χωλύει τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν λέγεσθαι κατάπαυσιν. Ὅθεν καὶ προστίθησ' * Καΐτοι τῶν ἔργων ἀπὸ κατα- GoXnc κόσμου γενοµένων ἐξ ὦν ἀνεπαύσατο ὁ θεός. Oóx ἐχώλυσε, φησὶ, xal τὴν ΥγΏν τῆς ἐπαγγελίας, χατάπαυσιν λεχθῆναι. « Καὶ τοι τῶν ἔργων. » Εἶτα ἐπειδὴ εἶπε Κατάπαυσιν, (ἐλέγετο δὲ ἡ τοῦ Σαθδά- B του χατάπαυσις)) αὐτὸς ἔἐπιλύει αὐτὸ καί φησιν c "Ἡδη τῆς καταπαύσεως τῶν ἔργων γενομένης, καὶ ταύτην καλεῖ χατάπαυσιν, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. « Kal χατέπαυσεν ὁ Θεός, ^» » Ὀρῆς, φησὶν, ὅτι δύο tici χαταπαύσεις ; µία à τῆς ἑθδόμης, ἐν ᾗ κατ- έπαυσεν ὁ θεὸς ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ, καὶ µία ἡ τῆς γῆς, περὶ fic φησι νῦν ὁ Δαυϊδ. "Ὥσπερ οὖν, φησὶν, À πρώτη χατάπαυσις οὐκ ἐχώλυσε δευτέραν κατάπαυ- σιν ὀνομασθηναι, οὕτως οὐδ f$ δευτέρα κωλύσει τὴν τρίτην βαφιλείαν τῶν οὐρανῶν, Ταῦτα δὲ xaza- σκευάζει * ὃτι μέλλει λέγειν ' Ἠμεῖς, φησὶν, ἔχομεν εισελθεῖν εἰς τὴν χατάπαυσεν αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἀκούσῃ, audieritis ? « Sicut juravi in ira mea » Atqui hoc testimonium non ejus es! significavitum quod nos qui credidimus ingredimur in requiem Dei, sed quod illi non ingrediantur : verum eo ipso,inquit, quo illi non sunt ingressi, oportet nos ingredi. Siquidem hoc in progressu dicit apertius. Nunc vero prater hoc vult quoque illud ostendere,quem- admodum Sabbati requies non vetat etiam dici aliam requiem promisse terre, 841 ita neque requies promisss terrae vetat regnum celorum dici requiem. Unde etiam addit : Licet operibus a constitutione mundi perfectis, a quibus requievit Deus, nihil vetuit terram quoque promissionis appellarirequiem. «Licet operibus.»Deinde quia vo- caverat requiem (dicebatur autem Sabbati requies) ipse ilud dissolvit el ait : Jam requie operum facta, etiam hanc vocat requiem,terram ΠΘΠΙ// 6 pro- missionis. «Et requievit Deus.» Vides, inquit, quod dua sint requies ? Una diei septimi, in quorequie- vit Deus ab operibus suis : et una terrse promissio- nis, de qua loquitur nunc David.Ait ergo : Quem- admodum prima requies non vetuit quin secunda vocaretur requies : ità neque secunda vetabit ter- tiam, nemperegnum celorum. Haec autem astruit, quia dicturus est nos posseingredi inrequiem ipsius. ne audiat : Atqui illi sunt ingressi : et tandem dicit aliam esse requiem. Est, inquit, tertia requies, nempe regnum colorum. Et ibidem rursus, Si Καί τοι εἰσῆλθον ἐχεῖνοι, καὶ τέλος ἔχει τὸ εἶνχι ἄλ- cintroibunt in requiem meam. Ecce igitur dus λην χατάπαυσιν. ^ Ecc, φησὶ, τρίτη ἡ βασιλεία των οὐρανῶν. Καὶ iv τούτῳ πάλιν, El εἰσελεύ- σονται εἷς τὴν κατάπαυσίν µου, ᾿Ιδοὺ οὖν, «nci, δύο καταπαύσεις. Μία μὲν ἔνθα νατέπαυσεν ὁ θεὸς ἀπὸ εἰσελεύσονται εἷς τὴν κατάπαυσίν µου. ε ᾿Επεὶ οὖν ἀπολείπεταί τινας εἰσελθεῖν elc αὐτὴν, καὶ οἱ πρότερον εὐαγγελισθέντες οὐκ εἰσῆλθον δι’ ἀλεί- θειαν, πάλιν τινὰ ὁρίζει ἡμέραν σήμερον iv Δαυϊδ λέγων μετὰ αοσοῦτον χρόνον, καθὼς εἴρηται, Σήµερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σχληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν. Ei γὰρ αὐτοὺς Ἰησοῦς κατέπα»σεν, οὐκ ἂν περὶ ἄλλης ἀἐλάλει ματὰ ταῦτα ἡμέρας, ^ Apa ἀπολείπεται σαθθατισμὸς τῷ Aa τοῦ Θεοῦ. Ὁ γὰρ εἰσελθῶν εἷς τὴν χατάπαυσιν αὐτοῦ, xal αὐτὸ χατέ- παυσεν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ, ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ θεός. » Ἐπεὶ οὖν ὀφείλουσί τινες πάντως εἰσελθετν — bxet- vot δὲ οὐκ εἶσηλθον εἰς τὴν τῆς ἐπηγγελμένης γῆς χατάπαυσιν, πάλιν ἄλλην τρίτην ὁρίζει κατάπαυ- σιν " "Iw, φησὶ, xal sl; αὐτὴν εἰσέλθωσί τι- νε, Οὗ γὰρ ἂν εἰ μὴ τρίτην εἶχε κατάπαυσιν ὁ θεὸς, ἔμελλε, φησὶ, λέγειν * Σήµερον ἐὰν τῆς φω- νης αὐτοῦ ἀχούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς χαρδίας ὑμῶν, Oc πάντως οὔσης χαταπαύσεως, οὗ δεῖ εἶσ- ελθεῖν τοὺς μὴ σκληρύνοντας τάς καρδίας αὐτῶν. Ἐπεί τοι γε ἀνωφελὴς ἂν ἦν ἡ ὑπαχοὴ, uh οὔσης χαταπαύσεως, Μηδὲ οὔσης ἀντ.μισθίας. Ἐἶδες πῶς κατεσχεύασε. — My, σχληρύνητε, ἵνα, φησὶν, εἰσέλ- θητε εἰς τὸν χανώπωφιν. Ὁ γὰρ εἰπὼν, ὅτι ἐχεῖνοι requies,inquit, una quidem qua requievit Deus ab operibus, allera vero de qua dixit David : Si introibunt in requiem meam. τῶν ἔργων, icipx δὲ ἡ ἀπὸ τοῦ Δαυϊὸ elgnyivn, E! IV, 5-10. Posteaquam igitur itlud reliquum est, aliquos introire in eam,et quibus prius fuitannun- tiatum non introierunt propter incredulitatem,rur- sum quemdam profinit diem hodiein David ,dicens post tantum temporis, quemodmodum dic'um est: Hodie si vocem ejus audieritis,ne obduretis corda vestra. Namsieis Jesus requiem praostitissel,nequa- quam de alio posthac die locutus fuisset.Itaque re- linquitur sabbatismuspopulo Dei. Nam qui ingres- 8us esL in. requiem illius, et ipse requievit ab ope- ribus suis, quemadmodum a suis Deus. 84? Quoniam igitur aliqui omnino debent in- gredi,illi autem ingressi nonsuntin promissee terree requiem, aliam rursum definit tertiam requiem, ul in ipsam, inquit, etiam aliqui ingrediantur.Nisi enim Deus tertiam haberet requiem, nequaquam dicturus erat : Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra : ita ut omnino sil requies in quam oporteat eos ingredi, qui non obdurant corda sua. Quandoquidem inutilis omnino esset obedientia, si non esset requies neque remunera- tio. Vidisti quomodo confirmaverit? Ne obduretis ul ingrediamini, inquit, in requiem. Siquidem di- cendo quod qui obdurarunt non sunt ingressi in 345 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 916 requiem, innuit quod quinon obdurarint ingre- A σκληρόσαντες οὐκ εἰσηλθον εἷς τὴν κατάπαυσιν, dientur.Omne namque Dei preceptum habet etiam futuram retributionom. «Nam si eis Jesus requiem prastitisset. » Nam si sola illa essct requics, nempe promissa terra in quam ductore Jesu ingressi sunt, nequaquam de alio per David loqueretur requietio- nis die, sed propterea, inquit, dici meminit dicens: Hodie,et preceptum dedit,dicens:Neobduretis:tan- quam existente lerlia requie in quam oporteat eos qui obedientlessunt ingredi. Itaque relinquitursab- batismus.»Sahbatismus sive requies. Nam sabbata interpretantur requies.Relinquiturergotertia qua- damrequiesquaest regni ceelornm.Ipsam autem vo- cavit sabbatismum,a primariarequiequa eratsabba- li. « Populo Dei. » Fidelibus, inquit. Et unde hac ῃ manifestum est? Ex eo quod David precipit, dicens : Ne obturetis corda vestra. Neque enim lic praciperet,sinon esset sabbatismus et requies. Quaenam enim esset utilitas his qui obtemperarent? neque preciperetur nobis, ne eadem faceremus cum Judais qui in deserto erant, ne similiter et nos requie privaremur. « Nam qui ingressus est. » Quoniam malisdefatigali erant, nulla facta mentione de innumer s bonis qua tunc futura sunt, ex hoc ipsos consolatur dicendo quod is quiin tertiam ingressus esl requiem qua est regni celorum, requiescit ex operibus suis, hoc est, persecutioni- bus, tentationibus, afflictionibus, 848 quemad- modum sane et Deus in prima requie ab operibus αἰνίττεται ὅτι οἱ μὴ σχληρύναντες εἰσελεύσονται, Πᾶσ« γὰρ ἐντολὴ Θεοῦ, ἔχει καὶ ἀντιμισθίαν ΐσο- μένην. « El γὰρ αὐτοὺς Ἰησοῦς χατέπαυσεν. » El Ye ἐχείνη µόνον ial χατάπαυσις 4 ἐπηγγελμένη γη, εἰς ἣν διὰ Ἰησοῦ εἰσῆλθον, οὐκ ἂν, «nol, περὶ ἄλ- λης διὰ τοῦ Δαυϊδ ἑλάλει χαταπαύσεως ἡμέρας. Ἰλλλὰ διὰ τοῦτο, φησὶν, ἡμέρας ἐμνήσθη, Σήµερον λέγων, καὶ ἐντολὴν ἔβωχε, Μὴσχ ληρύνητε λέγων, ὡς οὔσης τρἰτης καταπαύσεως, iv f δεῖ τοὺς ὑποχούοντας εἰσελθειν * "Apa ἀπολείπεται σαθδατισµός. » Σα6δα- τισμὸς, ἤγουν κατάπαυσις Σάθόατα γὰρ, à κατάπαυσις ἑρμηνεύεται. Ὑπολέλειπται οὖν τρίτη τις κατάπαυσις, à τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Σαθθατισμὸν à αὖ- τὴν ἐκάλεσεν ἀπὸ τῆς ἀρχετύπου της τοῦ Σαθθατι- σμοῦ καταπαύσεως. « Τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ. » Τοῖς πι- στοῖς, φησί. Καὶ πόθεν τοῦ:-ο δῆλον ; ix τοῦ παρ- αγγέλλειν τὸν Δαυὶὸ, Mi σκληρύνητε τὰς κχρδία» ὑμῶν. Οὐ γὰρ tl μὴ ἣν σαθθατισμὸς, καὶ χατάπαυ- σις, ταῦτα παρήγγειλε, (ποῖον γὰρ ἣν ὄφελος τοῖ» πειθοµένοις ;) οὐδὲ ἐκελευόμεθα τὰ αὐτὰ ποιεῖν τοῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ Ἰουδαίοις, ἵνα μὴ ὁμοίως καὶ ἡμεῖς ἀποστερηθῶμεν της καταπαύσεως. « Ὁ vàp εἶσελ- θών. » Ἐπειδὴ ἀπειρηχότες ᾖσαν τοῖς κακοῖς, ἀφεὶς εἰπεῖν τὰ μυρία τότε ἐσόμενα ἀγαθὰ, ix τούτου αὖ- τοὺς παραμυθαῖται iv τῷ λέγειν, ὅτι ὁ εἰσελθὼν εἰς τὴν τρίτην Χατάπαυσυν, τὴν βασιλείαν τῶν οὖρα- νῶν, ἀναπαύεται bx τῶν ἔργων αὐτοῦ, τουτέστι, τῶν διωγμῶν, τῶν πειρασμῶν, τῶν θλίψεων, ὥσπερ qu: fecerat requievit. Alio modo.Quoniam demons- c ἀμέλει xal ὁ θεὸς iv τῃ πρώτῃ καταπαύσει ἀν- travil tertiam esse requiem, et quod nonnulli in ipsam ingressuri sint, ad conclusionem venit et ait: Ex his qua dicta sunt manifestum utique est, quod sit alia quzeedam requies preter supradictas, el hec non quibuslibet, scd populo Dei dedicata. Vere autem Dei populus sunt hi qui in ipsum cre- diderunt, ejusque servant pr:cepta « Et ipsere- quievit. » hoc est, cessavit. CAPUT VI. Terror judicii jurla sermonem qui per omnes disseminatus | est, et utilitos grati sucerdotu- lis, apud eum. qui humano more affectus esl | una nobiscum naturali condolentia. Stludeamus igitur ingredi in. illam requiem, ne quis per idem concidat incredulilatis exem - plum, Vivens est enim sermo Dei et efficoz, et penetrabilior quovis gladio utrinque incidente, ac pertingens usque ad divisionem animo simul ac spiritus, compagumque οί medullarum, et discretor cogitationum el intentianum cordis, nec est ulla creatura qua non manifesta sit ín con- spectu illius sed omnia nuda et aperta sunt ocu- lis ejus ad quem nobis est sermo. Ubi demonstravit tertiam esse requiem, conse- quenter ipsos in eam ingredi adhortatur. Et bene ait : Studeamus. Neque enim sola sufficit fides ad ingrediendum in ipsam, nisi etiam adsit studio- sa conversatio. « Ne quis per idem concidat exem- επαύσατο ἀπὸ τῶν ἔργων ὧν ἐπυίησεν. — ) Άλλως [ΦοΤ.] 'Επειδὴ ἀπέδειξεν ὥς ἔστι τρίτη. κατάπαυ- σις, καὶ ὡς εἰσελεύσονταί τινες iv αὐτῇ, ἐπὶ τὸ συμπέρασμα Ίχε, xal φησιν ᾿ Ἐξ Ov εἴρηται qa- νερὸν ἄρα, ὅτι ἔστι τις Κατάπαυσις ἄλλη παρὰ τὰς εἱρημένας, καὶ αὕτη οὐ τοῖς τυχουσιΑ, ἀλλὰ τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ ἀφιερωμένη. Λαὺς δὲ ἀληθῶς τοῦ θεοῦ, οἱ πιστεύσαντες εἰς αὐτὸν, καὶ φυλάττοντες τὰ προστάγµατα αὐτοῦ. « Καὶ αὐτὸς κατέπχυσεν. » Οἱονεὶ ἀνεπαύσατο. KEPAA. C. « Τὸ φοθερὸν τῆς κτίσεως παρὰ τῷ λόγῳ τῷ διὰ πάντων, καὶ τὸ χρηστὸν της χάριτος τῆς ἱἵερα- τικῆς παρὰ τῷ ὁμοιοπαθήσαντι ἡμῖν ἀνθρω- πίνως. » « Σπουδάσωµεν οὖν εἰσελθεῖν εἷς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν, ἵνα μὴ Ev τῷ αὐτῷ τις ὑποδείγματι πέσῃ τῆς ἀπειθεας, Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργὰς, xal τοµώτερς ὑπέρ πᾶσαν µόχαι- pav δίστοµον, καὶ διικνούµενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς τε καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ χριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, καὶ οὐκ tow Χτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὑτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ xal τετραχη- λισµένα τοῖς ὀφθαρμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἃμιν ὁ λόγος. » ᾽Αποδείξας εἶναι καὶ τρίτην κατάπαυσιν, λοιπὸν εἰσελθεῖν αὐτοὺς εἰς αὐτὴν προτρέπεται. Καλῶς δὲ τὸ, Σπουδάσωµεν. Ob γὰρ µόνον ἡ πίστις ἀρχεῖ sis- αγαγεῖν εἰς αὐτὴν, ἂν μὴ καὶ πολιτεία χρηστὴ f. « Ίνα μὴ iv τῷ αὐτῷ τις ὑποδείγματι πέσῃ. Ἐν 317 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 848 τῷ αὐτῷ vot ἸἸσραηλίταις, Ὥσπερ γὰρ οὗτοι, qnot, A plum. » Per idem, cum Israelitis. Quemadmodum τὸ πλέον ἀνύσαντε τῆς ἐν τῇῖ ἑἐρήμῳ ὁδοῦ, τοῦ παντὸς ἐζέπεσον διὰ τὴν ἀπιστίαν, µή τις ἐξ ὑμῶν, qnoi, τῷ ἴσῳ τρόπῳ xal ὑποδείγματι, μετὰ τοσούτους οὓς ὑπέμεινεν ἀγῶνας, πέσῃ, μὴ ἄχρι τέλους ἀνδρισά- µενος. € Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ. » Δείχνυσιν ἠρέμα καὶ τὰ κατὰ τὸν Ἱσραὴλ τὸν Χριστὸν πεποιηχότα, οὐκ ἄλλον. Ζῶν γάρ laci, qnoi, xal ζήσεται εἷς αἰῶνα. "Ἵνα δὲ μὴ νοµίσωσιν ἐκπίπτοντες καὶ παροργίζοντες τὸν Χριστὸν, γῆς ἀποτυγχάνειν ὥσπερ οἱ πάλαι, φοθερώτερον ποιεῖτχι xb πράγμα. « Καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν µάχαιραν δίστοµον. » Ίνα μὴ λόγον ἀχούσαντες, μηδὲν φοθερὸν ὑποπτεύσωσιν, ἔπεξ- Ἠγεῖτχι τὸ εἰρημένον, τῶν παρ) ἡμῖν δεηθεὶς ύποδει- enim hi cum majorem viz partem in eremo emensi essent, ab omni commodo exciderant per incredu- litatem, 544 ne quis ex vobis zquali modo vel exemplo post tanta quie pertulit certamina concidat non agens usque ad finem viriliter. « Vivens est enim sermo Dei. » Ostendit sensim ea quoque Christum et non alium operatum fuisse quz circa filios Israel contigerunt. Nam vivens est, inquit, et vivet in secula.Ne autem existiment delinquen- tes, et irritantes Christum, terra solum frustrari quemadmodum veteres, terribilius addit factum. « Et penetrabilior quovis gladio utrinque inciden- te. » Ut qui sermonem non audiebant, terribilius γμάτων, Οὐ γὰρ ἄλλως ἦν γνωσθῆναι τὸ λεγόμενον p aliquid formidarent, exprimit quod dictum est, Ὑπὲρ πᾶσαν, φησὶ, µάχαιραν δίστοµον. «e Καὶ adaptans exempla qua apud nos sunt : neque enim διικνούµενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς τε καὶ πνεύµα- alio modo posset intelligi quod dicitur, Quovis τος, » Ὁ àv ἁγίοις Κύριλλος kv προσφόρῳ χωρίφ gladio utrinque inciden!e. « Ac pertingens usque καὶ οὕτως ἐδέξατο τὺ, Διικνούμενος ἄχρι μερισμοὺ ad divisionem animz simul ac spiritus » Beatus ψυχΏς τε καὶ πνεύματος * Τὸ περὶ τοῦ θεοῦ κήρυγμα — Cyrillus] certo quodam loco ita quoque accepit διαιρεῖ, nol, xal µερίζει τὰ τῆς ψυχῆς µέρη, ὃς - Pertingens usque ad divisionem anime simul ac xtücv ποιῶν χαὶ χωρητικὴν τῶν áxovoaévov, H Spiritus : Preedicatio, inquit, de Deo dividitac se- ὅτι καὶ αὐτῶν καθικνεῖται, φησὶ, τῶν ἀσωμάτων, καὶ parat anim: parles, amplam eam reddens et capa- qoylv Χολάζει. — H ὅτι μερισμὸν ἐργάζεται ψυχῆς cem eorum qua audiuntur. Aut quod ad ipsa καὶ πνεύματος, Ὁ ἐστι φοδερόν. — Άλλως, [OI- quoque incorporea pertingat, et animam puniat, ΚΟΥΜΕΝΙΟΥ.] Τὴν iv τοῖς Εὐαγγελίοις ἀπειλουμένην aut quod divisionem operetur anima ac spiritus, διχοτοµίαν ol Πατέρες ἐξέδωκαν, τὴν τελείχκν τοῦ quod tremendum est, — alio modo. Divisione ἁγίου Πνεύματος ἐγκατάλειψιν. Ἡγοῦμαι οὖν νῦν quam Evangelia comminantur,intellexerunt Patres τοῦτο εἱρῆσθαι, ὅτι χωρισμὸν ἑργάζεται τοῦ ἁγίυ perfectam Spiritus sancti ἀεδθγίίοπθπι. Arbitror Πνεύματος, καὶ ἀφαιρεῖται αὐτὸ ἀπὸ τῆς ψυχΏς. O0 igitur hoc nunc dietum esse, quod separationem Ὑενοµένου, πάντα λοιπὸν ἕψεται τὰ ἀγαθά, » '"Ap-C operetur Spiritus sancti, ipsumque ab anima 8η” μῶν τε καὶ μυελῶν, » Εἰπὼν τὰ ἀσώματα, εὖπε καὶ ferat, quo facto omnia deinceps sequentur et aufe- τὰ σωματικά. « Καὶ χριτικὸς ἐνθυμήσεων, » Δια” rentur bona. « Compagnumque et medullarum. » κρῖναι καὶ ἀναχρῖναι ἰσχύων καὶ τὰς ἐνθυμήσες, | Ubi incorporea dixisset, etiam corporea retulit. φησὶν, αὐτὰς καὶ τὰς ἀφανεῖς iwolag τῆς καρ- 1? Et discrelor cogitationum. » Discernere ac di- Bac. « Καὶ οὐκ ἔστι χτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον a)- judicare potens ipsas quoque cogitationes et invi- τοῦ. » Τί δὲ λέγω, φησὶν, ἀνθρώπους ; Οὐδὲ ἄλλη Sibiles cordis notitias. « Nec est ulla creatura quae μὲν οὖν χτίσις διαλαθεῖν fj κρυθῆναι ἰσχύει ἀπὸ τοῦ ΠΟΠ manifesta sitin conspectu illius » Quid autem ἀκοιμήτου ἐκείνου ὀφθαλμοῦ, κἂν ἀγγέλους, φησὶν, dico homines, inquit? Nec alia quivis creatura εἴπῃς, κἂν Χερουθεὶμ, xdv Σεραφείμ. « Πάντα γυ- latere aut occultari potest ab illo pervigili oculo, µνά. » Οὐδέν ieu, φησὶν, 8 λαθεῖν δύναται «hv Sive angelos dicas, sive Cherubim, sive Seraphim. ἑποπτικὴν δύναμιν τοῦ Χριστοῦ. Πάντα γυμνὰ παρ « Omnia nuda. » Nihil est quod latere possit ins- αὐτῷ, καὶ οὐδενὶ προκαλύμματι fj προσωπείῳ τις pectivam Christi potentiam. Omnia nuda sunt ἑαυτὸν ὑποχλέψαι δύναται τῶν ὀφθαλμῶν Ἐκείνων. apud ipsum, nulloque tegumento aut persona Τετραχηλισµένα δέ φησι τὰ Ὑυμνὰ, ἀπὸ µετα- | potest quispiem seipsum occultare ab illis oculis. φορᾶς τῶν προθάτων τῶν Ex τοῦ τραχήλοο ἠρτη- τετραχηλισμένα autem dicit nuda, a metaphora µένων xal γεγυμνωµένων τῆς δορᾶς H τὸ Τεῖρα- χηλισμένα, ἀντὶ τοῦ Κάτω χύπτοντα, xal τὸν τρά- χηλον ἐπικλίνοντα, διὰ τὸ μὴ ἰσχύειν ἀτενίσαι τῃ δόξῃ ἐχείντι τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ὑμῶν ᾿Ιησοῦ. « Πρὸς ὃν ὑμῖν ὁ λόγος. » Αὐτῷ, φησὶν, ἔχομεν δοῦναι εὐθύνας τῶν πεπραγμένων, καὶ πρὸς αὐτὸν ἔχομεν τὴν ἀπολογίαν πρὸς ὃν καὶ ὁ λόγος. « ᾿Έχοντες οὖν ἀρχιερέα µέγαν διεληλυθότα τοὺς οὐρανοὺς, Ἰησοῦν τὸν Ἠἱὸν τοῦ Oto), κρατῶμεν της ὁμολογίας. Ob γὰρ ἔχομεν ἀρχιερα μὴ ὃ- νάµενον συµπαθησαι ταῖς ἆἀσθενειαις Ἡἡμῶν, πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ ὁμοιότητα χω- $45 ovium quaa collo excoriat: s'nt et pelle nudate. Aul τετραχηλισµένα hoc est, deorsum prospeciantia el collo inclinata, eo quod non pos- sint in illam intendere gloriam judicis et Dei nostri Jesu Christi. « Ad quem nobis est sermo. » Ipsi, inquit, debemus actorum reddere rationem, el apud ipsum respondere debemus, ad quem etiam ser mo nobis sst. IV, 14-16. Habentes igitur pontificem magnum, qui penetravit celos Jesum Filium Dei, teneamus professionem. Non enim habemus pontificem qui hon possitcompalitnfirmliatibus nostris,sed tenta- tum peromnia juxta similitudinem absquepeccato. --- — — 319 OÉCUMENI! TRIOCAE EPISCOPÉ 330 Accedamus igitur cum fiducia'ad thronum grati; ΑΡὶς ἁμαρτάς. Πβοσεβχώμεθα” οὔν μετὰ, παῤῥησίαςντῷ. ut consequamur misericordíam, et gratiam inve- niamus ad opportunum auzilium. Ne ergo subjiciamur tremendis illis peenis,cum habeamus magnuin pontiflcem, teneamus profes- sionem, hoc est,ne relinquamus fidem quain ipsum est, sed semel acceptam astringamus ipsam apud nosipsos. Quid est. autem, Qui penetravit celos ? Non est, inquit, qualis Moses qui non potuit ter- ram promissionis ingredi, neque populum intro- duxit, sed Christus etiam c«elos pene:ravit, et in Paterno sedit throno : itaque potest nos quoque introducere. Pontificem autem vocat, eo quod sei- psum victimam obtulerit Deo Patri. Nam pro po- pulo offerre hostias, proprium est sacerdoti. «Non θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάθώμεν ἔλέον, καὶ χάριν £2- . βωμεν slc εὔχχιραν Borüerav. » "Iv οὖν μὴ ὑποπέσωμεν ταῖς φοθεραῖς ἐκείναις. εὐθύναις. ἔχοντες µέγαν ἀρχιερέα, χρατῶμβεν τῆς. ὁμολογίας, τουτέσι μὴ ἐἑάσωμαν τὴν εἷς αὐτὸν πίστιν, ἀλλὰ ἅπαξ λαθόντε, ἀποσφίγξωμέν αὐτὴν παρ) ἑαυτοῖς, Τί δέ ἐστι, Διεληλυθότα τοὺς οὐρανούς.» Οὐχ ὥσπερ, φησι, μὴ ἰσχύσας Μωσης εἶσελθετν εἷς τὴν γην της ἐπαγγελίας, οὐδὲ τὸν λαὸν εἰσήγαγεν, ἀλλ 6 Χριστὸς xal διῆλθε τοὺς οὐρανοὺς, xal ἔκαθι- σεν ἐπὶ τὸν µΠατρικὸν θρόνο, Τοιγαροῦν καὶ ἡμᾶς Ἰἰσχύει εἰσαγαγεῖν. ᾿Αρχιερέα δὲ αὐτὸν καλετ, διὰ τὸ θυσίαν ἑαυτὸν προσενέγχαι ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Πατρἰ. Τὸ γὰρ προσφέἑρειν ὑπὲρ λαοῦ θυσίας, ἴδιον enim habemus pontificem. » Teneamus ergo pro- B ἱερέως, « Ob γὰρ ἔχωμεν ἀρχιερέα, » Κρατῶμεν οὖν fessionem ac fidem in ipsum : neque enim talem habemus pontificem qui non noverit affici sensu infirmitatum nostrarum. Novit,inquit,quod propter inul'as afflictiones deficiatis et imbecilles sitis: po- lest ergo ignoscere. Tentatus est enim et afflictus per omnia sicut et nos l'ersecutionem passus est et illusus ac consputus, tandemque etiam cruci fixus est. Ipse vero cum hzc passus sit, peccatum non fecit. Hzc autem dicens significat eos in pec- catum incidisse ex afflictionibus, eo quod nimium enervati sint et infirmati.Duplici autem medio pro- bat $46 quod afficiatur sensu infirmitatum no- strarum. Üno quidem modo, quia magnus est et την εἰς αὐτὸν ὁμολογίχν xxi πίστιν. Οὐ γὰρ τοιοῦ- τον ἔχομεν, φησὶν, ἁρχιερέα, ὃς οὐκ olós συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν. Οἶδε, φησὶν, ὅτι διὰ τοὺς πολ- λοὺς πειρχσμοὺς ἐκλέλυσθε xal ἠσθενήχατε, δύναται οὖν συγγινώσκειν, Πεπείραται γὰρ, qnoi, κατὰ πάντα ὥσπερ ἡμετς, καὶ ἐδιώχθη καὶ ἐσκώφθη καὶ ἐνεπτύ- σθη * τέλος δὲ xal ἐσταυρώθη, Αὐτὸς δὲ ταῦτα παθὼν, φησὶν, ἁμαρτίαν οὐκ εἰργάσατο. Τοῦτο δὲ εἰπὼν δηλοτ, αὐτοὺς εἰς ἁμαρτίαν ἐμπίπτοντας ἐκ τῶν πειρασμῶν τῷ ἄγαν ἐκλελύσθαι καὶ ἠσθενηκέναι, Διχόθεν δὲ κατασκευάζει ὅτι συµπαθήσει ταῖς ἀσθενείιιςς ἡμῶν * καθ ἕνα μὲν τρόπον, ὅτι μέγας ἐστὶ xal δυνατὸς, ὡς Υλὸς Θεοῦ xal θεός * καθ ἕτερον δὲ, ὅτι καὶ αὐτὸς potens, tanquam Filius Dei et Deus : altero vero, C ὡς ἄνθρωπος ἔπαθε, καὶ πεῖραν ἔχει τῶν θλίψεων καὶ quia et ipse tanquam homo passus est, et afflictio- num habet experientiam, et ejus quse carnem con- sequitur imbecillitatis.Et propter horum utrumqne omnino afficietur sensu infirmitatum nostrarum. « Absque peccato. » Dicit quod cum hzc patitur, non pen/at poenas peccatorum. «Áccedamus igitur cum fiducia. » Accedamus, inquit, ad Paternum ipsius thronum, in quo sedet. Cum fiducia, aut nihil in fide li:esitantes, aut quia vicit mundum. Manifestum ergo est quod etiam hos devincet qui τῆς χατὰ σάρχα ἀαθενείας, καὶ δι ἄμφω ταῦτα máv- τως συμπαθὴς ἔστχι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν. € Χωρὶς ἁμαρτίας. » ' Ότι οὐχ ἁμαρτιῶν ἑτίννυε δίκην ταῦτα, φησὶ, πάσχων. « Προσερχώμεθχ οὖν μετὰ παῤῥη- σίας. € Ἡροσέλθωμεν, φησὶ, τῷ Πατρῴῳ αὐτοῦ θρό- νῳ, ἔνθα χεχάβικε,. « Μετὰ παῤῥησίας. ν Μετὰ παῤῥη- σίας δὲ, fj μηδὲν πρὸς τὴν πίστιν διστάζοντες, ἢ ὅτι νενίκηχε τὸν κόσμον. Δῆλον οὖν ὅτι νικήσει xal τοὺς νῦν ἡμᾶς θλίδοντας, Hi ὅτι οὐκ ἔστι νῦν ὁ θρό- voc, θρόνος χρίσεως, ἀλλὰ χάριτος. Πρόσελθε οὖν, nunc affligunt nos. Aut quia thronus nunc non est. xZv ἁμαρτωλὸς fi. « TQ θρόνῳ τῆς χάριτος, » Θρό- thronus judicii,sed gratie: accede ergo eliam si vov χάριτος, τὸν θρόνον τὸν βασιλικόν ona, Περὶ o3 peccator sis. «Ad thronum gratiz.» Thronumgra- Φησιν ὁ Δαυῖδ’ « Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Kuplp µου, Κάθου tie dicit thrunum regium. de quo ait David : ἐχ δεξιῶν µου. » θρόνος γὰρ χάριτός ἔστιν, οὐ θρό- « Dixit Dominus Domino meo. Sede a dextris D voc κρίσεως νῦν. Διὰ τοῦτο, Mesa παῤῥησίας, « — lva meis 35 » Thronus enim nunc thronus gratie est, λάδωμεν Έλεον καὶ Ὑάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον non judicii. Propterea, Cum fiducia, inquit. « Ut Boíftav. » Καλῶς δὲ εἶπεν, Εὔχαιρον βοήθειαν. . cousequamur misericordiam, et gratiam invenia- Αν vov προσέρχῃ, φησὶ, Xy χάριν καὶ Dow. mus ad'opportunnm auxilium.» Recte autem dicil: Εὐχαίρως yàp προσέρχῃ. Αν δὲ τότε προσέλθῃς, οὐκ Opportunum auxilium. Si nunc, inquit, accedis, ἔτι. Ακαὶρος γὰρ ἡ πρόσοδος. Όταν γὰρ ἡ συντέλεια, gratiam accipies et misericordiam : oppor:une Ἅτότε ἐγείρεται el; χρίσιν. e Εἰς εὔχαιρον βοήθειαν. » enim accedis; si vero lune accesseris, non ila, Νῦν γὰρ ὁ προσιὼν λαµθάνει ἔλεον καὶ χάριν. EU- erit enim intempestivus accessus. Ubi enim fueril ἆΧαιρος γὰρ vov xal ἐπιτηδεία ἡ πρόσοδος, xal à τῆς consummatio, tunc exsurget in judicium. « Ad op- βοηθείας αἴτησις. uc fh γε ἐν τῇ χρίσει ἐπὶ βοηθείᾳ portunum auxilium. » Naim qui nunc accedit, mi- Ἀπρόσοδος, ἄκαιρος. 'Exst γὰρ οὐκ ἔτι χατὰ yá- sericordiam accipit et gratiam, quia opportunus et ϱιν παρέξει τὴν βοήθειαν ὥσπερ υῦν, ἀλλὰ κατὰ conveniens est nunc accessus et petitio auxilii : — 4pletv. quemadmodum in judicio accessus adauxilium,importunus.Tuncenim- non prestabitauxilium ex gratia Bicut nunc, sed judicium. ὑπὲρ καθίσταται τὰ πρὸς τὸν θεὸν, ἵνα -προσφέριῃ ὃῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν Απτριοπαθεῖν δωνάμενος "τὸῖς ἀγνοοῦσι καὶ πλα- νωμύνοις, Ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίχκειται «ἀσθένειαν, Καὶ διὰ ταύτην ὀφείλει, καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ, οὗ- tox καὶ περὶ ἑαυτοῦ προσφέρεν ὑπὶρ ἁμαρτιων. Kal οὐχ ἑαυτῷ τις λαμθάνει τὴν cuv, ἀλλὰ xa- λοόμενος ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ, χαθόπερ xal 'Aapuv. Οὕτως καὶ ὁ ᾿Χρισιὺὸς, οὐκ ἑαυτὸν ἑδόξασε γενηθηναι àp- χαρέα, ἀλλ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτὸν, Yióg µου εἶ «σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηχά σε, Καθὼς καὶ iv ἑτέ- (vp λέχει ^ Σὺ ἱερεὺς εἷς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. » θέλει Ενταῦθα δεῖζαι, ὅτι µείζων ἡ Νέα Διαθήκη τῇ Παλαιᾶς. Καὶ τοῦτο ποιεῖ τέως, ὡς ἀπὸ τῶν ἱερέων τὴν σύκρισιν εἰσάγων. "Ότι ἐκείνη μὲν, ἀνθρώπους εἶχεν ἱερέας, αὕτη δὲ τὸν Χριστόν, « Εξ ἀνθρώπων λαμθανόμενον. » Τουτέστι, προθαλλόμενον,. El δὲ ὁ ἐξ ἀνθρώπων λαμθανόµενος μετριοπαθεῖ τοῖς ἀγνο- οὔσι xal πλανωμένοις, πόὀσῳ μᾶλλον ὁ μετὰ τοῦ (ἄνθρωπος εἶναι — xal θΘεὸς Ov µετριοπαθήσει καὶ χεῖρα ὀρέτει τοῖς ἀγνοοῦσι καὶ πλανωμένοις; El ó οὕτως νοηθείη, καὶ τὸ, Λαμθανόμενος, ἑτοιμότερον ἐκληφθήσεται ἀντὶ τοῦ, ᾿Αφοριζόμενος. El, ὢν τῶν ἀνθγώπων, καὶ bL αὐτῶν cl ἱερα λαμθανόμενος, Φησίν. « Ὑπὶρ ἀνθρώπων καθίσταται εἷς τὰ πρὸς τὸν Θεόν. » Ἐξ ἀνθρώπων, φησὶ, προθαλλόμενος ὑπὲρ τῶν προθαλλοµένων ἀνθρώπων ἨὙίνεται ἓν τοῖς OOMNENT. INBPIST.. AD HEBR. -«'Πᾶς «ko ἀρχιερεὺς t£ ἀνθρώπων -Aapoavdusvoc AA — V, 1-6. Omnis eném pontifeg quiez- hominibus ἀνθρώπων .822 «s52milur, pro hominibus | eonsiiiuilur in. his qua.ad Deum sunl, «4 offerat. donaria et eicti- Sas pro. peccutis, qui placibilis esse possit igno- rantibus et errantibus, qunndoquidem. et ipse cirenindatus est infirmilate. Et propter hanc de- bet, quemadmodum pro populo, ita el pro seipso offerre pro peccatis. Et nemo sibiipsi usurpat Ao- norem, sel qui vocalur a Dec, sicul et Aaron. Jia et Christus ton semetipsum glorificavit .αί ponlifez fieret : sed. is qui dixerat dli : 547 Fi- lius meus es tu, ego hodie genui te. sicul et alibi dicit : Tu es sacevdos in .atermum secundum or- dinem Melchisedech. Vulthicostendere, NovumTestamentum preestan- lius esse Veteri : et hoc interim facit, velut inducta a sacerdotibus comparatione, quod illud quidem homines habuit sacerdotes, hoc autem Cbristum. « Qui ex hominibus assumitur. » Hoc est, designa- tur et creatur. Si autem is qui ex hominibus assu- mitur, placibilis est. ignorantibus. et errantibus : quanto magis is qui et homo simul est et Deus, placibilis erit, manumque porriget ignorantibus et errantibus ? Quo4 si ita intelligatur, promptiuserit ut, Àssumi capiatur pro Segregari.Cnm unus esset hominum, ex :psis in sacerdotem assumptus est. « Pro hominibus constituitur in his que ad Deum sunt. » Ex hominibus, inquit, creatus, pro iis qui ipsum crearunt hominibns statuitur,in his qua ad εἷς Θεὸν ἀνήχουσι πράγµασι, ΠἨοῖα δὲ τὰ sic c Deum pertinent. Quinam sint autem res ad Deum Θεὺν ἀνήκοντα — mpáyuxta, αὐτὸς — qnslv, "Iva προσφέρῃ ὃῶρα καὶ θυσίας ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἁμαρτημάτων. € Μετριοπαθεῖν, » — Hqouv συμπαθεῖν. « Kal πλανωµένοις, » ix τοῦ λαοῦ. « Περίκειται ἀσθένειαν. Μόνον γὰρ τούτῳ διαφέρε, τοῦ λαοῦ ὁ ἱερεὺς ἐν τῷ µμετριοπαθεῖν καὶ συγγινώσκειν τοῖς πλανωμένοις, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς, nol, περίκειται ἀσθένειαν, τουτέστιν͵ ἁμαρτίας, fj θλίψεις καὶ πει- βχσµούς. ᾽Αλλὰ τὸ, Περὶ ἁμαρτιῶν, εἰπὼν, σαφῶς ἐδήλωσεν ὅτι ἀσθένειαν τὸν ἁμαρτίαν Ἰκάλεσεν. « Καὶ διὰ ταύτην ὀφείλει. » Ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς, φη- σὶν, ὑπὸ ἁμαρτίας ἐστὶ, xal ὀφείλει τὴν προαφορὰν κοινὴν ποιεῖσθαι ὑπέρ τε τῶν ἰδίων καὶ τῷν τοῦ λανυ pertinentes, ipse dicit : Ul offerat donaria et victi- mas pro peccatis populi « Placabilis esse. » Sive sensu affici. « Et errantibus, » sive seductis ex po- pulo. « Circumdatus est infirmitate. » [n hoc enim solo differl ac presiantior est sacerdos populo, quod placabilis sit et ignoscat errantibus . quando- quidein et ipse,inquit,circumdatus est infirmitate, hoc est, peccatis aut afflictionibus. Sed quod sub- ditur : Pro peccatis, manifeste signiticavit quod infirmitatem v:caverit peccatum. « Et propter hanc debet. » Quoniam et ipse, inquit, peccato est obnoxius, debet omnem facere oblationem et pro suis el pro populi peccatis. «Offerrepro peccatis.» ἁμαρτημάτων. Ἡροσφέρειν ὑπὶρ ἁμαρτιῶν. » Τὴν pHostiam, inquit, pro peccatis. « Et nemo sibiipsi ἁμαρτιῶν, φησὶ, θυσίαν. « Καὶ οὐχ ἑαυτῷ τις λαμθάνει.ν Έτερον λέγει γνώρισμα ἱερέως, τὸ uà ἑαστῷ ἐκπηδόν πρὸς τὴν τῆς ἱερωσύνης τιμήν, " xal αἱνιετόμενος εἶπε τοὺς ἱερέας τοὺς τότε T&v» Ιουδαίων, wh ὄντας τῇ δυνάμει ἱερέας, διὰ τὸ αὐτοὺς ῥπιπηδᾷν xal ὥὤνιον πεποιηκέναι τὴν ἱερω- σύνην. « Καθάπερ xal ᾽Λλαρὼν. » Πολλαχοῦ γὰρ ὁ 'Agotov Ἐχειροτονήθη ὑπὸ Θεοῦ, ἀπί τε της βλαστη- σάφης ῥάάδο, xal ἐπὶ «τοῦ πυρὸς τοῦ ἀναλώσαντος τοὺς ἐπιπηδώντας τῇ ἱερωσύνῃ. » Οὕτως καὶ ὁ Χρι- στὸς οὖχ ἑαυτὸν ἑδόξασε γενηθΏηναι ἀρχιερέα. ν Τέως καὶ -coutó φησιν * Πρῶτος ἀρχιεριὺς ὁ Χριστὸς, ὅτι μὴ Ae ἐχυτοῦ εἰς τὴν ἱερωσύνην εἰσῆλθεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ . Πατρὸς 'κεχοιρονονηµένος, .Δεικνύων οὖν ἐν φανεροῖς Ἰδιώμααιν ὄντα αὐτὸν ἱερέα κατὰ τὴν usurpat. » Aliud ponit sacerdotis indicium, quod non per seipsum assiliat quis ad sacerdotii hono- rem. Quod dicens, innuit quoque sacerdotes Ju- meorum qui tunc erant,non esse virtute sacerdotes, eo quod assilirent et venale haberent sacerdotium. «Sicul et Aaron.» Frequenter enim Aaron electus est a Deo,et per virgam qus fronduit, et per ignem qui consumpsit eos qui assiliebant ad sacerdo- tium. elta et Christus non semetipsum glorificavit ut pontifex fieret. » Interim hoc eliam ait : Chrjstus summus ponliiex est, 848 quia non a seipso ad sacerdoltum acce»sit, sed a atre electus est. Ma- nifestis itaque verbis ostendens ipsum ese sacer- dotem juxta .sacerdotum consuetudinem, in reli- quis preeponit illum, quantum. Deus . hominibus 323 OECUMENII ΤΕΙ. EPISCOPI 924 excelsior esse debuit. « Sed is qui dixerat illi. » Α τῶν ἱερέων συνήθειαν, ἓν τοῖς ἄλλοις ὑπερτίθησι καθ- Cum hoc, inquit, illi diceret Dcus, creavit ipsum sacerdotem. « Sicut et alibi dicit. » Conjunctio xal, id est, et, interponitur tanquarn ad enarratio- nis consecutionem. «Secundum ordinem Melchise- dec. » Hic primus hostiam sine sanguine Deo obtulit, nempe panem et vinum.— Aut quia etiam Christus sine sanguine costiam obtulit, deinde postmodum suum ipsius eliam corpus : propterea ergo apte diclum est Christum esse sacerdotem secundum ordindm Melchisedech. — Quia non oleo unctus est Melchisedech ad sacerdotium, quem- admodum Aaron, et quia non obtulit hostias per sanguinem, et quia gentinm sacerdos erat, et quia per panem et vinum benedixit Abraham.— Signi- B ficat sermo, quod licet Christus non obtulerit in- cruentam hostiam (siquidem suum ipsius corpus obtulit),attamen quiab ipso fungentur sacerdotio, quorum Deus pontifex esse dignatus est, sine aan- guine offerrent : nam hoc significal : In eternum. Neque enim de ea quz? semel a Deo facta est obla- tio et hostia dixisset : In seternum ; sed respiciens ad prisentes sacrificos, per quos medios Christus sacrificat et sacrificalur : qui eliam in mystica coena modum illis tradidit hujusmodi sacrificii. V, 7-10. θέ in diebus carnissuo, cum et preca- tiones et supplicationes apud iltum qui. poterat ipsum a morle servare cum clamore valido et la- crymis oblulisset,et exauditus esset pro sua reve- όσον ὑπερέχειν ὤφειλε θεὸς ἀνθρώπων. « 'AXX 6 λαλήσας πρὸς αὐτόν. » Ὁ τοῦτο, φησὶν, εἰρηκὼς πρὸς αὐτὸν θεὸς, ἐχειροτόνησεν αὐτὸν ἱερέα, « Καθ ὡς καὶ iv ἑτέρῳ λέγει, Τὸ, Kal, ὣς πρὸς τὴν ἀκολουθίαν τῆς Ἑρμηνείας παρέλχεται. « Κατὰ vv τάξιν Μελγισεδέχ, » Οὔτος πρῶτος ἀναίμακτον 6u- σίαν προσήνεγκε τῷ θεῷ, ἄρτον καὶ olvov, — [ΦΩΤ.] H ὅτι καὶ ὁ Χριοτὸς ἀναίμακτον θυσίαν προσήνεγκεν, εἶθ᾽ ὕστερον καὶ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα. At τοῦτο οὖν ἀναλόγως εἴρηται ἱερέα εἶναι τὸν Χριστὸν, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. --- [ΑΘΑΝ.] "Ότι οὐ δι’ ἐλαίου εἷς ἱερωσύνην ἐχρίσθη ὁ Μελχισεδὲκ, ὡς ᾿Λαρὼν, xal ὅτι οὐ τὰς δι᾽ αἱμάτων προσήγαγε θυσίας, καὶ ὅτι τῶν ἐθνῶν ἦν ἀρχιερεὺς, καὶ ὅτι Oi ἄρτου καὶ οἴνου πῦ- λόγηγε τὸν ᾿Αδράαμ.. — [OIKOYMENIOY.] Δηλοῦντος τοῦ λόγου, ὅτι εἰ μὴ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἀναίμακτον προσήγαγε θυσίαν, (προσήγαγε γὰρ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα,) ἁλλ᾽ oi γε ἀπ᾿ αὐτοῦ ἱερεῖς ὦν θεὸς καὶ ἀρχιερεὺς ἀξιοϊ εἶναι ἀναίμακτον Ἠπροσοίσουσι, Τοῦτ» Ὑὰρ δηλοῖ, τὸ, El; τὸν αἰῶνα. Οὐ γὰρ τὴν πρὸς ἅπαξ γενοµένην ὑπὸ Θεοῦ θυσίαν xx: προσφορὰν εἶπεν ἂν, εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλ’ ἀφορῶν εἷς τοὺς νῦν ἱερουργοὺς OU dv µέτων Χριστὸς ἱερουργεῖ καὶ ἱερουργεῖται, ὁ xai παραδοὺς αὐτοῖς bv τῷ μυστικῷ δείπτῳ τὸν τρόπον τῆς τοιαύτης ἱεροῦργίας. € Oc ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρχὸς aro, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάµενον σώζειν αὖ- τὸν ix θανάτου μετὰ κραυγῆς Ἰσχυρᾶς καὶ ὃκ- κρύων προσενέγκας καὶ κεἰσακουσθες ἀπὸ τῆς rentia,tameltsi Félius erat,didicit ex his que pas- C εὐλαθείας, καίπερ ὢν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ ὦν ἔπαθε, sus est. obedientiam : ac perJectus redditus, fuit omnibus qui sibi obdierunt causa salutis eterna, cognominatus a Deo pontifex secundum ordinem Melchisedec. «Qui in diebus carnis sna.» Non propterea dixit dies carnis, quibus Dominus super terram visibili- ter vivecat, quasi nunc carnem ipsam reliquisset . Absit! habet enim eam quanquam incorruptibi- lem : $49 sed dies dicit carnis, hoc est, dies qui- bus vita sua quie erat in carne viit « Precationes et supplicationes. » Non solum precationes et supplicationes, verumetiam eum clamore et lacrymis obtulit. Hoc autem dixit τὴν ὑπακοήν. Καὶ τελειωθεὶς, ἐγένετο τοῖς ὑπ- αχούουσιν αὐτῷ πᾶσιν οἵτιος σωτηρίας αἰωνίου, προσα- γορευθεὶς ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἀρχιερεὺς, κατὰ τὴν τάξιν Μελ- χισεδέκ. » κ Oc ly ταῖς ἡμέραις τῆς σαρχὸς αὐτοῦ. ο Οὐ διὰ τοῦτο εἶπεν ἡμέρας σαρχὸς, τὰς ὅταν ἣν ὁ Κύριος ἐπὶ γῆς αἰσθητῶς, ὡς νῦν ἀποθεμένου αὐτοῦ τὴν σάρχα. ' Απαγε ! ἔχει γὰρ αὐτὴν, εἰ καὶ ἄφθαρτον. αλλ’ ἡμέρας φησὶ σαρχὸς, oiov τὰς bv tf σαρχιλῇῃ ζωῇ αὐτοῦ ἡμέρας. € Δεήσεις xai ixevnplac. » Οὐ µόνον δεήσεις καὶ Ἱκετηρίας, ἀλλὰ xal μετὰ «χραυγῆς καὶ δακρύων προσέφερε. Τοῦτο δὲ συγκαταθαίνων αὐτοῖς ὁ Ilao- Paulus sese ad captura illorum demittendo. « Et p Aoc exe. « Καὶ εἰσαχουαθείς, » Τοσοῦτον, φησὶν, εἶσ- exauditus esset » In tantum exauditusvest, ut etiam resurrexit : hoc autem dixtt propter imbecillata- tem auditorum, qui magnificam de Christo opi- nionem nondum conceperant. « Pro sua reveren- tia. » Non tantum, inquit, ex gratia Patris auditus est quantum ob propriam reverantiam.Tanta enim erat ipsius reverentia, inquit, ut Paler quuque ipsum fuerit reveritus. Horum autem verborum humilium duplex est causa, caro nempe οἱ imbe- cillitas auditorum. « Tametsi Filius erat, didicit ex his que passus est. » Adeo, inquit, obediens fuit (obedivit autem sicut decet Filium Patri,) ut post- quam incarnatus est, etiam crucem ad mortem sustinuerit. eDidicit autem ex his que passus est. » ηκούσθη, ὅτι xal ἀνέστη. Τοῦτο δὲ εἶπε διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκουόντων, οὕπω µεγάλας ἐχόντων περὶ Χριστοῦ δόξας. « ᾿Απὺ τῆς εὐλαθείας. » Οὐ το» σοῦτον, φησὶ, χάριτι τοῦ Πατρὸς, ὅσον ἀπὸ της οἰκείας εὐλαθείας ἠχκούσθη. Τοσαύτη γὰρ ἣν αὐτοῦ, φησὶν, ἡ εὐλάδεια, ὅτι καὶ ἠδέσθη αὐτὸν ὁ Πατήρ. Tov δὲ ταπεινῶν τούτων ῥημάτων δύο αἴτια ᾽ fj τε σὰρξ, καὶ ^ ἀσθένεια τῶν ἀκουόντων. « Καΐπερ ὢν Υἱὸς, ἔμα- θεν ἀφ᾿ dw ἔπαθε. » Τοσοῦτον, φησὶν, ὑπήκουσεν, (ὑπήχουσε δὲ, ὡς πρέπει Υἱὸν Πατρὶ) ὅτι μετὰ τὸ ἐνανθρωπῆσαι, καὶ σταυρὸν καὶ θάνατον ὑπέμεινεν. « ΄Έμαθεν δὲ e! dy ἔπαθεν, » Ἠδει μὲν, φησὶ, τίς ὁ θάνατος, θεὺς ὤν. Τί γὰρ λέληθε θεόν ; ᾽Αλλὰ xal ἐξ ὧν ἔπαθεν, ἔμαθεν, Οὐ µόνον, φησὶ, χαθὸ ἦν θεὸς, ἀλλὰ . 926 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 326 καὶ καθὸ ἦν ἄνθρωπος, πείρᾳ μαθὼν τὸν θάνατον, —. A Noverat quidem quid esset mors, cum Deus esset : "Αλλο. [ΦᾳΤ.] Δύο ζητείται μάλιστα ἐνταῦθα, Ev μὲν, πῶς φησιν, ὅτι εἰσηχούσθη, Χαΐτοι αὐτὸς μὲν παρελ- θεῖν ἐδεῖτο τὸν θάνατον, ὁ δὲ ob παρῆλθε. Καὶ γὰρ ἑστα)ρώθη xal ἀπέθανε, Αεύτερον δὲ, ἀπὸ ποίας εἶλα- θείας εἰσπκουσθηνχι αὐτόν φησι. Καὶ τρίτον, τὸ, Καΐπερ ὧν Yió; «lw συνχπτέον; τῷ Εἰσηκούσθη ἀπὸ τῆς εὐλαδείας, ἢ τοῖς ἐφεξης, ἵνα T Καΐπερ ὢν ΥἸὸς, ἔμαθεν ἀφ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπαιοήν. Διαφορὰ γὰρ τούτων οὐ ὀλίγη. ᾿Αλλα πρὸς μὲν τὸ πρῶτόν φαµεν, Oct οὐκ Tv ἡ δέησις µία, ἀλλὰ διπλῆ cc Ἡ piv παραιτουµένη τὸν θάνατον, ἡ δὲ αἰτουμένη. Καὶ γάρ φησιν ἐν τῇ αὐτη εὐχῇ καὶ rss. * « Πλὴν μὴ τὸ ἐμὸν θέλημα, ἀλλὰ τὸ σὸν γενέσθω. » Καὶ τοῦτο σαφέστερον δηλῶν ὁ Ἰωάννης, φησὶν αἶτεῖσθαι τὸν Υἱὸν λέγοντα, « Πάτερ, δόξασόν σου «v Υἱὸν, ἵνα καὶ ὁ Υἱός σου δοξάσι σε, » δόξαν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον ὡς δηλῶν ὀνομάζοντα. ' στε καλῶς φησιν ὁ θέτος Παῦλος, Εἰσηκούσθη. Τὸ δὲ, 'Amb τῆς εὐλαθείας, ἐγγὺς γέγονεν ἐκ τῶν εἱρημένων τοῦ σε- σαφηνίσθαι. Δύο γὰρ ἔφημεν αἰτήσεις, τὴν μὲν παρ- αιτήσεως τοῦ θανάτου, την δε αυγκατανεύσεως * ὅπερ ἦν ὡς ἀληθῶς πολλῆς εὐλαδείας * Ιλὴν μὴ τὸ ἐμὸν θέληµα, ἑλλὰ τὸ σὀν, Εἰσηκούσθν τοίνυν ὃ Χριστὸς, o)x ἀπὸ τῆς παραιτήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς εὐλαδείας, τουτέστιν͵, ἐκείνη fj αἴτησις αὐτοῦ ἐξέοη, οὐχὶ ἡ κατὰ τὴν παραίἰτησιν, ἀλλ᾽ ἡ κατὰ τὴν εὖὐλά- δειαν. Διό φησι, Καὶ τελειωθες, τουτέσι, διὰ παθηµάτων xal σταυροῦ xal θανάτου τέλειος ἡμῖν quid enim Deum latere potest? Attamen didicit ex his que passus est.Non solum quatenus Deus erat, verumetiam qualenus erat homo,experienlia didi - cit mortem. — Alio modo. Duo quidem hic maxime quaeruntur : unum quidem, quomodo cicat quod exauditus sit. Atqui orabat ut mortem evaderet : ipse autem non evasil, nam crucifixus est et mor- tuus. Alterum vero, pro qua reverentia dicat eum exauditum. Et tertium, cui conjungendum est, Tametsi Filius erat : an praecedentibus, puta, Exau- ditus est pro sua reverentia : an sequentibus, ut Sit sensus : Tametsi Filius erat, dtdicit ex his quae passus est obedientiam : est enim diversitas inter isla non parva. Verum ad primum quidem dicimug precationem non simplicem fuisse, sed quodam- modo duplicem : una quidem devitando mortem, altera vero expetendo mortem. Ait enim in ipsa oralione et precatione : « Attamen non mea vo- luntas, sed tua fiat 90.» Et hoc mauifestius signifi- cans Joannes, ait Filium petisse: «Pater glorifica Filium tuum, ut et Filius luus glorificet te 21. » tanquam significans nominasse crucem ac mortem gloriam. Recte itaque ait divus Paulus : Exauditus est. Quod autem dicitur. Pro sua reverentia, pro- pemodum ex his que jam dicta sunt declaratum est. 960 Duas enim diximus pelitiones : unam quidem qua devitaret mortem, alleram vero qua acceptaret. Haec quidem magna revera erant re- ἐπιγνωσθεὶς, καὶ ὑπὶρ λόγον ἀγαθὸς xxi φιλάν- C verenlis, qua dicebat : Atiamen non. mea volun- θρωπος. Τοῦτο 0i xal ἄνωθεν ὑπεδήλου * δείσεις λέγων καὶ ἱκετηρίας, τὸ διπλοῦν τῆς αἰτήσεως αἰνιτ- Ἰόμενος. Ἑἶτα καὶ δεήσεις εἰπὼν καὶ ἱκετηρίας, οὐκ ἐπήγαγεν Ὑπὲρ τοῦ παρελθεῖν τὸν θάνατον, ἀλλὰ Πρὸς τὸν ὀυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανότου, καλῶς καὶ πανσόφως τοῦτο προσθεὶς, ἵνα ὅταν ἐννοῖς αὐτὸν σταυρούμενον καὶ θαπτόμενον, a3 ἀθυναμίᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτὸν τοῦτο νοµίσῃς ὑπομεμενηχέναι, ἀλλ) ὅτι κοἰνὸν θέληµα ἣν τὸ ταῦτα παθεῖν τὸν Χριστὸν ὑπὲρ τῆς του κόσμου σωτηρίας, Δύναται δὲ τοῦτο εἰρῆσθαι xal διὰ τὴν ἀνάστασιν. Πολλαχοῦ γὰρ τα- πειτότερα ὁ θεῖος Παῦλος φθεγγόµενος, τὸν Πατέρα φησὶν ἀναστησαι τὸν Χριστόν Ἅ᾿Αναστήσας οὖν αὐτὸν, ἑῤῥύσατο αὐτὸν ix τοῦ θανάτου xal διέσωσεν. 'AJM οὕτως μὲν κατ’ ἐμὴν γνώμην ταῦτα, Τὸ δὲ, Kaírep ὢν Yi, εἴ τις καθ ὑπερθατὸν ἐκλάδοι, (ἄπειρος δὲ ἡ «τούτου χρῆσις τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ,) ἀθίαστος ἂν ἡ ἕννοια προαχθείη oiov * "Og iv ταῖς μέραις της σαρχὸς αὐτοῦ, καίΐπερ Ov Yloc, δεήσεις καὶ ἱκετηρίας, xal ἑξῆς, τουτέστι, καΐπερ προνό- µιον µέγιστον ἔχων ὡς Υἱὸς, τὸ χωρὶς δεήσεως xai αἰτήσεως αὐταδεσπότῳ γνώμγ πάντα ποιεῖν ἃ καὶ ὁ Πατὴρ ποιεῖ, ὅμως ἐπειδὴ ἐν ἡμέραις ἣν τῆς σαρχὸς, δεήσεις xal Ἱκετηρίας προσέφερε. Δύναται δὲ καὶ κατὰ ἀκολουθίαν ὡς ἔχει τάξεως συναφθῆναι τῷ, Καὶ εἰσαχουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαθείας, olov, Εἰσηκού- σθη, φησὶ, καίπερ Ov Υἱὸς, καὶ μὴ δεόµενος εἶσ- 36 Matth. XXvi, 39 ; Luc. xvi, 42. 9? Joan. xvii, 4. tas, sed tua fiat, Exauditus est ergo Christus non ex ea parte qua refugiebat, sed qua reverebatur : hoc est, illa petitio ipsius contigit non qua devita- lionem, sed qu: reverentiam concernebat. Ideo ail : Λο perfectus redditus : hoc est, per afflictio- nes et crucem ac mortem perfectus a nobis cogni- tus et supra modum bonus ac humanus. Hoc au- lem superius quoque indicavil, dicens : Precationes et supplicationes, petitionem gem.nam designans. Przterea etiam cum dixisset : Precaliones et sup- plicationes, non addit : Ád evadendum mortem, sed, Apud illum qui poterat ipsum a morte servare. Idquerecto admodum et sapienter addit : utquando intellexeris ipsum crucifixum ac sepultum, ne Pa- tris impotentia idipsum existimes eum pertulisse, sed quod communis erat veluntas,ut Christus hec pro mundi salute pateretur. Potest autem . et hoc dictum esse propter resurrectionem, Frequenter enim humiliora loquens divus Paulus, ait Patrem resurrexisse Christum. Resuscitaus ilaque ipsum, a morte liberavil ac servavit. Et hec quidem meo judicio ita se habet. Quod autem dicitur : Tametsi Filius erat,si quis per hyperbaton accipiat (porro hujus usus divo Paulo frequens est), hujus intel- lectus absque ulla violentia deducetur , hoc est : Qui in diebus carnis suz,tametsi erat Filius, pre- caliones ac supplicationes, ete., hoc est, Quan- 4397 OERCUMENTI| TRICC/E £PISCOPI 828 quam auctoritatem maximam haberet tanquam Fi- 4 αχουσθῆναι, dec σύνδρομον ἔχων τὸ θέληµα τῷ Πα- lius,ut absque precatione ac postulatione,sua ipsius τρικῷ βουλήματι, xal χωρὶς πάσης ἐκπληρούμενον voluntate et auctoritate omnia faceret quecunque Pater facit, tamen quoniam in diebus erat carnis, precationes ac supplicationes obtulit. Potest quo- que et juxta sermonis consequentiam prout se ha- bet, ei conjungi quod dicitur : Et exauditus est pro sua reverentia, ut sil sensus : Exouditus est tametsi esset Filius,nec opus illi esset ut exaudire- wr, ut qui voluntatem haberet una cum Paterna voluntate concurrentem,et qua absque omni peti- tione completur. Quod si etiam sequentibus illud conjunxeris, intellectus facile procedet, Sed prius considerandum quid significet : 961 Didicit ex his quae passus est obedientiam.Utrum enim significat quod didicit ipse ex his qui passus est Patri obe- dire, οἱ per experientiam habuit cognitionem ob- temperandi illi* an potius, quia per experientiam didicit quanta esset obedientie magnitudo, obedi- vit ipsi Pater,nempe ut ipse crucifigeretur et mo- reretur acresurgeret,et indextera Patris humanam massam collocaret, salvaretque genus nosirum ! Nam hec illius sunt obedientie qne facta est in eo quod dixit : Pater,glorifica Filium tuum. Siquidem eliam antequam Pater obseculus esset, noverat αἰτήσεως. El δὲ xal τοῖς ἐφεξῆς αὐτὸ συναψεις, ὁ νοῦς εὐοδωθήσεται, ᾽Αλλὰ πρότερον τί δηλοτ σκε- πτέον τὸ, ΄Έμαθεν ἀφ᾿ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Ἆρα γὰρ ὅτι ἔμαθεν αὐτὸς ἀφ᾿ dw ἔπαθε τῷ Πατρὶ ὑπ- ακούειν, καὶ πείρᾳ τὴν Ὑνῶσιν ἔσχε τοῦ πειθαρχεῖν αὐτῷ; fj μᾶλλον ὅτι πείρᾳ ἔμαθε τὸ μέγεθος τῆς υπαχοῆς nÀUxov ἣν, ὑπήκουσεν αὐτῷ ὁ Πατὴρ, olov τὸ σταυρωθῆναι αὐτὸν xal ἀποθανετν, xai ἀναστῆναι, καὶ iv δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀνθρώπινον φύραµα &v- υψῶσαι, καὶ σῶσαι τὸ γένος ἡμῶν ; Ταῦτα γὰρ ἑκεί- νης ἐστὶ τῆς ὑπαχοῆς τῆς γεγενηµένης ἐν τῷ λέγειν, Πότερ, «δόξασόν σου τὸν Υἱόν, Ταύτην γὰρ τὴν ὑπαχκοὴν Ἁλίχη καὶ ὅση, καὶ πρὸ τοῦ ὑπακοῦσαι τὸν Πατέρα, ἴδει μὲν ὁ Χριστὸς ὡς Υἱὸς καὶ θεὸς, χαθάπερ καὶ ὁ Πατήρ * εἰσακουσθεὶς δὲ, ἔμαθεν αὐτὴν Oi div ἔπαθε καὶ πεὶρᾳ. ως ἂν οὖν τις ἐχλάδοι, ἐμὴ δὲ μᾶλλον ἡ δευτέρα ἔννωια συµθαίνειν Doxst, Οὐδεμίαν οὖν ἔτι ἀσάφειαν ἔχει τὸ, Καΐπερ dv Yióc. « Καὶ τελειω- θεὶς ἐγένετο τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ πᾶσι,. » Τοῦτο ἄρα τελείωσις ἐν ἀνθρώποις, τὸ, διὰ παθηµαάτων bm- λαθέσθαι τελειότιτος. ᾽Ανθρωποπρεπῆ δὲ πάντα si- pnxev. « Αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου, » Ιδοὺ καὶ θεο- πρεπές. sane Christus qualis οἱ quanta esset heec obedientia, tanquam Filius ac Deus, sieut et Pater. Cum aulem exauditus esset, didicit eam per ea qus passus fuerat et per experientiam. Poterit igitur quis- que accipere ut voluerit: meo autem judicio, secunda intelligentia magis quadrare videtur. Nullam itaque obscuritatem jam habel quod dicitur, Tamelsi Filius erat. « Et perfectus redditus, fuit omnibus qui sibi obedierunt. » Id sane perfectio est in homnibws, ut per affliciones apprehendant perfectionem. Omnia autem dixit tanquam humano snore. « Causa salutis :ternz. » Ecce etiam quod divinitati respondeat. . CAPUT VII. Objuratio adversus illos quibus opus est prima elementorum institulione. V,11-14. De quo mobis multa forent dicenda, eaque explicatu difficilta,quandoquidem segnes fa- cti estisauribus. Etenim cumdeberetis pro temporis ralione doclores esse,rursum vobis opus est ut do- ceamus vos qua sint elementa íinitii eloquiorum Dei : factique estis t quibus opus sit lacte et non solido cibo.Nam quisquis lactis est particeps,is ru- dis est sermonis jusliti2 : infans enim est. Porro perfectorum est solidus cibus, nempe horum qui propler habitum habent sensus- ezercitatos ad discretionem boni pariter ac muli. 559 « De quo, Christo, multa forent dicenda, eaque explicatu difficilia.»Propter vestram, inquit, causam, quia segnes estis, et qua perfectiora de ipso sunt non capitis. Cum enim tam multa humi- lia dixisset quee incarnationem concernebant, vo- luit ad ea quoque transire que divinitatem dece- bant: sed cum imbecilles adhuc essent ad quos erat sermo, non poterant, perfectiora audire dogmata. «Quoniam segnes facti estis auribus.» Tentationes, inquit, et afflictiones reddiderunt vos segnes, nec potestis perfectos audire sermones. ο Etenim cum deberelis doclores esse.»Cum laude profert objur- gationem, Segnes enim et ignavi estis, inquit : ΚΕΦΑΑ. Z. « ᾿ἘΕπιτίμησις τοῖς δεοµένοις της στοιχειώδους εἶσα- γωγῆς. » « Περ οὗ molo; ἡμτν ὁ λόχος, καὶ δυσερµή- Ύευτος λέγειν, ἐπεὶ γωθροὶ Ὑεγόνατε ταῖς xoatc. Καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι διδάσχαλοι διὰ τὸν Χβόνον, πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ διδάσκειν ὑμᾶς, τίνα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ θεοῦ, Καὶ γεγόνατε ἈὙρείαν ἔχοντε Ὑάλακτος, | xal οὐ στερεᾶς τροφῆς. Πᾶς Ὑὰρ ὁ µετέχων γάλακτος, ἄπειρος λόγου δικαιοσύνης, Νήπιος γάρ ἐστι. Τελείων δὲ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφη, τῶν διὰ την ἕξιν τὰ αἰσθητήρια Ὑεγυμνασμένα ἑχόντων πρὸς διάκρισιν χαλοῦ τε xal XXXOU, » « Περὶ οὗ Χριστοῦ, πολύς ἐστιν ὁ λόγος xod ὅυσερ- µήνευτος. » Διὰ τὴν ὑμῶν, φησὶν, αἰτίαν ὅτι νω- θροί ἔστε, xal τὰ τελειότερα περὶ αὐτοῦ οὐ χωρεῖτε, Εἰπὼν γὰρ τὰ τοσαῦτα ταπεινὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἠθούλετο µεταδηναι καὶ ἐπὶ τὰ θεοπρεπη, ἀλλ ἀἆσθε- νεῖς ἔτι ὄντες πρὸς οὓς ὁ λόγος, οὐκ ἴσχυον τελειο- τέρων ἀχούειν δογμάτων, α ᾿Ἐπεὶ νωθροὶ γεγόνατε ταῖς ἀχοαῖς. » Οἱ πειρασμοὶ, φησὶ, καὶ αἱ θλίεις, νωθροὺς ὑμᾶς ἐποίησαν, xal οὐ δύνασθε τελείων ἀκούειν λόγων. « Καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι διδάσκα- λοι. » Μετὰ ἐγχωμίου προσάχει τὴν κατηγορίαν. Νωθροὶ γὰρ καὶ ῥάθυμοι, φησὶν, isti, καίτοι ὀφεί- λοντες xal ἑτέρους διδάσκειν διὰ τὸν χρόνον. Οὕτω 329 COMMENT, IN EPIST. AD HEBR. 330 δὲ δείκνυσιν dx πολλοῦ πεπιστευχότας αὐτούς, Καὶ Α atqui deberetis alios quoque docere pro temporis γὰρ ὀφείλοντες διδάσκαλοι εἶναι, ob µόνον οὐκ iati διδάσκαλοι, ἀλλ᾽ οὐδὲ µανθάνειν δύνασθε, εἰ μὴ τὰ στοι- χειωδέστερα καὶ ταπεινὰ καὶ ἁπλούστερα. Καὶ ταῦτα οὖχ ἁπλῶς, ἀλλ’ ὃ ἔτι ἀσθενέστερον, τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ. Οὐ τῶν λογίων δέ φησι, τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ τῆς ἀρχῆς τῶν λόγίων,. Εἴη δ' ἂν στοιχεία μὲν εἰκότως τῶν τοῦ Θεοῦ λογίων, οἱ περὶ ἐνα.θρωπήσεως λόγοι. ᾿Αρχῆς δὲ λογίων στοι- χεῖα, & προϊὼν λέγει, Mi, πάλιν θεµέλιον, xai Mn. « Πάλιν χρείαν ἔχετε. » Πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ ὃι- δάσχειν ὑμᾶς τινά. Τί δὲ διδάσκειν ; τὰ στοιχεῖα, φηαί. € Τὰ στοιχεῖχ τῆς ἀρχῆς. » Στοικεῖα ἀρχῆς, τὴν ἐνανθρώπησιν λέγει, Ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν γραμ- µάτων πρῶτον τὰ στοιχεῖα µανθάνοµεν, οὕτως xal ratione.Ita autem ostendit quod ante longum tem- pus crediderant. Etenim cum deberetis doctores esse, non solum non estis doctores, sed neque discere potestis nisi prima elementa et humilia ac simpliciora: et hac quoque non utcunque, sed quod adhuc imbecillius est, elementa initii elo- quiorum Dei Non dicit autem : Elementa eloquio- rum, sed, initii eloquiorum. Esse autem merito possunt elementa eloquiorum Dei, sermohes de incarnatione : initii autem eloquiorum, elementa qua in progressu dicit : Non rursum fundamentum jacientes, etc. « Rursum vobis opus est.» Rursum neeesse vobis est, ut doceamus vos. Quenam au- tem doceamus?Elementa,inquit. « Elementa initii.» ἐπὶ τῶν θείων λόγίων ἔδει πρῶτον τὰ περὶ τῆς ἔναν- P Elementa Initii dicit : Incarnationem. Nam quem- θρωπήσεως διδάσκεσθαι. Ταῦτα γὰρ ταῖς ἀπίστοις ἔτι χαὶ νηπίἰαις ἀχοαῖς χωρητά. Ὡς τό ΥΣ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φιλοσοφεῖν, τελείων ἦν λοιπόν, Ὁρᾷς τὴν αἰτίαν δι΄ ἦν τοῖς ταπεινοῖς ἐμφιλοχωρεῖ ; διὰ τὴν τῶν ἀκουόντων ἀσθένειαν, οὐχ ἰσχυόντων τὰ τέλεια δέξασθαι., Διὸ καὶ παρὰ τὰς ἀρχὰς τῆς 'Em- στολΏς βραχέα φιλοσοφήσας περὶ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ, εὐθὺς κατέπαυσε τὸν λόγον. T&v μέν τοι ταπεινῶν À Επιστολὴ Ὑέμει. -- Αλλο [ecOEOP.] Στοιχεῖα τῆς ἂρχης τῶν λογίων τοῦ θεοῦ, τοὺς ταπει- νοτέρους περὶ Χριστοῦ λόγους ἐκάλεσε. Τοῖς γὰρ μηδὲ πω τὴν πίστιν ἐσχηχόσι τελείαν, τὰ περὶ τῆς ἀνθρω- πότητος προσέφερον μόνα, τῆς ἀληθείας οἱ χήρυχες, admodum in litteris primum elementa discimus, ita et in divinis eloquiis primum oportet doceri ea quse de incarnatione sunt. Horum enim capaces sunt incredule adhuc et infantiles aures: sicut de Christi divinitate philosophari, perfectorum con- sequenler esset. Vides causam cur humilibus ser- monibus diutius immoretur? Propter auditorum imbecillitatem, qui non poterant perfecta susci- pere. ideo quoque ubi circa Epistole exordia breviter de Christi divinitate disseruisset, protinus sermonem continuit. Itaque Epistolam humilibus replet sermonibus. — Alio modo. Elementa initii eloquiorum Dei, vocavit humiliores de Christo Οὕτως ὁ µακάριος Πέτρος Ἰουδαίις δημηγορῶν ᾳ Sermones. Siquidem veritatis praecones, his qui ἐμέτρησε τὴν διδασκαλίαν τῇ ἀσθενεία τῶν ἁκουόντων, nondum perfectam habebant fidem sola ea propo-- € Ιησοῦν γὰρ, ἔφη, τὸν Ναζωραῖον, ἄνδρα ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἀποδεδειγμένον εἷς ὑμᾶς. « Καὶ γεγόνατε γρείαν ἔχοντες, » Αὐὑτοὶ γεγόνατε, φηαὶν, ix ῥᾳθυ- µίας, οὐχ ὄντες τοιοῦτοι. « Γάλακτος xal οὗ στερεᾶς τροφῆς. » Γάλα λέγει τοὺς ταπεινοὺς περὶ Χριστοῦ λόγους, τοὺς περὶ της σαρχός * στερεὰν δὲ τροφὰν, τοὺς τελείος τοὺς περὶ της θεότητος αὐτοῦ. Τοῖς οὖν ἔτι νηπίοις τὴν πίστιν ἴδει λόγων ταπεινῶν, (κκτ- άλληλον γὰρ τοῖς νηπίοις τὸ γάλα,) τοῖς δὲ τελείοις την πίστιν τῆς στερεᾶς τροφής xal τῆς ὑψηλῆς περὶ Χριστοῦ φιλοσοφίας. « IIa; γὰρ ὁ µετέχων γάλακτος. » Hac γὰρ, φησὶν, ὁ µετέχων λόγων ταπεινῶν, τῶν περὶ τῆς ἄνθρωπότητος τοῦ Κύριου, (οὔτοι γὰρ τὸ γάλα,) ἄπειρός ἐστι καὶ ἀἁμέτοχος λόγου δικαιοσύνης. λόγον δὲ δικαιοσύνης λέγει, τὸν περὶ τῆς θεότητος τοῦ Κυρίου. « Ἡ στερεὰ τροφή. » Ὁ ὑψηλὸς λόγος, καὶ τὰ ὑψπῃλὰ περὶ Χριστοῦ δόγµατα. « Τῶν διὰ τὴν ἕξιν. » Tv» ἔξιν φησὶ, τὴν τελειότητα, τὸ καλῶς ἀνῆχθαι, γεγυμνασµένων τὰ αἰσθητήρια, οἷον ἀκοὴν, γλῶσ- σαν, ὀφθαλμούς. H γοῦν τὰ τῆς φυχῆς αἰσθητήρια λέγει, Πρὸς τὸ διακρίνειν, φησὶ, mota τὰ χρηστὰ, κάι ὑψηλὰ δόγματα, xal mota τὰ νόθχ καὶ διεφθχρ- μένα. Αἰνίττεται δὲ τοὺς mci τοῖς ὑτιδήποτε δι- ὁάσκουσι) ᾖἑκδιδόντας ἑαυτοὺς καὶ πειθομένους. Ὁ γὰρ πάντα ἁπλῶς δεχόμενος, ἁδιακρίτως ἔχει χκαλοῦ χαὶ χαχοῦ. nebant, que de humanitate erant. $65 lta beatus Petrus, cum apud Judzos concionaretur, doctri- nam metliebatur juxta audientium imbecillitatem. «Jesum,inquit, Nazarenum virum aDeo designatum ad vos,» — « Factique estis ii quibus opussit.» Ipsi, inquit, ex segnitie facli estis, cum tales non essetis, * Lacte et non solido cibo. » Lac dicit humiles de Christo sermones, nempe qui sunt dc carne. Soli- dum vero cibum, perfectos de ipsius divinitate sermones.His igitur qui fideadhuc erant infantes opus erat humilibus sermonibus,lac enim infanti- bus conveniens est : perfectis autem fide, solido ciboet perfecta de Christo doctrina. «Nam quisquis lactis est particeps. » Omnis enim qui particeps est humilium de humanitate Domini sermonum (nam hilac dicuntur),is rudis est et non particeps sermonum justitide. Sermonem autem justitiz dicit eum qui de divinitate est. « Solidus cibus. » Sublimis sermo ac sublimia de Christo dogmata. « Nempe horum qui propter habitum. » Habitum dicit perfectionem, recte educatos esse, sicut sen- sus habeant exercilatos, nempe aures, linguam, oculos. Aut sensus dicit animz. Ad discernendum, inquit, queenam utilia sint ac sublimia dogmata, et qui adulterina ac corrumpentia. Illos autem la- tenter insinuat qui omnibus quecunque et unde- cumque docentibus seipsos tradunt ac obsequuntur. Nam qui omnia temere rccipit, nullum habet judicinm boni ac mali. PATROL. Gn. CXIX. 1 901 VI, 1-8. Quapropter omisso sermone initii ad A Christum, ad perfectionem feramur : non rursum jacientes fundamentum penitentie ab operibus moríuis el fidei in Deum, baptismatum, doctrina αο manuum impositionis et resurrectionismortuo- rum ac judicii eterni. Atque id faciemus si qui- dem permiserit Deus. Cum in superioribus vocasset initium sermones de Christi humanitate, perfectionem vero eos qui de divinitate essent, ne hi impatienter dolerent quasi indigni perfectioribus sermonibus, aggredi- tur etiam eloqui perfectiores.Eloquitur autem non eo modo quo prius vocavit perfectos : neque enim audire poterant, sed alio modo astute aggreditur sermonem, vocans quidem principium baptisma, OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 332 « Διὸ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ Χριστοῦ λόγον, ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα, qm πάλιν θεµέλιον καταθαλλόμενοι µετανοίας, Ἀἀπὸ νεκρῶν ἔργων, καὶ πίστεως ἐπὶ Θεὸν, βαπτισμῶν, διδάχης, ἔπι- θέσεώς τε χειρῶν, ἀναστάσεώς τε νεκρῶν, καὶ κρίµατος αἰωνίου. Καὶ τοῦτο ποιήσοµεν, ἑάνπερ ἐπιτρέπει ὁ θεός. » Ανω εἰπὼν ἀρχὴν τοὺς περὶ ἀνθρωπότητος τοῦ Κυρίου λόγους, τελειότητα δὲ τοὺς περὶ θεότητος, ἵνα μὴ ἀδημονῶσιν οὗτοι, ὡς μὴ ἀξιούμενοι τῶν τε- λειοτέρων λόγων, λέγειν τοὺς τελείους πειρᾶται. Λέ- γει δὲ, oby ὡς ἄνω τελείους Ἐκάλεσεν, (ob γὰρ ἴσχυον ἀχοῦσαι) . ἀλλ) ἑτέρως µεθοδεύει τὸν λόγον, ἀρχὴν μὲν τὸ βάπτισμα καλῶν, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ τῶν χειρῶν ἐπίθεσιν καὶ σφραγῖδα ᾿ τελειότητα δὲ, τὴν δι’ ἔργων δῦ6οἱ manuum impositionem ac signaculum, qua B φιλοσοφίαν. Παρακατιὼν δὲ σαφέστερον λέγει τίς d$ in eo sunt: perfectionem vero, doctrinam per opera. In progressu autem manifestius dicit quod sit initium in his qui modo credunt, et qua per- fectio.Consecutio ordinationis litter: --Quapropter omisso sermone sive dogmate initi ad Christum ad perfectionem feramur; atque id faciemus si qui- dem promiserit Deus.— «Sermonem initii ad Chri- sium. » Quem sermonem ? Sermonem doctrinz, quod oporteat fundamentum jacere poenitenti: ab operibus mortuis : sermonem doctrinz quod opor- teat credere inDeum:sermonem doctrine quod opor- teat baptizari:sermonem doctrinz quod oporteat di- gnum se gerere Spiritusancto:sermonem doctrinae quod futura sit resurrectio ac judicium Α communi enim intellectu sumuntur ad singula et Sermo et Doctrina. — Ad perfectionem. » Cum dixisset se relinquere elementarem de Christo sermonem, et qui initii ordinem continet, ferrique ad perfectio- nem,non simpliciter ac proprie dicit perfectionem, sed veluti mediam inter crassiorem informationem eloquiorum Dei et supremam perfectionem.Siqui- dem elementa initii eloquiorum Dei sunt abrenun- tiare Satanae omnibusque ejus operibus,credere in Deum,baptizari, accipere Spiritum sanctum, scire morluorumresurrectionem ,accredere futurum esse judicium.Hzxc quidem elen.entasuntinitii eloquio- rumDei.Porro elementaeloquiorumDei et non initi; eloquiorum Deisunt, scire quod pro nobis passus sit ἀρχὴ Enl τῶν ἄρτι πιστευόντων, καὶ τίς ἡ τελειότης. Τὸ ἀκόλουθον τῆς συντάξεως. — [ΦΩτΤ.] Διὸ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ Χριστοῦ δογμάτων, Eni τὴν τελειό- τητα φερώμεθα. Καὶ τοῦτο ποιήσοµεν, ἐνάπερ ἔπι- τρέπτ ὁ θεός. — [TOY AYTOY.] « Τοῦ Χριστοῦ λό- 0v. » Ποῖον λόγον ; Τὸν λόγον τῆς διδαχΏς, τοῦ δεῖν καταθάλλειν θεµέλιον µετανοίας ἀπὸ νεκρῶν ἔργων * τὸν λόγον τῆς διδαχῆς, τοῦ δεῖν πιστεύειν ἐπὶ Θεόν * τὸν λόγον τῆς διδαχΏς, τοῦ δεῖν βαπτισθῆναι - τὸν λόγον τῆς διδαχΏς, τοῦ δεῖν ἀξιωθήναι Πνεύματος ἁγίου τὸν λόγον τῆς διδαχΏς, ὅτι ἀνάστασις, ὅτι ἔσται κρίσις. 'Amb κοινοῦ γὰρ κατὰ πάντων, xal ὁ λόγος χαὶ ἡ διδαχή. — [TOY AYTOY.] « ᾿Επὶ τὴν τελειότητα, » Εἰπὼν ἀφεῖνα τὸν περὶ Χριστοῦ στοι- γειώδη xal ἀρχῆς ἐὑπέχοντα τάξιν λόγον καὶ ἐπὶ τὴν τελειότητα φέρεσθαι, οὐχ ἁπλῶς φησι τὴν χυρίως τελειότητα, ἀλλ) ὡσανεὶ τὴν μεταξὺ τῆς στοιχειώσεώς τε τῶν λογίων τοῦ θεοῦ, xai μεταξὺ τῆς ἀνωτάτω τελειότητος. ᾿Έστι μὲν γὰρ στοιχεῖα ἀρχῆς λογίων θεοῦ, τὰ ἀποτάξχσθαι τῷ Σατανᾷ xal τοῖς ἔργοις αὐ- τοῦ, τὸ πιστεῦσαι ἐπὶ Θεὸν, τὸ βαπτισθηναι, τὸ λὰ- θεῖν Πνεῦμα ἅγιον, τὸ εἰδέναι νεκρῶν ἀνάστασιν, τὸ πιστεύειν ὅτι ἔστχι Χρίσις, Ταῦτα μὲν στοιχεῖα ἀρχῆς λογίων θεου. Στοιχεῖα δὲ λογίων Θεοῦ, καὶ οὐκ áp- χῆς λογίων θεοῦ, τὸ εἰδέναι ὅτι ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ὅτι ἀνέλαδε τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ὅτι σωτη- pixv ἡμῖν εἰργάσατο, ὅτι ἀρχιερεὺς ἡμῶν γέγονεν, ὅτι ἑαυτὸν προσήνεγκεν ὑπὶρ ἡμῶν, xal et τι παρα- Christus,quod susceperit peccata nostra.quod salu- D πλήσιον, Τελειότης δὲ τοῦ μὲν ἀποτάξασθαι τῷ Σα- tem nobis operatus sit,quod pontifex nobis factus Sit, quod seipsum obtulerit pro nobis,et si quid his affine est. Perfectio vero ejus quod est renuntiasse Satana ejusque consortibus,est promotio in virtuli- bus,tolerantia afflictionum et persecutionum ac ten- tationum.Suprema autem perfectio est exacta com- prehensio, et quanta homini possibilis est, de Christi theologia. Primum igiturcredenles baptiza- mur, deinde agnoscimus quanta pro nobis passus sit Christus ac fecerit juxta humanitatem, postmo- dum virtutibus perficimur, exinde etiam cogni- tione, qu& secundum divinam estscientiam digni - rcddimur. «Non rnrsum jacientes fundamentum.» Non rursum aliud jacientes fundamentum, veluti τανᾷ, καὶ τοῖς τούτου συστοίχοις, ἡ iv ταῖς ἀρεταῖς προκοπὴ, 3j τῶν θλίψεων καὶ διωγμῶν καὶ πειρβασμῶν ὑπομονή, Τελειότης δὲ ἡ ἀνωτάτω ἡ περὶ τῆς θεολο- γίας Χριστου, καθόσον ἐστὶν ἀνθρώπῳ δυνατὸν ἀκρι- θὴς Κκατάληψις. Πρῶτον οὖν πιστεύοννες βαπτιζό- μεθα, εἶτα ἐπιγινήσχομεν ὅσα ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς ἔπαθέ τε xal ἐποίησε κατὰ τὸ ἐνανθρώπινον, εἶτα ταῖς ἀρεταῖς τελειούμεθᾳ, ἔπειτα καὶ τῆς Ὑνώσεως τῆς κατὰ τὴν θεολογίαν ἀξιούμεθα. » M1, πάλιν θεµέλιον. » M3, πάλιν ἕτερον θεµέλιον κατἀθαλλόμενοι, otov, φησὶ, καταθαλλόμεθα Év τῷ βαπτίζεσθαι, τουτέστιν, ἀπο- ταγῆς τῶν ἔργων τοῦ Σατανᾶ. "Amal γὰρ, φησὶ, µε- τανοήσαντες ἐπ᾽ αὐτοῖς ἐθαπτίσθημεν, καὶ οὐκ ἔτι δεῖ ταῦτα ἐξ ὑπαρχῆς ποιεῖν. » 333 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 834 jacimus dum baptizamur, $56 hoc est, renuntiattonis operum Satanz. Semel enim, inquit, resi- piscendo ab ipsis baptizati et abluti sumus, nec amplius oportet hzec ab exordio facere. [ΓΕΝΝΑΔ.] « Μεθ) ὑπερθατοῦ δὲ ἡ ῥῆσίς ἐστι, TE A — Cum hyperbato autem est sermo. Nam ad omne γὰρ διδαχῆς, πρὸς ἅπαν διὰ µέσου τὸ παρεγκείµενον ἀποδίδοται, Καὶ ἔστι κατὰ τὸν νοῦν αὗτης. αὕτη συν- θήκη * Μὴ πάλιν θεµέλιον καταθαλλόμενοι διδαχῆς, εἶβ᾽ οὕτως τὰ xa0' ἕξης ἐν ἀπαριθμήσει δηλούµενα, περὶ Ow τῆς διδαχΏς οἱ θεµέλιοι. Ἠούλεται δὲ εἰπεῖν, ὅτι Τοῖς νῦν πρῶτον προσιοῦσι τῇῃ πίστει, τὴν περὶ τούζων διδασκαλίαν οἱονεὶ θεµέλιον προκαταδαλλό- μεθα, μετανοεῖν μὲν ἔπο vuv νεκροποιῶν ἔργων εἰκό- τως πρῶτον αὐτοὺς /τροτρεπόµενοι, μετανοοῦντας δὲ πιστεύειν ἐπὶ τὸν Θεὸν πιστεύοντας δὲ βαπτίζεσθαι, Ηαπτιζομένους δὲ τῇ τῶν ἱερατικῶν χειρῶν ὑπάγειν ἑαυτοὺς ἐπιθέσει πρὸς µετουσίαν τοῦ Πνεύματος * τούτου δὲ µετασχόντας, περὶ τῆς ix νεκρῶν ἀναστά- σεως µηκέτι διαπιστεῖν, ἀναστησομένους δὲ καὶ αὖ- θις ἀναθιωσομένου ᾖἔσεσθχι Ἁχρίσιν εἰδέναι, καὶ διηνεκΏ καὶ δικαίαν ὧν ἐνταῦθα βεθιώκαμεν, τὴν ἀντίδοσιν περιµένειν, € Καὶ πἰστεως ἐπὶ Θεόν. « Ob γὰρ δεῖ νῦν ὥσπερ ἐξ ὑπαρχῆς πιστεύειν ἐπὶ Gsóv, ᾿Ἠδη γὰρ ἐπιστεύσατε διδαχᾖ. Ἡ οσύνταξις οὕτως ἐστί. Διὸ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ Θεοῦ λόγον, Ποῖον δὴ τοῦτον ; Τὸν τῶν βαπτισμῶν, sal διδαχΏης, xxl ἐπιθήσεως τῶν χειρῶν (9i àv, τὸ Πνεῦμα, φησὶν, ἐλάθετε), xal τῆς τῶν νεκρῶν ἀναστάσεως, καὶ τοῦ κρίµατος τοῦ ἁωνίου, ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα. O2 δεῖ γὰρ, φησὶν, ἀεὶ τὰ αὐτὰ λέγεσθαι ^ εἴρηται (3p ἅπαξ xal γεγένηται ' ἀλλὰ δεῖ, φησὶ, καὶ τὰ παρ ὑμῶν συνεισφέρεσθαχι, τουτέστι͵, χρηστὴν πολι- τείαν, καὶ τῆς πίστεως ἀξίαν. Αὕτη γὰρ ἡ τελειότης, id quod in medio interpositum est refertur doctri- fi^, el est juxta ipsius intellectum hzc ordinatio : Non rursum jacientes fundamentum doctrinz, et ita de ceteris quz consequenter enumerando ma- nifestantur, de quorum doctrina sunt fundamenta. Vult autem dicere quod nunc primum ad fidem accedentibus, harum rerum doctrinam tanquam fundamentum proponimus : mcrito ipsos primum adhortantes, ut a mortiferis operibus resipiscant, resipiscentes autem in Deum credant, credentes vero baptizenfur, baptizati autem seipsos subji- ciant impositioni manuum sacerdotum ad partici- pationem Spiritus : porro hujus facti participes,de glesurrectione ex mortnis deinceps non vacillent, ubi autem resurrexerint rursumque ad vitam re- dierint,sciant futurum esse judicium, et continuam justamque permanere eorum que in hac vita egi- mus retributionem. « Et fidei in Deum. » Non enim opus est doctrina credenti in Deum quemad- modnm ab exordio,jam enim doctrine credidistis, Ordinatio talis est : Quapropter omisso sermone. initii ad Deum, quis autem est ille ? Qui de baptis- matis est et de doctrina ac impositione manuum (per quas Spiritum, inquit, accepistis) et resur- rectione ex mortuis ac :eterno judicio,ad perfectio- nem feramur. Neque enim semper eadem dicere oportet, nam semel dicta ac facta sunt : sed opor- tet etiam ea qua a vobis sunt simul adferri, nempe τὸ ἀμφιδέξιον εἶναι τὴν ἀρετὴν, ὡσεὶ ἔλεγε * Νήψατε * C bonam conversationem, fideique dignitatem. Hac οὐκ ἔνι γὰρ ζῆσαι ῥᾳθύμως, καὶ πάλιν βαπτισθῆναι, χαὶ 6v ἐπιθέσεως χειρῶν λαθεῖν Πνεύματος ἁγίου ἔπι- φοίσησιν, Άλλο, --- [OIKOTMENIOY.] Μᾶλλον οὗτοι ἰουδαϊχώτερον φρονοῦντες, διὰ τὸ διαφόρους καὶ πολλοὺς bv τῷ vópup εἶναι βαπτισμοὺς, ἠθούλοντο xal τὸ τῆς νέας βάπτισμα, τὸ τὴν Ὑαλιγγενεσίαν δωρούμενον, πολλάχις βαπτίζεσθαι, διὰ τὸ ἀφέσεως ἁμαρτιῶν πολλάχις θέλειν ἀξιοῦσθαι. « ᾿Επιθέσεως τῶν χει- pu. » Twy ἐν τῷ βαπτίσματι Ὑινοµένων. Ἡ ἔνθα ἐπιτιθέντες χεῖρας ol ἀπόστολοι τὸ Πνεῦμα ἐδίδοσαν, ὅπερ καὶ ὁ Σίµων ὤνιον Ἑζήτει, € Καὶ τοῦτο ποιήσοµεν, ε Ποῖον ; τὸ ἐπὶ τελειότητα φέρεσθαι. « ᾿Εάνπερ ἐπι- τρέπῃ ὁ θεός. » Τὸ ἐάν περ, οὐ πρὸς τοῦτό ἐστιν ὡς τοῦ Θεοῦ οὐ πάντως ἐπιτρέποντος, (ἐπιτρέπει γὰρ ἀεὶ ὁ namque perfectio est, quod virtus ambidextra sit: acsi diceret : Vigilate, neque enim licitum est ut si segniter vivas, rursum baptizcris, et per ma- nuum impositionem accipias Spiritus sancti super- ventionem. — Aliud. Hi cum judaice plusquam dequuin erat curiosi essent, quoniam varia erant in lege baplismata, volebant nov&e quoque legis ba- ptismate quod regenerationem confert, frequenter baptizari, eo quod frequenter vellent remissionem peccatorum accipere. «Àc manuum impositionis.» ὅδ6 Qualia in baptismate fiebant. Áut quia impo- sitis manibus apostoli Spiritum sanctum dabant, . quod etiam Simon venale sibi esse volebat. « Et hoc faciemus. » Quiduam ? Nempe ferri ad perfec- θεὸς τὰ καλὰ καὶ τέλεια), ἀλλ ὡς ἔθος ἡμῖν λέγειν, p tionem. « Siquidem permiserit Deus. » Quod ait, Θεοῦ θέλοντος τόδε ποιήσοµεν. Siquidem, non idcirco dicitur quasi non omnino Deus permitteret : semper euim permittit Deus bona ac perfecta : sed quod nobis moris sit ita loqui : Deo volente ita faciemus. α ᾿Αδύνατον γὰρ τοὺς &mab φωτισθέντας, Ύευσα- µένους τε της δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου, καὶ µετό- χους γενηθέντας Πνεύματος ἁγίου, xal καλὸν γευσα- µένους Θεοῦ ῥῆμα, δυνάμεις τε μέλλοντος αἰῶνος, καὶ παραπεσόντας, πάλιν ἀνακαινίζειν εἰς µετάνοιαν, ἆνκσ- ταυροῦντας ἑαυτοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ θεού, xal παραδειγµα- τίζοντας. « ᾿Αδύνατον γάρ. » Οὐκ εἶπε Δυσχερὲς, ἀλλ᾽ ᾿Αδύνα- vov, « Γευσαμένους τε τῆς δωρεᾶς, 5 Της ἀφέσεως VII, 4-6. Nam fieri non potest, ut, qui semel fuerint illuminati, gustaverintque donum coleste et partieipes factijffuerint Spiritus sancli, gusta- verinique bonum Dei verbum, ac virtutes futuri smcnli, si prolabantur, denuo renoventur per ganitentiam : rursum crucifigenles sibimelipsis Filium Dei et ostentui exponentes. « [mpossibile enim est.» Non dixit Difficile,sed, Impossibile. «Gustaverintque donum. » Remissio- 335 hoc donum celeste est. « Et participes facti fue- rint Spiritus sancti. » Per manuum impositionem, sicut dixit superius. « Gustaverintque bonum Dei verbum. » Doctrinam de Christo « Àc potestateg futuri saeculi. » Quod omnes rationem reddemus eorum quz egimus : quodque tum supplicium tum requies sine fine durabit. Nam hec sunt poteslas, et in his est potestas futuri saeculi. Aut arrhabonem futuri seculi, hoc est, fidem in Christum. — «Λο potestates futuri seculi. » Hoc est, qui didicerint qua possit futurum seculum : a communi enim intellectu supplendum est, Gustaverint, quod tro- pice accipitur et significat, Qui didicerint, qui instructi fuerint. Quod autem potest futurum se- ῃ culum ? et que est ejus necessitas et opus ? Quod in eo invenit quisque omnium que fecit retribulio- nem : quod in eo finem non habeat neque suppli- cium neque felicitas, quod tunc magis manifesta- bitur quod nihil judicem lateat, ejusque justitia, muliaque alia. Eos ergo qui haec cum cseteris enumeratis rebns didicerunt, inquit, deinde pro- lapsi sunt, impossibile est, etc. « Et prolapsi sunt. » Qui omnia hac perdiderunt et exciderunt, ut denuo renoventur per penitentiam? hocimpossi- bile est. Quid igitur! abjecitne penitentiam? Absit quemadmodum babet divus $57 Cyrillus sexto volumine secunda partis Latric qua est in spiritu εἰ veritate : sed poenitentiam qus est per baptismum. Oportel enim primum praecedere pov- nitentiam ac renuntialionem pravarum aclionum, et ita baptizari. lllam itaque poenitentiam ait que in baptismate est : unde et reuovari dixit, quod proprium est baplismatis, et, Rursum crucifi- gentes, quod et hoc proprium est baptismatis. Qui enim haptizantur, una cum Domino crucifiguntur. OECUMENII TRICCAG EPISCOPI nis peccatorum qua fit in baptismate. Siquidem Α τῶν ἁμαρτιῶν, τῆς iv τῷ βαπτίσµατι ᾿ 336 οὕση γὰρ δω- pe& ἑπουράνια. « Καὶ μετόχους Ὑενηθέντας Πνεύ- pato; ἁγίου. » Ti ἐπιθέσι τῶν χειρῶν, χαθὼς ἄνω φησί. « Καὶ καλὸν γευσαµένους θεοῦ ῥημα. » Τὴν περὶ νοῦ Χριστοῦ διδασκαλἰαν. « Δυνάμεις τε μέλλον- τος αἰῶνος. ' Ότι πάντες δώσομεν λόγων τῶν βεθιωµέ- voy, xal ὅτι ἥ τε κόλασις καὶ ἡ ἀνάπανσις ἀτελεύτητος. Ταῦτα γὰρ καὶ iv τούτοις ἡ δύναμις τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. H ὅτι τὸν ἀῤῥχεθῶνα τοῦ µελλόντος αἱῶνος, τοωτέστι, τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν, — α Δυνάμεις τε έλλοντος αἰῶνος. [ΦωΤ.[ ᾿Αντὶ τοῦ, à δύναται ὁ μέλλων αἰὼν ἐκμαθόντας, Τὸ γὰρ γευσαµένος, ἀπὸ κοινοῦ, ὅπερ τροπικῶς εἴληπται, σηµαῖνον, τὸ, Μα- θόντας, xxvn χηθέντας, τί δὲ δύναται ὁ μέλλων αἰὼν, καὶ τί ἐστιν αὐτοῦ ἡ χρεία καὶ τὸ ἔργον ; "Ou ly αὐτῷ ἕκαστος ὦν ἔπραξε τὴν ἁμοιθὴν. εὑρίσκει, ὅτι οὐκ ἔχει τέλος οὔτε ἡ τιμωρία ἡ ἐν aiu, οὔτε à εὖ- δχιµονία, ὅτι τότε μᾶλλον τό τε ἀλάθητον τοῦ κριτοῦ καὶ τὸ δίκαιον φανερωθήῄσεται, καὶ πολλὰ ἕτερα. Τοὺς οὖν μετὰ. τῶν ἄλλων xal ταῦτα µαθόντας, φησὶν, εἶτα παραπεσόντας, ἀδύνατον, xal ἑξης. « Καὶ παραπε- σοντας. » Απαντα ταῦτα ἀπολέσαντας καὶ ἐκκεσόν- τας πόλιν ἀναχαινζειν el; µετάνοιαν, ἀφύνατον τοῦτο. Τί οὖν ; ἐξέδαλε τὴν µετάνοιαν; Mà γένοιτο, (οὕτως ὁ ἐν ἁγίος Κύριλλος ἐν βιόλίψ ἔκπν τῆς β. της ἐν πνύµατι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας) ἀλλὰ τὴν διὰ θαπτί- σµατος µετάνοιαν. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἠγάσασθαι µετά- νοιαν καὶ ἀπόταξιν τῶν πονηρῶν πράξεων, καὶ οὕτως βαπτισθῆναι, ᾿Εχείνην οὖν φησὶ, τὴν iv τῷ βαπτί- σµατι µετάνοιαν, ὅθεν καὶ εἶπεν, ᾿Ανακαινίζειν ὅπερ ἴδιον βαπτίσµστος, xal ᾽Ανασταυροῦντας, ὅπερ καὶ τοῦτο βαπτίσματος ttov, Οἱ γὰρ βαπτιζόµενοι, συσταυροῦνται τῷ Κυρίῳ. Ὁ οὖν πάλιν διὰ βαπτίσματος δευτέρου µε- τανοεῖν θέλων, ἐνασταυροῖ τὸν Χριστὸν τῷ συσταυροῦσθχι au. Qui igitur rursum vult per alterum baptisma penitere, Christum rursum crucifigit, eo quod una cum ipso crucifigatur. «Rursum crucifigentes sibimelipsis Filium Dei.» Quid est : Rursum crucifigentes sibimetipsis Fi- lium Dei et ostentui exponentes ? Ab integro sibi- metipsis crucifigentes et pudefacientes.Quod autem dicit tale quippiam esl: Semel crucifixus est Chri- stus, et nos semel una cum ipso cruci(ixi sumus per baptisma: qui ergo opipatur alterum esse P baptisma, quantum in ipso est, ab integro Domi- num crucifigit. Quid enim aliud facit qui secundo arbitratur per baptisma cum eo crucifigi posse, quam quod ipsum quoque existimat secundo cru- cifigi per ea qua facit ? Secundo autem crucifigere Christum quantum in eo est, nihil aliud est quam ostentui exponere ipsum et pudefacere ipsum. Nam postquam semel crucifixus est. immortalis dein- ceps affectus est : qui vero rursum crucifigit,men- dacium facit ipsum, quod pudorem ipsi adfert tanquam mentito quod semel tantum moreretur. Alio modo. Quid est : Rursum crucifigentes? Ad secundum crucifixionem et secundam passionem ipsum vocantes : siquidem talis penitentia et pe- « ᾽Ανασταυροῦντας ἑαυτοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Oto), » Τί ἐστιν, ᾽Ανασταυροῦντας ἑαυτοῖς τὸν Yüv τοῦ θεοῦ καὶ παραδειγµατίζοντας ; Άνωθεν, φᾳπαὶ, σταυ- ροῦντας ἑαυτοῖς xal καταισχύνοντας. Ο δὲ λέγει τοιοβτόν ἐστιν» — Amat ἑσταυρώθη ὁ Χριστὸς, xal pst ἅπαξ αὐτῷ αυσταυρωθῶμεν διὰ του βακτί- σµατος. Ὁ τοίῶν, quolv, οἱόμενος εἶναι δεύτερον βάπτισμα, ὅσον τὸ κατ αὐτὸν, ἄνωθεν σταυροῖ τὸν Κύριον. Τί γὰρ ἕτερον ποιεῖ 'à δεύτερον αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος συσταυροῦσθαι νοµίζων, ἃ ὅτι χαὶ αὐπὸν ἡγεῖται Ἀεύτορον ἑφταυρώσθαι, OC ὧν ποιεῖ ; τὸ δὲ δεύτερον -σταυρουν, φηαὶ τὸν Χριστὸν, τὸ ὅσον ἦχκεν εἷς αὐτὸν, οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν f f παραδει- Ἱματίσαι αὐτὸν καὶ καθαισχύναι. ΄Απαξ γὰρ σταυ- ρωθεὶς, ἀθάνατός ἔστι λοιπόν. Ὁ δὲ oM ψεῦδος τοῦτο ποιεῖ, ὅπερ αἰσχύνην αὐτῷ φέρει ὡς ψευσαμένῳ τὸ ἅπαξ ἁποθανεῖν µόνον, ᾿ Άλλως. [eoT.] Τί ἔστιν ἀναστοροῦντας; ἐπὶ δευτέραν σταύ- Ρωσιν καὶ δεύτερο» πάθος χαλοῦνσας αὐτὸν, εἴπερ d τοναύτη μετάνοια, xal τὸ ἀξιωθηναι τῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀφέσεως, vp αταυρῷ τοῦ Χριστοῦ µό- 337 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 988 wp κατορθώθη. Οἱ τοῦτο οὖν, φησὶν, ἐννοούμενοι Α litio remissionis per baptismum, sola Christi morte ἐπιθυμοῦσι πάλιν τόν Χριστὸν σταυρούμενον καὶ ψλευαζόµενον — xal παραδειγματιζόμενον ἰδεῖν. ϐ τόλµης xal ἀπονοίας ! εἴ τις ἐννοεἵ τοιαῦτα. Λίαν δὲ διὰ τούτων κατασείει αὐτῶν τὰς διχνοίας, ἵνα ἀνέλ- πιστοι γεγονότες τοῦ δύνασθαὶι τοχεῖν τοιαύτης µε» τανοίας ἐπὶ πλέον ἀντιποιῶνται άρετης. « Γη γὰρ ἡ ποιοῦσα τὸν ἐπ) αὗτῆης πολλαχις ἑρ- χόμενον, ὑετὸν, καὶ Ίτίκνουσα βοτάνην εὔθετον ἐκείνοις δι οὓς καὶ τὙεωργεῖτα, µεταλαμθάνει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. ᾿Εχφέρουσα δὲ ἀκάνθας καὶ τριδόλους, ἀδόχιμος καὶ χατάρας beoe, fic τὸ τέλος εἰς χχῦσιν, Ἐν t5 παραθολῖι γην τοὺς ἀνθρώπους Ἀέγει, τοὺς πολλάχις μὲν ἀκούσαντας, xal oiov νοητῶς ἁρδευ- θέντας τῷ σωτηρίῳ λόγῳ τῆς πίστεως, xal fj ὠφε- ληθέντας, Tj μηδὲν ἐκ τούτου ὠφεληθέντας. « ΠΒοτά- νην εὔθετον. » Τίς fj εὔθετος βοτάνη ; ἡ ὀρθὴ πολι- τεία. € ᾿Εκείνοις OU οὓς καὶ γεωργεῖται. ο Ἐπειδη περ γης εἶπε καὶ καρπῶν, ἐνέμεινε vj τροπή. H 6: τοῖς διδασκάλοις (οὔτοι γὰρ ol γεωργοῦντες), τίχτεται ὁ χρηστὸς βίος, ὡς καὶ ἐχείνων μετεχόντων τῆς ἀρετῆς τῶν μαθητών. Γεωργεῖται δὲ δηλονότι εἰς σωτηρίαν καὶ κέρδος αὐτῶν ἐκείνων τῶν xaprro- φορούντων, El δέ kac, καθὼς φποὶν ὁ Κύριος, γεωργὸς ὁ Πατὴρ, πάλιν δὲ σπορεὺς ὁ Υἱὸς, ὁ τὸ xa- λὺν σπέρμα ὀπείρων, ἐὰν ἐπιτήδειος αὐτοῖς à βο- τάνη, τουτέστι, τὸ γεώργιον ὀφθῃ (καὶ γὰρ τῷ Ot ὀφείλομ.εν καρπωφορεῖν, ὥς που φησί. Νυνὶ δὲ δου- attingitur. Qui hoc igitur existimant, cupiunt rur- sum Christum crucifixum et subsannatum ac ostentui expositum intueri. O audaciam et insa- niam! si quis hzc intelligat. His autém mentes ipsorum vehementer concutit, ut desperantes de assequenda hujusmodi penitentia, magis annitan- tur ad virtutem. VI, 7, 8. Siquidem terra que imbrem sepius in 86 venientem combiberil et progenerat herbam ac- commodam eis quorum opera excolitur, reeepit benedictionem α Deo.568 At qua producit spínas ac tribulos, reproba est et maledictiont confinis, cujus exitus tendit ad exustionem. Per parabolam, terram dicit homines, qui fre- quenter quidem audierunt et veluti spiritualiter irrigati sunt salutari fiJei sermone : et. vel adjuti sunt, vel nihil ex hoc profecerunt. « Herbam ac- commodam.» Qusnam est commoda herba ? Recta conversatio. « Illis quorum opera excolitur. » Quoniam de terra dixerat et fructibus, permansit in tropo Aut quod a praeceptoribus (nam hi sunt qui excolunt) bonajvita gignitur, quod illi quoqne patlicipes sint virtutis discipulorum. Excolitur autem, ad salutem videlicet et lucrum eorutn ip- sorum qui fructum proferunt.Quod si Pater agri- cola est, ut ait Dominus 28 : rursum autem semi- nator est Filius, qui bonum semen seminat 29 : si conveniens illis herba sive agricolatio visa fuerit (Siquidem Deo fructificare debemus, quemadmo- λωθέντες τῷ Otip, ἔχετε τὸν καρπὺν ὑμῶν εἰς ἅγια- C dum alibi dicit: Nunc autem servi facti Deo habe- σµόν). El οὖν τοῦτο, ὁηλονότι διὰ τὸν Θεὸν γεμργοῦ- μεν, ἵνα αὐτῷ ἀρέσωμεν vov ἐνάρετον βίον * διὸ xa: ἀξιούμεθα τῆς παρ) αὐτοῦ εὐλογίας. « Μεταλαμθά- νει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. » Ἡ γὰρ εὔφορος Υ εὐλόγιται παρὰ Θεοῦ. Τίς ἐστιν d εὔφορο q*: ὁ ἐνάρετος ἄνθρωπος, « ᾿Εκφέρουσα δὲ ἀχάνθας, » Οὐκ ἔτι εἶπε ' Τίκτουσα, ἀλλ᾽ ἐχφέρωυσα, τὸ παρὰ φύσιν τῆς ἐχθολῖς αἰνιττόμενος, ὡσεὶ εἶπεν, ἑκθράσ- σωσα. Τὸ δὲ ἐχφέρουσα, τὴν ἄχρι τέλους xal θανά- του ἐκφορὰν δηλοι. Οὐ γὰρ εἶπεν, ᾿Εξενεγκοῦσς, ἀλλ᾽ ἐχφέρουσα * σηµείωσαι τοῦτο. ᾿Αχάνθας δὲ καὶ τριθόλους τὴν ἁμαρτίαν λέγει, διὰ τὸ πάντοθεν a5- τὶν πλήττειν καὶ λυµαίνεσθαι τὸν κρατοῦν-α, ε Καὶ κατάρες ἐγγύς. » Μεγίστην εἶπε παραμ.θίαν. OO γὰρ lis fructum vestruminsanctificationem 30.) Si hoc igitur, videlicet propter Deum excolamus, ut ipsi placeamus proba vita : tunc. etiam accipimus ab ipso benedictionem. « Recipit benedictionem a Deo. » Fertilis namque terra benedicitur a Deo. Quanam est fertilis terra? homo virtuti deditus ac probus. «Αἱ qu& producit spinas.» Jam non dixit: Progenerat, sed producit,innuens ejectioném esse preter naluram : tanquam diceret : Et mittens ve- lut abortum. Quod autem ait : Producit, significat productionem usque ad finem ac morlem. Neque enim ail : Qu: produxit,sed, quz producit : anim- adverle hoc. Spinas vero ac tribulos dicit pecca- tum, eo quod ipsum undique feriat ac lzedat tenen- εἶπεν, Αὐτοκατάρα ἐστὶν, ἀλλ᾽, Evüc κατάρας. Ὁ δὲ Diem. «Et maledictioni confinis. » Maximam posuit ἔγγὺς xavíoxe γενόμενος xal μακρὰν γενέσθαι δύνα- ται διὰ µετανοίας. Εἰ μὲν γὰρ εἰρήχει K zi κατάρα ἐστὶν, ἔδει καὶ ἀπογνῶναι, Nov δὲ, Ἐγγὺς κατάρας, φησὶ, φοδῶν xxl μονονουχὶ λέγων * Ἴδου ἐγγὺς γεγένησθε τῆς κατάρας φοθήθητε μὴ ᾖἐκπέσητε clo αὐτὴν, xit φύγετε αὐτὴν. 'O γὰρ ἑἐγγὺς Ov, καὶ φυγεῖν δύ- ναται͵ οὕπω γὰρ ἑάλω. « Ὡς τὸ τέλος εἰς καῦσιν. P» "Opa πάλιν πῶς ἀσφαλῶς λαλεῖ, ἵνα µή δόξῃ τὸ µέ- Ύιστον iv. ἀνθρώποις φάρμαχον τῆν µετάνοιαν ἐκ- δάλλειν. Οὐ γὰρ εἶπεν ' Αὐτὸ ὃ ἤνεγκεν ἀκάνθας καὶ τριθόλους καίεται͵ ἀλλὰ, ἃς τὸ τέλος εἰς χαῦσιν. consolationem. Non enim dixit : Ex se maledicta est, sed, Confinis maledictioni. Quod autem con- fine maledicto est, etiam longe fieri potest per peenitentiam.Etenim si dixisset : Et maledicta est, oportuisset desperare. Nunc autem ait : Maledicto confinis,terrens ac propemodum dicens: Ecce ma- ledictioni propinqui estis, timete ne in illam de- cidatis, et fugiteipsam : nam qui prope est adhuc fugere potest, nondum enim captus est. « Cujus exitus tendit ad exustionem. » Vide rursum quo- modo periculum loquendo devitet, 889 ne po- 28 Joau. xv, 1. 29 Matth. xii, 89... 90 Rem, vi, 22, 339 OECUMEN:I TRICCUE EPISCOPI 340 nitentiam maximum inter bomines remedium vi Α Ἐὰν µέχρι τέλους ἐπιμείνῃ, qnal, καὶ µέχρι τελευ- deatur abjicere: neque enim dixit: Illud quod τῆς ἀκάνθας ἐκφέρων, τότε καυθήσεται͵ ix τῆς ἀν- spinas producit et tribulos, exuritur, sed Cujus τιδιαστολῆς δηλῶν, ὡς εἴ γε μὴ ἄχρι τέλους ἐπιμεί- exitus tendit ad exustionem. Si usque ad finem νωµεν τὰς ἀκάνθας ἐκθάλλοντες, ἀλλὰ μεταγνῶμεν, οὐ permanserit, inquit, etusque ad morlem spinas καυθησόµεθ.. profcrat, tunc exuretur : ex opposito significans !quod si non ad finem usque permanserimus, spfnas proferentcs, sed resipiscamus, non exuremur. VI, 9-19. Caeterum persuasimus nobis de vobis, dilecti, qua his sinl meliora et saluti adhwerentia, tametsi sicloquamur.Non enim injustusest Deus, ut obliviscatur operis vestri et laboris ez charitate suscepi quam ezxhibuistis erga nomen illius, qui ministrastis sanctis eL ministralis. Cupimus autem, ul unusquisque vesirum idem prastet studium ad plenam spci certitudinem usque ud finem nesegnes efficiamini,sed imitatores eorum qui per fidem ac B ἵνα μὴ νωθροὶ — yévncs, longanimitatem accipiunt hereditatem promis- sionis. Postquam satis illos feriit vocando segnes alia- que dicendo, nunc consolatur eos: idcirco non ait: Existimo, sed Persuasi mihi. «Saluti, adhzrentia.» Hoc est, proxima vel confinia. « Tametsi sic loqua- mur. » Novi, inquit, quod non produeetis spinas ac tribulos, sed verbis tantum ferio, ut efficiam firmiores. «Non enim iujustus est Deus.» Propterea autem persuasimus nobis boua de vobis, scientes Deum non esse injustum : quod si injustus non sit, non obliviscetur boni operis vestri, et charitatis quam exhibuistis erga nomen illius, qui omnia « Πεπείσμεθα δὲ περὶ ὑμῶν ἀγαπητοὶ, τὰ κρείσ- σονα xal ἐχόμενα σωτηρίας, cl καὶ οὕτως λαλοῦ- uev. Οὐ γὰρ ἄδιος ὁ θεὸς ἐπιλαθέστι τοῦ ἔργου ὑμῶν χαὶ τοῦ κόπου τῆς ἀγάπης fq iv. εδείξασθε εἷς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, διαχονήσαντες τοῖς ἁγίοις καὶ δικκονοῦντες, ᾿Επιθομοῦμεν δὲ ἕκαστον ὑμῶν, τὴν αὐτὴν ῥἑνδείχνυσθαι σπουδην πρὸς τὴν πληροφορίαν της ἐλπίδος ἄχρι τέλους, μιμηταὶ δὲ τῶν διὰ πίστεως, καὶ µακροθυµίας κληρονομούντων τὰς ἐπαγγελίας. » Πλήξας αὐτοὺς ἱκανῶς τῷ νωθροὺς καλέσχι, καὶ v' ἄλλα εἰπεῖν, νῦν παραμυθεῖται * διὸ οὐκ εἶπε, No- µίζω, ἀλλὰ, Πέπεισμαι. α Καὶ ἐχόμενα σωτηρίας, » ᾿Εγγὺς ὄντα. « El καὶ οὕτως λαλοῦμεν. » Οἶδα, φη- σὶν, ὅτι οὐ φύσετε ἀχάνθας xal τριθόλους, ἀλλ᾽ ἄχρι λόγων πλήττω, ἵνα ἀσφαλεστέρυς ποιήσψ. ε Οὐ γὰρ ἄδιχος ὁ Θεός, » Διὰ τοῦτο δὲ τὰ χρηστὰ περὶ ὑμῶν πεπείσµεθα, εἶδότες pu ὄντα ἄδικον τὸν θεόν. El δὲ οὐκ ἄδιχος, οὐκ ἐπιλήσεται τοῦ ἔργου ὑμῶν τοῦ χρηστοῦ, καὶ της ἀγάπης ἣν ἐπεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, Πάντα OU αὐτὸν ὑπομείναντες, Δια- propter ipsum perpessi estis. « Qui ministraslis C χονήσαντες τοῖς ἁγίοις. » Τοῖς ἤδη πεπιστευχόσιν. sanetis. » His qui jam crediderant. Nam hi pre- bebant eis necessaria. Hujus, inquit, charitatis quam ad hoc usque tempus exhibetis. « Cupimus autem. » Non dixit, Volumus, sed quod amantius erat, Cupimus aut desideramus. « [dem przstet studium. » Deinde posset quispiam dicere : Si persuasisti tibi meliora de nobis, et nosti opera nostra ac ministerium in sanctos, cur igitur nos terres vocans segnes, ac spinarum faciens mentio- nem? Quare? Quia cupimus, ut unusquisque ve- strum idem studium quod habetis, in finem usque prestet ad plenam speicertitudinem,860 hoc est, ut sitis immobiles circa fidem qus est in Christum etspem quae inde procedit. « Ne segnes efficia- mini. » Atqui superius dixit : Segnes facti estis ; sed ibi addidit, Auribus : nunc autem. Ne toti et per omnia segnes efficiamini. «Sed imitatores eo- rum qui per fidem.»Deinde consequenter recense: eos qui per fidem acceperunt hareditatem promis- sionis,nempe Abraham. Quid est autem : Per lon- ganimitatem ? hoc est, Per tolerantiam. Pertulit enim promissionem ad tam multos annos prolon- gatam, et tamen permansit semper in credendo. Nam si simul ut promisit Deus, subsequeretur do- natio, jam apud eum qui promissionem suscepit, nullus esset usus fidei aut tolerantie, quod omnino verax esset Deus. Si vero ubi promisit differat, Οὗτοι γὰρ παρεῖχον τὰ πρὸς thv χρείαν. Ταύτην τὴν ἀγάπην ἣν ἄχρι τοῦ νῦν ποιεῖτε, φησίν. « ᾿Επιθυμοῦ- μεν δὲ. Οὐκ εἶπε, βουλόμεθα, ἀλλ ὃ φιλοστοργότε- pov 7v, ἘΕπιθυμοῦμεν, φητίν. € Τὴν αὐτὴν ἐν- δείκνυσβαι σπουδήν. » Εἶτα εἴποιτις, El πεπεισμένος εἶ περὶ ἡμῶν τὰ κρείττονα, καὶ οἶδας ἡμῶν τὰ ἔργα καὶ τὴν εἷς τοὺς ἁγίους διακονίαν, τί δήποτε ἐφόθησας ἡμᾶς νωθροὺς καλέσας, καὶ ἀκανθῶν μεμνημένος; διὰ xl; "Ότι ἐπιθυμοῦμεν ἕκαστον ὑμῶν, φησὶ, την αὐτὴν Qv ἔχετε ἄχρι τέλους ἐπιδεί- ξασθαι σπουδἠν πρὸς τὴν πληροφορίαν τῆς ἐλπίδος, τουτέστι; πρὺς τὸ εἶναι ὑμᾶς ἁδιστάκτους περ. τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν, καὶ τὴν ἔνθεν ἐλπίδα,. « "Ίνα μὴ νωθροὶ γένησθε. » Καΐτοι εἶπεν ἄνω «al τὸ, Νωθροὶ D γεγένησθε * ἀλλ' ἐχεῖ εἶπε ταῖς ἀκοαῖς, νῦν δὲ, ὅλοι δι ὅλων νωθροὶ γεγένησθε, € Μιμηταὶ δὲ τῶν διὰ πί- στεως. » Εἶτα λοιπὸν κατχλέγει τους διὰ πίστεως κληρονομήσαντας τὰς ἐπαγγελίας, olov τὸν ᾿Αδραάμ. Τί δέ ἐστι τὸ, Διὰ µακροθυµίας ; τουτέστι,͵ δι’ ὑπομο- vhc. Ἀπέμεινε γὰρ τὴν ἐπαγγελίαν ὑπερτιθεμένην τοσαῦτα ἔτη, καὶ ἔτι ἔμεινε πιστεύων, El γὰρ ἅμα τῷ ἐπαγγείλασθαι Θεὸν ἡ δόσις ἀκολουθήσει, οὐκ ἔτι πἰστεώς Ἔστιν f, ὑπομονῆς τοῦ τὴν ἐπαγγελίαν δεξαµένου χρεία, τῷ ὅλως ἀληθεύειν τὸν Θεόν. El δὲ ἐπαγγειλάμενος ὑπέρθηται, καὶ ὁ τὴν ἐπαγγελίαν δεξά- µενος µαχροθυµήσει ἐπὶ τῇ ὑπερθέσει, τότε πιστεύει καθαρῶς, τότε ὑπομένει ἐγκρατῶς. et tamen is qui promissionem accepit, toleraus ad dilationem, tunc pure credit, tunc viriliter to- lcrat. 341 « "Out βεδαία ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ καὶ ταῦτα σὺν ὄρκῳ. » ε TQ γὰρ ᾿Αθραὰμ ἐπαγγειλάμενος ὁ θεὸς, ἐπεὶ κατ οὐδενς εἶχε μείζονος ὀμόσαι, ὤμοσε καθ ἑαυτοῦ, λέγων Ἡ μὴν εὐλογῶν εὐλογήσω σε, καὶ πληθύνων πληθυνῶ σε, Καὶ οὕτως µακροθυ- µήσας, ἐπέτυχε τῆς ἐπαγγελίας. ᾽ Άνθρωποι μέν γὰρ κατὰ τοῦ µείζονο ὀμνύουι, καὶ πάσης αὐτοῖς ἀντιλογίας πέρας εἷς βεθχίωσιν ὁ ὅρ- χος. » "Ὅταν οὖν ὁρᾷς καὶ τὸν Χριστὸν λέγοντα * 'Aumv ἁμὴν λέγω σοι, ἔννόει ὅτι κατ οὐδενὸς ἔχων µείζο- voc ὁμόσαι, τὸ ᾽Αμὴν ὀμνυσι, καὶ ὅτι καὶ νῦν ὁ Υἱὸς ὄμνυσι τῷ ᾿Αθραάμ. 'O Λόγος γὰρ ὄμνυσιν, € Ἡ μὴν εὐλογῶν, εὐλογήσω σε. ὃ ᾽ Ώμοσεν εἰπὼν, « Zo ἐγὼ, λέγει Κύριος, » φᾳησίν. « Ἡ µήν, ο Τουτέστιν, ὁν- τως μὴν εὐλογῶν εὐλογήσω σε. € Καὶ οὕτως μαχρο- θυµήσας. » Ὁρᾶς ὅτι ἡ µακροθυµία τοῦ ᾿Αθραὰμ ἐποίησέ τι; « ᾿Επέτυχε τῆς ἐπαγγελίας. » Καΐτοι iv τῷ τέλει λέγει, ὅτι οὔτοι πάντες ποῤῥωθεν αὐτὰς ἰδόντες καὶ ἀσπασάμενοι, οὐκ ἐκομίσαντο τὰς ἕἔπαγ- γελίας, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι. Πῶς οὖν ὧδε φησὶν, ᾿Επέτυχε τῆς ἐπαγγελίας ; Kal φαμεν, μὴ περὶ τῶν αὐτῶν εἰρηκέναι αὐτόν. Τὰ μὲν γὰρ Ενταῦθα αὐτῷ δεδωκε, περὶ Gv νῦν εἶπε ᾽ τὰ δὲ ἐχεῖ, φυλάττει, περὶ ὦν iy τῷ τέλει τῆς ᾿Επιστολῆς λέχει « Καὶ πάσης α,τοῖς ἀντιλογίας πέρας. » Καὶ πέρας πάσης ἀντιλογίας xai ἀμφισθητήσεως tic τὸ βεθαιῶσαι τὰ λεγόμενα παρ' αὐτοῦ, ἐστὶν ὁ ὄρχος. « Ἐν d περισσότερο βουλόμενος ὁ θεὸς ἐπι- ὀεῖξαι τοῖς Χληρονόμοις τῆς ἔἘπαγγελίας τὸ ἀἆμε- τάθετον τῆς βουλης αὐτοῦ, ἑἐμεσίτευσεν ὀρκῳ, ἵνα διὰ δύο πραγμάτων ἀμεταθέτων, iv οἷς ἀδύ- νατον Ψεύσασθιι θεὸν, Ἰσχυρὰν παβάκλησιν ἔχωμεν pl καταφυγόντε «κρατῆσχι τῆς προχει- µένης ἐλπίδος, Ὦν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυ- ης, ἀσφαλη τε xal βεθαίαν, καὶ εἰσερχομένην ες τὸ ἔσώτερον τοῦ χαταπετάσµατος, ὅπου mpó- ὄρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν ᾿Ιησοῦς καατὰ τὴν τάξιν ᾗΜελχισεδὲχ ἀρχιερεὺς υενόµενος εἷς τὸν αἰῶνα. » "ESet μὲν οὖν, φησὶ, καὶ χωρὶς ὄρχου πιστευθῆναι p ἐπαγγειλάμενον τὸν Θεὸν, ἐν ᾧ δὲ περισσότερον βουλό- µενος 6 Θεὸς τόδε τι ποιῆσχι, ἐμεσίτευσεν ὄρκῳ τὴν ὑπόσχεσιν. « ἘΕπιβεῖξαι τοῖς κληρονόµοις. » Ἄλθε xai εἰς ἡμᾶς. Ἡμεῖς γὰρ οἱ κληρονόμοι τῆς ἐπαγγελίας ol κατ ἐπαγγελίαν σπέρμα ὄντες τῷ ᾿Αθραάμ ^ εἰ 6i σπέρµα, καὶ κληρονόμοι. » Εμεσίτευσεν ὄρχῳ. » "Opa τί κατασκευάζει. Ότι ὁ ΥΤίὸς ἔκτοτε µεσίτης ἣν θεοῦ καὶ ἀνθρώπων (xxi γὰρ καὶ νῦν μεσίτης γέγονεν ἓν τῇ ἑνανθρωπήσει) * καὶ τότε ἐμεσίτευσε τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ᾿Αδραὰμ ὁόρκῳ αὐτὸν πληροφορήσας * ὁ Λόγος γὰρ f» ὁ καὶ ἐπὶ ᾿Αθραὰμ καὶ λαλῶν καὶ ὀμνύς. Καλῶς 0b ἔχει ἡ ἔννοια τῆς ἑρμηνείχς, ἵνα οὕτως *Y . Ὁ θεὺὸς, τουτέστιν. ὁ Λόγος ἐπιδετζαι βουλόμενος LU 9 , Y su 3! Gen. xri, 16. COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. KEOAA, H . A 342 CAPUT VIII. Quod firma sit. Dei promissio, idque cum fura- mento. VI, 19 16. Deus cnim pollicitus Abraho, cum non possel per quemquam majorem jurare,juravit per seipsum, dicens : Nisi benedicens benedixero tibi, εἰ multiplicaus multiplicavero te ; atque ita cum patienter exspectasset, conseculus est promts- sum. Nam homines quidem per eum jurant qui 5i major : atque iisdem omnis controversic finis ad confirmationem est jusjurandum. Cum igitur vides Christum dicentem : Amen amen dico tibi, intellige quod cum per nullum niajorem jurare possit,jurat Amen: non quin etiam nunc Filius juret ipsi Abrahe : Verbum enim ju- B rat. « Nisi benedicens benedixero tibi. » Juravit, dicens. «Vivo ego dicit Dominus5!, » inquit : Nisi. Hoc est, Vere benedicens benedicam tibi. «Atque ita cum palienter exspectasset. » Vides quid lon- ganimitas Abraham cífecerit? « Consecutus est promissum. » $61 Atqui in fine dicit, quod hi omnes procul videruntetsalutarunt promissiones, at non acceperunt, ne siue nobis consummarentur; quomodo ergo ait hocloco Consecutus est promis- sionem ? Dicimus quod non de illis dixerit : Siqui- dem yprzsentia ipsi dedit, de quibus hic loquitur, futura vero servat de quibus in fine Epistolz lo- quitur. « Atque iisdem omnis controversiz finis.» Finisque omnis controversie ac contentionis, ut C confirmationem accipiant quz ab aliquo dicuntur, est jusjurandum. VL, 17-20. Qua tn re Deus cum ezimie vellet heredibus promissionis ostendere firmitatem consilii sui, mediator fuit jurejurando : ul. per duas res immutabites, in quibus fieri non posset ul mentiretur Deus, validam consolationem ha- beamus, qui confugimus ut teneamus propositam spem : quam velut anchorum tenemus anime tum (ulam, tum. firmam, el introeuntem usque ad id quod est intra velum, ubi precursor pro nobis ingressus est. Jesus, juxta ordinem Melchisedech pontifex factus in eternum. Oportuit sane etiam absque juramento fidem adhiberi Deo ; verum in hacre vehementius volens hoc efficere, mediator fuit jejurando ad pro- missionem. « Howredibus ostendere. » Etiam ad nos descendit. Nos enim sumus heredes promis- sionis, qui per evangelium semen Abraha sumus: quod si semen, etiam hzredes. «Mediator fuit ju- rejurando. » Vide quid astruat. Quod Filius etiam tunc mediator erat Dei et hominum : (Siquidem nunc quoque mediator factus est in incarnatione,) el tunc inediator fuil inter Patrem et Abraham jurejurando, ipsnm reddens certiorem : Verbum enim erat is qui ad Abraham et loquebatur et jurabat. Recte autem habet intellectus interpreta- 343 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 944 tionis,ut ita sit sensus : Deus, hoc est Verbum, A τὸ ἀμετάθετον τῶν τῷ Πατρὶ δοξάντων, ἐμεσίτευσε immutabilitatem ostendere volens eorum que» Pa- tri visa sunt, mediator fuit inter Deum et Ahraham jurejurando : hocest mediator in jurejurando fa- ctus est. Per ipsum enim tanquam per Verbum ju- ravit Deus et Pater. « Ut per duas res.» Duo enim maxima qusedam erant, tunc promisisse Deum, $69 οἱ jusjurandum promissioni fuisse additum, « In quibus fieri non posset. » In qnibus et per quas res.«Validam consolationem habeamus.»Hoc est per exhortationem. «Qui confugimus, » nempe ad ipsum.«Ut teneamus.» Validam exhortationem habeamus ad tenendum propositam spem.Àb illis, inquit, que ad Abraham dicta sunt confirmemur etiamad ea qus futura sunt etad regnum celorum. Nam hec est spes nostra, quae nunc quidem in spe proposita est, tunc autem re ipsa continget, tanquam diceret : Ab illis hec confirmabantur,ibi que dixerat prestitit, ut. in istis fides ipsi adhi- beretur. Áut quod per hoc tunc juravit ul nunc de futuris crederemus : nihil enim, inquit, tunc aliud erant que cum juramentis promittebantur quam futura spes fidelium. « Quam velut ancoram tene- mus, » qua nutantes sislit naves : et ita spes, eos qui vacillant in tentationibuset afflictionibus,fortes et firmos ac patientes efficit. « Tum tutam Lum firmam. » Non qualemcunque ancoram, sed et tu- tam et firmam.Contingil enim ut ancora non servet navem a lempestate maris, si minor fuerit quam τῷ Πατρὶ καὶ τὸ ᾿Αθραὰμ Opp, toutéct, μεσίτης ἐν τῷ ὄρχῳ γέγονε. Δι’ αὐτοῦ γὰρ ὡς Λόχου, ὤμνυεν ὁ θεὸς καὶ Πατήρ. α "Ίνα διὰ δύο πραγμάτων. » Δύο γὰρ ἣν µέγιστα τότε ἐπαγγείλασθαι τὸν θεὸν, καὶ τὸ τὸν ὅρχον προσθεῖναι tf ἐπαγγελίᾳ. « Ἐν οἷς ἀδύνατον. » Ἐκ oic, καὶ δι’ ὦν πραγµατων. » ἸΊσχυ- ρὰν παράκλησιν ἔχωμεν, » προτροπήν, « Οἱ κατα- φυγόντες. » Εἰς αὐτὸν, Φησί. « Κρατήσαι, ἰἴσχυ- ρὰν παράχκλησιν ἔχωμεν εἷς τὸ χρατησαι της προ- κειµένης ἐλπίδος, "Am ἐκείνων, qnoi, τῶν πρὸς ᾿Αθραὰμ εἰρημένων, πιστωθῶμεν καὶ πρὸς τὰ µέλ- λονταφ xai τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Αὕτη γὰρ ἡ ἐλπὶς ἡμῶν, ἡ νῦν μὲν bv ἐλπίδι προκειμένη, τότε 3 Ἐχθησομένη, ὡσεὶ ἔλεχεν ΄ Ἐξ ἐκείνων ταῦτα ἐπιστοῦτου "Exe! ἠλήθευσεν, ἵνα iv τούτοις πῖστευ- 05. H ὅτι διὰ τοῦτο ὤμοσε τότε, "va νῦν περὶ τῶν μελλόντων πιστεύσωμεν. Οὐδὲν γὰρ ἣν ἕτερον, nol, καὶ τὰ τότε μεθ) ὄρχων ἐπαγγελλόμενα, fj à µέλ- λουσα ἑλπὶς τῶν πιστῶν. ε Hv ὡς ἄγωραν ἔχο- μεν, » fj ttc τὰ σαλευόµενα ἵστησι πλοία, xxl à ἐλπὶς τοὺς σαλευοµένους τοὺς πειρασμοῖς, ἀνδρείους καὶ ἑδραίους καὶ ὑπομονητικοὺς ποιεῖ. » ᾽Ασφαλη τε xal βεθαίαν, » Οὐχ ἁπλῶς ἄγκυραν, ἀλλὰ καὶ ἀσφαλῆ καὶ βεδαίαν. "Ew. γὰρ ἄγχυρα μὴ διαφυλάττουσα τὸ σκάφος ἀκλυδώνιστον, ὅταν T µικροτέρα τοῦ δέον- τος. € Καὶ εἰσερχομένην. » Ίνα ἡμῶν, φησὶν, ἔτι ἐνταῦθα ὑπαρχόντων, i, ἐλπὶς εἰσέλθγ εἰς τὴν βασι- λείαν τῶν οὐρανῶν, τουτέστιν, ἵνα ταῖς ἐλπίσιν ἤδη oporteat. «Et introeuntem. » Ut dum nos, inquit, C «et ὤμεν. Opa τἰ ποιεῖ ἡ ἐλπίς. Προλαμδάνει τὸ adhuc hic sumus, spes introeat in regnum ccelo- rum: hoc est, ut spe jam ibi simus. Vide quid faciat spes. Praeoccupat id quod futurum est. eUsque ad id quod est intra velum.» Id quod est intra velum dicit ipsum celum. « Ubi precursor pro nobis. » Non solum enim ingressus est, sed pro nobis ingressus est.Übi autem precursor noster est ingressus, eo nos quoque ingredi necesse est. Aut proposito ὑπὲρ, id est pro, abundat, ut sit sensus, Precursornoster. Aut quod una cum carne ingressus sit, pro nobis est, utet nos qui carnem ἐσόμενον. « Εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ κχαταπετάσµατος. » Ἐσώτερον τοῦ καταπετάσµατος, τὸν οὐρανὸν «αλεῖ. α Όπου πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν. » OD γὰρ µόνον εἶσ- ἤλθεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν, Όπου δὲ ὁ πρόδρο- pos ἡμῶν εἰσῆλθεν, ἐχεῖ xal ἡμᾶς φησὶν, ἀνάγκη εἰσελθεῖν. Ἡ τὸ, ὑπὲρ, παρέλκεται, ἵνα $i, Πρόδρο- poc ἡμῶν, Β τὸ μετὰ σαρχὸς αὐτὸν εἰσελθεῖν, ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν, ὅπως xal ἡμεῖς ol σάρκα ἔχοντες, εἴσ- οδον σχοίηµεν. » ᾽Αρχιερεὺς γενόμενος. 5 Καλῶς τὸ, Γενόμενος, διὰ τὴν σάρκα. "ΈἜνθα οὖν ὁ ἀρχιερεὺς, ἔκετ καὶ ὁ λαός. habemus, ingressum habeamus. « Pontifex factus. » Recte dictum est : Factus, propter carnem. Porro ubi est pontifex, ibi est et populus. 905 CAPUT IX. De Melchisedec qui Christi figura fuit, et a no- D mine, et a civitate, el a vita, et a sacerdotio. Nam hic erat Melchisedec, rex Salem, ponti - [ex Dei altissimi, qui occurrit Abraham rever- tenti a. cede regum, el benedicit illi : cui et de- címas ez omnibus impartitus est Abraham : qui primum quidem ez interpretatione dicitur rex fustitio : deinde vero etiam rez Salem, quod est rez pacis : sine. patre, sine matre, sine genealo- gía, neque initium dierum neque vite finem ha- bens, sed assimilatus Filio Dei manet sacerdos ín perpetuum. Considerate vero quantus hic fue- rit, cui etiam decimas dedit Abraham patriarcha de spoliis. ΚΕΦΑΛ, 6. « Περὶ τοῦ Μελχισεδὲκ τοῦ el; Χριστὸν τύπου χατὰ τὸ ὄνομα xal την πόλιν, καὶ τὴν ζωὴν, καὶ τὴν ἱερωσύ- νην. » « Οὗτο γὰρ ὁ Μελχισεδὲχ βασιλεὺς Σαλὴμ, ἱερεύς τοῦ θΘεοῦ τοῦ ὑψίστιυ, ὁ συναντήσας ᾿Αθραὰμ. ὑποστρέφοντι ἀπὸ τῆς χοπῆς τῶν βᾷ- σιλέων, καὶ εὐλογήσας αὐτὸν, d καὶ δεκάτην ἀπὸ πάντων ἐμέρισεν — "Abpaàg, πρῶτον μὲν ἑρμηνευόμενο µβασιλεὺς δικαιοσύνης, ἔπειτα δὲ καὶ βασιλεὺς Σαλὴμ, ὅ ἔἕττι βασιλεὺς εἰρή- νης, ἁπάτωρ, ἁμήτωρ, ἀγενεαλόγητος, μήτε ἁρ- X^» ἡμερῶν, µήτε ζωῆς τέλος ἔχων, ἀφομοιω- μένος δὲ τῷ Yi τοῦ Θεοῦ, μένει ἱερὺς εἷς τὸ διηνεχές. θεωρεῖτε δὲ µπηλίκος οὗτος, ᾧ καὶ δεχάτην ᾿Αθραὰμ ἔδωκεν Ex τῶν ἀκροθινίων ὁ πατριάρχης, » 945 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 346 θέλει δείξαι καὶ νῦν πολὺ τὸ διάφορον τῆς νέκςΑ — Vult nunc quoque magüam ostendere excellen- διαθήκης πρὸς τὴν παλαιὰν, καὶ τοῦτο δείκνυσιν ἐκ τῶν Ἱερέων. Εἰπὼν δὲ, Κατά τὴν τάξιν Μελχισε- ὃδκ, δείκνυσιν ὅτι xal αὐτὸς ὁ τύπος τοῦ Χριστοῦ à Μελχισεδὲχ, (τύπον γὰρ αὐτὸν λέγει τοῦ Χριστοῦ,) πολὺ διέφερε τῶν χατὰ vópov Ἱἱερέων τῶν παρὰ Ἰουδαίοις, τοῦτο χατασκευάζων, El ὁ τύπος, φπαὶ, τοῦ Χριστοῦ τῶν παρὰ ἍἸουδαίοις διέφερε, Ἠπόσῳ μᾶλλον ἡ ἀλῆθεια:; τουτέστν, αὐτὸς ὁ Χριστός. « Βασιλεὺς Σαλήμ. » Ὄνομα πόλεως. « "Amb τῆς χοπης τῶν βασιλέων. » Ὅταν τοὺς Βασιλεῖς τοὺς τὸν Λὡτ αἰχμαλωτίσαντας Χαταχόψας, ὑπέστρεφεν. Οἶδας την ἱστορίαν. Kal εὐλογήσας αὐτόν. » "Avid τοῦ εὐλόγησεν αὐτόν. « Ὦ xal δεκάτην. » "0, τουτέστι τῷ Μελχισεδὲχ, δεκάτην ἔδωκεν ὁ ᾿Αθρχὰμ, φησίν. « Πρῶτον μὲν ἑρμηνευόμενός. » Λοιπὸν θέλει δεῖξαι πῶς τύπος iori τοῦ Χριστοῦ ὁ Μελχισεδὲχ, xxi τέως ix τοῦ ὀνόματος τοῦτο ποιεῖ. Τέως γὰρ, φπαὶ, τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἑρμηνεύεται, Βασιλεὺς δικαιο- σύνης "^ Μελχὶ βασιλεύς * Σεθὲκ, δικαιοσύνης. Τίνος 6: ἑτέρου ὤφειλεν εἶναι τύπος, fj τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθῶς βασιλέως δικαιοσύνης; ' Ἔπειτα καὶ τὴν ἄλλην λέγει ἑρμηνείαν τὴν ἀπὸ της πόλεως. Ealing, εἰρήνη ἐστίν. Οὐκοῦν, οὗ µόνον βασιλεὺς δικαιοσύ- νης, ἀλλὰ xal εἰρήνης, ὡς ἀπὸ τῆς πόλεως hc ἴθα- σίλευεν * ἀμφότερα δὲ ὁ Χριστὸς, βασιλεύς τε δικαιο- σύνης καὶ βασιλεὺς εἰρήνης. « ᾽Απάτωρ, ἁμήτωρ. » Καὶ ἐνεχώρει τοῦτον τὸν Μελχισεδὲκ ἄνθρωπον liam novi testamenti supra vetus : et hoc ostendit ex sacerdotibus. Dicens autem : Secundum ordi- nem Melchisedec,ostendit quod ipsa quoqueChristi figura, nempe Melchisedec (ait enim fuisse illnm Christi typuni), multum przcellebatlegalibussacer- dotibus qui apud ζυάφος erant : hoe astruens, Quod si Christi typus, inquit, prestantior erat his que apud Judaeos erant, quanio magis veritas, hoc est jpse Christus. « Rex Salem.» Nomen est civitatis. « À cede regum. » Quando regibus qui Lot cap- tivum duxerant, ceesis,reversus est 93. Nosti histo- riam. « Et benedixit illi. » Nam εὐλογήσας capitrr pro εὔλόγησεν, id est participium pro verbo. « Cui el decimas. » Cui nempe Melchisedec decimas de- dit Abraham. « Primum quidem ex interpreta- tione. » Vult deinceps ostendere quomodo Christi figura erat Melchisedec, et interim ex nomine pri- mum hoc facit Nain ipsius, inquit, nomen inter- pretatur Rex justitie : 964 Melchi, rex : Sedec, justitis, Cujus autem alterius debuit esse typus quam ipsius Christi qui vere rex erat justitie? Deinde aliam qnoque ponit iuterpretationem quz a civitate sumilur. Salem; pax est. Itaque non solum rex ]υςί] sed et pacis, tanquam a civitate in qua regnavit. Est aulem utrumque Christus et rex pacis et rex justitiae. « Sine patre, sine matre. » Àn igitur fieri potest ut hic Melchisedec cum homo ὄντα, ἁπάτορα εἶναι καὶ ἀμήτορα, xal µήτε ἀρχὴν essel, sine patre ac sine matre fuerit, et neque µήτε τέλος ἔχειν ἡμερῶν; Οὔ. Πῶς οὖν εἶπεν», initiumneque finem dierum habuerit! Nequaquam. "Opz. Ἐπειδὴ ἀντέπιπτεν αὐτῷ, Πῶς κατὰ τὴν τά- " Quomodo ergo liec dixit ? Animadverte. Quoniam ξιν τοῦ Μελχισεδὲ ὁ Χριστός iov, τοῦ τελευτή- ipsiobjici poterat : Quonam modo Christus est σαντος xal μὴ γενοιένου ἀρχιερέως εἷς τὸν alova; secundum ordinem Melchisedec qui mortuus est et Βλέπετε τἰ λέγει" Οὐκ ἴσμεν, φησὶ, τίνκ ἔχει πα- ΠΟΠ factus pontifex in seternum ? Videte quid di- τέρα fj μητέρα, fj ποῖον Ὑένος ὁ Μελχισεδὲκ, οὔτε cat: Ιρποταπιυς, inquit, quem habuerit patrem aut πότε Ὑεγέννηται, fj τετελεύτηχε. Καὶ τί τοῦτο; matrem, aut quod fuerit genus Melchisedec,neque Φήσειεν ἄν τις * εἰ γὰρ μὴ ἴσμεν ταῦτα διὰ τὸ μὴ quando natus sit aut mortuus, Et quid hoc refert? ἐμφέρεσθχι cf Γραφῇ, ἀλλ᾽ ὅμως xal πατέρα xxl dicetaliqnis : quanquam enim ignoremus hzc, eo γένος ἔσχε, καὶ Ὑέννησιν, καὶ τελευτήν. Πῶς οὖν 6 quod non referantur in Scriptur., attamen et pa- τοιοῦτος ἁπάτωρ, xol οὖν ἔχων ἀρχὴν fj τέλος ζωῆς; trem habuit el genus, el nativitatem et mortem. Kal φησιν * "Domo ὁ Μελχισεδὲκ τῷ μὴ Ύενεαλο- quo modo igitur lalis est sine patre, nec princi- Ἰεῖσθαι ὑπὸ τὸς Γραφῆς, ἡμῖν τοῖς ἀγνοοῦσιν o) pium vite habens nec flnem? Et respondet : Quem- δοκεῖ bystv Ὑονέας, fj ἀρχὴν ζωης xxl τέλος, οὕτως — admodum Melchisedec eo quod ipsius genealogia ὁ Χριστὸς τῇῃ ἀληθείᾳ. "Ὥσπερ Ὑὰρ, φησὶ, voto» non recensetur a Scriptura, nobis qui ignoramus οὐκ ἴσμεν τὴν, ἀρχὴν xal τὸ τέλος, οὕτως οὐδὲ τοῦ non videlur parentes habere, aut principium Χριστο τῇῃ aÀnüelg. 'AJ)à τοῦ μὲν, διὰ τὸ μὴ aut finem vite : ila Christus in rei verita!e. ἔγγεγράφθαι, τοῦ δὲ Χριστοῦ, διὰ τὴν ἀλήθειαν Quemadmodum enim hujus ignoramus princi- Ὁ yàp τύπος οὗ κατὰ πάντα (so; ἐστὶ τῇ ἀληθείᾳ, pium ac finem, ita Christi re ipsa Sed hujus (ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ἀλήθεια εὑρίσκεται, καὶ ταυτύτης — quidem, eo quod scriptum non sit, Christi vero eo μᾶλλον fj µτύπος), ἀλλ εἰκόνας ἔχει τινὰς καὶ quod vere non habuerit. Typus namque non per ἱνδάλματα. Oiov, ᾽Απάτωρ ὁ Μελχισεδὲκ «5 ἀγνοίφ omniaconformis est veritati (siquidem ipse quoque ἡμῶν, ἁπάτωρ ὁ Χριστὸς τὴν κάτω Ὑέννησιν, ᾽Αμή- veritas esse invenitur, et major identitas quam τωρ ὁ Μελχισεδὲκ, ἁμήτωρ ὁ ἉΧριστὸς τὴν ἄνω fuerit in figura), sed imagines quasdam babet et γέννησιν, lv di οὔτε ἀρχὴν ἔσχεν ἡμερῶν. Doc yàp simulacra Puta : Melchisedec propter nostram ὁ ποιητὴς τῶν χρόνων; Καὶ οὕτως ἅπαντα νοήσες ignorantiamdicitur esse sinepatre, Chris'us infe- ὅσα εἶχεν ὁ Μελχισεδὲκ ἡμῶν ἁγνοούντων τὰ κατ riore nalivitate vero sine patre. Sinematre Melehi- αὐτὸν, ταῦτα ὁ Χριστὸς ἔχει τῇ ἀληθεί. Καὶ γὰρ sedec, sine matre Christus superna nativitate, in 83 Gen. xiv, 4 seqq. 341 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 948 qua neque initium habuit dierum. Quomodo enim A βασιλεὺς εἱρήνης καὶ δικαιοσύνης ὁ Νελχισεδὲκ haberet qui factor est temporum ? Et ita universa qua habuisse dicitur Melchisedec eo quod ignore- mus que circa ipsum fuerunt, hsec Christus in veritate habuit. Siquidem Melchisedec rex fuit pacis et justitiae nudis duntaxat nominibus, Christus vero ipsa veritate. « Sine genealogia. » Sine ge- nealogia fuisse dicitur Melchisedec, 566 eo quod non fuerit ex semine Abreham,neque a Mose genus acceperit, sed a Chananzis. et ab execrando illo semine prodierit : justustamen snis operibus appa- ruerit, cum ajuslis progenitoribus ortus non esset, neque ab aliquo justo semine. Non erat itaque fas ejus genealogiam retexere, qui hoc modo justi- li verlicem attigisset. Quod autem Melchisedec genere Chananeus fuerit, ostenditur. Licet sane conjeclari, et ab illis ipsis in quibus dominabatur ac regnabat regionibus, el ab eis que proximae erant. Siquidem vicinus erat Sodomorum, vicinior aulem Abrahz qui habitabat ad quercum Mambre. Existimare autem oportet quod illius quoque Salem rex erat que est Jerusalem. « Sed assimilatus Filio Dei. » In quo autem estsimilitudo * quod et hujus et Christi finis ignoretur et initium * sed hujus quidem eo quod scripta non sint, Christi vero eo quod non fuerint. «Manet sacerdos in perpetuum.» Eo modo perpetuitatem accipito quo el cetera : quoniam quod ad nos attinel qui ignoramus quando moriens reliquerit sacerdotium, in perpe- tuum sacerdos est. Figura enim obscuras servat ϱ τύπον, λοιπὸν βούλεται δεῖξαι prototypi imagines. Aut quod etiam modus sacer- dotii Melchisedec (nosti autcm quid dicam) in per- peluum maneat. « Considerate vero quantus hic fuerit. » Quoniam adaptavit veritati figuram, vult denicepsostendere quod ipsa quoque figura Christi, hoc est Melchisedee, major erat ipsis Judzeorum sacerdotibus.Et quid dico sacerdotibus ? ipso sane patriarcha. Abraham major erat. Quod si Christi typus m jor erat ipso quoque patriarcha,quidnam dicet quispiam de Christo? Alio quidem modo major erat Abraham quam Melchisedec : sed typus inisto vincebat. Ita habet divus Cyrillus, secundo volumine decima partis in Residua latriz que est ἄχρι Ψιλῶν ὀνομάτων, ὁ δὲ Χριστὸς τῇ ἀληθείᾳ. « ᾽Αγενεαλόγητος. » ᾿Αγενεαλόγητον τὸν Μελγισεδὲκ, τῷ μὴ εἴναι μὲν Ex τοῦ σπέρματος ᾿Αθραὰμ, μηδὲ ὑπὸ Μωσέως µτενεαλογεῖσθαι, εἶναι δξ γχναχναῖον τὸ Ὑένος, xal ἐκ τῆς ἐπαράτο) ᾖἐχείνης σπορᾶς ὀρμᾶσθαι. Δίκαιον δὲ τῶν καθ αὐτὸν ἀποφανθέντα, καὶ οὐκ ἐκ προγόνων ὁρμώμενον δικαίων, οὐδὲ ἀπό τινος δικαίας σπορᾶς. Οὐ θέμις [ιν γενεαλοχεῖν, τὸν εἰς ἄχρον δικαιοσύνης νεύοντα, "Ove δὲ Χανα- ναῖος ἣν το γένος ὁ Μελχισεδὲκ, δείκνυται. Καὶ ἔσι δή που τεχµήρασθαι καὶ ἀπ᾿ αὐτῶν ἐκείνων ὧν ἐκράτει xal ἑθᾳσίλευε Χλιμάτων. καὶ ol; ἔπλη- σίαζε. Γείτων μὲν γὰρ ἣν Σοδόµων, πλησιαίτερος δὲ τῷ ᾿Αθραὰμ οἰκοῦντι πρὸς τῇ δρυϊ τῇ λΜαμθρῃ. Οἴεσθαι δὲ χρὴ, ὅτι καὶ Σαλὴμ ἐκείνης ἐτύγχανε βασιλεὺς, A τις ἐστιν Ἱερουσαλήμ, «᾿᾽Αφωμοιωμέ- vo; ὃξΣ τῷ Yüp τοὺ Θεοῦ. ο Καὶ ποῦ 4 ὁμοιότης: ὅτι καὶ τούτου καὶ τοῦ Χριστοῦ, τὸ τέλος ἀγνοεῖται καὶ ἡ ἀρχή. ᾽Αλλὰ τούτου μὲν, παρὰ tb μὴ ΊΤε- γράφθαι, τοῦ 0& Χριστοῦ, παρὰ τὸ μὴ εἶναι. « Μένει ἱερεὺς εἷς τὸ διηνεχές, » Τούτῳ τῷ τρόπῳ δεξαι τὸ διηνεκές, ip καὶ τὰ ἄλλα. . Ότι, φπαὶν, ὅσον fitv t; ἡμᾶς τοὺς ἀγνοοᾶντας πότε τελευτήσας ἀπέθετο τὴν ἱερωσύνην, εἷς τὸ διηνεκές ἔστιν ἱερεύς. Ὁ γὰρ τύπος εἰχόνακς ἀμυδρὰς σώζει τοῦ πρωτοτύπου" fj ὅτι καὶ τρόπος σῆς τοῦ Μελχισεδὲκ ἱερωσύνης, (οἶδας δὲ τί λέγω,) διηνεκὲς μένει, € θεωρεῖτε δὲ πηλίκος οὗτος. ᾿Επειδὴ ἐφήρμοσε τῇῃ ἀληθείφ τὸν ὅτι xai αὐτὸς ὁ τύπος τοῦ Χριστοῦ, τουτέστιν, ὁ Μελχισεδὲκ, µεί- ζων ἦν αὐτῶν τῶν παρὰ ἍἸουδαίοις ἱερων. Καὶ τί λέγω ἱερέων; αὑτοῦ μὲν οὖν τοῦ πατριάρχου Αθρχὰμ µείζων ἦν. EL δὲ ὁ τύπος τοῦ Χριστοῦ, φησὶ, μείζων καὶ αὐτοῦ τοῦ πατριάρχου, τί ἄν τις εἴποι περὶ τοῦ Χριστοῦ ; ἄλλως μὲν, κρείττων ἦν ὁ ᾿Αθραὰμ. τοῦ Μελχισεδὲχ, ἀλλ᾽ ὁ τύπος ἦν ὁ νιχῶν. Οὕτως ὁ iv ἁγίοις Κύριλλος ἐν βιθλίῳ δευτέρῳ της δεχάτης εἷς τὰ παραλειπόµενα τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρέας. « Ὢ καὶ δεκάτην ᾿Αθραὰμ ἔδωχεν. » Οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι δέδωκεν abt δεχάτας, ὡς κεχοινωνηκότι τοῦ πολέμου [διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν ἄνω, Ὑποστρέφοντι τῆς χοπῆς ὑπήντησεν), in spiritu θἱ veritate. « Cui eliam decimas dedit p ἀλλὰ κατὰ σέδας καὶ τιμὴν, ὥσπερ ἀπαρχὰς δι- Abraham. » Non potest, inquit, dici quod ipsl de- cimas dederit tanquam ei qui belli particeps fue- γαι. Propterea enim antea dixerat quod revertenti a cede occurrit : sed ex reverentia et honore ve- luti primitias dedit. « De spoliis. » De exuviis et preda Quod si ipso patriarcha major erat : 666 δούς. € Ἐκ τῶν ἀκροθινίων. » "Ex τῶν σχύλων καὶ λαφύρων. El δὲ τοῦ πατριάρχου µείζων (καὶ τοῦτο δηλοῖ À τῶν δεκατῶν δόσις), πολλῷ μᾶλλον τῶν παρὰ Ἰουδαίοις ἵερέων. Ob γὰρ ἁπλῶς ὁ πατριαρχης πρόσκειται, ἀλλ᾽ ἵνα δείξει, εἰ ὁ πατριάρχης, φησὶν, ἔδωκε, τί δεῖ περὶ ἱερέων λέγειν ; el hoc significat decimarum traditio : multo magis sacerdotibns υάδογαπι. Non enim temere patriar- cha adducitur : sed ut ostendat quod si patriarcha, inquit, dedit, quid de sacerdotibus dicendum est? VI, 5-7. Atque ii qui e filiis Levi sacerdotii funcLionem sumunt, preceptum habent ut. deci- mas accipiant a populo juxla tegem, hoc est, a fralribus suis, licet egressis ex lumbis Abraham. At is cujus genus non recensetur ez illis deci - mus accepit ab Abraham, et habenti promissio- α Καὶ οἱ μὲν ix τῶν vlov Δευὶ τὴν ἱερατείαν λαμθάνοντες, ἐντολὴν ἴἔχουσιν ἀποδεκατοῦν τὸν λαὸν κατὰ τὸν vópov, τουτέστι͵ τοὺς ἆδελ- φοὺς αὐτῶν, παίπερ ἐξεληλυθόιας ἓκ τῆς ὁσ- φύος ᾿Αθραὰμ. Ὁ δὲ p Ὑενεαλογούµενος ἐξ αὖ- τῶν, δεδεχάτωκε τὸν Αθραὰμ, καὶ τὸν ἴχοντα 349 τὰς ἐπαγγελίας, εὐλόγηχε, Χωρὶς δὲ ἀντιλογίας. τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὖλο- γεῖται, » "Ἔτι xavacxtus ὅτι ὁ τύπος τοῦ Χριστοῦ µείζων τῶν παρα Ἰουδαίεις ἱερέων. Οἱ Λευῖται, φησὶν, ὡς τιμιώτεροι ὄντες τοῦ λοιποὺ λαοῦ, τὰς δεκάτας ἀπολαμθάνουσιν. Ἐπεὶ τί δήποτε παρὰ ἀδελφῶν, τὸν αὐτὸν ἐχόντων πατέρα λαμθάναυσιν; ὅηλον οὖν ὡς tinc xal τοῦ ἱερωτέρους εἶναι, συμθολὀν εἶσιν αἱ δεκάται. ὨΤοιγαροῦν καὶ ὁ Μελχισεδὲκ, καὶ ταῦτα ἀλλόφυλος ὢν καὶ ἀγενεχλόγητος, οὐχ ἂν παρ) αὐτοῦ τοῦ πατριάρχου εἴληφε δεκάτας, εἰ μὴ μείζῶν ἦν αὑτοῦ. Td γὰρ µη ὄντι µείζονι οὐκ ἂν ἔδωκεν ὁ ᾽Αθραάμ. El δὲ τοῦ πατριάρχου μείζων, ὅηλον ὡς COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 390 πάσης A nem benedixit. Porro nemo negat quin id quod minus est ab eo quod majus est benedictionem accipiat. Confirmat quod is qui Christi figura erat major fuit sacerdotibus Judeorum. Levite inquit, tau- quam honoratiorcs in populo decimas accipiunt : siquidem quam ob causam alioqui a fratribus eum- dem patrem habentibus eas acciperent? mani- festum itaque est quod honoris signum essent de- cimz,quodque illi secratiores erant czteris.[iaque Melchisedec quoque cum etalienigena esset ignoti- que generis,nequaquam ab ipso patriarcha decimas accepisset, nisi eo major fuisset: neque enim dedisset Abraham nisi ei qui major esset Quod si πολλῷ μείζων τῶν παρὰ Ἰουδαίοις ἱερέων. « 'Amo- Bipso patriarcha major erat, manifeslum est quod δεκατοῦν τὸν λαόν. » Δεκάτας olov λαμθάνειν map. αὐτῶν. ᾿Ελάμθανον γὰρ oi Λευῖται δεκάτας ἀπὸ τοῦ λαοῦ. € Καΐπερ Ἐξεληλυθότας. » Τοῦτό φησι ' Kal- περ ὁμοτίμων ὄντων χατὰ τὰ ἄλλα πάντα, ὅμως ἐν τοῦ, τοὺς μὲν διδόναι δεχάτας, τοὺς δὲ λαμθάνειν, πολλὴ ἡ ὑπεροχὴ ἴἔπιδείκνυται. El δὲ ἐνταῦθα τοῦτο, δῆλον ὅτι xal ἐπὶ τοῦ ᾽Αθραὰμ καὶ Μελχισεδὲκ, νοῦ μὴ δέοντος, τοῦ 8i λαθόντος. ^ ὥστε ὁ τοῦ Χρι- gto) τύπος, µείζων τοῦ πατριάρχου ᾿Αβραάμ. El δὲ τοῦ ᾿Αδραὰμ, πολλῷ μᾶλλον τῶν ἱερέων. Εἰ ὃ ὁ τύπος, tl ἂν τις εἴποι περὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ; e Ὁ δὲ μὴ γενεαλογούµενος ἐκ αὐτῶν.» Ἐξ αὐτῶν, τουτέστιν͵ εἷς αὐτούς, Ὁ τοίνυν μὴ γενεαλογούμε- vog εἷς αὐτοὺς καὶ ἐγκαταλεγόμενος τῷ γένει αὐτῶν, Μελχισεδὲκ εἶληφε τὰς δεκάτας. e Καὶ τὸν ἔχοντα τὰς ἐπαγγελίας. » Ἔξηρε τὸν ᾿Αθραὰμ, ἵνα ωλεῖον ἐξάρι τὸν Μελχισεδέκ, « Τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ wotit- τονος εὐλογείται, » Οὐκοῦν κχρείττων ὁ τύπος του Χριστοῦ, xal αὑτοῦ τοῦ πατριάρχου. multo magis sacerdotibus Judzorum. «Ut decimas accipiant a populo. » Nam ἀποδεκατούν siguificat acciperellecimas.Accipiebantenim Letivze decimas a populo. « Licet egressis. » Hoc est quod ait : Licel in czteris omnibus paris essent couditionis ac honoris : ex eo tamen qucd hi quidem decimas darent, illi vero acciperent, magna excellentia ostenditur Quod si hic ita est, manifestum est quod etiam in Abraham et Melchisedec, cum ille decimas dederit, iste vero acceperit. Itaque is qui Christi typus et figura erat, major fuit patriarcha Abraham : quod si ipso Abraham, multo magis sacerdotibus. Si vero typus major fuit, quidnam poterit quispiam dicere de Christo ? « At is cujus genus non recenseiur ex illis. » Ex illis, hoc est ad illos. Is igitur cujus genus non refertur ad illos, neque reducitur in numerum cum genere illorum, nempe Melchisedec,accepit decimas. « Et habenti promissiones benedixit. » Extulit Abraham ut magis extolleret 567 Melchisedec. « Id quod minus est ab eo quod majus est benedictionem accipit.» Itaque potior fuit et melior Christi typus ipso quoque patriarcha. « Kal ὧδε μὲν δεκάτας ἀποθνήσκοντες ἄνθρω- ποι Λλαµθάνουιν. Ἐκει δὲ μαμτυρούµενος ὅτι Qj, καὶ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, διὰ ᾿Αθραὰμ καὶ Arv ὁ δεκάτας λαμθάνων, δεδεχκάτωται. Ew γὰρ dv tf ὀσφύί τοῦ πατρὸς dv ὅτε συνήντησεν αὐτῷ ὁ Μελχισεδέκ. » Δεῖξνι θέλει, ὅτι πολὺ jv τὸ ὑπερέχον τοῦ Μελ- χισεδὲχ, xal διὰ τοῦτο ἔλαθε τὰς δεχάτας, xal φηαι * Καὶ οἱ Λευῖτει μὲν οὖν λαμθάνουσιν, ἀλλ μέγα ἀποθνήσκουσι γάρ. Τίς δὲ φθονήσει τιµῆς τῷ ἀποθνήσκειν μέλλοντι; Ὁ δὲ Μελχισεδὲκ, καὶ ταῦτα μαρτυρούμενος Ln» ἔλαδε τὰς δεκάτας. Τὸ δὲ, Μαρτυρούµενος ζην, δέξαι κατά τὴν ἄνω ἔν- νοιαν, διότι, φησὶ, οὐκ εἶπεν ἡ Γραφὴ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὴν ζωὴν µόνον, τὸ ζῆν αὐτῷ µόνον ἔδοξε μαρτυρεῖν, ὡς el εἶπεν * Προῄδει ὁ ᾿Αθραὰμ ὅτι οὐκ ἔσται δήλη ἡ τελευτὴ τοῦ Μελχισεθέχ, Καὶ οὐδὲ τοῦτο ἐποίησεν αὐτὸν «φθονῆσαι αὐτῷ τῆς τιµῆς τῶν δεκατῶν. "Ἔδει γὰρ αὗτου τὸ ὑπερέχον, "H ἀπλούστερον δέξαι τὸ εἱρημένον, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἱερωσύνης, τῶν μὲν Λευττῶν, ἀποθνήσκει. Καὶ γὰρ ἐπαύσατο. τῆς ἄληθείας φανείσες * ὁ δὲ τοῦ Μελχισεδὲκ Cà. « Ζῇ γὰρ.» Πῶς δὲ ἐμαρτυρήθη ; VII, 7-9. Atque hic quidem hominesqui moriun- lur decimas accipiunt. Illic aulem isde quo testa- tum est quod vivat : el ut ita loquar, in Abraham decimatus est etiam ipse Levi qui decimas solet accipere. Adhuc enim in lumbispatris erat quum occurreret Abrahae Melchisedec. Ostendere vult quod magna esset excellentia Melchisedec, εἰ propterea acciperet decimas, et οὐδὲν p ait : Etiam Levila accipiunt ; at nihil hoc magnum est, nam moriuntur ; quis autem invideal honorem ei qui moriturus est ? Melchisedec autem etiam si testimonium acceperit quod vivat, decimas acce- pit. Quod autem ait testimonium accepi-se illum quod vivat, accipe juxta dalum prius intellectum, ideo videlicet quod cum non dixerit Scripturafinem illius. sed solam vitam, solum de eo testari visa est quod viveret ; ac si diceret : Preeviderat Abra- ham quod manifestanda non essel mors ipsius Melchisedec, neque tamen motus ex eo est ut invi- deret illi honorem decimarum, noverat enim ipsius dignilatem. Aut simpliciori modo accipe quod dictum est, quod modus quidem sacerdotii Levita- rum moritur, siquidem cessavit apparente veri - 351 OERCUMENII TRICCAE EPISCOPI 352 tate, ipsius autem Melchisedec vivit. « Quod vi- A 'Ev τῷ εἰπεῖν τὸν Θεόν, € Συ ἱερεὺς sic τὸν αἰῶνα vat.» Quomodo autém deipso testatum est! In eo. Χκατὰ τὴν τάδν Μελχισεδέκ. ϱ Καὶ Evüev οὔν τὸ quod dixerit Deus : « Tu es sacerdos in seternum διάφορον τοῦ Μελχισεδὲκ, καὶ τῶν παρὰ Ἰουδαίοις secundum ordinem Melchisedec93*.» Ethinc ergo ἱερέων. & ᾽Αποθνήσχοντες ἄνθρωποι. » Οὺδὲ γάρ est preminentia Melchisedec supra Judaicos sa- — iexv ὑπολαθεῖν, ucl, μὴ ποτε πρὸς μέν τινα χτι- :cerdotes. « Homiues qui moriuntur. » Neque gv ἐγένετο μείζων, μετὰ δὲ τοῦτο εἷς EAdttova enim suspicio baberi potest ne quo modo fuerlt κατέστη µοῖραν. "Emsinto iv μὲν τῷ vduy λαμθά- aliquo tempore major, postmodum vero ad Ἅνουσιδεκάτας οἱ Λευῖται, οἳ καὶ τε)λευτῶντες, τὴν inferiorem sortem redacius sit : quando ααἱάθπι ἀξίαν παραπέµπουσιν εἷς ἑτέρους. Ὥστε ud τοὺς in lege quidem decimasaccipiun: Levitae, qui dum αὐτοὺς εἶναι ἀεὶ τοὺς τὴν δεκάτην δεχοµένος. Ἐχεῖ moriuntur dignitatem transmittunt ad alios, ita δὲ, οὐδὲν τοιοῦτον µεμαθήχαµεν. ΄Ὥστε ἀεὶ φεινε- ut non semper iidem sint qui decimas accipiant, σθαι αὐτὸν ὑπερέχοντα, εἴπερ μένει πάντοτε ἐπὶ ibi vero nihil tale didicimus — Semper itaque τῆς οἰκείας ἀξίας. Τὸ γὰρ µένειν αὐτὸν, ὡς ἔφην, videlur excelsior esse si semper ΠΠΔΠΘΒΙ 1ὴ sua ἱερέα διηνεκῆ, ἀπὸ τῆς Γραφῆς ἔλαδεν ὡς kv τῷ dignitate. Quod enim maneat idem sacerdos in p λέγειν, « Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ thv τάξιν seternum, ut. dixi. ex Scriptura testimonium ac- Μελγισεδὲκ, » τοῦτο ἐμφαινούσης, ὅτι κακεῖνος cepit,nempe cum dixit : «Tu es sacerdos in zter- τοιοῦτος ἱερεὺς διηνεκής. «Καὶ ὡς ἔπος εἴπεῖν. » num secundum ordinem Me'chisedec. » $68 qua Ίνα μὴ λέγωσι, Καὶ τί, φησὶ, πρὸς τοὺς ἱερέας hoc manifestat, puta illum quoque lalem esse ac ἡμῶν εἰ ὁ ᾿Αθραὰμ δεκάτας δωκε; Ναί φησιν. ᾿ perpetuum sacerdotem. « Et ut italoquar. » Ne Εν γὰρ iv τῷ ᾿Αθραὰμ ἦν ὁ Λευϊ, ὅταν τὰς δεκάτας dicant: Et quid ad sacerdotes nostrossi Abraham ἐδίδου, el καὶ pmo ἣν τεχθείς EL τοίνυν τῇ δυ- decimas dederit ? Multum profecto,ait.Siquidem in νάµει τῷ ᾿Αθραὰμ fjv ὁ — Aevi, δῆλον ὡς καὶ αὖ- Abraham erat Levi quando decimas dabat, quan- τὸς ὁ Azui ὁ προπάτωρ τῶν Ἱἱερέων δέδωχα δεκάτας, quam nondum genilus esset. Si igitur potestato τοῦ ᾿Αθρχὰμ δεδωχότος. — "AÀto, [SAaT.] Διότι ὁ erat Levi in Abraham, manifestum estquod ipse ᾿Αδραὰμ διδωχε δεκάτας, διὰ τοῦτο. φησὶ, καὶ quoque Levi progenitor sacerdotum,decimas dedit Λευϊ ὁ τὰς δεκάτας λαμθάνων, διδεκάτωται, τουτ- cum daret Abraham. --- «Μιά. Ex eo quod Abra- ἐστι, δέδωχε δεκάτας, Εν yoow τῶν διὰ ᾿Αθραὰμ, ham dedit decimas, etiam Lei qui decimas δεῖ ὑποστίειν, ἵνα τὸ νόηµα παντελῶς ἁθίαστον accipit decimatus est, hoc est, decimas dedit. Ad — Ὑένηται, διὰ (ap τὸν δεκατωθέντα ᾿Αθραὰμ, φησὶ, verba ergo illa,In Abraham, ponenda cst distinctio τρόπον τινὰ καὶ à iv τῇ ὀσφόί αὐτοῦ ἔτι ὧν Atv ut sensus nullam habeat violentam detorsionem. ὀεδεκάτωται,. € Ετι γὰρ iv τῇ omoi, » Τὸ γὰρ Propter decimatum enim Abraham, quodammodo σπέρμα τὸ τῆς ζωῆς αἴτιον τοῦ Aut, ἔνδον ἣν ἐν et Levi qui adhuc in lumbis ipsius erat, decimalus τῇ ὀσφύί τοῦ ᾿Αθραάμ. Hv γὰρ b ᾿Ισαὰκ ὁ αἴτιος τοῦ est. « Adhuc enim in lumbis. » Semen quod fuit Aevi. principium vitz Levi,intus in lumbis Abrahae erat. Siquidem Isaac fuit causa et origo Levi. CAPUT X. KEQPAA, P. Quod cessare debet terrenum Aaron sacerdotium, * firmum sit aulem. celeste Chris!i sucerdotium, alterius generis, non juxta carnem, neque per legem carnalem. VII, 11 14. Proinde si consummatio per Leviti- "Ott παύσεται ἡ τοῦ ᾽Ααρὼν ἱερωσύνη ἐπὶ γῆς *v ^ 4 - ,' οὖσα. ἵσταται δὲ ἡ οὐράνιος ἡ Χριστοῦ ἐξ ἑτέ- pou Ὑένους, οὐ κατὰ σάρχα, οὐ διὰ νόµου σαρ- χἰνου. » « El μὲν οὖν τελείωσις διὰ τὴν Λευϊτικῆς ἵερω- cum sacerdotium erat, siquidem perhoc populus σύνης Ἐν, (ὁ λκὸς γὰρ ἐπ αὐτῇ νενοµοθέτητο,) legem acceperat, quid pralerea | fuit opus alium y τὶς ἔτι χρεία κατὰ τὴν τάξιν ἨΜελχισεδὲκ ἕτερον exoriri sacerdotem, qui secundum ordinem AMe|- ἀνίστασθαι ἱερα, καὶ οὐ κατὰ τὴν τάξιν "Aapow chisedec, et non seeundum ordinem Aaüron dicere- λέγεσθαις µετατιθεµένης γὰρ τῆς Ἱἱερωσύνης, tur! quundoquidem translato sacerdotio necesse ἐξ ἀνάγης καὶ νόµου µετάθεσις γίνεται, EQ esi ul legis quoque translatio fiat. Nam his de quo. ὃν γὰρ λέγεται ταῦτα, φυλῆς ἑτόρας µετέσχησεν, hac dicuntur ad aliam tribum pertinet,de qua nul- — &o' ὃς οὐδὶς προσέσχηκε τῷ — Üvmuxacnplip. lus altari astitit. Palam est enim quod ex Juda Ἱρόδηλον Τὰρ, ὃτι ἐξ ᾿Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ Κύριος erortus sit Dominus noster: ad quam tribum ni- ἡμῶν. εἰς ἣν φυλὰν, οὐδὲν περὶ ἱερωσύνης Μωσῆς Àil circa sacerdotium retulit Moses. ἐλάλησε. » 569Cum ostendisset Melchisedec preestantiorem ΚΔείδας τὸν Μελχισεδὲκ βελτίονα ὄντα τοῦ Λευϊ esse Levi ac sacerdotibus, imo el ipso patriarcha καὶ τῶν ἱερέων, xal αὐτοῦ τοῦ πατριάρχου ᾿Α6θραὰμ, Abraham, ostendit post hzec quod hoc sacerdotium λοιπὸν δείκνυσιν ὅτι αὕτη ἡ ἱερωσύνη ἡ τῆς νέας, novi testamenti p: zestantius sit veleri,ac testamen- βελτίων τῆς παλαιᾶς, καὶ ἡ διαθήκη τῆς διαθήκης tum perfectius sit testamento.Si perfectionem, in. τελειοτέρα. El ob :.πέλειον εἶχε, φησὶν, ἡ Δευϊτικὴ 93 " Psal. cix, 4. : 353 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 954 ἱερωφύνη iv τοῖς GÓquam, τίς ἣν ypsa μὴ κατὰ A quit habuisset, Leviticum sacerdotium in dogmatis, τὴν τάξιν ᾿Λαρὼν, ὃς xal αὐτὸς τῆς Αευϊτιχης ἱε- ῥωσώνης ἂν, τὸν Χριστὸν ἀναστῆναι:; AX ἑδεήθη κατὰ τὴν τάξιν ἀναστῆναι τοῦ Μελχισεδέε ; Οὖκ εὔ- δηλον ὅτι διὰ τὸ ἀτελὲς, mol, τῆς Λενϊτικἃς ἵερω- σύνης τοῦτο γέγονεν ; 4 O λαὺς γὰρ ἐπ αὐτὴν νενομὐθέτητο.» El γὰρ fiv τελεία Λευϊτικὴ, ἔδει xzzx τὴν τάζιν ᾿Λα- pev ἀναστῖναι τὸν Χριστιὸν, µάλ΄στα, φησὶν, ὅτι 6 λαὺς ἐπὶ ταύτῃ ch Λευίτικῇῃ ἱερωσύνῃ νενοµο- θέτητει, τουτέστι, ταύτῃ κχεχρῃσθχι, ταύτῃ στοιχεῖν, ὑπὸ ταύτης ἄγεσθαι. ε Μετατιθεμένης qao τῆς ἵερω- σύνης. P "Opa πῶς εὐφυῶς εἰσάγει τὴν νέαν διαθή- qua essel necessitas ul non secundum ordinem Aaron qui el ipse Levitici sacerdotii erat, Christus exsurgeret,sed oporteret secundum ordinem Mel- chisedecsuscitari ? Án non facile cuivis patere pot: est quod hoc propter iinperfectionem Levitici sa- cerdotii factum sit ? «Siquidem per boc populus legem accepit.» Nam si perfectum, inquit, erat Leviticum sacerdotium, oportuit secundum ordinem Aaron exsurgere Christum, maxime, inquit, quia populus sub hoc Levitico sacerdotio legem accepit, id est, hoc usus est ut. per ipsum erudiretur, et hoc duce viveret. «Quandoquidem translato sacerdotio.» Vide quam xn». Ὁπότε vip, φησὶ, µετάθεσις τῆς ἱερωσύνης Baple novum testamentum inducat. Quando enim YíYovt, τῷ µηχέτι κατὰ τὴν τάξιν ᾿λαρὼν, ἀλλὰ τοῦ Μελχισεδὲκ ἀνίστκσθαι Ἱερέ, xal τῷ µηχέτι ix χγέ- νους Δευῖ ἀλλὰ Ἐκ Ὑένους Ιούδα (ἔνθεν γὰρ ὁ Χρι- στὸς τὸ [κατὰ σάρχα Ὑενέσθαι ἱερέα), ἀνάγκη πᾶσα, φησὶ, καὶ τὸν vwóuov xal τὴν διαθήχην µετατεθῆναι, τουτέστιν, ἀλλαγῆναι, xxl ἄλλην νεαρὰν ἀντεισαχθῆ- ναι. € Ἐφ ὃν γὰρ λέγεται ταῦτα, » "Emi τὸν Xpi- στὸν δηλονότι εἴρηται, τὸ, « Σὺ ἱερεώς εἷς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελγιαελέκ. ο — « dons ἑτέρας ἵμετ' ἐσχηκεν. » Καὶ τοσοῦτον, Φφησὶ, ἸὙίνεται µετάθεσις καὶ ἐναλλαγὴ τοῦ τε νόµου καὶ τῆς πχαλαιᾶς διαθή-- κης, ὅτι καὶ τῆς φυλῆς αὐτῆς, ἅτις τὴν παλαιὰν ἱερωσύνην µεσεχειρίζετο, γέγονεν ἐναλλαγή,. Ὁ γὰρ Χριστὸς ἑτέρας ἐστὶ φῦλης, καὶ οὗ της τοῦ Atv translatio facta est, inquit, sacerdotii, ex eo quod jam nonsecundum ordinem Aaron,sed Melchisedec exsurgal sacerdos, et ex eo quod jam non ex ge- nere Levi,sed ex genere Juda (hinc enim Ghristus secundutmn .carnem factus est sacerdos) omnino, inquit, necessarium est εἰ legem et testamentum transferri, hoc estimmutari, aliamque recentiorem ejus loco substitui. «Nam isde quo hac dicuntur. » De Christo videlicet dictum est illud : « Tu es sa- cerdos in s&elernum secundum ordinem Melchise- dec. » — « Ad aliam tribum pertinet. » Et adeo, inquit, fit translatio et immulatio legis ac veteris testamenti, quod ipsius quoque tribus quas vetus sorlita erat sacerdotium facta sit immutalio. Chri- ἀλλὰ τοῦ Ἰούδα, ἥτις Ἰουδα. φυλὴ, οὐδέ ποτε oC stus namque allerius est tribus, et non Levi sed leogóoucx παρέστη ἓν τῷ θυσιαστηρίἰφ. Τὸ γὰρ, προσέσχηχεν, — fj ἍἨπβροέστη νοώσις dj Ἅπροσ- έσχεν, Όσον γὰρ, φησὶν, εἰς τὸ ἱεραταῦσαι, οὐδὲ προσέσχε τῷ θυσιαστηρίῳ ἡ τοῦ Ἴουδα φυλή. € "Ow ἐξ ᾿Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ Κύριος pé. » Πεποιημένη λέξις τῇ κατὰ σάρκα Ὑεννήσει τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ τὸ, ἀνατέταλκεν. ε Βὶς ἂν φυλὴν οὐδὲν περὶ ἱερωσύνης Ἀέωσης ἐλάλησε. » "Hv γὰρ εἷς τὴν τοῦ Atut διαλεχθεὶς ὁ Μωσῆς, € Kal περισσότερον ἔτι χατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ τὴν ὁμοιότητα Μελχισεδέκ ἀνίσταται ἱερὺς ὅτε» po«, ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆης σαρκικῆς }Υέγο- νεν, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτο. — Mao- Juda, qu: tribus Juda nunquam veluti sacerdotio fungens, altari astitit. Siquidem προσέσγηχεν signi- ficat, Astitil, aut Accessit ; nam quantum ad sacri- ficandum, inquit,nunquam ad altare accessit tribus Juda. « Quod ex Juda exortus sit Dominus. » Di- ctionem ἀνατέταλχεν, id est, Exortus est, apte for- matam habemus ad nativitatem Salvatoeis nostri Dei. « Ad. quam tribum nihil circa sacerdotium retulit Moses » Siquidem ad tribum Levi retulit universa. VII, 15-17. Idque wagis etiam liquet, siquidem 570 ad similitudinem Melchisedee cxorilur alius sacerdos,quinon juxta legem pracepti carnalis fa- ctussit sed juxta potenliam vitac indissolubilis. Te- τυρεῖ γὰρ, Ότι σὺ ἱερεὺς εἷς τὸν αῶνα κατὰ xAvDSBificatur enim ad hunc modum : Tu essacerdos τάξὶν Μελχισεδέκ. » Καὶ οὗ µόνον, φησὶν, ἔνθεν δἠλόν ἔστιν ὅτι ἐνηλ- λάγη fj τε λατρεία καὶ ἡ διαθήκη ἐκ τοῦ ἐξ ἑτέρας φυλῆς xal οὗ τῆς τοῦ Λευϊ εἶναι τὸν ἀναστάντα ἱερέα, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐκείνου περισσσῶς δήλόν ἐστι, Ποίου τούτου; Ἐκ τοῦ χατὰ την τάξιν Μελχισιδὲκ, καὶ οὗ κατὰ τὴν τοῦ πάλαι ἱερέως ᾿Λαρὼν γενέσθαι ἱερέα τὸν Χριστόν. « El χατὰ τὴν ἁμοιότητα, » Τὸ εἰ, ἀντὶ τοῦ, ὅτι, νοήσεις, ἄγουν ἔπειδν *. ὡσεὶ εἶπε * Καὶ ix τούτου κατάδηλός ῥστιν fj τε ἐναλλαγὴ, καὶ ^ µοτάθεσις τῆς πχλαιᾶς διαθήκης, Elta κατὰ τὴν ὁμριότητα. ᾿Επέιδὴ, φησὶ, κατὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ Μελχισεδὶκ ἀνίστατχι ἱερεὺς, καὶ οὗ κατὰ τὴν ὁμοιό- τητα ᾽Ααρών. «€ Oc οὐ κατὰ νόµον ἐντολῆς σαρκικης in aternum secundum ordinem Melchisedec. Neque hinc solumliquet immutatum esse cultum οἱ testamcntum, quod ex alia tribu quam Levi exortus fuerit sacerdos, sed ex illo quoque abunde manifestum est. Ex quo illo * Qued secundum or- dinem Melchisedec, et non secundum ordinem veteris sacerdotis Aaron factus sit Christus sacer- dos. « Siquidem el similitudinem. » Nam i, id est,si, pro ὅπ id est quoniam vel quandoquidem accipiendum est ; tanquam diceret : Etiam ex hoc manifesta est immutatio et translatio veteris testa- menti, quoniam juxta similitudinem Melchisedeo exsurgit sacerdos,et non juxta similitudinemAaron. «Qui non juxta legem prsecepti carnalis factus sit.» 355 OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 366 Christus enim pontifex factus est non juxta legem Α γέγονεν. » Γέγονε γὰρ ὁ Χριστὺὸς ἀρχιερεὺς, οὗ κατὰ precepti carnalis. sed juxta potentiam vitz indis- νόμον ἐντολῆς σαρχίνης, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς solubilis. Quid est juxta legem precepti carnalis? ἀκαταλύτου, Τί ἐστι χατὰ vópov ἐντολῆς σσραίνης, Quia lex carnalia habebat precepta, puta circum- "Ότι ὁ νόµος τὰς ἐντολὰς σαρχικας εἶχεν, olov περι- cisionem, Sabbata, ut hoc ederent, illud vero non ᾖτομὴν, ἁργίαν, τόδε φαγεῖν, καὶ τόδε μὴ φαχεῖν. ederent,quz carnis erant et non anim purificalio. ἄπερ σαρχὸς ἣν καὶ ob ψυχΏς χαθάρσια * ob Υέγονεν non ergo factus est sacerdos a lege que praecepta o5» φησὶν, ἱερὺς ἀπὸ τοῦ νόµου τὰς σαρκικᾶς carnalia precipiebat. Nam illa Leviticos noverat tv:oAàe ἐντελλομένο. ἍΕκεῖνος γὰρ τοὺς Λεοΐτας sacerdotes : sed factus est, inquit, Christlussacer- οἴἶδεν ἱερέας. ᾽Αλλὰ Ὑέγονε, φησὶν, ὅ Χριστὸς ἱερεὺς, dos, et per propriam et per Patris potestatem, et διά τε ὄυναμεως ἰδίας, καὶ τῆς τοῦ Πατρὸς, καί διὰ per vitam interminabilem. «Testificaturenim.»Et ζωης ἀπεράντου. « Μαρτυρεῖ γάρ. » Καὶ bct, φηαὶν, quod non juxta legem przecepti carnalis factus sit οὐ κατὰ vópov ἔντολης σαρχίνης Ὑέγονεν ἱερεὺς ὁ Christus sacerdos, manifestat Patris testimonium. ἉΧριστὸς, 4 μαρτυρία δηλοῖ τοῦ Πατρὸς Μαρτυρεῖ Testiflcatur enim illi Pater, dicens,secundum ordi- «ap αὐτὸν ὁ Πκτὴρ λέγων, κατὰ τὴν τάξιν Μελχι- nem Melchisedec esse sacerdotem Nam si juxta ῃ σεδὲκ ἱερέα. El γὰρ φησὶ, κατὰ τὸν νόμον ἐγίνετο, legem fuisset, oportuisset ipsum secundum ordi- ἔδει αὐτὸν κατὰ τὴν τάξιν ᾽Αχρὼν γενέσθαι, nem Aaron factum fuisse. VII, 18-25. Abrogalio enim fit praecedentis pro- « Αθέτησις μὲν γὰρ γίνετχι προαγούσῃς ἔντο- cepti propter imbecillitatem et inutilitatem : nam λῆς, διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές, Οὐδὲν nihil ad perfectum adduail lez, verum introductio γὰρ ἑτελείωσεν ὁ νόμος. ᾿Επεισαγωγὴ δὲ χρείτ- quadam est ad spem potiorem,per quamappropin- ᾖτενος ῥἑλπίδος, δι ς ἐγγίζομεν τῷ θεῷ, καὶ quamus Deo: atque 898 hoc potiorem, quod non καθ ὅσον οὗ ἉΚωρὶς ὀρχωμοσίας. Οἱ μὲν γὰρ absquejurejurando res actasit.Namilli quidem ci- ἹὙωρὶς ὀρχωμοσίας — eloiv ἱερετς ἉὙεγονότε, ὁ δὲ Irajusjurandum sacerdotes factisunt,hicvero cut μετὰ ὀρχωμοσίας διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς αὐτὸν, jurejurando per eum qui dixit ad illum : Jnravit "post Κύριος καὶ ob µεταμεληθήσεται, σὺ ἱερεὺς Dominus et non. panitebit eum, tu es sacerdos ἐπ εἰς τὸν αἰῶνὰ κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέ. Κατὰ eternum secundum ordinem Melchisedec. Tanto τοσοῦτον κρείττονος διχθήκης Ἠέχονεν ἔγγυος melioris testamenti sponsor [actus est Jesus. Et illi ᾿Ιησοῦς. Καὶ οἱ μὲν πλείονες — slel Ὑεγονότες quidem plures facté fuerunt socerdotes, propterea Ἱερεῖς, διὰ τὸ, θανατῳ Χωλύεσθαι παραµένειν ' ὁ quod per mortem non sinerentur permanere : αἱ. δὲ διὰ τὸ ᾿μένεν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα ἀπαράθα- hic quod idem pevmaneat in elernum, sempiter- ^ xov ἔχει τὴν ἱερωσύνην. Ὅθεν xal σώζειν εἰς τὸ num habel sacerdotium : unde et salvos facere ad παντελες δύναται τοὺς Ἠπροσεθοµένους δι᾽ αὖ- plenum potest eos qui per ipsum adeunt Deum, τοῦ τῷ Ot, πάντοτε ζῶν, εἷς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ semper vivens, ad hoc ut interpellet pro illis. αὐτῶν. » Dixit prestantius esse novum testamentum ; et — Elzev ὅτι βελτίων ἡ νέα διαθήχη. Kal τοῦτο δηλοῖ, hoc manifestat,inquit,excellens diversitas sacerdo- ΦφΊσὶ, τὸ τῶν ἱερέων διάφορον, Εἶπεν ὅτι καὶ ἔνηλ- tum. Dixit quod etiam immutata δἷηί οπιηἰα, Dein- λάγη πάντα. Λοιπὸν τὴν αἰτίαν τῆς ἐναλλαγῆς λέχει, ceps causam immutalionis dicit,et ait : « Abroga- καί φησιν * « Αθέτησις Ὑίνεται, ϱ τουτέστιν, ἄμειψις tio fit, » hoc est repulsio el ejectio. Abrogatio xai ἐκθολή, ᾿Αθέτησις τοιγαροῦν qivexat προαγούσης igitur fil preecedenlis precepti: hoc esl, veleris ἐντολῆς, τουτέστι͵ παλαιοτέρου νόµου. οὐχ ἁπλῶς, legis,non temere, sed tunc id fit quando imbecillis ἀλλὰ τότε ἠνίκα ἀσθενὴς καὶ ἀνωφελὴς εὐρέθη. Ἐπεὶ et inutilis inventa est. Si enim nulla fuisset repre- μὴ ὄντος μώμου τινὸς, τίς Χρεία τῆς ἐναλλαγῆς ; hensio, quid necesse fuisset immutare? Propterea ἍΤοιγαροῦν, φησὶ, διὰ τοῦτο xal ὁ νόμος. Οὗτος γὰρ, igitur et lex, inquit, immutata est. Hoc enim pr&- ἡ προάγουσα, ἐντολὴ, ἐκθέόχηται διὰ τὸ ἀσθενὲς αὐτοῦ eeptum rejectum est propter imbecillitatem ac D xal ἀνωφελές, Οὐδὲ γὰρ ἴσχυεν ὁ νόµος τελειόν τινα inutilitatem suam. Siquidem non potuit lex perfe- ctum quemquam in virtute reddere. Solum enim dicebat : Hoc facito, illud vero ne feceris ; non autem pariter roborabat et adjuvabat ad faciendum qu& dicta erant, «Verum introductio qusedam est.» À communi enin intellectu suppletur verbum «i- Ύνεται, id est efficitur. « Ad spem potiorem. » Habuit namque et lex spem,at non talem qualis est qua ipsius loco subsequilur. Siquidem qui legem implebant, sperabant terrain possidere : « Bona, inquit, terre comedetis 55. » Spes vero qua in Christum est,regnum dat celorum, Deoque proxi- $35 [sa. t, 19. bv ἀρετῇι ποιῆσαι. ^ Έλεγε γὰρ µόνον, τόδε ποιῆσαι, xal τόδε μὴ ποιῆσαι. οὖκ ἔτι δὲ xal ἐνεδυνάμου xal συν- υπούργει πρὸς τὸ υίνεσθαι τὰ λεχθέντα. « Ἐπεισα- qwYh δέ. » ᾿Απὸ κοινοῦ τὸ Ἠίνεται. « Κρείττονος ἐλπίδος. » Εἶχε μὲν γὰρ καὶ ὁ νόμος ἐλπίδα, ἀλλ᾽ οὗ τοιαύτην, ota ἡ ἀντεισαχθεῖσα. Οἱ μὲν γὰρ πληαοῦν- τες τὸν νόµον, ἤλπιζον ἕξειν τὴν Ὑγῆν. α Τὰ ἀγαθὰ γὰρ, φησὶ, τῆς γῆς φάγεσθε, Ἡ δὲ διὰ Χριστοῦ ἐλπὶς τὴν βασιλείαν δίδωσι τῶν οὐρανῶν, xal τὸ ἐγγὺς στήσεσθαι Θεοῦ, xal λειτουργήσειν αὐτῷ µετά ἀγγέλων. € Καὶ καθ ὅσον o) ἹΧωρὶς ὀρχωμοσίας tiov, » Καὶ τοσοῦτον, «nel, Χρεῖττον ἀντεισήχθη 351 COMMENT. ÍN EPIST. AD HEBR. 358 ἐλπὶς, καθ ὅσον ὁ Χριστὺὸς «0 χωρὶς ὀρχωμοσίας A mum fieri, et ipsi una cum angelis ministrare ac Ὑέγονεν ἱερεύς, 'H vào ὀὁρχωμοσία τὸ ἀμετάθετον — sacrificare. Atque hoc po:iorem, quod non absque δηλοῖ τοῦ ἔσεσθαι αὐτὸν ἁρχιερέα εἷς τὸν αἰῶνα. « Οἱ μὲν γὰρ χωρὶς ὀρχωμοσίας. ν Elta ἐκ τοῦ λάττονος ai συγκρίσεις τῶν παρὰ ᾿Ἰουδαίοις ἱερέων καὶ τοῦ ἡμῶν ἀρχιερέως. » Au τοῦ λέγοντος πρὸς αυτὸν. » Ofov διὰ τοῦ Θεοῦ. Διὰ τοῦ Δαυϊὸ γὰρ ο θεὸς ἑλάλει. » Κατὰ τοσοῦτον κρείττοιος, « Kao, φηαὶν, ol μὲν παρὰ Ἰουδαίοις ipsi, Olym ὄρχου, ὁ δὲ Χριστὺς μετὰ ὅρλου Ὑέγονεν ἀρχιερεύς. Οὐκ ἂν δὲ τοῦτο γέγονε. omoi, el μὴ μεγίστη ἦν ἡ διχφορά. Τοιγαροῦν xal της νέας μεγίστη ἡ διαφορὰ πρὸς τὴν παλαιάν. « Ἓγηοος. » Oioy ἐγγυητῆὴς, μεσίτης. « Καὶ ol μὲν πλείονες. » Καὶ κατὰ ἄλλον, φησὶ τρόπον µεί- ζων ἡμῶν ὁ ἀργιερεὺς, οὐ µόνον διὰ τὸν ὄρχον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἀτελεύτητον. « Mà τὸ, θανάτῳ κωλύεσθαι, » Κατὰ Ὑὰρ θάνατον καὶ ἐἔναλλαγὴ, Ἱερέως δηλονότι. « Παραμένειν, » Ἐν t ἱερωσύνῃ ὀπλονότι. « ᾽Απαράθατον. » ᾿Αδιάδοχον, ἀτελεύ-ττον, « Όθεν. » Ἐπειδὴ, φησὶν, ἀεὶ C. «Εὶς τὸ παντελές.» O^x ἐνταῦθα µόνον, ἀλλὰ καὶ ἔχει, Τοῦτο γὰρ τὸ παντελὲς καὶ παντέλεον. ε Τοὺς προσξρχοµέντυς δι αὐτοῦ. » Διὰ τῆς εἷς αὐτὸν ἨἈπίστεως. ε« Πάντοτε ζῶν. » Διά τοῦτο, φησὶν, sl; τὸ παντελὲς σώζει, διὰ τὸ πάντοτε ζῆν * σώζει δὲ, nol, διὰ τοῦ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ τῶν προσερχοµένων τῷ θεῷ xai Πατρί. « Elk τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ αὐτῶν. » Περὶ τοῦ κατὰ σάρκα Χριστοῦ εἴρηται τὸ ταπεινὸν τοῦτο. "Ὅταν δὲ εἴπω κατά σάρκα, οὗ διαίρησιν δηλῶ. Mi, γένοιτο ! ἀλλ᾽ jurejurando res acta sit.» Tanto, inquit, meliorem quod non sine jurejurando factus sit Christus sa- cerdos Jusjurandum enim immulabilitatem indicat, quod futurus sit pontifex in :eternum. «Nam illi quidem citra jusjurandum.» 979 Deinde a minori comparationes facit sacerdotum qui apud Judaos erant, et nostri pontificis. « l'er eum qui dixit ad illum.» Hoc est per Deum : nam per David locutus est Deus. « Tanto potioris testimenti. ο Quate- nus, inquit, sacerdotes Judzeorum absque jureju- rando, Christus vero cum jurejurando factus est, pontifex.Id autem nequaquam factum fuisset, nisi maxima esset dissidentia οἱ precellentia. Itaque novi ad velus maxima est eminentia. « Sponsor.» Hoc est fidejussor, medistor. « Et illi quidem plu- res » Alio quoque modo potior est noster pontifex, nempenonsolum propterjusjurandum, verum etian eo quod semper idem sit immortalis. «Ideo quod per mortem non sinerentur.» Ex morte et immutatio- ne, sacerdotis videlicet. « Permanere, » Puta in sacerdolio. « Sempiternum. » Successione ac fine carens. «Unde. »Quandoquidem sem»er vivit. «Ad plenum. » Non in lioc tantam seculo, sed etiam in futuro. Nam hoc sibi volunt παν-ελὲς et παντὲ λειον., « Qui per ipsum adeunt. » Per fidem que in ipsum est. « Semper vivens. » Propterea, inquit, ad plenum s:lvat,quia semper vivit.Perhoc autem οἶδα ατὸν ἄδιαιρέτως, ἀσυγχύτως, iv. μιᾷ ὑποστά- C salvat quod pro hispostulat qui ad Deum et Patrem σει προσκυνούμενον μετὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρχός. TU δὲ τὸ, ᾿Ενιυγχάνειν; Οἶον, δέεται τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. ᾿ἘΕπειδὴ γὰρ εἴπεν αὐτὸν ἱερέα, ἴδιον δὲ ἱερέως τὸ δεῖσθαι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ * διὰ τοῦτο εἶπε, Τὸ ἐντυγχάνειν. Ότι γὰρ τοῦτό ἐσιν, ὁ οἰχείᾳ αὑθεντίᾳ νεκροὺς ἐγείρων, καὶ ἁμαρτίας ἀφιεὶς, οὖκ ἂν εἷς τὸ σῶσαι ἐδεήθη τοῦ Πατρὸς, ὡς αὑτὸς ἀδύνατος ὢν οἰκείᾳ σῶσαι δυναμει. -- [OIKOYM.] "H τὸ, ἐντυγχάνειν δέξας, καθὼι τὸ, « ᾿ Έχομεν αὐτὸν παράκλητον πρὸς τὸν Πατέρα. » Ἐξ αὐτῆς, φησι, τῆς ἐνανθρωπήσεως παρακαλεῖ καὶ προτρέπεται τὸν Πατέρα ἔλεετν ἡμᾶς, accedunt. « Ut ἱπιογρο]]θί pro illis. » De Christo, ut est secundum carnem, dictum est verbum hoc humile. Cum autem secundum carnem dico, non divisionem significo. Absit : sed scio ipsum indivi- se,inconfuse in una hyposlasi adorari una cum carne sua. Quid est autem, Ut interpellet? nempe ut Patrem suumprecetur pronobis.Quandoquidem enim ipsum dixit esse sacerdotem, proprium vero sacerdotis est precari pro populo propterea dixit : Ut interpellet.Quod autem idcirco dictum sit, ma- nifestum est. Nam qui propria auctoritate mortuos excitat, peccata remittil, nequaquam Patre opus habet ut salvet, quasi ipse impotens esset qui sua ipsius potentia salvaret. — Quod ait : Ut interpel- let, accipe velut id quod dicitur : « Habemus ipsum advocatum apud Patrem 35.» Ex ipsa, inquit, in- carnatione precatur et interpellat Patrem ut misereatur nobis. x ἅπακος, ἀμίαντος, Χεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἆμαρ- τωλῶν, xal ὑψηλότερς τῶν οὐρανῶν γενόμενος, "Oc οὐκ ἔχει καθ) ἡμέραν ἀνάγκην, ὥσπερ ol ἁρ- χιερεῖς, πρότερον ὑπὲρ τῶν µἰδίων ἁμαρτημάτων θυσίας ἀνχφέρειν, ἔπειτα ὑπὶρ τῶν τοῦ λαοὺ. Τοῦτο γὰρ ἐποίησεν ἐφάπαξ ἑαυτὸν ἀνενέγκας, Ὅ νόμος γὰρ ἀνθρώπους ααθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένιαν. Ὁ λόγος ὃξ τῆς ὀρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν vdpov, Ylóv εἷς τὸν αἰῶνα τετε- λειωμένον. » ὉΟρᾷς ὅτι περὶ τοῦ κατὰ σάρκα ταῦτα λέγει Χρι- 9 [ Joan. u, 1. « Τοιοῦτος γὰρ ἡμῖν ἔπρεπεν ἀρχιερεὺς, ὅσιος,ο VII, 25-28. Talis enim decebat ut esset nobis pontifex, pius, innocens impollutus, segregatus a peccatoribus, et sublimior calis effectus, cui non sit quotsdie necesse, 89 8 quemadmodum ponti- ficibus, prius pro propriis peccatis victimas offer - re deinde pro peccatis populi. Nam id fecit semel cum semelipsum obtulit. Siquidem lex homines constituit ponlifices habenles infirmitatem. Porro sermo jurisjurandi quod post legem fuit, Filium constituit in celernum consummatum. Vides quod de Christo secundum carnem loqua- 359 . OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 360 tur? Quomodo enim de divinitate diceret, Innocens À στο: Πῶς γὰρ ἂν ἔλεγε περὶ τῆς θεότητος, " Axa- hoc est, absque dolo? Ait enim et alibi de Christo « Neque dolus inventus est in ore ejus 95. » — « Sublimior colis effectus. » Siquidem ad ipsum ascendit Paternum thronum.Quod autem ait,Effe- ctus, an non clamat quod de carne ipsius hzc lo- quatur? Deus namque Verbum semper fuit ccelis sublimior. « Cui non sit quotidie necesse. » Non ideo solum precellit Judeorum sacerdotes quod sine peccato sit, verum etiam a modo sacrificii : quia non pro seipso primum offert, deinde pro peccatis populi, et quod unicam victimam semel obtulerit pro solius populi peccatis. « Quemadimo- dum pontificibus ; » Judzorum videlicet. «Nam id fecit semel.»Id, quidnam ? Ut pro populi peccatis xoc, τουτέστιν ἄδολος ; « Kal δόλος γὰρ, φησὶν, οὐχ εὐρέθη Év τῷ στόµατι αὐτοῦ. 5 — » Ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος. » Ἑϊὶς αὐτὸν γὰρ τὸν Πατριχὸν ἐκάθισε θρόνον. Τὸ δὲ, Γενόµενος, οὗ og ὅτι περὶ τῆς σαρχὸς αὐτοῦ ταῦτα λέγει ; ὅ γὰρ θεὸς λόγος, Ἶν ἀεὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν, « "Oc οὐκ ἔχει καθ ἡμέραν ἀνάγχην. » Οὐ µόνον, φησὶν, ἀπὺ τοῦ àva- µάτητον αὐτὸν εἶναί ἐστιν ἡ διαφορὰ πρὸς τοὺς Ἰουδχίων ἱερέας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς θυ- σίας, ὅτι οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ προσφἑρειν πρῶτον, ἔπειτα ὑπὲρ vo) λαοῦ, καὶ ὅτι ἄπαξ ὀἐποίησε τὴν θωσίαν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ µόνον, « Ὥσπερ οἱ ἀρχιερεῖς. » Τῶν Ἰουδαίων δηλαδή. « Τοῦτο γὰρ ἔποίησεν ἐφάπαξ. » Τοῦτο ποῖον; τὸ ὑπὲρ τοῦ λαοὺ ἀνενέγκαι αὐτὸν semetipsum offerret victimam : nam pro seipso ne B θυσίαν. Ἀπὲρ γὰρ ἑαυτοῦ, οὔτε ἅπαξ πεποίηκεν. semel quidein fecit. Neque enim opus illifuit, cum peccare non posset,ul pro seipso offerret.Ne ἱρίίαρ cum ponLificem eum audis,existimes ipsum semper sacrificare. Siquidem ubi semel hoc fecisset, ad Paternum ascendit thronum ; ministri namque et sacerdotis est stare : sedere vero significat quod semel hostiam adduxerit, nempe proprium corpus, ac postmodum sederit,ut sibi ministretur ab incor- poreis potestatibus. « Siquidem lex homines con- stituit. » Et quare non fuit illi necesse pro seipso hostias offerre, neque s:pius pro populo quemad- modum pontifices, sed satis fuit semel obtulisse? Quare? Quia sacerdotes quidem a lege designati O) γὰρ ἔδεῖτο, ἀνχμάτητος dw, ὑπὲρ ἑαυτοῦ ávaya- γεῖν. M τοίνυν ἀρχιερέία αὐτὺν ἀκούων, νόμιζε αὐτὸν ἀεὶ ἱερᾶσθαι. Καὶ γὰρ τοῦτο ποιήσας ἅπαξ, λοιπὸν el; τὸν ΠΗατρικὸν ἐκάθισε θρόνον, Λειτουργού μὲν γάρ xal ἱερέως, τὸ ἑστάνιι. Τὸ δὲ καθῆσθαι δηλοῖ ὅτ. ἅπαξ τὴν θυσίαν προσαγαγὼν, τουτέστι, τὸ ἴδιον σῶμα, λοιπὸν κεκάθιχε *— λειτουργούµενος ὑπὸ [τῶν ἀσωμάτων δυνόµεων. « Ὁ νόμος γὰρ ἂν» θρώπως καθίστησιν. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐκ ἐδεήθη, φησὶν, ὑπὲρ ἑχυτοῦ θυσίαν ἀναγαγεῖν. οὐδὲ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ πολλάχις ὥσπερ οἱ ἀρχιερεῖς' ἀλλὰ ἆπαξ àv- ενέγκας ἠρχέσθη; Auk τί ; Ότι ol μὲν ἀπὸ τοῦ νόµου προθαλλόμενοι Ἱερεῖς, ὑπὸ ἁμαρτίας εἶσί. Aib δέον- peccato obnoxii sunt,ideo semper illis opus estet ται ἀεὶ ὑπὲρ τε αὐτῶν καὶ τοῦ λαοῦ ἀναφέρειν pro suiset pro populi peccatis offerrehostias.Deus C θυσίαν. Ὁ δὲ θεὸς διὰ τῆς ὁρχωμοσίας τῆς µετά aulem per jusjurandum post legem facium, Chri- τὸν νόµον γενομένης προθαλλόμενος ἀρχιερέκ τὸν stum filium suum creatum pontificem, constitüit Ἀριστὸν Yibv ὄντα, αὐτὸν κατέστησεν ἱερέα τετε- sacerdotem consummalum, neque similem iis qui λειωμόνον, xxl μὴ thv ἴσην τοῖς κατὰ τὸν vdpov juxta legem creantur sacerdotibus, $74 nempe iepeüm: περικείµενον ἀσθένειαν καὶ ἁμαρτίαν, ἅπαξ imbecillitati a peccato obnoxium, sed semel tan- ὡς Υἱὸν Θεοῦ καὶ Θεόν. « El; τὸν οἱῶνα τετελιω- quam FilIum Dei ac Deum « Filium constituitin µένον, » 'Amà xotwoo. Καθίστησιν ἵἱερέᾳ, φησὶν, cic eternum consummatum. » Nam a communi intel- τὸν αἰῶνα τεταλιωµένον, τουτέστιν, οὐ νῦν ὄντα µό- lectu Constituit supplendum est. Consltituit, inquit, vov ἀναμάρτητον. ἀλλὰ καὶ εἷς τὸν αἱῶνα τοιοῦτον sacerdotem in seternum consummatum hoc est, ὀἑσόμενον, El τοίνυν ἱός τέ ἔστι καὶ εἷς τὸν αἱῶνα non qui nunc tantum sit sine peccato, sed et talis παντέλειος, τίνος ἕνεκεν ἅμελλε δεῖσθαι πολλῶν in perpetuum futurus est. Si ergoet Filius est et θυσιών, in z:eternum consummatus, quam ob causam futu- rum esset ut illi opus esset multis sacrificiis ? VIII, 1.6.Coterum eorum qua dicimus illud est « Κεφάλαιον δέ ἐπὶ τοῖς λεγομένοιὸ τοιοῦτον, εαρι,φμοὰ talem habemus pontificem,quiconsedit ^ Éyoysv ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐτ δεξᾷ τοῦ θρό- ad dexteram thronimajestatisincalis, sanctorum νου τῆς μἐγαλωαύνης, ἓν τοῖς οὐρανοῖς τῶν administrator acveri tabernaculi,quod fizit Domi- ἁγίων λειτουργός καὶ τῆς σκννης τῆς ἀἆληθινης * nus et non homo. Omnisenim pontifex ad offeren- ἂν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὖχ ἄνθρωπος. Πᾶς γὰρ dumdonaríaetvictimas constituitur: undemnecesse ἀρχιερεὺς εἰς τὸ προσφέρειν δῶρά τε xal θυσίας estuthic εἰέαπι habeat aliquidquod offerat. Nam sí καθίσταται. Ὀθεν ἀναγκαῖον ἔχειν τι καὶ τοῦτον essel in Lerra,ne sacerdos quidem esset, ubisuntsa- ὃ προσενέγκῃ. El μὲν γὰρ ἣν ἐπὶ γῆς, οὐδ' ἂν fy cerdotesquiofferant juxta legemdonaria, quiqui- ἱερεὸς, ὄντων τῶν ἱερέων τῶν προσφερόντων κατὰ dem exemplarietumbro deserviuntcalestium:que- τὸν νόµον τὰ δῶρα, ol τινες ὑποδείγματι καὶ σχιᾷ madmodumeraculoaccepit Moses,cumessetabsolu. λατρεύουοι τῶν ἐπουρανίων, καθὼς κεχρηµάτι- turustabernaculum.Vide,inquit.utfaciasomniase- στχι Μούσῆς µέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν, Όρα cundum exemplar quod ostensum est Libi in monte. γὰρ, «φησὶ, ποιήσεις, πάθτα Χατά τὸν τύπον τὸν 96 [ga. Lii, 9. 264 COMMENT, IN EPIST. AD HEBR. 3682 δειχθέντα αοι iv τῷ δρε, Νυνὶ δὲ διαφορωτέρας A Nunc vero hoc. excellentius. sortitus est. ministe- τέτυχε λειτουργίας, ὕσῳ καὶ κρείττονός ἔστι δια- θήκης μεσίτης, ἅτις ἐπὶ κρείττοσιν ἐπαγγελίαις γενοµοθέτηται. » « Κεφάλαιον δὲ.» ᾿Αεὶ τὸ µέγιστον λέγει κεφά- λαιον. € Τοιοῦτον - ἔχομεν ἀρχιερέα. « ᾿Αναμίγνυσιν Ἐνταύθα τὰ ταπεινὰ τοῖς ὑψηλοῖς, ἵνα διὰ τῶν τα- πεινῶν ὁδοποιήσι τοῖς ὑψηλοῖς, Ταπεινὰ; τὸ, ἀρχιερέα καὶ λειτουργόν, Ὑψηλὰ, τὸ ᾿Εκάθισεν lv δεξίᾷ τοῦ Θεοῦ xal ἓν τοῖς οὐρανοῖς. € Τῶν ἁγίων λειτουργός, , Αρχιερεὺς, φησὶ, τῶν ἡγιασμένων παρ αὐτοῦ ἀνθρώπων, Ἡμῶν γάρ ἔστιν ἀρχιερεὺς, Ei ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς, πῶς ἔστι λειτουρ- γός ; Λειτουργοῦ γὰρ ἴδιον, τὸ ἑστάναι καὶ λειτουρ- rium, quo prastantioris est testamenti mediator, quod in prastantioribus promissis sancilum est. « lllud est caput. » Semper id quod maximum est vocat. caput. « Talem habemus pontiflcem. » Permiscet hoc loco humilia sublimibus, ut per humilia viam przstruat sublimibus. Humilia sunt pontificem esse et administralorem : sublimia, se- dere ad dexteram Dei et in ccelis, « Sanctorum administrator. » Pontifex, inquit,hominum qui ab ipso sanclificati sunt; noster enim est pontifex. Verum si ad dexteram Patris sedit, quomodo est administrator ? Ministri namque proprium est stare γεῖν ^ τὸ δὲ καθήσθαι, Θεοῦ, p ἡ λειτουργία ἀναφέ- p 80 ministrare; sedere vero Dei cui ministerium ρεται. ᾽Αλλ’, ὡς εἴρηται, τὰ ταπεινὰ τοῖς ὑψηλοῖς μίγνυσιν, ἵνα διὰ μὲν τοῦ καθησθαι τὴν θεότητα δείζτι, διὰ δὲ τοῦ λειτουργεῖν τὴν περὶ ἡμᾶς κηδε- povíav καὶ ἀνθρωπότητα, Ἡ τοῦτο λειτουργῶν καὶ τοῦτο Ἱερατεύων, τὸ τοὺς ἀνθρώπους ἀποκαθαίρειν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ ἁγίους ποιεῖν. Τῷ γὰρ τοιούτῳ λειτουργῷ καὶ αὐτουργῷ τῶν ἁγίων, πρέπει ὡς θεῷ ἀληθινφ καὶ Τῷ, ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθησθαι. « Καὶ τῆς oxnvüc τῆς ἁληθινης. » Σχηνὴν ἐνταῦθα τὸν οὐρανόν φησιν. Ἐπειδὶ γὰρ ἔλεγον ἴσως οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστοί * El ἀρχιερεύς ἐστι, ποῦ ἡ σκηνὴ Ev fj ἱερουργεῖ ; δείκνυσιν εἶναι καὶ σκηνὴν, xal τὸ διάφορον αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν Ἰουδαϊκὴν σκηνὴν, δεῖ- ξαι θέλων, φησὶν, fj» ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄν- θρωπος. « Πᾶς γὰρ ἄρχιερεὺς, » Ἐπειδὴ γὰρ, φπσὶν, ἴδιον ἱερέων τὸ προσφέρεν δῶρο xal θυσίας [ἐπὶς τούτῳ γὰρ καθίστανται), ἀναγκαῖον ἔχειν τι καὶ τὸν Χριστὺν ὃ προσενεγκῃ, θυσίας λέγω. Διὸ ἔσχε τὴν σάρκα τὴν lav, Ἂν xal προσήνεγκε. Τοῦτο δὲ εἷ- πεν, ἵνα µή τις λέγῃ, El ἀρχιερεὺς Ἔστιν tlg τὸν αἰῶνα, διὰ τί ἀπέθανε; Διὰ τί; Ίνα προσενέγκῃ θωσίαν ἑαυτόν. Δίγα γὰρ θυσίας, οὐδὲ ἀρχιερεὺς ἂν fv. « ᾽Αναγκατον ἔχειν τι καὶ τούτον ὃ προσ- ενέγκῃ. 9 Οἷον τὸν Χριστόν, « El μὲν γὰρ ἂν ἐπὶ γῆς.» Too δὲ ἂν, εἰ uh ἑτεθνήκει , μηδὲ ἐγερθεὶς ἀνελήφθη. OM ἂν iv ἱερύς, σαν γὰρ ἕτερο, καὶ λοιπὸν fv στά- σις iv τῷ πράγματι, Nov δὲ ἀπέθάνε μὲν, ἵνα τὴν θυσίαν προσενέχχῃ. ᾿Αναστὰς ἀνελήφθη, ἵνα σχοίῃ τόπον τὸν οὐρανὸν, ἔνθα αὐ- τὸν ἱερᾶσθαι Det. Ἱερᾶσθαι δὲ νόει, τὸ ἑντῦγχά- νειν ὑπὲρ ἡμῶν. Ταῦτα 06 πάντα τὰ ταπεινὰ ῥή- pata, διά τε τὴν ἀνθρωπότητα tlpnxs, καὶ διὰ τὸ γηπιῶδες τῶν ἀκωόντων. « Οἵτινες ὑποδεϊγματι, » Οὕτινες, ἱερεῖς τῶν Ιουδαίων, φησί. Καὶ πῶς ὑπο- δείγµατι καὶ gx λατρεύουσι τῶν ἐπουρανίων; Προτὼν λέγει ' "Opa γὰρ, φησὶ, ποιήσεις πάντα κατὰ τὰν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει, Τὰ δέ δειχθέντα αὐτῷ, οὑράνια dv. Ἔσαν δὲ ox λατρεῖαι, καὶ εὐχαὶ, καὶ θυσίαι, καὶ ἡ τῆς σκηνῆς κατασκευή, € Καθὼς κεχρηµάτισται Μωὺσῆς. € ᾿Αχήχοεν, οἵδεν. € Κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι, » Εὐμαθεστέρα à ὄψις τῆς ἀκοῆς. « Nuvi. δὲ διαφορωτέρας. » Nuvi ΡΑΤΑΟΙ.. GR. GXIX. exhibetur. Sed quemadmodum dictum est, humilia sublimibus permiscet, ut per sessionem quidem ostendat divinitatem, per ministerium vero provi- dentiam erga nos;et humanitatem. 2570 Aut quod ait, Administrans et sacrificans, est homines a peccatis emundare et sanctos efficere ; hujusmodi enim ministerio sanctorum, ac formatione decet ut tanquam Deus verus ac Filius ad dexteramPatris sedeat. «Λο veri tabernaculi.» Tabernaculum hoc loco dicit celum. Quoniam enim dicerent fortassis credentes ex Judazis : Si pontifex ubinam est ta- bernaculum in quo sacrificat ? Ostendit etiam esse tabernaculum : et ipsius excellentiam supra Judai- cum tabernaculum volens ostendere, ait : Quod tixit Dominus, et non homo. «Omnis enim pontifex, » Quoniam proprium est, inquit,sacerdotibus offerre donaria et victimas, ad hoc enim constituuntur : necesse est Christo aliquid habere quod offerat, hostias dico ; ideo babuit propriam carnem, quam etiam obtulit. Hoc autem dixit, ne quis diceret : Si pontifex est in :ternum,quare etiam mortuus est ? Quare ? Ut seipsum victimam offerret. Nam sine victima ne pontifex quidem fuisset. « Necesse est ut etiam hic habeat aliquid quod offcrat. » Hic vi- delicet Christus. «Namsiessetinterra.»Hoc autem esset,si mortuus nonfuisset,nequeresuscitatus assumptus fuisset.e«Ne sacerdos quidem esset.» Essent enim alii,etiam sedi- tioessetin hac re. Nuncvero mortuus quidem est ut δὲ ἐκ νεκρῶν p Victimam offerret, resurgens autem ex mortuis as- sumptus est, ut haberet locum ipsum celum, ubi illum sacrificare oportet.Sacrificare vero intellige, pro nobis interpellare. Porro hec omnia verba humilia et propter humanitalem dixit et propter infantiam audientium. « Qui quidem exemplari. » Qui sacerdotes Jud:orum. Et quomodo exemplari et umbra deserviunt coelestium ? [n progressu di- cit. Vide, inquit, ut facias omnia secundum exem- plar quod ostensum est tibi in monte ; que vero ipsi ostensa eraut, fuerunt celestia, nempe et cul- tus et vota, et victime et exstructio tabernaculi. «Quemadmodum oraculo accepit Moses. »Sicut au- divit vel intellexit. « Secundum exemplar quod ostensum est tibi. » Facilius docetur aspectus 12 363 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 364 quam auditus. « Nunc vero hoc excellentius. » A δὲ, φπσὶν, ἐπειδὴ μὴ ἔστιν ἐν τῇ qn, QA ἐν τῷ Nunc autem quoniam non estin terra, inquil, sed in celo, praestantius sortitus est ministerium : hoc est ad excellentius ministerium est pontifex. Vide autem quomodo versatur, in humilibus propter im- becillitatem auditorum : 576 quod si alicubi dicat aliquid sublime, protinus ab illo discedit, veritus ne non recipiatur. « Quo prestantioris. » Tanto, inquit, prestantius est ministerium veleri,'quanto etiam prestantius est novum testamentum cujus mediator est Christus ; novum dicens testamentum fidem in ipsum, per quam fidem mediator fuit in- ter seipsum et Patrem. « Quod in prestantioribus promissis sancitum est. » Siquidem vetus testa- οὐρανῷ, βελτιονος ἐπέτυχε λειτουργίας, τουτέστιν, ἐπὶ βελτιονα λειτουργίκν ἐστὶν ἀρχιερύς, Opa δὲ πῶς ἑνδιατριθει τοῖς ταπεῖνοις διὰ τὸ τῶν ἀχουόν- των ἀσθενές. Ὑψηλὸν δὲ εἴπου εἴπτ, εὖὐθὺς ἁπαλλάτ- vexat, δεδοικὼς μὴ o) παραδεχθᾳ. « ᾿Όσρ καὶ xptic- τοιός ἐστι.» ἍΤοσούτῳ, φησὶν, ἐστιν ἡ λειτουργία βελτίων τῆς παλαιᾶς, ὅσῳ καὶ ἡ διαθήκη 4 νέα, fe μεσίτης ἐστὶν à Χρισιυς, νέαν λέγω διαθηχην, τὴν el; αὐτὸν πίστιν, ἐν πίστει ἑαυτῷ ἐμεσίτευσε καὶ τῷ Πατρ. « "Hoe ἐπὶ κρείττωσιν ἐπαγγελίαις νενοµοθέτηται. τις διαθήκη, φησὶ, ἐπὶ κρείττο- σιν ἐπαγγελίαις νενοµοθέτηναι. Ἡ μὲν γὰρ πα- λαιὰ, τὰ ἀγαθὰ τῆς γης ἔπέγγελτο * d δὲ νέα, βασι- meutnm bona terre promittebat : novum vero,re- , λείαν οὐρανῶν. Καὶ οὕτως αχρείττονες αἱ ἔκ ταύτης gnum celorum.Et ita prestantiores sunt ex isto ἐπαγγελίαι, ὅτι ἡ μὲν εἰσηνέχθη, ἐκθέθληται δὲ ἡ promissiones : quia novum quidem inductum est, παλαιά, Aix τοῦτο γὰρ Ἡ γέα κρατεῖ, ὅτι βελτίων, vetus autem ejeclum.Propterea enim novum vin- καὶ ἐπὶ βελτίοσιν ἐπαγγελίαις δέδοται. Ἡ δὲ βελ- cit, quia praestantius et de prestanlioribus pro- — *íouc ἔχουσα τὰς ἐπαγγελίας, ὅτι θελτίων ἐστὶ, παντί missis datum est: manifestum est autem ubique που δηλον. praestantius essequod prestantiorababeatpromissa. CAPUT XI. Eacellentía novi testamenti supra vetus propter propiliationem et sanctimoniam. VIII, 7-9. Et enim si prius illud tale fuisset ut ΚΕΦΑΛ. IA, « Ὑπεροχὴ τῆς δευτέρας διαθήκης ὑπὲρ την προτέραν, ἐν ἱλασμῷ καὶ ἁγιασμῷφ. » « El qàp ἡ πρώτη ἐκείνη ἣν ἄμεπτος, οὐκ ἂν nihil ineo possitreprehendi,haud quaquam fuisset δευτέρας ἐζητεῖτο τόπος, Μεμφόμενος γὰρ αὐτοῖς secundo quasitus locus. Nam incusanseos loquitur λέγει " "1900. ἡμέραι ἔρχονται, λέγει Κύριος, καὶ illis : Ecce dies veniunt,dicit Dominus,et consum- συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶκον Ἱσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν ol- mabo super domum Israel et super domum Juda — xov. Ἰούδα διαθήκην Χχινὴν, οὐ κατὰ τὴν διαθή- testamentum novum non juxla teslumentum quod ., xn». v. ἐποίησα τοῖς πατράσιν αὐτῶν ἓν ἡμέρᾳ disposui patribus illorum in die cum apprehende- ἀἐπιλαθομένου µου τῆς χειρς αὐτῶν, ἐξαγαγεῖν rem manum illorum, ut educorem eos de terra αὐτοὺς bx γῆς Αἰγύπτου. "Ότι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν /Egypti : quoniam ipst non perstilerunt in ἰεδία- — Ex τῖ διαθήχῃ µου, χἀγὼ ἡμέλησα αὐτῶν, λέγει mento meo, et neglectui eos habui, dicit Dominus. Κύριος. » Si nihil, inquit, illi defuit, si inculpatos habuit El οὐδὲν εἶχε, φησὶν, ἑλλειπὲς, εἰ ἀμέμπτους homines, quomodo ita abrogatum est? « Nam in- ἐποίει τοὺς ἀνθρώπους, πῶς οὕτως διεῤῥόη: « Μεμ- cusans eos. » Eos. Quos? Judaeos qui in veteri Φφόµενος γὰρ αὐτοῖς, » Αὐτοῖς. Τίσι; Τοῖς ἐν τῇ ma- testamento leges suscipiebant et gubernabantur. λαιᾷ νοµοθετουµένοις xal διευθυνοµένοις Ἰουδαίοις. « Ecce dies veniunt. » Postquam per mulla quz « ἸΙδοὺ ἡμέροι ἔρχονται, « Μετὰ τὸ διὰ πολλῶν ἐν promissa sunt astruxit. novum $77 testamenlum — «ot; dvo κατασκευάσαι viv νέαν τῆς παλαιᾶς ἀμεί- prestanliusesseveterinuncaperlius quoque veteris νω, νῦν φανερῶς καὶ τὴν ἐκθολὴν τῆς παλαιᾶς ejectionem suggillat : verum hoc non suis verbis κωμµφδεῖτ, ἀλλ᾽ οὐκ &o' ἑαυτοῦ τοῦτο ποιεῖ, ἵνα μὴ γέ- agit, ne molestus sit, sed Jeremiam profertin me- νηται φορτικὸς, τὸν δὲ Ἱερεμίαν παραφέρει λέγοντα " dium : «In die cum apprehenderem.» In illo, in- « Ἐν ἡμέρφ Ἐπιλαθομένου µου. » 'Ev τῇ ἡμὲρᾳ quit,die quo apprehendi manum ipsorum ut edu- 0 ἐκείνῃ, φησὶν, ἐν fj ἐπελαθόμην της yep αὐτῶν cerem eos de terra /Egypti. Ne suspicarentur te- stamenti ejectionem esse quod pactus est Deus cum Abraham : Nam hoc ad Christum factum erat : « Et semini tuo, inquit, qui est Christus 55; » subjun- git cujus testamenti rejectio fuerit. Ejus ait quod in Exodo per Mosem sancilum est. Dicendo enim: Non juxta testamenlum iHud, ostendit rejectum esse, tanquam diceret : Altud dabo testamentum, non quale jam dedi ; illud enim propter suam im- becilfitatem a me rejectum est. « Quoniam ipsi non persüiterunt. » Quod hic: dictum est veluti causa et responsio est, cur a Deo neglectui habiti δὅ( αἱ. nii, 6. ἐπὶ τῷ ἔξαγαγετν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου. "Iva μὴ ὑπονοήσωσι τῆς πρὸς τὸν ᾿Αθραάμ διαθήκης εἶναι τὴν ἐκθολήν * εἷς Χριστὸν γὰρ ἐκείνη ἐγεγόνει € Καὶ σπέρµατί σου γὰρ, φησὶν, ὅς ἐστι Χριστός" » ἐπάγει ποίας διαθήκης Ὑέγονεν ἐκθολή. Της ἐν τῇ ἐξόδῳ, φπησὶ, διὰ Μωσέως γενομένης. Τῷ γὰρ εἷ- πεῖν, Οὐ κατὰ τὴν διαθήχην ἐκείνην, δείκνυσιν Ex- θεθλημένην, ὡσεὶ ἔλεγεν '. Άλλην δώσω διαθήχην, οὐχ otav ἔδωκα ἤδη. ᾿Εκείνη γὰρ διὰ τὸ ἀσθενὲς αὐ- τῆς, ἐκθέθληται παρ ἐμοῦ. « Ότι αὐτοῦ οὐκ ἐνέμει-- viv. » ὥσπερ ἀπολογία ἐστὶ τῆς ἀμελείας τοῦ Θεοῦ τὸ εἱρημένο, "Ότι, φησὶν, αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν bv 365 τῇ διαθήκῃ µου. καὶ οὕτως ἡ τοῦ θεοῦ ἀμέλεια ἐπηκολούθησεν. COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. "ρξατο γὰρ ἐξ αὐτῶν ἡ παραχοὴ, Asint. Quoniam ipsi, 306 inquit, non perstiterunt in testamento meo. Áb ipsis namque coepta est inobediemiia, et ita consecutum est ut a Deo neglectui haberentur, Ότι αὕτη 4 διαθήκη µου ἣν διαθήσοµαι τῷ oli 'ImpzhÀ μετὰ τὰς ἡμέρας ῥἐκείνας, λέγει Κύριος, διδοὺς νόµους µμοῦ εἰς τὴν διάνοιαν αὖ- των, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς, Καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεὸν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἷς λαόν. Καὶ οὗ μὴ διδάζωσιν ἕκαστος τὸν πλησίον αὐτοῦ. καὶ ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, λέγων, Γνῶθι τὸν Κύριον, ὅτι πάντες εἰθήσουσί µε ἀπὸ μικροῦ αὑτῶν, ἕως μεγάλου αὐτῶν, ὅτι ἴλεως ἔσομαι ταῖς ἀδικίις αὐτῶν, κὰὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μη μνησθῶ E ἔτι. Ἐν τῷ λέγειν χαινὴν, πεπαλαίωκε τὴν πρὠτηνε Τὸ δὲ παλαιούμενον καὶ γήράσκον ἐγγὺς ἀφανισμοῦ. » « Ότι αὕτη ἡ διαθήχη. » Αὕτη. Ποία ; Ἡ νέα δηλαδη, «Μετὰ τὰς ἡμέρας ἑκείνας,ν Πούχο ἡμέρας: ; Τὰς τῆς ἐξόδου, ἐν atc ἔλαδον τὸν νόµον. Διδοὺς νόµους µου. » Ἶν διαθήσοµαι, διδοὺς νομοὺς μου, κ Καὶ ἐπὶ καρ- δίας αὐτῶν. ν Οὐδὲ γὰρ ἐν γράµµασι νοµοθετηθεῖ- σαν τὴν νέαν παρελάθοµεν, ἀλλὰ διὰ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτο δηλοῖ ὁ Χριστὸς λέγων τοῖς ἆπο- στόλοις. « Ἐχεῖνος {τουτέστιν, ὁ Παράκλητος) ἐλθὼν, ἀναμγήσει ὑμᾶς καὶ διδάξει ὑμᾶς πάντα.ν Ὀρᾷς ὅτι οὐκ ἐν Υράμμασιν à νέα, ἀλλὰ διὰ Πνεύματος &yloo ; Λογίζου οὖν ση καὶ ἡ ὑπεροχὰ τῆς νέας. ͵ Καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἷς Θεόν, » Ότι Yap τοῦτο ἔστιν, ἔνθεν δῄλον. Τίς µετέπειθεν εὐχερῶς τινα ἐν ο τῇ παλαιᾷ ἀποστῆναι τῆς dae δεισιδαιµονίας ; τοὐναντίον μὲν οὖν ἀπὸ τῆς θεογνωσίας ὁ σραὴἡλ, £l; την πλάνην µετετίθετο, « Καὶ o) μὴ διδόξωσιν ἕχαστος τὸν πλησίον αὐτοῦ. » Διδαχὴν ἐνταῦθα, τὴν ἐπιπονωτέραν διδασκαλίαν λέγει. ᾿Ιδοὺ γὰρ ὁρῶμεν ὅτι οὔτε πλειόνων λόγων Χχρεία πρὸς τοὺς ὑγιαίνον- τας τὸν νοῦν, elc τὸ πεῖσαι πιστεύειν Χριστῷ. θεο- δίδαχτοι γὰρ ἅπαντές εἶσιν ἄνθρωποι, Ἐπὶ γὰρ ταῖς χαρδίαις ἡμῶν, τοὺς νόμους αὐτοῦ ἔγραψεν ὁ Σρι- σαός. « Ότι πάντες εἰδήσουσί µε,» Ἡ -μὲν γὰρ Ιουδαϊκὴ γνῶσις καὶ πίστις, εἷς µίαν τῆς οἰκουμέ- νης Ὑγωνίαν ἀποχέχλειστο, τὴν Παλαιστίνην. 'H à τῶν Χριστιανῶν, ἄπασαν ἐπελάθετο τὴν γῆν. € "Ou ἴλεως ἔσομαν ταῖς ἀδικίαις αὐτῶν, » Ταῖς προγενο- µέναις. ΄Ίλεως δὲ γίνεται, βαπτίσματι. « Καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὗ μὴ µνη- σθὼ ἔτι, » Τῶν γὰρ ἐν τῷ βαπτίσµατι ἀφεθεισῶν, οὔχ ἔτι µιµνήσκεται. « Ἐν τῷ λέγειν καιγήν. ν Αὐτό γὰρ τὸ ὅλως ὀνομάσαι xatviv, τὴν πρώτην παλαιὰν ἐποίησεν. 4 To δξ παλαιούμενον καὶ γηράσκον, » Νῦν λαθὼν παῤῥησίαν παρὰ τοῦ προφήτου, καὶ αὐτὸς ἀποφαίνεται. Αὗτη μὲν, φησὶ, xawi, παλαιὰ δὲ ἐκείνη. Τὸ δὲ παλαιούµενον ἡφάνισται, φησί. Τοι- γεροῦν καὶ ἐκθέθληται, καὶ καταλέλυται ἐκ τοῦ γή- Ρως ^ ὡς εἰ ἔλεγεν * Οὐκ ἀχαίρως κατέπαυσεν ἡ νέα τὲν παλαιὰν, ἀλλὰ διὰ τὸ Ώρας xal τὴν παλαιότητα αὐτῆς, τουτέστι διὰ τὸ ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές, a Τὸ 96 Joan. xiv, 26. VIII, 10-13. Nam hoc est testamentum quod disponam domui Israel post dies illos, décit Do- minus, dans leges meas in mentem illorum, et in eorde eorum inscribam illas : et ero ipsis Deus, et ipsi erunt. mihi populus. Et non. docebunt, quisqae prozimum suum et unusquisque fratrem suum. dicens : Cognosce Dominum, quia omnes cognoscent me a pusillo nter itlos usque ad ma- zximum inter illos ; quoniam placatus ero super injuslitiis ipsorum, et peccatis eorum, et iniquita- tum eorum non recordabor amplius. Per hoc p quod dicit novum, antiquavit prius. Porro quod anliquatur ac. senescit, in propinquo est ut eva- nescat. « Nam hoc est testamentum. » Hoc. Quodnam? novum videlicet. « Post dies illos. » Quos dies? Dies egressionis quibus legem acceperunt. «Dans leges meas. » Quod disponam dans leges meas. « Et in corde eorum. » Neque enim litteris sanci- tum novum testamentum .accepimus,sed per Spiri- tum sanctum. Et hoc manifestat Christus dicens Apostolis : « Ille, nempe Paracletus, cum vene- rit,suggeret vobis et docebit vos οπιη]ὰ δ. » Vides novum non dariin litteris, 578 sed per Spiritum sanctum?Considera igitur quanta sit praestantia novi testamenti. « Et ero ipsis Deus. » Nam quod ita sit, hine manifestum est. Quis unquam facile per- suasit in veteritestamcnto, ut discederet quispiam a sua superstitione ? quin potius e diverso a Dei co- gnitione transmutatus est Israel ad errorem. « Et non docebunt, quisque proximum suum.» Doctri- nam appellat hoc loco plenam laburis exhortatio- nem. Ecce enim videmus ne multis quidem opus esse sermonibus apud illos qui sani sunt mente, ad persuadendum ut credant in Christum. Siquidem omneshomines sunt a Deo edocti ; nam Christus in cordibus nostris scripsit leges suas. « Quia omnes cognoscent me. » Judaica namque cognitio et fides in unum orbis angulum conclusa erat, nempe Palaestinam : Christianorum vero univer- sam apprchendit terram. « Quoniam placatus ero ἀφεὶς ἡμῖν αὐτὰς iv τῷ Dsuper injustiüis ipsorum. » Que praecesserunt. Placatus autem efficitur, cum illas nobis ignoscit in baptismale. « Et iniquitatem eorum non re- cordabor amplius. » Siquidem earum que in baptismate remisse sunt, non reminiscitnr am- plius. «Per hoc quod dicit novum.» Illud namque omnino in causa fuit, cur hoc vocaretur novum, primum autem xetus. « Porro quod antiquatur ac senescit. » Accepta nunc loquendi libertate a pro- pheta, eliam ipse enuntiat suamque fert senten- tiam. Hoc, inquit, novum est, illud autem vetus : porro quod veterascit jam emarcuit : itaque etiam rejectum est, et pre senectute dissolutum. Tan- 961 - (QECUMENII TRICCAE EPISGOPI 368 quam diceret : Non intempestive novum testa- A γὰρ ἀδύνατον, φησὶν ἀλλαχοῦ, τοῦ νόµου,» dv d mcnium cessare fecit vetus, sed propter illius 7,50£vex διὰ τῆς σαρκός. senectutem ac vetustatem, hoc est propter imbecillitetem ac inutilitaterh. « Quod impossibile erat legi. » ait alibi, ea parte qua imbecillis erat per carnem $7, » IX. 1-5. Habebat itaque etiam prius illud ta- bernaculum justificaliones cultus ac. sanctum mundanum. Siquidem tabernaculum exiructum fuit primum, in quo erat et lucerna. et mensa et propositio panum, quo vocant sancta. Post se- cundum autem velum erat tabernaculum, quod vocatur Sanctum | sanctorum, aureum habens thuribulum, et arcam teslamenti undique cir- cumteclam auro, in. qua erat urna aurea habens manna, et virga Aaron que. germinaverat, $79 et tabula testamenti. Supra hanc autem Cheru- « Eiys μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη cxnvh δικαιώµατα λατρείας, τό τε ἅγιον χοσµικόν. Σχηνἡ γάρ xat- εσχευάσθη ἡ πρώτη, iv T$ fj τε λυχνία, καὶ Ἡ τράπεζα, καὶ Ἡ πρόθέις τῶν ἄρτων, "yu λέγε- τχι ἁγία, Μετά δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασµα, σκηνη d λεγομένη, Άγια ἁγίων χρυσοὺν ἔχουσα θυµιατήριον, καὶ τὴν κιθωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμµένην πάντοθεν Χρυσίῳ, - iv. fj στά- µνος Ὑχρυσῆ ἔχουσα cb µόννα, καὶ ἡ µῥάδδος ᾿Λαρὼν ἡ βλαστήσασα, καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης. Ὑπεράνω δὲ αὐτῆς, Χερουθὶμ δόξης κατασχιάζοντα bim glorie obumbrantia propitiatorium : de qui- ῃ ob ἱλαστήριον περὶ dv οὖκ ἔστι νῦν λέγει κατὰ bus non est nunc dicendum singulatim. μέρος. » Ostendit iusuperioribus ex mutatione sacerdotis, ΄Ἔθειξεν ἀπὸ τῆς τῆς ἐναλλαγῆς τοῦ ἱερέως, τῆς sacrificii et testamenti,quod finem acceperit vetus, ἱερωσύνης, τής διαθήκης, ὅτι τέλος εἴληφεν ἡ πα- quodque novum multis nominibus sit illo melius, Ἅλαιὰ, καὶ ὅτι ἀμείνων ἐκείνης Ἡ νέα πολλοῖς τρό- nunc ostendere vult ex ipsa dispositione taberna- xo * νῦν δεῖξαι θέλει ἐξ αὐτοῦ τοῦ σχήματος τῆς culi quod illa fuerint figura verorum : porro figura axnvüc, ὅτι τύπος ἂν ἐκεῖνα τῶν ἀληθινῶν. Ὁ δὲ finem sumit ubi veritas accedit. Quod ait : « Ha- τύπος, τῆς ἀληθείας ἐπιστάσης, τέλος λαµθάνει. bebat, » significat quod nunc non habeat. Itaque Τὸ, « Eye. » δηλοῖ, ὅτι νυν οὐκ ἔχει, ᾿ ὥστε el καὶ quanquam non omnino cessaverit, eo quod non- μή παντελῶς ἐπαύσατο διὰ τὸ, τινὰς αὐτῇ ἔτι στοι- nulli adhuc ipsi hzreant, attamen justificationes γεῖν, τὰ μέντοι δικαιώµατα οὐκ ἔχει. -- "Άλλως. non habet. — Alio modo. Quod ait: Habebat [Φτ,] Τὸ, εἶχε μὲν ἡ πρώτη δικαιώµατα λατρείας, quidem prius justificationes cultus, non detaber- οὐ περὶ «nc σχηνῆς εἱρῆσθαι νομίζω, ἀλλὰ περι a5- maculo dictum esse arbitror, sed de ipso veteri τῆς τῆς παλαιᾶς, διαθήκης. 05 γὰρ τὴν σκηνὴν τῇ νέα testamento. Neque enim tabernaculum conferebat ᾳ συνέχρινε διαθήκη, ἆλλ᾽ ὅλην τὴν παλαιὰν διαθήγην cum novo testamento, sed totum vetus testamen- — «i vég, καὶ πρὺς ὅλην ἐκείνην ταύτης ἐβείκνυ τὴν tum cum novo, et supra totum illud ostendebat ὑπεροχήν. « Ἴδοο γὰρ, φησὶν, ἡμέραι ἔρχονται, καὶ hnjus excellentiam. Nam, « Ecce (inquit) dies ve- συντελέσω ἐπὶ τὸν οἴκον Ἱσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν olxov niunt,et consummabo super domum Israel et super ᾿Ἰ᾿ούδα διαθήχην καινὴν, οὐ κατὰ τὴν διαθήχην fv domum Juda testamentum novum,non juxia testa- διεθέµην τοῖς πατράσιν αὐτῶν. 4 Καὶ πάλιν * «Ἐν τῷ mentum qued disposui patribus illorum. » Et rur- λέγειν χαινὴν, πεπαλαίωκε τὴν πρώτην. 9 Καὶ ταῦτα sum: ePer hocquoddicit,novum,antiquavitprius.» εἰπὼν, ἐπόγει' «Εἶχε μὲν οὖν xal ἡ πρώτη.» ωστε 55- Ethis dictissubjungit:«Habebatitaqueetiam prius.» Ἅλον, ὅτι περὶ τῆς διαθήκης αὐτῷ ἔτι ὁ λόγος. Ἐπεὶ Manifestum ergo quod de testamento adhuc ipsi p κατέδαλεν αὐτὴν τῇ πρὸς τὴν νέαν .παραθέσει, sermo est. Quoniam enim depresseratipsum com- ἵνα µή τις εἴπῃ, ὅτι Οὐχοῦν ἀεὶ ἀπόθλητος Tv, προ- paratione ad novum, ne quis diceret, quod non λαδὼν, φησὶ, ὅτι εἴχε κάχείνη δικαιώµατα λατρείας, semper abjectum fuerit,prevenit dicens quod ha- νόμους, φησὶ, xal τάξιν καὶ ἀκολουθίαν ἐμπρέπου- bebat etiam illud justificationes cultus, leges et σαν λατρείᾳ θεοὺ. Εἰπὼν δὲ κατα γένος ὅτι εἶχε δι- ordinem, ac ea qu: decentem Dei cultum conse- | xata λατρείας, ἐπεξέρχεται καὶ κατὰ μέρος quuntur.Übi autem in genere dixit quod habebat P ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς σχηνῆης, « Elys, qnot, τὸ ἅγιον justificationes cultus, recenset eliam particulatim, κοσµικόν. » Ἐἶτα μετὰ τὸ ἅγιον τὸ κοσμιχὸν καὶ πᾶσι incipiens a tabernaculo. « Habeat, inquit, sanetum βατὸν, εἶχε παλιν ἑτέραν σκηνην, προτεταγµένην mundanum ; » deinde pcst sanctum mundanum el τῆς μυστικωτέρας ἔτι καὶ ἁγιωτέρς σκηνῆς. Καὶ quod patebat omnibus, habebat rursum aliud ta- — iv μὲν τῇ προτεταγµένῃ, fj τε λυχνία καὶ ἡ πρόθεσις bevnaculum, praordinatum ad secretius adhuc et τῶν ἄρτων, ἥτις σχηνἡ, οὐ λέγεται χοσμικὸν ἅγιον, sanctius tabernaculum. Et in ργῖοιϊ quidem erat ὥσπερ ἡ πασῶν cxnva, πρώτη, ἀλλ ἁπλῶς ἁἅγια. lucerna ac propositio panum : quod tabernaculum Μετ ἐκείνην δὲ σκηνή. ---- [OIKOYM.] Ἡ πρώτη, ct. non dicitur sanctum mundanum, sicut illud quod πεν, ὡς πρὸς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, ἐπεὶ οὐκ ἂν πρώτη, primum erat omnium tabernaculorum, sed simpli- ἀλλὰ µέση, Πρώτη γὰρ ἣν, ἔνθα τὸ χαλκοῦν θυσια- citer sancta.Postilludautemtabernaculum.Primum στώριον τῶν θυσιῶν καὶ τῶν ὁλοχαυτωμάτῳν. Atu- dixit, veluti conferendo ad sanctum sanctcrum, τέρα αὕτη, περὶ Ὡς φησιν, Ἐν T ἡ λυχνία, καὶ ἡ quoniam non erat primum sed medium. Primum παόθεσις τῶν ἄρτων ἓν τῇ τραπέζῃ. Τρίτη, iv f τὸ 97 Rom. vr, 3. 369 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 310 χρυσοῦν θυμιατήριον καὶ 4 κιθωτὸς τῆς διαθήχης. A namque erat illud ubi situm erat aeneum altare « Δικαιώματα λατρείας, » Τύμθολα, θεσμούς λα- τρειῶν καὶ εὐχῶ». » Τό τε Xytov κοσµικόν. » Κοσμι- xbw αὐτὸ λέγει, διὰ τὸ πᾶσιν ἐξετναι εἰσιέναι. C Άγιον δὲ ἔνταῦθχ.χαλεῖ τὸν vaby εἰκότως, iv d τὴν λει- τουργίαν ἀποδίόοσΊχι τῷ Ot συνέδαινεν, εἶτε xal τὴν σκηνήν, ἐπειδὴ τχύτην ἐν τάξει τοῦ ναοῦ πρό- τερον εἶχον, οὕτως αὐτὴν κλλοῦντες. Καὶ τοῦτο µχ- θεῖν ἔστιν ἀπὸ της πρώτης τῶν Βατιλειῶν σαφῶς λεγούσης * €« Καὶ Σαμουὴλ ἐκάθευδεν ἐν τῷ vu Κυ- pop, οὗ ἦν ἡ χιδωτὺς τοῦ θεοῦ. » Τὸ οὖν ἄχιον; φη- oiv, ἐπὶ τῆς παλαιᾶς διαθήκης ἦν κοσμικὸν, ἵνα εἴπῃ τε χατεσκεύαστο ὁ ναὺς εἷς τύπον τοῦ κόσμου. ς- ποιηκε μὲν οὖν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν wal τὴν qn». ὡς ὁ Μωῦσις φησιν, ἐν ἀρχῃ, οἱθανὸν ἀνώτερον victimarum οἱ holocautomatum ; secundum hoc, de quo ait : $80 In quo erat lucerna et propositio panum in mensa.Tertium in quo aureum thuribu- lum et arca testamenti. « Justificationes cultus ; » hoc est symbola sacrosque cultus rituum et voto- rum. «Ác sanctum mundanum.» Mundanum dicit ipsum eo quod omnibus liceret illud ingredi. Hic autem templum merito vocat sanctum in quo Deo sacrificia offerebantur, sive etiam tabernaculum, quoniam hoc habebant primum in ordine templi, ita illud appellantes. Idque discere lieet ex primo Reguin qui aperte dicit : « Et Samuel dormiebat in templo Domini in quo eratarca Dei 38.»Sanctum igitur in veteri testamento erat mundanum ; veluti λέγων, τῇ δευτέρφ ἡμέρᾳ, τὀν ὀρώμενον τοῦτον οὗ- g dicendo quod exstructum erat templum in fignram pavov ἐν µέσῳ τῶν ὑδάτων ὑποστῆνχι παρασκευᾶ- , 9 ^ σας (gt: καὶ ὑψωθέντα ἔχειν ἐπὶ νύτου τὰ 0022. 9, E Ωσπερ οὗ, σύμΆολον τοῦ κύσµου Κατασκευᾶσαι x2:i τινχ τύπον λΣ[ωσεῖ xtÀeÓmy ὁ θεὸς, εν σκηντν προσέταζεν αὐτῷ * ε Περίόολον ποιήσεις ἀπὸ τῶν er Χαταπετασμότων, μέτῳ διειλημρένου ἑτέρῳ. » Οὕτω δὴ καὶ ὁ ναὺς κατὰ τὸν αὐτὸν ὕστερον ἐγένετο τύπον. Καὶ ἦν ὁ mà; οἴχος µέσῳ διειλημμένος τοίχῳ. ὥστε 9 9 4 » 9 4 8 ι τὸν μὲν ἐκτὸς οἵπον, bv ᾧ δεῖ τοὺς ἱερεῖς την διὰ -” - -— —- " τῶν θοσιῶν θεραπείαν καὶ τῶν our)» δὴ πάντων ἀποδιδόναι τῷ θΘεῷ συνέβαινε σύμΆολον εἶναι τού- HA - 9 - 9 Y , - l5 του O^ τοῦ περὶ γην τόπου, ἐφ᾽ uS διάγειν vov ἡμᾶς .9 . " ^ ^ » « » ' συµθέρηκε τὸν δὲ kvoottpov, iv ᾧ τὸν ἀρχιερέχ ἅπαξ µόνον νου ἐνιαυτοῦ εἰσιένχι ἐχρην, σόμθολον mundi. Fecit itaque Deus colum et terram, quemadmodum Moses dicit 39,in initio : celum di- cens superius, secundo die visibile hoc ccelum condilum conslituisse in medio aquarum, atqne ita habere elevatas aquas ad austrum. Tanquam symbolum igitur mundi jubens Deus Mosi ut exstrueret juxta typum quemdam tabernaculum, precepit ei dicens : « Facies porticum qus divi- datur ab altera media per vela sive cortinas 40. » Ita sane templum juxta eumdem sequentem typum factum est. Eralque universum :edificium medio pariele divisum, ut exterior quidem exstructio, in qua oportebat sacerdotes cultum sacrificiorum ca- terurumque omnium exhibere Deo,symbolum sane τῶν ὑπερουρανίων, iv οἷς τὸν Θεὸν ἐδόξαζου οἰκεῖν C eSSel hujus loci qui circa terram est, qui nobis o: "loo2zlot, — « Z«nvi γὰρ κατεσκευάσθη 7, πρώτη. » [OIKOYM.] Ίρεις ἐσημειωσάμην εἷς τὴν Ὀκτάτευ- y^" σχηνὰς οὔσας ᾿ µίαν μὲν, περὶ Ji φησι το άγιον χοσμικὸν, ἔνθα ἦν τὸ χαλκοῦν Οθωσιαστήριον τῶν ὁλοκαυτωμάτων, καὶ παντὶ ἔξην τῷ λαῷ εἰσιέναι, καὶ τὰς θρσίας ἔπιτελειν ' δευτέραν δὲ, ἔνθα τοὺς ἵε- ρεῦσιν ἔξην ἀεὶ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, ἔνθα ἣν ἡ λυχνία xal ἡ τράπεζα, xal ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων * τρίτην, ἔνθα ἦν τὸ θυµιατήριον καὶ ἡ κιδωτος, ἐν f ἅπαξ τοῦ ἐνιχυτοῦ εἶσῄὲι μόνος ὁ ἁρχιερεύς, « Μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασµα.ν ^ Aox οὐκ ἣν ἐν µό- vov Χπταπέτασμα. Σχηνὴν δὲ πανταγοῦ χαλεῖ, παρὰ το σχηνοῦν ἐκεῖ. ε Τὴν κιθωτὸν τῆς διαθήχης. » T^v φέρουσαν τὰ τῆς διαθήχης σύμδολΣ, οἵον τὰς τλάκας τοῦ νωμοῦ, xal xà ἄλλα. « Ἐν jj 7933. * Πάντκ ταῦτα ἣν iv τῇ κιδωτῷ, τὴν ἀγνω- µοσύνην τῶν Ἰουδχίων ἐλέγχοντα. Ὁ μὲν ρἀδλος, διὰ τὴν τοῦ ᾽Ααρὼν ἐπανάστασιν " αἱ δὲ πλάκες, διὰ τὸ πρόφασιν υενέσθχι τοὺς Ἰουδαίους κατεχγῆναι τὰς πρώτας * τὸ δὲ µέννα, διὰ τὸ τρώγοντας ἆπο- γογγύζειν, δει οὖν καὶ εἰς ἐχγόνους ταῦτα τὰ σύμδολα πακαπεμνθῆναι πρὸς φόδον αὐτῶν. « Ὑπερ- άνω δὲ αὐτῆς. » Τῆς κιδωτοῦ. « Χερωθίμ δόξης. ν fjv τὰ ἔνδοξα, f| τὰ ὄνικ της δόξης, τουτέστιν, τοῦ θεοῦ. « Κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον. » Ιν γὰρ ἑπάνω τῆς x(00:09, ὡσανεὶ τράπεζἁ τις τετράγω- 58 I Reg. 11, 3. $9 Gen. 1, 1 seqq. 40 Exod. xxvi. 4. nunc contigit ut in eo viveremus : interior vero in qua pontificem semel in annoingredi oportebat, symbolum colestium, in quibus Deum habitare existimabant Judzi. — « Siquidem tabernaculum exstructum fuit primum. » Tria annotavi in Octa- teuchum fuisse tabernacula : unum quidem de quo ait Sanctum mundanum,ubi erat eneum altare holocautomatum ; et universo populo licitum erat illnd ingredi ac offerre victimas ; secundum autem, in quo sacerdotibus licebat semper cultus perfi- cere, ubi erat lucerna et mensa ac proposilio pa- num. Tertium, ubi erat thuribulum et arca ; in quod ingrediebatur semel in anno solus pontifex. «Post secunduin autem velum.» Sane non unicum στάµνος Derat velum. Vocat autem ubique σκηνήν, id est, tentorium sive tabernaculum, ἀπὸ τοῦ σκηνοῦν, id est,ab inhabitando inillis. 898 « Arcam testa- menti. » Quz symbola servabat testamenti,nempe tabulas legis et alia. « In qua erat urna aurea. » Omnia hsc efant in arca, qus ingratitudinem convincerent Judeorum : virga quidem, propter seditionem in ordinatione Áaron ; tabuls vero, eo quod Judaei occasio fuissent cur priores confringe- rentur ; mannaautem ideo quod edentes illud mur- murassent. Oportuit igitur ut hec ad nepotes quoque pro terrore transmitterentur. « Supra hanc 371 OECUMENII TRICGC/AE EPISCOPI 312 autem, » nempe arcam. « Cherubim gloris&, » aut voc qpuen, ὅπερ ἱλαστήριον ἔχκαλεῖτο τυποῦσα τὸν gloriosa,aut qu: eraut glorie,nempe Dei. «Obum- brantia propitiatorium. » Erat enim super arcam velut quadrangularis quedam mensa aurea, quod: propitiatorium dicebatur, figarans Christum qui dicitur nobis propitiatio 4 et redemptio 43. Vide in Exodo prescriptionem in his locis. « De quibus non est nunc dicendum. » Vult ostendere quod Χριστὸν, τὸν λεγόμενον ἡμῖν ἱλασμὸν xal ἀπολύ- τρωσιν, "Opa τὴν tv v5 ᾿Εξόδῳ παβραγραφὴν, iv τοῖς περὶ τούτων τόποις. « Περὶ ὦν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν, 5 θέλει δεῖξαι ὅτι αἰνίγματά τινα ἣν τὰ ὀρώμενα, καὶ τύποι τῶν ἀληθινων. Οὐκ ἔστιν οὖν vov, φησὶ, κατὰ µέρος λέγειν περὶ αὐτῶν. Πλειόνων γὰρ δέονται λόγων, ἢ κατὰ τὴν παροῦσαν ὀρμήν. Φηϊρτηαία quedam erant ea quis videbantur ac figure verorum. Non datur igitur nunc inquit, ut singulatim deipsisloquamur: pluribus enim opushabent sermonibus quam presenti expediat proposito. IX, 6, 7. His autem ad hunc modum ordinatis, « Τοῦτων δὰ οὕτως xxtscxeuxcuévy, εἷς μὲν in prius quidem tabernaculum semper ingrediun- τὴν πρώτην σκηνὴν διαπαντὸς — elolamww οἱ ἱερεῖς tur sacerdotes, qui. saérorum ritus peragant : in B τὰς λατρείχς ἐπιτελοῦντες, εἷς δὲ τὴν δευτέραν, secundum aulem semel quolannis solus pontifex ἅπαξ τοῦ ἐνιχυτοῦ, μόνος ὁ ἀρχιερεὺς ο) χωρὶς non sine sanguine, quem offert pro seipso et pro αἵμχτος, ὃ προσφἑρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ, xal τῶν τοῦ λιοῦ populi ignorantiis. ἀγνοημάτων. » Et ita fiebat ut ne viderent quidem Judaei quz Καὶ σωνέθαινε τοὺς "'Iouóalou; µήτε ὁρᾷν τὰ- γινό- fierent,prohibente id velo. Itaque non magis ipsis ενα, διείργοντος τοῦ καταπετάσµατο. ΌὨστε οὐκ serviebant quam illis qnibus 'preffigurabatur, hoc ἐκείνοις μᾶλλον v, fj oic προετυποῦτο, τουτέστιν est nobis. « Semel quotannissolus pontifex.»Quo- ἡμῖν « ΄Απαξ τοῦ Ενιαυτοῦ µόνος ὁ ἀρχιερεύς. » niam offendebat ipsos cum infantes adhuc essent, ᾿Ἐπειδὴ προσίστατο οὐτοῖς ἔτι νηπίοις οὖσι, πῶς quod unica Christi victima potuerit solvere mundi ἴσχυσε µία θυσία ἡ τοῦ Χρισιοῦ, ρύσασθχι τὰς τοῦ peccata, ostendit quod in veteri quoque testamento κόσμου ἁμαρτίας ; Δείκνυσι xal ἓν τῃ παλιὰ τοῦτο id fuerit, quod erat figura novi. In Exodo ubi ha- ὃν, ἥτις * τύπος της νέας, Ἐν τῇ Εξόδῳ ἐν τοῖς bentur hzc loca,dicitur *3 quod bissingulis diebus περὶ τούτων τόποις qoi, ὅτι Oi; τῆς ἡμέρας εἰσῄει ingrediebatur pontifex Sanctasanctorum,oblaturus 5 ἀρχιερεὺς τοῖς "Aqlow τῶν ἁγίων θυµιάσων. Té- incensum. Scriptum est autem hoc modo : « Et, Ύραπται δὲ οὕτως * € Καὶ θυµιάσει ἐπ αὐτοῦ, τουτ- adolebit super illud.» (nempe superaltare aureum ΄ ἐστιν, ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ θυµιατηρίο ὃ fjv iv τοῖς incénsi quod erat in Sanctissanctorum) Aaron in- 'Ayío τῶν ἁγίων) ὁ ᾿Δαρὼν θυμίαμα συνθέσεως censum compositionis comminutze : summo dilu- — Aexcnc τὸ πρωϊ πρωὶ ὅταν ἐπισκευάζῃ τοὺς λύχνους, culo, quando adaptaverit lucernas adolebit super Ουμιάσει im' αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἁπτῇ ᾽Ααρὼν τοὺς illud, et quando aecenderit Aaron $89 lucernas λύχνους «b ὀψὲ Oupidott θυμίαμα ἐνδελεχισμοῦ. » Πῶς vesperi adolebit incensum perpetuum. Quomodo οὖν οὖδέ φησιν ὁ ἅγιος Παῦλος, € "Ana; τοῦ ἐνιαυτοῦ ergo ait hoc loco divus Paulus, « Semel quotannis µόνος ὁ ἀρχιερεύς ; « Kal φχμεν, ὅτι μετὰ αἵματος solus pontifex? » Et dicimus quod cum sanguine μὲν ἅπας εἶσῇει τοῦ ἐνιαυτοῦ, ὡς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ quidem ingrediebatur semel quotannis : quemad- τόπῳ τῆς Εξόδου φησὶ, Θυμιάσων δὲ, δὶς τὴς ἡμέ- modum etiam predicto Exodiloco dicitur: ad ado- 3. Καὶ γὰρ xal ὧδέ φησιν, « Οὐ χωρὶς αἵματος, » lendum vero,his diebussingulis. Etenim etiam hic {τουτέστι, μετὰ a^"patvoc, ἵνα d οὕτως ' — Amal τοῦ ' addit : « Non sine sanguine,»id est cum sanguine; ἐνιαυτοῦ 0 ἀρχιερεὺς µετά α-ματο, οὗ μετὰ ut sit iste sensus : Semel quotannis pontifex cum θυμιάµατος. v O5 χωρὶς α-ματος. » Μετὰ θυσιών, sanguine non cum incenso.« Non sine sanguine.» nsi. ere xal τὸ τοῦ αἵματος, τύπος Tiv τοῦ Cum victimis, inquit. Itaque id etiam quod de san- D Χριστοῦ. α 'O προσφέρει ὑπὲρ αυτου. « Πανσα- guine dicit, Christi figura erat: « Quem offert pro 409 τὸ, Ὑπὲρ ἑαυτοῦ, τίθησι, δεικνὺς τὸ διχφο- seipso.» Ubique addit, Pro seipso, ostendens Chri- βον τοῦ Χριστοῦ xai τοῦ παρὰ Ἰουδαίος ἀρχιερέως. sti excellentiam supra pontificem Judz:orum. « Et «Καὶ τῶν τοῦ λαοῦ, φησὶν, ἀγνοημάτων. » Καὶ ἔνθεν pro populi ignorantiis. » Etiam hinc excellentiam ostendit quod victime quidem secundum legem obla- t, pro ignorantiis offerebantur: eondonabant enim peccata qua per ignorantiam commissa crant: Chri- sti vero victima, eliam quz scientes commisimus. IX, 8-10. Illud significante Spiritu sancto non- dum manifestatam esse sanctorum viam, adhuc priore tabernaculo consistente : quo erat simili- indo ad tempus quod instabat, secundum quam dona et sacrificia offerebantur, qua non poterant jucta conscientiam perfectum reddere éultorem in cibis duntaxat εἰ potionibus, et diversis ablutioni- τὸ διάφορον δείκνυσιν, ὅτι αἱ μὲν Χατὰ vduow θυσίτι, ὑπὲρ ἀγνοημάτων προσεφέροντο, Τα γὰρ ἐν ἀγνοίᾳ συνεχώρουν ἁμαρτήματα, d$ δὲ Χρίἰστοῦ θυσία, καὶ τὰ ἐν γνώσει, » Τοῦτο ὀὁηλοῦντος µή πω πεφανερῶσθαι της πρώτης σχηνης ἐχούσης ραθολὴ εἷς τὸν καιρὸν τὸν δῶρά τε xx( θωσίχι προσφέρονται, χχτὰ συνειδησιν τελειῶσαι — tov µόνον ἐπὶ βρώμασι καὶ πόµασι T0 T 2 vim του Πνεύματος του αγίου, τὴν τῶν ἁγίων ὁδὸν, ἔτι , * στασιν. Ετις πχ- ἐνεστηχότα καθ ἣν μη δονάµεγχι , λατρεύον c2, καὶ διαφόροις 41 Joan, n, 3. 4$ 1 (ος. 1, 90. 45 Exod, xxx, 40. 373 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 314 βαπτισμοῖς, xal δικαιώµασι σαρχὸς, µέχρι καιροῦ À bus ac. justificationibus carnis usque ad tempus διορθώσεως ἐπικείμενα. » λιὰ τοῦτο δὲ, φησὶν, οὕτως Χατεσκεύχστο ἡ σκηνη, lvo τῆς πρώτης ἑστώτης ἔνθα ἡ λυχυία καὶ πρό- θεσις τῶν ἄρτων, καὶ εἰργούσης ἐπιθαίνειν τοὺς λοι- 9 «t - , - ποὺς ἱερέχς εἷς tX Άγιχ τῶν ἁγων, OnÀov γένηται svo - αι Y * * ! , P3 - 3 αβχτου ἔτι εἶνχι τὸν ocoivov, Τύώπος γαρ του 0202- - 4 € - e €x ^N , 9 νοῦ. τὰ Άγια τῶν ἁγίων. Τὸ δὲ µόνον τὸν ἀρχιερέα εἰσιένχι bv αὗτοῖς, τύπος ἣν xxl τοῦτο τοῦ τὸν Χοι- στὸν µόνον τὸν ἀληθινὸν ἁρχιερέα ἀγεληλυθέναι ἓν τῷ 9 - ^ , οὐρανῷ. λλλὰ λοιπὸν ἀνελθὼν, συνεισήγαγε τὸ γένος - τσ 4 - , - τῶν ἀνθρώπων, Ἡ» μὲν γὰρ πρὸ τοῦτο ἄδατος. Ἀῦν 6i διὰ τοῦ Χριστοῦ Bav γέγονεν. «Ἁήπω πεφα- νερῶσθχι. » Μήπω εἶναι βατὴν καὶ ληπτὴν τὴν εἰς οὐρανοὺς ὁδῶν, ἣν πρῶτος ἐνεκαίνισεν ὁ ἉΧριστός. € ἘΕκούσης στάσι». ϱ Εστῶσης, qnoi, κ 9 * e! - . σης τρόπον τινα τὴν εἰς τὰ Αγιχ τῶν ἆγων πάροθον. e? [1 et & - - « Hr παρχόυλἡ, » Jat, φησὶ, τύπος τῶν iv τῇ σκην», εἷς τὸν χκαιρὸν τὸν ἐνεστηγότα ἐξ ὤν πεπλή- put, φησὶ, xal τέλος εἴληφε, Καὶ δικαίως. El γὰρ τοῦ Χριστοῦ To ἔχεῖνα τύπος, εἰκότως τοῦ Χριστοῦ Φφανέντος, καὶ o! τύποι πεπλήρωνται, καὶ τέλος ἕ- geom. Καθ ἣν δῶρά τε καὶ θυσίαι προσφέροντχι. » v 5*7 519 9 .* on D , 9 K30 ην παραθ)λην καὶ καθ) ὃν τύπον αἱ προσφοραὶ τῶν δώρων τε καὶ θυσιῶν ἐγίνοντο, « Τῶν μὴ ὄυνα- - 9 ε µένων τελειῶσχι αχτὰ συνείδησιν. 9 Ὡς εἰ εἶπεν, "Ev d τύπγ, τουτέστιν, ἐν τῃ κατὰ νύµον ἱερουργίᾳ, προσεφέροντο μὲν «ἱ θυσίχι, οὐ μὴν ἰσχύουσαι dv, dv 1 "^ , * T xai συνείδησιν καθαρίσαι. Σωματικαὶ Ὑὰρ οὖσαι σῶμα ἐκάθχιρον. € Κατὰ συνείδησιν. ὃ Οἷον ψυχι- - ε 9 - LY , 9 Αν 4 8 4 xc. € Τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα, » Οὐδὲ αὐτὸν τὸν τὰς θυσίας προαφέροντα, φηὶν, ἐλύναντο κχθαρίσαι. « Móvov, » Τὸ ὑπερθατόν " Ἐπιχείμενα, « Επὶ βρώ- µασι καὶ πόµασι, » Αἱ θωσίαι αἱ προσφερόμεναι, φησὶ, καὶ αἱ λατρεῖαι οὐκ ᾖἴσχοον ψυγικῶς τινα τελειῶσαι, ἀλλὰ περὶ την σάρκα εἶχον τὴν Ενέργειαν καὶ τὰ σχρχικὰ, Tal εἷς τοῦτο διελύοντο τοῖς προσ- φέρουσι, φησὶ, elg τὸ, τόδε φαγεῖν 7j μη φαγεῖν, καὶ * ' et ὕδλατι λούεσθχι τοὺς κεκοινωµένους. Απερ, qnoi, δικαιώµατα σχρχός ἐστι, τουτέστι, σάρκα αχαχθαίρον-αν Ml 98 - 9 9^5 - - 9 QV 9 » καὶ ο)λχμοῦ ψυγἣν. οὐδχμοῦ νοῦν. o^0i τὸν ἔσω àv- θρωπον, ἀλλὰ περὶ τον ἔξω ἠσχολοῦντο « Καὶ δι- Κχιώμασι σαρκός. Εἰς δικαιώµατα σχαρχὸς, κάτω τὸ, Ἐπικεί Μέ Χαιροῦ δ[ορθώ Δύ o, Ἐπικείμενα. « Μέχρι κΚαιροῦ δἰορθώσεως. » Δύο φηισὶν, ὅτι τε σωματικὸν µόνον κχαθχρισμὸν ἐποίουν, 9 9 * - » * 4 9 η] φ, - ΛΑ [4 xxl αὐτὸν τοῦτον o)x acl, ἀλλ᾽ dot καιροῦ οιορθώ- σεως. Ποῖος ὃξ ὁ τῆς διορθώσεως κχιρός; O τῆς τοῦ Σωττρος ἐπιδημίας ὀηλονότι * ὡσεὶ εἶπεν * ᾿Επξκειτο ἐξ αὐτοῦ βάρος τοῖς ἀνθρώποις, ἄχρι οὗ avi Xpt- στός. Αὐιοῦ δὲ φανέντος, ἐπαύσατο ' « Ἐπέκείμενα, » - 4 ,. ; 4 n d N H Καλῶς τὸ, ᾿Επέχειτο * βάρος γὰρ ἣν μόνον τὰ ἐν τῷ νόμμ, καθώς Φφασιν οἱ ἀπόστολοι * « Ον οὔτε . - , ἡμεῖς, φησὶν, οὔτε oi πατέρες ἡμῶν lojósausw βὰ- στᾶσαι. » correclionis imposita. Propterea, inquit, ita fabricatum fuit tabernacu: lum, ut primo consistente in quo erat lucerna et propositio panum, et quod arcebat ne caeteri sa- cerdotes ad Sancta sanctorum ascenderent, mani- festareturinaccessum adhuc esse coelum Siquidem coli typus erant Sancta sanctorum. Quod autem solus pontifex illa ingrederetur, figura erat et hoc. quod Christus solus verus pontifex ascendisset in celum ; sed ex consequenti ubi ascendisset,induxit una genus hominum : erat namque antea inacces- sum, nunc vero per Christum accessibile factum est. « Nondum manifestatam esse. » Inaccessam adhuc esse et non permissam viam ad celos, quam καὶ εἰργού- B primus innovavit Christus' «Consistente. » Stante, inquit, et quodammodo prohibente transitum ad sanctasanctornm.«Qua erat similitudo.» 985 Qui typus, inquit, eorum qua erantin tabernaculo fuit typus ad tempus quod instabat : propter quod completum est et finem accepit ; idque merito. Nam si illa Chrisli typus erant, merito Christo apparente etiam figur: completa? sunt ac finem habent «Se- cundum , quam dona et sacrificia offerebantur. » secundum quam similitudinem, et juxta quem ty- pum, oblationes donorum et sacrificiorum fact» sunt. « Quz non poterant juxta conscientiam per- feclum reddere. » Αο si diceret : In quo typo, hoc est, in quolegali sacerdotio, offerebantur quidem sacrificia et victimz,atqui non poterant animam et conscientiam purificore;cum enim corporalia essent corpus purificabant. « Juxta conscientiam ; » sive secundum animam. « Perfectum redderecultorem.» Ne eum quidem qui ipsa sacrificia offerebat purifi- care polerant. « Duntaxat. » Per hyperbaton ad- jungenda est dictio Imposita : « In cibis et po- onibus. » Oblata, inquit, sacrificia et cultus non poterant quoad animam perfectumreddere quem- quam, sed circa carnem et carnalia duntaxat vim habebanv: et in hoc satisfaciebant offerentibus ut hoc ederent, illud vero non ederent, οἱ aqua ablue- rentur bi qui communicali essent, seu communes et immundi redditi ; quz&sunt justificationes carnis, hoc est, carnem purificantes, et nequaquam ani- D mam ; nequaquam interiorem hominem, sed circa exteriorem exercebantur. « Et justificationibus carnis. » Ad justificationes carnis respondet infe- rius dictio, Imposita. «Usque ad tempus correctio- nis. » Duo dicit : et quod eorporalem duntaxat purgationem faciebant, et quod hanc ipsam non semper, sed solum usque ad tempus correctionis. Quod est autem tempus correclionis ? Nempe tem- pus adventus Salvatoris, Ac si diceret: Per hujus- modi imponebantur pondus hominibus quousque manifestarelur Christus ; cum au'em manifeslatus esset, cessarunt. « Imposita. » Recte imposita di- cuntur ; nam pondus erant quse in lege tradebantur, quemadmodqum dicunt apostoli. « Quod neque nos neque patres n stri portare potuimus 44. » 44 Act. xv, 10, , 371 OECUMENII TRICG/AE EPISCOPI 372 autem, » nempe arcam. e Cherubim glorise, » aut voc χρυση, ὅπερ ἱλαστήριον ἐκχλεῖτο τυποῦσα τὸν gloriosa,aut que eraut gloriz, nempe Dei. «Obum- brantia propitiatorium. » Erat enim super arcam velut quadrangularis quedam mensa aurea, quod propitiatorium dicebatur, figarans Christum qui dicitur nobis propitiatio 4 et redemptio 42. Vide in Exodo przscriptionem in his locis. « De quibus non est nunc dicendum. » Vult ostendere quod Χριστὸν, τὸν λεγόµενον ἡμῖν ἱλασμὸν xal ἀπολύ- τρωσιν. "Opa τὴν iv τῇ ᾿Εζόδῳ παβραγραφὴν, iv τοῖς περὶ τούτων τόποις. « Περὶ ὦν οὐκ ἔστι vuv λέγειν. 5 θέλει δεῖξαι ὅτι αἰνίγματά τινα ἣν τὰ ὀρώμενα, καὶ τύποι τῶν ἀληθινῶν. Οὐχ ἔστιν οὖν νῦν, φησὶ, κατὰ µέρος λέγειν περὶ αὐτῶν, Πλειόνων γὰρ δέοντχι λόγων, fj κατὰ τὴν παροῦσαν ὀρμήν, snigmata quaedam erant ea qui videbantur ac figure verorum. Non datur igitur nunc inquil, ut singulatim deipsis loquamur: pluribus enim opushabent sermonibus quam presenti expediat proposito. IX, 6, 7. His autem ad hunc modum ordinatis, « Τοῦτων δὰ οὕτως κατεσχευασμένων, εἰς μὲν in prius quidem tabernaculum semper íngrediun- τὴν πρώτην σκηνὴν διαπαντὸς εἰσίχσιν οἱ ἱερεῖς tur sacerdoles, qui saérorum ritus peragant : in Βτὰς λατρείας ἐπιτελοῦντε, εἷς δὲ τὴν δευτέραν, secundum autem semel quolannis solus pontifex ἅπαξ τοῦ ἐνιχωτοῦ, µόνος ὁ ἀρχιερεὺς ο) χωρὶς non sine sanguine, quem offert pro seipso et pro αἵμπτος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ, xal τῶν τοῦ λιοῦ populi ignoruntiis. ἀγνοημάτων. » Et ita fiebat ut ne viderent quidem Judzi que Καὶ συνέθαινε τοὺς Ιουδαίους µήτε ὁρᾷν τὰ- γινό- fierent,prohibente id velo. Itaque non magis ipsis µενα, διείργοντος τοῦ καταπετάσµατος. ΌΏστε οὐκ serviebant quam illis qnibus 'przfigurabatur, hoc ἐχείνοις μᾶλλον ἦν, fj oic προετυποῦτο, τουτέστιν est nobis. « Semel quotannissolus pontifex.»Quo- Ἀμῖν « "Amal τοῦ ἔνικωτοῦ όνος ὁ ἀρχιερεύς, » niam offendebat ipsos cum infantes adhuc essent, ᾿Ἐπειδὴ προσίστατο οὐτοῖς ἔτι νηπίοις οὖσι, πῶς quod unica Christi victima potuerit solvere mundi ἴσχυσε µία θυσία ἡ τοῦ Χρισιοῦ, póczo0xi τὰς τοῦ peccata, ostendit quod in veteri quoque testamento — xóspou ἁμαρτίας ; Δείχνυσι xal ἓν τῇῃ παλαιὰ τοῦτο id fuerit, quod erat figura novi. [In Exodo ubi ha- ὃν, ἥτις s» τύπος τῆς νέας, Ἐν τῃ Εξόδῳ iv τοῖς bentur hzc loca,dicitur 9 quod bissingulis diebus περὶ τούτων τόποις φησὶ, ὅτι B τῆς ἡμέρας εἰσῄει ingrediebatur pontifex Sanctasanctorum,oblaturus ὁ ἀρχιερεὺς τοῖς ᾿Αγίοις τῶν ἁγίων θυµιάσων. Té- incensum. Scriptum est autem hoc modo : « Et, Ύραπται δὲ οὕτως * « Καὶ θυµιάσει ἐπ αὐτοῦ, τουτ- adolebit super illud.» (nempe superaltare aureum ἐστιν, ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ θυμιατηρίο ὃ ἦν ἐν τοῖς incénsi quod erat in Sanctissanctorum) Aaron in- "Ao τῶν ἁγίων) ὁ ᾿Λαρὼν θυμίαμα συνθέσεως censum compositionis comminute : summo dilu- ἍΆεπτης τὸ πρωϊ πρωϊ ὅταν ἐπισκευάζι τοὺς λύχνους, culo, quando adaptaverit lucernas adolebit super Ουμιάσει ἐπ᾽ αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἁπτῇῃ ᾽Ααρὼν τοὺς illud, et quando aecenderit Aaron 589 lucernas λύχνους τὸ ὀψὲ θυµιάσει θυμίαμα ἐνθελεχισμοῦ. » Πῶς vesperi adolebit incensum perpetuum. Quomodo οὖν οὖδέ φησιν ὁ ἅγιος Παῦλος, « Απαῦ τοῦ ἐνιαυτοῦ ergo ait hoc loco divus Paulus, e Semel quotannis pvo; ὁ ἀρχιερεύς ; « Kal gapev, ὅτι μετὰ αἵματος solus pontifex? » Et dicimus quod cum sanguine μὲν ἅπαξ clefs τοῦ ἐνικυτοῦ, ὡς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ quidem ingrediebatur semel quotannis : quemad- — *ó7« τῆς Εξόδου φηαὶ, θωμιάσων δὲ, δὶς τὴς ἡμέ- modum etiam predicto Exodiloco dicitur: ad ado- 93. Καὶ γὰρ καὶ ὧδέ φησιν, « O0) χωρὶς αἵματος, » lendum vero,his diebussingulis. Etenim etiam hic τουτέστι, μετὰ α-ματος, "να ᾖ οὕτως Απαξ τοῦ addit : « Non sine sanguine,»id est cum sanguine; ῥἐνιαυτοῦ ὁ ἀρχιερεὺς µετά αἵματο, οὐ μετὰ ut sit iste sensus : Semel quotannis pontifex cum θυμιάµατος. » O5 χωρὶς α-ματος, » λετὰ θυσιών, sanguine non cum incenso.« Non sine sanguine.» ΦΛσίν. 0:6 καὶ τὸ τοῦ αἵματος, τύπος ἦν τοῦ Cum victimis, inquit. Itaque id etiam quod de san- D Χριστοῦ. € 0 προσφέρι ὑπὲρ xoxo). « Παντς- guine dicit, Christi figura erat: « Quem offert pro 499 τὸ, '"Yzip ἔαυτου, τθησι, δειχνὺς τὸ διαφο- seipso.» Ubique addit, Pro seipso, ostendens Chri- ov τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ παρὰ ᾿ἸΙουδαίοις ἀρχιερέως. sti excellentiam supra pontificem Judaeorum. « Et — « Καὶ τῶν τοῦ λαοῦ, φησὶν, ἀγνοημάτων. » Kal ἔνβεν pro populi ignorantiis. » Etiam hinc excellentiam τὸ διάφορον δείκνυσιν, ὅτι al μὲν κατὰ vdpov θυσίσι, ostendit quod victime quidemsecundumlegemobla- ὑπὶρ ἀγνοημάτων Ἱπροσεφέροντο. Ta γὰρ iv ἀγνοίᾳ te, pro ignorantiis offerebantur:eondonabantenim συνεχώρουν ἁμαρτήματα, ἡ δὲ Ἀρίστοῦ θυσία, καὶ τὰ peccata quae per ignorantiam commissacrant: Chri- ἓν γνώσει. sli vero victima, etiam qua scientes commisimus. IX, 8-10. lllud significante Spiritu sancto non- dum manifestatam esse sanctorum viam, adhuc priore tabernaculo consistente : quo eral simili- indo ad tempus quod. instubat, secundum quam dona et sacrificia offerebantur, qux non poterant jucta conscientiam perfectum reddere éultorem,in cibis duntaxat εἰ potionibus, et diversis ablutioni- 41 Joan, n, 2. 4$ 1 Cor. 1, 30. 45 Exod, xxx, 40. - , - DEP τοῦ Πνεύματος τοῦ αγίου, LI - e. $83 » την τὼν ἁγίων «ὁδὸν, ἔτι στάσιν, τις πὰ- ἑνεστηχότα καθ ἣν 4 , uh δονάµενχι )axptóovtz, καὶ διαφόροις » Τοῦτο ὁηλοῦντος µή πω πεφανερῶσθαι τῆς πρώτης σχηνης ἐχούσης ραθολὶ εἷς τὸν καιρὸν τὸν δῶρά τε xxt θωσίχι προσφέρονται, χατὰ συνειδησιν ᾖτελειῶσαι τὸν µόνον ἐπὶ βρώμασι καὶ Ἡπόμασι 313 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 374 βαπτισμοῖς, καὶ δικαιώµασι σαρχὸς, µέχρι καιροῦ À bus ac. juslificationibus carnis usque ad tempus διορθώσεως ἔπιχείμενα. » Aià τοῦτο δὲ, φησὶν, οὕτως Χκχτεσκεύαστο ἡ σκηνη, νο τῆς πρώτης ἑστώσης ἔνθα ἡ λυχνία καὶ d πρό- θεσις τῶν ἅρτων, καὶ εἰργούσης ἐπιθαίνειν τοὺς λοι- ποὺς ἱερέχς € τὰ "Aqur τῶν ἁγίων, ὀῆλον γένητχι ἄβατου ἔτι εἶνχι τὸν ορχνόν, Τύπος γὰρ τοῦ οὗρα- νοῦ, τὰ ΄ Άγια τῶν ἁγίων. Τὸ δὲ µόνον τὸν ἀρχιερέα εἶσιενχι ἓν αὗτο-ς, τύπος Tv κχὶ τοῦτο τοῦ τὸν Χρι- στὸν µύνον τὸν ἀληθινὸν ἁργιερέχ ἀνεληλυθέναι ἐν τῷ οὐρανῷ. ᾽λλλὰ λοιπὸν ἀνελθὼν, συνεισήγαγε τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, "Hs piv γὰρ πρὸ τοῦτου ἄθατος. NUN 0: διὰ τοῦ Χριστοῦ βατὸς Ὑέγονεν. «Μήπω πεφα- νερῶσθαι. » Μήπω εἶναι atn» καὶ ληπτὴν τὴν εἰς οὐρανοὺς ὁδὺν, ἣν πρῶτος ἐνεκαίνισεν ὁ Χριστός. correclionis impostta. Propterea, inquit, ita fabricatum fuit tabernacu: lum, ut primo consistente in quo erat lucerna et propositio panum, et quod arcebal ne ceteri sa- cerdotes ad Sancta sanctorum ascenderent, mani- festaretur inaccessum adhuc esse ccelum Siquidem coli typus erant Sancta sanctorum. Quod autem solus pontifex illa ingrederetur, figura erat et hoc, quod Christus solus verus pontifex ascendisset in coelum ; sed ex consequenti ubi ascendissel,induxit una genus hominum : erat namque antea inacces- sum, nunc vero per Christum accessibile factum est, « Nondum manifestatam esse. » Inaccessam adhuc esse el non permissam viam ad coelos, quam e 'E4o9gn, στάσι». » Εστῶσης, φησὶ, καὶ εἰργου- B primus innovavit Christus: «Consistenle. » Stanle, σης τρόπον τινα τὴν εἷς τὰ ΄ Άγια τῶν ἀγων πάροδον. iüiquil, el quodammodo prohibente transitum ad e "Hug παρχδολὴ. » "ec, φησὶ, τύπος τῶν ἐν τῃ Sáncla sanctornm.«Qua erat similitudo.» $85 Qui σκη»ῖ, tiq τὸν καιρὸν τὸν ἑνεστηκότα ἐξ ὤν πεπλἠ- lypUS, inquit, eorum qua erantin tabernaculo fuit poat, φησὶ, καὶ τέλος εἴληφε. Καὶ δικαίως. El γὰ typus ad tempus quod instabat ; propter quod τοῦ Χριστηῦ T» ἔχεῖνα τύπος, εἰκότως τοῦ Ἀριστοῦ completum est et finem accepi ; idque merito.Nam φανέντος, xal oi τύποι πεπλήρωνται, χαὶ τέλος t. 8l illa Christi typus erant, merito Christo apparente χωυσι. Ka0' ἣν δῶρά τε xal θωσίχι προσφέροντι. » etiam figure completa sunt ac finem habent «Se- &aü ἣν παραθολὴν καὶ καθ ὃν τύπον αἱ προσφοραὶ cundum quam dona et sacrificia offerebantur. » τῶν δώρων τε καὶ θυσιῶν ἐγίνονο, « TOv μὴ δυνα- secundum quam similitudinem, et juxta quem ty- µένων τελειῶσαι κατὰ συνείδησιν, » Ὡς εἰ εἶπεν, DUI, oblationes donorum et sacrificiorum factae 'Ev ᾧ τύὐπυ, τουτέστιν, ἐν τῇ κατὰ νύμον ἱερουργίᾳ, προσεφέροντο μὲν αἱ θυσίχι, ob μὴν ἰσχύουσαι ψυ(ὰν καὶ συνε΄δησιν καθχρίσαι. Σωματικαὶ γὰρ οὖσαι σῶμα ἐκάθχιρον. € Κατὰ συνείδησιν. » Olov Ψυχι- sunt. « Qu: non poterant juxta conscientiam per- fectum reddere. » Λο si diceret : In quo typo, boc est, in quolegali sacerdotio, offerebantur quidem sacrificia et victimz,atqui non poterant animam et κῶς, e Τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα. » Οὐδὲ αὐτὸν τὸν conscientiam purificore;cum enim corporalia essent τὰς θυσίας προπφέροντα, φησὶν, ἐλύναντο καθαρίσει. ^ COTpUS purificabant. « Juxta conscientiam ; » sive « Móvov, » Τὸ ὑπερθατόν " Ἐπιχείμενα. « 'Emi βρώ- secundum animam. «Perfectum redderecultorem.» µασι καὶ πόµασι. » Αἱ usar αἱ προσφερόµεναι, Ne eum quidem qui ipsa sacrificia offerebat purifi- qnoi, xai al Aazoetat οὐκ ἴσχωον ψυχικῶς τινα τελειῶσα:, ἀλλὰ περὶ την σάρκα εἶγον τὴν Ενέργειαν καὶ τὰ σχρχικὰ, Tal εἷς τοῦτο διελύοντο τοῖς προσ- φέρουσι, φησὶ, εἷς τὸ, τόδε φαγεῖν Tj um φχγεῖν, καὶ 9 ] ε ὕδατι λούεσθαι τοὺς Ἱκεκοινωµένους. Απερ, noi, δικαιώµατα σχρχός ἐστι, τουτέστι, σάρκα ααθαίρον-αι a * - M ,* - - 3 ἂν 9 » καὶ ο)λαμοῦ φυγἣν. οὐδαμοῦ voov. o^0i τὸν ἔσω ἄν- θρωπον, ἀλλὰ περὶ τον ἔξω ἠσχολοῦντο « Καὶ δι- Χχιώμασι σαρχκός.» Elo δικαιώµατα σχρχὺς, κάτω care polerant. « Duntaxat. » Per hyperbaton ad- jungenda est dictio Imposita : « In cibis et po- lionibus. » Oblata, inquit, sacrificia et cultus non poterant quoad animam perfectumreddere quem- quam, sed circa carnem et carnalia duntaxat vim habebant: et in hoc satisfaciebant offerentibus ut hoc ederent, illud vero non ederent, «t aqua ablue- rentur li qui communicati essent, seu communes et immundiredditi ; quesunt justiticationes carnis, τὸ, Ἐπικείμενα. « Μέχρι καιροῦ δἰορθώσεως. » Δύο hoc est, carnem purificantes, et nequaquam ani- Φτσὶν, ὅτι τε σωμχτικὸν uóvov κχαθχρισμὸν ἐποίουν, καὶ αὐτὸν τοῦτον οὗκ ἀεὶ, ἀλλ᾽ ἄγρι χαιροῦ θιοσθώ- σεως, Ποῖος 63 ὁ τῆς διορθώσεως xatpó:; Ὁ τῆς τοῦ Σωτηρος ἐπιδημίας δηλονότι * ὡσεὶ εἶπεν * Ἐπξεκειτο ἐξ αὑτοῦ βάρος τοῖς ἀνθρώποις, ἄχρι οὗ φανῇῃ Χρι- στός. Αὐιοὺ δὲ φανέντος, ἑπαύσατο * « Ἐπξκείωενα, » Καλῶς τὸ, Ἐπέχειτο * βάρος γὰρ ἣν µόνον τὰ iv τῷ νόµρ, καθώς φασιν οἱ ἀπόστολοι: α "Ov οὔτε ἡμεῖς, φησὶν, οὔτε οἱ πατέρες ἡμῶν ἰσγύσαμεν β1- στᾶσαι. » D mam ; nequaquam interiorem hominem, sed circa exteriorem exercebantur. « Et justificationibus carnis. » Ad justificationes carnis respondet infe- rius dictio, Imposita. «Usque ad tempus correctio- nis. » Duo dicit : et quod eorporalem duntaxat purgationem facieban!, et quod hanc ipsam non semper, sed solum usque ad tempus correctionis. Quod est autem tempus correctionis ? Nempe tem- pus adventus Salvatoris. Ac si diceret: Per hujus- modi imponebantur pondus hominibus quousque manifestarelur Christus ; cum auem manifestatus esset, cessarunt. « Imposita. , Recte imposita di- cuntur ; nam pondus erant que in lege tradebantur, quemadmoqum dicunt apostoli. « Quod neque nos neque patres n stri portare potuimus 44. » 44 Act. xv, 10. 375 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 376 854 CAPUT XII. A ΚΕΦΑΛ. ΙΒ’, De sanguine Christi in quo condebatur novum — « Περὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ἐν ᾧ ἦν ἡ νέα δια- testamentum,qui veraminducit purificationem, θήκη, ὅυι τούτο ἀληθὲς καθάρσιον εἰσάχει, οὗ τὰ ἐν non frequentia sacrificia qua fiebant per san- αἵμοσι ζώων πολλάκις προσφερόµενα, » guinem animalium. ' IX. 11-19. At Christus eumaccessisset pontifex « Ἀριστὸς δὲ παραγενόµενος ἀρχιερεὺς τῶν μελ- futurorum bonorum per majus εἰ perfectius ta- Λλόντων ἀγαθῶν, διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας bernaculum non manufactum, hoc estnon hujus σκηνής οὐ Χχειροποιήτου, τουτέστν, οὗ ταύτης creationis : nequeper sanguinem hircorumac vitu- τῆς κτσεῶς, οὐδὲ δι αἵματος τράγων καὶ µόσχων. lorum, sed per proprium sanguinem ingressus est — 3x δὲ του ἰδίου αἵμ.ατος εἰσῆλθεν ἐφαπαξ clc τὰ ᾿ Άγια, semel in Sancta, eterna redemptione inventa. aimvlzv λότρωσιν εὑρόμενος. » Cum ob hoc, inquit, accessisset, ob hoc factus — "Evi τούτῳ, nol, παραγενόµενος ἐπὶ τῷ γενέ- est pontifex ut etiam victimam offerret. At non σθαι ἀρχιερεὺς xal προσενέγχαι τὸ θῦμα. "AXXa οὐκ dixit, Victimam, sed in medium proferre volens εἶπει Τὸ θόμα, Τὴν ix τοῦ θυµάτος δὲ παραστήσαι salutem qua ex victima consequi solet, ait: « Fu- g σωτηρίαν βουλόμενος, φησί « Τῶν γενοµένων ἄγα- turorum bonorum ; » in nos videlicet. « Per majus θῶν ' » εἷς ἡμᾶς δηλονότ. « Διὰ τῆς μείζονος καί et perfectius tabernaculum. » Christi corpusvocat ήτελειοτέρας σχηνῆς, » Σχηνὴν τὸ σῶμα Ἀριστοῦ tabernaculum, eo quod in ipso inhabitet omnis λέγει. διὰ τὸ ἐν αὐτῷ κατῳκηχέναι πᾶν τὸ πλήρωμα plenitudo divinitatis corporaliter 45. Majus autem, τῆς θεότητος σωματικῶς. Μείζονα δὲ, διὰ τὸ θεὸν eo quod Deus sit: perfectius vero eo quod ad se εἶναι ' τελειοτέραν δὲ; διὰ τὸ τελειοῦν τοὺς προσερ: accedentes perficiat. « Non manufactum. » Non xou£vouc αὐτῷ. « O5 χειροποιήτου. » Οὐ κατὰ µίµη- ad imitationem, inquit, Judaici tabernaculi. Nam σιν, nol, τῆς παρὰ ᾿ουδαίοις σκηνῆς. ᾿Ενταῦθα hoc loco tabernaculum non manufactum appellavit γὰρ σκηνὴν ἀχειροποίητον, τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν naturam humanam,quam suscepit Christus Domi- ἐκάλεσεν, ἣν ἀνέλαθεν ὁ Δεσπότης Χριστός, Οὐ γὰρ nus. Neque enim nuptiarum modo paratusesttha- κατὰ γαμικὸν Ὑεγένηται Ὑάμον, ἀλλὰ τὸ πανάγιον lamus nuptialis, sed sanctissimus Spiritus taber- Ηνεῦμα τὴν σκηνὴν κατιεσκεύασε. Τὸ δὲ, « Οὐ ταύ- naculum exstruxit. Quod autem ait : «Non hujus της τῆς κτίσεως, » ἀντὶ τοῦ, Οὐ κατὰ νόµον φύσεως creationis, » hoc est non juxta legem naturz qua τῆς v τῇ χτίσει πολιτευοµένης. « Οὐ ταύτης τῆς in creatura versatur. « Non hujus creationis. » µἈτίσεως, » Τὸ σῶμα Χρισιοῦ, καὶ ταύτης ^w τῆς Corpus Christi et hujus erat creationis, et. non , κτίσεως, καὶ οὗ ταύτης. Ταύτης μὲν, κατὰ τὸ Ίσον hujus. Hujus quidem, eo quod :equale esset εἶναι καὶ διὰ πάντων ὅμοιον τῷ ἥμετέρω σώματι, et per omnia simile nostro corpori: non hujus οὗ ταύτης 0i, κατὰ τὸ ἔχειν ἀσυγχύτως καὶ ἀδιαι- vero, eo quod non confuse nec separabililer ad- µρέτως τὴν θεότητα. Τὸ οὖν εἱρημένον τῷ ᾿Αποστολφῳ, junctam hahuerit divinitatem. $85 Quod igitur Οὐ ταύτης τῆς κτίσεως, δέξαι ὡς πρὸς τὸ ἔχειν ab Apostolo dictum est, Non hujus creationis, ad τὴν θεότητα, Ὡς τό ye. σῶμα αὐτὸ καθ᾽ αὑτὸ, ὁμοού- hoc referas quod divinitatem habuerit, quanquam σιον ἣν τῷ ἡμετέῳ. Ἡ ὅτι οὖκ fv ταύτης τῆς ipsum sane corpus in se ejusdem esset substantia κτίσεως, φησὶν, ἐξ T ἡ Ιουδαίων σκηνη. ᾿Επειδὴ cum nostro corpore. Àut quod nonessetejus crea- Ὑὰρ σκηνἡ τὸ σῶμα ἐχάλεσε τ Χριστοῦ, ἐδεήθη ture sive materie, cujus erattabernaeulum Ju- τούτου τοῦ προδιορισμοῦ. « Οὐδὲ δι αἵματος τράγων deorum. Quoniam enim tabernaculnm vocaverat καὶ µόσχων. » Άπερ ἦν Ἰουδαϊκὰ, καὶ δι ὦν εἰσῄει Christi corpus, opus fuit hujusmodi verborum ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὰ "A yix τῶν ἁγίων, & Λίωνίαν λύ- prescriptione. « Neque per sanguinem hircorum Ἅτρωσιν εὐρόμενος. » Τουτέστι, κατορθώσας, αἰωνίαν ac vitulorum. » Quz Judaica erant et per qua» in- λύτρωσιν εὕρατο. Οὐχ ἑαυτῷ, (πῶς γὰρ ὁ ἀναμάρ- grediebatur pontifex in Sancta sanctorum. «/Eterna τητος:) ἀλλὰ τῷ λαῷ αὐτοῦ. H ἐπειδὴ κεφαλη τῆς redemptione inventa. » Hoc est : Cum effecisset D ἀνθρωπότητος ἠξίωσεν εἶναι, τὰ ἡμῖν κατορθωθέντα eternam redemptionem, invenit eam, non sibi αὐτῷ κατορθῶσθαι λέγει ὁ ᾽Απόστολος. ipsi ; nam quonam modo id fieri potuisset cum ipse peccare nequiverit? sed suo populo. Aut quo- niam humanitatis caput essc dignatus est, qu: nobis acquisita sunt, ipsi acquiri dicit Apostolus. IX, 13, 14. Nam εἰ sanguis taurorum et hii - α El γὰρ τὸ αἷμα ταύρων xal τράγων, xai σπο- corum, cinisque juvenca aspergens inquinalos o»; δαμάλεως µῥαντίζουσα τοὺς κεχοινωμένους sanctificat ad carnis purificationem, quanto ma- ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρχὸς καθαρότητα, πόσῳ gis sanguis Christi, qui per. Spiritum &ternum μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χρισιοῦ, ὃς διὰ Πνεύματος seipsum obiulit immaculatum Deo, purgabit con- αἰωνίου, ἑαυτὸν προσήνεγχεν ἅμωμον τῷ θιῷ, scientiam vestram ab operibus mortuis ad ser- καθαριεῖ την συνείδησιν ὑμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων, εἰς τὸ viendum Deo viventi. λατρεύειν θεῳ ζωντι; Deinde quoniam incredibile videbatur quod per ^ Eliza, ἐπειδὴ ἀπίθανον εἶναι ἑδόκει τὸ διὰ μιᾶς unam victimam unnmque sanguinem zeternam pa- θυσίας καὶ αἶματος ἑνὸς λύτρωσιν αἰωνίαν παρα- rasset retributionem,confirmathoc et ostendit cre- cyst», χατλσχευάζει αὐτὸ; καὶ δείκνυσι πιθανὸν καὶ 45 Coloss, i1, 9. 371 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 378 μὴ ἀπᾷδον ὑπάρχον. « Kai σποδὸς δαµάλεως, » Τὸ A debile esse ac nihil absurdi habere. « Cinisque αἷμα ἐβῥαντίζετο, fj σποδὸς τῶς δαµάλεως ὕδατι juvencse. » Sanguis aspergebatur, cinis juvenca μιγνύμενον, ἐπίνετο πρὸς καθαρισμὸν iv cz παλαιᾷ. Ιη]δία aqui potabatur ad purificalionem in veteri « Apte πρὸς τὴν τῆς σαρχὸς καθαρότητα, » teslamento. « Sanctificat ad carnis puriticatio- Ἁγιάζει Ob, οὗ ψυχικῶς, ἀλλὰ πρὸς καθαρισμὸν nem. » Sanclificat autem non quod animam, τῆς σαρχός. "Opa αὐτὺν ἀκριθῶς λαλοῦντα. α Oc δὰ sed ad carnis purificationem. Considera vero Πνεύματος. » Οὐ διὰ πυρὸς καύσας, ob τὰς δαµάλεις — quam exacte loquatur, « Qui per Spiritum. » Non bv «f παλαιᾷ, ἀλλὰ διὰ Πνεύματος ἁγίο προσενέγ — per ignem exustus ut juvenca carves in veteri te- xac. € ᾽Άμωμον τῷ θεῷ. » Καὶ τὸ iv παλαιᾷ stamento, sed qui per Spiritum sanctum ob ulit. προσαγόµενον lepeTov, ἅμωμον εἶναι ἐπεζητεῖτο, « Immaculatum Deo.» Etiam in veteri testamento Τόπος δὲ Ἡν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἁμώμου Tequirebatur ut addacta hostia esset immaculata : καὶ πάντοθεν καθαροῦ. « Αμαρτίαν Ὑὰρ, φησὶν à Sed figura erat corporis Christi immaculati et un- Ἡσαίας, οὐκ ἐποίησε, xal δόλος οὐχ εὑρέθη iv τῷ dique puri. Siquidem « peccatum non fecit, ait στόµατι αὐτοῦ. ὃ -- α Καθχριεῖ τὴν συνείδησιν., lsaias, nec. dolus inventus est in ore ejus 46. » ὑμῶν, » Ἐπὶ μὲν τοῦ α"ματος τῶν ταύρων, xxl τῆς — « Purgabit conscientiam vestram. » De tauro- σπολοῦ τῆς δαµάλεως εἶπε, loh, τὴν τῆς σαρκὸς rum quidem sanguine et cinere juvence dixit : Ad καθχρότητα * ἐπὶ δὲ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ qnoi, carnis purificationem ; de Christi vero sanguine Την συνείδησιν ὑμῶν. Όρα διαφορὰν καθαρισμοῦ. Bil: Conscientiam vestram. Animadverte purifica- Ti ἐστι, Tav συνείδησιν ; Τουτέστι, xal τὴν ψυχὴν lionis precellentiam.500 Quid est Conscientiam ? ὑμῶν καθαίει, ὡς μηδὲ συνειδέναι τι ἑαυτοῖς τοῦ Hoc est animam vestram purificat, ita ut deinceps λοιποῦ παράπτωμα. α ᾿Απὺ νεκρῶν ἔργων, » Toy nullius delicti sibi conscii sint. « Ab operibus φαόλων, τῶν µιαινόντων τὴν doy». 'O vexpoo γὰρ mortuis. » ld est, pravis, animam inquinantibus. ἀψάμενος, παρὰ Ἰουδαίοις, ἐμολύνετο, παρ) ἡμῖν 9» Qui enim apud Judaeos mortuum tetigerat,inquina- τὸ ἄτοπα ἔργα μολύνει, « El; τὸ λατρεύεν θεῷ batur,apud nos vero absurda inquinant. « Ad ser- ζῶντι. » AnÀot ἄλλως μὴ δύνασθαι Axtpe2ew θεῷ, viendum Deo viventi. » Manifestat alio modo non εἰ μὴ χκαθαρὸν ὄντα ἀπὸ νεχρῶν ἔργων. ως oi γε μετ — posse quemquam colere Deum, nisi nurus sit ab ἐκείνων λατρεύοντες, o) λατρεύουσιν, ἀλλὰ χαταχρἰ- operibus mortuis : ία ut qui in his eum colunt, νΌνται. & Καὶ διὰ τοῦτο, ὀιαθήχης Χπινης μεσίτης ἐστὶν, ὅπως θανάτου ἉΥενομένου εἰς ἀπολύτρωσιν τῶν ἐπὶ τῇῃ πρώτῃ διαθήκῃ παραδάσεων, τὴν ἐπαγ- γελίαν λάθωσιν οἱ xexÀngévot της αἰωνίου κλη- βονοµίας. "'O rou γὰρ διαθήκη, θάνατον ἀνάγκη φέρεσθχι τοῦ διαθεµένω. Διαθήκη γὰρ ἐπὶ νε- χροῖς βεθαία. ᾿Επεὶ µή ποτε ἰσχύει ὅτε ζῇ ὁ διαθέµενος, ὅθεν οὐδὲ 1, πρώτη χωρὶς αἵματος Ἐγκεκαίνισται, ο Ἠ ᾽ούλετο ὁ Πατὴρ, κληρονόμους ἡικᾶς γενέσθαι τῶν ἐπαγγελιῶν, ἀλλ᾽ οὐκ ἠδυνάμεθα ἐγθροὶ ὄντες καὶ ἐκπεπολεμωμένοι πρὸς αὐτόν. Τί οὖν; Ὁ Υἱὸς ἁμεσίτευσε, xal κατήλλαξεν ἡμᾶς τῷ οἰκείῳ Πατρί, ἸΑλλ' ἐπειδὴ ἔδει καὶ τιµωρίαν δοῦναι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς δι à ἐπλημμελήσαμεν (σὺν τῷ φιλανθρώπῳ γὰρ καὶ δίκαιος ὁ Od) καὶ ταύτην αὐτὴν ὑπὲρ ἡμῶν' ὑπέμεινεν ὁ Υἱὸς σταυρωθείς. « Ὁπως θανάτου γε- νοµένου. » θανάτρ γὰρ βεθαιοῦται ἡ διαθήκη. Mà τοῦτο ἀπέθανεν ὁ Χριστὺς, ἵνα dj el; ἡμᾶς αὐτοῦ διαθήκη βεθαιωθῃ. Τοῦτο δὲ τίθησιν, ἐπειδὴ μάλιστα τοὺς ἀσθενεῖς ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ ἑτάραττεν, « El; ἀπολύτρωσιν,. » Γέγονε γὰρ ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸ ἀπολυτρώσασθχι xal παῦσαι τὰς ἐν τῇ πρώτη διαθήχῃ πχραδάσεις, ἵνα τούτῳ τῷ τρόπῳ vh» ἐπαγγελίαν λάδωμεν τῆς αἰωνίου xÀnpo- vouíac οἱ κεκληµένοι. 'AJÀ! ἡμεῖς ἑαυτούς ἀπεστε- . ρήσαμεν ἁμαρτήσαντες, Τοῦτο οὖν διορθοῦται ἔπι- φχανεὶς ὁ Χριστός. « θάνατον ἀνάγκη φέρεσθχι τοῦ διαθεµένου,. » Τοῦτο τὸ ταράσσον αὐτοὺς, τὸ, τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ. "Ott πῶς. φησὶν, ἔχει ἡμῖν 46 [sa. μι 9, non colunt, sed sese condemnant. IX, 45-18. Et ob id novi lestamenti ccnciliator est: ut-morte intercedente ad redemptionem earum provaricationum qua fuerant sub prioritestamen- to,ii qui vocatisunt promissionem accipiant αἰεῖ- na hereditatis.Siquidem ubitestamentum est mors neeesse est intercedat testatoris. Non testumentum in morluis ratum est; quoniam num quandoque valet cum vivit testator ? Unde ne prius quidem iltul absque sanguine dedicatum fwtt. Volebat Pater haeredes nos fieri promissionum : al non poteramus cum inimici essemus, faclique ipsi inimici.Quid ergo ? Filius mediator facius esl, suoque Patri nos reconciliavit. Sed quoniam opor- tuit nosqui in terra degebamus poenas dareob pecca- taquibusdeliquimus(siquidemDeus nontantum be- nignus est el humanus, verum etiam justus,) etiam has ipsas pro nobis sustinuit Filius,ipse crucifixus. «Ut morte intercedente. » Morte enim confirinatur D testamentum. Propter hoc inortuus est Christus, ut ipsius teslamentum in nos con(irmaretur. ος autem ponit quoniam i« becilles maxime turbabat mors Christi. «Ad redemptionein.» Facla est mors Christi ut redimerentur ac solverentur transgres- siones qux fuerant in priori testamento, ut hoc modo promissionem acciperemus zlerna haredi- latis qui vocali eramus: at ipsi nosipos peccando privaveramus illa. Hoc igilur prz:estat Christus nobis manifesiatus » Mors necesse est intercedat testa- toris. » Hoc erat quod ipsos turbabat, nempe quod ait de Christi morte. Siquidem quomodo potest, 379 ORCUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 380 inquiunt, nobis dare promissionesisqui mortuus Α δοῦναι τὰς ἐπαγγελίας ὁ ἀποθανών; Περιστρέφει est 1587Retorquetigilur et ostendit quod alio modo non potuissemus hereditatem et promissionem ac- cipere, nisi mortuus fuisset Christus. « Quoniam num quandoque valet quando vivit testator ? Per interrogationem legito. « Unde ne prius quidem illud. » Et adeo morte, inquit, confirmatur testa- mentium, quod prius quoque illud pro morte san- guinem habuerit mortis symbolum, in novo autem vere mortem habet : eo quod illa quidem figure erant,qua veroin novo, veritas. «Absque sanguine dedicatum fuit. » Ac si diceret : Non cessavit aut intermissus est sanguis vel ad tempus modicum, sed protinusut testamentum dedicatum est, etiam sanguinem habuit subsequentem. IX, 19-29. Cum enim Moses omne preceptum juaa legem exposuissel omni populo, sumptosun- guine vitulorum et hircorum cum aqua etlana coc- cinaac Ayssopo, simul et ipsum librum el totum populum aspersit,dicens: Hicestsanguis testamenti quod mandavitvobis Deus. Insuper autemet taber- naculum et omnia vasaministerii sanguinesimili- ler aspergebat. Et omnia fere secundum legem san- guine purificantur, et absque sanguinis effusione non fit remissio.llaque necesse est ut exemplaria quidem eorum qua sunt in celis, hisce rebus puri- ficentur ; ceterum ipsa celestia melioribus quam ha sint victimis, mundentur. Siquidem ubi Moses locutus esset preceptum, tunc sanguine aspersit. « Juxta legem. ; Quemad- € modum, inquit. statuit Deus, juxta Dei legem. eSumpto sanguine vitulorum.» Hic sanguis figura eral sanguinis Dei ac Salvatoris nostri qui nos purgavit ab omni macula. «Cum aqua.» Aqua figu- ra eral baptismi. « Et lana coccina ac hyssopo. » Lana et hyssopussumebantur propter earum reten- tionem. Siquidem hyssopus cum densa sit ac te- nera sanguinem retinebat ac aspergebat, lanaque similiter. Coccina vero erat lana ut ipso colore lypum ferret sanzuinis Christi. « Simul et ipsum librum.»Liber typus erat credentium,qui in seipsis habent Dei legem. « Insuper autem et tabernacu- lum.»588Etiam tabernaculum figura erat creden- οὖν xal δείχνυσιν, οὐκ ἄλλως ἡμᾶς δυναµένους λα- Óstv τὴν κληρονοµίαν xal τὴν ἐπαγγελίαν, εἰ μὴ ἑτετελευτήχει ὁ Χριστός, « Ἐπεὶ µή ποτε ἰσχύσει ὅτι ζῇ ὁ διατιθέµενος. » Κατ ἐρώτησιν ἀνάγνωθι. « Όθεν οὐδὲ ἡ πρώτη. » Καὶ οὕτω, φησὶ, θανάτμ, βεδαιοῦτει ἡ διαθήκη, διι καὶ ἡ πρώτη ἀντὶ θανάτου, «ipa εἶχε, τὸ τοῦ θανάτου σύμθολον: ἐπὶ δὲ τῆς νέας, τὸν ὄντως θάνατον ἔχει, Καθὰ ἔκεῖνα μὲν τύποι ἦσαν, ἀλήθεια δὲ, τὰ iy τῇ véq. « Χωρὶς αἵματος ἔγχε- καίνισται. ως εἰ εἶπεν Οὐ διέλειπε Βραχὺ γοῦν χρόνον τὸ αἷμα, ἀλλ᾽ dua τὸ ἐγκαινισθῆναι την διαθήκην, καὶ τὸ αἷμα ἔσχε συναχόλουθον. « Λαληθείσης γὰρ πάσης ἐντολῆς κατὰ νόμον ὑπὸ Μωσέως παντὶ τῷ Ax, λαθὼν τὸ alga τῶν µόσχων καὶ τράγων μετὰ ὕδατος xal ἐρίου xox- xlvou καὶ ὑσσώπου, αὐτὸ τε τό βιδλίον καὶ παντα τὸν λαὺν, ἐῥράντισε, λέγων ΌΤοῦτο τὸ alga τῆς διχθήκης, fo ἔνετείλατο πρὸς ὑμᾶς 6 Θεός. Kal τὴν σχηνὴν δὲ xal πάντ τὰ σκεύη της λειτουργίας τῷ α ματι ὁμοίως ἑβῥάντισε, Καὶ σχεδον ἐν αἵματι πάντα καθαρίζεται κατὰ τὸν νόµον. Καὶ χωρὶς αἱματεκχυσίας οὐ γίνεται ἄφεσις. Ανάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν iv τοῖς οὐρανοῖς τούτοις καθαρίζεσθχι, αὐτὰ 03 τὰ ἑπουράνια, κχρείττοσι θυσίαις πχρὰ ταύτας, Μετὰ γὰρ tb λαλησαι τὴν ἐἔντολην, τότε τῷ αἷ- µατι ἑβῤῥάντισεν ὁ Μωσῆς, « Κατά τὸν νόμον. P Καθὼς, φησὶν, 6 θεὸς ἐνομοθέτησε, Χχτα τὸν τοῦ θεοῦ νόµον. € ἁχδὼν γὰρ τὸ αἷμα τῶν µόσχων. » Τύπος ἦν τοῦτο τὸ αἷμα τοῦ αἵματος τοῦ θεού καὶ Σωτήρος ἡμῶν, τοῦ χαθάραντος ἡμδς ἀπὺ πάσης χηλῖδος. « Μετὰ ὕδατος. » Ἰὸ ὕδωρ, τύπος ἦν τοῦ βαπτ΄σµατος. « Καὶ ἐρίου κοκκίνου καὶ ὑσσώπου. » Ἔριον καὶ ὕσσωπον ἐλαμθάνετο, διὰ τὸ κρατητικὸν αὐτῶν. Τὸ γὰρ ὕσσωπον πυχνὸν υπάρχον καὶ ἆπα- λὸν, ἐκράτει τὸ αἷμα καὶ ἑῤῥάντιζεν, καὶ τὸ ἔριον ὁμοίως. Κόχκινον δὲ ἦν τὸ ἔριον, ἵνα χαὶ ἐκ τῆς χροιᾶς τύπον φέρῃτ τοῦ α-ματος τοῦ Χριστοῦ. « Αὐτό τε τὸ βιθλίον, » Τύπος ἦν τῶν πιστῶν τὸ βιβλίον, τῶν ἐν ἑαυτοῖς ἐχόντων τὸν νόµον τοῦ Θεοῦ. « Καὶ τὴν tium, propler id quod scriptum est : « Inhabitabo D σκηνἡν δὲ. ν Καὶ ἡ σκηνἡ τύπος ἣν τῶν πιστῶν, in illis etinambulabo 47.» — « Et omnia fere.» Ob id dixit, Fere, quoniam non pure neque sincere tunc purificabantur, siquidem corpora'es tunc erant purificationes, cum typi essent eorum qua nunc eLanimas et corpora purificant : «Et absque sanguinis effusione non sit remissio. » Videbantur enim eliam tune hujusmodi puri(lcationes prebere remissionem. « Itaque necesse est ut exemplaria quidem eorum quz sunt in coelis.» Coelestia vocat ea quesuntinNovoTestamento:quoniam sacrorum ini- ljatio quz inipso fit coelestisest,acccelestescivessunt fideles, quanquam interim versentur in terra : quee enim in Veterierant, exemplaria fuerunt, ut que . 41 Levit. xxvi, 19; II Cor. νι, 16. διὰ τὸ, « ᾿Ενοικήσω iv αὐτοῖς xal ἐμπεριπατήσω. » --ε Καὶ πάντα σχεδόν. ν Σχεδὸν, διὰ τοῦτο εἶπεν, ἐπειδὴ μὴ καθαρῶς καὶ εἰλικρινως τότε ἑκαθαρίζε- το. Τότε γὰρ σωματικοὶ ἦσαν ol καθαρισμοὶ. τύποι ὄντες τῶν νῦν ψυχὰς καὶ σώματα καθαιρόντων. ε Καὶ χωρὶς αἱματεχχυσίας οὐ Ὑίνεται ἄφεσις, » ᾿Εδόχουν γὰρ καὶ τότε οἱ τοιοῦτοι καθαρμοὶ ἄφεσιν παρέχειν. Ανάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν dv τοῖς οὗ- βανοῖς. » Οὐράνια τὰ bv τῇ καινῇ λέχει, ἐπειδὴ ἡ ἐν αὐτῖ μυσταγωγία οὐρανία ἐστὶ καὶ οὐρανοπολῖταί εἶσιν οἱ πιστοὶ, εἰ καὶ ἐπὶ γῆς τέως πολιτεύονται. — Ὑποδείγματα γὰρ τὰ τῆς παλαιᾶς, ὡς τύποι ὄντα τῆς νέας. « Τούτοις καθαρίζεσθαι, » Τοῖς εἰρημένοις. 381 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 382 « Αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια. Τὰ τῆς µένας. « Κρείττοσι Α typi erant novi.« Hisce rebus purificentur. » Quse θυσίαις. ν΄ ᾿Επεὶ οὖν ἔχριζε κατὰ τὰς ἀξίας αὐτῶν κρείττονος θωσίας. αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐτύθη, ὥστε ὁ θανάτος τοῦ Κύρίο. οὗ µόνον πρὸς τὸ βε- θαιῶσαι τὴν διαθήχην ὠφέλησε καὶ ἐνήργησεν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ χαθαρισμὸν ἀληθῃ καὶ Ψψυχιχκὸν ἀπεργάσασθχι. ' Ανω Oi καὶ χάτω τὸν θάνατον πο- δείκνυσι τοῦ Κυρίω, τὴν σωτηρίαν τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ἐργασάμενον, διὰ τό τινας τῶν ἀσθενεστέ - pov σκανδαλίζεσθαι bm: τῷ σταυρῷ. € Οὐ γὰρ εἷς χειροποίητα ἅγια εἰσηλθεν ὁ Χρι- στὸς ἀντίυπα τῶν ἀληθιῶν, ἀλλ cip αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, o) ἵνα πολλάκις προσφέρῃ ἑαυτὸν, ὥσπερ ὁ ἀρχιερεὺς εἰσέργεται εἷς τὰ ἅγια κατ ῥἐἑνιαυτὸν ἓν αἵματι ἀλλατρῳ, ᾿Ἐπεὶ ἔδει αὐτὸν Ἠπολλάχις παθεῖν ἀπὸ κακαταοολῆς xócuoo. Νῦν δὲ ἅπαξ ἐπὶ συντελειᾷ τῶν αἱώ- νων εἷς ἀθέτησιν ἁμαρτίας, διὰ τῆς θυσίκς αὖ- τοῦ Ἠπεφανέρωται, Καὶ καθόσον ἀπόχειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετὰ ὃὲ τοῦτο κρί- cw οὕτως xal ὁ Χριστὸς, ἅπαξ προσενεχθεὶς εἷς τὸ πολλῶν ἄνενεγκεῖν ἀμαρτίας, Ex δευτέρου χωρὶς ἁμαρ- via, ὀφθήσεται τοῖς αὐτὸν ἀπεχδεχομένοις εἷς σω- τηρίαν. » Ἐπειδὴ µέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῷ ναῷ οἱ ἸΙουδαῖοι, δρα πῶς καθαιρετ αὐτὸ τῇ παραθέσει τοῦ οὐρανοῦ. € ᾽Αντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, » Ὁ γὰρ ναὺς χειρος ποίητός τε ἦν, xal ἀντίτυπος τοῦ o)pxvo) κατεσχεύα- στο. « ᾽Αλλ) el; αὐτὸν τὸν οὐρανόν,. » Τὸ, EK αὐτὸν εἰσηλθεν τὸν οὐρανὸν, &mb κοινοῦ ληπτέον, oiov, O20 ἵνα πολλάκις προσφέρῃ ἑαυτὸν, εἰσήλθεν cl; τὸν οὗ- pavóv. Τὸ γὰρ πολλάκις θύσιας ἓν a" paci προσφέ- ρειν, τῶν εἰσερχομένων εἰς τὰ ἀντίυπα τῶν GÀn- θινῶν ἐστιν, ὀγλ᾽ οὐχὶ τοῦ εἰσελθόντος εἷς τὸν οὐ- pxvov αὐτόν. α Νῦν ἐμφχνισθῆναι, » Μετὰ τῆς σαρ- κὀ φησιν ἐμφανισθνα., ε — Ti προτώῳ τοῦ θεοῦ. » Τί λέγεις : j "Eàv μὴ εἰσέλθτ εἰς τὸν οὐρανὸν, οὐκ ἐμφανίζετχι τῷ προσώπῳ τοῦ Ηαχτρὸς, à παν- ταχοῦ παρὸν xai τὰ πάντα πληρῶν ; ὈΟρᾷς ὅτι τῆς οἰκονομίας ἐστὶ τὰ ταπεινά ; « Υπὶρ ἡμῶν, » Μετά θυ- cix; ἀνῆλθε της τοῦ ἰδίου σώματος, ἵνα ὀφθῇ τῷ Πατρὶ ὑπὲρ ἡμῶν, τουτέστι͵ αὐτῷ. Τῆς Yàp σαρχὸς ἐπιλαθόμενος ὁ μακάριος Παῦλος, πάντα τὰ ταπεινὰ ἀθεῶς λαλει. κα O30 ἵνα πολλάκις προσφέρηι ἑαυτὸν, » τοῦτο ἐποίησε, φησὶ, τὸ ἀνελθε:ν εἰς τὸν o^pavóv. « "Ὥσπερ ὁ ἆ ἀρχιερεύς, » "Opdc Suagopás Οὖ-ος κατ ἐνιαυτὸν, ὁ δὲ Χριστὺς ἅπαξ. ε Ἐν α-ματι ἀλλοτρίῳ. » Οὔτος ἐν α-ματι ἀλλοτρίρ, ταύρων xal τράγων, ὁ 0i Χριστὸς ἐν τῷ Düp. « Ἐπεὶ ἔδει αὐτὸν πολλάχις παθεῖν. » El γὰ ἐχρῆν αὑτὸν πολλάκις προσφέρειν θυσίχν ἔδει αὐτὸν ἐξ οὗ κατεὀλίθη ες κΧτίσιν ὁ κόσμος, πολλάκις ἀποθανεῖν, ὡς οἶκεῖον αἷμα προσφέροντα. 4 Nüv δὲ ἅπαξ ἐπὶ σωντελείᾳ τῶν αἰώνων, » ἸΕπὶ συντελείᾳ τών αἰώνων, τουτέστιν, im" αὐτῃ τῃ πληρώσει τῶν αἰώνων, καὶ ἐπὶ αὐτῷ τῷ τέλει, Τὸ ὑπερδατὸν πεφανέ- ἀῑοίερ sunt. « Cieterum ipsa collestia. » Que in Νονο sunt Testamento. « Melioribus victimis. » Quoniam igitur opus fuit juxta ipsorum dignitates meliori victima et sacrificio, ipse Dei Filius sacrificatus est. Mors itaque Domini non ad confirmandum duntaxat testamentum profuit ac vim habuit, ve- rum eliam ad hoc ul veram anima purificationem efficeret. Et in precedentibus autem et in sequen- tibus demonstrat Domini inortem humano generi operalam esse salutem, eo quod nonnuli imbecillio- res offenderentur propter cruceni, IX, 24-28. Non enim in manufucta sancta {π- gressns est Christus exemplaria verorum, sed in tpsum calum, ut nunc appareat conspectui Dei pro nobis : non ul sepius o[ferat semetipsum, que- madmodum pontifex ingreditur in sancta singu- lis annis per sanguinem. alienum. Alioqui opor- (uisset. illum saepius passum fuisse a condito mundo Nunc autem semel sub consummationem seculorum ad. profligationem peccati per victi- mam suam apparuit. Et quatenus illud manet homines ut. semel moriantnr, post hoc autem judicium : ita Chrislus semel oblatus ut mul- torum perferrel peccata, rursus absque peccato conspicientur, iis qui illum exspectant in. sa- lutem. Quoniam Judzi cristas erigebant propter tem- plum vide quomodo illud deprimat 989 compa- ratione ad coelum. « Exemplaria verorum. » Nam C templum manu factum erat, et in exemplar cceli fabricatum. «Sed inipsum coelum. » Haec particula in ipsum ingressus est calum, intelligenda est per figuram qu: dicitur ἀπὸ xovvoo, id est, a communi senlenlia acceptio sive zeugma ; nempe hoc modo : Neque ut frequenter semetipsum offerat ingressus est in celum. Siquidem f(r«quenter victimas per sanguinem offerre, eoruin est qui in exemplaria verorum ingrediuntur, at non illius qui in ipsum ingressus est coelum. « Ut nunc appareat. » Cum carne, inquit, appareat. « Conspectui Dei. » Quid ais? Nisi ingressus esset in ccelum, non appareret conspectui Patris,qui ubique przesensest omniaque replet" Videsquod dispensationis sinl ista humilia ? κατλλλάσσων ἡμᾶς p ePronobis.» Cum victima proprii corporisascendit uLappareret apud l'atrem pro nobis. hoc est ut nos ipsi reconciliaret. Siquidem f.cta decarne mentione beatus Paulus omnia humilia intrepide loqui.ur. «Nonul sipius offerat semeti psu» hocfecit, inquit, neinpe quod ascendit in celum. « Quemadmodum pontifex. » Vides precellentiam? llic singulisannis, Christus vero semcl. « Per sanguinen, alicaum. » Hic pe" senguinem alienum laurorum nempe et hircorum, Christus vero per proprium. « Alioqui oportuisset illum szpius passum fuisse, » Si enim oportuisset illum sz;.ius offerre victimam, opor- tuissel eum ex eo tempore, quo jac:a sunt mundi fundamenta frequenter mortuum fuisse, ut qui proprium offerret sanguinem, « Nunc autem semel 383 sub consummatione szcnlorum. ipsam completionem szculorum et sub ipsum fi- nem. Et per hyperbaton jungendum est, Apparuit. Apparwit autem ut profligaret et exstingueret pec- catum mundi per victimam suam. quam pro nobis obtulit. « Per victimam suam apparuit, » hoc est, cum carne inmundo. « Et quatenus illud homines» Semel, inquit, omne genus humanum oportebat mori: hoc ut semel fieret, pro nobis mortuus est Christus. Nunc ilaque etiam si moriamur, non detinemur a morte : imo in virtute hoc non est mori. « Ita et Christus. » Quoniam homo erat, quanquam simul esset Deus, etiam ipse quod ho- minibus commune erat sustinuit. Quemadmodum enim homines semel moriuntur, ita et Christus semel oblatus, ipse seipsum ob'ulit. 580Siquidem non tantum est ponlifex, sedet victima. « Perfer- ret peccata. » Pertulit ac retulit hominum peccata Patri, ut ille condonaret, ipsaque deleret. Quámob- rem vero dixit, Multorum, et non, Omnium? Quia non omnes crediderunt ; eorum namque qui credunt aufert peccata. Mortuus enim est utomnes salvos faceret, quod ad ipsum pertinet, verum pec- cata solis remittit credentibus. Aut, Ut multorum perferret peccata in cruce dicit ; ut ipsa etiam exs- ingueret, dans poenas pro ipsis. « Rursus absque peccato. » Àut hoc dicit quod Uubi ru: sus venerit, non venit ut iterum debeat pro peccalis vestris mori, aut quod, non amplius liberabit vos tunc a peccatis, sicut ipsa nunc aufert : aut quod Non peccabit, reos etpeccatisobnoxiospuniens,eo quod C ποιήσας αὐτὸν ὁ Ηατὴρ ἔπεμψς. pro nobis crucifixus sit. — Nunc enim Pater misit ipsum factum peccatum.Etenim Christus vehemen- ter peccator erat, utqui totius mundi peccata as- sumpserat, sibique propria fecerat: sed datis per crucem penis qua nobis peccatoribus convenie- bant ac debebantur, postmodum cüm Paterna ven. turus est gloria, non jam tanquam peccator et cum iniquis reputatus. Quod enim Christus peccator fuerit, audi: Eum qui peccatum non noverat, in- quit, pro nobis peccatum fecit, tanquam rem Ipsam qua peccatum est. X, 1-4. Nam lex umbram habens futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum , his hostiis quas singulis annis easdem continenter offerunt, OECUMENII TRICOAS EPISCOPI 3 Hoc est, sub Α ρωται * 384 πεφανέρωται δὲ elg τὸ ἀθετῆσαι καὶ σδέσαι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς θωσίας αὐτοῦ, n» ὑπὲρ ἡμῶν προτήνεγκε. « Διὰ τῆς θυσίας πεφανέρωται * » Χουτέστι μετὰ τῆς σαρκὸς iv τῷ xÓcu p. € Καὶ καθόσον ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις. ν Απαξ, φηαὶ, την &v- θρωπότητα πᾶσαν bypnv ἀποθανεῖν, Τοῦτο τὸ dra ὑπὶρ ἡμῶν ἀπέθανεν ὁ Χριστός, ωστε xal ἀποθνή- σκοντες νῦν, οὐ χκρατούμεθα ἀπὸ τοῦ θανάτο, ὃ τῇ δυνάμει, οὐδὲ ἀποθανεῖν ἔστι. α Οὕτως καὶ ὁ Χρι- στός, » Ἐπειδὴ ἄνθρωπος ἦν μετὰ τοῦ εἶναι θεὸς, καὶ αὐτὸς, ensi, τὸ κοινὸν τῶν ἀνθρώπων ὑπέμει- νεν. Ὥσπερ γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἀπαξ ἀποθνήσχουσιν, οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς, ἅπαξ προσενεχθεὶς, αὐτὸς ἑαυτὸν προσενέγχκας, Οὗ γάρ ἔστι µόνον ἀρχιερεὺς, ἀλλά καὶ θὺμα. ἸἘΕνενεγκεῖν ἁμαρτίας. » ᾿Ανήνεγκε τὰς ἁμαρτίας τῶν ἀνθρώπων τῷ Πατρὶ, ἵνα αὐτὸς συγ Κωρήσῃ καὶ ἐξαλείψῃ αὑτάς. Aux τί δὲ εἶπε, Πολ- λῶν, καὶ μὴ, Πάντων; "Ότι μὴ πάντες ἐπίστευσαν. Τῶν γὰρ πιστευόντων ἀφαιρεῖται τὰς ἁμαρτίας. ᾽Απέθανε γὰρ, εἷς τὸ πάντας σῶσαι, τό γε ἦχον εἰς αὐτὸν, τὰς δὲ ἁμαρτίας ἀφίησι τοῖς πιστοῖς µόνοις. H τὸ, Εἰς τὸ πολλῶν ἀνενεγκεῖν ἁμαγτίας, ἓν τῷ σταυρῷ, φησὶν, ἵνα αὐτὰς καὶ σθέστ, διδους τὴν ὑπὲρ αὐτῶν δίκην. « Ἐκ δευτέρου χωρὶς ἁμαρτίας. » H τοῦτο λέγει, ὅτι 'Ex δευτέρυ ἑρχόμενος, οὐχ ἤξει πάλιν διὰ τὰς ὑμῶν ἁμαρτίας ὀφείλων ἀποθᾳ- νεῖν' 4$, ὅτι Οὐχέτι ῥώσεται ὑμᾶς τότε ἁμαρτιῶν ὥσπερ καὶ νῦν ἀφχιρῶν αὐτάς ^ fj, ὅτι Οὐγ ἁμαρτήσει κολάζων τοὺς αἱτίους xal ἐνόχους, διὰ τὸ σταυρω- θΏναι ὑπὶρ ἡμῶν. [OIKOTM.] νῦν γὰρ ἁμαρτίαν Καὶ γὰρ ἣν σφόδρα ἁμαρτωλὸς ὁ Χριστὸς, ὡς τὰς τοῦ παντὸς χόσμου ἀναλαθὼν xal οἰκειωσάμενος ἁμαρτίας. Αλὰ τὴν ἡμτν τοῖς ἁμαρτωλοῖς προσήκουσαν xai ὀφειλομένην δίκη» διδοὺς διὰ τοῦ σταυροῦ, λοιπὸν μετὰ τῆς liz- τρῴας ἥξει δόξης, οὐχέτι ὡς ἁμαρτωλὸς xxl μετὰ ἀνόμων καταλογιζόµενος. Οτι γὰρ ἁμαρτωλὸς ὁ Χριστὸς, ἄχουε. Τὸν γὰρ μὴ Ὑνόντα, φησὶν, ἆμαρ- τίαν, ὑπὲρ ἡμῶν μην ἐποίησεν, oiov αὐτόχρημα ἁμαρτίαν. « Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν µελλόντων ἀἆγα- θῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, κατ ἐνιαυτὸν ταῖς αὐταῖς θυσίαις — προσφέρουσιν nunquam potest accedentes perferlos reddere. js; τὸ διηνεκὲς, οὐδέποτε δύνανται τοὺς — mpossp- Alioqui nonne desiissent. offerri propterea quod jam nuliam habuissent conscientiam peccatorum qui sacrificassent ac semel purgati essent? Atqui ín istis commemoratio fit peccatorum quotannis Non enim potest sanguis taurorum et hircorum auferre peccata. « Umbram habens lex. » Typum duntaxat futu- rorum bonorum, novi videlicet testamenti. Potes et hoc modo intelligere. A divo Gregorio in Apo- logetíco etin Oratione ad subditos dicta suntea que nunc aguntur ac tractantur mysteria, exemplaria esse majorum 691 mysteriorum. Rursumque in libro De resurrectione : Participes, inquit, sumus Pasche : nunc quidem adhuc typice, postmodum χομένοξς τελειῶσαι. "Emet οὐχ ἂν ἐπαύσαντο προσφερό- μενχι διὰ τὸ µηδεµίαν ἔχειν ἔτι συνείδησιν ἁμαρτιῶν τοὺς λατρεύοντας ἁπαξ χεκαθαρµένους ; Αλλ' kv αὐταῖς ἀνάμνησις ἁμαρτιῶν, κατ ἍἈνιαυτόν. ᾿Αδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁἅμαρ- τίας. ο « Σχιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος, » Τύπον µόνον τῶν µελλόντων ἀγαθωῶν, τῆς νέας διαθήκης δηλονότι, Δύντι καὶ οὕτως νοῆσαι -- [OIKOYM.]| Εἴρηται τῷ ἐν ἁγίος Tonyoplp ἓν cp ᾿Απολογητικῷ, καὶ iv τῷ µἨΠρὸς τοὺς πολιτευοµένος, τὰ νῶν θεία μυστήρια, ἀντίτυπα εἶναι µειζόνων μυστηρίων. Καὶ πάλιν idv τῷ Περὶ ἁνασιάσεως ^ Μεταλη- ψόµεθα τοῦ Πάσχα, φησὶ, νῦν μὲν τυπικῶς, ἔτι εἰς 385 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 386 ὕστερον δὲ τελειότερον. Τὸ γὰρ νομικὺν Πάσχα τολμῶ A vero perfectius.Nam Pascha legale, audeo et dico: καὶ λέγω, τύπου τύπος ἦν. Τούτων οὕτως εἱρημένων, οὐδὲν iv τούτοις ὁ ᾽᾿Απόστολος σκιὰν καὶ εἰκόνα, καὶ μέλλοντα ἀγχθὰ, & καὶ πράγματα κα]εῖ, τουτέστιν ἀληθη, ως γὰρ πρὸς παράθεσιν σχιᾶς καὶ sixóvoc, τὰ πράγματα ἀλήθειαν δηλοῖ, xal γὰρ ἐστιν ἀλήθεια. Σχιὰν μὲν οὖν οἶδε τὰ ἐν νόμῳ, εἰχόνα δὲ τα ἡμέτεα τῶν Χριστιανᾶν, μέλλοντα δὲ καὶ ἀγαθὰ καὶ πράγματα ἀληθὴ, τὰ ἓν τῷ µέλλοντι αἰῶνι, Kal γὰρ ὅσον ἀπ. άδει εἰκὼν ἀληθείας, τοσφῷτον εἰκόνος σχιά. Ἡ µεν γὰρ εἰκὼν, el καὶ μὴ αὐτὴν ἔχει τὴν ἀλήθειαν, πλὴν μίμηµα ἑναργές ἐστιν ἀληθείας, τὸ σχΏμα σώζουσα figura figura erat. His ia dictis, novit Apostolus in his umbram et imaginem et futura bona qu& etiam res appellat, nempe veras. Veluli enim ad umbra ac imaginis comparationem,res signiüicant veritalem:siquidem sunLveritas.Ümbram ilaque sit ea esse qua fue- runt in lege,imaginemautem, nostra qui Christiani sumus, futura vero et bona et res veras, qua& in futuro erunt saeculo.Etenim quantum differt imago a verilate, tantum umbra ab imagine. Siquidem quanquam imago non ipsam contineat veritatem, est lamsn mauifesta imitalio veritatis, habitum ser- διὰ τῶν χρωμάτων; καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν μελῶν, Vàns per colores ac membrorum proportiones, rei- καὶ τὸ χρῶμα τοῦ ὑποχειμάνορ, Ἡ δὲ σχιὰ ἴνδαλμά p due proposita& colorem. Ümbra vero tenue et obs- ἐστιν ἀμωδρὸν τῆς εἰκόνος, οὐδὲν τούτων dy ἡ εἰ- cCurum est imaginissimulacrum,nihil eorum osten- xüm ὑποφαίνουσα. Καὶ ἡγοῦμαι τὸν θεολόγον Ἐκ ens qua imago demonstrat. Atque Gregorium τούτων τῶν ἀποστολικῶν ῥητῶν προαχθῆναι εἶπεν CXiS imo ex his apostolicis verbisadductum fuisse τὰ προχείµενα. "Όμοια 8b τούτων, aal ἄλλοι πλείους Ub dicerel quae proposita sunt. His autem similia εἶπον Πατέρες. « Οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα. » Τὴν ἁλη- Qixerunt et alii plures ex patribus. « Non ipsam θειαν. s Τῶν πραγμάτων, » Πράγματα καλετ, τὸν imnaginem.» Hoc est veritatem « Rerum.» Res ap- μέλλοντα Blov * εἰχόνα δὲ πραγμάτων, τὴν εὔχγγε- pellat futuram vilam:imaginem aulem rerum, λικὴν πολιτείαν * σκιὰν ὃξ τῆς τῶν πραγάτων εἰκό- evangelicam politiam ; unibram vero imaginis re- voc, τὴν παλαιὰν διαθήκην, CH γὰρ εἰχὼν kvaxoyí- Συ, velus testamentum.Imago enim ianifestiora στερα δείχνυωσι τὰ ἀρχέτυπα. Ἡ 6i σκιαγραφία τῆς OSlendit exemplaria : adumbralio aulem imaginis εἰκόνος ἀμυδρότερον — xxüta πχραδηλοι. Ταύτῃ γὰρ ObScurius hac manifestat. Nam hac veteris testa - τῆς παλαιᾶς διαθήκης ἐπείκασε τὴν ἀσθένειαν, Inenti exprimit imubecillitatein.. Qui enim mulias, Πολλὰς γὰρ, φπαὶ, θυσίας χαὶ τὰ αὐτὰς κατ ἔνιαυ- inquil, el easdem singulis annis offerunt hosuas, τὸν προσφέροντες, τελειῶσαι τοὺς κατὰ νόµον πο- perficere nequeunt illos,qui secundum legem con. λιτευομένους οὐ δύνανται. α Κατ ἐνιαυτόν. ν Τί Versantur. « Singulis annis. » Quid ergo? aune o9v ; Kal ἡμεῖς οὐκ dei θυσίας ἀναιμάκτους προσ- " ΠΟδ Semper offei imus hostias sanguiue carentes ? φέροµεν ; 'AXÀà καὶ ἑνὸς θανάτου Χριατοῦ ἀναμνή- Sed unius ejusdemque mortis Christi. memoriam σεις ποιοῦμεν καὶ ἓν δὲ σῶμα Χριστοῦ πάντοτε ἐσθίομεν. Οὐ Ὑγὰρ νῦν μὲν ἄλλου Χριστοῦ, ἄλλοτε δὲ ἄλλου, ἀλλ᾽ ἀεὶ τοῦ αὐτοῦ. Αἱ δὲ τῶν Ἰουλαίων θυσίαι͵ διάφορα εἶχον θύματα, otov πρόδατα͵ βόας, alqac. Aib πολλαὶ θυσίαι. Αἱ γὰρ ἡμῶν, εἰ xal τῇ ἑνεργείᾳ πολλαὶ, τῇ µέντοι δυνάµει µία, « Ταῖς αὐταῖς ϐθυ- σίαις. » Ταῖς αὗταῖς τῷ τρόὀπφ. Τοῖς γὰρ θύμασι διχφόροις. « El; τὸ δτηνεχές. » Κατ ἐνιαυτὸν γὰρ προσεφέροντο εἰς ἀπέραντον. « Οὐδέποτε δύναται, Ὁ νόμος, τουτέστιν, « Τοὺς προσερχοµένους τελειῶ- σαι. ν Διὰ τί; ᾿Ἐπειδὴ τύπος ἐστίν, Ἡ γὰρ ἀλήθεια, τουτέστιν ὁ Χριστὸς, τοῦτο ἐποίησε, διὰ μιᾶς θυσίας χαβαρισμὸν ἑργασάμενος. € ᾿Επεὶ οὖκ ἂν ἐπαύσατο. » facimus, et unum Christi corpus semper ediimnus. Non eniin nunc quidem unius Chrisli, alias vero alterius, sed semper ejusdem. Judsorum vero hostia varias habebant victimas, nempe oves, ho- ves, capras : ideo πι] sunt hostize : nostre vero quanquam actione mulle sinl, unica lameu est potestate. « Easdem hostias. » Easdem in modo offerendi, variis tamen victimis : « Continenter. » Singulis enim annis sine ullo termino offereban- tur. « Nunquam potest,»lex videlicet. «Accedentes perfectos reddere. » 9902 Quamobrem Quoniain figura erat : nam veritas, pula Christus hoc fecil, per unam bostiam facla purificatione. « Alioqui Κατὰ ἐρώτησιν ἀνάγνωβι. Εἰ yàp ἔπαυον φησὶν nonne desiissent? » Per interrogationem legito. ἁμαρτίας ἐκεῖναι αἱ θυσίαι πἀντὺς οὐκ ἂν ἐπαύ- Namsi cessare peccata fecissent illa hostis,annon σαντο προσφερόµεναι, διὰ τὸ μηλέτι περειλῆφθαι συνεί- ΟΠΩΠΙΠΟ cessassent offerri, propterea quod amplius δησιν ἁμαρτιῶν, διὰ τὸ ἅπαξ κεκαθαρίσθαι; « 'AXX ἐν nullae involuti fuissent peccatorum conscienlia se- αὐταῖς ἀγάμνησις ἁμαρτιῶν. » ν αὐταῖς, φησὶ, ταῖς inel purificali ? « ÁUqui in ipsis fil commemoralio θυσίαις, ἀνάμνησις µόνον καὶ ἔλεγχος ἁμαρτιῶν, peccatorum. » In ipsis, inquit, hostis fit dunlaxat ἄφεσις δὲ οὐκ ἔτι. Καὶ δεῖγμα τοῦ μὴ εἶναι ἄφεσιν, τὸ commemoratio et redargutio peccatorum,non au- ἀεὶ εἶναι θυσίας, Ob γὰρ µόνον, φησὶν, ἐπὶ ταῖς ἔπιγι- tem eliam remissio : porro quod non sl remissio νοµέναις ἁμαρτίαις al θυσἰαι φροσφέρονται, ἀλλὰ μᾶλλον signum est quod semper dureut hostise.Neque enim ἐπὶ πάσαις, ὡς μὴ ἀφεθείσαις, ταῖς ἤδη Ὑενομέναις — ob Sequentia tantum peccata offerentur, inquit, hos- θυσίαις. « ᾿Αδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων. 9 Λοιπὸν im, sed polius propter omnia, tanquam nondum δείκνυσιν ἀληθη τὰ εἱρημένα. ἐκ τῆς εὐτελείας τοῦ remissa sint hostiis quiz factse sunt. « Non enim α-ματος. potest sanguis taurorum. » Ostendit consequenter vera esse qua dicta sunt ex abjectione et utilitate sanguinis. 387 CAPUT XIII. Testimonium de sola purificutione et accessu ad eum. X,5-10. Quapropter ingrediens mundum dicit : Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem aptastimihi. Holocautomata et propeccato non pla- cuerunt tibi : tuncdizi: Ecceadsum In capite libri scriptum est de me ut faciam, Deus, voluntatem tuam.Superius cum dicit : Sacrificium et oblatio- nem etholocautomata et pro peccato noluisti,neque placuerunt tibi qua juxta legen offeruntur ; tunc dixit: Ecce adsum ut fuciam, Deus, voluntatem tuam. Tollit prius ut posterius statuat; per quam voluntatem sanctificati sumus qui illam per oblato- nem corporis Jesusemelperactam consecuti sumus OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 388 KEOAA, IT. « Μαρτυρία περὶ τῆς µονης καθάρσεως κάὶ προσαγωγης πρὸς θεόν. » € Ai εἰσερχόμενος εἷς τὸν κόσμον λέγει ' θυσίαν xal προσφορὰν οὐκ Ἰἠθέλησας, σῶμα Ób κατηρ- τίω uot, Ὁλοχαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας, τότε εἶπον, ᾿Ιδου Ἡἥκω. "'Ev κεφαλίδι βιθλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι ὁ θεὸς, τὸ θέληµά σου, ἀνώτερον λέγων ὅτι θυσίαν xat προσφορὰν xal ὁλοχαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρ- τίας, οὐκ ἠθέλησας οὐδὲ εὐδόκησας, αἴτινες κατὰ τὸν νόµον προσφέρονται * τότε εἴρηκεν * ᾿Ιδοὺ ἥχω τοῦ ποιῆσαι, ὁ θεὺς, τὸ θέληµά σου, ᾿Αναιρεῖ τὸ πρῶτον, ἵνα τὸ δεύτερον στήσῃ. Ἐν ᾧ θελήµατι ἡγιασμένοι ἐσμὲν, οἱ διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ αώματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, Christus, inquit, corpore mundum ingrediens p ἐφάπαξ. » dicit per medium David. Si inutiles, inquit, sunt hosti&, quare omnino fuerunt institut? Quare Propter pervicaciam Judsorum,el 593 quia Deo semper adversali sunt. Deinde ostendit quod etiam ante Domini incarnationem odio habit: fuerint a Deo. Neque enim dixit,Ingressus in mundum,sed, Ingrediens : ostendendo quod priusquam ingressus esset, odio habitze erant. Alio modo. Ingrediens in mundum dixit Chri- sius, sed non ingressus : videlicet ingrediebatur quando promittebat ipsi David et asseverabat quod de fructu ventris sui sedere faceret super thronum suum usque in s&-ulum?8. Ingrediens igitur mun- dum per pacta ad David facta, etiam hoc dicit per O ἄριστὸς, qnsiv, bv σώματι εἷς xov κόσμον tic- ερχόµσνος, λέγει διὰ µέσου τοῦ Aauí0, El ἀνωφε- λεῖς, φησὶν. αἱ θυσίαι, διὰ τἰ ὅλως ἐγίνοντο ; Διὰ τί; Διὰ τὴν φιλονεικίαν τῶν Ἰουδαίων, καὶ διὰ τὸ ἀεὶ ἐναντιοῦσθα: τῷ Oc. Καὶ λοιπὸν δείκνυσιν αὖ- τὰς, καὶ πρὸ της ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου, µεμµι- σηµένας θεῷ ' o) γὰρ εἶπεν, Εἰσελθων ὁ Χριστὸς, ἀλλ’, Εἱσερχόμενος, δεικνὺς ὅτι πρὶν εἰσέλθῃ ἐμεμί- σηντο. λλλως, Εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον, εἶπεν, ὁ Χριστὸς, ἀλλ᾽ οὐχὶ εἰσελθών. Εἰσήρχετο δὲ δηλονότι͵ ὅτε τῷ Δαυϊὸ ὑπισχνεῖτο, καὶ διετείνετο, ἐκ χαρποῦ τῆς κοιλίας αὐτοῦ, καθίσαι αὐτὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου αὐτοῦ ἕως τοῦ αἰώνος, Εἰσερχόμενος οὖν εἰς τὸν χό- eumdem David : « Quia sacrificium et oblationem p σµον διὰ τῶν πρὸς τὸν Δανϊδ συνθηκῶν, καὶ τοῦτο noluisti 49,» neque placuerunt tibi qua in lege per- agebantur : et non dixit, Non placent neque vis, sed, Noluisti,neque placuerunttibi; tantum non di- cens: Ab ipsa illarum constitutione el principio non erant tibi grate neque placentes hosli:. Quod si quid etiam horum a te susceptum est, propter ac cedentium imbecillitatem susceptum est : quando- quidem ergo hac repulisti et corpus aptasti mi- hi, tunc venio ut faciam Deus voluntatem tuam. Nam et hoc de me dictum est,non utcunque, neque in transcursu,sed in scopo et argumento libri qul vaticinationem de me facit. Librum aulem dixit totum velus insirnmentum. Precipuum enim et dignissimum veteris instrumenti argumentum va- λέγει δι αὐτοῦ, ὅτι « Επεὶ θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, » οὐδὲ πὐδόχησας τὰ ἐν τῷ vópu τελούµενα, Καὶ οὖκ εἶπεν, ὅτι Οὐκ εὐδοκεις οὐδὲ θέλεις, ἀλλ᾽, Οὐκ ἠθέλησας, οὐδὲ ἠὐδόχησας, µονον- ου(ὶ λέγων, ὡς 'An' αὐτῆς τῆς χαταθολῆς αὐτῶν καὶ τῆς εἰσαγωγῆς οὖκ ᾖσάν σοι τὸ ὅλον καταθύ- µιοι καὶ εὐάρεστοι ai θυσία. ᾽Αλλὰ καὶ ct τι a- τῶν ἀποδέδεχταίΥ σοι, διὰ τὴν ἀσθένειαν ἀποδέδεχται τῶν προσαγόντων, ᾿ἘΕπεὶ οὖν καὶ ταῦτα ἀπώσω, καὶ σῶμα κατηρτίσω µοι, τότε Tjxo ἐπὶ τῷ ποιῃ- σαι τὸ θέληµά σου, Τοῦτο γὰρ καὶ εἴρηται περὶ ἐμοῦ οὐχὶ ἁπλῶς καὶ κατὰ πάροδον, ἀλλὰ χεφάλαιον καὶ ὑπόθεσιν τοῦ βιθλίου τὴν περὶ ἐμοῦ πρόῤῥησιν ποιουµένου. Βιθλίον δὲ, ὅλην λέγει τὴν παλαιάν. Τὸ ticinia sunt de Christo. « Sacrificium et oblatio- C γὰρ χεφάλαιον καὶ ἃἡ ἀξιολογωτάτη ὑπόθεσις τῆς nem noluisti. » Hic affertur Christi persona lo- quens ad Patrem. Quandoquidem, inquit, o Pater, sacrificium et oblationem noluisti, qua videlicet juxtalegemofferuntur,ne jue fuit tibi heneplacitum in holocautomatis legalibus, hoc est, neque holocau- tomata placuerunt tibiautea voluisti. « Et pro pec- cato.» Hoc est,oblatio pro peccato: a cominuniin- tellectu sumitur Placuit tibi. Recte autem ait, Pro peccato. Nam inter sacrificia, queedam pro salute, quadam vero pro peccato offerebautur. Λο si dice- ret:Quoniam nequaquam oblationes neque sacrificia 48 Psal. cxxxi, 44. 49 Psal. xxxix, 7. πιλαιᾶς, αἱ περὶ Χριστοῦ προῤῥήσεις εἶσίν. « ϐ6υ- cav καὶ προσφορὰν οὐκ ἐθέλησας. » ᾿Εντεῦθεν εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον, λέγον πρὸς τὸν Πατέρα. "Eme, φησὶν, ὦ Πάτερ, θυσίαν xai προσφορὰν οὐκ ἐθέλησας, τὴν κατὰ νόμον δη- λονότι προσφεροµένην, οὔτε μὴν ηὐδόχησας Ev ὁλο- Καυτώμασι τοῖς κατὰ τὸν νόμων, τουτέστιν, οὐδ) ὁλοχαυτώματα πἸὐδόχησας, ἅγυων ἠθέλησας. 5 Καὶ περὶ ἁμαρτίας. » Τουτέστι, προσφορὰν περὶ ἆμαρ- τίς. ᾿Απὸ κοινοῦ τὸ, ΚΕὐδόχησας. Καλῶς δέ φησι Περὶ ἁμαρτίας. — Tov γὰρ θυσιῶν, αἱ μὲν 389 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 390 ὑπὲρ σωτηρίας, αἱ δὲ ὑπὲρ ἁμαρτίας προσεφέροντο * A voluisti, neque holucautomata nec pro salute nec ὡς εἰ εἶπεν ^ ᾿Επεὶ οὐδένα ερόπον προσφορᾶς οὐδὲ propeccato,venio aptato corpore quod debeat effici θυσίας ἠδουλήθης, οὐδὲ ὁλοχαυτώματα, οὐ περὶ σω- hostia tibi beneplaceus, quod ipse mihi aptasti. τηρίας, οὐ περὶ ἁμαρτίακς, "xo σῶμα λαθὼν, τὸ Nam Spir.tus sanctus et Altissimi virtus obumbra- ὀφεῖλον γενέσθαι θυσία εὐάρεστός σοι, ὅπερ αὐτές τι Virgini 90, Venio autem ut tuam faciam volnn- pot κατηρτίσω. To Πνευμα γὰρ ἅγιον xal Υψίστου atem, later 5!, puta ut. nullum. ex his perdam δύναµις, ἐπεσκίχσε τι Παρθένμ. "Haw δὲ, ἵνα τὸ quos dedisti mihi 52. 894 Caput vero libri dicunt σὺν ποιήσω θέλημα τοῦ Πατρός * "va οὓς δέδωκάς Hebroi esse legem. [saias vero mysterium deuni- pot, μὴ ἀπολέσω ἕξ αὐτῶν. Κεγαλίδα δὲ βιδλίυ geniti incarnatione edoctus, audivit :« Scribe mihi Ἕθραίοι τὸν Νόμον φασίν. Ἡσαΐας δὲ τὸ περὶ της n ἰδίο slilo hominis 55.» « Sacrificium et obl«tio- ἐνανθρωπήσεως µυστήριον τοῦ ἍἨΜονογενοῦς ὄιδα- nem. » Vides quod sacrificia etiam ante incarna- σκόµενος, ἤχουε * α Γρᾶγόν µοι sl; αὐτὸν vox9à tionem abjecta essent? Cum enim nolles sacrificia ἀνθρώπου. » "Oct θυσίαν καὶ mposeopiv. '"Opgc ὅτι et holocautomata, tunc dixi: Ecce venio. Quis αἱ θυσίαι ἐξεθέθληντο καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως» dixit: Eccevenio? Christus vi-elicet. Venio autem Μετὰ qao τὸ µη θελῆσαί σε, φησὶ, τὰς θυσίας καὶ τὰ ὁλοκαυτώματα, τότε εἶπον, ᾿Ιδου χω. Τίς εἶπεν, "I8oo ἥχω ; Ὃ Χριστὸς δηλονότι, Ἔχω δὲ, ἐπὶ τῷ τὸ θέληµά σου ποιησαι. Tl δέ τὸ θέλημα τοῦ Πατρὺς, ut faciam voluntatem tuain. Et qus fuil. Patris vo- luntas,nisi ul Filius crucifigeretlur ? Quod autem et venturus sim el voluntatem tuam facturus, hzc in capite libri de me scripta sunt. [ta sunt ista er- f, τὸν Υἱὸν σταυρωθῆναι; Ότι δὲ καὶ ἥξω, φησὶ, dinanda: nan cum prophetica sint, obliqua et xzi τὸ θέλημά σου ποιήσω, iv κεφαλίδι fiou contorta sunt. « Noluisti neque placuerunt tibi. » γέγραπται, φησὶ, περὶ ἐμοῦ ταῦτα. Οὕτως χρὴ Ipse idem apertius interpretatur. « Que juxta le- συντάξαι, ἩΠροφητικὰ Ὑὰρ ῥὄντα, σκολιά doc. gem, » Judaicam vide icet, et qna a Judzis olfe- € OÀx ἠθέλησας, οὐδὲ εὐδόκησας. » Αὐτὸς αὐτὸ ἑρ- runtur. Vides quod anle Christi descensum odio μηνεύει σαφέστερον. α Οἴἵτινες κατὰ τὸν νόµο. » haberentur sacrificia? « Ut faciam, Deus, volunta- τὸν "loodxixbw δηλονότι, καὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων tem tuam. » Quid ergo? Sacrificia juxta legem δὲ προσφέρονται. — "Opgc ὅτι πρὸ cnc καταθάσεως, ΠΟΠ erant ex Dei voluntate? Erant quidem, sed ἐμεμίσηντο αἱ θυσίαι; « Τοῦ ποιῆσαι ὁ θεὺὸς τὸ θέ- veluti coacle. Propemodum enim dixit illis : Mibi λημά σου, » Τί οὖν; Ai κατὰ νόµον θωσίαι οὖν in yDiversum sanguinolenUe victims suo cruore σαν θελήματι Θεοῦ; σαν μὲν, ἀλλ ἄναγχα- — abominandw -unt : sed quoniam immolare cupitis, στῶς. Μόνον γὰρ οὗ τοῦτο εἶπεν αὐτοῖς, ὅτι Καθόλου , mihi sane et non idolis immolate: quod non erat μὸν αἱ ἔγυλοι θυσίχι ἐμοὶ τῷ ἀύλῳ, βδελυκταί εἶσιν. ΡΙΓΦ ac primarie voluntatis. « Tollit prius. » Ἰλλλ' ἐπειδὴ ἐπιθυμεῖτε θύειν, ἐμοὶ } γοῦν καὶ μὴ Quodnam est prius? Sa:rificia. Quodnam autem τοῖς εἰδώλοις θύετε, ὅπερ οὐκ fjv καθχροῦ καὶ πρω- est posterius? Crux el mors Christi. Ejiciuntur τοτύπου θελήµατος. « "Avatpet τὸ πρῶτον, » Ποῖόν ilaque sacrificia :: et crux, hoc est Christi sacrifi- ἐστι τὸ πρῶτον; Αἱ θυσία. Ποῖον $i τὸ δεύτερον; cium,eorum loco introducitur. « Per quam volun- 'O σταυρός. Al θυσίαι οὖν ἐκθάλλονται, καὶ ὁ σταυ- talem sanctificati sumus. » Per quam, inquit, vo- βὸς, τουτέστιν, 4 τοῦ Χριστοῦ θυσία, ἀντεισάγεται. — luntatem sanctificali estis. Quzenam est haec? Crux, « Ἐν d θελήµατι ἡγιασμένοι ἐσμέν, » Δι οὗ θε oblatio, corpus Christi.Neque enim remissionem λήµατος, Φησὶν, ἡγιασμένοι ἐστέ, Ποίου τούτους tantum consecuti sumus,sed etsanctificati sumus. Τοῦ σταυροῦ, τῆς προσφορᾶς τοῦ σώματος το « Qui illam per oblationeia corporis Jesu Christi.» Χριστοῦ. Οὐ Υὰρ µόνον ἀφέσεως τετυχήκαµεν, ἀλλὰ — Ecce interpretatusest quaenam sit voluntas Patris, καὶ ἡγιάσθημεν. 4 Οἱ διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ σώµα- nempe oblatio corporis Christi. Cum enim in pre- τος Ἰησοῦ Χριστοῦ. » ἸΙδοὺ ἠρμήνευσε, τί ἐστι τὸ cedentibus et sequentibus de voluntate dixerit, θέληµα τοῦ Πατρός * ἡ προσφορὰ τοῦ σώματος consequenter expressit qua sit voluntas. « Semel τοῦ Χριστοῦ, ᾿Επειδὴ γὰρ ἄνω καὶ κάτω περὶ θε- D peractam. 1 Hoc est, non in modum Judaicorum λήματος ἔλεχεν, εἶπε λοιπὸν, τί ἐστι τὸ θέληµα. « Ἐφάπαξ, » φποὶ, τουτέστιν, οὗ κατὰ τὸν τρόπον τῶν ἸΙουδαϊχῶν θυσιῶν, ἀλλ' ἐφάπαξ. ο Ἐφ, ἅπαξ. » Οἱ διὰ τῆς ἑφάπαξ προσφορᾶς τοῦ σώματος Ἰησοῦ Χριστοῦ. « Καὶ πᾶς μὲν ἱερὺς ἔστηχε καθ ἡμέραν λει- τουργῶν — xal τὰς αὐτὰς ἨἈπολλάχις προσφέρων θυσίας, αἵτινες οὐδέποτε δύνανται περιελεῖν ἁμαρτίας. Αὐτὸς δὲ µίαν ὑπὲρ ἁμαρτιων προσ- ενέγχας θυσία», εἷς τὸ Οιηνεκὲς ἐκάθισεν ἐν δεξι τοῦ Θεοῦ, τὸ Ἅλοιπὸν ἐνδεχόμενο, ἕως τεθῶσιν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν sacrificiorum, sed semel id factum est. » Semel peractam. » Qui illam per oblationein corporis Jesu Christi semel peractam consecuti ει- mus. X, 11-18. Et omnis quidem sacerdos ussistit quotidie sacra peragens, et. easdem sepius offe- rens hostias, que nunquam possint auferre pec- cata. Hic vero una 993 pro peccatis obluta victi- ma, perpetuo sedet ad dextera. Dei, id quod su. perest exspectans donec positi sint inimici ipsius scabellum pedum suorum. Unica enim oblatione 50 Luc. 1, 35. 5! Joan. vi, 98. 53 Joan. xvin, 9. 59 Isa. vul, 4. 891 OECUMENII ται EPISCOPI 392 perfectos effecit in perpetuum eos qui sanctifican- A αὐτοῦ. Mig yàp προσφορᾷ —ettÀcluxsv εἷς τὺ (ur.Tesiificatur autem nobis et ipse spiritus san- ctus, nimirum cum pragdizerit : Hoc est. testa- mentum quod condam erga illos post dies illos, dicit Dominus, dans leges meas in corde eorum, et in mentibus ipsorum inscribam eas : el pecca- torum eorum alque iniquitatum ipsorum non recordabor amplius. Porro ubi horum est re- , misssio , non est amplius oblatio pro pec- calo. « Et omnis quidem sacerdos assistit.» Sane as- sistere et aslare ministerii est signum : sedere vero quemadmodum Christus sedit ad dexteram Patris, signum est quod sibi ministretur, ut qui Deus sit. « Quotidie sacra peragens, et easdem. » Easdem,inquit,quia pro eisdem semper offereban- B civ, tur, cum non possenl vel prateritze vel presen- les victima et oblationes, vel unum peccatum pure ac integre auferre.«Hic vero,» Christus videlicet, « Pro peccatis, » nostris, pro quibus passus est. « Perpetuo. » Cum una perpetuo sufficiat. « Quod superest exepectans.» Et quare non slatim positi sunt inimici ejus sub pedibus ipsius ? Propter fu- luros ac nascituros fideles.Neque enim soli daamo- nes inimici sunt,sed eliam increduli.«Donec positi sint » Non dixit, Subjiciantur : sed maximam desi- gnans subjectionem, ail : Positi sint scabellum pe- dum suorum. Quod autem ipsi ponantur scabel- lum, evidens probatio est, quod ipse sedeat ad dexteram Patris. « Unica enim oblatione, » quam C obtulit Christus, perfecit sive perfectos reddidit, perfecte a peccatis liberavit. «Eos quisanclifican- tur : » hoc est, fideles : nam hi ex dicta oblatione sanclificantur. « Teslificatur aulem nobis οἱ ipse Spiritus sanctus.» Quid testificatur ? Quod remissa sinl nostra peccata. «Et peccatorum eorum. » Addi- dit, inquit, Et peccatorum eorum non rrcordabor amplius. Vides ergo quod testificatus sit remis- sionem fleri peccatorum ? 3896 Tunc autem remisit quando novum condebat testamentum : novum vero testamentum condidit pec victimam Filii sui Jesu Christi Domini nostri. « Porro ubi horum est remissio. » Peccatorum videlicet.« Non est amplius oblalio pro peccato.» Que enim ne- διηνεκὲς τοὺς ἁγιαζομένους. ἹΜαρτυρει δὲ ὑμῖν καὶ τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον. Μετὰ γὰρ τὸ προ- ειρηχέναι, Αὕτη ἡ δικθήκη ἣν διαθήσοµαι πρὸς αὐτοὺς, μετὰ τὰς ἡμέρας ἐχείνας, λέχει Κύριος, διδοὺς νόµους µου ἐπὶ καρδίας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῶν διανοιῶν αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτοὺς, καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, καὶ τῶν ἀνομιων αὐτῶν οὐ μὴ μνησθώ ἔτι. Όπου δὲ ἄφεσις τούτων, οὐκ ἔτι προσφορὰ περὶ ἁμχρτίας. s « Καὶ πᾶς μὲν ἱερεὺς ἕστηκε, » αρα: τὸ ἑστάναι͵ σημεῖὀν ἔστι τοῦ Ἀλειτουργεῖν. Τὸ δὲ καθῆσθαι,᾽ ὥσπερ ὁ Χριστὸς ἐκάθισεν iv δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, σημεῖόν ἔστι τοῦ λειτουργεῖσθαι, οἷα θΘεὸν ὀὄντα. α Καθ ἡμέραν λειτουργῶν, » [Φ.Τ.] Τὰς αὐτὰς, φη- ὅτι ὑπὲρ τῶν αὐτῶν προσεφέροντο ἀεὶ μὴ ἰσχυουσῶν τῶν γεγονυιῶν καὶ ἨὙινοµένων θυσιῶν καὶ προσφορῶν µμηᾶεμιαν ἁμαρτίαν καθαρῶς πε- Ρ'ελεῖν xal ὁλοχλήρως. σ Αὐτὸς δὲ μίαν * » 6 Χρι- στὸς δηλονότι, « Ὑπὲρ ἁμαρτιῶν. » Τῶν ἡμετέρων, ὑπὲρ ὧν πἐπονθεν. « Εἰς τὸ διηνεχές. » Μίαν, εἰς τὸ διηνεκὲς ἀχοῦσαν. «4 Τὸ λοιπὸν ἐκδεχόμενος, » Καὶ τίνος ἕνεκεν οὐχ εὐθέως ἐτέθησχν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ; Aia τοὺς μέλλοντας γί- νεσθαι καὶ τίκτεσθαι πιστού. Οὐ γὰρ δαίμονες µόνον εἰσὶν ἐχθροὶ, ἀλλὰ καὶ ἄπιστοι. «€ Εως τεθῶ- σιν. » Οὐκ εἶπεν Ὑποταγῶσιν, ἀλλὰ τὸ µέγιστον τῆς ὑποταγῆς σηµαίνων, Τεθῶσιν, εἶπεν, ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοῦ, Τοῦ δὲ τεθῆναι αὐτοὺς ὑποπό- διον, ἀπόδειξις τὸ καθήσθαι αὐτὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός, » Mig γὰρ προσφορᾷ, 0 Ἐν προσήνεγ- xtv ὁ ἉΧριστὸς, τετελείωκεν, Ἅτελείους ἀπειργά- σατο, τελείως ἀπήλλαξε τῶν ἁμαρτιῶν. ε Toug ἁγιαζομένους. 2» Toutégtt, τους πιστούς, Οὗτοι γὰρ ix της εἰρημένης προσφορᾶς ἁγιάζονται, « Μαρ- τυρεῖ ὃξ ἡμῖν καὶ τὸ Πνεύμα. » Τί µαρτυρεῖ ; "Ότι ἀφέθησαν ἡμῶν αἱ ἁμαρτίαι, € Καὶ τῶν ἅμαρ- τιῶν αὐτῶν. » Προσέθηκε, φησὶ, Καὶ τῶν ἆμαρ- τιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι, Ὁρᾷς ὅτι ἆμαρ- τύρησεν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ; Τότε δὲ ἀφῶκεν, ὅτε τὴν νέαν ἐδίδου διαθήκην. Την δὲ υνέαν διαθήχην, διὰ της θυσίας ἔδωκε τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χρι- στοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, € Όπου δὲ ἄφεσις τούτων. » Τῶν ἁμαρτιῶν δὁηλονότ, « Οὐκ ἔτι προσφορὰ περὶ cessitas est multarum oblationum, cum unica illa Ώ ἁμαρτίας. » Τίς γὰρ, φησὶ, χρεία πολλῶν προσφορῶν, quam exhibuit Christus fuerit sufficiens ad aufe- renda peccata ? X, 19-23. Cum igitur, fratres, habeamus li- bertatem ad. aditum in sancta per sunguinem Jesu, quem tnnovatit nobis recentem ac viventem, per eelamentum, hoc est per carnem suam, et sacerdotem magnum yer/eclum Domui Dei, ac- ceilemus cum vero corde in certitudine fidei, as- persis cordibus, ac depulsa conscientia mala, el abluti corpore aqua pura, teneamus confessio- nem spei non. vacillantem : fidelis enim est qui promisit. Quoniam demonstravit multum interesse inter - nevum et vetus testamentum, accedit ad sermonem τῖς μιᾶς Ty Χριστὸς προσήγαγεν, ἰσχυσάσης περιελεῖν τὰς αρα] ; Έχοντες οὖν, ἀδελφοὶ, παῤῥησίαν εἷς τὴν εἴσοδον τῶν vélo εν τῷ αἵματι ᾿Ιησοῦ, ἂν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδον πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσµατος, τουτέστι, τῆς σαρχὸς αὐτοῦ, xal Ἱερέα µέγαν ἐπὶ τὸν οἶκον του Θεοῦ, προσερχώµεθα μετὰ ἆληθινης καρδίας ἓν πληροφορίφ πἰστεως, ἑῤῥαντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς, καὶ λελουµένοι τὸ σῶμα ᾖὕδατι καθαρῷ, κατέχωμεν τὴν ὁμολογίαν τῆς ἐλπίδος ἀχλινη. Πιστὸς γὰρ ὁ ἐπαγγγειλάμε- νος, 9 Ἐπειδη ἀπέδειξε πολὺ τὸ µέσον τῆς νέας ὡς πρὸς τὴν παλαιάν, Ἴλθεν rio τὸν περὶ πίστεως καὶ βίου 393 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 394 λόγον, « Παῤῥησίαν εἰς «iv εἴσοδον. ν ' Ὥσπερ, qnciv, A de fide et vila. « Libertatem ad auditum. » Quem- ᾖσχυνόμεθα πρότερον ἁμαρτιῶν µέµοντες, οὕτως νῦν Έχομεν παῤῥησίαν εἰσιέναι iv τῷ οὐρανῷ, διὰ τὴν δωρηθεῖσαν ἡμῖν ἄφεσιν. ε Εἴσοδον γὰρ ἁγίων. » Τὸν οὐρανόν Φησι, xal τὴν πρόοδον τὴν εἷς τὰ πνευματικά. Ἐν τῷ agat Ἰησοῦ. « Aix τοῦ αἵμα- τος. 9 Atà γὰρ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἄφεσιν ἔχομεν xal τὴν παῤῥησίχν. « ν ἐνεκαίνι- σεν ἡμῖν, "t εἴσοδον τῶν ἁγίων, καὶ ὁδὸν ἐπάγου- σαν εἷς αὐτὴν, νῦν νεωστὶ ἔτεμε. Τοῦτο γὰρ τὸ, iv- εχαίνισε. « Πρόσφατον. » 'Ex τῶν ἡμέτέρων, φησὶν, ἀρξαμένην χρόνων. Καύχηρα δὲ ἡμῖν τοῦτο, ὅτι ἐπὶ τῶν χρόνων τῶν ἀμφὶ τὸν ᾿Αθραὰμ, οὐκ fv αὗτη $ ὁδός, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἡμῶν. « Καὶ ζῶσαν, » Β γὰρ πρώτη ὁδὸς ἐπὶ θχνάτον Ίγε καὶ εἷς ἀπιστίαν C Β αὕτη δὲ καὶ εἷς ζωὴν ὄντως φέρει, ὅτι καὶ αὐτὴ ζι καὶ διαιωνίζει * πρόσφατον εἰπὼν, ἵνα μή τις tUm Οὐχοῦν εἰ πρόσφατος xal παυθήσεται " Υηρά- σκουσα γὰρ xai παλαιουμένη καὶ αὕτη ὥσπερ xal ἡ τῆς παλαιᾶς διαθέκης καταλυθήσεται. Οὖμεν- οὖν, φησίν. ᾽Αλλὰ πρόσφατος οὖσα, ἀεὶ νεάζουσα xai (esa ᾖἔσται, οὐδέποτε ἀἐπιδεχομένη θάνατον — xad κατάλυσιν. « Διὰ τοῦ καταπετασµχτος. 5 Ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἀγαθὰ, διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ σαρχὸς καὶ τῆς σφαγῆς αὐτῆς; Ὑέγονεν ἡμῖν. Αὕτη καὶ κατε- σχεύασε προαφάτως τὴν εἰς οὐρανοὺς ὁδὸν, πρώτη βαδίσασα αὐτήν. Καλῶς 9» τὴν τοῦ Χριστοῦ σάρκα καταπέτασµα xaÀet. Ore Ὑγὰρ ἐπίρθη εἷς ὕψας, τοὐτέστιν, ἓν τῷ σταυρῷ τότε ἐφάνη τὰ ἓν οὖρα- νοῖς, ὅπερ οἰκεῖον καταπετάσµατος, καὶ ὅτι admodum, inquit, antea pudore suffundebamur quod essemus pleni peccatis, ita nunc libertatem habemus ingrediendi in coelum propter donatam nobis remissionem. « Aditum in sancta. » Coelum dicit, et progressum ad spiritualia. « Per sangui- nem. Ut ἐν, id est in, capiatur pro διά id est per. Nam per crucis Christi sanguinem habemus re- missionem ac libertatem. «Quem innovavit no- bis. » Quem aditum in sancta et viam/;ad illum ducentem, nunc nuper incidit; hoc enim significat ἐνεκαίνισε,ἰὰ est innovavit. « Recentem. » Qui nos- tris,inquit, temporibus sumpsit initium. Id autem ad nostram cedit gloriationem, quod Abrahae tem- poribus non fuerit hec via, sed nostris. « Ac vi- ventem » Prima namque via ad mortem ducebat et incredulitatem : hec autem et ad veram fert vitam, quia ipsa quoque vita est, et perpetuos effi- cit. Cum recentem dixisset, ne quis subjungeret. Igitur si recens est, etiam cessabit; ipsa quoque se- nescens ac veterascens,quemadmodum et ea qu veteris erat instrumenti, dissolvetur. Nequaquam, inquit,sed cum recens sit, semper juvenescens ac viva permanebit, nunquam excipiens mortem ac dissolutionem. «Per velamentum. » Nam hecuni- versa bona per Christi 597 carnem et carnis im- molationem contigerunt nobis. Hac caro etiam recenter viam praeparavit ad coelos,cum prima per eam ingressa sit.Recte autem velamentum appel- ἔκρυ- ϱ lat: quando enim in sublime elevatus est, nempe πτε» ἐν ἑαυτ τὴν Θεότητα, Καὶ τοῦτο γὰρ ἴδιον in cruce,tunc apparuerunt qua in colis erant : χαταπετάσµατος . € Καὶ ἱερέα µέγαν. » Τὸ, ἔχοντες, ἀπὸ κοινοῦ. Ἱε- ῥέαδέ φησι τὸν Κύριον, α "Eni τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ.Οἵ- Xov Oto) τοὺς πιστοὺς λέγει, κατὰ τὸ, « ᾿Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω. 9 — « Προσερχώμεθα μετὰ ἀληθινης καρδίας. » T, πίστει τοῦ Χριστοῦ μετὰ ἀληθείας, μηδὲν νόθον fj ὕπουλον ἔχοντες. « Ἐν πληροφορίᾳ πίστεως. » "Eme γὰρ λοιπὸν ox ἔστιν ὁρατὸν οὐδὲν, οὔτε ὁ ναὺς τουτέστιν, ὁ οὐ- ῥρανὸς, οὔτε ὁ ἀρχιερεὺς, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, οὔ- τε ἡ θυσία, τουτέστι, τὸ σῶμα αὐτοῦ, Χρεία λοι- πὸν πίστεως, Καὶ ἔἐπειδῃ Cv xal πιστεύειν xal διστάζειν, φησὶν, 'Ev πληροφορίᾳ πίστεως, τουτέσ- τιν, ἵνκ πεπληροφορημένοι Ἐσμὲν περὶ τούτων. « Εῤῥαντισμένοι τὰς καρδίας. » Δείκνυσιν ὅτι οὐ πίστεως µόνης χρεία, ἀλλὰ καὶ ὁρθοῦ βίου. « Εῴ- ῥραντισµένοι. » Οἱ Ἰουδαῖοι, φησὶν, ῥαντίζονται τὰ σώματχ αὐτῶν, ἡμεῖς δὲ ῥαντίσωμεν καὶ ἀποχαθά- pope» τὰς συνειδήσεις ἡμῶν, εἰς τὸ μηδὲν ἡμᾶς ἑαυτοῖς συνειδέναι πονηρό. € Ἰδατι καθαρῷ, » τουτέστι, τῷ βαπτίσματι. Ἰουδαῖοι μὲν Yàe λουό- µενοι, τὸ οῶμα µόνον ἐκάθαιρον, ἡμεῖς δὲ ψυχὰν καθαἰρωμεν τῷ βαπτίσματι, Καθαρὸν Ὑὰρ ἔστι τὸ Tap ἡμῖν ὕδωρ, τουτέστι, καθαροποιόν. L Κατέχω- μεν την ὁμολογίαν. s» Κατάσχωμεν, qnoi, τὴν περὶ 54 Levit. xxvi, 12 ; II Cor. τι, 10. PATROL. 48. CXIX. siquidem id proprium est veli, sive velamenti; sive etiam quia Divinitatem in se occultabat. « Et sacerdotem magnum. » À communi sensu supplendum est: Cum habeamus. Porro sacerdo- tem dicit Dominum.«Praefectum domini Dei.» Do- muin Dei vocat ipsos fideles, propter id quod scrip- lum est : e Inhabitabo in illis et inambulabo δὲ. « Áccedamus cum vero corde, » ad fidem Christi cum veritate, nihil adulterinum aut subdolum hahentes. « In certitudine fidei. » Quoniam enim nihil est posthac visibile : neque templum,id enim est coelum; neque pontifex, isest Christus ; neque victima, hzc corpus est ipsius : necessaria in pos- D rum est fides. Verum quia contingit credere simul οἱ heesitare, ait : in certitudine fidei, hoc est, ut certi simus de his. « Aspersis cordibus. » Osten- dit quod non sola fide opus sit, sed et recta vita. « Aspersis cordibus. « Judai, inquit, asper- gunlur corporibus suis, non vero aspergamus ac purificemus conscientias nostras, ut nullius mali simus nobis conscii. « Aqua pura. » Hoc est, baptismate. Judei namque loli, corpus tantum purificabant, nos autem animam purificemus ba- ptismate. Pura est enim aqua qu& apud nos est, hoc est purificans. « Teneamus confessionem. » Servemus,inquit, confessionem qui est circa hanc 13 395 OECUMENII TRICCAR EPISCOPI 396 spem firmam et inconcussam. Quam spem? UtA*àc ἐλπίδο ταὺτης ὁμολογίαν βεθαίαν καὶ ἀσά- Speremus per sanguinem Christi introitum in cc- lum, quod per ipsum ignoscantur nobis peccata, quod per ipsum digni habeamur qui in filios ado- ptemur.« Fidelis enim est qui promisit. » Hoc est, verax. Quid autem promisit? Quod ingrederemur in regnum ipsius. « Volo, inquit, ut ubi sum ego et ipsi sint mecum 55, » Dixit enim, Ipsi, propler fideles. 598 CAPUT XIV. Ezxhortatio ad virtulem ex tímore futuri judicii. X, 94-95. Et consideremus nos invicem in hoc ut provocemus ad charitatem et bona opera, non λευτον. Ποίας ἐλπίδος; Τὸ ἐλπίζεν διὰ τοῦ αἵ- µατος τοῦ Χριστοῦ τὴν εἷς οὐρανούς εἴσοδον, Τὸ ἀφεῖσθαι ἡμῖν δι αὐτοῦ τὰς ἁμαρτίας, To, ἀξιω- θήσεσθχι υἱοθεσίας δι αὐτοῦ. ε Πιστὸς γὰρ, » του- τέστιν, « ἀληθὴς ὁ ἐπαγγειλάμενος. » Τί δὲ ἔπηγ- γειλατο ; τὸ εἶσελθετν ἡμᾶς εἷς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ" α θέλω γὰρ, φησὶν, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, καὶ οὗτοι ὥσι pet. ἐμοῦ. Τὸ γὰρ, Οὗτοι, διὰ τοὺς πιστοὺς εἶπεν, ΚΕΦΑΛ. ΙΑ’, « Προτροπὴ σπουδῆς κατὰ φρθον τῆς μελλούσης ίσεως. » « Καὶ χατανοῶμεν ἀλλήλους εἷς παροξυσμὸν ἀγάπης καὶ καλῶν ἔργων, μὴ ἐγκαταλιπόντες τὴν ἐπισυναγωγὴν deserentes aggregaliones mosiri, sicuti mos est ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισὶν, ἄλλα παρακαλοῦντες, xai nonnullis : sed exhorltantes, idque hocmagis quod B τοσοῦτον videlis appropinquantem diem. « Et consideremus nos invicem, » quod fratres simus : quod grex unus unius pastoris : hoc enim augebit mutuam dilectionem.Aut consideremus si quis probus sil, ut huuc imitetur. Áut circa ea nosjünvicem consideremus, quorum curiositas et scrutamen ac consideratio,ad dilectionem exacuit et incitat : hoc autem faciunt qui nihil pravum de se invicem ferunt, omnia autom in bonam ac sa- niorem partem rejiciunt, etiam qua videntur esse delicta. « Ut provocemus ad charitatem. » Ut exa- cLamus et augeamus mutuam dilectionem. « Et bona opera.»Et ut exacuamur ad imitandum illos qui versantnr in bonis operibus. « Aggregalionem nostri.» Ul semper in eumdem locuni conveniant, dilectionis est productivum : idcirco prohibet se- parationem : opus enim charitatis non est divisio, sed fortis et exacla unio. Aggregationem appellavit mutuum consensum. « Sed exhortantes. » Quz- nam? aggregationem nostri, hoc est, mutuam. Nama communi sensu resumendum est aggrega- tionem nostri. Exhortatio vero aggregationis est, ut prompte el longo tempore nobis mutuo conjun- gamur.— Alio modo. « Sed exhortantes. » Im- becilliores videlicet.Et tanto, inquit, nobis magis opus est charitatem ac bona opera desiderare et adipisci, quanto magis appropinquat dies judicii. Hoc autem etam ad consolalionem ipsis erat, nempe defatigalis propter afffictiones. $99 X,26-31.Nam ubi voluntarie peccumus post acceptum cognitionem veritatis,non ultru pro pec- calis reliqua est hostia,sed formidabilis quedam exspectatio judicii el ignis zelus qui devoralurus est adversarios. Qui aspernatus fuerit Mosi legem,ab- sque misericordia sub duobus aut tribus Lcstibus moritur .Quanto putatis pejori af ficietur supplicio, qui Filium Dei conculcaverit,et sanguinem Lesta- menti communem habuerit per quem fuerat sancti- ficatus,et spiritum gratia injuria affecerit ? Novi- mus enim eum qui dizit" Meum est ulcisci, ego 9 Joan. xvi, 24. μᾶλλον, ὅσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν τὴν ἡμέραν. » « Καὶ κατανοῄσωμεν ἀλλήλους, » ὅτι, φησὶν, ἀδελφοί ἔσμεν, ὅτι ποίμνη µία ποιμµένος ἑνός. Touto γὰρ αὐξήσει τὴν εἷς ἀλλήλους ἀγάπην. Χατανοῶμεν tt τις ἐνάρετος, ἵνα τοῦτον ζηλῶμεν, H περὶ ἐκεῖνα ἀλλήλους, κατανοῶμεν, ὦν à πολυ- πραγμοσύνη xal ἔρευνα xal χατανόησις εἰς ἀγά- πην ἀχονᾷ καὶ πχραθήχει. Τοῦτο δὲ πριοῦσιν οἱ φαυλον μὲν περὶ ἀλλήλων, µμηδὲν ἀνεχόμενοι, πάντα δὲ εἰς τὸ ἀγαθὸν καὶ ἄμεινον ἐκλαμθάνοντες, καὶ dà δοκεῖ εἶναι ἑλαττώματα. « Εἷἰς παροξυσμὸν ἀγόπης. » El τὸ παροξῦναι xal αὐξῆσαι τὴν el; ἀλλήλους ἀγάπην. « Καὶ καλῶν ἔργων, » Καὶ ἵνα παροζυνθῶμεν ζηλοῦν τοὺς ἐν ἀγαθοτς ἔργοις. « Τὴν ἐπὶ συναγωγὴν ἑαυτῶν. » Τὸ γὰρ ἀεὶ συν- ἤχθαι ἐπὶ τὸ αὐτὸ. ἀγάπης ἐστὶ γεννητικόν. Διὸ τὸν χωρισμὸν ἀπαγορεύει. Ἔργον γὰρ της ἀγάπης, οὐχ ἡ διαίρσις, ἀλλ d ἀκριθὴς ἕνωσις. ᾿Επισυν- αγωγὴν τὴν συµφωνίαν ἐκάλεσεν. ε ᾽Αλλὰ παραχα- λοῦντες. » Τίνα: τὴν ἐπισυναγωγὴν ἑαυτῶν, τουτ- ἐστιν, ἀλλήλους, ᾽Απὸ κοινοῦ γὰρ τὴν ἐἔπισυναγω- q^» ἑαυτῶν ληπτέον. Παράκλησις δὲ ἐπισυναγω- γῆς, τὸ προθύµως, καὶ διὰ μαχροῦ τοῦ Χρόνου ἐπισυνάπτεσθαι ἑαυτοῖς. — [ΦωΤ.] Άλλως. « ᾽Αλλὰ παρακαλοῦντες. » Τοῖς ἀσθενεστέροις δηλονότι. Καὶ τοσούτῳ, φησὶ, μᾶλλον δεῖ ἡμῖν ἀγάπης καὶ καλῶν ἔγων ἀντιποιεῖσθαι, ὅσῳ μᾶλλον πλησιάζει ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως. Τοῦτο δὲ καὶ παραμυθία ἦν αὐτοῖς, ἀπειρηκόσι D πρὸς τοὺς πειρασμούς. « ἘΕκουσίως Ὑγὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν μετὰ τὸ λαδεῖν τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, οὐκ ἔτι περὶ ἁμαρτιῶν ἀπολείπεται θυσία * φοθεὰ δέ τις ἐχδοχλ κρίσεως καὶ πυρὸς ἕηλος ῥἐσθίειν μέλλοντος τοὺς ὑπεναντίους,. ᾿Αθετήσας τις νό- μον Μωύσέως Ἰχωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δωσὶν fj τρισὶ µάρτωσιν ἀποθνήσχκει. Πόσῳ δυκεῖτε ἉΧείρονος ἀξιωθήσετχι τιμωρίας, ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ θεοὺ Ἀαταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης κοινὸν ἠγησάμενος, ἐν ὦ ἡχιάσθη, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Ὑάριτος ὀἑνωθρίσας. Οἴδαμεν γὰρ τὸν εἰπόντα, 397 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 398 Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀἁνταποδώσω, λέγει Κύριος, Kal Α rependam, dicit Dominus. Et rursum : Dominus πάλιν * Κύριος xptvet τὸν λαὸν αὐτοῦ. Φοθερὸν τὸ ἔμπε- σεῖν εἷς χεῖρας θεοῦ ζῶντος, » « Ἐχουσίως γάρ. *» — [OIKOYM.] Ὡς τά γε ἀκο- σια ἑλαφροτέραν ἔχει τὴν τιµωρίαν. € Αμαρτανόν- των ἡμῶν, » Σηµείωσαι ὅτι οὐκ εἶπεν ἁμαρτησάν- των, ἀλλὰ τῷ παρατατικῷ Ἐχρήσατο, δεῖξαι θέλων τὸ ἄχρι τελευτῆς ἐπιμένειν cp ἁμαρτίᾳ. ᾿ Ἐνθεν γὰρ μάλιστα ὅηλον, ὅτι οὐκ ἀναιεῖ τὴν µετάνοιαν. ε Μετὰ τὸ λαθετν τὴν ἐπίγνωσιν, »' Τουτέστι, τὴν περὶ Χριστοῦ πίστιν, « Οὐκ ἔτι περὶ ἁμαρτιῶν. » El; τὸ ἐξαλεῖψαι τὰς ἁμαρτίας. σαν Ὑὰρ παρὰ Ἰουδαίοις προσφερόµεναι θυσίαι ὑπὲρ ἀφέσεως αὖ- τῶν, μὴ ὅτι καὶ ἐκεῖναι ὑπὲρ ἀκουσίων, « ᾿Απολεί- πεται θυσία. » Οὐχ ἀναιρεῖ τὴν µετάνοιαν, μὴ γέ- judicabit poputum suum. Horrendum esl incidere ἐπ manus Dei viventis. « Nam ubi voluntarie. » Tanquam, involuntaria levius puniantur. « Peccamus. » Animadverte quod non dixerit peccavimus, sed imperfecto usus est participio, ἁμαρτανόντων, ostendere volens per- severantiam in peccato usque ad mortem. Hinc enim potissime manifestum est quod non tollat resipiscentiam. « Post acccptam cognitionem : » Hoc est, fidem de Christo. « Non ultra pro pecca- tis: » ad delenda illa peccata. Erant enim apud Judaos hosti: qux pro ipsorum remissione offe- rebantur, sic ut 11 non essent pro involuntariis. « Reliqua est hostia, » Non tollit resipiscentiam. νοιτο * ἀλλὰ τὸ εἶναι δεύτερον βάπτισμα ἀπαγορεύει. Β minime gentium : sed secundo baptizari interdicit. θυσίαν γὰρ ἐνταῦθα, τὸν σταυρὺὸν xal τὸ βάπτισμα καλεῖ, χαθὼς xal ἀλλαχοῦ φησι. € Mig γὰρ θυσίᾳ τετελείωχεν slg τὸ διηνεχὲς τοὺς ἁγιαζομένους. » — « Καὶ πυρὸς ζηλος, » "Ὥσπερ γὰρ ὑπὸ ζήλου τινὸς κεντούμενον ἔκετνο τὸ πῦρ, δαπανᾷ, καὶ κατεσθίει τοὺς ἐμθληθέντας, Ὑπεναντίους δὲ λέγει, οὐ µόνον τοὺς ἀπίστους, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄντικρυς τῶν παραγ- ελμάτιον τοῦ Χριστοῦ πράττοντας. « ᾿Αθετήσας τις νόµον Μωύσέως. » ᾽Απὸ τοῦ ἐλάττονος ἡ σύγχρι- σις. Βούλεται γὰρ δεῖξαι τὴν τοῦ πυβρὸς καῦσιν δι- καίως οὖσαν κατὰ τῶν ὑπεναντίων,. Νόμον δὲ Μωύ- σέως λέγει, διὰ τὸ τὰ πολλὰ τῶν ἓν τῷ νόμῳ αὐτὸν διατεταχέναι. «Emi δυσὶν fj τρισὶ µάρτυσιν, » Εὰν γὰρ δύο ἢ τρεῖς ἐμαρτύρησαν, οὗκ ἔτι dj οἰκτιρμὸς fj συγγνώμη, ἀλλ ἀπέθνησκεν. El οὖν ἀνθρώπου τις νόµον, φησὶ τουτέστι. Μωύσέως νόµον παραθὰς ἀσυγγνώστως μετὰ τὴν µμαρτυρίαν ἀποθνήσκει, τί δοχεῖτε δεῖν ὑπομένειν τοὺς τοῦ Χριστοῦ τοὺς vó- ους χαταπατήσαντας; € Ὁ τὸν Yibv τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, 9 Πῶς δέ τις χαταπατεῖ τὸν Yibv τοῦ θεοῦ; Όταν αὐτοῦ παρακούῃ, ὅταν αὐτοῦ µεταλαµ- θάνων, ἁμαρτίας ἐργάζεται. Τοῦτο γὰρ ταταπατή- σαι, τὸ χαταφρονῆσαι. 4 Καὶ τὸ alga τῆς διαθήκης, » Λἷμα διαθήκης, τὸ αἷμα Χριστοῦ φησι. » Δι αὗτου γὰρ τὴν νέαν εἰλήφαμεν διαθήκην. « Κοινὸν ἡγησά- µενος. « Κοινὸν, τὸ μηδὲ τῶν ἄλλων διαφέρον * otov λέγουσιν οἱ φάσκοντες αὐτὸν ψιλὸν ἄνθρωπον. Οὗτοι γὰρ οὐδὲν τοῦ ἡμετέρου διαλλάττον εἷς τιμὴν λέ- γουσιν αὐτὸ, Εἶτα τὸ ἀχάριστον αὐτῶν δεικνὺς, φη- σὶν, ἓν ᾧ Ἀγιάσθη, « Καὶ τὸ πυεῦμα της Ὑάριτος ἑνυθρίσας. » 'O γὰρ τὴν διδοµένην εὐεργεσίαν μὴ δεχόμενος, ὕδρισε τὸν παρέχοντα. ᾿Εποίησέ σε υἱὸν θεοῦ, σὺ δὲ βούλει εἶναι δοῦλος παθῶν. "Hey ἑνουκήσαι ἐν col, σὺ δὲ ἐπεισάγεις σαὐτῷ τὸν διά- 6ολον. Ἆρα ταυτα οὐχ ὕθρις κατὰ τοῦ πνεύματος ; « Οἴδαμεν γὰρ τὸν εἰπόντα, » Καὶ ὅτι ταῦτα ἆληθη, φησὶν, αὐτὸς ὁ θεὸς μαρτυρεῖ, λέγων * «᾿Εμοὶ ἑἐκδί- κησις, » Τουτέστι, παρ) ἁμοὶ τὸ ἐχδικεῖν. « ᾿Εγὼ ἀνταποδώσω, λεγει Κύριο. » ΗἨρόμα δὲ τοῦτο εἷ- πὼν, καὶ παραμωθεῖται αὐτοὺς ἐφ᾽ οἷς καχο]ς ἔπασχον ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυλετῶν, ὡσεὶ ἔλεγε Τί ἆλημο- 56 Levit. 1v, 22 seqq. Nam hostiam dicit hoc loco passionem et baptis- ma, quemadmodum etiam in superioribus dicit. « Unica enim hostia perfectos effecit in perpetuum eos qui sanctificantur. » — « El ignis zelus. » Si- quidem tanquam exslimulatus ille iguis consumit ac devorat eos qui injecti sunt. Adversarios autem vocat non tantum incredulos, rerum eliam contra- rio modo operantes quam habeant Christi pre- cepta. « Qui aspernatus fuerit legem Mosi. Α minori fit comparatio. Vult enim ostendere ignis exustionem juste immiti contra adversarios. Le- gem autem dicit Mosi96,eo quod ille multa pre- ceperit eorum que in lege continentur. «Sub duo- bus aut tribus tesübus.» Nam si duo aut tres tes- lificati essent, non erat amplius misericordie aut venie locus, sed moriebatur. A00 Si is ergo qui hominis legem, hoc est Mosi, trangressus est, absque venia post latum testimonium moritur, inquit, quid eos pati oportere judicatis qui Christi legem conculcaverint? « Qui filium Dei conculcarit. »Quomodo autem conculcat quispiam Filium Dei? Qando ipsum non audit, quando is qui cum eo participat, peccala operatur : nam id est conculcare, nempe contemnere. « Et sangui- nem testamenti.» Sanguinem testamenti dicit san- guinein Christi : per ipsum enim accepimus novum testamentum. « Communem habuerit. » Commu- nem,tanquam caeteris nihil escellentius habentem, sicuti dicunt qui ipsum aiunt nudum esse homi- nem. Hi namque nihil esse dicunt illum sangui- nem, in quo varielur a nostro quo ad honorem pertinet.Deinde illorum ostendens ingratitudinem ait: Per quem fuerat sanctificatus. « Et spiritum ρα] injuria affecerit. » Nam qui datum non suscepit beneficium,eum qui dabat,afficit injuria, Fecit te Dei filium, tu autem mavis effici servus. Venit ut in te habitaret,tu vero diabulum in teipso introducis. Annon injuria et contumelia sunt hac adversus spiritun;i? « Novimus enim eum qui dixit. » Et quod hzc vera sint, inquit, attestalur ipse Deus qui ait: « Meum est ulcisci. » Hoc est 309 Dominus 97.»Sensim autem hoc dicendo consola. OECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI apud me est, ut ulciscar : « Ego rependam, dicit A νεῖτε ; 400 ἔχετε τὸ ἑκδικοῦντα καὶ ἀνταποδιδόντα τοῖς ὑπηρεάζουσιν ὑμᾶς δίκην. tur eos ob mala quas passi eranta propriis contribulibus. Αο si diceret: Quid moretis ? cum habeatis ultorem et eum qni pcenas rependit iis qni vos affligunt ? CAPUT XV. Quod bonum initium ad bonum finem deducit. X,39-36. Redeant autem vobis in memoriam su- periores dies,in quibus illuminati ingens certamen sustinuistis afflictionum : partim quidem dum et probris et contumeliis affecti spectaculo fuistis, partin vero dum consortesita conversantium facts estis.Siquidem etaffietionum qua exvinculis meis contigerunt participes fuistis, A01 et direptionem facultatum vestrarum cum gaudio accepistis, scientes vos habere in vobis potiorem susbtuntiam in colo ac manentem. Ne abjeceritis igitur fidu- B παῤῥησίαν ὑμῶν, ciam vestram,que magnam habet premi retribu- tionem. Nam patientia vobis est opus, ut ubi vo- luntatem Dei peregeritis,reportetis promissionem. Ab exordio, inquit, fidei vestre statim decer- tastis; hoc certamen in mente habetote, ne quo modo per segnitiem perdatis priorum certaminum praemia. Considera ingenii dexteritatem. Ubi ipso- rum animas facta illius ignis mentione commovit, nunc per encomia ipsos adhortatur. « In quibus illuminati. » Aut circa baptisma, inquil, illumi- nati,aut circa Christi cognitionem. « Partim qui- dem dum et probris. » Robusta opus est anima ad ferenda probra et injurias, etiam si privaum et ΚΕΦΑΛ. ΙΕ’. « Περι τοῦ καλὴν ἀρχὴν εἷς καλὸν τέλος προ- αγαγεῖν. » € ᾽Αναμιμνήσκετε δὲ τὰς πρότερον ἠμέρας, iv αἷς Φφωτισθέτες πολλὴν ἆθλησιν ὑπεμείνατε παθηµάτων, τοῦτο μὲν ὀνειδισμοῖς τε καὶ θλίψεσι θεατριζόµενοι, τοῦ δὲ κοινωνοὶ τῶν οὕτως &va- στρεφοµένων — qevnÜÉvtec. Καὶ γὰρ τοῖς δεσμοῖς µου συνεπαθήσατε, xal την ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρ- όντων ὑμῶν μετὰ Ὑχαρᾶς προσεδέξασθε, Υινώ- σχοντες ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς κρείττονα ὕπαρξιν ἓν οὐρανοῖς καὶ µενοωσαν.. Μὴ ἁποθάλητε οὖν τὴν ἥτις ἔχει µισθαποδοσίαν µε- Ἱάλην. Ὑπομονῆς yàp ἔχετε χρείαν, ἵνα τὸ θέλημα — too θεοῦ Ἠποιήσαντες , xogisnoüs τὴν ἐπαγγελίαν. » Παρὰ τὴν ἀρχὴν, φησὶ, τῆς πίστεως ὑμῶν ἠγωνί- σασθε. Τοῦτον bv wi ἔχετε τὸν ἀγῶνα, μή πως διὰ ῥᾳθυμίας ἀπολέσητε τὰ προηγωνισµένα. ρα εὖ- quíav* Κατασείσας αὐτῶν τὰς ψυχὰς τῇ µνήμῃ του πυρὸς ἐχείνου, νῦν δι’ ἐγκωμίων αὐτοὺς προτρέπε- ται. « Ἐν αἲς φωτισθέντες. » Ἡ περὶ τοῦ βαπτίσµα- τός φησι τὸ, φωτισθέντες, ἢ περὶ της ἐπιγνώσεως τοῦ Χριστοῦ. € Τοῦτο μὲν, ὀνειδισμοῖς. » Γενναίας δει- ται ψυχῖς τὸ ἐνεγκεῖν ὀνειδισμοὺς καὶ ὕθρεις, εἰ καὶ κατ ᾖἵδίαν Υίνωνται, Ἐπειδὴ δὲ φανερῶς καὶ ἐπ occulte fiant: quoniam autem manifeste et coram ᾳ πάντων, (τοῦτο γὰρ τὸ, θεατριζόµενοι), Υενναιοτέραςὶ omnibus fiebant (παπι hoc significat : Spectaculo affuistis), robustior est necessaria « Partim vero dum consortes. » Non solum inquit, proprias injurias virili animo tulistis, sed et consortes fuistis eorum qui injuria afficiebantur, apostolos significans, versatos videlicet in contumeliis et afflictionibus. « Siquidem et afflictionum qua ex vinculis meis contigerunt, participes fuistis.1 Non solum,inquit, non opus fuit vobis consolatione, sed aliis quoque vinctis manus auxiliatrices por- rexistis. « Et direptionem. » Magnum est ferre direptionem facultatum.Quod autem etiam cum gaudio feratur, apostolicum est. « Cum gaudio ac- cepistis.» Voluntariam ipsorum patientiam col- laudat. « Scientes vos habere. » Ecce fidem quo- que illos habere testatur. « Λο manentem, » Hoc est firmam. non quasi pereuntem, et ab aliis ad alios transeunterr. — « Ne abjeceritis igitur. » Óstendit ipsos adhuc his affici. « Fiduciam ves- tram. » Habent enim a Deo fiduciam qui talia propler ipsum patiuntur. « Ne abjeceritis igitur fiduciam vestram. » Qua opera veslra consequi- tur,quz fidem,que afflictiones, quee poenitentiam: nam hzc magna sunt ad prestandam nobis fidu- ciam quod promissa conseculuri simus. Que magnam habet premii retributionem. Et unde 91 [ Thess. n, 44. χρήζει, « Τοῦτο δὲ κοινωνοί. » Οὐ µόνον, φησὶ, τὰς εἰς ὑμᾶς ὕθρεις γενναίως ἠνέγκατε, ἀλλὰ καὶ κοινω- vol τῶν ὑδριζομένων ἠἐγένεσθ, τοὺς ἀποστόλους ὁηλῶν, ἀναστρεφομένων δὲ, iv ὀνειλισμοῖς καὶ θλί-- Ψεσι. « Καὶ γὰρ τοῖς δεσμοῖς µου συνεπαθήσατε. » O2 µόνον, φησὶν, ὑμεῖς οὐκ ἐδεήθητε παρακλήσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις δεδεµένοις χεῖρας ὠρέγετε. « Καὶ γὰρ τὴν ἁρπαγήν, Μέγα τὸ ἐνεγκεῖν τὴν ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων, δὲ καὶ μετὰ χαρᾶς, ἀποστολι- κὀν. € Μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε, » Τὴν ἑκούσιον αὐτῶν ὑπομονὴν ἐπαινεῖ" ! Γινώσκοντες ἔχειν, ν Ἰδοὺ καὶ πίστιν αὐτοῖς Waprupet, « Καὶ, µένουσαν. » Τουτέστι βεθαίαν, οὐχ ὡς τὴν ἐνταῦθα, τὴν ἄπολλυ- μένην, καὶ µεταθα[νουσαν ἀπ᾿ ἄλλων εἷς ἄλλος. p « Mi ἀποθάλητε οὖν. » [Φ2Τ,] Δείκνουσιν ἔτι αὐτοὺς ἐχομένους των αὐτῶν. € Τὴν παῤῥησίαν ὑμῶν. » "Eyouct γὰρ παῤῥησίαν παρὰ Ge oi τοι- αὔτα δι αὐτὸν ὑπομένοντες. « Μὴ ἀποδάλητε οὖν τὴν παρῥησίαν ὑμῶν, 9 τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων ὑμῶν, τὴν ἀπὸ τῆς πἰστεως, τὴν ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, τὴν ἀπὸ τῆς ὕπομονης. Ταῦτα γάρ bow τὰ μεγάλα ἡμῖν τὴν πάῤῥησίαν, ὅτι τευξόµεθα τῆς ἐπαγγελίας, χαρι- ζόμενα. « Ἡτις ἔχει µισθαποδοσίαν. » Καὶ πὀθεν τοῦτο ὅδηλον ; Ὑμεῖς, φπαὶ, μάρτυρες, οἱ Υινώσκον- τες ἔχειν κρείττονα ὕπαρξιν ἓν οὔρανῳ καὶ µένου- σχν, € Ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν. » Οὐχὶ πραρθή- 401 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 402 xn», à&À)' ὑπομονὴ ζητῶ, ἵνα τοῖς αὑτοῖς ἐπιμεί- A hoc manifestum est? Vos, inquit, 409 testes estis, νητε, α Ίνα τὸ θέληµα τοῦ θεοῦ. » θέληµα τοῦ θεοῦ, τὸ ἄχρι τέλους ἐπιμεῖναι τοῖς αὐτοῖς, xal τὸ ὑπο- μεῖναι τὴν ἀναθολὴν τῆς ἀνταποδόσεως καὶ τῆς ἐπαγγελίας, — [Φ2Τ.| θέλημα τοῦ θεοῦ τὸ πιστεύ- ειν εἱλικρινῶς εἰς αὐτὸν, καὶ πράττειν τὰς ἀρετὰς, καὶ ἔτι τὸ ὑπὲρ αὐτῶν κχαιροῦ κχκλοῦντος μέχρις α΄ µατος ἀγωνίζεσθχι, Οἱ γὰρ τοιοῦτοι κοµίζονται τὴν ἐπαγγελίαν. pro ipsis insuper ubi tempus expetierit ad sanguinem usque decertetis : promissionem. « Ετι γὰρ μικρὸν ὅσον ὅσον, ὁ ἐρχόμενος "fe καὶ οὐ ovt, Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται͵ καὶ ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὖδοχει ἡ ψυχή µου ἐν αὐτῷ. μεις δὲ οὐκ dou ὑποστολῆς εἰς ἀπώλειαν, ἀλλὰ πίστεως — sl; περιποίησιν Ψυ- fc. » Καὶ πότε, φησὶν, ἔχομεν χοµίσασθαι τὴν ἔπαγγε- λίαν; MÀ ἀποχνήσητε, φησίν,. ᾿Εγγός ἔστιν ὁ παρ- έχων. « "Ec γὰρ μικρὸν ὅσον ὅσον, ὁ ἐρχόμενος fiet καὶ οὗ χρονιεῖ, Τὸ δὲ ὅσον ὅσον, τὸ πάνυ μικρὸν δηλοϊ. « Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται. ν AST οὖν πιστεύειν ὅτι Yet * ὁ γὰρ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται. ᾿Εὰν &, φᾳπσὶ, ῥφθυμήσας ὑποσταλη, fj ix τῆς πίστεως, f ix τῶν πειρασµῶν, οὐκ εὔδοχεῖ ἡ ψυχή µου iv αὐτῷ. Ὡς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ δὲξαι τοῦτο ὅλον, Τὸ δὲ, Οὐκ εὐδοχεῖ τουτέστιν, οὐδὲν ἀγαθὸν βουληθῃ ἢ θελήσει ἡ ψυχή µου. « Ἡμεις δὲ οὐκ ἐσμὲν ὑποστο- λης εἷς ἀπώλειαν. » ἸἘπειδῃ χατέπληξεν αὐτοὺς εἰρηχὼς, 'Eàv ὑποστείληται, φησὶν, Οὖκ εὔδοκει d ψυχή µου ἐν αὐτῷ. Διορθοῦται αὐτὸ, xal φησιν ΄ qui cognoscitis vos habere potiorem substantiam in ccelo ac manentem.«Nam patientia vobis est opus.» Non augmentum,sed patientiam expeto, nt iisdem perseveretis. « Ut, ubi voluntatem Dei pe- regeritis. » Voluntas Deiest ut in eisdem usque ad finem perseveretis, et dilationem retributionis ac promissionis sustinealis. — Voluntas Dei est ut in eum sincere credalis ac virtutes operemini, et tales enim referunt X. 31-38. Adhuc enim perpusillum temporis,et qui venturus est veniet et non tardabit. Justus autem ex fide vivet, el s se subduxerit non pro- babitur animo meo. At nos non sumus qui sub- ducamus nos in perditionem, sed ad fidem perti- B nemus in acquisitionem anima. Et quando possumus, inquil. accipere promissio- nem? Ne segnes efficiamini, ait : in proximo est is qui rependit. «Adhuc enim perpusillum temporis, et qui venturus est veniet et non tardabit. » Nam quod ait ὅσον ὅσον significat valde breve tempus. «Justus autem ex fide vivet. » Oportet igitur cre- dere quod veniet. nam justus ex fide vivet. Siau- tem segnior,inquit,effectus se subduxerit, aut ex fide, aul ex afflictionibus, non probabitur animo meo : uL a Cliristo accipiatur in solidum : Quod autem ail O5x εὖδοκετ ἡ ψυχή µου, hoc est nullum ipsius bonum gratum habebit aut volet anima mea. « Αἱ nos non sumus qui subducamus nos in perdi- tionem. » Quoniam terruerat eos dicendo. Si se Ἡμε:ς οὐκ ἐσμὲν τῆς ὑποστολῆς καὶ τῆς ῥφθυμίας, C subduxerit, non prohabitnr animo meo ; corrigit ἅπερ εἰς ἀπώλειαν ἄγει, ἀλλὰ τῆς πίστεως, φησὶν, illud el ait : Non sumus qui subducamus nos vel eic τὸ περιποιησαι ἑαυτῶν τὰς ψυχὰς xal cw. Segnes simus, quod in perditionem ducit : sed ad 0nvat, fidem perlinemus, ad possidendum et salvandum nostras animas. ΚΕΦΑΛ. IC". A03 CAPUT XVI. « Περὶ πίστεως τῆς xal τοὺς παλαιοὺς δοξα- De fide qu& veteres quoque glorificavit. σάσης. » « Eou δὲ aou ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πρα- γµάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων, Ἐν ταύτῃ γὰρ ἑμαρτυρήθησαν οἱ πρεσθύτερι. — listet νοοῦμεν κατηρτίσθαι τοὺς αἰώῶνας ῥήματι θεοῦ, εἷς τὸ μὴ Ex φαινομένων τὰ βλλεπόμενα γεγονέναι, Πίστει πλείον« θυσίαν ᾽Α6ελ παρὰ Κάῑν προσήνεγχε X1,1-4. Est autem fides earum rerum qua spe- rantur substantia,argumentum eorum qua non vi- dentur: per hanc enim testimonium acceperun se- niores. Per fidem intelligimus perfecta fuisse sa- cula verbo Dei, ul ex his que non apparebant,ea qua videntur fierint. Per fidem, hostiam uberiorem τῷ θεῷ, δι fc ἐμαρτυρήθη εἶναι δίχχιος, µαρτυ- D Abel obtulit, Deo quam Cain, per quam testimo- βοῦντος knl τοῖς δώροις αὐτοῦ τοῦ θεοῦ, xal Ov αὐτῆς ἀποθανὼν ἔτι λαλεῖται, » Λοιπὸν ἐκφράζει τί ἐστὶ πίστις, καὶ φησι, Πίστις ἐστιν αὐτὴ d ὑπόστασις xal οὐσίᾳα τῶν ἐλπιζομῖ- νων πραγμάτων. Ἐπεδὴ γὰρ τὰ iv ἐλπίσιν ἀνυπό- στατά ἐστὶν, ὡς τέως p παρόντα, ἡ πίστις οὐσία τις αὐτῶν xal à ὑπόστασις γίνεται, εἶναι αὑτὰ καὶ παρεῖνχι τρόπον τινὰ παρχασκευάζουσα, διὰ τοῦ πι- , ,! 4 9 " στεύειν εἶναι. Εστι δὲ ἡ πίστις ἔλεγχος καὶ ἀπόδει- ξις νῶν οὐ βλεπομένων, ᾿Αποδείκνωσι δὲ ὁρατὰ τὰ ἀόράτα, Ἡ πίστις πῶς; τῷ wp καὶ ταῖς ἐλτίαιν ὧσχ τὰ μὴ φχινόμενα. « ὧν ταύτῃ γὰρ ἕμαρτυ- μὴ φχινόµ. " Ύαρ ἕμαρ nium meruit quod esset justus, testimonium per- hibente de donariis illius Deo , el per ipsam mortuus adhuc loquitur. Exprimit consequenter quid sit fides, et ait : Fides est substantia ac essentia earum rerum quie sperantur. Nam quoniam ea αι spei subsistunt sentiri nequeunt, ut quse interim prssentia non sunt,fides essentia quadam ipsorum est et sub- stantia, efficiens ut sint εἰ quodammodo prasen- tia fiant, eo quod credat ea esse. Est autem fides argumentum ac demonstratio eorum qua non videntur. Exhibet namque fides visibilia ea quz sunt invisibilia. Quomodo * mente et ipse videns 403 ea que nonapparent. «Per hanc enim testimoninm A ρήθησαν. » acceperunt. » Per fidem lestimonium a Deo acce- perunt quod placuissent ipsi. « Seniores. » Qui- nam? hi quos recensebit: «Per fidem intelligimus perfecta fuisse szcula. » Nam quz ratio posset id demonstrare ? oportet itaque sibi fide persuadere : « Ut ex his que non apparebant.»Quisenim sermo demonstrabit illa fuisse deducta ad esse ex eo quod non erat? « Überiorem hostiam Abel.» Cujus enim alterius exemplo Deum honorabat,nisi quod fide credebat horum fieri retributionem?«Per quam testimonium meruit quod esset justus.» Cum enim dixerit Deus ad Cain, Nnm sirecte obtuleris, noun recte autem diviseris:testificatus est de Abel quod OECUMENII TRICGAE EPISCOPI 404 Ἐν τῃ Ἠπίστει ἐμαρτρήθησαν ὑπὸ θεοῦ, εὐηρεστηχέναι αὐτῷ. ε Οἱ πρεσθύτεροι. » Ποιοι ; περὶ ὦν μέλλει λέγειν * e Πίστει νοοῦμεν κατ- ρτίσθαι, » Τίς γὰρ ἰσχύει λογισμὸς τοῦτο παραστῇῃ- σαι» δεῖ οὖν αὐτῷ πίστει εἰδένχι. » El; τὸ, « Mi, ἐκ φαινομένων. Τὰ γὰρ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραχθέντα, τίς παραστήσει λόγος ; « Πλείονα θυσίαν "Αθελ, » Τίνα γὰρ ἑωρακὼς ἕτερον, ἑτίμα τὸν θεὺν, fj ὅτι πιστεύσας εἶναι τούτων ἀντίδοσιν; « AU ης ἐμαρτυρήθη εἶναι δίκαιος.» Ὁ Ὑὰρ πρὸς τὸν Κάῑν εἰ0ρηχὼς Θεὸς, Οὐκ ἂν ὀρθῶς μὲν προσενέγχῃς, ὁρ- θῶς δὲ μὴ διέλῃς, ἐμαρτύρησε τῷ ᾿Αδελ καὶ ὀρθῶς προσενεγκόντι, xal ὀρθῶς διελόντι ’ λέγεται xal πῦρ κατενηνέχθαι ἐπὶ τῇ ὁλοκαυτώσει αὐτοῦ, ἀπὸ τοῦ ct recte obtulerit et recte diviserit. Dicitur quoque ῃ οὐρανοῦ. « Καὶ δι αὐτῆς ἀποθανών, s» Τῆς θυσίας ignis e coelo delapsus fuisse super ipsius holocau- τουτέστι, Πρόφασις γὰρ αὐτῷ γέγονεν ἡ Ὀνσία σφα- stum. A04 « Et peripsam mortuus. Videlicet hos- (nc. Τὸ, δι) αὗτης ἀποθανὼν ἔτι λαλεῖται, ἢ ὅτι tiam.Nam hostia fuitipsi czedis occasio.Quod ait : αὐτὴ ἡ θυσία κατέστη τῷ ἀδελφῷ εἰς βασκανίας Per ipsam mortuus adhuc loquitur, aut inielligi- tur quod ipsa hostia fratri fuit. invidie ac emu- letionis occasio : porro hzc peperit homicidium. Αυί quod per ipsam loquitur, tametsi mortuus : nam hzc causa est cur Abel in perpetua sit memo- ria, nec unquam oblivioni tradatur. Aut si quis exactius utrumque consideret,a communi senten- tia accipiatur.Per ipsam, ut referatur et ad Mor- tuus et ad Loquitur : ut sit seusus : Per ipsam vel propter ipsam hostiam mortuus, adhuc loquitur πρόφασιν καὶ φθόνου, ὁ δὲ ἔτεχε τὸν φόνον. H ὅτι δι᾽ αὐτῆς λαλεῖται, καΐτι ἀποθανών, Αὔτη Ὑὰρ γέγονεν αἰτία τοῦ ἀείμνηστον καὶ ἀλάθητον εἶναι τὸν ᾿Αδελ. H, εἴ τις ἀκριθέστερν ἐπισκοπήσει ἀμφότερα, ἀπὺ κοινοῦ λαμθανοµένου τοῦ, Δι αὐτῆς, οἷον κατά τε τοῦ ᾿Αποθανὼν, xal τοῦ Λαλεῖται. — [OIKOrM,] H δι αὐτῆς τῆς πίστεως, Λαλεῖ δὲ, τῇ ip, τῇ δόξῃ, τῇ pvp. --[Φωτ.] « "Ex λαλεῖ- ται, » ᾿Λείμνηστός ἐστιν. Οὖκ dq αὐτὸν d πρᾶξις αὐτοῦ, ἡ ἐκ πίστεως, εἰς λήθην, φηαὶν, ἐλθετν, per ipsam. Aut per ipsam fidem ; loquitur autem fama, gloria, memoria. « Adhuc loquitur. » In per- petua memoria est. Non sinit ipsum, opus suum quod ex fide processit, in oblivionem venire. XI, 9-7. Per fidem Enoch fuit. translatus ne C viderel mortem, nec fuit inventus, propterea quod franstulerat ipsum Deus : priusquam enim trans- ferretur. testimonium meruerat. quod. placuisset Deo.Atque sine fide fieri non potes ut quis illi placeat. Nam qui accedit ad Deum hunc credere oportet esse Deum, etesse remuneratorem quc- rentibus se. Per fidem admonitus oraculo Noe ea qua& nondum videbantur veritus, apparavit ar- cam ad salutem domus sua, per quam. condem- navit mundum : et ejus que secundum fidem est justitia factus est hzres. « Per fidem Enoch. » Ex illo prefigurabatur mortis abolitio. Siquidem per Abel ostensa fuit sententi: confirmatio,per Enoch vero illius aboli- p tio.Credidit autem Enoch Deum esse premii re- muneratorem : ideo etiam placuit:atquein tantum fidei erant que videbantur, ut etiam contrarium appareret. Abel enim cum 96ο placuisset, jugulatus tamen est,nec voluit Deus cum eo connivere ne moreretur ; ideo per solam fidem Enoch placebat Deo, credens esse bonorum retributionem.Propter fidem igitur placebat, et quia placebat translatus est. « Ne videret mortem. » Vivens enim transla- tus est, et adhuc vivit : porro ubi ct quomodo, incertum est. « Atqui sine fide fieri non potest at quis illi placeat.» Siquidem nisi quis crederet bo- norum et maierum fieri remunerationem, uequa quam placere posset. Quis enim per laboriosam « Πίστει ᾿Ενὼχ µετετέθη τοῦ μὴ ἰδεῖν θάνατον, καὶ οὐχ εὑρίσκετο, διότι µετέθηχεν αὐτὸν ὁ θεός, Iob γὰρ τῆς µεταθέσεως αὐτοῦ, μεμαρτύρηται εὐηρεστηκέναι Oti. Χωρὶς δὲ πίστεως, ἀθύνα- τον εὐαρεστησαι. Πιστεῦσαι γὰρ δεῖ τὸν προσ» ερχόμενον τῷ θεῷ, ὅτι ἔστι, Καὶ τοὺς ἐκζητοῦ- cw αὐτὸν, µισθαποδότης ἨὙίνεται, Ἠίστι χρηµα- τισθεὶς Νῶε περ τῶν µηδέπω µβλεπομένων, εὐλαθηθεὶς κατεσκεύασε µκιθωτὸν. εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτου, AC ἧς κατέχρινε τὸν κόσμον, καὶ της xxtà πίστιν δικαιοσύνης ἐγένετο Χληρο- νόμος, » « Πίστει Ἐνώχ. » Ἐξ ἐκείνου προετυποῦτο ἡ &val- peste τοῦ θανάτου. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ Αδελ ἐδείχθη τῆς ἀποφάνσεως τὸ βέδαιον. Διὰ δὲ τοῦ ᾿Ενὼχ, f ἀναίρεσις αὗτης, Ἐπίστευσε δὲ ᾿Ενὼχ, ὅτι µισθαπο- δότης ὁ Θεός, Aib καὶ εὐηρέστησε. Καὶ τοσοῦτον mi- στεως fiv τὰ ὀρώμενα, ὅτι xx: τὸ ἐναντίον παρέθετο. O γὰρ Αδελ εὐαρεστήσας θεῷ, καὶ ἐσφάγη, xii οὐκ ἐπήμυνεν αὐτῷ ὁ θεὸς πρὸς τὸ μὴ ἀποθανεῖν. Διὸ πίστει μµόνῃ ὁ ᾿Ενὼχ εὐηρέστει Oei, πιστεύων εἶναι τῶν ἀγαθῶν ἀντίροσιν. Διὰ οὖν τὴν πίστιν εὐηρέστει, καὶ διὰ τὴν εὐχρέστησιν µετετέθη. « Too μὴ ἰδεῖν θάνατον, » Εῶν γὰρ µετετέθη;, xai ἔτι Dm. Ποῦ δὲ, fj πῶς, ἄδηλον. « Χωρὶς 0i πίστεως ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι. » El γάρ τις μὴ πιστεύσειεν ἀντίδοσιν εἶνα καλῶν ἔργων καὶ κακῶν, οὖκ ἄν εὐαρεστήσῃ. Τίς γὰρ ἂν τὴν ἐπίπονον τῆς ἀρετῆς ὁδεύσῃ τρίδον, BÀ πεπεισμένος εἶναί τινας ἀμοιθὰς ; α Πιστεῦσαι 405 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 406 γὰρ δεῖ τὸν προσερχόµενον τῷ θεῷ. » O5 τί ἐστὶν, Α 05 virtutis semitam graderetur, nisi sibi persuà- οὐδὲ την οὐσίαν περιεργάσασθαι, ἀλλὰ δεῖ πιστεύσαι µόνον ὅτι ἔστι, xal ὅτι ἀποδίδωσι μισθὸν τοῖς ἔχζη- τοῦσιν αὐτόν. « Πίστει χρηματιαθεὶς Noe. » Τὸ, πί- στει, τῷ, εὐλαθηθεὶς, σύνταξον, ἵνα οὕτως: Xpn- ματισθεὲὶς Νῶε περὶ τῶν µηδέπω µβλεπομένων, πίστει ελλαβηθεὶς ακατεσκεύχσε µακιδωτὺν. Πίστεως γὰρ ^» τὸ ἀχούσαντα ὅτι ἔσται χατακλυσμὸς, εὖ- λαθηθηναι xal πτοηθηΏναι., « Χρηματισθείς. » ᾿Ακούσας ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. ᾽Αλλαχοῦ φησιν, ν αὐτῷ κεχρηµα- τιαμένον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, Ὀρᾷς ἰσοτιμίαν ; ὥσπερ ὁ Πατὴρ yog, οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ε Περὶ τῶν μηδέπω βλεπομένων. ο Too κατακλυσμοῦ Φησιν. « Δι fc κατέχρινε τὸν χόσμον. 9 ᾿ Έδειξεν a5- τοὺς ἀξίους ὄντας κολάσεως, ὅτι μηδὲ, κατασχευαζο- µένην ὁρῶντες τὴν κιθωτὸν, ἐπίστευσαν ἴἔσεσθαι κατχκλυσµόν. & Καὶ τῆς κατὰ πίστιν δικαιοσύνης, » Της διὰ πίστεως συστάσης. ᾿Εκείνη γὰρ αὐτὸν d, πίστις ἐλικαίωσεν, 1v ἐπίστευσε τῷ Gu. sum esset aliquid fore remunerationis ? « Nam qui accedit ad Deum, hunc credere oportet. » Non quid sit, neque essentiam curiose scrutari,sed tan- tum credere oportet quod sit, et quod rependit mercedem quaerentibus se.« Per fidem admonitus Noe. » Per fidem adjunge ei quod sequitur : Veri- tus, ut sit hicsensus : Admonitus oraculo Noe, ea qua nondum videbantur per fidem veritus, appa- ravit arcam. Fidei namque erat quod audiens futu- rum diluvium vereretur, et pavore consternaretur « Ádmonitus oraculo.» Áoc est, cum a Deo audis- set. Alibi dicitur: Responsum acceperat,sive admo- nitus erat a Spiritu sancto 97e Vides honoris aequalitatem ? Quemadmodum Pater oraculo res- pondet, ita, et Spiritus sanctus. « Et quee nundum P videbantur.» Diluvium dicit. «Per quam condem- navit. mundum. » Ostendit ipsos fuisse dignos supplicio, quod neque intuentes parari arcam, crediderant fore diluvium. « Et ejus quee secundum fidem est justitize. Quz per fidem constituitur. Nam illa fides eum justificavit qua credidit Deo. « Πίστει καλούμενος ᾿Αθραὰμ, ὑπήκουσεν ἐξελ- θεῖν εἷς τὸν τύπον, ὃν Άμελλ λαμθάνειν εἰς χληρονοµίαν. Καὶ ἆἔξηλθε µμὴ ῥἐπιστάμενος ποῦ ἔρχεται. Πίστε παρῴχκησεν εἷς γῆν τῆς ἔπαγγε- Mac ὡς ἀλλοτραν, — iv σκηναῖς κατοικήσας μετὰ ᾿Ισαὰκ καὶ Ἰακὼθ τῶν συγκληρονόµων τῆς ἐπαγγελίας τῆς αὐτῆς. Ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεµε- λίους ἔχουσαν πόλιν, fc τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ θεός. Πίστει xal αὐτὴ Σάῤῥα δύναμιν εἷς κχταθολὴν σπέρματος ἔλαθε, xal παρὰ καιρὸν ἡλιχίας ἔτεκεν, Ἐπεὶ πιστὸν Ἡἡγήσατο τὸν ἐπαγγειλάμενον. Διὸ καὶ e! ἑνὸς ἐγεννήθησαν, καὶ ταῦτα νεκρωµένου, καθὼς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ ^ τῷ πλήθι, ὡς καὶ à ἄμμος ἡ παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θχλάσσης ἡ ἀναρίθ- μητος, » € Πίστει καλούμενος ᾿Αθρχάμ. » Οὐ γὰρ ἂν ὑπερ- ήχουσεν, sl μὴ ἐπίστευσεν ἀληθεύειν τὸν θεὸν, εἷς τὸ παροικεῖν τὴν γην ἐκείνην. Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ἐξελ- θεῖν πίστεως iv. Θεοῦ γὰρ καλοῦντος ὑπήχουσε, πιστεύσας ὅτι bm! ἀγχθῷ κχαλει « Mi ἐπιστάμενος ποῦ ἔρχεται. » Καὶ τὸ μεῖζον τῆς πίστεως, ὅτι οὐδὲ ἠπίστατο τοῦ καλεῖται, α Πίστει παρῴκησεν εἰς qv τῆς ἐπαγγελίας. » "Opa τί φησιν Εἷἰς τὴν γῆν τν ἐπηγγείλατο ὁ θεὸς, λέγων * Σοὶ δώσω αὐτὴν xal τῷ σπέρµατί σου, Χατῴκει ὡς iv ἀλλοσρίφ, xal ὁρῶν XI, δ-19.ΡεΥ fidem vocatus Abraham obedivit, ut exiret in locum quem accepturus erat in hoere- ditatem : εἰ exivit nesciens quo esset venturus. Per fidem commigravil in terram promissionis veluti peregrinam, cum in tabernaculis habitasset cum?Isaac et Jacob, coheredibus ejusdem promis- sionis. Exspectabat enim habentem fundamenta rivitatem, cujus opifex et conditor est Deus. Per fidem et ipsa Sara vim ad concipiendum ac re- tinendum semen accepit, et preter octatis ralio-. nem peperit, quod fidelemjndicarel eum quipro- miserat. Quapropter et ex uno nati sunt, eoque jam ε[αίο, tanto numero quanto sunt stelle ος li, et velut arena quao est juxta marginem maris innumerabilis. «Per fidem vocatus Abraham. Non enim obe- disset, nisi credidisset vera dicere Deug,, quod illam daturus esset terram. Et hoc ipsum quod exierit, fidei erat. Deo namque vocante obedivit, credens quod propter bonum vocaret. « Nesciens quo esset venturus. » Et hoc majoris 406 erat fidei, quod obtemperaret quocunquc vocaretur. «Per fidem commigravit in terram promissionis.» Considera quid dicat : In terram quam promiserat Deus, dicens: Tibi daho ipsam et semini tuo μὴ ἐκδαίνουσαν τοῦ Θεοῦ τὴν ἐπαγγελίαν. Ὁ μὲν Dcominoratus est tanquam iu aliena, eliam videns γὰρ θεὺὸς εἰρήκει δοῦναι αὐτὴν. Αὐτὸς δὲ; ὡς πάρ- οικος, Év 4T, ξένι ὧχει, καὶ οὐδὲ οὕτως ἠσθένησε τῃ πίστει, ἀλλὰ καὶ ταῦτα μετὰ τῶν ἐκγόνων οἰκῶν εἰς α τὴν ὡς ἀλλοτρίαν, ὅμως ἔτι ἐπίστευεν αὐτῷ καὶ τῷ σπέρµατι αὐτοῦ δοθήσεσθαι αὗτήν. « Ἐν σκηναῖς χατοικήσας. » Τὸ γὰρ σχηνὰς πήξασθαι, ξέ- νων ἐστὶ xai ἀλλοτρίων τῆς γης. « Μετὰ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Καὶ τούτων πίστιν δείχκνυσιν, ὅτι καὶ αὐτοὶ συγκληρονόµοι ὄντες, ὡς ξένοι ᾧῴκουν εἷς τὴν γῆν ἐχείνην. Καὶ ὁ μὲν Ἰσαὰκ, ἑλσυνόμενος ὑπὸ τοῦ 57' Luc. i1, 26. nou contingere Dei promissionem.Siquidem dixe- rat Deus sedaturum ipsam, ipse tamen veluti ad- vena in terra peregrina habitabat: et ne ita qui- dem infirmior in fide factus est : sed licet etiam cum nepotibus in ea habitaret tanquam aliena, adhuc tamen credebat sibi et semini suo ipsam dandam esse. « Gum in tabernaculis habitasset. » Siquidem tabernacula figere, peregrinorum est et alienigenarum in terra.« Cum Isaac et Jacob » Etiam horum fidem ostendit quod cum ipsi 407 OECUMENII TRICGJE EPISCOPI 408 heredes essent terre promissionis, tanquam pere- À Ἰσμχὴλ. ὁ δὲ ᾿Ἰακὼθ φυγαδευόµενος ὑπὺ τοῦ Ἡσαὺ. grini habitabant in illa. Et Isaac quidem abjectus ab Ismael, Jacob autem fugatus ab Esau : neque tamen ita desperarunt, quin daretur illis terra illa. « Expectabat enim.»Et quo modo, inquit. non reddebantur hi fide imbecilliores, cum promissam terram tanquam alienam inhabitarent? Quia nul- lam terr: curam habebant, sed quanquam terram promissionis suscepissent, majora qusrebant, et coelestem civitatem exspectabant. Nam si cor terrz affixum habuissent,utique commoti fuissent quod eam non acciperent. Sic et nos, inquit, su- perna quarere oportet, et presentium rationem non habere.«Habentem fundamenta civitatem.»Aut propter ipsius stabilitatem ac firmitatem dicit eam habere fundamenfa : aut quod illa sola babeat fun- P dainenta : nam terrenz civitates ad illius compara- tionem ea non habent. « Cujus opifex et conditor est Deus.» Maximum est hoc coelestis civitatis encomium. « Per fidem et ipsa Sara. » Exhortati- vum est quod ait, Et ipsa Sara, tanquam diceret : Si mulier credidit,pudendum foret sietiam mulie- re inveniremur magis pusillanimes. Verum quo- modo credidit? Atqui risit : verum postmodum objurgata, timore correpta est, quod fidei erat. « Αά concipiendum ac retinendum semen. » El; ὑποδοχὴν σπέρματος, hoc est, confirmata fuit ut susciperet generativum semen. » Et preter etatis rationem peperit. » Quod ait, Et, tantum, sibi vult hoc loco : Non solum, inquit, sterilis erat, verum Οὐδὲ οὕτως ἠπίστησαν u^ αὐτοῖς δοθήσεσθαι τὴν γῆν ἐκείνην. « ᾿Εξεδέχετο γάρ. » Kal ποίῳ λόγῳ, φησὶν, οὐχ Ἠσθένησαν οὗται τῇῃ πίστει, ὡς ἀλλοτρίαν οἱ- κούντες τὴν ἐπηγγελμένην γῆν ; "Oct, φησὶν, οὐδὲν ἐφρόντιζον γῆς, ἀλλὰ xal τοι γῆν ἐπαγγελίας δεξά- μενοι, τὰ μείζονα ἐζήτουν καὶ Ἐξεδέχοντο τὴν οὐρά- vtov πόλιν. El γὰρ σαν προσηλωμένοι τῇῃ Y, ἔσα- λεύθησαν ἂν τῷ μὴ λαθεῖν αὐτήν. Οὕτω δει καὶ ἡμᾶς, φησὶ, τὰ ἄνω ζητεῖν, καὶ τῶν ἐνταῦθα λόγον μη ἔχειν. « Τὴν τοὺς θεµελίους ἔχουσαν πόλιν. » H διὰ τὸ µόνιμον xal βέδαιον ἐχείνης λέγει αὐτὴν ἔχουσαν θεµελίους, ἃἢ ὅτι ἐχείη µόνη θεμµελίους ἔχει, Αἱ γὰρ ἐπὶ γῆς, ὡς εἰς σύγχρισιν ἐχείνης, οὐκ ἔχουσιν. « "He τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ θεός. Μέ- γιστον της ἐν οὐρανῷ πόκεως τὸ ἐγχώμιον. « Πίστει καὶ αὐτὴ Σάῤῥα. » ᾿µἘΕντρεπτικόν ἐστι τὸ, Καὶ abc Σάῤῥα, ὡσεὶ ἔλεγεν ' El vov). ἐπίστευσεν, αἰσχύνη εἰ καὶ γυναικὸς ὁλιγοψυχότεροι εὑρεθῶμεν. Πως ὃν ἐπίστευσε ; Καΐτοι ἐγέλασεν. )Αλλ' ὕστερον ἐφοθήθη ἐλεγχθεῖσα, ὅπερ πἰστεώς ἐστι. « Εἰς καταθολὴν σπέρ- µατος ἔλαθε, » Εἰς ὑποδοχὴν σπέρματος, τουτέστι»͵ ἐνεδυναμώθη εἰς τὸ ὑποδέξασθαι παιδοποιὸν σπἑρ- μα. € Καὶ παρὰ καιρὸν ἡλικίας ἔτεχε. » Τὸ, xal, ἐν- καῦθα τοῦτο βούλεται οὐ µόνον, φησὶν, ὅτι στεῖρα Av, ἀλλὰ xal παρὰ χαιρὸν ἡλικίας, τουτέστιν, ἐν αὐτῷ τῷ ἐσχάτῷ γνρᾳ ἑνεδυναμώθη εἰς ὑποδοχὴν σπέρματος. » ᾿Επεὶ πιστὸν ἡγήσατο. » Πιστὸν, ἀληθη. Ποῦ δὲ ἐπηγγείλατο; Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύ- σοµαι, φησί, καὶ ἔσται τι Σάῤῥα υἱὸς, « Διὸ xal etiam prater etatis rationem fuit: hoc est,inipsa C ἀφ᾿ ἑνός, » Τούτου “Κάριν, φησὶ, ἀφ᾽ ἑνὸς σπέρματος, extrema senectute,quod confirmata sit ad seminis susceptionem. 407 « Quod fidelem judicaret. » Fidelem, id est, veracem. Ubi autem promisit? Se- καὶ ταῦτα νεκροῦ ὄντος διὰ τὸν χρόνον, ἐγεννήθησαν πάρτες οἱ τοῦ σπέρματος ᾿Αθραὰμ, οἱ xarà τὰ ἄστρα καὶ τὴν ψΨάμμον τῷ πλύθει, cundum hoc tempus, inquit, veniam, et erit Sar filius. « Quapropter ct ex uno. « Propterea ab uno semine, eoque propter ztatem elanguido, nati sunt omnes qui sunt de semine Abraham, numero tequantes astra cceli et arenam maris. X,, 13-16. Juxta fidem moriui. sunt hi omnes, non acceptis repromissionibus, sed ipsis procul visis el creditis, cum amplexi fuissent et confessi se hospites atque advenas esse in lerra. Nam hac qui dicunt, declarant se patriam inquirere. Et si illius quidem memores fuissent unde fuerant profecti, habebant utique opportunitatem rever- tendi. Nunc autem meliorem expetunt, hoc est, celestem. Quapropter. non erubescit ipse Deus vocari Deus illorum. Paravit enim illis civita- tem. : Duo hoc loco queruntur : quomodo,cum supe- rius dixerit quod transtulit Enoch Deus ne videret mortem, dicat nunc, Juxta fidem mortui sunt hi omnes? Rursumque dicit, Non acceptis promissio- nibus : atqui dixit in superioribus,quod acceperint praemium fidei. Siquidem Noe servatus est cum domo sua, et Enoch translatus est et non vidit mortem,et Abel adhuc loquitur per gloriam ac ce- lebrem famam, et Abraham suscepit promissam terram, et filium progenuit ex Sara. — Solutio. Quod ait, Mortui sunt hi omnes, accipe excepto « Κατὰ πίστιν ἀπέθανον οὗτοι πάντε, μὴ λα- θόννες τὰς ἑπαγγελίας, ἀλλὰ πόῤῥωθεν αὐτὰς ἰδόντες καὶ ἁσπασάμενοι, καὶ ὁμολογήσαντες, ὅτι ξένοι καὶ παρεπίδηµοί slow ἐπὶ τῆς γῆς. Οἱ γὰρ τοιαῦτα λέγοντες ἐμφανίζουσιν ὅτι πα- τρίδα ἐπιζητοῦσι, Καὶ εἰ μὲν ἐκείης ἐμνημό- νευον ἀφ' fic ἐξήλθον, εἶχον ἂν καιρὸν ἀνακάμ- yat. ἈΝῦν ὃλ Ἁἁρείτονος ὀρέγονται, τουτέστιν, D ἐπουρανίου. - Aib, οὖκ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς — 6 θεὸς, θεὸς ἐπικαλεῖσθαι αὐτῶν. Βτοίμασε γὰς αὐτοῖς πόλιν. » Δύο ἐνταῦθα «ζητεῖται. Πῶς, εἰπὼν ἄνω ὅτι µετέ- Ünxs τὸν ᾿Βνὼχ ὁ θεὸς τοῦ μὴ (ἰδεῖν θάνατον, vov εἶπε, Κατὰ πίστιν ἆθανον οὗτοι πάντες; Καὶ πάλιν εἶπε, Mi λαθόντες τὰς ἐπαγγελίας, καϊΐτοι εἰπὼν ἀνωτέρω εἱληφότας αὐτοὺς τοὺς τῆς πίστεως µι- σθούς, Ὅ μὲν γὰρ Νῶε διεσώθη μετὰ τοῦ οἴχου αὐτοῦ. Καὶ ὁ ᾿Ενὼχ µετετέθη, καὶ οὐχ εἶδε θάνατον. Καὶ ὁ ᾿Αθελ ἔτι λαλεί διὰ τῆς δόξης. Καὶ à ᾿Αθραὰμ ἐπελάθετό τε τῆς ἐπηγγελμένης γῆς, καὶ ἐπχιδοποίησεν ἐκ τῆς Σάῤῥας. -- Λύσις. Τὸ μὲν, ᾽Απέθανον οὗτοι πάντες, δέξαι, ὑπεξῃρημένου τοῦ 409 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 410 Ἐνώχ. Τὸ δὲ, M3 λαθόντε τὰς ἐπαγγελίας, περὶ A Enoch.Porro quod dicit,Non acceptis promissioni- πάντων λέγει, δεικνὺς. ὅτι τοῖς περὶ τὸν ᾿Αθραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰαχὼθ οὗ γη ἣν ἔπηγγελμένη µόνον, ἀλλὰ, διὰ τῆς ἀρετῆς αὐτῶν, καὶ τὰ οὐράνια. Τοῦτο δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων νόει. Οὐδὲ γὰρ, φησὶν, ὁ µεγα- λόδωρος θεὸς διελύσατο ἂν τῷ μὲν " A66). εἰς τὸ δοξα- σθηναι, τῷ δὲ ᾿Ενὼχ εἷς τὸ µετατεθηναι, τῷ δὲ Νῶε εἰς τὸ ἐκφυγεῖν τὸν παραυτίκα θάνατον, τῷ i ᾽λθραὰμ εἷς τὸ παϊιδοποιησαι, fj τῆς γῆς ὡς ἐν παροιχίᾳ ἐπιλαθέσθαι, ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν iv προσθή- xnc μέρει αὐτοῖς ἐδωρήθη, Γεῦσις δέ τις ἦν τιν ὄντως ἐπαγγελιῶν, Δηλοϊ γὰρ ὅτι περὶ βασιλείας οὐρανῶν προμεμαθήχεισαν, εἰπὼν, Πόῤῥωθεν αὐτὰς ἰδόντες καὶ ἀσπασάμενοι, -- ε ᾽Αλλὰ πόῤῥωθεν a. τὰς ἱδόντες. » Οὕτω, φησὶν, αὐταῖς Ἐπίστενον, πόῤ- ῥωθεν δι ἑλπίδος, ὅτι καὶ ἔχαιρον ἐπ abate, xai μονονουχὶ περιπλεχόμενοι χατησπάζοντο, Τὸ, Πόῤ- ῥωθεν Ἰδόντες, φασί τινες; ὅτι προεῖδον οἱ ἀμφὶ τὸν ᾿λθραὰμ τὴν ἐξ Αἰγύπτου ὑποστροφὴν τοῦ σπέρµα- τος αὐτῶν, ᾽Αλλ᾽ ἄτοπον. ὥαμεν ὃΣ, ὅτι περὶ βασι- λείας οὐρανῶν σαν εὐαγγελισθέντε, καὶ oca ὁ Χριστὸς ἐχήρυξεν. El γὰρ μὴ ταῦτα ἠκηχόεισαν, τί δήποτε ξένους ἑαυτοὺς xal παρεπιδήµους ἐκάλουν ; OÀ γὰρ πατρίδος ἐπιγείου ὀρεγόμενοι ταῦτα ἔλεγον, ἐπεὶ καὶ ὑποστρέψαι αὖτοις εἷς τὴν ἑαυτῶν diy, ἀλλὰ τὸν οὐρανὸν ἐζήτουν, )Άλλως τε, εἰ ud τοῦτο Ἡν, εὑρίσκονται ὅ τε ᾿Αδελ χαὶ Ἐνὼχ καὶ Νῶε, μηδὲ ἐσχηκότες παρὰ θεοῦ ἐπαγγελίας. Οὐδὲ γὰρ αὐτοῖς γηῖνον ἐπηγγείλατο, Οὐδὲ γὰρ οὔτε τὸ σωθήναι ἓν ἐπαγγελίᾳ εἰρήχει τῷ Νῶε. « Καὶ ἀσπασάμενοι, » Πεισθέντες. « Παρεπίδημοί εἶσιν ἐπὶ τῆς γῆς.» 02 τῆς ἐπηγγελμένης (o0 γὰρ µέγα τοῦτο], ἀλλὰ παντὸς τοῦ κόσμου. € Εμφανίζουσι. Δεικνύουσιν, α Ότι πατρίδα ἐπιξητοῦσιο » Τὴν iv οὐρανῷ δηλονότι, « Καὶ εἶ μὲν ἐχείνης. » "Oct γὰρ τὴν iv οὐρανῷ ἐζήτουν, ἔνθεν ὅπλον. El μὲν γὰρ τὴν ἰδίαν ἐζήτουν EL We Ἐξέθαλεν αὐτοὺς ὁ θεὸς, ἴσχυον ὑποστρέψαι, Elyov γὰρ πρὸς τοῦτο χαιρὸν ἵνα εἷς τὴν ἑαυτῶν ἐπχνέλθωσι. Nóv δὲ τῷ πατρίδα μὲν ζητεῖν, μὴ ὑποστρέφειν δὲ ἐξ ic ἐξηλθον, OnÀow ὅτι χρείττονος καὶ οὑρανίου Ἐπιθυμοῦσι, Διὸ οὐκ ἐπαισχύνεται. » "Ὥσπερ γὰρ καλεῖται θεὸς τοῦ χόσµου, οὕτως καὶ ᾿Αθραὰμ xal Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼθδ, ἀντιῤῥόπους αὐτοὺς της κτίσεως πεποιηκώς, Μέγιστὸν δὲ τοῦτο ἀξίωμα, τὸ χαταξιῶσαι τὸν Orb ἐπικαλεῖσθαι αὐτῶν θεόν, "Ὥσπερ γὰρ ἐγκαλλωπιζόμενον ὃ Orbe τοῖς πατριάρ- χαις, οὕτως καλεῖται θεὸς Λθραὰμ καὶ Ἰσαὰκ xal Ἰακὼθ. « ᾿Ητοίμασε γὰρ αὐτοῖς πόλιν. » Οὐκ ἔπαι- σ(ύνεται αὐτοὺς ὁ θΘεὸς εἷς τὸ θεὺς ἐπικαλείσθαι αὐτῶν. Καὶ οὕτως, φησὶν, οὐκ ἐπαισχύνεται, ὅτι καὶ τὸ θέλημα αὐτῶν ἐπλήρωσε,. Πόλιν ἐπεθύμουν ἓν οὕρανῳ, καὶ ἤτοιμάσεν αὗτοῖς kv αὐτῷ πόλιν. σ bus,de omnibus loquitur, ostendens quod Abrahae, Isaac et Jacob non sola terra promissa erat, sed ob ipsorum virtutem etiam caelestia. Hoc autem et de caeteris intellige. Neque enim Deus magnificus per hoc satisfecit Abel, inquit, quod gloriosum reddi- derit: aut Enochi, quod transtulerit : aut Noe, quod subitam mor:em effugerit : aut. Abrahe, quod prolem ei dederit, aut quod ille terram in perigrinationem acceperit. Sed hec sane in modum auctarii ipsis dala sunt : et erant veluti gustus quidam vere promissorum. Significant enim quod de regno celorum prius edocti sint,cum ait : 408 Ipsis procul visis ac salutatis. — « Sed ipsis procul visis. » Adeo, inquit, ipsis per spem emi- nus visis credebant, ut eliam propter eas gaude- rent, et propemodum amplexantes, avellabantur. Quod ait, Procul visis, asserunt quidam dictum esse, quod pravideren! Abraham et caeteri rever- sionem seminis ipsorum ex /Egypto : verum id absurdum est. Dicimus autem quod de regno ο- lorum ipsis annuntiatum erat, et quaecunque postmodum Christus przedicavit. Nam si hec non audivissent, quam ob causam seipsos advenas et peregrinos vocassent ? neque enim patriam terre- nam appetentes hzec dicebant, cum etiam in suam reverti ipsis liceret, sed coelum quaerebant. Pre- terea quoque si haec non placent, inveniuntur et Abel et Enoch ac Noe a Deo non accepisse pro- c missiones. Nihil enim terrenum ipsis promiserat. Siquidem nunquam dixerat in promissione Noe quod servaretur. « Cum ainplexi fuissent. » Hoc est, credidissent ac persuasi essent « Adve- nas esse in terra. » Non quas promissa erat: nam hoc nihil magnum fuisset; sed in toto mundo. « Declarant. » Manifestant. « Se patriam inquirere. » Qus in colis est videlicet. « Et si illius quidem. » Nam quod celestem quarerent hinc manifestum est. Si enim propriam quesivis- sent ex qua ejecerat eos Deus, poterant reverti ; habebant namque ad hoc opportunitatem ut ad suam reverterentur. Nuncautem,cum patriam in- quirant, nec ad eam reversi sint ex qua exierant, manifestum est quod meliorem ac colestem concu- piscant. « Quapropter non erubescit. » Quemad- modum enim vocatur Deus mundi, ila et Deus Abraham et Isaac et Jacob, squalis ponderis ac roboris eos cum tota reliqua creatura efficierfs. Id autem loco maxim: dignitatis est, quod velit Deus appellari Deus ipsorum. Siquidem ac si glorietur Deus in patriarchis, ita vocatur Deus Abraham: et Isaac et Ja-oh. «Paravit enim illis civitatem.» Non pudefit Deus qropter ipsos, quod voceturjeorum Deus : et adeo non pudefit, inquit, ut etiam voluntatem eorum impleverit. Civitatem cupiebant in celo, et paravit eis in ipso civitatem. « lote προσενήνοχεν ᾿Αδραάµ τὸν — 'Iaadx, πειραζόµενος, καὶ τὸν µμονογενη —mposíetoptv 6 τὰς ἐπαγγελίακς ἄναδελάμενος, πρὸς ὃν ἐλαλήθη τι Ἐν 'lozàx κληθήσεταἰ σοι {/,σπέρµα, λογισά- µενος, ὅτι xal kx νεκρῶν ἐγεῖδειν θυνατὸς ὁ XI, 17-22. Per. fidem. obtulit. Abraham Isaac cum ltentaretur, et. unigenitum obtulit in. quo promissiones acceperat, A09 ad quem dictum fueral : [n Isaac vocabitur tibi semen, cum illud secum perpendisset, Deum vel a mortuis excitare 441 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 412 posse, unde ipsum etiam per parabolam recepit. Ἀθιός, "Όθεν αὐτὸν xal ἐκ παραθολῇ ἀκομίσατο Per fidem de futuris Isaac benedixi! Jacob εί Esau. Per fidem Jacob moriens singulis filiis Joseph benedixit, et adoravit fastigium virg i/lius. Per fidem Joseph moriens de egressione filiorum Israel meminit, et de ossibus suis man- davit. « Per fidem obtulit Abraham Isaac. » Quam fi- dem ? Quod etiam a mortuis Deus excitare posset. « Cum tentaretur. » Tentabat aulem : non quod opus esset ipsi discere qux» in Abraham essent : quomodo enim hoc esset, cum singillatim ipse scrutletur corda nostra 58? Sed ut illud nobis fa- ceret manifestum «Et unigenitum » Ne quis enim Πίστει περὶ µελλόντων εὐλόγησεν ᾿σαὰκ τὸν Ἰαχὼθ καὶ τὸν ᾿Ησαῦ. Πίστι Λ᾿Ἰακὼθ ἀποθνή- σκων, ἕκαστον τῶν υἱῶν ἸἹωσὴρ εὐλόγησε, καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥά:δου αὐτοῦ. Πίστει Ἰωσὴρ τελευτῶν, περὶ τῆς ἐξόδου τῶν ὀστέων αὐτοῦ ἑνετε[λατο. » « Πίστε προσενήνοχεν ᾿Αθραὰμ τὺν ᾿Ισαὰχ. » Ποιᾳ πίστει: ὅτι καὶ ἐκ νεκρῶν ἐγείριν δύναται ὁ θεός. « Πειραζόμενον, » ᾿Επείραζε δὲ, οὐκ αὐτὸς δεόµενον μαθεῖν τὰ κατὰ τὸν ᾿Αθραὰμ (πῶς γὰρ ὁ ἐρευνῶν καταµόνας τὰς καρδίας ἡμῶν ;) ἀλλ᾽ ἵνα ἡμῖν αὐτὸν ποιήσῃ κατάδηλον. « Καὶ τὸν µονογε- Và. » Ίνα γὰρ µή τις εἴπῃ ὅτι εἶχεν ἔτι παῖδα, καὶ dicat quod alium adhuc habebat filium, e! sperans ῃ &' αὐτοῦ τὴν ἐπαγγελίαν ἐκθήσετθαι προσδοκῶν, quod per illum promissio sortiretur effectum, propter Isaac obtulit. Non, inquit, unigenitusferat. Unigenitus autem quoad promissionis sermonem, quandoquidem habebat etiam Ismael. « Ad quem dictum fuerat.» Itaque quantum ad id quod appa- ret, inquit, etiam contraria jubere videbatur Deus hisque promiserat : nectamen propterea Abraham perdidit fidem. Quomodo namque in Isaac vocan- dum erat ipsi semen, cum juberetur immolare Isaac ? Sed tamen ne ita quidem hesi'avit. « Cum illud secum perpendisset, Deum vel a mortuis excitare posse. » Vides quod per fidem omnia faceret Abraham ? Credebat enim quod ipsum quoque ju- gulatum posset Deus susciLire.« Unde ipsum etiam per parabolam recepit. » Et ipsum Abraham et ipsum Isaac. Nam hoc in utroque locum habet. Et vide quod ait, Per parabolam. Abraham typus erat Dei et Patris, Isaac. vero Filii Dei. Siquidem quia magnum quidam erat nobis Deus przstitu- rus, nempe immolationem Filii sui, cum esset vehementer humanus, ne sola gratia nos salvare videretur, fecit essedebitum ut traderetur Christus: debitum autem hoc modo : Quemadmodum, inquit, Abrabam suslinuit ut unigenitum suum in mortem traderet propter me, ita et ego debeo Unigenitum tradere in mortem pro hominibus. Possumus ta- men quod ait, Per parabolam, hoc etiam modo intelligere, aptantes illud ad personam Isaac: Recepit 410 Isaac et fecit. eum esse parabolam, typum et exemplum Christi, ut quemadmodum Isaac jugulatus est, quantum est ex prompta Abrahs voluntate, ita. et Christus trucidetur, sed hoc secundum veritatem ipsam. Aut hoc quoque modo intellige, Per parabolem : Recepit, inquit, Isaac per parabolam,lioc est, loco ejus quod colla- (um est et pro eo ostensum. Ostendit enim arietem, et eo pro filio dato recepit Isaac. Porro prima interpretatio meo judicio multo melior est. Alio modo Quod ait, « Unde ipsum etiam per parabo- lam recepit, » potest hoc etiam modo intelligi : Unde etiam Abraham recepit Isaac per parabolam sive cum parabola. Quoniam enim exuberantem 56 Psal. vit, 10. προθύµως τὸν ᾿Ισαὰκ προσέφερεν, οὐ, φησὶ, µονο- γενῆς ἣν * μονογενῆς δε, ὅσον εἷς τὸν τῆς ἐπαγγε- λίας λόγον, ἐπεὶ εἶχε καὶ τὸν ᾿Ισμαὴλ. 4 Πρὸς ὃν ἐλαλίθη, » "ωστε, φησὶν, ὡς πρὸς τὸ φαινόμενον καὶ ἐναντία δοκεῖ ἐπιτάσσειν ὁ θεὸς ὦν ἐπηγγεί- λατο. Καὶ ὅμως οὐκ ἠπίστησεν ᾿Αθραάμ. Πῶς γὰρ ἂν Ἰσκὰκ κληθήσεται αὐτῷ σπέρµα, τὸν Ἰσαὰκ κε- λεύσαντος σφάξαι ; ἀλλ ὅμως οὐδὲ οὕτως ἐδίστασεν. « Λογισάµενος ὅτι xal ἐκ νεχρῶν ἐγείει. » Ορᾷς ὅσι πίστει πάντα ἕπραττεν ὁ ᾿Αθραάμ ; ἐπίστευσε γὰρ ὅτι καὶ σφαγέντα δύναται αὐτὸν ἀναστησαι ὁ θεός. « 'Όθεν αὐτὸν καὶ ἐν παραδολῃ ἐκομίσατο. » Καὶ τὸν ᾿Αθραὰμ xal xbv Ἰσαάκ. ᾽Ἄρμόξει γὰρ ἐπὶ τῶν δύο. "Opz δὲ τὸ, Ἐν παραθολῃ. 0 ᾿Αθραὰμ τύ- πος fj» τοῦ Θεοῦ καὶ ἩΗκτρὸς, ὁ δὲ Ἰσαάκ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ μέγα τι ἔμελλεν ὁ θεὺς ἡμῖν παρέχειν, τὴν σφαγὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, σφόδρα φιλ- άνθρωπος Ow, ἵνα μὴ δόξι ps χάριτι σώζειν µόνῃ, ἔποιησεν ὀφειλὴν τοῦ παραδοῦνχι τὸν ἄριστόν. Ὀφειλὴν δὲ οὕτως * ΄Ὥσπερ, φησὶν, ὁ Αθραὰμ. ἠνό-' σχετο παραδοὔναι δι ἐμὲ τὸν μονογενη ἀύτου εἰς θένατον, οὕτως καὶ ἐγὼ, φησὶν, ὀφείλω µου παρα- δοῦναι τὸν Movoytvr tl; θάνατον ὕπερ τῶν ἀνθρώ- πων. Τὸ δὲ Ἐν πχραθολῇ, δυνόµεθα καὶ οὕτως von- σαι ἁρμύζοντες αὐτὸ, εἷς τὸ τοῦ Ισαάκ πρόσωπον Ἐκομίσατο τὸν ᾿Ἰσαὰκ, καὶ ἐποίησεν αυτον Li πα- Ραθολῃ καὶ kv τύπῳ xal tv ὑποδείγματι τοῦ Σρι- στοῦ, ἵνα ὥσπερ ὁ Ἰσαὰκ ἐσφάγη ὅσον πρὸς τὴν προαἰρεσιν τοῦ ᾿Αθραὰμ, οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς σφαγῇ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ, Η καὶ οὕτως τὸ Ἐν παραθολῃ, νόησον * "Ott, φησὶ, ἐχομίσατο τὸν "oxax iv mapa- 6ολῇ, τουτέστιν, ἀντὶ τῆς παραθολῆς xai τος ὑπο- δείγματος. Ὑπέδειξε Ὑγὰρ τὸν κριὸν, καὶ δεδωκὼς αὐτὸν ἀντ᾽ αὐτοῦ, ἔλαθε τὸν "ax. H δὲ πρώτη ἑρμηνεία, ὡς νομίζω, πολὺ βελτίων. Άλλως. [Φωτ.] Τὸ, « Όθεν αὐτὸν ἐν παραθολῖι ἐκομίσατο, » δωνατὸν καὶ οὕτως νοῆσαι * 0θεν καὶ τὸν Ἰσαὰκ ὁ Αδραὰμ iv παραθολι ἐκομίσατο, Επεὶ γὰρ, qnolv, ἀφατόν τινα τὴν ὑπακοὴν ἔπεδείξατο, xai πίστιν νικωσαν xal αὐτῆς τοὺς νόμους της φύσεως, ἀπολαμθάνει πάλιν τὸν υἱὸν, οὐχ olov προσήνεγκεν, ἀλλὰ μετὰ μεγάλης προσθήκης xai ἀξίας τῆς αὐτοῦ πίστεως, 413 Ἐκχομίσατο γὰρ αὑτὸν ὅμοίωσιν τὴν πρὸς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ θεόν. Τοιαῦτα γὰρ ἡ πίστις δύναται κατορθοῦν. El δὲ τὸ, Ἐν παραθολῇ, χοινὸν ἐκλάδοις τοῦ τε ᾿Αθααὰμ καὶ τοῦ Ἰσαὰκᾳ ὅτι ὁ μὲν el; τύπον τοῦ Πατρὸς xal εἰς παραθολὴν xai ὁμοίωσιν διὰ τῆς προσαγωγΏς τοῦ παιδος ἐχρημάτισεν, ὁ δὲ ᾿Ἰσαὰκ εἷς τύπον τοῦ Yloo, καὶ οὕτως ἡ προειρηµένη εὐοδοῦται διάνοια. Τοσοῦτον Χέρδος, φησὶ, προεξένησε τῷ ᾿Αθραὰμ ἡ πίστις αὐτοῦ, ὅτι τὸν υἱὸν προσενέγχας, μετὰ µε- Ὑίστης προσθήκης ἐχομίσατοι Ποίας ταύτης ; τὸ iv παραθολτι αὐτὺν καὶ ὁμοιώσει τῇ τε πρὺς τὸν Πα- τέρᾳ xal τῇ πρὺς τὸν υἱὸν ἀνακομίσασθαι, Τουτέστιν, ἑκομίσατο τὸν Υἱὸν ἐπὶ τηλικούτῳ κέρδει, ἐφ᾽ d τύπον ἀμφοτέρους Ὑενέσβα. τῆς προσαγωγῆς AV £- δόκησεν ὁ Πατὴρ τελεσθῆναι ἐπὶ τῷ Yip. H, ἐν παραθολγι ἐκομίσατο ὁ Θεὺς τὸν 'Icudx * τουτέστι͵ διὰ τὴν πίστιν καὶ τὸ πρόθυμον τοῦ ᾿Αθραὰμ. χαίτοι κριοῦ προσαχθέντος, xal τότε οὗ παρὰ τοῦ ᾽Αθραὰμ Χομισθέντος, ἀλλὰ παρ) αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ xai χομισαµένου. Όμως οὖν οὕτως ὁ θεὸς ἐλέξατο τὴν θυσίαν, ὡς τὸν Ἰσαὰκ αὐτὸν χοµισάµε,ος διὰ τῆς παραθολΏς καὶ παρενθήχης τοῦ χριοῦς Διό qim, 'Ὅθεν αὐτὸν, olov τὸν Ἰσαὰκ, ἐκομίσατο ἐν τῇ παρα- δολῇι καὶ παρενθήκῇ τοῦ Χριοῦ, τουτέστιν ὡς τε- λειωθεῖσαν τὴν πρόθεσιν, καὶ τῆς πίστεως αὐτοῦ τὸ πρόθυµον, οὕτως ἐδέξατο τὴν θυσίαν τιῦ ᾿Αθραὰμ 6 Θεός. « Πίΐστει περὶ µελλόντων. » Πόθεν ἐπήγγελτο τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τοσαῦτα ἀγαθὰ, el μὴ ἐπίστευσεν ὅτι ὁ θεὸς δώσει τὰς ἐπαγγελίας ; Τί δὲ ἐστι, περὶ µελλόντων ; fj περὶ τῶν µελλόντων αὖτοῖς ἔσεσθαι, fj περὶ τῶν µελλόντων τῷ σπέρµατι αὐτῶν δοθήσε- σθαι. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ αὐτοὶ ἀπήλαυσαν τῆς ἔπαγγε λίας. Τὸν Ἰατκὼθ δὲ διὰ τὴν ἀρετὴν πρῶτον ὀνο- μάζει. [POT.] « Πίστει ᾿Ιακὼθ ἀποθνήσκων, ». — ᾿Ενταῦ- θα. φησὶν, οὗ µόνον εἶπεν, ἀλλὰ καὶ οὕτως ἑθάρρει τοῖς Ἐσομένοις, ὡς καὶ iv. τῷ ἔργῳ αὐτὸ ἔπιδεῖξαι. Ἐπειδη γὰρ ἔμελλεν ἀπὸ τοῦ ἸἘφραϊμ ἀνίστασθαι βασιλεὺς ἕτερος. διὰ τοῦτό φησι, Καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄχρον τῆς ῥάθδου αὐτοῦ, τουτέστι, καὶ γέρων Qv δη, προσχυνεῖ τῷ Ἰωσὴφ, τὴν παντὸς προσκύ- νησεν δηλῶν, τὴν ἐσομένην abr. Καὶ τοῦτο [ὅτι] Εξέδη αὐτῷ ᾖδει, ὅτε αὐτῷ οἱ ἀδελφοὶ προσεκύνησαν. COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. φέροντα παραθολὴν καὶ À quamdam praestitit obedientiam et fidem qus ipsius 414 quoque naturz jus vinceret, recipit rursus filium : non sicut obtulit, sed cum magno augmento ac sus fidei dignitate. Recipit enim ipsum ferentem para- bolam et similitudinem ad Dei Filium ac Deum. Nam talia fides prestare potest. Quod si accipias per parabolam, ut sit commune ad Abraham et ad Isaac : quod ille quidem in typum Patris etin pa- rabolam ac similitudinem per accessionem filii appellatus est : Isaac. vero in typum Filii : etiam hoc modo predicta interpretatio commode suum habet intellectum. Tantum, inquit, lucrum con- ciliavit Abrahz fides sua,quod oblatum filium cum magno fcenore recepit. Quodnam fuit illud fenus? Ut ipsum cum parabola ac similitudine ad Patrem el Filium referret,hoc est,recepit Filium cum tanto lucro,ut uterque fieret typus ejus proventus quem beneplacuit Patri perfici in Filio. — Aut per para- bolam recepit Deus Isaac, hoc est, propter fidem et promptum Abrahzanimum, tametsi ariesablatus fuisset : qui etiam tunc non ab Abraham, sed ab ipso Deo receptus erat,qui illum quoque eo deduxe- rat * ita tamen suscepit Deus sacrificium,tanquam recipiendo ipsumIsaac per parabolam et auctarium arietis. Ideo dicit: Unde ipsum, nempe Isaac, recepit per parabolam et accessum arietis,hoc est, tanquam perfectum esset propositum ac promptus fidei animus,ita suscepit sacrificium Abrahz Dens. A11 « Per fidem de futuris. » Quomodo filiis suis (anta bona promisisset, nisi credidisset quod Deus promissa praestaret? Quid est autem e futuris ? Aut de his qu: erant ipsis eventura, aut de his quie semini eorum danda erant ; siquidem neque ipsi promisso fruebantur. Primum autem nominat Jacob, propter virtutem ac probitatem. «Per fidem Jacob moriens.» Non solum, imquit. hoc loco dixit, verum etiam de futuris adeo con- fidebat, ut etiam opere illud demonstraret. Quo- niam enim futurum erat, ut ab Ephraim exsurge- ret alius rex, propterea dixit : Et adoravit fastigium virg: ejus : hoc est, cum jam senex esset, adora- bat Joseph, designans totius populi adorationem, sive obsequium quod ipsi tribuendum erat. Átqui noverat hoc ipsum sortitum esse effectum, dum ᾿Εκθήσεσθαι δὲ ἔμελλεν ὕστερον. διὰ τῶν δέκα φυ- p fratres eua adorarent ; tamen postmodum futurum λῶν, « Καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄχρον τῆς ῥάδδο». » Την γὰρ τοῦ ᾿Εφραϊμ πρεσήµανε ᾖµβασιλείαν, καὶ τῶν δέχα ᾿φυλῶν τὴν ὑποταγήν. Οὗ δὴ χάριν αὐτὸς προτυποῖ τὴν Ἐκείνων προσκύνησιν. Τοσοῦτον γὰρ, φησὶν, ᾖπίστευσε τοῖς Ἐσομένοις, ὅτι xal προσεχύ- νησε τῇῃ ῥά6δψῳ δοκῶν ὁρᾷ τὰ Ἐσόμενα, Τῶν γὰρ δύο υἱῶν τοῦ Ἰωσὴφ, τοῦ ᾿Εφραϊμ καὶ τοῦ Μανασση, tx τοῦ ᾿Εφραϊμ σπέρματος βασιλεῖς εἶγον ἀναστῆναι, Προδηλῶν οὖν τὴν βασιλείαν τῷ σπέρµατι αὐτοῦ, προσεχύνησεν kml τὸ ἄκρον τῆς ῥάθδου τῆς Μανασσῃ. Γέγραπται bv βίδλῳ Γενέσεως οὕτως ᾽ « ᾿Ἐπέζησε δὲ 'Laxd6 Ev vr, Λἰγύπτῳ δέκα καὶ ἑπτὰ ἔτη. » Ἐχγέ- νοντο δὲ ai ἡμέρχι ᾿Ιακὼθ Ενιαυτῶν vr? ζωῆς αὐτοῦ 39 Gen. ΧΙΤΙΙ, 8. erat, uL etiam accideret per decem tribus. « Et adoravit fastigium virge. » Regnum namque Ephraim significavit et decem tribuum subjec- lionem : propterea enim ipse prefigurat illorum adorationem Nam adeo, inquit, credidit futuris, ut etiam adoraret virgam, sive spectrum, indicans se futura prospicere. Cum duo essent filii Joseph, nempe Ephraim et Manasse, ex semiue Ephraim reges erant orituri. Presignans igitur regnum semini suo, ador«vit fastigium virge, sive regni Manasse. Siquidem hoc modo scriptum est in lihro Genesos : «Supervixit autem Jacob in terra /Egypli decem et seplem annis $9, » Fuerunt autem dies 415 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 416 annorum vite Jacob centum quadraginta septem,et Α ρµζ ἔτη, Άγγισαν δὲ αἱ ἡμέραι "IopxiA τοῦ ἀπο- appropinquaverunt dies Israel ut moreretur : vo- cavitque filium suum Joseph, ac dixit ei : «Si inveni gratiam coram te,pone manum tuani ad fe- mur meum,et facies mecum misericordiam ac veri- tatem. ut non sepelias me in /Egypto, sed deferas cum patribus meis, tollasque me ex /Egypto, ac sepelias me in sepulero ipsorum. At ille dixit : Ego faciam juxta verbum tuum. Ait autem : Jura mihi. Et juravit ei adoravitque Israel fastigium virg: illius 60.» —«Per fidem Joseph moriens. » In tantum, inquit, credidit quod Israel egressurus esset ex /Egypto, ut etiam de transferendis os- sibus suis fratres adjuraret. A19 Quamobrem ? Ut semper memores adjurationis Josephi, scirent θανεῖν, καὶ ἔπάλεσε τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἰωσὴρ, xal εἶπεν αὐτῷ * « El eüpnxz Ὑάριν Ἐναντίον σου, ὑπόθες τήν χεῖρά σου ἐπὶ τὸν umpóv µῳω. Καὶ ωοιήσεις kr ἰμὲ Ελεημοσύνην xxi ἀλήθειαν, τὸν µή µε θάψαι bv Αἱ- γύπτῳ, ἀλλὰ κοιμηθήσοµαι μετὰ τῶν πατέρων µο», καὶ donc µεὲξ Αἰγύπτου xal θάψῃς µε bv τῷ τάφῳ αὐτῶν. Ὁ δὲ εἶπεν, ᾿Εγὼ ποιήσω κατὰ τὸ ρῆμά σου. Εἶπε δὲ, "Ὡμοσόν µοι. Καὶ ὤμοσεν αὐτῷ. Καὶ προσ- εκύνησεν Ἰσρχὴλ ἐπὶ τὸ ἄχρον τῆς ῥάθδου αὐτοῦ. » — € Πίστει ᾿Ιωσὴρ τελευτῶν. » Τοσοῦτον, φησὶν, ἐπίστευσεν ὅτι Εξλλεύσεται ὁ Ἱσραὴλ ἐξ Αἰγύπτω, ὅτι καὶ τὰ ὁστᾶ αὐτοῦ μετενεχθῆναι ἑνώρχωσε. Τί δήποτε ; "Iva del μεμνημένοι τῶν ὄρχων τοῦ Ἰωσὴφ, εἶδεῖεν καὶ τὰ περὶ τῆς ἐξόδου, Τίς γὰρ ἂν ὥρχωσε etiam qua de egressu erant. Quis enim adjurasset P τὰ ὁστᾶ αὐτοῦ μετενεχθῆναι, εἰ μὴ σφόδρα ἐθάῤῥει ὡς de transferendis suis ossibus, nisi vehementer confideret quod essent egressuri ? XI, 23-206. Per fidem, cum natus esset. Moses, occultatus est. menses tres a. parentibus suis, propterea quod viderent elegantem puellum, nec vcriti »unt. edictum regis. Per fidem Moses jam grandis, renuit vocari fitius filig Pharaonis, po - tius eligens simul erumnas pati cum populo Dei quam temporariis peccati commodis frui, majo- res arbitratus divitias probrum Christi, quam /Egyptiorum thesauros. Respectum enim habebat remuneralionis. Ubi viros probosac virtuti editos recensuisset.qui ἐξελεύσονται ; « Πίστι Μούσης — qevvnüsi c ἐκρύδη τρίμηνον ὑπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ, διότι slóov ἁστεῖον τὸ παιδίον, καὶ οὐκ ἐφοθήθησαν τὸ διάταγµα τοῦ βασιλέως. Πίστει Μούσης µέγας ἨΥενόµενος ἡρ- νήσατο Ἀλέγεσθαι υἱς Οθυγατρς Φαραὼ, μᾶλ- λον ἑλόμενος συγχακο»χεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ, fj πρόσκχιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἁπόλαυσιν, µεί- ζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τῶν ἐν Αἰγύπιῳ θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ. ᾿Απέθλεπε γὰρ εἷς τὴν µισθαποδοσίαν. » Καταλέζας ἄνδρας ῥἐἑναρέτους πάντα πίστει πε- omnia per fidem effecerant, dicit etiam de Mosi pa- C ποιηχότας, λέγει καὶ περὶ τῶν Ὑονέων τοῦ Μωύσέως rentibus obscuris quibusdam hominibus, exhortans eos,ac propemodum dicens: Illi adeo obscuri fidem habuerunt,vos autem fluctuatis?Quare autem occul- tarunt eum menses tres, idque cumregium esset edi- ctum,ut masculi protinus interimerentur? Manife- stum est quod crediderunt ipsnm servandum esse. Unde autem hzc ipsorum fides?Ex eo (uod elegans puellus esset. Nequaquam enim absque divina gra- tia,inquit,stalim a cunis ita factom fuissel. «Per fi- dem Mosesjam grandis. » Hacenim faciebat confi- dens potiora se percepturum bonaquam essent pra- sentia.Quod autemait, Renuit, manifestal quod stu- dio seipsum alienaverit. «Quam temporariis peccati commodis frui.»Peccatum vocavit, non collaborare aut simul erumnas pati cum populoDei: nunestergo fruitus hujus peccati commodis. Cnjus? ut non una cum populo Dei erumnis afficeretur.» Majores arbitratus divitias. » Non dixit : Majores du- xit divitias quam thesauros /Egyptiorum bona que in colis reposita sunt, sed magis demonstrans ipsius virtutem, ait: « Probrum Christi,» boc est, probro affici sicut Christus. « Quis au'em te constituit principem, inquiunt, super nos 01? » Nam et hoc Christus audivit : « Per quam potesta- tem hzc facis 02?» Aut probro affici propter Chri- stum. « Nam petra erat Christus 965; » hic autem pro petra illa, et quod dederit ex ea aquain 64, ἀσήμων τινῶν. ἐντρέπων αὐτοὺς, ὅτι Καὶ ol οὕτως ἄσημοι πίστιν ἔσχον, ὑμεῖς Oi σαλεύεσθε; Τίνος γὰρ ἕνεκεν ἔχρυψαν αὐτὸν — xplumvov, καὶ ταῦτα προστάγµατος ὄντος βασιλικοῦ τα ἄβῥενα εὐθέως ἀναιρεῖσθαι ; Δῆλον ὅτι ἐπίστευσαν σώζεσθαι αὑτόν. Ἡ δὲ πίστις αὐτῶν πόθεν; Ἐκ τοῦ εἶναι ἁστεῖον τὸ παιδίον, Οὐκ ἂν γὰρ, φπαὶν, vsu θείας χάρι- τος οὐθὺς ix σπαργάνων οὕτως ἤμελλεν εἶναι. « Πίστει Μούσης μέγας Ὑενόμενος, » Ταῦτα Ὑὰρ ἐποίε, µείζονα τῶν παρόντων ἀγαθῶν λήψεσθαι θχῤῥῶν, Τὸ 0i, Ἡρνήσατο, τὸ μετὰ σπουδῆς ἆλλο- τριῶσαι ἑαυτὸν δηλοτ. « πρόσκαιρον ἔχειν ἆμαρ- τίας ἀπόλανσιν, » ΑἉμαρτίαν ἐκάλεσε, τὸ p συγχα- κουγεῖσθαι τῷ Ami . οὐκ ἀπήλαυσεν οὖν τῆς ἁμαρτίας τούτης. ἨΠοίας ; τοῦ μλ συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ. « Μείζονα πλοῦτον ἠγησάμενος. » Οὖκ εἶπε * Μείζονκ πλοῦτον ἠγήσατο τῶν bv Αἰώπτῳ θη- σαυρῶν τὰ kv οὐρανοῖς ἀποχείμενα ἀγαθὰ, ἀλλὰ πλέον δειχκνύων αὐτοῦ τὴν ἀρετὴν, εἶπε, « Τὸν ὀνει- δισμὸν τοῦ Χριστοῦ, 2 τουτέστι, τὸ ὀνειδίζεσθαι ὡς ὁ Χριστός. « Τίς σε κατέστησε, φπαὶν, ἄρχοντα ἓφ ἡμᾶς; « Τοῦτο γὰρ καὶ à Χριστὸς ἤκουσεν, « Ἐν ποίᾳ Ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιες; » Ἡ τὸ ὀνειδίζεσθαι διὰ τὸν Χριστόν, « Ἡ vào πέτρα ἣν ὁ Χριστὸς. » Οὗτος 0i ὑπὲρ τῆς πέτρας ἔκείνης καὶ τοῦ δοῦναι ἐξ αὐτῆς τὸ ὕδωρ, πολλὰ ἑλοιδορήθη ὑπὸ τῶν 'lou- δαίων. « Τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ, » Τί ἔστι, Τὸν 60 Gen. x,vn* 29 31. €! Exod wu, 14. 63 Matth. xxt, 23. 95 [ Cor. x, 4. 94 Exod. χνπ, 4 seqq. 417 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 418 ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ ; Τουτέστι, τὸ ὀνειδίεσθαι A nulla passus est a Judas convitia, 415 «Probrum τοιαῦτα, δεικνὺς τὸν ὀνειδισμὸν, ὃν ὁ Χριστὸς ὑπέ- µεινεν. "H ὅτι διὰ τὸν Χριστὸν ὑπέμεινεν, Ἡ γὰρ πέτρα Aw ὁ Χριστός. Elk γὰρ ἣν χκάχεῖνον ὀνειδί- ζεσθαι ὅτε ἤχουσε, Mi, ἀνελεῖν µε σὺ θέλευς ὃν τρό- πον ἀγείλες Ἐχθὲς τὸν Αἰγύπτιον: τουτέστιν ὀνει- δισμὸς τοῦ ἉἈριστοῦ, µέχρι τέλους καὶ ἑσχάτης ἄναπνοης πάσχειν κακῶς, ὥσπερ αὐτὸς ὠνειδίζετο καὶ ἤκουεν, « El Υἱὸς εἰ τοῦ Θεοῦ, κατάθηθι ἀπὸ τοῦ σταυοροῦ.» ᾿)Αμϕότεροι γὰρ ὑπὸ τν ἰδίων συµφυλε- τῶν, ὑπὲρ τῶν εὐηργέτουν, ὠνειδίζοντο. ᾿)Απέθλεπε γάρ. Ὁρᾷς τὴν πίστιν; « Πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον, μὴ φοδηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως {τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν, ἑκαρτέρησε). Πίστει πεποίηχε τὸ πάσχα, καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἵματος, ἵνα μὴ ὁ ὀλεθρεύων τὰ πρωτότοχα θίγῃ αὐτῶν. Πίστει διέθησαν τὴν Ἔρυ- θρὰν θάλασσαν ὡς διὰ ξηρᾶς, e πεῖραν λαθόντες ol Αἰγύπτιοι κατεπόθησαν. Πίστει τὰ τείχη Ἱεριχὼ Ἀχτέπεσε, κυκλωθέντα ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας. Πίστει '"Paà6 5 πόρνη οὗ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασι, δεξαμένη τοὺς χατασκόπους μετ εἰρήνης. » « llic: κατέλιπεν — AT . » Πίστει &En0e, διὰ τὸ μἡ πειράναι τὸν Θεὸν εἰ σώζει. Καὶ τὸ y πειράσαι, διὰ πίστεως ἣν. CU πιστεύαας ἥξειν καὶ ἐξοίσειν τὸν λαὸν. « MÀ, φοθηθεὶς xbv θυμὸν τοῦ βασι- λέως, » Καΐτοι Ἐν τῇ ᾿Εξόδῳ κεῖται τὸ ἐφοδήθη. 'AJÀ' οὐδὲν ἐναντίον, Τοσοῦτον γὰρ οὖχ ἐφοθεῖτο, πάλιν ἦλθε. Φοδουμένου γὰρ ἣν τὸ µηκέτι ὑποστρέ- qat εἷς Αἴγυπτον, Τὸ οὖν Οὐ φοθηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως, Oc πρὸς τὸ πάλιν ἐλθεῖν νόει, Τὸ δὲ πρῶτον ἐφοθήθη, οὗ «b» βασιλέα, ἀλλὰ μὴ βουλόµενος elc προῦπτον xivóuvov ἑαυτὸν ἐπιῤῥίψαι, ἸΤοῦτο γὰ πειράζοντος ἣν τὸν θεον. H ὅτι οὐκ ἐφοθήθη μὴ τοσοῦτος Ὑένηται ὁ θυμὸς ὡς xal ἀναζητησαι αὐτὸν φυγόντα. Όθεν οὗ μακρὰν, ἀλλ᾽ ἐκ γειτόνων ἀπέ- δρα. Τοῦτο δὲ πίστεως fv. « Τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν ἑκαρτέρησε. » Τὸν ἀόρατον Θεὸν ὥσπερ ὀφθαλ- Rote σαρχιχοῖς ὁρῶν. Ἑώρα δὲ αὐτὸν διανοίας ὀφθαλ- μοῖς, καὶ πάντα ὑπέμεινε χατερῶς, τὴν μετὰ τοῦ λαοῦ χαχουχίαν, τὴν φυγὴν, τὰ ἄλλα πάντε. Μεγά- λης γὰρ ὑπομονῆς ποιητικὸν τὸ ἔχειν iv wp τὸν Θεόν. « Πίστει πεποίηκε τὸ πάσχα. » Εἶπε γὰρ Μωσῆς, Χρίσατε, (vx σωθητε, xal ἐπίστευσαν σώζε- σθαι. Ἐκεῖνοι μὲν, φπσὶν, αἵματι ἀρνοῦ ἐπίστευ- qxv σωθήσεσθαι, καὶ ἐπέτυχον. Ὑμεῖς δὲ, φησὶ, τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ πῶς οὐ μᾶλλον πιστεύσετε xal σύθήσεσθε ἀπὸ τῶν ἐπιθουλενόντων ὑμῖν; e Καὶ την πρόσχυσιν τοῦ αἵματος, » Πρόσχυσιν αἵματος ἐχάλεσε τὴν κατὰ τῶν Φφλιῶν τῶν Αθυρῶν χρίσιν, ἵνα μὴ θίγῃ αὐτῶν ὁ ὁλοθρεύων, Τοῦτο δὲ τύπος ἣν τοῦ αἵματος τοῦ ᾽Αμνοῦ τοῦ Θεοῦ. Aix γὰρ τοῦ αἵμα- τος αὐτοῦ τὸν ὁλοθρευτὴν Σατανᾶν ἀποσοθοῦμεν Πίστει διέθησαν τὴν Ἐρυθράν, ᾿Επίστευσαν γὰρ δια- θήσεσθαι, xal διέδησαν. Τοσοῦτον οἶδεν ἡ πίστις xai τὰ ἀδύνατα δυνατὰ ποιεῖν. « Ὡς πεῖραν λαθόὀντες οἱ Christi ? » Quidnam, Ad probrum Christi ? hoc est, talia sustinere opprobria, ostendens opprobrium quod passus est Christus, aut. quod propter Chri- stum sustinuit. Nam petra erat Christus. Consenta- neum est etjam illum probro fuisse affectum. Cum audivit:Num occidereme tu visquemadmodum heri occidisti "Egyptum ! hoc est Christi opprobrium, malis ac injuriis affici usque ad fincm extre- munique spiritum : quemadmodum ille convitia sustinuit et audivit, «Si Filius Dei es, descende de cruce:»ulerque enim probris et conviciis petebatur a suis contribulibus, loco beneficiorum quibus eos affecerat. Respectum enim habebat. Vides fidem ? XI, 27-31. Per fidem reliquit "Egyptum haud veritus ferocitatem regis.Perinde non quasi vidis- sel eum qui est invisibilis ita. toleravit. Per fidem fecit pascha et effusionem sanguinis, ne is qui peri- mebat primogenita, tungerel ipsos. Per fidem iran- sierunt mare Rubrum veluti per siccam terram, quod cum Lentassent /Egyptii, absorpti sunt. Per fidem mania Jericho conciderunt circumdata ad dies septem.Per fidem Rahab meretrix non periit vna cum his qui non obedierunt,cum excepissel hospitio exploratores pacifice. «Per fidem reliquit 4gyptum.» Per fidem egres- sus est, ne Deum tenlaret, num ipsum servaturus esset: idipsum autem non tentare, fidei erat. Aut cum credidissel se ésse venturum et educturum populum. «Haud veritus ferociam regis.»Atqui in Exodo habetur quod timuerit : sed nihil ex hoc ha- belur contrarium.Neque non adeo timuit quin rur- sum rediret : timentis non fuisset non amplius reverli in /Egyptum. Quod ergo ait, Non veritus ferociam regis intellige ad secundo redeundum. Primo autem timuit non regem, sed nolens se in manifestum conjicere periculum. Nam hoc fuisset tenlatis Deum. Aut quod non timuerit neadeo in- cresceret ejus ferocia,ut eum inquireret fugientem. Unde non longe, sed ad vicina loca aufugit : hoc autem fidei erat. «Perinde enim quasi vidisset eum qui est invisibilis, ila toleravil. » Perinde. quasi oculis carneis Deum vidisset qui est invisibilis. Vidit aulem eum oculis mentis,et oinnia viriliter Doleravit, nempe «rumnas una cum populo Dei, fugam, czleraque omnia. Magnas enim palientia causa est habere in mente, Deum. 414 « Per fidem fecit pascha. » Dixit enim Moses : Linite postes ut servemini, et crediderunt quod servandi essent. Illi quidem crediderunt se per sanguinem agni ser- vandos, inquil, idque consecuti sant. Vos ergo quomodo non magis credetis per sanguinem Chri- sti vos esse servandos,et servabimini ab omnibus qui vobis insidiantur ? « Et effusionem sanguinis.» Effusionem sanguinis vocavit unctionem liminum ostriorum,ne tangeret ipsosexterminator angclus. ld autem typus erat sanguinis Αρπὶ Dei. Nam per ipsius sanguinem abigimus exterminatorem Sata- nam.Perfidem transieruntmareRubrum.Siquidem 419 OÉCUMENII TRICCJE EPISCOPI 420 crediderunt se transituros,ac transierunt. Tantum A Αἰγύπτιοι. » Ίσως γὰρ ὑπενόουν αὐτὴν vv εἶναι valet files, ut que etiam impossibilia sunt facial possibilia. « Quod cumtentassent /Egyptii. » For- tassis enim suspicabantur mare esse terram, et tentaverunt ipsi quoque pertransire, sed interilus ipsorum ostendit quod vere esset mare, et non phantasia quedam. Diffissum namque przter suam naturam pro [srael, id przstabat ut pedibus ince- derent : /Egyptios vero conclusit juxta suam naturam.Scopus autem ipsi erat ut ipsos induceret ad credendum, sperandumque futura, atque ob id omnem hunc movit sermonem. « Per fidem mcenia Jericho. » Crediderunt enim futurum ut concide- rent, et certe fides etiam ea qui supra naturam καὶ ἐπείρασαν καὶ αὐτοὶ παρελθεῖν, àÀÀ' ἡ αὐτῶν ἀπώλεια, ἔδειξεν οὔσαν θάλασσαν ἀληθῶς, καὶ οὗ φαντασίαν τινά. Τῷ μὲν Ὑὰρ Ἱσραὴλλ παρὰ τὴν οἰκείαν φύσιν σχισθεῖσα, τὸ πεζεύεν ῥἐδίδο, τοὺς δὲ Αἰγυπτίους κατὰ τὴν οἰκείαν ἐπέχκλυζε φύσιν. Σχοπός δὲ αὐτῷ ν ἐναγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸ πι- στεύειν ταῖς µελλούσαις ἐλπίσι, καὶ διὰ τοῦτο πάντα τὸν λόγον τοῦτον ἐχίνησε, « Πίστει τὰ τείχη Ἱεριχώ.ν πίστευσαν yàp αὐτὰ καταθάλλεσθαι, καὶ δὴ d πίστις xal τὰ παρὰ φύσιν κατώρθωσεν. « Πίστει 'Paà6 ἡ πόρνη. » ᾿Εκείνη γὰρ ἀκούσασα τῶν ἀν- ὁρῶν ἀπαγγελλόντων ἐπίστευσε xal ὑπεδέξατο αὐτοὺς, καίΐτοι τῶν λοιπῶν ἀπιστησάντων. erant direxit, « Per fidem Rabab meretrix. » Siquidem cum audisset referentes viros, credidit ac suscepit eos, tametsi reliqui manerent increduli. XI, 92-40. Et quid proterea loquor ? Deficiet B enim me (empus commemoranlem de Gedeone, de Barac et Samsone et Jephte, nec non David et Sumuele ac prophetis, qui per fidem expugna- verunt regna, operati sunt. justitiam, assecuti sunt. promissiones, occluserunt ora leonum, ez- stinzerunt vim ignis, effugerunt acies gladii, va- lidi facti sunt ex. imbecillitate, effecti sunt ro- busli in bello, incursiones averterunt exterorum. Mulieres acceperunt ez resurrectione mortuos suos. Alii vero cosi sunt, aspernali redemptio- nem, ut potiorem sorlirentur. resurrectionem. Alii rursus ludibriis et flagris explorat sunt, in- super el vinculis et carcere : AVS lapidati sunt, dissecti sunt, tentati sunt, occisione gladii occu- buerunt : oberraverunt ín ovillis et caprinis pel- libus, destituti, pressi, afflicti, quibus indignus erat mundus; in. desertis errantes e&. montibus ac speluncis εἰ cavernis lerro. Atque omnes hi testimonium promeriti per fidem, non acceperunt promissionem, quod Deus de nobis melius quiq- dam providit, ne sine nobis consummurentur. Cum sermonem in meretrice terminasset,ipsos- que exhortatus esset a persons qualitate, posthac compendii gratia, non omnium quidem nomina enumerat : nec tamen remittit sermonem. «Defi- ciel enim me tempus.» Tempus dicit epistole con- veniens et veluti proportionatum. « De Gedeone.» Qualis fuerit Gedeon. «Necnon David.» Qualis fue- « Καὶ τί ἔτι λέγω; ᾿Επιλείψει γάρ µε διηγούµε- vov ὁ χρόνος περὶ Γεδεὼν, Βαράχ τε xai Σαμψών καὶ Ἰεφθὰε, Δαυίδ τε καὶ Σαμουλλ καὶ τῶν προ- φητῶν, oi διὰ πἰστεως κατηγωνίσαντο βααιλείας, εἱἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόµατα λεόντων, ἔσθεσαν δύναμιν πυρὸς, ἔφυγον στόµαταε µαχαίρς, ἐνεδυναμώθη- σαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχωροὶ ix mo- λέμφ, παρεμθολὰς ᾖἔχλιναν ἀλλοτρίων, ᾿Έλαδον γυναῖχες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν, "Αλλοι ὃξ ἐἑτυμπανίσθθησαν, οὗ προσδεξάµενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα µἉκρείττονος ἁναστάσεως τύχωσιν, "Έτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ µαστίγων πεῖραν ἔλαθον, δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς * Ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, iv φόνῳ µαχαίρας ἀπέθανον * περιηλθον ἐν unÀ- ταῖς, iv αἰγείοις δέρµασιν ὑστερούμενοι, θλιδό- μενοι, καχουχούµενοι, Gv οὐκ Ἡν ἄξιος ὁ Χόσμος £v ἑἐρημίαις πλανώμενοι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὁπαῖς της γῆς, Καὶ οὗτοι πάντες µμαρτυρηθέντες διὰ τῆς πἰστεως, o)x ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, τοῦ θεοῦ περὶ ἡμῶν χρεῖττόν τι προθλεψαµένου, ἵνα μλ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν. Καταλύσας τὸν λόγον εἷς τὴν πόρνην, καὶ ἑντρέ- ψας αὑτοὺς ἀπὸ τῆς τοῦ προσώπου ποιότητος, λοιπὸν συντοµίας Κάριν, τὰ μὲν ὀνόματα οὐκ ὀνομάζει πάν- των, οὐ μὲν iq τὸν λόγον, & Διηγούμενον ὁ χρόνος. » Ὁ τῇ ἐπιστολῇ, φησὶν, ἀρμόδιος, xal olov ἡ συμµε- τρία. « Περὶ Γεδεών, ὶ Οἷος ὁ Γεδεών. α Δαυϊρ τε. » Οἴος ὁ Δαυϊὸ, διὰ τὸ καθίσχιι ἐπὶ θρόνου αὐτοῦ, ἔτι rit David, eo quod constituerit in throno suo, juxta D αἰσθητῶς μὲν, τὸν αἱσθητὸν Σολομῶντα, νοητῶς δὲ, litteralem quidem Salomonem, juxta spiritualem vero intellectum, Salomonem, spiritualem Domi- num Jesum. «Qui per fidem.» Omnes hi per fidem fecerunt ea qua fecerunt : Abraham, Moses, Jesus. « Expugnaverunt. » Devicerunl, perdiderunt Quosnam ? Abraham devicit reges qui Lot nepotein suum captivum abduxerant, et regem Gerare. Moses regem AEgypti, aliosque multos. Jesus, plu. res 65. « Operati sunt justitiam. » Abraham, Phi- nees. Hoc loco de David, opinor, dicit. Justitiam €9 Gen . xiv, 20;Gen. xv Num. xxv. τὸν νοητὸν Σολομῶντα Ἰησοῦν τὸν Κύριον. « Oi διὰ πιστεως. » Πάντες οὗτοι διὰ πίστεως ἐποίησαν dto ἐποίησαν * ᾿Αθραὰμ, Μωσῆς, Ἰησοῦ. « Κατηγωνί- σαντο. » Ἐνίκησαν. κατέθαλον. Τΐνας: ᾿Αθραὰμ ἑνίκησε τοὺς αἰχμαλωτεύσαντας τὸν ἀνεφιὸν αὐτοῦ Λὼτ βασιλεῖς, καὶ τὸν Γεράρων, Μωσης, bv Αἱ- γύπτου, καὶ ἄλλους πολλοὺς. Ἰησοῦς, πλείους, « Εἱργάσχντο δικαιοσύνην, ϱ ᾿Αθραὰμ, Φινεές. Ἐν» ταῦθα περὶ τοῦ Δαυ]δ, οἶμαι, λέγει. Δικαιοσύνην δὲ, την Φφιλανθρωπίαν ἐκάλεσεν, α ᾿Νπέτυχον ἔπαγγε- 421 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 422 λιῶν. » Ol πατριάρχαι. Ὁ Ἠλίας, à. Δαυϊδ, ᾿μησοῦς, » autem appellavit humanitatem. « Assecuti sunt Χάλεθ, καὶ ἕτεροι πλείου,. « Έφραξαν στύµατα λεόντων. Ὁ Δανιὴλ, ὁ Σαμψών, « ᾿Έσδεσαν δύναμιν πυρός. » Οἱ τρεῖς παῖδες, ᾽Ανανίας, ᾿Αζαριας. Mi- σαήλ. « "Έφυγαν ατόµατα µαχαίρας } Otov ὁ Ἠλίας, « ᾿Ενεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείκς, » Καὶ περὶ τῶν ἐπανελθόντων ἐκ Βαθυλῶνος λέγει, xoi περὶ Ἔζε- Χίου. « ᾿Εγενήθησαν ἰσχυροί » ᾿Αθραὰμ, Μωσῆς Ἰησοῦς, HM xal A203. Hu ὅτι οὐ μόνον, φη- cw, ὑπέστρεψαν, ὑπὸ τῆς αἰχμαλωσίας διὰ τῆς πἰ- στεως. ἀλλὰ καὶ τὰ πρόσοικα ἔθνη ἐνίκησαν. κα ᾿ Ελα- ϐον γυνχῖκας.» Ἡ Σωμανῖτις δι οἙλισσαίου, καὶ πρφην à Σαραφθία διὰ τοῦ ᾿Ἠλίου, « ᾿Ετυμπανί- σθησαν. » Ἡ ἀπετμήθησαν, ὡς ὁ Ἰάκωδος xal Ἰωάν- γης, καὶ ὅσοι ἀπεχεφαλίσθησαν, ἃ διὰ βοπάλων ἀπέθανον. ) Άλλοι δὲ τὸ, τυµπανίζεσθχι, τὸ, .ἐκδέρε- σθαι qxoív, Εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῶν Μακκαθαίων, ε Οὐ προσδεξάµενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, } Οἵον μὴ δεξάµενοι λυτρωθῆναι τῆς ἑπαγομένης αὐτοῖς τιµω- ρίας. ᾿Εξὸν ὦν αὐτοῖς, φησὶ, tv, οἱ δὲ οὐκ ἡδουλή- θησαν. Καὶ τοῦτο δὲ πίστεως Ww, ὅθεν φησὶν; « "Iva Xoelvvovog ἀναστάσεως τύχωσιν * » Tj οἱ λοιποὶ ἄν- θρωποι. Ἡ μὲν γὰρ ἀνάστασις πᾶσι γοινὴ, à) οὗτοι ἀναστήσονται, φησὶν, εἰς Quy αἰώνιον, καὶ οὗτοι sl; χόλασιν αἰώνιον. « Έτεροι δὲ ἐμπαιγ- μῶν, » Oiov ὁ Ἐλισσχτος, οἱ ἀμφὶ τὸν Πέτρον ὕστε- pov καὶ τὸν Ιωάννην, « "Ec δὲ δεσμῶν καὶ φυλα- Xn. » ὈἹερεμίας, καὶ Μιχαίας, « Ἐλιθάσθησαν, » Περὶ τοῦ Στεφάνου λέγει xal τοῦ Ναθουδέ « Ἐπρί- σθησαν. » Περὶ τοῦ Ἡσαίου λέγει, ὃν, ὥς quot, xal ξυλίνῳ πρίονι ἔπρισαν, "vx ἐπὶ πολὺ διαρχέσι ἡ τιμωρία. « ᾿Επειράσθησαν. » Olov ὁ Ἰώδ. « Ἐν φόνῳ µαχαΐρας ἀπέθανον. » Μιχαίας, Ἰωάννης, Ἰάκωθος καὶ Ζαχαρίας. « Περιῆθον iv µπλωταῖς, » Οἷον ὁ Ἠλίας, 6 Ἓλισσατος. Τοῦτο óà ἀπὸ ἀκτημο- σύνης ἔπασχον. « Ὑστερούμενοι, ») Κακως πάσχον- τες. € Uv οὐχ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, » Τοῦτο xal αὐτοὺς παραθαῤῥονει, El γὰρ τῶν κακῶς πασχόντων διὰ τὸν Θεὸν οὐχ dv ἄξιος ὁ χόσµος οὗτος, τουτέστιν, οἱ πάντες ἄνθρωποι xal ἡ κτίσις αὐτὴ, διὰ τὶ Open, φησὶ, βούλεσθε ἐνταῦθα τὰς ἀμοιθὰς κοµίσασθαι τῶν διὰ τὸν Χριστὸν θλίψεων; Κρείττονες γὰρ ὄντες τοῦ κόσμου, μὴ ζητεῖτέ τι ἓν τῷ κόσμῳ τούτῳ. « Ἐν ἐρηρίαις πλανώμενοι, » 'O Ἠλίας, oi προφῆται, οὓς D ἔτρεφεν ᾽Αθδιού. "Opa δὲ, ὅτι οὐδὲ, Την ἔρημον, φησὶ, καταλαθόντε, ἡσυχίας ἐπέτυχον, ἀλλὰ xáxet Ἐπλανῶντο, δέει τῶν διωκόντων, « Καὶ οὗτοι πάντες, ν Ti, φησὶν, ἀδημονεῖτε xal ἀγανακτεῖτε, ἔτι Ev τῷ ἀγῶνι ὄντες, εἶ μὴ τὰς ἀμοιθὰς δέξησθε , Καΐτοι οἱ εἰρημένοι πάντες ἅγιοι μαρτυρηθέντεο εὐηρεστηχέ- ναι διὰ της προαούσης αὐτοῖς πίστεως, οὕπω τετυ- χήκασι των ἐπηγγελμένων τοῖς δικαίοις ἀγαθῶν. « Τοῦ θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προθλεψαµένου. » Πῶς xpttztóv τι; Ίνα Ὑὰρ, nol, μὴ πλέον ἡμῶν σχῶσιν Exttvot ἓν τῷ πρῶτοι στεφανωθῆναι, ῥἕνα καιρὸν ὥρισεν ἀντχποδόσεως, "vx καὶ ἡμετς σόν αἲ- 66 Matth. vii, 4 seqq. 67 Iv Reg. 11, 1 seqq. 68 Jerem. xxxii, 38 ; lll Reg. xxu. 69 Act. vit, 1 seqq.; . 10 J.b 1, 2. 71 Π Psal. xxiv, 1 seqq. 7? III Reg. στα, 1 seqq. 75 ΠΙ III Reg. xxi, 4 seqq xxni, 19. promissiones ο Patriarchz videlicet, Elias, David, Jesus, Chaleb, aliique plures. « Occluserunt ora leonum. » Daniel, Samson. « Exstinxerunt vim ignis. » Tres pueri, Ananias, Azarias, Mizael. Effugerunt acies gladii » Quemadmodum Elias. «Validi facti sunt. ex imbecillitate. » Et de iis lo- quitur qul redierant ex captivitate Babylonica, et de Ezecliia. « Effecti sunt robusti.» Abraham, Mo- ses, Jesus, Samson et David. Ául quod non solum ex captivitale per fidem reversi aunt,sed et vicinas nationes devicerunt. « Mulieres acceperunt. » Su. namitis per Elizeum, et antea Sarephtana per Eliam. « Alii vero cesi sunt. » Aut capite cesi sunt, ut Jacobus et Joannes et quotquot decollati sunt: aut fuslibus interierunt. 416 Alii vero τυµπανίζεσθχι dicunt excoriare. Dictum est autem de Marhabzis 66, «Aspernari redemptionem.»Hoc est,conlemnentes redimi abinducto ipsis supplicio. Liberum, inquit, fuisset eis vivere, verum ipsi noluerunt : hoc autem fidei erat. Unde ait : « Ul potiorem sorlirentur resurrectionem : » quam c&- teri homines. Siquidem resurrectio omnibus com- munis est : sed hi resurgent ad vitam eternam, illi vero ad supplicium seternum. « Alii rursus ludi- briis. » Quemadmodum Eliz:eus97, et posunodum Petrus et Joannes cum cseteris. « Insuper et vin- culis et carcere. « Jeremias et Michzas 98. «Lapi- dati sunt. » De Stephano dicit et Naboth 69, «Dis- secti sunt. » De Isaia dicit, quem, ut aiunt, lignea C serra secuerunt, ut longo tempore duraret sup- plicium. « Tentati sunt. » Ut Job 70, « Occisione gladii occubuerunt. » Michaas, Joannes, Jacobus et Zacharias. «Circuierunt in ovillis. ο Sicut Elias et Elizzeus 7!, Hoc aulem ob inopiam illis contigit. « Deslituti. » Veluti prophet quos aluit Abdias 72, « Afflicu. » Malis affecti. « Quibus indignus erat mundus, » Joc autem etiam animat il;os. Nam si hic, inquit, mundus, imo tota creatura indigna eral his qui propter Deum malis afliciebantur, quare vos in hoc mundo mercedem vultis referre eoruin qua propter Christum toleratis ? Gun enim meliores mundo silis, ne qu:eratis quidquam in hoc mundo. « [n desertis errantes. » Ut Elias, et pro- phete quos alebat Abdias 7$, Vide autem quod non ait, Occupato deserto quietem assecuti sunt, sed ibi quoque errabant timore perseculorum. « Atque hi homines. » Quid, inquit, moerelis et indignamini,qui adhuc in certamine estis, si pre- mia non recipiatis ? Atqui omnes prasdicli sancti testimonium promeriti quod per fidem accedentem Deo placuerint, nondum consecuti sup bona justis promissa. « Quod Deus de nobis quiddam melius providit.» Quomodo melius quidam ? Siquidem ne illi aliquid amplius quam nos haberent in eo quod priores coronati essent, unum definivit tempus, ut Reg. 423 ORCUMENÍII TRICCUE EPISCOPI 424 el nos cum ipsis coronemur. Hoc autem pro nobis A τοῖς στεφανωθῶμεν. Τοῦτο δὲ, ὑπὶρ ἡμῶν ἔστιν est : illi namque sedent irremunerati, A17 no- sirauj exspeclantes administrationem: « Ne sine nobis consummarentur.» Non dixit, Coronarentur, sed quod majorem habet emphasim, Consumma- rentur,sive Perficerentur, hoc est, acciperent ter- minum bonorum, pro quo laboratomnis conatusel fatigatio ejus qui virtute preeditus est. CAPUT XVII. De patientia ex imitatione Chrtsli. XII, 1, 9. Proinde nos quoque cum tonta septi simus nube testium, deposito omni onere, et le- naciter adherenle peccato, per tolerantiam cur- ramus in proposito nobis cerlamine, respicientes ad fidei ducem εἰ consummatorem Jesum, qui pro gaudio sibi proposito pertulit crucem, igno- B χαρᾶς, minia contempla, et ad Jexterom throni Dei con- sedit. Non dixit imminere nobis aut supra nos attolli, sed,quod majus est,sepire nos. « Nube testium. » Siquidem memoria testium sive martyrum excitat ipsos ad similem zelum ad certamina. Nubem au- tem ipsos appellavit, aut a metaphora eorum qui exuruntur ab zstu, et in roridam nubem ingressi consolationem accipiunt. Memoria namque marly- rum consolatur eos qui ab εεδίυ tentationum disso- luti sunt : aut quia spiritualem nobis rorem distri- buant, Deum pro nobisobscurantes. «Deposito om- ni onere. » Deposita gravitate rerum secularium, 'Exetvot γάρ; φησὶ, κάθηνται ἀγέραστοι, τὴν ἡμῶν περιµένοντες ἐπιστασίαν. « Ίνα μῖ Ἰχωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν. » Οὐκ sims, Στεφανωθῶσιν, ἀλλ ὅ µεί- ζονα ἐμφασιν ἔχει, Τελειωθώσι, φησὶ, τουτέστι͵ τὸ πέρας τῶν ἀγαθῶν καὶ ὑπὲρ o0 χάµνει πᾶσα σπουδαίου κίνησις, ἀπολάθωσι, ΚΕΦΑΛ. IZ'. « Περὶ ὑπομονῆς ἐν ἀχολουθήσει Χριστοῦ. » « Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τοσοῦτον ἔχοντες περι- κείµενον ἡμῖν νέφος µμαρτύρων, ὄγχον ἀποθήμε- vot πάντα καὶ τὴν εὐπερίσατον ἁμαρτίαν, δι ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν προχείµενον ἡμῖν ἀγῶνα, ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν, καὶ τε- λεωτὴν ᾿Ιησοῦν, ὃς ἀντὶ τῆς προχειµένης αὐτῷ ὑπέμεινε. σταυρὸν, αἰσχύνιης Ἁκαταφρο- νήσας, à δεξι τε τοῦ θρόνου τοῦ Oto) xtxá- θικεν. 3 0x εἶπεν, ἐπαιωρούμενου, ἀλλ’ ὅ πλέον ἦν, περι- κείµενον. « Νέφος μαρτύρων.» Ἡ μὲν γὰρ µνήµη τῶν μαρτύρων κεῖται εἰς τὸ ἐρεθίσαι αὐτοός ἐπὶ τὸν ὅμοιον τῶν ἀγώνων ζῆλον, Νέφος 03 ἐκάλεσεν αὐτοὺς, fj ἀπὸ μεταφορὰς των ὑπὸ χαύµατος χατα- φλεγομένων καὶ ὑπεισελθόντων εἰς νεφέλην δροσί- ζουσαν καὶ παραµυθηθεντων. Καὶ γὰρ ἡ τῶν ἁγίων μνήμη τοὺς ὑπὸ τοῦ καύσωνος τῶν πειρασμῶν ἔκλε- λυμένους παραμυθεῖται. Ἡ ὅτι νοητὴν ἡμῖν, qnl, ὁρόσον νέµουσιν, ὑπὲρ ἡμῶν τὸν θεὸν ἴκετεύοντες, « ᾽Αποθέμενοι πάντα. » ᾿Αποθέμενοι, φησί, τὸ βάρος Omniquesimul negligentia etsegnitie.«Ettenaciler(, τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, καὶ μετ αὐτῶν τὴν όλι- adhzrentum peccato.» Autquia facileadheret nobis autquia facile potest casum οἱ dejectiouem suscipere Ideo dicitur. εὐπερίστατος ἁκαρτία, «Per tolerontiam curramus. » Neque enim alio modo abjicit quis- piam pondus rerum sscularium, quam per tole- rantiam. Porro tolerantie meminit tanquam rei ipsis aptissime. Considera vero quod non dixerit, Pugnis decerlemus, aut. Bellemus,sed quod levius erat, Curramus in certamine. Presens namque vita 418 certamen est : certamen, inquam, adversus peccata et concupiscentias, aut eos quispirituali- ter nobis adversantur. In hoc igitur certamiue cur- ramus ac viriliter agamus. « Respicientes ad fidei ducem. «Deinde ad caput ipsum venit adhortatio- γωρίαν, xal τὴν ῥᾳθυμίαν. « Καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν. » "τοι τὴν εὐχόλως περιϊσταμένην ἡμᾶς, 4 τὴν εὐχόλως περίστασιν παθεῖν ὀυναμένην. « Δι ὑπομονῆς τρέχωµεν. » Ob γὰρ ἄλλως τις τὸ βάρος ἠπωθεῖται τῶν βιωτικῶν, ἃ OU ὑπομονῆς, Τῆς δὲ ὑπομονῆς ἐμνήσθη, ὡς μάλιστα ἁρμοδίου ἐκείνοις, "Opx δὲ οὐκ εἶπε,. Πυτεύωμεν, fj Ηολεμῶμεν, ἀλλ) ὃ κοῦφον fw, Τρέχωμµεν, qnoi, τὸν ἀγωνα. Ὁ γὰρ παρὼν βίος, ἁγών ἔστιν. ᾽Αγὼν ὁὲ κατὰ τῶν ἆμαρ- τιῶν xai ἐπιθυμιῶν καὶ τῶν νοητῶς ἀντιπαλαιόντων Ἁμῖν, Τοῦτον οὖν τρέχωμεν καὶ κατορθῶμεν τὸν ἀγῶνα. « ᾽Αφορώντες εἰ τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγόν. 5 Eit εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς παραχλήσεως ᾖλθε, «by Χριστὺν, καὶ φησιν * El βουλόμεθα ὑπομονὴν τε ἔχειν nis et consolationis, nempe Clhiristum et ait : Si p xai τρέχειν καλὼς, πρὸς τὸν Χριστὸν ἀπίδωμεν, καὶ volumus et tolerantiam habere ei recte currere,ad Christum respiciamus, discamusque et recte cur- rere et susünere, vocatque ipsum ducem ac con- summatorem,hoc ostendens quod οἱ credendi no- bis causa fuerit, et terminum impositurus sit fidei, ut ipsam firmam habeamus et inconcussam.« Qui pro gaudio sibi proposito. « Ipsi, inquit, licuisset cum gaudio et gloria degere, in hoc mundo : ait enim : sPotestatem habeo ponendi animam meam, et recipiendi ipsam 74 ; »sed non voluit,imo volun- tarie crucem sustinuit. « lgnominia contempta 14 Joan. x, 18. µανθάνωµεν xal τρέχειν «καλώς καὶ ὑπομένειν. ᾽Αρχηγὸν δὲ αὐτὸν καὶ τελειωτὴν καλεῖ, τοῦτο δει- κνὺς, ὅτι αὐτὸς καὶ τοῦ ὅλως πιστεῦσαι ἡμῖν αἴτιος γίνεται, xal αὐτὸς πέρας ἐπιθήσει τῇ πίστει, ὥστε ἔχειν αὗτην βεδαίαν ἡμᾶς καὶ ἀσάλευτον. « "Oc ἀντὶ τῆς προκειµένης. » Ἔξην αὐτῷ, φησὶ, μετὰ δύξης καὶ χαρᾶς διαγειν Ev αὐτῷ κόσμῳ * € ᾿Εξουσίαν γὰρ.» φησὶν. « ἔχω θεῖναι τὴν ψυχή, µου καὶ λαθεῖν αὐτήν.» ἀλλ᾽ οὐχ, ἠθουλήθη, ἀλλ᾽ ἐχουσίως ὑπέμεινε σταυρόν. « Αἰσχύνης καταφρονήσας. » Καὶ γὰρ ἂν ἐπονείδι- στος xal ἐπικατάρατος ὁ διὰ σταυροῦ θάνατος. Αν 429 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 426 εἰς τοῦτον οὖν ἀπίδωμεν, xal ἡμεῖς ὑπομενοῦμεν ὡς A Erat namque probosa ac exsecranda mors per cru- καὶ αὐτὸς ὑπέμεινεν. — [OIKOYMENIOrY.] B τὸ, ἸΑντὶ τῆς προχειµένης αὐτῷ χαρᾶς, οὕτως ὀέξαι, ὡς καὶ Γρηγόριός φησιν. Ὢ ἐξὸν, φπαὶν, µένειν ἐπὶ τῆς ἰδίας δόξης τε καὶ θεότητος, οὗ µόνον ἑαυτὸν ἐκένω- σεν ἄχρι τῆς δούλου μορφῆς, ἀλλὰ καὶ σταυρὸν ὑπέμεινεν, αἰσχύνης καταφρονήσας. « Ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου, » Ἱκανὸς οὖν, φησὶ, καὶ ἀμείψασθαι ὑμᾶς ὑπὲρ τῶν δι αὐτὸν θλίψεων, Οὐ γὰρ µόνον ἑσταυρώθη, ἀλλὰ καὶ ἓν δεξιᾷ κάθηται τοῦ θεοῦ, τῆς δεξιᾶς χαὶ τῆς καθέδρας τὸ ἰσότιμον παριστώσης. cem illata. Si igitur in hunc inspexerimus, et nos quoque tolerabimus, quemadmodum et ipse tole- ravit. Aut quod dicitur,Pro gaudio sibi proposito, ita accipe, sicut et Gregorius ait. Cui cum libe- rum, inquit,fuisset manere in propria gloria et di- vinitate, non solum exinanivit semetipsum usque ad formam servi, sed et crucem sustinuit ignomi- nia contempta. «Et ad dexteram throni. » ldoneus igitur est qui vos etiam remuneret pro afffictioni- bus quas propter eum palimini. Neque enim so- lum crucifixus est, verum etiam in dextera Dei sedet. Dextera autem et cathedra demonstrat honoris equalitatem. « 'Avaloyloaoüs γὰρ τὸν τοιαύτην ὑπομεμενη- B — XII. 3-9. Recogitate enim eum qui talem sus- κότα ὑπὸ τῶν Ὑἁμαρτωλῶν εἷς αὐτὸν ἀντιλογίαν, ἵνα un χάμητε ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἐκλυόμενοι. Οὕπω µέχρις αἵματος ἀντικατέστητε πρὸς Ὥτὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζόμενοι, καὶ ἐχλέλησθε τῆς παραχλήσεως, ἥτς ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεται * μὴ ὁλιγώρει παιδείας Κυρίου. Ἰιέ µου μηδὲ ἐκλύου ὑπ) αὐτοῦ ἐλεγχόμενος. "Ὃν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει ΄ μαστιχοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παρα- δέχεται. Εἰ παιδεαν ὑπομέντε, ὡς υἱὸῖς, ὑμῖν προσφέρεται ὁ θεός. Τίς Ὑάρ ἐστιν υἱὸς, ὃν οὐ παιδεύει πατήρ; EL δὲ qol ἔστε παιδείας, fe μέτοχοι Ὑεγόνασι πάντες, ἄρα νόθοι ἐστὲ καὶ οὐχ vol, Έἶτα τοὺς μὲν τῆς σαρχὸς ἡμῶν πατέρας εἴχομεν παιδευτὰς καὶ ἐνετρεπόμεθα, o) πολλῷ μᾶλλον ὑποταγησόμεθα τῷ µΠατρὶ ζήσομεν ; € ᾿Αναλογίσασθε γάρ. » El γὰρ ὁ τὰ τῶν ὁμοδού- λων λογιζόµενος πάθη, ἔχει παραμυθίαν iv τοῖς οἱ- χείοις πάθεσι, πόσῳ μᾶλλον ὁ τὰ τοῦ Δεσπότο ; e Ὑπὸ τοῦ ἁμαρτωλῶν. » Τὸ δὲ µεῖζον, ὅτι xai ὑπὸ ἁμαρτωλῶν ταῦτα ὑπομεμένηκεν. ᾿Αντιλογίαν δέ qnsi τὸν γέλωτα, τὰς πληγὰς, τὰς Ἠχλευασίας, καὶ ὅσα ἀντέλεγον τοῖς αὐτοῦ δόγµασι καὶ διδάγµασι, καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ Πιλάτου χραυγάς. « "Iva μὴ χκάµητε ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν. » El γὰρ ταῦτα λογιετσθε, qnoi, στομωθήσεσθε πρὸς τοὺς πειρασμοὺς, εἰδότες µιµη- τὰς ἑαυτοὺς Ὑινοµένους θεοῦ. « Οὕπω μέχρις αἵμα- τος.) ᾿Εμαρτύρησεν αὐτοῖς ἀνωτέρω, πολλὰ ἠθλη- κέναι, 5v otc φησι, Πολλὴν ἄθλησιν ὑπεμείΐνατε παθη- µάτων. Ίνα οὖν μὴ ἐπαρθῶσιν ix τούτου λέγει tinuil a peccatoribus adversus semetipsum con- tradiclionem, ne defaligemini anímis vestris dis- soluti. Nondum usque ad sanguinem restitistis, udversus peccatum repugnantes, et obliti estis exhortationis qua vobis tanquam filiis loquitur : Fili mi, ne neglezeris correptionem Domtnt, ne- que deficias cum ab eo argueris. Quem enim di- ligit Deus, corripit : flagellat autem. omnem fi- lium quem. recipit. Si castigationem. suslinetis, veluti filiis offert se vobis Deus. Quis enim est fi- lius quem non castigat pater ? A49 Quod si alie- nieslis a castigalione cujus participes sunt omnes, igitur spurii estis, non. filii. Itaque cum carnis nostra patres habuerimus castigatores, εἰ reve- τῶν πνευμάτων, καὶ C riti simus illos, annon multo magis subjiciemur Patri spirituum, el vivemus? « Recogitate enim. » Nam si his qui considerat conservorum afflictiones, consolationem habet in suis aífliclionibus, quanto magis qui Domini afflic- Uones animo, perpendit. « À peccatoribus, » Ma- jus enim est, quod etiam a peccatoribus hzc susti- nuerit. Contradicliones autem vocat irrisionem, verbera, subsannationes, et quzecunque contradi-. cebant dogmatis et doctrinis ipsius : similiter et clamores quibus sub Pilato vociferabantur. « Ne defatigemini animis vestris.» Nam si hzc, inquit, animo perpenderilis,obdurabimini ad afflictiones, scientes vos factos esse Dei imitatores. « Nondum usque ad sanguinem.» In superioribus testificatus est eis quod plurimum certaverint, ubi ait: Ingens νῦν, ὅτι Οὕπω τελείως ἠγωνίσασθε, δεῖ ὑμῖν καὶ ἑτέ- D cerlamen sustinuistis afflictionum : ne igitur ex poo τίνος * ὅπερ xal τοῦτο εἶδός ἐστι παρακλήσεως, Φησὶ γὰρ * ᾿ Άχρι διωγμῶν, |ἄχρι τῖς τῶν ὑπαρχόντων ἀφχιρέσεως ᾖλθετε, οὐκ] ἄχρι θανάτου, Ὁ δέ Ἰησοῦς Χριστος ἄχρι θανάτου Ίλθε, α Πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζόμενοι, » Δείκνυσι καὶ τὴν ἁμαρτίαν σφο- ὁρὸν πνέουσαν, καὶ τούτους ἀγωνιζομένους. Τὸ γὰρ, € ᾽Αντικατέστητε, » otov εἰς παράταξιν, εἷς πόλεμον, ὡς καὶ τῆς ἁμαρτίας ἀνθεστώσης. « Καὶ ἐκλέλησθε τῆς παρακλήσεως. » Τοσοῦτον, φησὶν, Ἰθυμήσατε καὶ Ἐξαλύθητε, ὥστε xal τῶν εἰς ἀνδρεαν λόγων ἐπιλέλησθε, ΊΤοῦτο δὲ ὁῆλοι αὐτοὺς ἀπωχνηχό- τας. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι xal τῶν iv χερσὶν ἐπιλανθάνον- ται. «€ Ext ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεταἰ. » Οὐ γὰρ υἱοῖς ἰδίοις ἐλάδει Σολομῶν, ἀλλὰ κοινὴν διδασκαλίαν ἔξετί- PATROL. GR. CXIX. hoc extollerentur, dicit nunc : Nondum perfecte decertastis, opus est vobis et alio quodam : quod el hoc est genus exhorlalionis. Ait enim : Usque ad persecutiones, usque ad facultatum direptio- neim pervenislis, non usque ad mortem : atJesus Christus ad mortem usque devenit. « Adversus peccatum repugnantes. » Ostendit et peccatum vehementer, spirare, et ipsos ediverso certare.Ait enim, « Restitislis,» tanquam in acie, tanquam in bello, veluti etiam resistente peccato. « Et obliti eslis exhortalionis. »Adeo, inquit, contristali estis animoque dejecto,ut elim obliti sitis sermonum qui ad forttiudinem faciunt.Hoc autem significateos ve- hementer segnes effectos : nam qui tales sunt obli- 14 497 OECUMENII TRICGC/E EPISCOPI 4?8 Viscuntur etiam eorum quz sunt in manibus. «(uz Αθετο, Διὰ τοῦτο τὸ, c. € Απ’ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος, » vobis tanquam filiis loquitur.» Non enim propriis fi- liis loquebatur Salomo, sed communem doctrinam inmedium promebat: propterea ait Tanquam. «Cum ab eo argueris. » Maxima est exhortatio el conso- latio, scire quod ex Dei promissione ad nostram utilitatem superveniant afflictiones, siquidem ad philosophandum inducaut nos afflictiones : quod si ex Dei permissione superveniant,ab ipso viden- tur supervenire et immitti. « Quem euim diligit Deus corripit.» Siquidem nullus potest quemquam ostendere justum absque afflictione : A20 quoniam « angusta et arcta est via qui ducit ad vitam Τ6 » Itaque et vos quoad correctionem vocat Deus, non ad supplicium. Eo ipso igitur quo se existima- bant a Deo derelictos esse, nempe propter afflic- Μεγίστη παράκλησις, τὸ εἰθένχαι ὅτι xxcà συγ/ώρη * σιν Θεοῦ πρὸς ἡμέτερον όφελος οἱ πειρασμοὶ ἐπέρ- χονται. Αἱ γὰρ θλίψεις φιλοσοφεῖν πείθουσιν. El δὲ κατὰ συγγώρησιν ἔπέρχονται θεοῦ, παρ αὐτοῦ δο- κοῦσιν ἐπιέναι, α Ov γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος, παιδεύει, 9 Οὐδεὶς γὰρ δύναται δεῖξαι δίκαιον χωρὶς θλίψεως, ἐπειδῆ « στενή ἔστι καὶ τεθλιμµένη ἡ εἷς την Lov ὁδός. » Τοιγαροῦν καὶ ὑμᾶς εἷς παιδείαν καλεῖ ὁ θεὺς, οὐκ εἷς κόλασιν, Αὐτῷ οὖν d ἑνόμιζον ἔγκατα- λελεῖφθαι διὰ τοὺς πειρασμοὺς, δι᾽ αὐτοῦ πείθει αὖ- τοὺς ὡς ἐν φροντίδι εἰσὶ παρὰ τῷ θεῷφ. Τὸ γὰρ ἔναν- τίον, nol, τν ἂν ἐγχατάλειψις, εἰ ἄνευ θλίψεως διέγετε. « Ov παραδέχεται. Ὃν παραδέχεται παρ, ἑχυτῷ, ὃν προσλαµθάνει εἷς τὸ εἶναι αὗτοῦ viv. « ως υἱοῖς ὑμῖν προσφέρεαι ὁ θεός.» ᾿Επεὶ οὖν tiones, per id suadet eis quod Deo curse sint; imo p δεῖγμα υἱῶν τὸ παιδεύεσθαι ὑπομένετε, omoi, τὴν opposito modo : Derelicti essetis, inquit,si absque afflictionibus ageretis. «Quem recipit. » Quem ad se suscipit, quem accipit ut suus filius sit. « Velu- ti filius offert se vobis Deus. » Quoniam igitur in- dicium filiorum est corripi, tolerate, inquit, affli- ctionem. Filii autem Dei sunt justi. « Quod si alieni estis a castigatione. » Übi a rebus ipsis sua- sisset, nempe tot sanctis in medium adductis qui per afflictiones decerlaverant, nunc ab humanis rationibus nititur ipsis persuadere. « Igitur spurii estis, et non filii. » Si ergo signum spuriorum est non castigari, legitimorum autem filiorum casti- παιδείαν. Υἱοὶ δὲ τοῦ Θεοῦ οἱ δίχαιοι. « El δὲ χωρὶς ἐστὲ παιδείας. » Πείσας πρῶτων ὁπὸ πραγμάτων τῷ παραγαγεῖν τοὺς τοσούτους ἁγίους διὰ θλίψεως ἆγω- υισαμένους, vOv καὶ ἀπὸ λογισμῶν ἀνθρωπίνων πεῖ- σαι αὐτοὺς ἐπιχειρει. « Αρα νόθοι ἐστὲ, καὶ οὐχ viol, » El οὖν νόθων μὲν σημεῖον τὸ μὴ πχιδεύεσθχι͵ Ὑνησίων 0$ τὸ παιδεύεσθεχι. δεῖ, φησὶ, χαίρειν ἐπὶ τῇ παιδείφ. α Καὶ ἐνετρεπόμεθα » ᾿Ηκούομεν αὐτῶν, φησὶ, καὶ Ἀρυθριῶμεν abro. « TQ Πατρὶ τῶν πνευμάτων. 9 Ἠτοι τῶν χαρισµάτων, fj τῶν ψυχῶν, fi τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. « Καὶ ζήσομεν. » Τοῦτο γὰρ ζωη, τὸ ὑποτετάχθαι Oei. gari, oportet, inquit, de castigatione gaudere. « Et reveriti sumus i'los. » Audiebamus, inquit, ac reverebamur illos. « Patri spirituum. » Sive spiritualium donorum sive animarum aut incorporearum virlutum. «Et vivemus.» Nam hzc est vila, subjici Deo. XII, 10-11. Atque illi quidem ad paucos dies pro C «Οἱ μὲν γὰρ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὸ δηκοῦν arbitratu suo noserudiebant : hic autem ad com- αὐτοῖς ἐπαίδευον, ὁ δὲ ἐπὶ τὸ συμφέρον εἷς τὸ modum nostrum, in hoc ut impartiat nobis sanc- timoniam suum. Omnis autem castigatio in pra- sens quidem non videtur ssse gaudii, sed maro- ris. At postea fructum tranquillum justiti red- dit his qui per illam fuerint exercitati. « Atque illi quidem ad paucos dies. » Neque enim possunt nos semper instruere ut perfectos reddant : Deus autem qui semper erudit et casti- gat, perfectos reddit. Patris namque mors aut filii incrementum, sistit castigationem. Pro arbitratu suo. » Quod autem patri videtur, non semper filio prodest : siquidem frequenter docent turpesetiam artes.«Hic autem ad commodum nostrum.» Porro µεταλαθετν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ. Πᾶσα δὲ παι- δεία πρὸς μὲν τὸ παρὲν, οὐ δοκεῖ Ὑχαρᾶς εἶναι ἀλλὰ λύπης. ὕστερν δὲ, καρπὸν εἱρηνικὸν τοῖς δι αὑτῆς Ἁγεγυµνασµένοις ἀποδίδωσι δικαιο- αύνης. « Οἱ μὲν γὰρ πρὸς ὄλίγας ἡμέρας. » Οὐδὲ γὰρ ἰσχύουσι διόλου παιδεύειν ἡμᾶς, ἵνα τελείους ἑἐργά- σωνται * ὁ δὲ θεὸς ἀεὶ παιδεύων, τελείους ποιετ. H γὰρ θάνατος τοῦ πατρὸς, Tj αὔξησις τοῦ παιδὸς, ἴστησι τὴν παιδείαν. « Κανὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς. » Τὸ δὲ δοχοῦν τῷ πατρὶ, οὐ πάντως λυσιτελεῖ τῷ υἱῷ. Καὶ γὰρ πολλάκις καὶ αἰσχρὰς διδάσκουσι τέχνας. α Ὁ δὲ ἐπὶ τὸ συμφέρον. 'O δὲ θεὸς, τὸ συμφέρον Deus semper nostram venatur utilitatem.Nonenim p ἡμτν del θηρᾶται, Οὐ γὰρ ἵνα λάθῃ τι παρ ἡμῶν ut aliquid a nobis accipiat, quemadmodum patres secundum carnem, nostra dispensat : sed ut det potius,et det non mediocre quidpiam, sed sancti- moniam, hoc est,puritatem: ut quantum possibile est, digni eo efficiamur. «Omnis autem eruditio.» 491 Rursum a communi intelligentia sumit occa- siones exhortationis,et ait: «Omnis eruditio,» non spiritualis solum, sed et carhalis,»norm videtur esse gaudii » Recte autem dicit, Videtur : neque enim 75 Matth. vir, 14. ὥσπερ οἱ κατὰ σάρχα πατέρες, τὰ καθ ἡμᾶς οἶχο- νοµεῖ, ἀλλ) ἵνα δῷ, xal δῷ οὐ μικρόν τι, ἀλλὰ τῆς ἁγιότητος, τουτέστι, τῆς καθαρότητος, ὥστε ἀξίους αὐτοῦ, ὅσον ἐφικτὸν, γενέσθαι. « Πᾶσα δὲ maa. » Πάλιν ἐπὸ της κοινῆς ἐννοίας τὰς ἀφορμὰς λαμδάνει τῆς παραινέσεως, xà φησι « Πᾶσα παιδεία» οὐ μόνον ἡ πνευματιχκὴ, ἀλλὰ καὶ ἡ σαρχικὴ, « οὔ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι. » Καλῶς τὸ, Aoxtt. Οὐ γὰρ ἀληθῶς ἔστι λύπη. Πῶς γὰρ ἂν εἴη χυρίως λύπη, εὐφροσύνης 429 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 430 οὖσα µήτηρ ; 'AJÀ' ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὺς δυσχερῶς φέρον- A VeTe moror est: quomodo enim proprie moror τας ide παιδείας, τὸ, Λοχεῖ, εἴρηται αὐτῷ. « ᾿Ύστερον δὲ. » Μετὰ γὰρ τὴν ἐνταύθαᾳ παιδείαν, ἐκεῖ λοιπὸν εἰρήνη, εὐφροσύνη, δικαιοσύνη, καὶ ὅσα τοιαῦται « Tot; δι abc γεγυµνασμένοις, ». Ρυµνάζει ἄρα ἡ παιδεία πρὸς ἀρετὴν καὶ ἀλείφει. Γεγυμνασμένους δὲ φησι τοὺς μετὰ µακροθυµίας καὶ ὑπομονῆς ἑνεγχόντας τὴν παιδείαν. ΚΕΦΑΛ. IH', « Περὶ σωφροσύνης, ἕως xatpüc χατορθώσεως, μὴ ἀποτύχωμεν αὐτῆς ὡς ὙἩσαῦ, μὴ εὐρὼν τόπον µετανοίας. » « Aib τὰς παρειµένας Ὑεῖρας καὶ τὰ παραλελυ- μένα όνατα ἀνορθώσατε, — xal τροχιὰς ὀρθὰς ποιήσατε τοῖς ποσὶν ὑμῶν, ἵνα μὴ τὸ χωλὸν Ex- τραπῃ, ἰαθ δὲ μᾶλλον, Εἱρήνην διώκετε μετὰ πάντων καὶ τὸν ἁγιασμὸν, οὗ χωρὶς οὐδες ὄψε- ται τὸν Κύριο. ᾿Ἐπισκοποῦνες, µή τις ὑστερῶν ἀπὸ τῆς ὙἹάριτος τοῦ Θεοῦ, µή τις Qa πικρίας ἄνω φῦουσα ἐνοχλτ, καὶ διὰ ταύτης µμιανθῶσι πολλοὶ, µήτις πόρνος Ἡ βέδηλος ὡς Ἡσαῦ, ὃς ἀντὶ βρώσεως μιᾶς ἀπέδοτο τὰ πρωτοτόχια αὖ- τοῦ. Ίστε (ko ὅτι xal μετέπειτα θέλων αχληρονο- μῆσαι τὴν εὐλογίαν, ἀπεδοχιμάσθη. Μετανοίας Ὑὰρ τόπον οὐχ εὗρε, καΐπερ μετὰ δακρύων ἐκζητήσας αὐτήν, & Aib τὰς παρειµένας χεῖρας. » Παρειμένας, παρα- λελυμένας. ᾿Απὸ µέρους τὸ πᾶν εἶπεν. Οὐ γὰρ αἱ esse posset, cum sit mater l:etitia? sed tanquam ad nos loquens, dixit : Videtur, qui eruditionem ac castigationem graviler ferimus. « Át postea.» Post presentem enim eruditionem, pax erit in futuro, letitia ac justitia et quecunque sunt hujusmodi. « His qui per illam fuerint exercitati. » Exercet sane et inungit castigatio ad virtutem. Exercitatos autem dicit eos quiper longanimitatem et toleran- tiam tulerunt castigationem. CAPUT XVIII. De temperantia, dum occasio datur correctionis: ne careamus ea in modum Esau, qui posimo- dum non invenit penitentie locum. XII, 12-17. Quapropter manus remissas et ge- nua soluta subrigite, et facite ut recti sint. gres- B sus pedibus vestris, ne claudicatio aberret a via, imo sanelur potius. Pacem sectemini cum omníi- bus,et sanctimoniam sinequanemo videbit Deum : curam agentes,ne quis sit qui deficiat a gratía Dei, ne qua radiz amarulentie suppullulans ob- turbet, et per hanc. inquinentur multi : ae quis scortator aut impurus, veluti Esau qui unico edu- lio permulavit jus primogcniture.Scitis enim quod et postea cum vellet hereditario jure bene- dictionem assequi, reprobalus sit. Non enim in- venit. ponitentie locum, tametsi cum lacrymis quasivisset eam. 492 : Quapropter manus remissas. » Remis- sas, dissolutas.A parte dixit totum. Neque enim χεῖρες µόνον xal τὰ γόνατα τοῖς πειρασμοῖς παρελέ- C sole manus et genua afflictionibus dissolvebantur, Àuvco, ἀλλὰ μετὰ τοῦ παντὸς σώματος, xal Quy καὶ ἡ διάνοια. Καὶ γὰρ τοῦτο ἡ ἀθυμία ποιεῖ xa À πολλὴ λύπη. — |ΦὸΤ.] Οὐ περὶ γονάτων 68 xal χειρῶν λέγει, ἀλλὰ περὶ λογισμῶν χωλευόντων τῷ πλήθει τῶν πειρασμῶν καὶ ἐχλυομένων. « Καὶ τρο- χιὰς ὄρθὰς. » Οἷον βήματα, δρόμους. Ὡς δρομεῦσι καὶ ἁγωνισταῖς αὐτοῖς διαλέγεται. Πολλὰ δὲ αὐτοὺς αἰνίττεται δεῖν ὀρθῶσαι τοὺς λογισμοὺς (Utt οὐχ ἀπὸ μίσους, ἀλλ᾽ ἀπὸ κηδεµονίας Θεοῦ αἱ παιδεῖαι καὶ οἱ πειρασμοὶ καὶ τὰς περὶ πίστεως καὶ δογμάτων δό-- ξας. Ext γὰρ νήπιοι ὄντες, ἐν τισιν εἴχοντο τοῦ lof δαϊσμοῦ, καὶ τὸν βίον καὶ τὴν πολιτείαν, Ίνα φησὶ, p τὸ ἐναρχθὲν καχὸν (τοῦτο γὰρ τὸ χωλὸν) εἰς ἀνήκεστον ἆλθῃ, μᾶλλον δὲ διορθωθῇ. Ἰδοὺ φανερῶς sed una cum toto corpore et mens et anima.Siqui- dem id facit tristitia moerorque vehemens. Non dixit autem de genibus et manibus,sed de cogita- tionibus que claudicant et dissolvuntur ad multitu- dinem afflictionum ac tentationum. « Ut rectt sint gressus » Sive vestigia,cursus : tanquam cum cur- soribus ac'pugilibus loquitur ipsis. Innuit autem plurimum necesse esse, ul cogitationes confirment (quod non ex odio, sed Dei gubernatione correp- tiones et afflictiones proveniant) ac opiniones de fide et dogmatis. Cum enim adhuc iufantes es- sent, quibusdam hsrebant rebus Judaicis in vita et conversalione. Ne inceptum, inquit, malum (nam hoc vocat claudicationem) fiat incurabile,sed olÀe µετάνοιαν, καὶ σηµείωσαι διὰ τοὺς Ναυατια- p potius corrigatur.Ecce quod manifeste admiserit νούς. « Elpfvnv διώχετε μετὰ πάντων. » Μεθ ἑαυ- τῶν, καὶ τῶν ἑπηρεαζόντων. Πολὺ γὰρ τὸ πλάτος τοῦ, Μετὰ πάντων. « Μετὰ γὰρ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, φησὶν, ἥμην εἰρηνικός, » "Eàv γὰρ ὁ μὲν ἀδικῇι, σὺ δὲ οὐκ ἁμύνῃ, τάχέως ἕσται εἰρήνη. « Καὶ tbe ἁγιασμόν. Αγιασμὺν λέγει τὴν καθαρότητα, olov τὴν παρθενίαν, ἤγουν τὴν σωφροσύνην. Ὁ γὰρ καὶ ἐκ γάµῳ σωφρονῶν, εἰ καὶ μὴ χυρίως, ἁγιασμὸν ἔπιτελετ. Ob γὰρ ἅγιος, ἀλλὰ τίµιος ὁ γάμος εἴρηται. "Opus; καὶ οὕτως ἁγιασμὸν ἐπιτελει. « OU χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. » El γὰρ οὔτε πόρνοι 76 Psal, cxi, 7. penitentiam, idque animadverte propter Novatia- nos. « Pacem sectemini cum omnibus. Et inter vos mutuo et inter calumniatores. Magna est enim latitudo cum dicitur, Cum omnibus.Etenim, «Cum his, inquit, qui oderant pacem eram pacificus 76.» Nam si ille quidem aflicit injuria,tu vero non ul- cisceris, cito erit pax. « Et sanctimoniam. » San- ctimoniam dicit puritatem, hoc est, virginitatem sive temperantiam. Nam qui etiam in conjugio temperatus est, sanctimoniam complet,quanquam non proprie. Neque enim sanctum,sed honorabile 431 debit Deum. » Nam si neque scortatores, neque adulteri, aut his similes regnum Dei hzreditate possidebunt 71, quomodo Dominum viderent qui non sunt temperantes, ut videre oportet, sine sanctimonia? « Curam agentes ne quis sit qui deficiat. » Quemadmodum longa via gradientes in comitatu, considerantes, inquit, hoc est dili- genter prospicientes et perscrutantes, ne quis desertus esset a gratia Dei. Oportet namque et pro vobisipsis et pro fratribus curam habere, ne quis ea careat. Gratiam autem Dei vocat futura bona, sive fidem aut commodam conversationem. Nam hzc omnia sunt gratia Dei. « Ne qua radix ama- rulenti&. » Radicem amarulentis» dicit peccatum. OECUMENII TRICC/E EPISCOPI . dictum est esse conjugium.«Sine qua nemo vi- Α οὔτε μοιχοὶ xai οἱ τούτοις ὅμοιοι βασιλείαν Θεοῦ οὐ 432 κληρονομήσουσι πῶς ο) uf σωφρονοῶντες ἴδοιεν τὸν Κύριον, ὡς ἰδεῖν χρη ἄνευ ἁγιασμοῦ; α "Emtoxo- ποῦντες µή τις ὑστερῶν, » Καθάπερ ὁδὸν μαχκρὰν βαδιζόντων αὐτῶν iv συνοδίᾳ, φησὶν, ἐπισκοποῦντες, τουτέστιν, ἀκριθῶς προσέχοντες καὶ ἐρευνῶντες μή τις εἴη ἀπολαλειμμένος τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ, Act γὰρ xal ὑπὲρ ἑαυτῶν xal τῶν ἀδελφῶν φροντίζειν µή τις ὑστερήσῃ. Χάριν δὲ θεοῦ λέγει τὰ μέλλοντα ἀγαθὰ, ἤγουν τὴν πίστιν, ἃ τὴν χρἸατὴν πολιτείαν. Πάντα γὰρ ταῦτα χάρις Θεοῦ siot, « Μή τις ῥίζα πικρίας. » Ῥίζαν πικρίας, τὴν ἁμαρτίαν φησί. Λέ- (£t οὖν * Καν τις d εἷς ὑμᾶς οὐκ ἀγαθὰ φρονῶν, Exxo- πτέτω ὁ τοιοῦτος εἰς ἔργον ἐξάγειν τὴν ἁμαρτίαν (τοῦτο γὰρ τὸ, "Av φύουσα), ἵνα μὴ xal τοῖς λοιποῖς Ait ergo : A95 Si etiam fuerit quispiam inter vos B πρόφασις ένηται ἁμαρτίας. non recte affectus, amputetur talis, ne peccatum in opus educat, (nam hoc est quod ait Suppullu- lans), ne reliquis quoque fiat occasio peccati. Ait enim: «Et perhanc inquinentur multi.»Siqui- dem videns quisque proximum peccantem, ad emulationem veniet, ut ipse peccet. Recte au- tem vocavit radicem amarulenli»s , peccatum. Amaranamqueradix potest fructus proferredulces, at radix amarulentiz et sibi ipsi amara est et his quibus est radix : amarulentie enim radix est substantia et veluti essentia. «Ne quis scortator. » Non dixit, Scortator, referendo ad Esau,sed poni- turad oppositum ejus quod praecessit, Sanctimo- niam sectemini. /Zmpurus vero ponitur quasi ad Esau referatur. Impurum autem dixit gastrimar- gum, eo quod unico edulio distraxerit Dei donum, nempe jus primogeniturz.Scriptum est enim in li- C πρωτοτόχιχ. Γέγραπται bro Genescos78: « Creverunt autem pueri; et erat Esau homo venandi peritus, in agro degens: Jacob vero homo sincerus, domi habitans. Dilexit- que Isaac Esau, eo quod venatione ipsius vesce. retur: Rebecca autem diligebat Jacob. Et coxit Jacob quoddam edulium.Venit autem Esauex agro viribus destitutus, et ait Esau ad Jacob : Da mihi ut gustem de hoc fulvo edulio, quia viribus desti- tuor. Propterea vocatum est nomen ejus Edom. Dixit autem Jacob ad Esau: Vende mihi hodie jus primogeniture. Dixitque Esau : Ecce ego ad mor- tem accedo,et quorsum mihi jus hoc primogeni- ture? Et aitilli Jacob : Jura mihi hodie. Juratque « Καὶ δι αὐτης Te, φησὶ, μιανθῶσι πολλοί. » Ὁρῶν γὰρ ἕκαστος τὸν πλησίον ἁμαρτάνοντα, ti ζηλον ἥξει τοῦ καὶ αὐτὸς ἁμαρτάνειν. Καλῶς δὲ εἴ- πε ῥίζαν πικρίας τὴν ἁμαρτίαν. Ἡ μὲν γὰρ mapa ῥίζα δύναται καρποὺς ἔνεγκετν Ἰλυχεῖς. 'H i τῆς πιχρίας ῥίζα ἑαυτὴ τέ ἔστι πικρὰ, καὶ ὦν ἔστι ῥίζα, Πιχρίας γάρ ἔστι ῥίζα καὶ ὑπόστασις, καὶ oiov οὐ- σία. « Μή τις πόρνος, » Τὸ, Πόρνος, οὖν εἶπεν ὣς πρὸς τὸν ἸἩἨσαῦ, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολὴν χεῖται τοῦ, Τὸν ἁγιασμὸν διώκετε. Τὸ δὲ, Βέδηλος, ὡς πρὸς τὸν Ἡσαῦ χεῖται. Βέθηλον δέ φησι, τὸν γα- στρίµαργον, διὰ τὸ ὑπὲρ βρώσεως μιᾶς ἀπεμπο- λῆσαι αὐτὸν τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεὰν, τουτέστι. τὰ γὰρ ἐν βίθλῳ Γενέσεως . « Βὐξέθησαν δὲ οἱ νεανίσχοι. Kal ἦν Ἡσαῦ ἄνθρω- πος εἰδὼς κωνῆγετν, ἀγροῖκος, Ἰακὼθ δὲ, ἄνθρωπος ἅπλαστος, οἰχῶν οἰκίαν. ᾿Εγάπησε δὲ ᾿Ἰσαὰκ τὸν βρῶσις αὐτῷ Ρεθέκκα ἠγάπα τὸν Ἰακὼθ. "Ense δὲ Ἰαχὼδ ἕψημα, D& δὲ Ἡσαῦ ἐκ τοῦ χεδίου ἐχλείπων. Καὶ εἶπεν Ἠσαῦ τῷ Ἰακὼθ * Γεῦσόν µε ἀπὺ τοῦ ἐψήματος τοῦ πυῤῥοῦ τούτου, ὅτι ἐκλείπω. Διὰ τοῦτο ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτου Ἐδώμ. Eins δὲ Ἰακὼθ τῷ ὙἩσαῦ, ᾿Απόδου σήμερον τὰ πρωτοτύχιά σου iol, Εἶπε δὲ Ἡσαῦ, ᾿δοὺ ἐγὼ πορεύομαι τελευτῷν, και ἵνα τί μοι ταῦτα πρωτοτόκια ; Καὶ εἶπεν αὐτῷ ᾿Ἰαχὼδ, "Ομοσόν μοι σήμερον, TY ὤμοσεν αὐτῷ, ᾿Απέδοτο Hes, ὅτι ἡ O5pa αὐτοῦ, illi. Vendit itaque Esaü jus primogeniture sus Doi Ἡσαῦ τὰ πρωτοτόχια αὐτοῦ τῷ Ἰακώθ. » Λοι- Jacob 78.» Ex eo itaque tempore nostrum est jus primogeniture, et non Judeorum. Nam ex Isaac el Jacob deducimur. « Reprobatus sit. » À Deo re- probatus sit, Nam Deus causa fuit, quod falsus Isaac benedixerit Jacob79. « Tametsi cumlacrymis.» Quidam ita interpretantur : Quanquam cum lacry- mis quasivissel ipsam, nempe benedicltionenr:et- quod dicitur : Paenitentie locum non invenit, per interpositionem poni. « Quasivisset eam « Num igitur poenitentiam rejicit? Minime.Quomodo ergo 8i cum lacrymis poenitentiam quassivil, non asse- T1 Ephes, v, 5. 78 Gen. xxv, 26-33. καὶ οὐκ 'loujalov τὰ πρωτοτόχικ. Ex γὰρ 'iczàx καὶ Ἰακὼθ καταγόµεθα. « Ἆπε- δοχιµάσθη. » ᾿Απεδοχιμάσθη παρὰ θεοῦ. 'O γὰρ θεὸς αἴτιος τοῦ, τὸν Ἰσαὰκ ἀπατηθέντα, εὔλογησαι τὸν Ἰαχώθ. α Καΐπερ μετὰ δακρύων. » Τινὲς οὕτως ἑρμηνεύουσι ' Καίΐτοι μετὰ δαχρύων ἐχζητήσας αὖ- τήν, την εὐλογίαν, τουτέστι * καὶ τὸ, Μετανοίας τόπον οὐχ εὗρε, διὰ μέσου. « ᾿Εαζητήσας αὐτήν. ») Ἆρα μη ἐκθάλλει τὴν µετάνοιαν ; Mi, γένοιτο. Πῶς οὗ, el μετὰ δακρύων ἐζήτησεν αὐτὴν, οὐκ ἐπέτυχεν αὐτῆς; ᾿Εζή- τησε μὲν, πλὴν οὐχ, εὗρ οὐ γὰρ καλῶς ἐζήτησε, πὸν οὖν ἡμῶν, 19 Gen. xxvii, 31 seqq. 433 COMMENT. IN EPIST. AD HEBAR. 434 Πῶς; "Oct o) µετενοήσεν ὃν ἐχρην τρόπον. Ποίας A cutus est eam ? Quiesivit quidem, attamen non in- γὰρ ἂν ἦν µετανοίας τὰ ῥήματα ἃ ἐφθέγξατο; « Ἐγ- venil: neque enim recte quasivit. Quomodo? γίσουσι, φησὶν, al ἡμέραι τοῦ πένθους τοῦ πατρό Quia non illum debito modo ponituit. A94 Qua- µου, καὶ ἀποχτενῶ Ιακὼθ τὸν ἀδελφόν µου. » "Ocve lis enim poenitentiz verba erant quz locutus est? διὰ τοῦτο οὐχ εὗρε τὴν µετάνοιαν, ἔπειδη μὴ ὡς «ÁAppropinquabunt dies luctus patris mei,et occi- ἐχρην αὐτὴν tne. Ἡ οὖν τοῦτό ἐστιν, 5 ὅτι dam Jacob fratrem meum. » Itaque propterea non τοὺς µηδέπω πεσόντας τούτῳ τῷ τρόπῳ φοθεῖ, μὴ invenit poenitentiam, quia non eam qnasivit ut πεσεῖν, τῷ μὴ εἶναι ἐπὶ τοῖς µεγίστοις ἁμαρτήμα- oportuit Áut ergo hoc est,autquod eos qui nondum σιν ἀξίαν µετάνοιαν. Καὶ πρὸς μὲν τοὺς µήπω ἁμαρ- ceciderant, rursum terret ne cadant, quod maxi- τήσαντας οὕτως λέχει, τῷ φόζῳ συντηρῶν αὐτοὺς mis peccalis non sit digna penitentia: et ad eos ri πεσεῖν. Όταν δὲ ἴδῃ τιγὰς τέλεον πεσόντας, ὅρα qui nondum peccaverant ita loquitur, terrore con- πῶς µεταθάλλεται. Φησὶ γὰρ ' « Τεχνία, οὓς πάλιν servans eos ne cadant. Cum autem videt aliquos ὠδίνω, ἄχρις οὗ µορφωθῇ Χριστὺς ἐν ὑμῖν.» Ότι Omnino cecidisse, considera quomodo commutat γὰρ πρὸς ἤδη πεσόντας ταῦτα φράφει, δῆλον. Φησὶ sermonem. Ait enim : « Filioli mei, quos iterum qíp' «€ Οἵτινες bv vópup δικαιοῦσθε, τῆς χάριτος 4 parturio, donec formetur Christus iu vobis 80, » ἐξεπέσετε. » Opgc ὅτι μαρτυρῶν αὐτοῖς τὸ πεπτω- Nam quod hec ad eos scribat qui jam ceciderant, κέναι, πρὸς τὸ μὴ elg ἀπόγνωσιν ἐλθεῖν, εἶπε τὸ, e Οὓς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ µορφωθῇ Χριστὸς iv ὑμῖν» » Εἶδες µη ἐκθεθλημένην τὴν µετάνοιαν, ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς πάντα φθεγγόµενον τὸν ἅγιον τοῦτον ; manifestum est. Ait enim : «Qui per legem justi- ficamini, a gralia excidistis 8', » Vides quod cum ipsistestetur quod ceciderant,ne in desperationem veniant, dicat : « Quos iterum parturio, donec for- metur Christus in vobis? » Agnoscis ne sanctum hunc non abjicere poenitentiam, sed hac, dispen- satorie loqui ? KEPAA. Ie, € "Ox: φοδερώτερα τῶν ἐπὶ Μωύσέως τὰ μέλλοντα xal πλείονος ἄξιχ σπουδης τὰ νῦν, » « Οὐ γὰρ προσεληλύθοτε ψΨηλαφωμένῳ pet καὶ κεχαυμένῳ πυρὶ καὶ γνόφῳ καὶ σκότῳ καὶ θυέλλη, καὶ σάλπιγγχος fy, καὶ φονῇ ῥημάτων, ἢς οἱ ἀκούσαντες παρητήσαντο — pi, προστεθηναι αὖ- τοῖς Ἀόγον. Οὐκ ἔφερον γὰρ τὸ διαστελλόμενον, Καν θηρίον yr τοὺ ὄδρους λιθοδοληθήσεναι, f CAPUT XIX. Quod formidabiliores sint future pone illis que sub Mose infligebantur,dignumque sit ut circa presentia majus adhibeatur studium. XII, 18-91. Non enim uecessislis ad contactum montem el incensum ignem ac caliginem et tene- bras ac turbinem,tubaque sonitum et vocem ver- borum, quam audierant deprecati sunt, ne ipsis fieret sermo. Non enim ferebant quod edicebatur. Etiam si bestia tetigerit montem, lapidabitur aut Βολίδι κατατοξευθήσεται. Καὶ οὕτως φοθερὸν fv jaculo configetur ; et adeo terribile eral. visum t» φανταζόμενον ὡς Μωύσῆς εἶπεν, ' Ἐκφοθός εἶμι καὶ quod upparebat, ut Moses diceret : Expave[actus ἔντρομος, » Τὸ πῦρ διὰ τοῦτο, "va φοθερώτερος φανῇι νοµοθε- νῶν ὁ θεός. « Καὶ γνόφῳ καὶ σκότῳ.» Ὁ Ὑνόφος καὶ το σκύτος, t2 συνεσκιχσµένον τῆς Παλαιᾶς δη- ot. El γὰρ ἐχείνα τύποι σαν, δήλον ὅτι ἕως ἡλ- θεν ἡ ἀλήθεια, ἀσαφεῖς σαν οἱ τύποι, μὴ γινωσκό- μενοι v: ῥηλοῦσι. Καὶ τὸ ἀόρατον vi τοῦ θεοῦ ὁ γνό- φος ὁηλοι. € Καὶ γνόφος γὰρ, φησὶν, ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. 5 -- « Καὶ θοέλλῃ. » Ἡ θύελλα ῥᾳθύμους ὄντας διανίστισιν. Εστι ài θύελλα, ἀνέμου συστρο- φή. Αἱ δὲ σάλπιγγες, ὡς βασιλέως παρόντος. Τοῦτο γὰρ καὶ ἓν τῇ δευτέρᾳ παρουσίᾳ ἔσται, 6 Καὶ φωνῇ ῥημάτων. » Ό γὰρ Μωσης ἐλάλει, ἀπεχρίνατο ὃὲ ὁ θεός. « ᾿Έδει γὰρ τοῦ Θεοῦ φέρεσθαι τὴν φωνὴν, ἵνα ἀξιόπιστος ἡ νοµοθεσία Ὑένηται, καὶ μὴ νομισθῇ Μωσέως εἶναι, δι οὗ νομοθενεῖν ἔμελλεν ὁ θεός. € Οὐκ ἔφερον Ὑάρ. » Εἴπε τὴν αἰτίαν τῆς παραιτή- Git, ὅτι οὐκ ἔφερον τὸ διαστελλάμενον olov, τὸ ἐν- τελλόμενον xal λαλούμενον, Καὶ γὰρ εἴπον Μωσεῖ ' « Λάλησον ἡμῖν σὺ, καὶ μη λαλαίτω ἡμῖν ὁ θεός. » — «Κἂν θηρίον ΘίΥῃ. » Τοσοῦτος ἣν ὁ φόβος, ὅτι κὰν θηρίον ἔθιγε τοῦ όρους, ἐλιθ,Οολεῖτο. « Καὶ oo- τως φοῦερον ἦν τὸ φανναζόµενον. θέλει δεῖξαι καὶ sum ac tremebundus. A985 Propterea ignis,ul majori terrori esset Deus qui legem ferebat. « Ác caliginem οἱ tenebras. » Caligo et tenebre signilicant Veteris Testamenti obumbrationem. Nam si illafigure erant, manifes- tum est quod donec veniret veritas, obscure erantfi- gurz,dum non cognosceretur quid siguificarent.Si- gnificat autem caligo etiam Dei invisibililatem.« Et caligo, inquit, sub pedibus ejus 82.» — « Ac turbi- nem. »Per dictionem, Turbo,excitat eoscum segnes essent.Est autem turbo venti contorsio.Tub: vero, tanquam presente rege; nam et hoc in secundo erit adventu. « Et vocem verborum. » Moses enim loquebatur, et Deus respondebat 85. Opor- tuit namque Dei vocem formari,ut fide digna fieret legislatio,et non existimaretur esse Mosi,per quem erat Deus legem laturus. « Non enim ferebant. » Causam dixit excusationis, quia non ferebant id quod definiebatur, hoc est, quod prexcipiebatur sive dicebatur.Siquidem dixerunt Mosi: « Loquere tu nobis,et non loquatur nobis Deus84, » —«Etiam si bestia tetigerit.» Tantus erat terror, quod et bestia si tangebat montem, lapidabatur. « Et adeo 90 (alat. 1v, 19. 8! Galat. v, 4. 82 Psal. xvir, 10. 85 Exod. xix, 19. δὲ Exod. xx, 19. : 435 OEGUMENII TRICC/E EPISCOPI 436 terribile erat visum quod apprrebat.» Vult osten- A ἐν τούτῳ διαφορὰν της Κέας, ὡς πρὸς τὴν Παλαιαν. dere in boc quoqueexcellere Novum Testamentum in ordine ad Vetus.Siquidem vetus etiam si hujus- modi nihil haberet quale Novum, timendum quo- dammodo erat: Novum vero, cum perfectionem habeat, clemens est et absque terrore. « Ut Moses diceret : cebat. XII, 92 94. Sed accessistis ad montem Sion et ad civitatem Dei viventis,Jerusalem calestem, et ad innumerabilium angelorum cotum, et ad concio- nem primogenitorum qui conscripti sunt in calis, et ad judicem universorum Deum, et ud. spiritus justorum perfectorum, et ad novi testamenti con- ciliatorem, Jesum, et ad sanguinem aspersionis melius loquentem quam sanguis Abel. « Sed accessistis. » Pro monte, inquit, Sion est hic celum. Nam hoc dicit hic montem Sion et Jerusalem : unde subjungit Celestem. «Etinnume- rabilium angelorum cotum. » Pro Judaico populo, adsunt angeli. 496 Et solemnem, inquit, ccetum, qui ex innumerabilibus constat angelis. Primoge- nitos autem dicit fideles, quorum nomina sunt in libro vitzm.Nam hoc etiam dicit Dominus discipu- lis : «Gaudete, quod nomina vestra scripta sint in celis 85, » — Aliud. Primogenitos dicit sanctos, qui habent aliquid excellens preeteralios fideles qui adoptionem acceperunt a primogenitisqui apud nos sunt,qui ex jure primogeniturz habent 4liqua pra- cipua legata.«Et ad judicem universorum Deum.» Tanquam diceret: Illi ne verbo quidem ausi sunt C εἶπεν ' audire ; vos autem ad ipsum judicem accessistis, hoc est, ad Christum. « Nam Pater, inqui., Don judicat quemquam, sed judicium dedit Filio86.» — « Et ad spiritus justorum. » Cum ipsis enim futuri estis, qui ad novum testamentum accessistis, Vocat autem ipsos, ut qui suam tunc perfectionem sint habituri, quemadmodum etiam superius ait : Ne sine nobis consummarentur. « Et ad novi testa- menti conciliatorem. » Pro Mose hic est Christus. Sanguinem vero aspersionis dicit pretiosum Christi sanguinem. « Melius loquentem quam sanguis Abel. » Quid enim sanguis Abel? an locutus est? Utique. Nam per ipsum, inquit, mortuus adhuc 'H γὰρ παλαιὰ καίτοι μηδὲν ἔχουσα τοιοῦτον otov ^ Νέα, φοθερά τις ἣν. Ἡ δὲ Νέα, φησὶν, ἔχουσα τὸ τέλειον, ἡπία ἔστὶ καὶ χωρὶς φόθου. « Μούσῆς εἶπεν * Ἐκφοθός εἰμι καὶ ἔντρομος. 5 Οὗτός φησιν, ὁ εἷς τὸν γνόφον εἰσελθών. Expavefactus sum el tremefactus. » Hic etiam qui in caliginem ingressurus erat, hoc di- « ᾽Αλλὰ προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει xal πόλει Θεοῦ ζῶντος ἍἹερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, — xal µμυριάσιν ἄγγέλων, πανηγύρι καὶ ἐκκλησί πρωτοτόχων ἓν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων, καὶ κριτῃ θεῳ πάντων, xal πνεύµασι δικαίων τελελειωμένων, xal διαθήκης νέας µεσίτῃ Ἰησοῦ, καὶ αἵματι ῥαντισμωῦ, χρεῖττον λαλοῦντι παρὰ τὸν ᾿ Αδελ. « ᾽Αλλὰ ᾿προσεληλύθατε, » Αντὶ τοῦ Σιὼν ὄρους, φησὶν ἐνταῦθά ἐστιν ὁ οὐρανός. Τοῦτον γὰρ καλεῖ Σιὼν ὄρος καὶ Ἱερουσαλήμ Όθεν ἔπάχει, Ἔπουρα- νίῷ. α Καὶ µυριάσιν ἀγγέλων. » ᾿Αντὶ τοῦ Ἰουδαί-- κοὺ λαοῦ, ἄγγελοι πάρεισι. Καὶ πανηγύρει, φησὶν, ἐν µυριάσιν ἀγγέλων ὑπαρχούσῃ. Πρωτοτόχους δὲ φησὶ, τοὺς πιστοὺς, ὧν τὰ ὀνόματα bv BON ζωῆς. Τοῦτο γάρ φησὶ καὶ ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς 1 «Χαίρετε ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν Ἱέγραπται iv τοῖς οὐρανοῖς, » — Αλλο. Πρωτοτόκους δὲ, τοὺς ἁγίους λέγει, τοὺς τὸ ἐξαίρετον ἔχοντας παρὰ τοὺς λοιποὺς πιστοὺς, τοὺς τῆς υἱοθεσίκς ἠξιωμένους, ἀπὸ τῶν παρ ἡμῖν πρωτοτόχων, ol ἐκ τῶν πρωτοτοχίων ἔχουσί τι- να πρεσδεῖα, € Καὶ xpi θεῷ πάντων. » Ὡσεὶ "Exstvot, φησὶν, 0908 ῥημάτων ἐἑτόλμησαν ἀχοῦσαι, ὑμετς; δὲ αὐτῷ τῷ κριτῃ προσεληλύθατε, τουτέστι, τῷ Χριστῷ. « Ὁ γὰρ Πατὴρ, φησὶ, xol- vet οὐδένα, τὴν δὲ κρίοιν ἔδωκε τῷ Υἱῷ. » — «Καὶ πνεύµασι δικχίων. » Μετ᾽ αὐτῶν γὰρ εἶναι μέλλετε, φησὶν, οἱ τῇ Νέφ προσελθόντες. Τετελε νωµένους δὲ αὐτοὺς xaÀci, ὡς , μελλόντων αὐτῶν τότε τὸ τέλειον ἔξειν, καθὼς καὶ ἄνω φησὶν, "Iva μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν, « Καὶ διαθήχης νέας µεσίτῃ.» Λ᾿Αντὶ Μούσέως, ὁ Χριστὸς ἐνταῦθα. Alpa δὶ ῥαντισμοῦ, τουτέστι, καθαρισμοῦ, τὸ τίμιον αἷμα λέγει τοῦ Χριστοῦ. « Κρεῖττον λαλουντι παρὰ τὸ Αδελ. » TU γὰρ τὸ τοῦ Αδελ : ; ἐλάλησε: Nal. Δι) αὐτου γὰρ, φη- σὶν, ἁποθανὼν ἔτι λαλετ, τῇ Mtn, τῇ vum δηλονοτι. loquitur, in gloria videlicet et fama. De Christi D Τὸ δὲ τοῦ Χριστοῦ αἷμα εὔδηλον ὅτι τῇ δόξι πλέον vero sanguine perspicuum est quod magis per glo- riam loquatur, cum idoneum sit ad purificandum universum mundum.Semper autem a minimis tra- hit comparationem, propter ruditatem auditorum. — Siquidem sanguis Abel clamabat adversus ho- micidam, Christi vero sanguis pro nobis loquitur ad Patrem: propterea dicit: « Melius loquentem quam sanguis Abel. » XII,25-26. Videteneasperneminieum qui loqui- lur.Nam si illi non effugerunt, aspernati eum qui supra terram jus dicebat,multo magis nossi eum qui de ca's est aversemur : cujus voz tum concussit 96 Luc. x; 20. 06 Joan. v, 22. AÀaÀet, τὸ παντὺς τοῦ κόσμου καθαριστικόν. ᾿Δεὶ 96 ix τῶν ἑλαχιστοτάτων τὰς συγκρίσεις ποιεῖται, διὰ τὸ νηπιῶδες τῶν ἀχουόντων, --- [ΚΥΡΙΑ.] Τὸ μὲν γὰρ ᾿Αθελ αἷμα κατεκεχράγει τοῦ φονευτοῦ. Τὸ δὲ Χριστοῦ, ὑπὲρ ἡμῶν λαλεῖ πρὸς τὸν Πατέρα. Διὰ τοῦτά φησι, « Κρεῖττον λαλοῦντι παρὰ τὸ λθελ. » « Άλεπεε μὴ παραιτήσησθε τὸν λαλοῦντα. Fi yàp ἐκεῖνοι οὐκ ἔφυγον, τὸν ἐπὶ γῆς ποραιτησά- μενοι χρηµατίζοντα, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τὸν ἀπ᾿ οὐρανῶν ἀποστρεφόμενο, οὗ ^4 φωνη τὴν P ρεφόμσνου, ? 437 conculio, non modo terram, verum etiam colum. Porro illud quod dicit : Adhuc semel, significat eorum qua conculiuntur translationem utpotequa facta sunt, ut maneant ea quo non concutiuntur. « Nc aspernemini eum qui loquitur. » Aut 427 per incredulitatem, aut. per desperationem. Quis est autem is qui loquitur, et ad suum vocat re- gnum?Curistus videlicet. Nam si sanguis ejus loqui- tur,multe magis ipse vivit. «Nam si illinon effu- gerunt. » Videlicet periculum, hoc est, perditionem. « Eum qui supra terram jus. dicebat aspernati. » Aut eum qui supia lerram jus dicebat, hoc est, terrena ac transitoria promittebat, nempe terram fluentem lac et mel, victoriam adversus inimicos, fertilitatem in procreandis liberis, vitamque Ιοπρᾶ- B vam. De tolis autem loquitur quiipsum celum in hereditatem promittit, qui ineffabilis perpetuzque illius glori: fruitionem largitur.Aut potest dictum esse, supra terram jus dicere quoniam omnia pro- pemodum «uz ad Mosis legislationem pertinebant, corporales erant purificationes : al nova et per Christum nobis data legislatio, anime purificalio est et illuminatio. Supra terram igitur sunt illa sancita, quoniam humilia et circa materiale taber- naculum versantia : hec aütem a coelo sunt, quia divina et sublimia,divinoque modo animam emun- daptia etin celos reducentia. Supra terram jus dicentem ait Mosen. Quod igitur ait, hujusmodi est, si Judei recusantes obtemperare Mosi non «ffugerunt exilium,quomodo nos effugiemus,recu- C λοῦντι, sanles obtemperare ei qui de coelo loquitur, hoc est, Christo ? Non quod olim alius dederit legem, nunc vero alius loquatur, et ad sunm vocet re- gnum ac fidem : sed quod magis tremendus sit nunc qui de colo et per seipsum loquitur, quam qui olim de terra et per medium Mosen : unde justum est magis ut audiatur. Quod autem nos alius fnerit qui olim legem tulerit, quam is qui nunc loquitur, ipse significat, dicens: «Cujus vox tum concussit terram. » Quando ? Quandolegem ferebat in monte Sina.«At nunc denuntiavit dicens.» Vides eumdem esse qui tunc loquebatur et qui nunc? Sed diff.- rentia est in modo promulgationis : tunc enim a terra et per Mosen promulgabat, nunc veroaccolo p et per seipsum. «Si eum qui de ccelis est averse- mur.» À communi intelligentia subauditur,Jus di- centem, sive Loquentem, aut Promulgantem, «Adhuc semel et ego concutio.» Quod ait «Adhuc semel, » siunifical quod prseter secundum, sit additum aliud Semel.Prius namque concussus est mundus in legislatione factain monteSina. « Terra enim commota est,» ait David 87, 498 Rursum in adventu in carne commotus est mundus; nam «Commota est omnis Jerusalem 88.» — «Et concu- lieutur omnia manufacta simulacra /Egy pti 89. » Concussionem autem sive comnioltionem dicit veluti 87 Psal. xcv, 9. 88 Matth. 11, 9. 89 Isai xrx, 4. COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. lerram, at nuncdenuntiavit dicens: Adhuc semel ego Α γῆν ἐσάλευσε τύτε, 438 νῦν δέ ἐπήγγελται λέγων * ᾿Έτι ἄπαξ ἔγὼ σείω οὐ μόνον την γῆν, ἀλλὰ καὶ τὸν οὐρανὸν. Τὸ δέ, ᾿ Έτι ἄπαξ δηλοΙ τῶν σαλευοµένων τὴν µετάθεσιν ὡς πεποιηµένων, ἵνα μείνῃ τὰ μὴ σαλευόμενχ. » « Mi παραιτήσησθε τὸν λαλοῦντα.» Ἡ διὰ ἀπι- στιας, ἢ διὰ ἀπογνώσεως. Τίς δὲ ὁ λαλῶν καὶ εἷς τὴν οἰκείαν καλῶν βασιλείαν;, 'O Χριστὸς δηλονότιο El γὰρ τὸ αἷμα αὐτοῦ λαλεῖ, πολλῷ μᾶλλον αὐτὸς CR. « Ei γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἔφυγον, » Τὸν κχίνδυνον, τουτ- έστ , τὴν ἀπώλειαν. « Τὸν ἐπὶ γῆς παραιτησάµενοι, » H τὸν ἐπὶ γής χρηµατίζοντα, τὸν τὰ γήῖνα καὶ πχρερχόµενα ὑπισχνούμενον, γῆν ῥέουσαν γάλα καὶ μέλι, ἐκθρῶν ἐπικράτειαν, εὐπαιδίαν, καὶ βίον µα- κρο(ρόνιον. Απ΄ οὐραιῶν δὲ λαλετ, ὁ αὗτὸν τὸν οὐ- ρανὸν εἰς κληρονομίαν ἐπαγγελλόμενος, ὁ τῆς ἀφρά- στου ὀόξης ἐκείνης καὶ ἀπερόντου τὴν ἁπόλαυσιν χαριζόµενος. Ἡ δύναται τὸ 'Eml γῆς, εἰρησθαι, χρηματίζειν, ὅτι σχεδὸν πάντα τῆς διὰ Μωσέως vo- µοθεσίας, σωμχτικοὶ καθαρμοὶ ἐτύγχανον. Ἡ δὲ νέα xai Ou Χριστοῦ ὀοθεῖσα ἡμῖν νοµο]εσία, ψυχῆς ἐστι καθάρσιον καὶ φωτισμός, "Emi γῆς οὖν ἔστιν ἐκεῖνα κεχρηµατισµένα, ὅτι ταπεινὰ xal περ τὸ ὑλῶδες σκήνωμα στρεγόµενχ. 'Am' οὗρανου δὲ ταῦτα, ὅτι θεῖχ καὶ ὑψηλὰ, xai οὗ θεοειδὲς τὴν ψυχὴν ἔκχαθαί-- povcx, καὶ εἷς οὐρανοὺς ἀναφέροντα. Επὶ γῆς Yae ygnaaztovea, τὸν Μωσῆν φησιν. ο δὲ λέγει, τοιοῦ-- τόν ἐστιν * Εἰ οἱ Ἰουδα"οι παραιτησάµενοι πεισθῆναι Μωσεῖ, o)x ἐξέφυγον τὸν ὀλεθρον, πῶς ἡμεῖς ἔχφευ- ξόμεθα παραιτησάµενοι πεισθΏναι τῷ ἐξ οὗρανῶω λα- τουτέστι, Χριστῷ» Οὐκ ἐπειδὴ πάλαι μὲν ἄλλος ἔδωχε τὸν νόµον, νῦν ὃξ ἄλλος λαλετ, xal εἷς τὴν αὐτοῦ καλεῖ βασιλείαν καὶ πίστιν, ἀλλ ὅτι φο- θερώτερός ἔστι νῦν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ xal δι ἑαυτοῦ λαλῶν, ὥπερ πάλαι ἀπὸ γῆς xal διὰ µέσου Μωύ- σέως, ὅθεν καὶ δίκαιός ἔστι μᾶλλον ἀκουσθῆναι, "Oct δὲ οὐκ ἄλλος ὁ πάλαι νομοθετῶν παρὰ τὸν νῦν λχλοῦντα, αὐτὸς OnÀot εἰπὼν ' & Οὗ ^ φωνὴ τὴν γῆν ἐσάλευσε τότε. » Πότε; ᾿ Ὅτε, φησὶν, ἐνομοθέτει Bv. τῷ όρει τῷ Σινᾷ. « Νὺν δὲ, φησὶν, ἐπαγγέλλεται λέγων, Ὁρᾶς ὅτι ὁ αὐτός Ó τότε καὶ vov ; 'AAM ἡ δια- φορὰ iv vy τρόὀπγρ του Χηρύγματος. Τότε μὲν γὰρ ἀπὸ γης καὶ διὰ Μωύσέως ἐκήρυσσε, νῦν δὲ ám οὐ- pxvou καὶ OU ἑχυτοῦ. « Οἱ τὸν ἀπ᾿ οὐρανῶν &mo- στρεφόµενοι. » "Am Χοιν τὸ, Χρηματίζοντα, olov Λαλοῦντα, Κπρύσσοντα. « Ετι dat ἐγὼ σεω » Τὸ, € ἔτι ἄπαξ, » δηλοτ, τὸ μετὰ δεύτερον, προσθεῖ-- νχι ἄλλο Ἅπαξ. Πρότερον μὲν γὰρ ἐσείσθη ὁ χό- cuo; ἐπὶ τῆς iv Σινᾷ νοµοθεσία. « Γή γὰρ ἔσεί- σθη, 2 φησὶν ὁ Αχυΐδ, Πάλιν ἐπὶ τῆς ἐν σαρχὶ ἔπι- δηλίας ἐσείσθη ὁ χόσμος * καὶ γὰρ « Ἔσεσθη πᾶσα Ἱερουσαλήμ. » — ε Καὶ σεισθήσεται τὰ χειροποίητα Αἰγύπτου. » Σεισμὸν δὲ λέγει τὸ εἴνει ἐξάκουστον τοῦ κηρύγματος, δι οὗ ἐσείσθισαν ἀπὸ τῆς πάλαι iv τῇ πλάνῃ στάσεως καὶ µετηνέχθησαν οἱ ἄνθρω- ποι, Οὕτως ὁ ἅγιος Κύριλλος * Τὸ δὲ, "Ext ἅπαξ, λέγει, ἐν cn δευτέρᾳ αὐτοῦ mopoudía τζ μετὰ δόξης 439 | OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 440 sonoritatem praedicationis, per quam commoti eL Α γενησοµένῃ, ὅταν µεταποιτ καὶ ἑναλλάσσῃ τὴν κή- translati sunt, puta a veteri slalu qui in errore agebatur.1ta habet divus Cyrillus : Quod ait, Adhuc semel,dicit in secundo suo adventu qui fiet cum gloria,quando transmntabit et variabit creaturam: tunc enim maxime commovebilur creatura : aut verum terre motum et concussionem : aut trans- mutationem a malo ad bonum hominum, qui ad tempus illud pertingent. Animadverte quoque adno- tationem beati Cyrilli in Aggeum 90 : «Eorum que concutiuntur translationem : » nempe coli et terre,qua tunc concutientur ex presenti statu in quo facta sunt, per variationem et commutalio- nem. « Utpote quz facta sunt. » Tanquam dice- ret : Quod naturale est sustinebunt.Quandoquidem σιν. Τότε γὰρ uua σεισθήσεται ἡ Χτίσις, dj cv ὄντως σεισμὸν xal πάταγον ἢ τὴν µετάθεσιν την ἀπὸ τοῦ καχοῦ εἰς τὸ ἀγαθὸν, τῶν τότε φθανοµένων &v- θρώπων, Πρόσχες καὶ vj παραγραφτ τοῦ µαταρίου Κυρίλλου εἰς τὸν ᾽Αγγαῖον * « Tow σαλευοµενύν τὴν µετάθεσιν, p» τουτέστι, τῆς γῆς, τοῦ οὗρανῶ, τῶν τότε µελλόντων σαλεύεσθαι ix τῆς νῶν χΧαταντάσεως ἐν τῇι ἀλλαγῇ καὶ µεταποιήσει. « Ὡς πεποιηκένων, 9 τουτέστι, τὸ xatà φύσιν πασχόντων. ᾿Επειδὴ γὰρ τὸ ἀρξάμενον καὶ πέρας λαμθάνει, φησὶν, Ὡς πεποιη- µένων Ἅ᾿Επειδὴ γὰρ πεποίηται, xal ἀπὸ κινήσεως ἤρξατο, τῆς ἐκ τοῦ qf ὕντος εἷς τὸ εἶναι, Γἰκότως πάλιν σαλευθήσεται xal µεταχινηθήσεται ἓν vf ἆλ- λαγῇ. « Ίνα µείνῃ τὰ μὴ σαλευόµενα. Σαλεύει δὲ enim id quod initium habuit,etiam terminum ac- B την Χτίσιν τότε καὶ ἐναλλάσσει, ἵνα µείνι τὰ pu cipiet, ait: Utpote quz facta sunt. Nam quia facia sunt, etcceperunt ex mutalione a non esse ad esse (ut ita loqui liceat), merito rursum concutientur et commovebuntur per mutationem. « Ut maneant ea qua non concutiuntur.» Tunc autem concutiet el σαλευόµενα, τουτέστι͵ τὰ µηχέτι µέλλοντε σαλεύ- εσθαι xai ἀμείθεσθαι * ὡς εἰ ἔλεγε Διὰ τοτο σείει καὶ ἐναλλάσσει τὴν Χτίσιν, ἵνα λοιπὸν µεντῃ κατὰ χώραν µηχέτι μέλλοντα σαλεύεσθαι fj ἐναλ]άσσεσθαι. Μὴ ἐναλλασσόμενα δὲ, εἰκότως οὐκ ἔνι μέλλει σα- immutabit creaturam, ut maneant ea qua non λεύεσθαι, Amat γὰρ τὴν πρώτην ἐναλλαγὴν δεζά- concutiuntur, hoc est, quz jam non amplius con- eva ἄφθαρτα ἔσται. eutiendo sunt aut immutanda. Tanquam diceret : Propterea concutit et immutat creaturam, ut deinceps Suo persistant loco qu: non amplius conculienda aut immutanda sunt. Qus vero non immutantur, merito non amplius sunt agitanda : nam ubi semel primam immutationem susceperint, in compatbilia erunt. XII, 28-29. Quapropter regnum assumentes quod concutinon potest, habeamus gratiam per quam ita Deo serrimus ut illi placeamus cum pudore etre- verentia. Etenim Deus noster ignis consumens est. Si creatura inconcussa manebit, multo magis regnum colorum quod recepturi estis 1n premium afflictionum quas hic pro Christo toleratis. Quo- niam igilur afflictiones regnum conciliant;gratiain habeamus pro illis Deo. « Per quem servimus Deo. » 499 Nam per hoc quod pro adversitatibus et afflictionibus Deo grati» aguntur, contingit ipsi servire ita ut quis illi placeat.Nec satis est, inquit, solum illi gratias agere, nisi et pudor erga omnes, et reverentia erga Deum simul adsint. « Etenim Deus noster ignis consumens est. » Aut ipsos ter- rere vult, ne ingrati sint aut ob afflictiones mur- murent : ne quo modo,inquit, Deum assequamini iratum aut supplicia inferentem.Aut vult consolari, tanquam diceret : Nos in afflictionibus gratiasaga- 4. mus : siquidem Dominum habemus qui possit con- sumere adversarios. CAPUT XX. De fraterno amore ac hospitalitate. XIII, 1-6. Fraternacharitas maneat:haspitalita- lis ne sitis immemores.Per hanc enim quidam in- scientes exceperunt angeloshospilio .Memores estote vinctorum tanquamunavincli: eorum qui affligun- tur,veluti ipsiquoqueversantes in. corpore. Hono- rabile est conjugium in omnibus εἰ cubile impollu- tum-Scoriatoresautem et adulteros judicabit Deus. Sint mores alieni ab avaritia, contenti his que 90 Àgg. i, 1 seqq. € At ᾖβασιλεαν ἀσάλευτν παραλεµθάνοντες, ἔχωμεν χάριν, δι fic λατρεύομεν εὔαρεστως τῷ θεῷ μετὰ αἶδοῦς καὶ εὔλαθείας * καὶ γὰρ ὁ θεὸς ἡμῶν πὺρ καταναλίσχον. El ἡ χτίσις ἀσάλευτος, πολλῷ μᾶλλον ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἣν παραλαθεῖν µάλλεεε ἔπαθλον τῶν ἐνταῦθα ὑπὲρ Χριστοῦ θλίψεων. ᾿Ετεὶ olv ai θλί- Ψεις πρόξενοι της βασιλείας; χάριν ἔχωμεν ὑπὲρ αὖ- τῶν τῷ Θεῷ. « Δι d λατρεύομε. Διὰ γὰρ τοῦ καὶ ὑπὲρ τῶν θλίψεων καὶ πειρισμῶν εὐθαριστετν τῷ Θεῷ, ἔστιν αὐτῷ εὐαρέστως λατρεύειν, Καὶ οὐκ ἄρκεῖ, qnoi, µόνον εὐχαρίστους εἴνχι, el µη καὶ αἱ- θὼς ἡ πρὸς πάντας. καὶ dj πρὸς θεὸν εὐλάδεια συµ.- παρῃ. « Καὶ γὰρ ὁ θεὸς ἡμῶν πύρ καταναλίσκον, s H αὐτοὺς πτοῆσαι θέλει μὴ ἀχαριστεῖν μηδὲ γογγύ- ζειν ἐπὶ ταῖς θλίψεσι, μήπως, φησὶν, ὀργιζομένου καὶ τιμωρουµένου τύχητε τοῦ Θεοῦ ' fj παραµυθή- σασθαι. ὡς εἰ ἔλεγεν * Ἡμεῖς ini ταῖς θλίψεσιν εὖ- χαριστάσωμεν * ἔχομεν γὰρ Δεσπότην ἐξαναλώσαι τοὺς ὑπεναντίους δυνάµενον, ΚΕΦΑΛ. Κ'. € Περὶ φιλαδελφίας καὶ φιλοξενίας. » « Ἡ φιλαδελφία µενέτω. Τῆς φιλοξενίας μὴ ἐπι- λανθάνεσθ Διὰ ταύτης Ὑὰρ ἔλαθόν τινες ξενί- σαντες ἀγγέλου, Μιμνήσκεσθε τῶν δεσµίων, ὡς συνδεδεμένοι ' τῶν κακουµένων, ὡς καὶ αὑτοὶ ὄντες έν σώματι. Τίμιος ὁ Ὑάμος ἐν πᾶσι, xai à κοίτη ἁἀμίαντος. Πόρνους δὲ καὶ μοιχοὺς χρι- νεῖ ὁ Θεός, ᾿Αφιλάργορος ὁ τρόπος. ᾿Αρχούμενοι τοῖς πχαροῦσιν. Αὐτὸς γὰρ εἴρηχκεν * O0 µή σε ἀνῶ, 41 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 442 οὐδ) οὗ µή σε ἐγκαταλίπω. ωστε θαῤῥοῦντας ἡμᾶς Α adsunt. Siquidem ipse dixit : Non te desero ne- λέγειν *. Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὗ φοθηθήσοµαι τί ποιήσει µοι ἄνθρωπος, » . « 'H φιλαδελπία µενέτω, » Δείκνυοσιν ὅτι τούτων εἴχοντο πάλαι, ἀλλὰ νῦν ix τῶν θλίψεων ῥᾳθυμή- σαντες σαν. Πάλιν οὖν αὐτοὺς εἰς ταῦτα προτρέ- πεται. € Διὰ ταύτης γὰρ ἔλαθόν τινες, » Οὕτω, qn- οἳ, µεγάλη ἡ φιλοξενία, ὅτι πρόφασις τοῖς pol τὸν ᾿Αθραὰμ xal τὸν Λὼτ γέγονεν ἀγγέλους ὑποδέξα- σθαι. ᾿ Έλαθον, φησὶν, ἁγνοοῦντες ὅτι ἄγγελοι σαν, ἐξένιζον οὕτω φιλοφρόνως. Διὸ xal μέγας οὗτος 6 μισθὸς αὐτοῖς, ὡς εἴ γε ἴδεισχν, οὐδὲν µέγα ἐποί- ουν. « Ὡς συνδεδεµένοι. » Ὁ δὲ συνδεδεμένος πῶς ἂν ἐπιλάθοιτο ; € Τῶν καχκουχουµένων. » H ἐν φυλα- xaXtc, ἢ ἐν λιµῳ, ἢ ἓν ἑτέρᾳ θλίψει, El γάρ τις ἆνα- λοχίσαιτο ὅτι xal αὐτὸς περίχειται ὁμοιοπαθὲς ἐχεί- νοις σῶμα, ἐλεήσει μᾶλλον αὐτοὺς διά τε τὴν συµπά- θειαν, χαὶ διὰ τὸν φόδον, μὴ τὰ ὅμοια kx τῆς ἆπαν- θρωπίας πάθῃ. » ᾖΤίμιος ὁ γόμος iy. πᾶσιν, » Οὐκ ἐν τούτῳ μὲν τῷ μέρει τίµιος, ἐν ἑτέρῳ δὲ οὐκ ἔτι ^. ἀλλ’ ὅλον δι΄ ὅλου πᾶσι τρόποις τίµιος καὶ ἁμίαντός, α Πόρ- νους xxl μοιχοὺς κρινεῖ ὁ θεός. » Καὶ εἰχότως. Εἰ γὰρ ὁ γάμος ἐπιτέτραπται, καὶ ἔξεστιν ἀναμαρτήτως τὴν ἐπιθυμίαν πληροῦν, clc ἔσται τοῖς μοιχοῖς xal τοῖς πόρνοις ἀπολογία; « ᾿Αφιλάργυρος ὁ τρόπος, » Οὐκ εἶπε, μηδὲν κεκτῆσθαι (xal δηλον ἐξ ὦν ἐπάγει, "Ap- κούμενοι τοῖς παροῦσιν, ὅσα ἂν T), ἀλλὰ γνώµην ἔχειν φιλόσοφον xxi. ἀφυλάργυρον. α Ob µή ct ἀνῶ. » Ἐπειδὴ ἁρπαγέντες ἍΊσαν [λέγει γὰρ, Καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν. ὑπαρχόντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσ- εδέξασθε], παρχινεῖ αὐτοῖς ἀρχεῖσθχι τοῖς παροῦσιν * ἵνα μὴ εἶποιεν, Ποίοις πχροῦσιν ; Ἡρπάγημεν γάρ φησίν * )Αλλὰ κἂν ἡρπάγητε, δύνασθε, τοῖς ὑπομείνασι Βραχυτάτοις οὖσιν ἀρκεῖσθχι διὰ τὸν εἰπόντα Osbv, Οὐ μή σε ἀνῶ, τουτέστιν, OO µή σε ἑάσω, οὐδ οὗ µή σε ἐγκαταλίπω. « ᾿ Ώστε θαῤῥοῦντας ἡμᾶς λέγειν» » El οὖκ ἐᾷ, οὐδὲ ἐγχαταλιμπάνει ὁ θεὸς, θαῤῥοῦντας, qnot λέγειν Xp^h τὸ τοῦ Δαυίδ. El γὰρ ὁ θεὸς βοηθετ, οὗ δει ὑπὲρ τῶν ἁρπαζόντων fj ἐπηρεαζόντων δε- δοιχέναι͵ que dereliuquo: ut confidentes dicamus : Dominus mihi auziliator nec timebo quid faciat mihi homo. « Fraterna charitas maneat. » Ostendit quod his anteaadhar: bant,sed nunc ob afflictiones segniores facti erant. Rursum igitur ipsos ad eadem exhor- tatur. «Per hanc eniin quidam inscientes.» Adeo, inquit, magna est hospitalitas, ut Abrahae et Lot fuerit occasio quod angelos exciperent 9!, latebat enim eos, attamen ignorantes quod angeli essent, ita benigne exceperunt hospitio. [deo quoque ipsis magna fuit hec merces: quod si novissent, jam nihil magui fecissent « Tanquam unma vincti. » AS$0 Nam qui una vinctus est, quonam modo poterit oblivisci? « Eorum qui affliguntur. » Sive p in carceribus, sive per famem aut aliam afflictio- nem.Si quis enim secum reputel quod et ipse cir- cumdatus sil corpore affecto malis similibus,magis miserebitur : partim ex naturali condolentia, par- tim ob timorem,nesimilia ob suam inhumanitatem patiatur. «Honorabile est conjugium in omnibus.» Non in hoc quidem honorabile, in alio vero non : sed integre,perfecte,et omnibus modis honorabile et impollutum. « Scortatores autem et adulteros judicabit Deus. » Et merito. Nam si conjngium permissum est el sine peccato licet ad explendam concupiscentiam, quis erit excusationis prelextus scortaloribus et adulteris ? « Sint mores alieni ab avaritia. » Nou dixit nihil acquirendum esse,idque manifestum est ex eo quod subjungit : Contenli his qua adsunt, quiecunquei!la fuerint: sed ut animum habeamus philosophicum, et a pecuniarum amore alienum. « Non desero neque derelinquo. » Quo- niam direptionem passi erant (nam ait, Direptio- nem facultatum vestrarum cum gaudio accepistis), adhorlatur eos ut his quz adsunt contenti sint. Ne autem dicere possint, Qux:nam adsunt nobis, cum direptionem passisimus ? ail : Sed etsi passi estis), paucissimis his quie remanserunt potestis esse con- tenti, propter Deum qui dixit: Non te desero, huc est, non te deseram neque te derelinquam. « Ut confidentes dicamus. » Si non deserit nos Deus, neque derelinquit, confidentes dicere oportet illud quod ait David. Nam si Deus auxilio est, non oportet raptores aut calumniatores metuere. « Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν, οἵτινες ἐλάλη- D ΧΙΙ, 7-8 JMemores estole eurum qui presunt σαν ὑμῖν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ. Ὃν ἀναθεωροῦντες τὴν ἔχβασιν τῆς ἀναστροφῆς, µιµεῖσθε τὴν πίστιν, Ἰησοῦς Ἀριστὸς Ὑθὲς xal σήμερον, 6 αὐτὺς καὶ εἷς τοὺς αἰῶνας. » « Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων, » Τῶν διδασκά- λων. € "Uv ἀναθεωροῦντες, » ᾿Αναλογιζόμενοι, ἑξετά- ζοντες. Δύναται τοῦτο xal περὶ τετελευτηκότων εἷ- ῥῆσθαι, καὶ περὶ ζώντων. - Τετελευτηκότων μέν * θεω- ῥοῦντες, φησὶ, πῶς ἐξέθησαν τὸν βίον, ποίᾳ ἆνα- στροφῃ ἐχρήσαντο ἐν τῷ κόσµι, µέμεῖσθε τὴν πίστιν. El γὰρ μὴ ἐπίστευσαν ἐκεῖνοι τοῖς µέλλουσιν, οὐκ ἂν ἀρίστην ἐπεδείξχντο Ἠπολιτείαν. Περὶ ζώντων δέ * Θεωροῦντες, φησὶ, πῶς διεξέρχονται καλῶς τὴν ἐν 91 Gen, τσ], 1 seqq. vobis,qui locuti sunt vobis sermonem Dei,quorum imitemini fidem, considerantes quis [uerit exitus contersalionis illorum. Jesus Christus heri et hodie, idem etiam in secula. « Memores estote eorum qui przsunt vobis. » Preceptorum. « Quorum exitum conversationis considera:tes.» ld est, expendentes,examinantes. Potest hoc et de mortuis dictum esse et de vivis. De mortuisquidei : Considerantesquomodo trans- egerint vitam, qua conversatione usi sint in mundo, imitemini üdem. Nisi enim illi futuris credidissent, 4848 optimam conversationem non exbibuissent. De. vivis autem ; Considerantes quo 448 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 444 modo conversationem in vila recte transigant, A τῷ βίῳ ἀναστροφὴν, μιμηταὶ Ὑίνεσθε τῆς πίστεως imitatores estote fidei illorum. « Quis fuerit exitus conversationis. » Qua vivendi norma usque ad finem « Jesus Christus heri et hodie.» Erant non- nulli apud eos qui dicerent : ls qui crucifixus est. non est is qui annuntiatus est et qui exspectatur Christus : alius veniet. [deo ait : « Jesus Christus heri et hodie,idem etiam in szecula : » per id quod ait, Heri, significans preterita secula ; per Hodie, prasentia; per id quodsequitur: «Idem etiam in sz- cula,» futura. Tanquam diceret : Non veniet alius Christus. Nam qui venit, idem hic est qui prius erat, et est, et erit in secula. CAPUT XXI. De uon vivendo curnaliter juxta legem, sed spi- ritualiter secundum Christum in virtute. XIII, 9-11. Doctrinis variis ac peregrinis, ne circumferamini. Bonum esl enim gralia consta- biliri cor, non escis. quae non profuerunt tis qui versali suntin itlis. Habemus allure,de quo non est fus edere iis qui tabernaculo serviunt. Animalium enim quorum sanguis infertur pro peccato ia sancla per pontificem, horum corpora cremantur extra castra. «Doctrinis variis. ο Doctrinis, inquit, qua sunt de dogmatis diversis aut peregrinis, ne attraha- mini.Unum enim est idemque preclarnm etinsigne dogma. Circumferri autem dictum est,a metaphora c eorum qui insaniunt,qui huc et illuc circumferun- tur. « Bonum est enim gralia. » Siquidem cor Dei, gratia confirmatum ad fidem, neque varia neque peregrina circumferri potest doctrina, sed quod rectum est semper tenebit: « Non escis » Fide igitur que per Dei gratiam operatur, 439 opus est constabiliri cor, non constabiliri ad observationem ciborum. Nam quilin istis observa- tionibus versantur, hoc esl, qui eas custodiunt, nihil ab ipsis juvantur. Innuit autem quosdam apud ipsos esse, qui more Judaico ciborum delectum observarent. «Habemus altare.» Quoniam dixerat quod non oporteat observare cibos,ne existimarent coutemptibilia esse nostra, eo quod nihil obse: va- tionis haberent, ail : Annon el nos observationes habemus ? Utique : at non ciborum, sed altaris no- stri. Nam eorum qua super illud ponuntur, neque ipsis Jud:eurum pontificibus liceret esse participes. Hi enim tabernaculo, hoc est, figure ac umbra, et non veritati serviunt. « De quo non est fas edere. » Non qualia, inquit, sunt Judaica, talia sunt et nostra : adeo ut ne ipsi quidem summo sacerdoti fas sit horum esse participem. «Ánima- lium enim quorum sanguis infertur. » Deinde os;endit veneranda quae apud Judaeos erant,nostro- rum fuisse figuras, etait : Quemadmodum in victi- mis qus& pro peccalo offerebantur, sanguis quidem in sancta inferebatur per pontificem, corpus vero extra castra cremabatur : ita et Christi sanguis pro αὐτῶν. » Τὴν ἔκθασιν τῆς ἀναστροφῆς. » Τὴν ἄχρι τέλους πολιτείαν. € ᾿[ησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήµε - pov. « Ἡσάν τινες παρ αὐτοῖς λέγοντες, Οὐκ ἔστιν ὁ σταυρωθεὶς, ὁ κατηγγελµένος καὶ προσδοσκώµενος Χριστός. "λλλος, φασὶν ἕξει, Διό φησιν, € Ἰησοῦς Χριστὸς Ὑχθὲς χαὶ σήµερον ὁ αὐτὸς, καὶ εἷς τοὺς αἰῶνας. » Διὰ τοῦ Χθὲς, τοὺς παρεληλυθότας αἰῶνας δηλῶν διὰ τοῦ, Σήµερον, τιὼς ἐνεστῶτας * διὰ τοῦ, « Ὁ αὐτὰς xal εἷς τοὺς αἰῶνας, » τοὺς µέλλοντας, Ὡς el εἶπεν ^. Οὐχ ἥξει ἕτερος Χριστός, Ὁ γὰρ ἐλθὼν, οὗτός ἐστιν ὃς προΏν, xal ἔστι καὶ ἔσται εἷς τοὺς αἰῶνας. KEPAA. KA. « Περὶ τοῦ μὴ σωματικῶς ζῇν κατὰ vdgov, ἀλλὰ πνευ- ματικῶς κατὰ Χριστὸν ἐν ἀρετῃ. » e Διδαχαῖς ποιχίλαις χα. ξέναις μὴ παραφέρεσθε, Καλὸν γὰρ χάριτι βεθαιοῦσθαι τὴν καρδίαν, οὐ βρώµα- atv, Ev olo οὐκ Οφελήθησαν οἱ περιπατήσαντες. ᾿Ἔχομεν θυσιαστήριον ἐξ οὗ φαγεῖν οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ τῇ σκην λατρεύοντε. — "àv Ὑὰρ εἰσφέρται ζώων τὸ αἷμα περὶ ἁμαρτίας εἰς τὰ ἅγια διὰ τοῦ ἀρχιφρέως, τούτων τὰ σώματα κατακαίεται ἔξω τῆς παρεµθο- Anc. » « Διδαχαῖς ποιχίλαις. 2 Διδασκαλίαις, φησὶ, ταῖς ὑπὲρ δογμάτων, µήτε διαφόροις μήτε ξέναις παρασύρ- εσλε, Εν γάρ ἐστι καὶ αὐτὸ γνώριμον τὸ δόγμα * τὸ δὲ παραφέρεσθαι, ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν µαινοµένων, τῶν τῇδε κἀχεῖσε παραφεροµένων, εἴρηται. α Καλὸν γὰρ χάριτι. » Ἡ γὰρ Χάριτι θεοῦ βεδαιουµένη πρὸς τὴν πίστιν καρδία, οὔτε ξένῃ οὔτε mou παρενεχθείη διδασκαλίᾳ, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν τηρήσει. « Ob βρώμα- σιν. » Ἐν τῇ πίστει οὖν τῇ διὰ "χάριτος Θεοῦ ivep- γουµένῃ δεῖ βεθαιοῦσθαι τὴν καρδίαν, οὗ μὴν βε- θαιοῦσθχι πρὺς παρατήρησιν Βρωμάτων. Οἱ γὰρ eic τὰς παρατηρήσεις ταύτας περιπατοῦντες, τουτέατιν, οἱ ταύτας φυλάττοντες, οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ὠφελήθησαν. Αἰνίστεται δέ τινας παρ) αὐτοῖς ἔθει ἸΙουδαϊκῷ παρα- τηρουµένους τὰ βρώματα, « "Eyousv θυσιαστήριον. » Ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι οὐ χρὴ παρατηρεῖσθαι βρώματα, ἵνα μὴ νοµίσωσιν εὐκατχφρόνητα εἶναι τὸ ἡμέτερα τῷ εἶναι ἁπαρατήρητα, φητὶ, Mi^ γὰρ καὶ ἡμεῖς οὐκ ἔχομεν παρατηρήσεις; ᾽λλλ' οὗ βρωµάτων, ἀλλὰ τοῦ θυσιαστηρίου ἡμῶν, Τῶν γὰρ ἔκεῖ κειμένων οὐδὲ αὖ- τοῖς τοῖς τῶν Ἰουδαίων ἀρχ ιερεῦσιν ἔξεστι μετασχεῖν. Οὗτοι γὰρ οἱ τῇ σκηνῇ, olov τῷ τύπῳ καὶ τῇ σκιᾷ καὶ οὐχ ἀληθείᾳ δουλεύοντες, « Ἐξ οὗ φαγεῖν οὐχ ἔχουσιν ἐξουσίαν. » Hoy ola, ^el, τὰ ἰουδαίκὰ, τοι” αὔτα xal τὰ ἡμέτερα, ὡς μηδὲ τῷ ἀρχιερεῖ θέμις εἶναι μετασχεῖν αὐτῶν. € "iv γὰρ εἰσφέρεται ζώων» » Εἶτα δείχνυ. τὰ παρὰ ᾿Ἰουδαίοις σεμνὰ, τύπους ὄντα τῶν ἡμετέρων, xal φησιν, Ὥσπερ ἐπὶ τῶν θυ- σιῶν τῶν ὑπὲρ ἁμαρτίας εἰσφερομένων, τὸ μὲν αἵ- pa clc τὰ ἅγια εἰσεφέρετο διὰ τοῦ ἀρχιερέως, τὸ δὲ σῶμα ἔξω της παρεμθολῆς ἐχαίετο * οὕτω καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ αἷμα ἐκκυθὶν ὑπὲρ τῶν τοῦ χόσμχυ ἆμαρ- τιῶν, πάντα τὸν χόσμον ἐκάθαρε, καὶ τὸ cupa 445 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 446 αὐτοῦ ἔξω τῆς πόλεως Ἱερουσαλὴμ ἀνεσκολοπίσθη, Α mundi peccatis effusus omnem mundum purgavit : διὰ τὸ, xal τὰ «ώματα τῶν ὑπὲρ ἁμαρτίας θυσιῶν, ἔξω τῆς παραθολΏης κχα[εσθαι, Τοῦτο δὴ οὖν τὸ αἷμα διὰ τοῦ παρ) ἡμῖν ἀρχιερέως εἰσφέρεται εἰς τὸ παρ) ἡμῖν θυσιαστήριον. Διὸ οὐκ ἔξεστι τοῖς ᾿Ἰουδαίων ἀρχιερεῦσιν ἐξ αὐτοῦ τοῦ θυσιαστηρία φαγεῖν. « Διὸ xal Ἰησοῦς ἵνα ἁγιάστ διὰ τοῦ ἰδίου αμα- τος τὸν λαὸν, ἔξω τῆς πύλης ἔπαθε. Τοίνυν ἐξερχώ- μεθα πρὸς αὐτὸν ἔξω τῆς παρεμθολῆς, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες, Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε µένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν µέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν, Δι αὐτοῦ οὖν ἀνχ- φέρωμεν θυσίαν αἱνέσεως διὰ παντὸς τῷ θεῷ, τοῦ τέστι͵ Χαρπὸν Ἠχειλέων ὁμολογούντων τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. ο « Διὸ καὶ Ἰησοῦς. » Τοῦτο πρὸς τοὺς ἐπαπορήσαν- τας ἂν, Πῶς λέχεις ἔχειν θυσιαστήριον» Τί γὰρ ἔτυ- θη kv αὐτῷ ; Καὶ γὰρ xal αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ὃν ἄνω καὶ κάτω περιάγεις ὅτι ἐτύθη, ὅτι θυσία Yétovev ὑπὲρ τοῦ χόσμου xal προσφορὰ, οὐδ' αὐτὸς οὖν iv τῷ θυσια- στηρῳ που τέθυται. Φανερὸν γὰρ, ὅτι ἔξω τῆς πό- λεως Ἱερουσαλὴμ ἔπαθε, Πρὸς οὖν τούτους, Nai, φησὶν. ἔξω μὲν ἴπαθεν, ἀλλὰ διὰ τούτου μᾶλλον» κατασκευάζεται, ὅτι ἔχομεν θυσιαστὴριον. Καὶ γὰρ καὶ παρ ἡμῖν, οὐκ iv αὐτοῖς τοῖς θυσιαστηρίοις χατακαίεται τῶν θυοµένων τὰ σώματα, ἆλλ᾽ ἔξω τῆς παρεμθολῆς. Καὶ ἔτι διὰ τοῦτο ἔξω τῆς πύλης ἔπα- θεν ἵνα πάντας, καὶ μὴ µόνον τοὺς ἱερε ς, ἁγιάσῃ: El δὲ θυσία υέγονεν ὑπὲρ πάντων, πῶς οὐχὶ καὶ θυσιαστήριό» ἔστιν ; xal ἄλλην ἔννοιαν, δίδωσιν. Εἶπον, φησὶν, ὅτι οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν φαγεῖν Ex τοῦ θυσιαστηρίου ἡμῶν, οὐχ ὅτι ἀδύνατον αὐτοῖς τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι κατὰ γνώµην ἑαυτῶν, ἀναξίους ἑαυτοὺς ἀπο- φαΐγουσιν. ᾿Επεὶ, τό ἤε ἀπὸ τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Χριστοῦ, o) µόνον οὐ χεχώλυται, ἀλλ καὶ δι αὐτὸ τοῦτο πέπονθεν. Ίνα γὰρ ἁγιάσῃ, φησὶν, οὐχὶ τόνδε, Ἡ τόνδε, ἀλλὰ σύμπαντα τὸν λαὸν, xal ποιήσῃ αὐτοὺς Εξούσίαν ἔχειν καὶ Ἐκ τοῦ θυσικστήριου αὖ- τοῦ ἐσθίειν, « ἔξω τῆς πύλης ἔπαθε. » — « Τοίνυν ἔξερ- χώμµεθὲ. » Ἐπεὶ οὖν ὁ Χρισιός ἔξω της παρεμθολῆς ἔπαθεν, ἐξερχώμεθα πρὸς αὐτὸν BL τῆς παρεμδο- λῆς, τουτέστιν, ἔξω τοῦ χόσµου, μηδὲν, φησὶ, xo- σμικὸν μήτε viov µήτε τῆς κάτω ἱλύος imigepoua- vot, B, ἔξω τοῦ κόσμου " El δέοι, φησὶ, xai ἀποθχνεῖ ὑπὲρ αὐτοῦ, τουτέστι, τὰ ὅμοια αὐτῷ πάσγοντας ε δεήσοι. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὸ, Τὸν ὀνειδισμὸν α τοῦ φέροντες, ὃν αὐτὸς ὑπέμεινερ διά τε τῶν σκωμμάτων καὶ τοῦ σταυροῦ. --- "Me. [οΙΚΟΥΜΕΝΙΟΥΓ. ' Ἐοι- x&v ὁ θεσπέσιος Παῦλος Έξω τῆς παραθολῆς, ἔξω του κόσμου λέγειν, ZwÓ« Ye ἡμᾶς ἐξίστησι χοσμιί κῆς. € 05 γὰρ ἔχωμεν ds µένουσαν πόλιν. » Aet οὖν in προθυµίας αἱρεῖσθχι τὸν ὑπὲρ Χρισιοῦ Odva- v, μάλιστα, φησὶν, ὅτι οὔκ slow ἡμῶν πόλεις αἱ ὧδε πόλεις. ἀλλὰ δεῖ ἑτέρπν ζητεῖν τὴν μένουσαν . αὗται γὰρ ἀπόλλυνται, € Δι αὐτοῦ οὖν. » Ὡς δι’ ἀρχι- ερέως τὸ κατὰ σάρκα. € Διὰ παντὸς τῷ θεῷ. » Ἠ τὸ Πατρὶ, 5j γοῦν αὐτῷ 9v ἑαυτοῦ. « Καρπὸν χειλέων, , Τί δέ ket καρπὸς χειλέων ; εὐχαὶ, ὕμνοι, δεήσεις corpus vero ipsius extra civitatem Jerusalem iu cruce suspensum est : eo quod etiam corpora vicli- t! arum pro peccato extra castra cremabantur. Hic ilaque sanguis per pontificem nostrum infertur super altare quod apud nos est: idcirco non est fas Jud:eorum pontificibus ex i»so altari edere. XIII, 12-15. Qua qropter et Jesus ut sanctifi- caret per proprium sanguinem populum, extra portam pussus est. Exeamus igitur ad eum extra castra, opprobrium ejus portantes. Non enim ha- bemus hic manentem. civitatem, sed (uluram in- quirimus. Per ipsum igilur offerimus hostiam laudis semper Deo: hoc est fructum labiorum B confitentium nomini ejus. « Quapropter et Jesus. » Hoc ad eos dicit qui hzsitantes dicere possent : Quomodo ais nos habe- re altare? quid super ipsum oblatumest ? Etenim ipse quoque Christus de quo toties asserls quod im- molatos sit, 4838 quod hostia fuerit pro mundo et oblatio. ne ipse super quidem allare immolatus est : manifestum enim est quod extra civitatem Je- rusalem passus sit. Ad hos igitur loquens: Profecto, inquil,extra civitalem passus est : sed ex hoc ma- gis confirmatur quod habeamus altare. Siquidem etiam apud Judaeos non super ipsaaltaria creman- tur oblatornm corpora, sed extra castra; el pre- terea ob id extra portam passus est, ut omnes et non solos sacerdoles sanctificaret : quodsi victima Τὸ δὲ, e "Ίνα ἁγιάσῃ τὸν λαὸ,, » (, lactus est pro omnibus, quomodo non etiam altare est? Quod autem ait : « Ut sanctificaret populum, » aliquam qnoque tribuitintelligentiam.Dixit, inquit, quod iis qui tabernaculo serviunt,non sil fas edere ex altari nostro : nun quod hoc eis contingere ne- queat ullo modo, sed quod ex mente sua indignos sese exhibeant: quoniam quod ad Christi benignita- tein. pertinel, non solum non est prohibitum, verum etiam propter hoc ipsum passus est. Ut enim sanctificaret, inquit, non hunc aut illum, sed universum populum, et faceret ut eis fas esset ex ipso allari vivere, « exlra portam passus est. » « Exeamus igitur. «Quoniam igitur Cliristus passus est exta caslra, exeamus ad eum extra castra, hoc est, extra mundum. Nihil, inquit, mundanum au! lerrenuimn,nihil quod sub sole sit prosequamur. Aul, extra mundum, hoc modo : Si etiam opus sil mortem pro ipso obire : hoc est, similia cum ipso patiamur, si opus fuerit. Nam hoc significat : Op- j rebrium ejus porlantes, id est, quud ipse passus esl, tum per scommala, lum per crucem.— Aliud. Videtur divus Paulus dicere, Extra castra : extra mundum. Nam a mundana vita nos alienat, « Non enim habemus hic manentei civitatem. » Oportet igitur ad morlem pro Christo tolerandam prompto ferri »nimo,maxime, inquit, quod non sint nostre civitates que hic sunt civitates, sed aliam oporte querere manenlem,he» enim pereunt. « Per ipsum igitur.» Tanquaui per pontificem, secundam car- nem ipsius. « Semper Deo. » Aut Patri, aut ips An ORCUMENII TRIOCAE EPISCOPI 448 per seipsum. « Fructum labiorum. » Quid est au- A πρὺς τὸν Gedv, Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε θυσίας, ἵνα μὴ νοµί- tem fructus labiorum ? Vota, hymni,obsecrationes ad Deum. Quoniam enim dixit : Hostia, ne exi- stimarent eum dicere de animalibus, seipsum interpretatus est. Hostias, inquit, dico sanguine carentes. 45Α quie labiis offeruntur, copsisten- stentesin votis, hymnis ac precibus. «Confltentium nomini ejus.» Labiorum confitentium nomini ejus, hoc est, gratiam agnoscentium quod pro nostris σωσι τὰς διὰ ζώων αὐτὸν λέγειν, ἡρμήνευσεν ἑαυτόν, θυσίας, qnol, «λέγω, τὰς ἀναιμάκτους, τὰς διὰ χειλέων, τὰς ἐν εὐχαῖς καὶ ὄμνοις καὶ δεήσεσιν. ε Ὁμολογούντων τῷ ὀνόματι αὑτοῦ. » Ὁμολογούντων τῶν χειλέων τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, τουτέστι͵ χάριν εἱδότων, ὅτι ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἀπέθανεν ἁμαρτιῶν, H ὁμολογούντων τῷ óvd- ματι αὐτοῦ, τουτέστιν, ὁμολογούντων τῶν χειλέων ἡμῶν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. peccatis mortuus sit. Aut : Confitentium nomini ejus, nempe labiorum nostrorum confitentium no- mini ejus. XIII, 16-19. Ceterum beneficentie el commu- nicationis ne obliviscamini. Talibus enim vi- ctimis placetur Deo. Parete his qui prosunt vo- bis εί subjacete : siquidem illi pervigilant pro Β animabus vestris, tanquam ralionem reddituri : ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes. Nam sd est vobis inutile. Orate pro nobis. Confidimus enim quod bonam habeamus conscientiam inler omnes, cupientes honeste. conversari. Magis au- lem obsecro ut hor faciatis, quo celerius resti- tuar vobis. « Ceterum. beneficentie. » Pro eadem accipit virtute beneficentiam el communicationem. «Pla- cetur Deo.» Nam εὐαρεττοῦμχι (quod proprie si- gnificat,hilariteraffectus sum,aut placide me habeo) etiam placere significare potest Itaque non opor- tetsolum fructum labiorum offerre, verum etiam hujusmodi hostias. « Parele his qui ργῶςυπί. » Cum prius eos dixerit fideles ac imitatione dignos, dicens : Quorum imitemini fidem, considerantes quis fueril exitus conversationis illorum, nunc subjungit : Parete eis.Etlenim prave credenti non oportel parere : czterum male quidem viventi, recte tamen credenti parereoportet «Nam omnia, inquit, quecunque dixerint vobis,servate οἱ facite, juxta opera vero eorum ne feceritis 92.» Porro de his qui corrupti sunt. in fide, ait: Doctrinis variis ac peregrinis ne circumferamini, Quamobrem ? Quia is qui male vivit, nequaquam suadebit aliis ut male vivant Etenim ipse quoque,dum hac agit, rubore suffunditur,idque aperte significat,cum ea occultare enitatur ; atqui pravus est in fide, prave etiam populo concinionabitur. « His qui przsunt vobis. » De episcopis loquitur. « Et subjacete. » Exactam significa! obedientiam in verbo, Subjacele. « Siquidem ipsi pervigilont. » Audiant hi qui pre- sunt, quod, quemadmodum populum oportet esse obedientium,ita sacerdotem pro peccatis populi ex- cubantem et sollicitum. ASó Nam qui prosunt, subjacent supplicio pro populo. «Ut cnm gaudio hoc faciant. » Siquidem ipsi excubias servabunt pro animabus vestris: clerum vestra obedientia aut inobedientia efficiet, uLid cum gaudio aut gemitibus faciant, quod «inutile vobis erit,» hoc est, damno, incommodo.Deus enim rependet,eteos obinjuriam ulciscetur. « Orate pro nobis. » Quoniam nonnulli ϱ Matth. xxii, 3 ζηλοῦσθαι ἀξίους, Ev τῷ λέγειν, «την ἔκθδασιν τῆς ἆ ΙχστροφῆΏς, ζηλοῦτε τὴν πίστιν, « Τῆς δὲ εὐποιίας καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνε- σθε, Τοιχύταις Ὑὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ θεός. Πείθεστε τοῖς Ἱγουμένοις ὑμῶν, καὶ ὑπείχετε, Αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνουσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ὡς λόγον ἀποδώσοντες, ἵνα μετὰ Ὑαρᾶς τοῦτο ποιῶσι, καὶ μὴ στενάζοντες, Αλυσιτελὶς γὰρ ὑμῖν τοῦτο. ἩΠροσεύχεσθε περὶ ἡμῶν. Πεποίθᾳ- μεν γὰρ ὅτι καλὴν σονείδησιν ἔχομεν ἐν πᾶσι, χαλυς ϐθέλοντες ἀναστρέφεσθαι. Περισσοτέρως ὃξ παραχαλὺ τοῦτο ποιῆσαι, ἵνα τάχιον ἆποχατα- σταθῶ ὑμῖν. » € Της 92 εὐποιίας. s» Εὐποιίαν καὶ κοινωνίαν τὴν αὐτὴν λέγει. * Εὐαρεστεῖται ὁ θεός. » Οἷον ἀρέσκε- ται, Τὸ Ὕὰρ εὐαρεστεῖται, καλῶς ἀρέσκεται δηλοτ. "ωστε οὐ Xe μόνον καρπὸν ἨΧειλέων προσφέρειν͵, ἀλλὰ xal τὰς τοιχύτας θυσίας. « Πείθεσθε τοῖς Άγου- vote, 9 Ἡρότερον αὐτοὺς εἰπὼν πιστοὺς xal τοῦ Ὃν ἀναθεωροῦντες τότε ἐπάγει, Πείθεσθε * τῷ γὰρ Ἑαχὼς πιστεύοντι o) δεῖ πείθεσθαι, τῷ δὲ χακῶς μὲν βιοῦντι καλῶς 9 πιστεύοντι πείθεσθαι yof. » Πάντα γὰρ, φησὶν, ὅσα ἂν λέγωσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτε * κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν, μὴ ποιεῖτε. » ᾿Επὶ δὲ τῶν περὶ τὴν πίστιν διεφθαρµένων; φησί Διδαχαῖς ποιχίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθε. Τί δήῄποτε: ὅτι ὁ μὲν καχῶς βιῶν οὐκ ἂν χακῶς βὶοῦν συμθουλεύσειε τοῖς ἄλλοις. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς τχῦτα πράττων αἰσχύνεται, καὶ δη- λοῖ τὸ κρύπτειν μηχανᾶσθαι, Ὁ δὲ περὶ τὴν πίστιν κχχὸς, χαχκῶς καὶ τῷ λαῷ κτρύξε. € Totg ἡγουμέ- vot; ἡμῶν. » Περὶ ἐπισκόπων λέγει. « Καὶ ὑπείκε- τε, » Τὸν ἔπιτετ sap πειθὼ διὰ τού, Ὑπείχετε, ónAot, € Αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσιν. » ) Ακουέτωσαν ol Ἀγούμενοι, ὅτι ὥσπερ τὸν λαὸν πειθήνιον εἶναι χρὴ, οὕτως τὸν Ἱερέα ὁπὶρ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ ἄγρυ- πνον. Οἱ γὰρ ἠγούμενοι ὁ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἁμαρτιῶν ὑπόχεινται τιμωρία. « Ίνα μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιῶσι. » Αὐτοὶ μὲν οὖν πάντως ἀγρυπνήσουσιν ἡ ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, τὸ δὲ ὑμῶν πειθήνιον ἢ μὴ, ἐκείνους fj μετὰ χαρᾶς f μετὰ στεναγμῶν τοῦτο ποιεῖν παρασκευάσει, « Oto ἀλυσιτελὲς ὑμῖν ἔσται, » φησὶ, τουτέστι, [9] συμφέρον, [οὐδὲ] ὠφέλιμον * ὁ θεὸς γὰρ ἔπαμν- νετ, « ΙΠροσεύχεσθε περὶ ἡμῶν. s» Ἐπειδή τινες διέ- θαλλον τὸν ᾿Απόστολον ὡς ἀποστασίαν τοῦ νόµου δι- δάσκοντα, ἀπεχθῶς εἶχον πρὸς αὐτόν. Aib οὐδὲ τὸ óvoua αὐτοῦ ἓν ἀρχῃ τῆς ᾿Ἐπιστολῆς τέθεικεν, ἵνα 149 un Πκαάλου τὸ Óvoux τὴν Ἐπιατολήν. Ὅθεν νῦν ἀπολογεῖται a)ro!Q* Εὔὖ- χεσθε, φησὶν, ὑπῖρ ἡμῶν. Ηεποίθαμεν Ye; φησὶν, ὅτι καλὴν συνείδησιν ἔχομεν ἐν πᾶσι, καὶ ἐν τοῖς ἔθνεαι xal πρὸς ὑμᾶς μηδὲν σφαλλόμενοι cv λέγου- σιν. « Ότι καλὴν συνείδησιν E ἔχομεν. » Οὖὐκ ἀποστασίαν τοῦ νόµου κηρύσσοντες, καθώς τινες διαθάλλουσιν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ γράµµατος καὶ της σχιᾶς, ἐπὶ τὸ πνεῦ- μα καὶ τὴν ἀλήθειαν µετάγοντες ^ ὕπερ οὐκ ἔστιν ἀποστασία, ἀλλὰ πλήρωσις καὶ συ,ηγορία τοῦ νόµου. Περισσοτέρως οξ παρπκαλῶ τοῦτο ποιησαι. Ποῖον τοῦτο Τὸ εὔχεσθαι ὑπὲρ ἡμῶν. « "Iva τάχιον &mo- κατασταθῶ. » Τοῦτο θαῤῥοῦντος ἣν ὅτι ἀγαθηὴν συνεί- ὅησιν εἶχε, τὸ θέλεν καὶ αὐτορροσώπως αὐτοὺς πεῖσαι, COMMENT. ÍN EPIST. AD HEBR. 450 εὑρίσχοντες, qn?n ἀναγνῶσι A calumniabantur Apostolum,quod discessionem ale- ge doceret,inimico affecti eranl ergaipsum animo: idci co nequenomen suumin initio posuit Epistolee, ue Pauli nomine reperto, Epistolam ne legere qui- dein dignarentur. Unde nunc ipsis respondens : O- rate, inquit, pro nob:s ; nam confidunus quod bo- nam habeamus conscientiam inter omnes, et inter gentes el erga vos,nihil errantes in his qua de no- bis obloquuntur. «Quod bonam habeamus conscicn- tiam.» Non discessionem a lege pradicantes,sicut nonnuili calumniantur : sed a littera el umbra ad spiritum el veritatem lransferentes : quod non est apostasia sive discessio, sed complementum et pa- trocinium legis. «Magis aulem obsecro ut hoc facia- B tis. » Quidnam hoc? Nempe orare pro nobis. «Quo celerius restituar vobis. » Hoc confidentis erat quod Lonam haberet conscientiam, cum vellet in propria quoque persona ipsos exhortari. ΚΕΦΑΛ. KB. « Εὐχη πρὸς τὸν θεὸν περὶ τῆς εἰς ἀρετὴν ἀγωγῆς χαὶ ο ονομίας. » « Ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης, ὃ ἀνχγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν ποιμένα τῶν προθάτων τὸν µέγαν ἐν αἵματι διαθήκης αἱωνίου, τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿Ἰπησοῦν, καταρτίσα. ὑμᾶς iv παντὶ doy ἀγαθῷ εἰς τὸ ποιησχι τὸ θέλημα αὐτοῦ, ποιῶν ἓν ἡμῖν τὸ εὐάρεστον ἑἐνώπιον αὐτοῦ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ Ἡἡ ὀόξα cl; τοὺς αἱώῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. Παρακαλῶ Oi ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, ἀνέχεσθε τοῦ λό- Ύου τῆς παραχλήσεως, Καὶ γὰρ διὰ βραχέων ἐπ- έστειλα ὑμιν. ἡΓινώσκετε τὸν ἀδελφὸν Τιμόθεον ἀπολελυμένον, μεθ ob, ᾖἵὰν τάχιον ἔρχηται, ὀψομαι Όὑμᾶς, ) νους ὑμῶν, καὶ πάντας τοὺς Ávlooc. ᾿Ασπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀπὺ τῆς Αμήν, El δὲ ὁ θεὸς, Θεὸς εἰρήνης ἐστὶν, οὐ δεῖ ἡμᾶς ἀπὸ μονῆς ἀχοῆς ψευδοῦς, ὀιαστασιάζειν πρὸς ἐμὲ κα) πολεµίως ἔχειν. α Τὸν ποιμένα τῶν προθάτων τὸν µέγαν. » llofov; Τὸν Κύριον ἡμῶν, φησὶν, Ἰησοῦν. « Ἐν αἵματι διαθήκης. »" Εγειρεν αὐτὸν, Φησὶν, " νεκρῶν, ἵνα εἴη τὸ αἴμα αὐτοῦ εἷς διαθή- xnY M αἰώνιον. 'H οὕτως "Ἔγειρεν αὐτὸν ἐκ νεχρῶν σὺν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τουτέστι, σὺν tfj ἐγέρσει αὐτοῦ, xal τὸ αἷμα αὐτοῦ κεχάρισται ἡμῖν εἰς διαθήκην αἰώνιον. El γὰρ p ἐγήγερτο, οὐχ ἂν fs ἡμῖν τὸ alga αὐτοῦ εἷς διαθήκην. € Kat. αρτίσαι ὑμᾶς. » Οἶον, πληρώσαι, τελειώσαι, Ἡμᾶς vj. δεῖ ἐνάρξασθαι, « El; τὸ ποιῆσαι τὸ θέλημα αὐτοῦ. » 'O γὰρ tlc πᾶν ἔργον ἀγαθὸν κατηρτισµένος xai πεπληρωμένος Ἰσχύει ποιῆσαι t0 θέλημα τοῦ Θεοῦ. Πᾶν δὲ ἔργον λέχει, ἔργον xal πίστιν. «a Ποιων ἐν ἡμῖν τὸ εὐάρε- στων. » Όταν δὲ ἡμᾶς καταρτίσι εἷς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν sl; τὸ ποιεῖν τὸ θέληµα αὐτοῦ, τότε ἐμποιεῖ ἐν Atv τὸ εὐάρεστον αὐτῷ. Tl δέ ἔστιν αὐτῷ εὖ- άρεστον ; : Τὸ ποιεῖν ἡμᾶς τὸ θέληµα αὐτοῦ. € Διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, » Αὐτὸς, φησὶ, ποιεῖ τὸ εὐάρεστον αὑτῷ, Ov ἡμῶν µέσων. Opi ὅτι τὸ πᾶν τοῦ Θεοῦ ἐστι: Τοῦτο δὲ Ἠποιήσει καὶ ἐπιτελέσει εἰς ἡμᾶς CAPUT XXII. Precatio ad Deum ut ad virtutem instituantur el obedite gubernentur. XIII, 90-98. Deus autem pacis qui reduzit a mortuis puslorem magnum ovium in sanguine tes- tamenti eterniDominumnostrum Jesum,absolutos vosreddat in omniopere bono,ad faciendum volun- tatem ipsius,e[ficiens ut quod agimus acceptum sit ín conspectu suo per Jesum Christum, cui gloria in sicula seculorum. Amen. A958 Obsecro vos, fra- tres,sufferte sermonem consolationis. Etenimpau- cis scripsinobis. Scitis fratrem Timotheum dimis- sum esse,cum quo sicelerius venerit,visam vos.Sa- lutate omnes qui presuntvobis, el omnes sanctos. ᾿Ασπάσασθε πάντας τοὺς ἡγουμέ- C Salutantvos ltali.Gratiacumomnibusvobis.Amen, Ἰτχελίας, 'H Κάρι; μετὰ πάντων ὑμῶν Quod si Deus est Deus pacis, non oportet vos ab uno solo auditu mendaci seditionem agere, ac inlmicum gerere animum erga me. « Pastorem magnum ovium. » Quemnam ? Dominum nostrum Jesum,inquit.« In sanguine testamenti. » Excitavit euma mortuis, ait, ut sanguis ejus esset nobis ad Lestamentum zelernum. Aut hoc modo : Excilavit ipsum a mortuis cum sanguine testamenti eterni, hoc est, per excilationcm ipsius sanguis quoque ejus donatus est nobis ad testamentum «eternum : nisi enim excitatus fuisset, nequaquam fuisset no- bis sanguis ipsius ad testamentum. « Absolutos τὸν δὲ πλἸροῦντα ἱκετεύειν. C vos reddat. » Hoc est,pcerficiat et consummet. Nos igilur oportet inchoare, et eum qui perficit obsecra- re.« Λά faciendum voluntatem ipsius.» Nam is qui ad omne opus bonum absolutus est et completus, potest facere De; voluntatem.Omne autem opus vocat opus et fidem. «Efficiens ut quod agimusacceptum sit.» Ubi autem nos absolutos reddiderit ad omne opus bonum ad faciendam suam voluntatem, tunc inducet in nobis quod sibi acceptum est.Quid autem ipsi acceptdm est ? Ut faciamus ipsius voluntatem. « Per Jesum Christum. » Ipse, inquit, efficit quod sibi acceptum est per nos medios. Vides quod to- 451 OECUMEN:I TRICC/E EPISCOPI 403 lum sit Dei opus? Hoc autem faciet et consum- A τὸ εὐάρεστον αὐτῷ διὰ τοῦ Χριστοῦ. El γὰρ μεσίτης mabit in nos,quod sibi acceptum est per Christum. Nam si conciliator inter Deum et nos fleri voluit, merito per ipsum Pater quod sibi acceptum est, in nos perficiet. «Sufferte sermonem consolationis » Non dicit, Consilii, aut, Exbortationis, sed propter afflictiones in quibus erant : Consolationis, inquit. « Etenim paucis scripsi. » Paucis : conferendo ad ea qua dicturus fuisset, qu: plurima erant, si sin- gula dicta fuissent. «Scitis fratrem Timotheum di- missum.» Magis erga Timotheum amico animo affecti erant, ideo de ipso scribit. Quid est autem, Dimissum? Áut in carcere fuerat, aut ex Athenis dimissus erat,bi namque fuerat. « Cum quo, si celerius venerit,visam vos.»Dimissns quidem est : γενέσθαι θεοῦ xal ἡμῶν ἠθέλησεν, εἰκότως δι αὑτοῦ ὁ Πατὴρ τὸ εὐάρεστον αὐοῷ tiq ἡμᾶς ἀπιτελέσει. € ᾿Αν- έχεσθε τοῦ λόγου tfc παραχλήσεως. » Οὐ λέγει, Συµ- θουλῆς, fj, Παραινέσεως, ἀλλὰ διὰ τὰς θλίψεις kv. αἷς ἦσαν, Παρακλήσεώς φησι, € Καὶ γὰρ διὰ βραχέων ἐπέστειλα,. » Διὰ βραχέων, ὡς πρὸς τὰ μέλλοντα λέγεσθαι πάνυ πολλὰ ὄντα, εἴπερ πάντα εἴρηται. « Γινώσκετε τὸν ἀδελφὸν Τιμόθεον. » Μᾶλλον πρὸς τὸν Τιμόθεον οὐκ εἶχον ἐπαχθῶς, διὸ γράφει περὶ αὐτοῦ. Τί δὲ ἐστι τὸ, ᾽Απολελυμένον; ν iv quia Ww, f UE ᾿Αθηνῶν ἀπελύετο, ἔχει γὰρ fjv, « Μεθ οὗ ἐὰν τάχιον ἔρχηται, ὄψομαι ὑμᾶς. » ᾿Απελύθη μέν. El δὲ τάχιον ἔλθῃ πρὸς μὶ, σὺν αὐτῷ ὄψομαι ὑμᾶς, ἐρχόμενος πρὸς ὑμᾶς. Εἰκὸς γὰρ fjv ἀπολελῦσθαι quod sicelerius venerit ad me, 457 una cum ipso B μὲν αὐτὸν, πήπω δὲ ἀπεληλυθένι πρὸς τὸν Παῦλον. profectus videbo vos. Verisimile namque erat ipsum quidem fuisse dimissum, at nondum ad Paulum pervenisse. «Gratia cum onnibus vobis.» Hoc est, remissio peccatorum el purificatio sit vobiscum. Quomodo autem esse polerit cum omnibus nobis ? Si non fuerimus in Dei beneficium contumeliosi, peccantes ac effecti segniores. Finis ,dicino faventeauzilio, Epistole ad Hebreos. Sc:ipta est ab Italia per Timotheum. « Ἡ Χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν. » ἸΤουτέστιν, ἡ ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν καὶ ἡ κάθαρσις sin μεθ ὑμῶν. Hoc 9' ἂν ctn μετὰ πάντων ὑμῶν; El μὴ ὑθρίσωμεν εἰς τὴν εὐεργεσίαν τοῦ θεοῦ, ἁμαρτάνοντες καὶ ῥφθυμοῦντες. « Τέλος σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Ἑδραίους Ἐπιστολης. 2 Ἐγράφη ἀπὸ Ἰταλίας διὰ Τιμοθέου. ΥΗΟΘΗΣΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM CATHOLICJE JACOBI ΕΡΙΡΤΟΙ,ΑΒ. A958Hancscribit Jacobus his qui a duodecim tri- C bubus dispersi fuerunt,et credideruntin Dominum nostrum Jesum Christum.Scribitautem aptam ad do- cendum Epistolam,docensde tentationum varielate, quzenama Deo sit,et que a propriocorde hominum: quodquenon verbo tantum,sed et opere fidem opor- teatostendere,nequeauditores legis,sed effectores justificari.De divitibus quoque precipit ne in ccetu ecclesie preponantur pauperibus,sed potiusincre- pentur, tanquam fastuosi ac superbi. Et tandem consolatus illos qui injuria afficiuntur,eosque ex- hortatusutlonganimes sint usque ad Judicis adven- tum, ubi etiam de patienti& commodo, exemplo Job docuit, precipit advocari presbyteros super infirmos, utque studeant ad veritatem convertere Ἰαύτην αὐτὸς ὁ Ἰάκωδος ἐπιστέλλει τοῖς ἀπὸ τῶν δώδεκα φυλῶν διασπαρεῖσι καὶ πιστεύσασιν εἷς τὸν Κύριον ἡμῶν ΙἹησοῦν Χριστόν. ῶράφει δὲ δι-- δασκαλικὴν τὴν Ἐπιστολὴν, διδάσκων περὶ διαφορᾶς πειρασμῶν, ποῖος μὲν ἔστιν ὁ ἀπὸ Θεοῦ, ποῖος δὲ ὁ ἀπὸ τῆς ἰδίς «καρδίας τῶν ἀνθρώπων. Kal ὅτι οὗ λόγῳ µόνον, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ δεῖ δεικνύναι τὴν πίστιν, καὶ οὐχ οἱ ἀκροαταὶ τοῦ νόµου, ἀλλ' ol ποιηταὶ δικαιοῦνται. Περί τε τῶν πλουσίων παραγ- γέλλει, ἵνα μὴ προκρίνωνται τῶν πτωχῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐπιπλήττωνται ὡὣς ὑπερήφανοι. Καὶ Ἠτέλος παραμωθησάµενος τοὺς ἀδιχουμένους, xal προτρεφάµενος αὐτοὺς µακροθυ- μεῖν ἕως τῆς παρουσίας τοῦ Κριτοῦ, καὶ διδάξας περὶ ὑπομονῆς ἐκ τοῦ Ἰὼθ τὸ χρηστὸν αὗτης, παρ- 905 qui seducti sunt aut qui errant : ait enim esse D αγγέλλει προσκαλεῖσθαι τοὺς πρεσθυτέρους ἐπὶ τοὺς 453 COMMENT. IN EPIST. AD HEBR. 494 ἀσθενοῦντας, καὶ σπουλάζειν Ἐπιστρέφεν τοὺς πλα- À hujus mercedem a Domino peccatorum remis- νηθέντας Eni τὴν ἀλήθεικν — Elvat γὰρ τούτου μισθὸν παρὰ τοῦ Κυρίου, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, Kal οὕτως τελειοῖ ιν ᾿Επιστολήν, ε Aux τί Ἐπιστολαὶ τοιαίδε Καθολικαὶ ὀνομάκοντχι. » Καθολικαὶ λέγονται αὗται, οἱονεὶ Εγχύχλιοι. Οὐ γὰρ ἀφωρισμένως ἔθνει ἑνὶ 3j πόλει, o ὁ Octo; Παῦλος, olov Ρωμαίος fj Κωρινθίος, προσφωνεῖ ταύτα; τὰς ᾿Επιστολὰς ὁ τῶν τοιούτω, τοῦ Κυρίου μαθητῶν θίασος, ἀλλὰ καθόλου τοῖς πιστοῖς, ἴτοι Ἰουδείοις τοῖς kv τῇ διχσπορᾷ, ὡς καὶ ὁ Πέτρος, fj, xal πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν αὐτὴν πίστιν Χριστιανοῖς τελοῦσιν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. « a. Περὶ υπομονῆς καὶ πίστεως ἁδιακρίτου καὶ περὶ ταπεινοφροσύνης, πρὸς πλουσίους. Ἐν ᾧ περὶ τῆς kv ἡμῖν π)ρώσεως xal τῶν ἐξ αὐτῆς παθῶν, ὅτι οὗ παρὰ θεοῦ τὸ αἴτιον ΄ et τι γὰρ ἀγαθὸν ἡμῖν, map. αὐτοῦ. 5 a p Περὶ πρφότητος xal ἀγνείας καὶ πράξε ως ἀγαθῆς μεταδοτικῆς Ἐπὶ μαχαρισμῷ, καὶ περὶ ἐπιστήμης καὶ συμμετρίας λόγου. » 4 γ. Περὶ τῆς πρὸς ἕκαστον ἀγάπης ἀπροσωπολήπτου κατὰ νόµον. » « ὃ’. "Oct οὖκ ἐκ πίστευς µόνον, ἀλλὰ καὶ ἓξ ἔργων, καὶ οὐκ ix θατέρου ἰδικῶς, ἀλλ᾽ ἓξ ἀμφοῖν dua δι- καιοῦται ἄνθρωπος. «t. Ou προπετὴς καὶ ἄτακτος γλῶττα θανα- τοι τὸν κεκτημένο, ς κρατεῖν ἀνάγκη εἷς εὐφημίαν — xai δόξαν τοῦ θεοῦ. Ἐν ᾧ περὶ ἄναστροφης ἀγαθης καὶ ἁμάχου πρὺς ἀλλή- λους kx φιλοδοξίας τῆς kml σοφἰᾳ ἀνθρωπίνῃ. Kal περὶ θείας σοφίας. Καὶ ὅτι ἐκ ῥᾳθυμίας καὶ Φφιληδονίας,, Boi καὶ ἁκαταστασία, καὶ d πρὸς Θεὺν ἔχθρα ἨὙίνεται, καὶ περὶ µετανοίας εἷς σωτηρίαν. Καὶ περὶ τοῦ μὴ αχρίνιν τὸν πλησίον, » « 6”. "Oc οὐκ ἓν ἀνθρώπῳ, ἀλλ᾽ kv. θεῷ, τὰ διαθή- µατα ἀνδρὸς κατευθύνεται. Ἐν ᾧ περὶ πλεο- νεξίας πλουσίων, xal τῆς ἓν χόσμῳ pugne αὐτῶν, καὶ περὶ δικάιοχρισίας τοῦ θεοῦ. » «C. Περὶ µακροθυµίας xal ὑπομονῆς παθηµάτων, καὶ περὶ ἀληθείας. Ἐν ᾧ παραινέσεις ἰδικαὶ ἑκάστῳ προσήκουσαι μετὰ πίστεως, Και ὅτι διχκονητέον τῇ D τοῦ πλησίον σωτηρίφ. » sionem : et ila concludit Epistolam. A'9Cur sequentesEpistuleCatl/lico: appellantur. Caiholicie, id est universales, dicuntur he, sive orbiculares,quod non distincte uni genti aut civitati (quemadmodum divus Paulus Romanis aut Corin- thiis) has dedical Epistolas hujusmodi discipulo- rum Domini cetus, sed nniversaliter fidelibus, sive Judzis qui dispersi erant, sicut etiam Petrus, aut etiain omnibus Christianis sub eadem fide de- gentibus. EPISTOLAE CATHO:.1IC/E JACOBI CAPITA A401. De putientia et fide nihil hositunte aut diju- dicante,et de animi modestia ad diwites : $n quo etiam ractat de concupiscentia quin nobisest et affectibuseam cousegaentibus quod non sil causa exDeo:siquid enim boni nobis est, idabeo esse dicit. 9. De munsueludine ac innocentia et actione bona qua conducit a4 bealitudinem, el de scientia ac mediocritate sermonis. 3. De eharitate evga unumquemque sine respectu persone secuwinm legem. 4. Quod non ez sola fide, sed. etiam ex operibus, et non ez altero seorsim, sed simul ez utrisque justificatur homo, 5. Quod praeceps εἰ incompositla lingua enecat cum qui ipsam nactus est : quam vincere ne- cesse 68] ad. laudem et gloriam Dei : in quo etiam tractat de bona conversatione et síne ri- za unius adversus alium,ez glorie cupiditate, propler sapientiam humanam : et de divina * sapientia : et quod ex. socordia et voluptatum amore oriantur lites ac seditiones el inimicitia adversus Deum, el de resipisceutia ad salutem, ac de non judicando proximum. 6. Quod non per hominem, sed per Deum gressus viri diriguntur: in quo etiam tractatur de avaritia divitum, el ipsorum deliciis in hoc mundo, ac de justo Dei judicio. 7. De patientia ac tolerantia afflictionum, et de veritate ; in quo ponuntur speciales adhorta- tiones caique convenientes cum fide : et quod inserviendum esl saluti proximi. 455 OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 450 IAKOBOY AIIOXTOAOY H ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. JACOBI APOSTOLI EPISTOLA CATHOLICA. ΑΔΙ CAPUT I. Deputientiaet fide nihil hesitanteautdijudicante, canimi modestia ad divites:in quo eliam tractat de concupiscentia qua in nobis est el affectibus eam csnsequintibus,quod non sil causa ex Deo:si quid enim boni nobis est, id ab eo esse dicit. I, 1,2. Jacobus Dei ac Dominitnostri Jesu Chri- 8ti servus, duodecim (1ibulus qua sunt in disper- sione, salulem. Pro summo gaudio duciie, fratres mei, quoties in Lentaliones varias inciderilis. Dei quidem Patris, Domini vero Filii. ltaque si ex :quo Patris et Filii servus est, «qualis est l'atri in honore Filius, et in essentia el in operatione. Supraomnem autem mundanam dignitatem glorian- tes apostoli Domini quod sint servi Christi, hoc sui indicium haberi volunt, et loquendo et scribendo y et docendo. « Pro summo gaudio.» Tristifiamn que secundum Deum est et has tentaliones laude ac gaudio dignas esse novit. 449 Hzc sunt enim ro- bustum vinculum,et augmentum charitatis et com- punctionis. Unde illud quoque dictum esl : « Fili, $i accedas ad serviendum Deo, prepara animam tuam ad tentationem 1.» Et Christus: « In mundo, inquit, afflictionem habebitis, sed bono animo estote? ; » et: ά Augusta ac trita est via quz ducit ad vitam 5$.» Neque enim absque lucta et exercita- tione conlingit aut mundanas aut divinas nancisci coronas.Modeste autem de se sentiens,fralresipsos vocat,non filios. Czeterum probis ac studiosis sum- mi gaudii causa sunt tentatiunes sive afflictiones, KEPAA. A'. « Περὶ ὑπομονῆς καὶ πίστεως ἁδιακρίτου. Καὶ περὶ τα- πεινοφροσύνης, πρὸς πλουσίους. Ἐν ᾧ περὶ τῆς ἐν ἡμῖν πυρώσεως xai τῶν ἐξ αὐτῆς παθῶν, ὅτι οὐ παρὰ θεοῦ τὸ αἴτιον, Ei τι γὰρ ἀγαθὸν ἡμῖν, παρ αὐτοῦ. P» « Ἰάκωθος Θεοῦ καὶ Κυρίορ Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος, ταῖς δώδεκα φυλαῖς ταῖς ἐν τῇ διασπορᾷ, χαἰρειν. Πᾶ- σχν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί µου, ὅταν πειρασμοῖς πε- βιπέσητε ποιχίλοις, θεοῦ μὲν τοῦ Πατρὸς, Κυρίου 68 τοῦ Υἱοῦ. "ῶστε εἰ ἐξ ἴσου Πατρὸς καὶ Υἱοῦ δοῦλος, ὁμότιμός ἐστι τῷ Πατρὶ καὶ ὃ Υἱὸς, καὶ xzv' οὐσίαν xai xav iv- έργειαν. Ὑπὶὲρ πᾶν δὲ κοσμικὸν ἀξίωμα οἱ τοῦ Κυρίου ἀπόστολοι τῷ δοῦλοι Χριστοῦ εἶναι καλ- λωπιζόμενοι, τοῦτο ἸὙνώρισμα ἑαυτῶν βούλονται ποιεῖσθαι, καὶ λέγοντες, καὶ ἐπιστέλλοντες, xal διδά- σκοντες. € Πᾶσαν χαράν. » T^v κατὰ θεὸν λύπην καὶ τοὺς πειρασμοὺς τούτους καὶ ἐπαινετοὺς οἶδε καὶ χαρᾶς ἀξίους * δεσμὸς γὰρ οὗτοί εἶσιν ἁῤῥαγὴς, καὶ αὔξησις ἀγάπης καὶ κατανύξεως. "O0tv κά- κεῖνο εἴρηται * « Téxvov, εἰ προσέρχτι δουλεύειν τῷ Κυρίῳ, ἐτοίμασον viv ψυχήν σου εἰς πειρασµόν. » Καὶ à Χρισὸς, « 'Ev τῷ χόσμῳ, qnot, θλίψιν ἔξετε, ἀλλὰ θαρσεῖτε. Καὶ, € Στενη xat τεθλιµ- µένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἷς τὴν ζωήν. » Οὐ γὰρ ἔστιν ἐχτὸς γωµνασίων, οὔτε κοσμικῶν, οὔτε τῶν κατὰ Θεὸν στεφάνων ἀξιωθηναι. Μετριοφρονὼν δὲ ἀδελφοὺς αὐτοὺς, οὐχὶ τέχνα καλεῖ. Χαρᾶς δὲ πάσης ol πειρασμοὶ παραἰτιοι τοῖς σπουδαίος, ὅτι τὸ quanquam per ipsas manifesta sit eorum probatio. ᾳ δοκίµιον αὐτῶν διὰ τούτων Ὑίνεται φανερό. Τὸ Probatio autem ad opus perfectum transmittit. Sed dicet aliquis : Si hoc efficiunt tentationes, quomodo docet nos Christus ut a Deo petamus in oratione non induci in tentationem 4 * Dicimus ergo quod duplices sunt tentationes vel aíflictione.Quzdam a nobis ipsis principium habentes ; alie vero qua a Deo exercitii gratia et ad victoris declarationem nobis inducuntur. Rursum duplices sunt qu» a nobis habent initium.Nonnul!z siquidem, ob irra. tionabilem fortitudinem,quam nos temerariam au- daciam vocamus,quam etiam utobservemus instruit 1 Eccli. ri, 4. δὲ δοχίµιον εἰς ἔργον τέλειον παραπέμπει. — 'AXX' ἐρεῖ τις Εἰ τοῦτο τὸ τῶν πειρασμῶν ἔργον, πῶς εἰς πειρασμὸν ὁ ἉΧριστὸς μὴ εἰσενεχθΏηναι ἐν τῇ cy διδάσκει ἡμᾶς τὸν Θεὸν παραιτεῖσθαι ; Φαμὲν οὗ, ὅτι διττοἰ εἶσιν ol πειρασμοί. Οἱ μὲν ἀφ ἡμῶν τὴν ἀρχὴν ἔχοντες, οἱ δὲ ἀπὸ Θεοῦ, Ὑυµνασίας χάριν καὶ ἀναῤῥήσεως ἡμῖν ἐπαγόμενοι, Διττοὶ δὲ καὶ οἱ ἀφ᾿ ἡμῶν τὴν ἀρχὴν ἔχοντες. Οἱ μὲν γὰρ δι ἀλόγιστον ἀνδρείας, ὃ καὶ θράσος καλοῦμεν, ὁ καὶ φυλάττεσθαι εἰσηγεῖται ὁ Κύριο, ὡς τοῦ piv πνεύματος προθύµου ὅντος, μεταξὺ δὲ ἀγώνων τῆς 3 Joan. xvi, 33. 5 Matth. vr, 14. 4 Matth, vi, 19. 457 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 498 , προθυµίας ἀποσθεσθείσης, xxl οὐκ εἷς ἀγαθὸν τοῖς À nos Dominus : quod promptus quidem sitspiritus: χρησαµένοις τελευτησάσης * ol δὲ δι ἁμαρτίαν ἐπαγόμενοι ὡς τοῖς Σοδοµίτχις ὁ ὄλεθρος. Τούτους τοὺς πειρασμοὺς, ὅση δύναμις, Φφευκτέον, ἀν- αµαρτήτως βιοῦντας. ᾿Επεὶ τούς ἤε ἀπὸ θεοῦ, ὡς τῷ Ἰὼθδ, óc τῷ ᾿Αθραὰμ, μὴ µόνον οὐ φευχτέον, ἀλλ᾽ st τι xal δυνατὸν, διὰ. τῆς ὑπομονῆς xxl τῆς εὐχαριστίας ἐπισπαστέον. Ὅ γὰρ θεὸς πειράζων, ix! ὠφελείᾳ καὶ ἀναῤῥήσει τοῦτο ποιεῖν οἶθεν, Πειρασ. μοῖς δὲ ποικίλοις εἶπε, διὰ τὸ τοὺς μὲν, ὡς ἔφημεν, ἀπὸ θεου, τοὺς δὲ ἀφ᾽ ἡμῶν εἶναι. « Ότι τὸ δοχίµιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργά- ζεται ὑπομονήν. Ἡ δὲ ὑπομονὴ ἔργον τέλειον ἐχέτω, ἵνα τε τέλειοι καὶ ὁλόκληροι, kv μηδενὶ λειπόµενοι. » Δοχίμιον, τὸ χεχριμένον λέγει, τὸ δεδοχιµασµέ- vov, τὸ καθαρὀν. Ὡς xal τὸ, « ᾿Αργύριον πεπυρω: sed exstinguitur promptitudo illa inter certamina, necad bonum ceditutentibus:quedam vero propter peccatum inducuntur, ut Sodomitis interitus. Has tentationes quantum possumus, fugere debemus, absque peccato vivendo.Porro qu: a Deo sunt, ut qua Job aut Abraham contigerunt, non fugienda sunt, quin potius, si quo modo fieri potest, per patientiam et gratiarum actionem asciscendz. Deus enim qui lentat, ad utilitatem ac victori» declara- tionem hoc facere novit. Dixit autem : Tentationes varias, eo quod nulle a Deo ut diximus, quedam vero a nobis procedunt. I, 83-4, Scientes quod probatio vestro fidei ope- retur patientiam : patientia vero opus perfectum habeat : ut sitis perfecti εἰ integri, nullaque. in parte diminuti. Δοχίμιον dicit quod exploratum est et comproba- tam: porro comprobatum dicitur purum : quemad- pévov, Soxípiov vm vm. » Πῶς δὲ «τὸ δοκίµιον ὑπο- modum scriptum est : eÁrJentumigneexploratum, μονὴν κατεργάζεται; ᾿Εχείνη Ὑὰρ ἡ πίστις καθαρὰ purgatum terra. » Quomodo autem probatio parit ἐλέγχεται, ἡ bv ὑπομοντ καὶ καρτερίᾳ τῶν im — patientiam? Quia fides illa pura esse probatur,quae Φεροµένων πειρασμῶν διατελοῦσα. Πιστοῦ yàp per patientiam ac tolerantiam AAS$ inductarum ὡς ἀληθῶς foyov, τὸ μετὰ µακροθυµίας τε καὶ afflictionum perficitur. Nam vere fidelis opus est, εὐχαριστία, τὰς µτοιαύτας Ἀπιφορᾶς δέχεσθαι. per longanimitalem et gratiarum actionem hujus- "Oxotóv τε xal ὁ Ἰὼθδ ἔπραττεν iv πᾶσιν εὐχαρι- modi impetus excipere : quemadmodum se habuit στῶν. « Έργον τέλειον ἐχέτω. 9. Exómet οὖκ εἷ- ἀοῦ ὅ, qui in omnibus gratias agebat. « Opus per- πε τὴν ὑπομονὴν ὁριστικῶς, ὅτι, ""Epyov τέλειον | fectum habeat.» Animadverte quod non dixerit per ἔχει, ἀλλὰ προστακτικώς, ᾿Εχέτω. Οὐ γὰρ προύποχει- — Indicativum,Opus perfectum habet, sed perimpe- μένην ἀρετὴν ἐξαγγέλλει, ἆλλὰ νῦν ἐγγινομένην, ὡς χρὴ rativum, Habeat. Non enim predicat eam qua γίνεσθαι νομοβετεῖ. prefuit virtutem, sed qux» accedit, et quomodo fieri oporteat statuit. ες El 8€ cte. ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ I, 5-8. Quod si cui vestrum deest sapientia, διδόντος Θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς, καὶ μὴ ὀνειδίζοντος, καὶ postulet a Deo qui dat omnibus candide, nec ez- δοθήσεται αὐτῷ. Αἰτείτω δὲ ἓν πίστει, μηδὲν διακρ- — probrat, et dabitur ei, Postulet autem cum fidu- νόµενος. Ὁ γὰρ διακρινόµενος ἔοικε κλύδωνι θχλάσσης Cia quimihil hasitat. Nam qui hositat similis est ἀνεμιζομένῳ καὶ ῥιπιζομένῳ. Mi, γὰρ οἰέσθω ἄνθρωπος fluctui maris qui ventis agitur et impetu rapitur. Exetvoc, ὅτι λήψεταί τι παρὰ τοῦ Κυρίου. 'Avàp Neque enim existimet homo ille se aliquid accep- δίψυχος, ἁκατάστατο ἓν µπάσαι ταῖς 60014 furum a Domino. Vir duplici. animo inconstans αὐτοῦ. » est in omnibus viis suis. Τὸ αἴτισν τοῦ τελείου ἔργου τὴν σοφίαν λέχει. Causam perfecti operis dicit sapientiam. ePostu- α Αἰτετὼ παρὰ θεοῦ » Ἐπειδὴ οἷδε τὸ τῆς πίστεως — let a Deo.» Quoniam novit fidei comprobationem ac δοχίµιον, καὶ τὴν ὑπομονὴν τὴν ἓν τοῖς πειρασμοῖς, tolerantiam in afflictionibus, non esse opus quo- οὗ τῶν τυχόντων ἀνθρώπων κατόρθωμα, ἀλλὰ τῶν rumvis hominum,sed eorum qui secundum Deum κατὰ θεὸν σοφῶν, διὰ τοῦτο ἐπὶ σοφίας αἴτησιν παρ- Sapientes sunt, propterea ad sapienti: postulatio- ορμᾷ τοὺς ταῦτα κατορθοῦν ἐπιποθοῦνιας. « Mn-Dnem impellit eos qui hzc prestare conantur. «Qui δὲν διακρινόµενος. » El γὰρ πιστεύει αἰτείτω, εἰ δὲ nihil huesitat.»Si enim confidit, petat ; si vero hze- διακρίνεται, μηδὲ αἰτείω. Οὐδὲ γὰρ λήψεται ἀπι- — sitat, ne pelat quidem,quia non accipiet qui diffidit στῶν ὃτι λήψεται, α ᾿Έοικε χλύδωνι θαλάσσης.» 'O seaccepturum.eSimilis est fluctui maris.» Is enim Υὰρ διακρινόµενος ἀμφίδολος ὢν περὶ τὰς ἑαυτοῦ qui hzsitat, dubius circa suas petitiones, ubi pauli- αἰτήσεις, μικρὸ» προσκαρτερήσας, εὐθὺς ἀναχωρει. Sper sustinuit,statim recedit. Accidit autem hoc illi Πάσχει δὲ τοῦτο lE ὑπερηφανίας, ἁπαγορεύων ταχέως, ex superbia, quod cito desperet eo quod uon e ve- ὅτι μὴ παρὰ πόλας ἐπηκολούθησε τὰ αἰτούμενα, ὡς $5 μεγάλα οἱόμενος περὶ ἑαυτοῦ, xal ὡς οὐκ ἀνάξιος ἀστοχεῖν ὦν ποιεῖται την αἴτησιν,. Τούτῷ δὲ ἁπ- εναντίας 6 ταπεινόφρων. ε MÀ γὰρ οἰέσθω ἄνθρωπος ἐκεῖνος. » 'O μεθ) ὑπεροψίας αἰτῶν δηλαδὴ καὶ ὁλι- ὅ Job. 1, 4 seqq. PATROL. 48. CXIX. stigio sequantur qua petuntur : utpote magna de se concipiens et quod repelli mereatur in petitione quam facit.l'orro contrario modo ad huncsehabet qui modesti esl animi. «Neque enim existimet homo illaNempe qui ex fastu et negligentia petit. Aufer 15 459 OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 460 a teipso animi duplicitatem, neque omnino, cum A wplac. "Apov σεαυτοῦ τὴν διψυχίαν, καὶ μηδὲ aliquid a Deo petis animo vacilles, dicendo apud teipsum,Quomodo possum quidpiam a Domino pe- tere et accipere, qui toties in ipsum peccaverim? Ne hzc cogites, sed ex toto corde convertere ad Dominum,et pete ab ipso sine hzsitatione, et co- gnosces multitudinem misericordie ejus,quod ne- quaquam te deserat, sed petitionem anima tus complebit. Non est enim Deus sicut homines, qui mu'uarum iujuriarum meminerunt: sed ipse obli- viscitur injurie, et miseretur creature sux. 444 « Vir duplici animo.» Duplici animo virum appel. lat instabilem et non firmum, qui nuque ad futura solide,neque ad presentliasecure firmatus est: sed huc atque illuc ducitur ac circumfertur : et interim quidem futura,qua:doque vero presentia amplecti. tur.Talem autem fluctui quoque maris comparavit, nec firmitatem nec stabilitatem habenti : et flori herbz qui etim non perseverat,sed simul ut oritur sol defluit. Considera vero quod non dixerit talem assimilari herbz, sed flori herbs, breve omnino tempus significans per floremQuoniam autem om- nium obstetricem ac altricem novit esse animi mo- destiam,et sine hac nihil esse egregium in probis ac studiosis viris, ideo subjungit : Glorietur frater qui humilis est,etc.Quomodoautem et quare dictus est alius duplici animo? Quod neque ad presentem vitam neque ad futuram sitfirmatus: nam vita di- citur etiam anima, ul cum dicitur : « Omnia que ὅλως διψυχήσῃς αἰτήσασθαι παρὰ Θεοῦ λέγειν ἐν σεχυτῷ; ὅτι, Πῶς δύναμάι αἱτησαί τι παρὰ τοῦ Κυρίου xal λαθεῖν, ἡμαρτηκὼς τοσάῦτα εἰς αὐτόν ; M3 διαλογίζου ταῦτα, ἀλλ᾽ ἐξ ὅλης καρδίας Ἐπίστρε- Qov Ἐπὶ Κύριον, xal αἰτοῦ παρ) αὐτοῦ ἀδιστάατως * καὶ Ὑνώσῃ τὴν πολυσπλαγχνίαν αὐτοῦ, ὅτι οὐ μή σε ἐκγαταλίπῃ, ἀλλὰ το αἴτημα τῆς ψυχῆς σου πληροφορήσεί. Οὐκ ἔστι γὰρ ὁ θεὸς ὡς οἱ ἄν - θρωποι, ol μνησικακοῦντες ἀλλήλοις, ἀλλ αὐτὸς ἀμνησίκακός ἐστι, xal σπλαγχνίζεται ἐπὶ τὴν ποίη- cw αὐτοῦ. € ᾿Ανὴρ δίψυχος. » Δίψυχον ἄνδαα τόν ἀνεπέρειστον, τὸν ἁστήρικτον λέγει, τὸν µήτε πρὺς τὰ μέλλοντα παγίως, µήτε πρὸς τὰ παρόντα ἆσφα- Am; Ἱδρασμένον, ἀλλὰ τῇδε κἀκεῖσε ἀγόμενον καὶ περιφερόµενον, xal moti μὲν τῶν µελλόντων, ποτὲ δὲ τῶν παρόντων ἀντεχόμενον, Τὸν δὲ τοιοῦτον xal κλύ-- δωνι ἀπείκασε θαλάσσης οὐκ ἔχοντι τὸ ἑδραῖον καὶ στάσιµον, καὶ ἄνθει χόρτω οὐδὲ αὐτῷ παραμένοντι, ἀλλ ἅμα τῷ ἀνατεῖλαι τὸν Ἅλιον, ἀπορυϊσκομένῳ. Σκόπει δὲ ὅτι οὐκ εἶπε, χόρτῳ ἑοικέναι τὸν τοιοῦτον, ἀλλ᾽ ἄνθει χόρτου, τὸ τελέως ὁλιγοχρόνιον διὰ τοῦ ἄνθους δηλῶν, ᾿Επειδὴ δὲ τῶν καλῶν ἁπάντων µαι- εύτριαν οἵδε τὴν ταπεινοφροσύνην, καὶ ἄνευ ταύτης οὐδὲν κατορθούµενον τῶν σπουδαίων, διὰ τοῦτο ἐπι- φέρει τὸ, Καυχάσθω ὁ ἁδελφὸς ὁ ταπεινὸς, καὶ τὰ inc Πῶς δὲ δίψυχος εἴρηται xal διὰ τί : Ὡς μήτε πρὸς τὴν παροῦσαν ζωὴν, µήτε πρὸς τὴν µέλλουσαν Ἡδρασμένος, Ψυχὴ γὰρ καὶ ἡ ζωὴ λέγεται, ὡς Ev τῷ, habet homo dabit pro anima sua 6. » — « [η omni- C « Πάντα ὅσα ἔχει ἄνθρωπος δώσει ὑπὲρ τῆς oye bus viis suis. » Vias dicit animi motus quibus spes elevatur, sive qua utilis est sive quz inulilis,juxta id quod ait David: «Et omnes vias meas precogno- visti 7. » I1, 9-11. Glorietur autem frater qui humilis est in sublimitate sua : contra qui dives est, in humiliiate sua : quoniam veluti flos herbe pra- teribit. Exortus est enim sol cum «stu, et. exa- ruit herba, et flos illius decidil, et decor ospectus illius periit. Sic εἰ dives in vtis suis mares- cet. Quoniam vacillantem assimilat fluctui qui vento agitur, qui inflatus sublimatur una cum spiritibus maris, sed priusquam elevetur, prosternitur ac se αὐτοῦ, » — & Ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. » Οδοὺς, τὰς ψυχκικὰς λέγει κινήσεις, ale ἐλπίδες ἐπαιωροῦνται εἴτε χρησταὶ εἴτε καὶ μὴ, xaüd φησι καὶ ὁ Δαυϊδ, « Καὶ πάσας τὰς ὁδούς µου προεῖδες. » e Καυχάσθω δὲ ὁ ἀδελφὸς, ὁ ταπεινὸς, iv τῷ ὄψει αὐτοῦ * ὁ δὲ πλούσιος ix τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ. ὅτι ὡς ἄνθος Ἁχόρτου παρελεύσεται. ᾽Ανέτειλε γὰρ ὁ ἥλιος σὺν τῷ καύσωνι, καὶ ἑξή- pxv& τὸν Χόρτον, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσε, καὶ ἡ εὐπρέπεια τοῦ προσώπου αὐτοῦ motto, Οὕτως καὶ ὁ πλούσιος iv ταῖς πορείις αὐτοῦ µαρανθήσεται. » Ἐπειδὴ κλύδωνι ἀνέμου τὸν διακρινόµενον ἀἄπει- κάζει, ὃς µετεωρίζεται μὲν τοῖς πνεύμασιν ἔξογ- κοῦμενος, θᾶττον δὲ fj ὑψωθῆναι καταστορεῖταί τε datur: hoc ipsum autem contingit vacillanti, qui D καὶ κοιµίζεται, ταὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ ὁ διαχρινόµενος pre iastu ac superbia in nullo eorum quas oportet firmat suas petitiones; propterea subjungit:Glorie- tur frater qui est humilis. Ac si diceret : Qui vult quippiam petere, primum quidem petat qua opor- tet,in quibus nequaquam fraudabitur petitis : haec autem sunt regnum Dei et justitia: deinde tolerans sit in talium petitione,neque ubi paululum preca- tus est, statim discedat,id enim arrogantis est:sed exspectetdonecaccipiat, per humilitatem tolerando. t Qui humilis est,, in sublimitate sua.» Ex humilia- tionesecundam Deum,coniingit nobisemnebonum. 0 Job, 1, 4. 7 Psal. cxxxvin, 4. πάσχει, ἐξ ὑπερηφανίας καὶ ὑπεροψίας πρὸς οὐδὲν τῶν δεόντων ἐπιστηρίζων τὰς ἑαυτοῦ αἰτήσεις, διὰ τοῦτο ἐπιφέρει τὸ, Καυχάσθω ὁ ἁδελφὸς ὁ ταπεινός . τοιοῦτόν τι λέγων * 'O βουλόμενος αἰτεῖν τι πρῶτον μὲ, αἰτείτω τὰ δέοντα, bv οἷς οὐδὲ ἁστοχήσει τῶν αἰτουμένων. Ταῦτα δέ ἔστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ δικαιοσύνη. Έπειτα καρτερείτω περὶ την τῶν τοιούτων αἴτησιν, ἀλλὰ μὴ im ὀλίγον εὐξάμενος, εὐθὺς ἀναχωρείτω, (ἁλαζόνος γὰρ τοῦτο,) ἀλλὰ περι- µενέτω τὴν λῆψιν ἓν ταπεινώσει προκαρτερῶν. & 'O ταπεινὸ;, ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ. » Ἐκ τοῦ κατὰ 461 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JABOBI. 469 Θεὸν ταπεινοῦσθαι πᾶν ἀγαθὸν ἡμῖν περιγίνται. A ΑΑὔῦ Divitem autem dicit superciliosum ac fastuo- Πλούσιον δὲ τὸν κατορφρυωµένον λέγει, ὃν καὶ ταπει- νὸν χαλεῖ, ὡς iv τῷ ἑπαίρσθαι καταθαλλόμενον. « Ὁ δὲ πλούσιος ἐν τῇῃ ταπεινώσει αὐτοῦ, » ᾿Ακύλου- θον ἦν εἰπεῖν. ὍὉ δὲ πλούσιος αἰσχυνέσθω ἐν τῃ τα- πεινώσει αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ ἀνεπαχθέστερον µεταδιώχων. παρηχκεν αὐτό ε Kal 4 εὐπρέπεα τοῦ προσώπου αὐτοῦ. » Ἡρόσωπον κχαταχρηστικῶς εἴρηκε. Τούτο γὰρ ἐπὶ µόνου λέγεται ἀνθρώπου, ἐπὶ Oi τῶν ἄλλων ζώων, οὗ. Αλλ) ἐπὶ μὲν τῶν τετραπόδων, ῥύγχος οὐ πρόσωπον λέγεται. ἸΕπὶ δὲ τῶν πτηνῶν, ῥάμφος, « Ἐν ταῖς πορείαις αὐτοῦ. « Πορείας τοῦ πλουσίου, τὰς ἓν εὐπραγίᾳ- διεξόδους καλετ, εἴτουν διοικήσεις, ὦν μεταξὺ ἀνελπίστως κοµίζεται τὴν ἐπὶ τὴν δυστυχίαν μεταθολήν. B « Μχαχάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμὸν, ὅτι δόχιµος γενόμενος Ἀλέψετχι µτὸν στέφανον τῆς ζωης, Ov ἐπηγγείατο ὁ Κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. Μηδεὶ Ἠπειραζόµενος λεγέτω, ὅτι Amb Θεοῦ Ἠπειράζομαι. Ὁ γὰρ θεὸς ἀπείραστός ἔστι κακῶν, πειράνει δὲ αὐτὸς οὐδένα, Έκαστος δὲ πειράζεται, ὑπὸ τῆς ᾖἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόµενος. Εἶτα ἡ ῥἔἐπιθυμία συλλαθοῦσα τἶκτει ἁμαρτίαν. Ἡ δὲ ἁμαρία ἀποτελεσθεῖσα ἀποχύει θάνατο, — Mi, Ἠπλανᾶσθε, ἀδελφοί µου ἀγαπητοι. ο "Eotxev ὁ µαχάριος οὗτος ἀσφαλέστερον χρησά- µενος τῷ περὶ πειρασμῶν λόγῳ, ἐν οἴς φησι *. Πᾶσαν χαρὰν ἡγεῖσθε bv πειρασμῶν περιπτώσει. Εἶτα τῆς τοῦ Κυρίου μνησθεὶς εὐχῆς, ἥτις μὴ εἷς πειρασμὸν ἐμπεσεῖν ἡμᾶς ἐξιλεουμένους τὸ κρεῖττον παρεγγυᾷ, ἐπαναλαμθάνει διὰ τῶν προχειμένων τὸν λόγον, σαφηνίζων τίς μὲν o ἀπὸ Θεοῦ πειρασμὸς, ὃς xal περιχαρείας πρόξενος, τίς δὲ ὁ παρ ἡμῶν εὐθαίρε- τος. Πλὴν καλῶς ἔχει τὸν μὲν Κύριον xal θεὺν Ἰη- σοῦν Χριστὸν πρὸς τὸ ἀσθενέστερον τῆς ἀνθρωπίνης ἀποσχοπήσαντα φύσεως, τὴν ἐπιφορὰν ἀπεύξασθχι τῶν πειρασμῶν ὑποθέσθαι, ἀτελέστερν ἔτι τῶν μαθητῶν διαχειµένων. "Ov καὶ kv Got; πεποίηχε πολλοῖς, τὰ τελεώτερα τέως ὑπερθέμενος. Ἐπεὶ δὲ τῇ διὰ της ἀναστόσεως αὐτοῦ ἐπιγνώσει, καὶ τῇ sk οὐρανοὺς ἀναλήψει, ἐπεῤῥώσθη ἡ ἀσθενὴς ἡμῶν φύσις, µηκχέτι τοὺς πειρασμοὺς δεδωικέναι ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ κατὰ σάρχα εἰσηγεῖται, ἅτε οἷας τε οὔσης λοιπὸν τοῖς τοῦ Κυρίου πάθεσιν ἐπιῤῥωσθείσης) χα- ταπαλαίειν πᾶσαν ἐπερχομένην ἐπήρειαν, Διττῶν δὲ ὄντων, ὣς ἔφαμεν, τῶν πειρασμῶν, συμφέρει καθ) ἑχάτερον ἡ ὑπομονή. Ἐπὶ μὲν τῶν ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ὅτι ἀναῤρήσεως μετὰ ταῦτα τυγχάνοµεν, Oc ᾿Αθραάμ. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀφ᾿ ἡμῶν, ὅτι ὑπομένοντε μετὰ εὖχα- ριστίας, οἱονεὶ ἀντισήχωσιν ταύτην εἰσφέρομεν τῶν ἡμαρτημένων, Ὁ vào ἐπιγνώμων τῶν ῥἑαυτοῦ, ἀρχην ἑαυτῷ χατεθάλετο σωτηρίας, καὶ elc χαρα- χτηρα xualoo ἑαυτὸν ἀφωμοίωσεν, εἴπερ ἀνηρ δίκαιος, iv πρωτολοχίφ ἑαυτοῦ κατήγορος. « Νηδεὶς πειραζόμενος λεχέτω, » Εὶ διττοὶ οἱ πειρασμοὶ, τί νῦν πἁντα πειρασμὸν ἐκθάλλει τῆς ἀπὸ τοῦ θεοῦ αἱ- 8 Matth. vi, 12. 9 Prov. xvur, 17. sum,quem etiam humilem vocat, quia eo ipso quo elevatur, deprimitnr. «Contra qui dives est, in hu- militate sua. » Magis consequens erat ut diceret, Dives autem pudefiat in humilitate sua,sed odiosum verbum fugiens, illud potius addidit : « Et decor aspeclus. » Πρόσωπον, id est, faciem sive vultum, dixit improprte : nam hocin solo homine dicitur et non in ceteris animalibus ; sed in quadrupedibus quidem 55r oc, id est, rictus dicitur, non facies; in volucribus autem ῥάμφος, id est rostrum. « [n viis suis. » Vias aut itinera divilis dicit decursus, in prospero successu, sive administrationes et dispo- sitiones : inter quas insperato accipit mutationem ad infelicitatem et infortunium. I, 12-16. Beatus vir qui suffert tentationem : quoniam cum probatus fuerit accipiet coronam vile quam promisit Dominus diligentibus se. Nullus qui tentatur dicut se a Deo. tentari : Deus enim malis tentari nejuit, et ipse nemincm tentat. Unusquisque autem tentatur, dum a pro- pria conscientia abstrahitur et inescatur. Dein- de concupiscentia postquam — concepit , | parit peccatum : peccatum vero ubi perfectum est, progenerat mortem. Ne erretis fratres mei di- lecti Videtur beatus iste usus securius sermone de tenialionibus, cum ait : Pro summo gaudio ducite incidere in tentationes. Deinde memor orationis c dominice, quie jubet id quod melius est, nempe ut oremus ne incidamus in tentationem 8, repetit sermonem : per ea qua& hic proponuntur,manifes- tans quz sit immissa a Deo tentatio, nempe quse eliam gaudii conciliatrix est, et quà a nostra voluntate.Recte tamen dici potest quod Dominus ac Deus Jesus Christus ad imbecillitatem humane nature respiciens, admoneat, fugere tentationes, cum imperfectius adhuc affecti essent discipuli : quod aliis quoque fecit mullis in locis, a perfec- oribus interim abstinens. Postquam autem per cogitationem resurrectionis ipsius et ascensionem in celos confirmata est nostra infirma natura : jam frater ipsius secundum carnem instruit nos, ne deinceps tentationes metuamus, 446 cum pos- simus posthac confirmati afflictionibus Domini, pSuperare omnem supervenientem afflictionem et tentationem.Cum autem duplices sint tentationes, ut duximus, utilis est in utrisque patientia : in illis quidem quz sunt a Deo, quoniam postmodum assequimur laudem de victoria, veluti Abraham : in illis vero quza nobis sunt, quoniam sustinentes cum gratiarum actione, hanc veluti compensatio- nem referimus ad peccata que commisimus. Is enim qui sua facia exploral,suz jacit initium salu- Lis,eLad formam justi seipsum assimilat, cum vir justus in principio sermonis sui sit accusator 9. « Nullus qui tentatur dicat. » Si duplices sunt 463 OEGUMEN:I] TRICCUE EPISCOPI 4064 tentationes, cur nunc omnis tentationis causam a À τίας; Αλλὰ σκόπει ' οὐκ εἴἶπε Πειρασθεὶς, ἀλλὰ Πει- Deo rejicit? Sed considera quod non dicit: Qui ten- tatus est,sed qui tentatur :cum enim qui per pec- catum et intemperantiam sibi ipsi tentationes ac- cersit,itaut in continuo sit salo, dicit a Deo non tentari, sed a propria concupiscentia. Siquidem is qui illatam vicit tentationem, cautius ac firmius seipsum constituit,sic ut non facile capiatur ten- talionibus, his maxime qu:e a seipso moverentur. Cum enim ad sapientiorem declinaverit vitam, fon- tem occlusit qui tontationibus manat, et deinceps in requie degit a tentationibus. Deus autem malis tentari nequit : juxta cum qui dixit (quanquam ex- ternus sit a nobis et a fide alienus); Divina beata- que natura neque molestias sustinet neque aliis prebet.Circa mortalem enim acterrenam naturam in qua varietas ac mutatio conspicitur, contingunt hec omnia qui nostram preoccupant naturam. Concupiscentia vero ac peccatum, et qua ex lioc imminet animae mors, gradus quidam coustituti sunt ad humanam perditionem. Concupiscentia " enim locum diversorii tenens, inventa mansione operata est peccatum, quod parit mortem, nisi mente illud eradicantes, alterius vitze nobis iuve- nerimus initium. Quoniam igitur satis ostendit divinam naturam neque tentari posse, neque aliis id prebere tentationes autem dicit hic cogitatio- nes, anima sublimitatem turbantes ac confunden- tes : 447 nam qu& a Deo sunt, animam maxime stabiliunt, eam illuminantes et ineffabilem ejus pulchritudinem mullis ostendentes subjungit. I, 17-18. Omnís donatio bonu el omne donum perfectum e supernis est, descendens a Patre lu- minum, apud quem non est (transmutatio nec conversionis obumbratio. In destinata voluntate progenuit nos verbo veritatis, ut essemus primi- tie quedam suarum creaturarum. « E supernis est a Patre luminum. » Cum ea qua a nobis inducuntur neque pefectionem ha- beant, sed multum potius imperfectionem, neque animam illustrent, quomodo enim perfectionem haberent quie postea ex felici progressu sumunt perfectionem,vixque multo labore turpitudinem a ῥαζόµενος, Τον γὰρ ἑαυτῷ διὰ πλημμέλειαν καὶ ἀκολασίαν Ἑκπορίζοντα τοὺς πειρασμοὺς, ὥστε ἓν διηνεκεῖ σάλῳ εἶναι, τοῦτον λέγει μη ἀπὸ θεοῦ πει- ῥάζεσθαι, ἀλλ ἀπὸ τῆς ἰδίας ἐπιθυμία.. Ὁ Ὑάρ τοι τὸν ἐπενεχθέντα νικήσας πειρασμὸν, ἀσφαλέστε- pov ἑαυτὸν Χαταστήσας, δυσάλωτος ἔτι καθίσταται πειρασμοῖς, μάλιστα τοῖς ἀφ' ἑαυτοῦ κινουµένοις. Πρὸς γὰρ φιλοσοφωτέραν ἀποχλίνας ζωὴν; ἀνέφραξε τὴν τοὺς πειρασμοὺς νάουσαν πηγὴν, καὶ ἓν ἀνέσει λοιπὸν τῶν πειρασμῶν διατελεί. ᾽Απείραστος δὲ ὁ θεὸς κακῶν, χατὰ τὸν εἱρηκότα (κἂν τῶν θύραθέεν ἐστιν ἡμῖν) ' Τὸ θεῖόν τε xal µαχάριον, οὔτε αὐτὸ πράγµατα ἔχει, οὔτε ἑτέρις παρέχει. Περὶ τὴν Β θνητὴν γὰρ φύσιν xal περίγειον ταῦτα πάνταφ περὶ ἣν ἀλλοίωσις ὁρᾶται καὶ µεταθολη, τά τῆς φύσεως ἡμῶν προκατάρχοντα. ᾿Επιθυμία δὲ καὶ ἁμαρτία, καὶ ὁ Ex ταύτης ἐπιφυόμενος «T ψυχῇ θάνατος, βα- θµοί τινες τῆς ἀνθρωπίνης καθεστήχασιν ἀπωλείας. Ἡ γὰρ ἐπιθυμί« χώραν λαθοῦσα παραδοχΏς, xal μονὴν ἀνευροῦσα ἐνειργάσατο τὴν ἁμαρτίαν. 'Ἠτις ἀπέτεχε θάνατον, ἂν ui διανοίας αὐτὴν ἐκριζώσαν- τες, δευτέρας ἡμῖν ζωης ἀνευρήσομεν ἀρχήν. Ἐπεὶ οὖν ἀποχρώντως ἴδειξε τὴν θείαν φύσιν, pu αὐτὴν οἵαντε οὖσαν πειράζεσθαι͵ gov ἄλλοις τοῦτο παρ- έχουσαν, λέχει ὃλ πειρασμοὺς ἐνταῦθα, τοὺς τὸ εὐσταθὲς τῆς ψυχης Ὦλογισμοὺς ταράσσοντας καὶ συγχέοντας. Οἱ γὰρ ἀπὸ Θεοῦ, μάλιστα καταστηµα- τιχοὶ τῆς φυχης, λαμπρύνοντες ταύτην, καὶ τοῖς πολλοῖς τὸ ἀπόῤῥητον αὐτῆς ἐκπομπεύοντες κάλλος. : ideo nunc Διὰ τοῦτο ἐπάχει τό * « Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον, ἄνωθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς τῶν Φώτων ῥἐστὶν, παρ ᾧ οὐκ fw παραλλαγὴλ, Ἡ Ὥτροπῆς ἀποσχίασμα. Βουληθεὶς ἀπεχύησεν ἡμᾶς λόγφ ἀληθείας, εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἁἀπερχήν τινα τῶν αὐτοῦ κτι- σµάτων. » ε ᾿Άνωθεν ix τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων. » Ὡς τῶν παρ᾽ ἡμῶν ἑπαγομένων οὔτε τὸ τέλειον, tl μὴ xat πολὺ τὸ ἀτελὲς ἐχόντων, οὔτε τὴν ψυχὴν λαμπρυ- νόντων. Πῶς γὰρ τέλειον, τὸ ἀπὸ τῶν ἐκ προχοπῆς τὸ τέλειον λαμθανόντων, καὶ µόγις χαµάτῳ πολλῳ «τὸ Ex γενέσεως αἶσχος ἐποχαθαιρομένων. εἶτα πρὸς nalivitate contractam emundant, et deinde adj «àv λαμπρότητα τὴν θείαν ἀφιχνουμένων ; « Παρ ᾧ divinum splendorem pertingunt? « Apud quem non est transmulalio. » Ipse enim clamat per prophetam : « Ego sum et non mutor 10, » Quod aulem ail: «Conversionis obumbratio,» hoc est, ne suspicio quidem aut quippiam suspicionis umbram attingens. « Is destinata voluntate. » Destinata voluntate dixit, os illis opprimens qui mundum casu productum fuisse nugantur. Quoniam enim dixit superius: Apud quem non est ttansmutatio, et ex hoc ostendit immutabilem esse Dem, sub- jungit : Is destinata voluntate progenuit nos. Si enim nos nati sumus, manifestum est quod etiam 10 Malach. uu, 6. οὖκ ἔνι παραλλαγή. » Αὐτὸς γὰρ fog διὰ τοῦ mpc- φήτου, α Εγώ εἶμι, xal οὐκ ἀλλοίωμαι,. » Τὸ à, Τροπῆς ἀποσκίασμα, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲ μέχρις ὑπο- γοίας τινὸς ὑποθολή, « Βουληθεὶς ἀπεχύησεν. » Τὸ, Βουληθεὶς, εἶπεν, ἐπιστομίζων τοὺς αὐτομάτως ὑποστηναι τόδε τὸ Πᾶν ληροῦντας. ᾿Επειδὴ γὰρ ἀνωτέρω εἶπε, Παρ) ᾧ οὐκ ἔνι παραλλαγὴ, καὶ ἴδει-- ξεν ἐκ τούτο» ἀνχλλοίωτον τὸ θεῖον, ἀπάγει τὸ, Βου. ληθεὶς ἀπεχύησεν ἡμᾶς, El γὰρ γεννητοὶ ἡμετς, δήλον ὅτι καὶ ἀλλοιωτοί, Πῶς γὰρ ἀναλλοίωτον τὸ ix τοῦ μὴ ὄντος bb ἀλλοιώσεως εἰς τὸ εἶναι προϊόν : Εἶτα ἐπειδὴ εἶπεν, ᾽Απεκύησεν ἡμᾶς, ἵνα µή τις 465 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JADOBI. 466 ὑπολάθῃ ὁμοίως ἡμῖν xal τὸν Yibv ἀποτεχεῖν αὐτὸν, A mutati. Quomodo namque immutabile esset quod xaljs0' ἡμῶν xal τὸν Yibv γεγεννησθαι, ἐπάχει τὸ, Λόγῳ ἀληθείας, Πάντα, γὰρ, χατὰ τὸν θεῖον Ἰωάννην, διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐγένετο, "Ὄστε ei διὰ τοὺ τῆς ἀληθείας Λόγου ἡ πρόοδος ἡμῖν, οἱ τὸ εἶναι ἔχοντες ἀπὸ τοῦ Λόγου, οὐχ ὁμογενεῖς τῷ ὑφ᾽ οὐ γεγόναµεν. « Εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἁπαρχήν. » Αντὶ τοῦ πρώτους xal τι- Μιωτάτους. Κτίσµατα δὲ αὐτὴν τὴν ὁρωμένην Χτίσιν φησι. ex non esse per mutationem procedit ad esse? Deinde quia dixit : Progenuit nos, ne quis suspica- retur quod similiter ut et' nos, ipsum quoque Fi- lium progenuerit, el una nobiscum etiam Filium fuisse natuur, subjungit : Verbo veritatis. Omnia enim, juxta beatum Joannem 14, per Filium facta sunt. Itaque si per Verbum veritatis progressus nobis contigit, qui a Verbo habemus esse, non sumus una cum eo genili a quo facti sumus. « Ut essemus primitiz. » Hoc esf, primi et honoralis- simi. Κτίσµατα autem dicit ipsam visibilem creaturam. « "Occ, ἀδελφοί µου ἀγαπητοὶ, ἔστω πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς tiq τὸ ἀχοῦσαι, βραδὺς εἷς τὸ λαλῆσαι, βραᾶὺς tl; ὀργήν. ᾿Οργὴ γὰρ ἀνδρὸς δικαιοσύνην θεοῦ οὗ χατερ- γάζεται. » Τὸ, Τάχὺς, οὐχὶ el; ψιλὴν ἀχρόασιν περιίστησιν, ἀλλ’ elc μὲν ἕνεργον, xal τὸ ἀχοῦσαι πρὸς τὴν µεταχεί- ρισιν τῶν ἡχουσμένων ἀφορμῶσαν. ᾿Ἐπίσταται γὰρ τὸν μετὰ σπουδής ὑπέχοντα τοῖς λεγομένοις τὴν ἀχοὴν, xxl πρὸς την ἐργασίκν τούτον, ἔτοιμον πα- ῥέξοντα ἑαυτόν ὥσπερ ἂἀπ᾿ ῥἑναντίας, τὸν μετὰ βραδυτῆτος πρός τι διατιθέµενον τῇ ἀναδολῇ, καὶ πάμπαν εἱργόμενον ἔσθ᾽) ὅτε της ἐγχειρήσεως. A0 ἐπὶ μὲν τῆς τῶν θείων διδασκαλίας ταχυτῆτα ἑντέλ- λεται, ἐπὶ δὲ τῶν ἐπισφαλη τὴν µεταχείρισιν ἐχόν- των, τὴν βραδυτῆτα. Ταῦτα δέ ἐστι, τὸ λαλῆσαι, τὸ ὀργισθηναι. UH τε γὰρ ἀπρομηθὴς λαλία, ἦτε ἄπε- ῥίσκεπτος ὀργη, οὐκ εἷς ἀγαθὸν ἔσθ᾽ ὅτε οἶδεν ἀπο- τελευτᾷν. Δι ὃ xal τις &vip θεῖός φησιν * Ὁ λαλήσας I, 19-94. Ituque, fratres mei dilecti, sit omnis homo velox ad audiendum,tardus ad loquendum, tardus ad iram. Ira enim viri justitiam Dei non efficit. B A48 Quodait Velox, non ad nudam auditionem refertur, sed ad strenuum in opere et eum qui postquam audivit,procedit ad ea prestanda que audivit, Novit enim eum qui subdit auditum cum studio ad ea (18 dicuntur, etiam prebiturum sei- psum paratum ad eorum operationem: quemadmo- dum e diverso eum qui cum tarditate ad aliquid procrastinando afficitur, aliqnando penitus sepa- randum ab omni conatu operis. Ideo in doctrina quidem rerum divinarum velocitatem precipit, in his autem quz periculosam habent administratio- nem, larditatem. Hxc autem sunt loqui et irasci. Nam et inconsulta locutio et incircumspecta ira non novit unquam in bonum desinere. Propter µετέγνω πολλάχις, ὁ δὲ σιωπήσας οὐδέ ποτε. Kal ὁ C quod vir quidam divinus ait : Frequenter poenituit µακάριος δὲ πάλιν Δαυϊδ. « Ὄργίζεσθθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. » ἍΤουτέσι, μὴ ὀργιζόμενοι, εὐθέως καὶ τὴν ὑποθαλλομένην ἐκ της ὀργῆς ἐπάγετε μανίαν. Σύµφωνα τούτοις καὶ τὰ παρόντα. Τό τε γὰρ περὶ τὸ λαλῆσαι ἀριὸν, τό τε περὶ τὸ ὀργισθῆηναι νωθρὸν, τῇ περὶ ταὔτα µελλήσει ἐπανήγαχε τὸν μεταχειριού- µενον πρὸς τὸ δέον καὶ τὸ εὖθές, Καὶ f, παντελῶς τὴν περὶ ταῦτα ἐξέλυσεν ὁρμὴν διὰ της Χεχριµένης ἐπισχέφεως, fi κατὰ τὸ προσηκον τῶν πραγμάτων ποιήσασθαι τὴν διέξοδον τούτων εἰσηγήσατο, μά- λιστα τῆς ὀργῆς. "τις ἀλογίστως ἍΆπβροενε- θεῖσα τῆς τοῦ Θεοῦ δικαιοσύρης ἁποστερει. Διὸ καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγει ταύτην, τὸ, 'Opyn γὰρ ἀνδρὸς δι- καιοσύνην Θεοῦ οὗ κατεργάζεται. El γὰρ δικαιοσύνη ἐστὶν ἄξις iv Ψυχῇ τοῦ κατ ἀξίαν ἑκάστῳ ἀπονε- μητικὴ, dori, δὲ, χατὰ τὸν εἰπόντα, ἀπόλλυσι xal Φφρονίµους, πῶς & αὕτη ἡ διὰ τὴν άγαν ἐμπάθειαν σκοτοῦσα τὸν νοῦν, ὡς καὶ φρονίμους ἀπολλύναι, τὴν χεχριµένως ἀπονέμουσαν ἑκάστῳ τὸ κατ ἀξίαν συστήχειεν ; « Βραδὺς εἷς ὀργήν. » Τὴν βραδυτητα διχῶς βούλεται ἐνεργεῖσθαι παρ ἡμῶν εἴς τε τὸ λαλῆσαι, καὶ τὸ ὀργισθῆναι,. Οἶδε γὰρ fj µέλλησις καὶ ἀποχὴν ἐργάζεσθαι τῆς ὁρμῆς. ΚΕΦΑΛ. B. «€ Περὶ πραοτητος xal ἀγνείας καὶ πράξεως ἀγαθής µε- ταδοτικΏς ἐπί μακαρισμῷ ' καὶ περὶ ἐπιστήμης καὶ συμμετρίας λόγου. » e Av ὃ ἄἀποθέμενοι πᾶσαν ῥυπαρίαν καὶ περισ- 14 Joan, 1, ὃ. 12 Psal. rv, 5. esse locutum, tacuisse vero nunquam. Rursum autem beatus ille David : « [rascimini et ne pecce- tis!? : » hoc est,ne facile irascendo,furorem quo - que incitetis quem suggerit ira.His etiam confor- mia sunt qua& hic dicuntur. Siquidem tarditas in loquendo et tepiditas in irascendo, cunctatione in his servatia,, reducunt ad id quod decens est et rectum : et vel omninoimpetum circa hec dissol- vunt per deliberatam considerationem, vel conve- nienti modo ad res qu: occurrunt horum decursum fieri ducent, potissimum autem ire; quz si irratio- nabiliter inducta sit, privat divina justitia. Ideoque hanc subjungit causam : Ira enim viri justitiam Dei non efficit. Etenim si justitia habitus est in anima qui dividit unicuique juxta suam dignita- lem,ira vero,ut ait ille,perdit etiam sapientes,quo modo hzc ipsa que vehementi affectione mentem adeo obtenebrat ut perdat etiam sapientes, consli- tueret eam quz dividit unicuique juxta suam di- gnitatem? « Tardus ad iram. » Tarditatem vult bifariam in nobis exerceri, puta ad loquendum et ad irascendum.Novit enim cunctatio abstinentiam a committendo efficere. 449 CAPUT Η. Dc mansuetudine ac innocentia. et. actione bona qua conducit ad beatitudinem, et de scientia ac mediocritate sermonis. 1,21-22. Quapropter deposita omni immtmnditia 461 et redundantía malítie, per mansuetudinem re- Ασείαν — xaxlac, ἐν πραύτητι cipite insitum sermonem, qui potest salvare ani- mas vesiras. Immunditie addit etiam redundantiam malitiz, volens hoc demonstrare : Quanquam frequenter incidat quispiam in aliquam immunditiam, citius ab ea discedat, nec permanendo et cunctando in illa, per consuetudinem efliciat malum firmius, ac difficilius ad abluendum : cum nata sintque con- tinue et abunde finnt in nobis, ad reducendum in naturam id quod efficitur, sive nature habitum ipsi acquirere. « Per mansuetudinem.» Siquidem per mausuetudinem et non per tumultum actur- bationem traditur disciplina. «Insitum sermonem.» Iusitum nobis sive naturalem sermonem vocat eum qui discernit melius a pejori: a quo etiam naturales sumus ac dicimur. I, 93-95. Sitis autem effectores sermonis et non tantum auditores,fallentes vosmetipsos : quoniam δὲ quis audiat sermonem, nec cum factis expri- mat, hic similis est viro consideranti faciem na- tivitatis suc in speculo. Consideravit enim seip- sum et abiit, statimque oblitus est. qualis esset. At qui prospexerit in legem per[eclam qua. est libertatis, el. permanserit, hic cum non sit audi- tor obliviosus, sed effector operis, bealus facto suo erit. Quoniam novitaliquos sermonem cum diligentia audientes, eliam ipso tempore quo audiunt, fervo- rem frequenter exstinguere,ideo nunc hac subjun- git,id in effectu przcipiens:Ne solum in audiendo diligentiam ostendatis,sed multo magis in facien- 49.00 «Fallentes autem vosmetipsos. Hoc est,se- ducentes.Porro faciem nativitatis dicit coguoscere seipsum per legem.Ideo etiam post, Faciem, sub- junxit, nativitatis. Nam per legem dicentes quales facti simus,consideramus quod tales factos lex spi- ritualis perficiat nos per lavacrum regenerationis. Deiude nein tali consideralione per actionem per- manentes,eliam grati: obliviscamur ac doni. Nam qui pravis actionibus seipsum exp^nit, ne meminit quidem quod a Deo sit beneficio affectus. Si enim meminisset quod in filium Dei adoptatus sit et jus- tificatus ac sanctificatus, qua dona sunt spiritua- OERCUMENII TRICC/E EPISCOPI 468 δέξασθε τὺν ἔμφυ- τον λόγον, τὸν δυνάµενον σῶσαι τὰς ψυχὰς ὑμῶν. » ΤΠ ῥπαρίᾳ προστίθησι καὶ τὸ, Περισσείαν xa- Κίας, τοῦτο βουλόμενος παραστῆσαι, τὸ, El xal τινι πολλάχις περιέπεσέ τις ῥυπαρίφ, ταχέως αὐτῆς ὑπ- εξίστασθαι, ἀλλὰ μὴ τῇ x«t! αὐτὴν ἔπιμονῃ τε καὶ ἐγχρονίσει διὰ τῆς συνηθείας βεθαιότερον καὶ δυσεχ- νιπτότερον τὸ — xaxóv ἀπεργάζεσθαι, πεφυχότων τῶν συνεχέστερον ἡμῖν καὶ περιττότερον ἔπιτελου- µένων, εἷς φύσιν ἀποκαθιστᾷν τὸ τελούμενον, ἤτοι φύσεως ἕξιν αὐτῷ περιποιεῖν. € Ἐν πραύτητι, » Ἐν πραύτητι γὰρ, ἀλλ᾽ οὐκ bv θορύθῳ xal ταραχῇ dà τῆς διδασκαλίας γίνεται παραδοχή. Έμφυτον λόγον. » "Έμφυτον λόγον xaÀet, τὸν διακριτικὸν τοῦ βελτίονος καὶ τοῦ χείρονος. Καθ᾽ ὃ xat λογιχοί ἐἔσμεν καὶ λεγόμεθα. » € Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου, καὶ μὴ µόνον &xpoz- tX, παραλογιζόµενοι ἑχυτούς, "Ott εἴ τις ἄκροχ- τῆς λόγου ioci, καὶ οὗ ποιητὶς, οὗτος ἔοικεν ἀνδρὶ κατανοοῦντι τὺ ἨἈπρόσωπον τῆς µὙενέσεως αὐτοῦ kv σόπτρῳ. Κατενόησε γὰρ ixotbv καὶ ἀπελήλυθε, καὶ εὐθέως ἐπελάθετο ὁποῖος ἣν. Ὁ δὲ παρακύψας εἷς νόμον τέλειον τὸν τῆς ἐλευθερίας, καὶ παραµείνας, οὗτος οὐκ ἀχκροχιὴς ἐπιλησμονῆς γενόμενος, ἀλλὰ ποιητής ἔργου, οὗτος µακάριος ἐν τῇ ποιώσει αὐτοῦ ἔσται. » Ἐπειδὴ olós καὶ τοὺς σπουδῃ ἑπαχούοντας τοῦ λόγου πολλάχις τὴν θερμότητα καὶ ἓν αὐτῷ τῷ ἀκροᾶσθαι ἀποσθεννύντας, διὰ τοῦτο νῦν ἐπιφέρει ταῦτα, δυνάµει ταῦτα παρακελευόµενος ' Μὴ iv τῷ ἀχροᾶσθαι µόνον τὴν οσπουδὴν ἐπιδείχνυσθς, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἐν τῷ ποιεῖν. Τὸ δὲ, Παραλογιζόμενοι ἑαυτοὺς, ἀντὶ τοῦ ᾿Εξαπατῶντες, » Παραλογιζόμενοι ἑαυτούς. 3 Ἡρόσωπον Φφενέσεως, τὸ διὰ τοῦ νόµου λέγει ἑαυτὸν ἐγνωκχέναι, Αιὸ καὶ τῷ Προσώπῳ, ἐγήγαγε τὸ, Γενέσεως. Διὰ γὰρ τοῦ νόµου µανθά- νοντες οὖοι Ὑεγόναµεν, κατανοοῦμεν olouq γενοµέ- νους ὁ πνευματικὸς ἡμᾶς ἀπονελεῖ νόµος διὰ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας. Εἶτα qo ἐμμένουτες τῇ τοιαύτγ θέᾳ διὰ τῆς πράξεως, καὶ τοῦ χαρίσµατος ἐπιλανθανόμεθα * ὁ Ὑὰρ πράξεσιν ἑαυτὸν ἐχδοὺς πονηραῖς, οὐδὲ ὅτι εὐηργέτηται παρὰ τοῦ θεοῦ µνη- μονεύει, El γὰρ ἐμνημόνευεν, ὅτι υἱοθετήθη καὶ ἐδι- lia,nequaquam seipsum traderet operibus gratiam D καιώθη xai ἡγιάσθη, ἃ πνευματικά ἐστι χαρίσματα, repellentibus. « In speculo » Àb hoc nolo specu- lo transfert sermonem ad intellectuale speculum, nihil subjungens eorum quz» id quod dictum est aptarent exemplo : puta ut hoc modo diceret : Si quis audiat sermonem, nec eum factis exprimat, hic similis est viro consideranti faciem navitatis suas in speculo.Quemadmodum enim ille consiJe- ravit seipsum et abiit, statimque oblitus est qualis esset : ita et hic qui per Mosi legem consideravit ad quid factus esset,nempe quod ad gloriam Deiet ad imaginem Dei creatoris factus fuisset,postquam consideravit, nihil eorum qua considerata erant factis expressit, sed pari modo circa consideratio- nem dispositus est sicut prius. Non ergo sermone οὐκ ἂν ἑαυτὸν παρεδίδου τοῖς ἀθετοῦσιν ἔργοις την χάριν. € Ἐν ἑσόπτῳ. » 'Amb τοῦ συνήθους τούτ.υ ἐσόπτρου, ἐπὶ τὸ νοητὸν ἔσοπτριν διαθιδάζει τὸν λόγον, μηδὲν ἐπενέγχος τῶν εἷς παράδειγµα ἀφορι- ζόντων τὸ αἱρημένον, olov ἵνα εἴπῃ οὕτως * Et τις ἀκροατὴς λόγου xal οὐ ποιητὶς, οὗτος ἔοιχεν ἀνδρι κατανοοῦντι τὸ πβρόσωπον τῆς ἨὙενέσεως αὐτοῦ ἐν ἐσόπτρῳ. Ὡς γὰρ ἐχεῖνος κατενόησεν ἑαυτὸν καὶ ἀπελήλυθε, καὶ εὐθέως ἐπελάθετο ὁποῖος Av ' οὕτω καὶ οὗτος ὁ διὰ τοῦ Μωσέως νόµου χατανοήσας τὸ, διὰ τί γέγονεν, ὅτι πρὸς δόξαν Θεοῦ, καὶ τὸ κατ εἰ- χόνα Ὑενέσθχι τοῦ πεποιηχότος θεού, μετὰ τὸ κατα- νοῆσαι, οὐδὲν κατχνοηθέντων εἰργάσατο, ἀλλ' ὡσαύτως τῷ πρώτῳ περὶ τὴν κατανόησιν δι- τῶν 469 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 470 ετέθη, Οὕτως οὖν ᾧ λόγῳ χρήσασθαι δέον, οὐ xéypr,- A usus est quomodo uti oporteret. Id autem non fru- ται. Τοῦτο δὲ οὗ µάτην ποιεῖ ὁ τοῦ ορίου μαθητῆς ᾿άχωδος, ἀλλὰ συντόμως ἅπαντα φθέγγεται, ὡς τοῦ συντετµηµένου μαθητῖς λόγου, καὶ dua συνά- γων τὸν ἀκροατὴν, καὶ αυντείνων εἷς τὸ μὴ παρέρ- ἵως τούτων ἀκούειν. « Ὁ δὲ παρακύψας » Σκόπει ὅτι Παρακύψας εἶπεν, ἀλλ᾽ οὐκ Εἰσελθών, » Ὁ γὰρ πνευματιχὸς νόμος τὸ Ἐφετὸν πανταχοῦ καὶ µεγα- Ἄεῖον ἔχων, xal ἀπ᾿ αὐτῆς τῆς βραχείας ἐντυχίας οἶδεν ἐφέλκεσθαί τε καὶ τελειοποεῖν, καὶ ἅτε τὸ τὲ- λειον ἔχων καὶ περὶ πάντα ἀνελλιπὲς, τὴν ἐνδοιάζειν περί τι τῶν ἐν αὐτῷ ἀπαλλάξας τὸν Ἐτυγχάνοντα, καὶ παραµένειν πέπειχε τοῖς τεθεαµένοις. ε Εἰς νόµον τέλειον. » ᾿ἘΕπειδὴ μέγα ἐφρόνουν Ἰουδα-οι ἐν ταῖς τοῦ νόµου παρατηρήσεσι, καὶ ταύταις τν πᾶν τῆς περὶ θεὸν εὐσεθείας κατορθοῦν ῴοντο, xxi περὶ ταύτας ἀσχολούμενοι µόνας, αὐτοὶ μὲν τὸ τέλειον ἐχυτοῖς περιπεποιηκέναι ἑλογίζοντο, πρὸς ὁὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ὑπερηφάνως xal ὀνειδιστι- κῶς διέκειντο, ὡς ὅηλον ἀπὸ τοῦ ἐν Εὐαγγελίῳ φχ- ρισαίου καὶ Χχτὰ τοῦ τελώνου ἀπηυθαδίσατο " ταύτην τὴν οἴησιν καταστέλλων ὁ µαχάριος ᾿Ιάχω- θως τὰ προκείμενά φησι. ἸΜνησθεὶς Ὑὰρ ποιητοῦ ἔργων καὶ µακαρίσας αὐτὸν, Ἐπανορθοῦται εἰθὺς καὶ τὸ ἐν τῇ, ποιῄσει πχρὰ τοῖς πολλοῖς Ἐπιφυόμενον χαχὸν, xai φησι ' Μὴ ὑπολάμθανε, ὁ ἀπὸ της ποιή- σέως τοῦ νόµου λαχὼν τὸ µακάριον, ὡς μόνη d ὦν stra ac temere facit Jacobus Domini discipulus, sed omnia Previter loquitur, tanquam abbreviati verbi discipulus, simulque auditorem colligens ac. continens ne hac oliose audiret. « Αἱ qui prospe- xerit.» Considera quod dixerit : Qui prospexerit, et non, Qui ingressus fuerit. Spiritualis namque lex magnificum quiddam el ubique desiderabile habet, unde etiam ex prava sui assecutione novitattrahere el perfectum reddere : cumque perfectionem ha- beat etin omnibus defectu careat, eum qui assecu- tus est,in nullo relinquit dubio circa aliquid quod iu eaconlinetur : eleis qui vel inspexerunt persuadet ut in ea permaneant. « Legem perfectam. » Quo- niam efferebantur Judsi propter legis observatio- nes, et his summam pietatis in Deum se prastare putabant : hisque solis vacantes, sibi quidem per- fectionem vindicabant,erga caeteros vero homines superbo et improperioso animo affecti erant : A61 quemadmodum manifestum est ex phariseo, de quo in Evangelio!5,et ab his qui adversus Publica- num contumeiiosi erant : hunc timorem reprimens beatus Jacobus dicit ea quae proponuntur. Facta namque mentione operum ejus qui sermonem factis exprimit,ubi eum beatum predicavit,statim etiam corrigit malum quod multis ex operatione adnasci- tur,et ail: Neexistimes quod ex operibus legis sortia- ποίησις ἔχει κα: τὸ ἀπόδεκτον παρὰ θεῷ. Οὐ γάρ: risLealitudinem,quasi solaoperatio habeat uLetiam ἀλλ᾽ Ἐκεῖνος ὁ μετὰ του ποιεῖν, μὴ Ἐξονειθιστικῶς — apud Deum reddat acceptabilem : nequaquam ita τῶν ἄλλων μηδὲ ἀφιλανθρώπως πρὸς τοὺς ὑμο Cest,sed ille beatus est qui simul et facit, et erga γενεῖς διακείµενος. « Τὸν τῆς ἐλευθερίας. » Εἰπὼν Νόμον τέλειον, ἐπήνεγκε, Τὸν τῆς ἐλευθερίας, την ἐλευθερίαν ἐπίσημον αὐτοῦ ποιούµενος. Ὁ γὰρ κατὰ ἄριστὸν νόμος, τῆς περὶ πᾶν τὸ σαρκικὸν ἀπήλλάξας δουλείας, σαθθατισμῶν, καὶ περιτομῆς, καὶ τῆς περὶ τοὺς ἄλλους ἀγνισμοὺς λατρείας, ἓν ἐλευθερίᾳ τούτων καὶ ἀνέσει τὸν προσιόντα καθίστησι. Καὶ διὰ τὸ ἐλευθέριον, καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ἐλευθερίας ἡδὺ, καὶ προσεχκτικὸν εἱργάσατο τοῦτον, καὶ της Aupatvopé- νης ἅπασι τοῖς χκαλοῖς ἀπήλλαξεν ἐπιλησμονῆς. Οὐ- δὲν γὰρ οὕτω περιέχεσθαί τινος πείθει, ὡς τὸ περὶ τὸ πρᾶγμα ἐνθεωρούμενον ἄνετόν τε καὶ ἐλευθέριον, Προσέτι καὶ µ.ακάριον ἀπέφτινε τὸν τοιοῦτον, € 'Axooz- τῆς ἐπιλησμονῆς. » TT ἆκροασει συνηψε τὴν ἔπι- λησμονην, ὡς cl ἐνδεῖ vno ποιήσεως ἡ ἀχρόασις, οὐδὲν πρᾶγμα qu καὶ τὴν ἐπιλησμονὴν ἔπαχολου- θῆσαι, ὡς κατὰ πάρεργον οὖκ ἐνεργῶς τὴν ἀκροάσεως γενομένης, « Et τις δοκεῖ θρῆσκος εἶναι ἓν ὑμῖν, μὴ χαλι- ναγωγῶν Ὑγλῶσσαν αὐτοῦ, ἀλλὰ ἁπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου µάταιος ἡ βρησχείχ. θρησχεία καθαρὰ xal ἀμίαντος παρὰ τῷ θεῷ καὶ Πχτρὶ, αὕτη ῥἐστὶν, ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανοὺς καὶ χήρας ἐν τῇ θλίψει αὐτῶν ᾽ ἄσπιλον ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσµο». » 'H θρησκεία, πλέον, τι δοχεῖ τῖς πίστεως ἔχειν, Κρυφίων “άρ τινῶν γνώσιν τὸ ὀνομα ἐπαγγέλλεται, 1$ Luc. xviii, 10. caeteros sui generis homines non contumelioso nec inhumano animo affectus est. «Que est libertatis.» Ubi dixisset Legem perfectam, subjunxit : Quo est liberlatis,assignans ejus libertatem.Lex enim Chri- sli a servitute liberans omnium carnalium, puta Sabbatorum ei circumrisionis ac cultus circa czete- ras purificationes,inlibertate et requie ab his cons- ti uit accedentem:et propter libertate: ac suavita- lem quaÓa libertate procedit,etiam hunc attentum reddit, liberatque oblivione que bona omnia cor- rumpil.Nibil enim adeo persuadet adhzrere alicui sicut illud, nempe quod requiemanegotiis et liber- talem dare conspicitur.[nsuper hunc quoque bea- lum demonstravit. «Auditor obliviosus.» Auditioni D conjunxit oblivionem,quod audilioni opussit ope- ratione, nullum autem opus oblivionem sequatur: quasi superflua sit auditio qui operis efficaciam habet. I, 26-27. Si quls videtur religiosus esse inter vos qui non frenat linguam suam,sed fallit cor suum, hujus vana est religio. leligio pura et im- maculata apud. Deuin el Patrem heec esl, visitare pupillos uc viduas in afflictione ipsorum:immacu- latum servare seipsum a mundo. θρησκεία religio plus quiddam habere videtur quam fides. Quorumdam enim occultorum cognitio- t OÉCUMENII TRICCAE EPISCOPI 42 nem promittit ipsum nomen, et eorum qua fide A καὶ βεθαιότητα τῶν κατὰ τὴν πίστιν ἐνθεωρουμέ - conspiciuntur firmitatem. ldeo hac etiam dictione νων, Διά τοι τοῦτο xal νυν ὁ µακάριος Ἰάκωθος τῇ usus est beatus Jacobus, dicens: Religio,ac sidi- λέξει ταύτῃ Ἐχρήσατο, θρῆσκος εἰπὼν, ὡσπερεὶ xisset: Cognoscere te existimas et exacte observare ἔλεγε, Γνώστην ἑαυτὸν olet τῶν iv τῷ vdpup ἀπορ- arcana quz sunt in lege.Quomodo boc fieri potest ῥήτων καὶ ἀκριθη φύλακα. Πῶς; Όσγε τὴν γλῶσ- cumlinguam frenare nescias,detrahendo proximo: σαν μὴ ἐπιστάμενος χαλιναγωγεῖν, καταλαλεῖς τοῦ et fastuose vitam degens, nullius egeni miserearis: πλησίον, καὶ ὑπεροπτικῶς διαθιοὺς οὐδένα τῶν ἆπο- A59 cum lex neque detrahentem recipiat!4 el βῥούντων οἰκτείεις, τοῦ νόµου µήτε τὸν καταλα- inimicorum quoque misererijubeat,ac inimica oc- λοῦντα προσιεµένου, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐχθροὺς οἴκτεί- cupato in sublevando suo jumeuto quod sub onere ttv καλεύοντος, xal τῷ ὑπὲρ τὸν νόµον τὸ ἑαυτοῦ cecidit, jubeat ut sis auxilio 157 Si ergo religiosus —xvvoc ἐμπεπτωχὸς ἔχοντι καταλαμθανοµένῳ ἐχθρῷ esse vis,ne te ek legis cognitione religiosum osten- συναντιλαμδάνειν τούτῳ καλεύοντος. Εἴπερ οὖν θρη- das,sed ex operatione, id autem miserendo proxi- σκος εἶναι βούλει, μὴ ἐν τῇ γνώσει τοῦ νόµου ἐπι- mi: nam misericordia erga proximum similitudo δείκνυσον τὸν θρῆσχκον, ἀλλ iv τῇ ποιήσει. Τοῦτο quzdam est ad Deum. Ait enim : « Estote miseri-g δὲ ἐστι τὸ τοὺς πλησίον, οἰκτείρειν. Ὁ γὰρ εἰς τὸν cordes sicut el Pater vester colestis misericors πλησίον οἰκτιρμὸς ἀφομοίωσίς ἔστι πρὸς τὸν Θεόν. est!6.Sed et misericordianonsit cum respectu per- « Γίνεσθ γὰρ, φησὶν, οἰκτίρμονε, xad xai 6 sonarum : quianeque Deus sua beneficia facithuic Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος οἰχτίρμων ἐστί. » Αλλὰ velilli distribuendo,sednullum discernendo omnes καὶ ó οἰκτιῤμὸς p ἐν προσωποληψφίᾳ ἔστω. Ἐπεὶ beneficio afficit!7, divites ac pauperes, malos ac μηδὲ b θεὸς ἀπομεμερισμένας τὰς ἑαυτοῦ ποιεῖται bonos.Frenans autem, hoc est,colibens,et non ex εὐεργεσίας, ἀλλὰ ἁδιαστάκτως πάντας, πλουσίους arrogantia quasi legem factis exprimeret, fallens καὶ πένητας, πονηροὺς xal ἀγαθοὺς εὐεργετετ. Τὸ suam conscientiam:nam hoc significat cor sicut ibi: «Cor contritum et humiliatum non despicies 18, » — «Religio pura.»Fortassis dicet aliquis : Si tes- tamenti quod statuit Christus doctor est Jacobus, δὲ, χαλιναγωγῶν, οἱονεὶ κατάγχων, xal μὴ tZ olíj- σεως ὡς ποιητὴς νόµου ἀπατῶν τὴὸ συνείδησιν αὐτοῦ. Τοῦτο γὰρ ἡ Χαρδία βούλεται σηµαίνει. ως bv τῷ, « Καρδίαν συντετρμμένην καὶ τεταπεινω- quomodo non abrogat nunc quz legis sunt,sed po- — uévnv. » — « θρησκεία καθαρά. » ᾿ Ίσως ἐρεῖ cic * El tius extollit,suscipiens eos qui in ejus observantia τῆς κατὰ Χριστὸν διαθήκης διδάσκαλος 5 Ἰάκωθδος, versantur,nec hos reprehendens aut repellens ab πῶς νῦν obyl καταργεῖ τὰ τοῦ νόµου, ἀλλὰ μᾶλλον observatione legis ? Αά quod illud dicimus, quod C ἐξαίρει, τοὺς ἐν τῇ τούτου θρησκεία ἀποδεχόμενος, per modum introducendi potius nunc cum ipsis disserit, et demittit 5ο ad eorum imbecillitatem, ne statim ab exordio legem evertens,faciat eos re- trocedere,fastidientes ob dogmatum novitatem, et adincredulitatem declinantes. Convenientius autem rem tractans, et se demittens ad legem, quo ad illa in quibus novo testamento nonafferebat nocumen- tum suis superstitionibus(qui enim nocet fidei quse in Christum est, observatio sabbatorum aut jeju- nium autabstinentia a quibusdam cibis), et his atten. tiores eos ad suum sermonem reddens,ita sensim ac paulatim discedere quidem hortatur a legis ob- servalionibus, tanquam laboriosis, et tamen inu- tilibus, et tanquam ad servitutem, non ad liberta- tem qus in Christo est, vocantibus. Brevibus ita- que commutationibus ac alternationibus sapienter usus, ubi jam habuit ipsos non graviter ferentes quae dicerentur, tunc ea que Christianis conve- niebant proponit. « Servare seipsum a mundo. » Mundo hic intelligere debemus popularem ac vul- garem turbam, qui concupiscentiis sui erroris corrumpitur. CAPUT Ill. A55 Decharitate erga unumquemquesine respectu persona secundum legem. Π,1-4, Fratres mei, ne respectu personarum Aa- 14 Psal. c, 5. καὶ μὴ ἐπιτιμῶν τούτοις καὶ τῆς τοῦ νόµου &mavi- στῶν παρατηρήσεως ; Πρὸς ὃν ἐροῦμεν ἐχεῖνο, ὡς εἰσχγωγικώτερον αὐτοῖς νῦν διαλέγχεται, xal συγχα- ταθαίνει τῇ τούτων ἀσθενεία. Ίνα ud ἐκ προθύρων ἀνατρέπων τὸν νόµον, ὀπίσω χωρεῖν αοιήσι τῇ και- νότητι τῶν διδαγµάτων ναυτιῶντας, καὶ πρὸς ἀπείθειαν ἀποχλίναντας. Οἰκονομικώτερον 02 µετα- χειρισάµενος τὸ πρᾶγμα, καὶ ὑπενδοὺς ὅσον αὐτὸν οὐχ ἔθλαπτεν εἷς τὴν καινὴν διαθήχην ταῖς νομικαῖς δεισιθείαις * τί γὰρ σαθθατισμὸς, fj νηστεία, ἢ ἀποχη βρωµάτων εἰς τὴν κατὰ Χριστὸν παραθλάψει πίστιν ;) καὶ τούτοις προσεχτικωτέρους αὐτοὺς τοῦ ἑαυτοῦ λόγου λαθὼν, οὕτως ρέμα καὶ κατὰ μικρὸν τῶν μὴ ἀφίστασθαι παραινεῖ τῶν τοῦ νόµου, ὡς ἐγκό- πων μὲν ἀνωφελῶν δε, καὶ ὡς πρὸς δουλείαν οὗ πρὸς ἐλευθερίαν μµετακαλούντων τὴν iv ἉΧριστῷ. Σοφῶς τοιγαροῦν ταῖς βραχείαις ὑπαλλαγαῖς Ἱχρησάµενος, ὅτε μὰ δυσανασχετοὔντας εἶχε τοῖς λεγοµένοις τότε τὰ προσήκοντα Χριστιανοῖς παρατίθεται. 6 Ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσμου. » Κόσμον ἐνταῦθα τὸν δημώδη καὶ συρφετὸν ὄχλον ἀκουστέον, τὸν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἁπάτης αὐτοῦ φθειρόµενον. ΚΕΦΑΛ. T'. « Περὶ τῆς πρὸς ἕκαστον ἀγάπης ἀπροσωπολήπτου χατὰ νόμον. » ε Αδελφοί µου, μὴ ἐν προσωποληψίαις ἔχετε 15 Exod. χχ!ῃ, δ. !6 Luc. vi, 3θ. ! Matth, v, 45. !8 Psa!. 1, 19. COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. ATA. τὴν πίστιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς Α beatis fidem Domini nostri Jesu. Christi ex opi- 473 δόξης. ᾿Εὰν γὰρ κεἰσέλθῃ εἷς τὴν συναγωγὴν ὑμων — &vhp ἸΧρυσοδαχτύλιος ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, εἰσέλθτ ὃξ xal πτωχὸς ἕν ῥπαρᾷ ῥἐσθητι, xal ἐπιθλέψητε ἐπὶ τὸν µφοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπρὰν, καὶ εἴπητε αὐτῷ, Σὺ xáüo) ὧδε καλῶς, καὶ τῷ πτωχῳῷ εἴπητε, Σὺ στηθι, ἐκεῖ, fj κάθου ὧδε ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν µου. Καὶ οὗ διεχρίθητε ἐν ἑαυτοῖς. Καὶ ᾖἐγένεσθε χριταὶ διαλογισμῶν πονη- ρῶν. » « M3 Ev προσωποληψίχις.» Ὁ γὰρ ἓν πρυσωπο- ληφίᾳ «t ποιῶν, πολλοῦ σπίλου, πολλῆς χηλῖδος ἑαυτὸν ἀναπίμπλησι, τὸ ὁμογενὲς ἀτιμάζων, καὶ πρὸ ἐκείνου ἑαυτὸν, si γε ἡ πρὸ’ τὸ ὅμοιον ἐπίδειξις, nione. Nam si ingrediatur in cetum vestrum vir aureum gestans annulum, veste indutus splen- dida, ingrediatur autem. εἰ pauper ἐπ sordida veste, et respexerilis ad illum qui vestem gestat splendidam, ac dixeritis illi : Tu sede hic bene, pauperi vero dixeritis : Tu sta illic, aut sede hic subter scabellum meum : et non dijudicastis upud V0s ipsos : ef facli estis judices cogitationum ma- larum. * Ne cum respectu personarum.» Nam qui cum respectu personarum aliquid facit, multa macula, multo probro seipsum replet, proximum dedecore afficiens,ac seipsum etiam ante illum : nam exhibi- καὶ πρὸς ἑαυτὸν παραπέμπεται τὸ mpattdusvoy, p [10 erga consortem transmittit id quod fit etiam ad « Kal o) διεχρίθητε. » 'O. Καὶ, σύνδεσμος παρέλχει Αντὶ τοῦ, Τὸ διακριτικὸν ὑμῶν διεφθείρατε, µηδε- μίαν συζήτησιν ποιήσαντες πότερον τιµητέον, τὸν πένητα μὲν, σπουδαῖον δὲ, fj τὸν πλούσιον μὲν, fq- θυµον δὲ, ἀλλ᾽ οὕτως ἁδιακρίτως καὶ ἐν προσωπο- ληφία τὸν μὲν ἐτιμήσατε διὰ τὸν πλοῦτον, τὸν ὃΣ ἠτιμήσατε διὰ τὴν πενίαν. « Καὶ ἐγένεσθέ χριταὶ διαλοχισμῶν πονηρῶν, » ΊΤουτέστιν, ἄδικοι κριταὶ, th πονηρἰφ ix προσωποληψίας Ἠπροσθέμενοι, Ὁ, Καὶ, σύνδεσμος, παρέλχει ἐνταύθα ὡς εἴρηται, συνή- θως ἀρχαίζούστ «φράσει. ᾿Ἐπεὶ ἀποδόσεως οὕσης iv- ταῦθα τοῦ ἀνωτέρω εἱρημένο, περιττὸς ὁ σύνδε- cuoc, "Ecc γὰρ οὕτως, ᾿Εὰν γὰρ εἰσέλθῃ εἷς τὴν συναγωγὴν ὑμῶν, ἀνὴρ µΧχρυσοδακτύλιος iv ἐσθῆτι λαμπρᾷ, εἰσέλθι δὲ καὶ πιτωχὸς ἐν ῥπαρᾷ ἐσθῆτι καὶ ἕξης, οὗ διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν πονηρῶν * τουτέστι, Τὸ διακριτι- xbv ὑμῶν διαφθείραντες, Ὑεγόνατε ἓν ἐκλογῇῃ τῶν πονηρῶν διαλογισμῶν, τὸν viv τιµήσαντες, τὸν δὲ ἀτιμήσαντες, καΐτοι τς φύσεως της αὐτῆς ἔνυπαρ- Χούσης ἀμφοτέροις, « ᾽Ακούσατε, ἀδελφοὶ µου ἀγαπητοί, Οὐχ 6 θεὺς ἐελέατο τοὺς πτωχοὺς τοῦ κόσμου τούτου πλουσίους iv πίστει, καὶ κληρονόμους τῆς βα- σιλείας, Ὡς ἐπηγγείατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν ; Ὑμεις δὲ ἠτιμήσατε τὸν πτωχόν, Οὐκ οἱ πλού- dot καταδυναστεύουσιν ὑμῶν, καὶ αὐτοὶ ἕλχου- vw ὑμᾶς εἷς κριτήρια; Οὐκ αὗτο βλασφημοῦσι τὸ καλὸν ὄνομα τὸ ἐπικληθὲν ἐφ᾽ ὑμᾶς;: El µέν- τοι νόµον Ἠτελεῖτε βασιλικὸν κατὰ τὴν Γραφὴν, ᾿Αλγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεχυτὸν, καλῶς ποιεῖτε. El δὲ προσωποληπτεῖτε, ἁμαρτίαν ἐργά- ζεσθε ἐλεγχόμενοι ὑπὸ τοῦ νόµου, ὡς παραθά- ται, » Ἐπειδὴ à πενία δυσχερές ἔστι τοῖς πολλοῖς καὶ µόνον ἀχουσθηναι * διὰ τοῦτο εἰπὼν, τοὺς Πτωχοὺς ὑοῦ κόσκου, εὐθέως ἐπήγαγε, Πλουσίους. Περὶ τί δὲ πλουσίους ; Περὶ τὴν πίστιν xal iv τῇῃ πίστει, Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει. Τὸ γὰρ περὶ τὸν χόσμον ἀπερίσπα- στον τῶν πενήτων, ἐνεργοτέρους αὐτοὺς χαὶ πραχ- τικωτέρους τὼν Ἅπλουτούντων, ᾖῥἘπειδὰν προσέλθωσι τῃ πίστει, ποιεῖ, Διὸ καὶ ὁ Κύριος τοιούτους τοὺς μαθητὰς ἐπελέξατο, οὓς καὶ κληρονόμους τῆς βασι» seipsum. « Et non dijudicastis. » Conjunctio, Et, abundat * hoc est,Dijudicandi vim qua in vobis erat corrupistis, nullam inquisitionem facientes uter sil honorandus, pauperne probus sive industrius, an dives segnis : sed ita sine judicio et cum persona. rum respectu, hunc quidem propter divitias hono- rastis, illum vero propter paupertatem contemptui habuistis. « Et facti estis judices cogitationum malarum. » Hoc est, injusti judices, nalitia affecti ex personarum respectu. Hoc loco abundat con- junctio καὶ, id est, et, sicul diclum est, ex usu ve- teris phrasis.Cum enim sit hic sermonis responsio ad id qnod precessit,superflua est conjunctio. Est enim ita ordinanda sententia : Nam si ingrediatur in coetum vestrum vir aureum gestans annulum, veste indutus splendida, ingrediatur autem et pau- per in sordida veste, eic., non dijudicastis in vo- bisipsis et facti estis judices cogitationum mala- rum : ASA hoc est,Dijudicandi vim corrumpentes, elegistis malas cogitationes, illum quidem hono- rantes, hunc autem contemptui habentes : cum lamen eadem esset in utroque natura. l|, 5-9. Audite, fratres mei dilecti : nonne Deus elegit pauperes seculi hujus, divites in Jideel haredes regni quod promisit diligentibus se ? Nos aulem contemptui habuistis pauperem. Nonne divites tyrannidem exercent in vos, et fidem truhunt vos ad tribunalia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen quod invocatum est p uper vos? Si lamen legem quidem expletis. ve- giam juxta Scripturam : Diliges proximum luum sicut teipsum, bene facitis. Si vero per- sonam respicilis, peccatum commilttilis, convincti per legem quod sitis transgressores. Quoniam paupertas vel auditu gravis est multis, ideo cum dixisset, Pauperes mundi, statim sub- junxit, Divites. In quo autem divites? in fide et circa fidem. Etenim ita se res habet. Nam cum pauperes non distrahantur circa res mundi, ubi accesserint ad fidem, magis strenui redduntur ac operi magis insistentes quam divites. Ideo etiam Dominus tales elegit discipulos, quos etiam regn! haeredes declaravit. «Blasphemunt bonum nomen.» 415 dicentem : « His qui mihi serviunt vocahitur no- men novum quod benedicetur super omnem faciem lerra 19,» — «Juxta Scripturam. » Deuteronomium dicit. I, 10-13. Quisquis enim totam legem servaverit, offenderit autem inuno.factusestomnium reus.Nam quidixit: Ne mecheris dixit etiam,Neoccidas.Quod 8inom fueris machatus, occideris tamen,factus es transgressor legis [la loquamini et ita faciatis velu- ti per legem libertatis judirandi Siquidem judicium absque misericordiaeril ei qui non prastitit miseri- cordiam Gloriatur autem misericordia adversus judicium. «Offenderit autem in uno. » Hoc circa dilectio- nem dixit, propter quam etiamomnem przedentem sermonem latius disseruit demonstrationis gratia. A85 Dixit autem, Ne mecheris, ne occidas, exem- pli causa. Considera tamen quod exempla sint ex lege, quatenus conferebat ad dilectionem.Nam qui perfecte diligit proximum, hic neque mochabitur neque occidet.Hzxc enim ejus suut qui animo ini- mico affectus est erga proximum. Quandoquidem nisi ita diceretur, nullus hominum salvus fieret, cum nemo per omnia servet praceptorum integri . tatem Qui enim castitatem verbi causa servavit, ira interdum superatus esl : et qui eleemosyna or- natus est, invidia furtassis offuscatus est. [taque non de quovis dictum est qui in virtutibus nullum OECUMENII TRICCJE EPISCOPI Bonum nomen est nomen novum juxta prophetam A λείας ἀνέδειςεν . 416 « Βλασφημοῦσι τὸ καλὸν ὄνομα. » Τὸ καλὸν ὄνομα Όνομα καινὺν, τὸ κατὰ τὸν προφή- την τὸν φάσκοντα. € Τοῖς δὲ δουλεύουσί pov κληθή- σεται ὄνομα οαινὸν, ὃ εὐλογηθήσεται ἐπὶ πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. » — « Κατὰ τὴν Γραφήν. » Τὸ Δευτερονόμιον λέγει. "Oct, Ὑὰρ ὅλον τὸν νόήον τηρήσῃ, ἍἹπταίσῃ δὲ Év Ἐν τγέγονε πάντων ἕἔνοχος. Ο γὰρ εἰπὼν, Mi, μµοιγεύσῃς, εἶπε xal, MÀ φονεύσῃς. El δὲ οὐ μοιχεύσις Ἅφονευσις δὲ, Ἠέχονας παραθάτης νόµου, Οὕτως λαλεῖτε, καὶ οὕτως ποιεῖτε, ὡς διὰ νόµου ἐλευθερίας µέλλοντες κρίνεσθαι, 'H γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος. Κατακαυχὰται δὲ ἔλεον χρίσεως. » € Πταίσῃ δὲ ἐν ἑνί. » Τοῦτο περὶ ἀγάπης εἴρηκε, δι’ ἣν καὶ πάντα τὸν πρὸ τούτου κατέτεινε λόγον εἷς κατασκευήν. Τὸ δὲ, Οὐ μοιχεύσες, οὗ φονεύσεις, ὑποδείγματος εἴρηχκε χάριν, Σκόπει Ob ὅτι καὶ τὰ ὑποδείγματα ἐκ τοῦ εἰς ἀγάπην συντελοὔντός εἶσι νόµου. O γὰρ τέλεον ἐγαπῶν τὸ πλησίον, οὗτος οὐδὲ μοιχεύσει, οὐδέ φονεύσει, ᾿Εχθροῦ γὰρ ταύτα οὕτω διατιθέντος τὸν πλησίον. ᾿Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο, οὐδεὶς ἂν ἀτθρώπον σωθείη, οὐδενὸς ἔχοντος τὸ διὰ πασῶν τῶν ἐντολῶν ἀνελλιπές.' Ὁ γὰρ ἀγνείαν, φέρε, *xX- τωρθωκὼς, θυμοῦ ἔσθ᾽ ὅτε ἡἠττᾶται, Kal Ó ἐἔλεημο- σύνῃ περιανθιζόµενες, βασκανίᾳ, εἰ τύχοι, ἡμαύρω- ται. "Ogte οὗ περὶ παντὸς εἴρηται, τοῦ κατὰ νὰς ἀρετὰς ἀνελλιποῦς, ἀλλὰ περὶ ἄγάπης, ὡς οὗ χρὴ προσωποληπτοῦντας ἀνελλιπῶς ταύτην ἀγύειν, ἀλλ᾽ habeat defectum,sed de dilectione, quod non opor- C ὁλοτελῶς, Τοῦτο δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν φα- teat hanc cum defectu ex personarum respeciu per- tv. Oc γὰρ μὴ διὰ τέλους τῶν σωφρονικῶν, φέρε, ficere, sed integre. Hoc autem dealiis quoque vir- | τῶν δικαίων ἀντίσχηται, ἀλλ᾽ ἑλλιπέστερον χρή- tutibus dicimus Nam qui non perfecte modestis aut σηται. οὗτος χωλεύων περὶ τὴν μµεταχείρισι, τῷ justis rebus verbi gratia adhzsit, sed cum defectu αντ τῆς ἀρετῆς ἐλυμῄνατο σώματι. Όλον οὖν τὸν usus fuerit, hic claudicando in traclandis virlutibus, νόµον τὸν περὶ τῆς ἀγάπης &xouctéov, περὶ οὗ mpon- universo virtutis corpore vitiatus est. Iutelligenda Ὑουμένως αὐτῷ ὁ σκοπός, ἈΝόμον.δὲ ἐλευθερίας, τὸν est igitur lex qux de dilectioneagit,de qua prai- ἀπροσωπόληπτόν φησιν, ὅς ἐστιν ὁ τοῦ Χριστοῦ. Ὁ puus est ipsi scopus. Legem vero liberatis dicit Y&p προσωπολήπτης, οὐκ ἐλεύθεος, ἀλλὰ δοῦλος. qui caret respeclu personarum : qui est lex «Ὦ γάρτις ἤττηται, τοὐτὼ καὶ δεδούλωται. » — « H Christi. Qui enim personam respicit, non liber xp Χρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος » Τῶν est, sed servus : Nam : « A quo quis superatus est εἰς ἑαυτοὺς ἁμαρτημάτων ἀφιέντας ἡμᾶς τοις πλη- ejus et servus est 20.» — «Judicium absque mise- σίον, καὶ τοῖς τῶν ὑπαρχόντων ἡμῖν µεταδόσεως ricordia erit ei.» Si proximis remiserimus peccata — xotwovoüvtac τοῖς ἐνδεέσιν, ὁ ἀπὸ τοῦ θεοῦ εἰς ἡμᾶς quibus in nos deliquerunt, et «genos qui inter nos. Dieoc iv τῇ τῶν βαδαιωµένων ἀναλήψεται διαγνώσει. sunt, eleemosynarum nostrarum parlicipes feceri- p Μέγα γὰρ τὰ κατόρθωμα, ὥσπερ ἀπεναντίας βαρὺ mus: in discussione eorum quz in vila peracta τὸ Χατάκριµα τοῖς μὴ πρὸς τὸ ὑμόφυλον εὐσυνειδό- sunt. Dei quoque misericordianos excipiet.Siqui- Ίτως διατεθεῖσιν. Ἐπί τε γὰρ τῶν εἷς ἑαυτοὺς ὑπὸ dem id preclarum estfacinus,quemadmodum e di- τῶν πλησίον πλημμεληθέντων ἀσυμπαθὼς διαγενο- verso gravis condemnatio illis erit qui non fuerunt µένων, τὸ τοῦ πονηροῦ δούλου Χχτάκριµα περιστοι- beue ac pie affecti erga sue sortis homines. Nam Χίσει, μετὰ xal τοῦ iv τῃ εὐχτ ἀνταποδόματος. Καὶ eos qui permanent nullo condolenti:e affectu moti γὰρ ἀφιέναι ἡμῖν ἔκετ ἡ αἴτησις πρὸς θεὸὺν, καθὼς erga proximos qui in se deliquerunt, mali servi καὶ ἡμεῖς τοῖς εἷς ἡμᾶς πλημμελήσασιν ἀφίεμεν. condemnatio complectetur, una cum retributione Καὶ τοῖς ἀνηλεῶς ἤτοι ἀκοινωνήτως καὶ σχκληρῶς que in oratione Dominica designatur. [bi enim πρὸς τοὺς χρῄζοντας σωματιχῆς παραμυθίας δια- petimus a Deo ut. nobis remittat sicut et nos re- x£u£voiz, ἄνίλεως xal ἡ Χρίσις ἀπαντήσει κατὰ τὸν mittimus eis qui in nos deliquerunt. Et eos παρόντα λόγον. « Κανακαυχᾶται ὃξ ἔλεον κρίσεως. » qui duri sunt, nulloque misericordie affectu Οἱ γὰρ ὀλεήμονες ἐλεηθήσονται, κατὰ τὴν τοῦ Ku- 19 [sa Lxi, 9. 30 [I Petr. i1, 19. 177 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 478 : Ρίου ἀπόφασιν. "Alloc τε καὶ cl εἰδωλολάτραις ὁ ἐν A moventurergaillosqui corporali egent consolatio- πένησιν οἰκτιρμμὸς ἐξαλείφειν δύναται ἁμαρτίας (ὣς bv τῷ Δανιηλ ἠκούσσμεν], «l οὐκ ἂν ἐργάσαιτο ἐπὶ πιστῶν ἀνθρώπων ; Τυιοῦτο δὲ τί µοι δοχεῖ οὗτος ὁ ἔλεος διαπράττεσθαι, ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀθλητῶν τοῦτο δη τὸ ἀπὸ τῶν δένδρων Ἐπαλειφάμενον ἔλαιον. Διο- λισθαΐνειν γὰρ οὐτοὺς δίδωσι τὰς τῶν ἀντιπαλων λαθάς. Οὕτω καὶ ἓν τῇ παγκοσµίῳ κρίσε, τὰς παρὰ τῶν χατηγόρων ἡμῶν δαιμόνων ἐπιφορὰς διαδιδρά- σχειν παρέξεται ὁ εἷς τοὺς πλησίον ἡμῶν ἔλεος. — λλλως. « Ἡ γὰρ κρίσις ἀνέλεος,» 'H αἰτιολογία πρὸς τοὺς ἐξ ἀπηνείας ἄγαν τὸ ὑπεροπτικὸν εἰς τοὺς ὑτελεστέρως ἓν προσωποληψίᾳ ᾖῥἐπιδεικνυμένους. Μαλάσσει οὖν αὐτῶν τὸ ἀπηνὲς καὶ σκληρὺν τῇ &mo- φάνσει ταύτῃ φοθῶν, τοιοῦτόν τι λέγων * Ὁ νόμος ἀγαπᾷν τὸν πλησίον παρεγγυᾷ ὡς ῥἑουτόν. ' Ὥσπερ δὲ πρὸς ἑαυτὸν οὗ προσωποληωτεῖ τις (μανία γὰρ τοῦτο), οὕτω μηδὲ σὺ πρασωπολήπτει. El δὲ ἐξ ἀπο- νοίας xal σκληρότητος ἐπὶ προσωποληφίαν χωρεῖς, φοθοῦ μήπως καὶ αὐτὸς τῶν ὁμοίων τεύξτι παρὰ τοῦ δικαίου κριτοῦ, καὶ ἀποχλείσις σεαυτῷ τὸν ἀπ᾿ ἐκείνου ἔλεον. Ἡ γὰρ Χρίσις ἀνέλεος. € Καταχαυ- χᾶται δά, & ἀντὶ τοῦ, νικᾷ, καταγωνίζεται, ἆἁπαμ- θλύνει, ne,judicium quoque excipiel sine misericordia juxta presentem sermonem. « Gloriatur auiem miseri- cordia adversus judicium.»Siquidem misericordes misericordiam consequeutur juxta Domini senten- Uam ?1. A5 GPreterea quoque si in idololatris iise- ricordia erga pauperes potest delere peccata, quereadmodum in Daniele didicimus 33, quid non efficeret in fidelibus hominibus? Tale autem quid- dam videtur mihi hx:»c misericordia efficere, quale hoc oleum ab arboribus mananus,in athletis illitum. Dat enim istud elabi, ne ab adversariis teneantur : el ila etiam in universali judicio misericordia no- stra erga egenos dabit effugere impetus ac pericula quà a daemonibus accusatoribus nostris immine- bunt. — Alio modo. «Judicium absque misericor- dia. » Cause; redditio est adversus eos qui fastum et arrogantiam magna saevitia demonstrarunt erga abjectiores cum respectu personarum.Lenit ilaque eorum crudelitatem ac duritiam,hac sententia ler- rens, ac si diceret : Lex jubet proximum diligere sicut seipsum : quemadmodum igitur nemo erga seipsum personam respicit (nam id insanum es:el), ila neque tu personam respicias.Quod si ex arro- gantia et duritia ad persona respectum deflectis, time n : qno modo ipse quoque similia a justo judice consequaris. ac excludas a teipso illius misericordiam : Siquidem judicium absqne miserieordia, etc. « Gloriatur autem misericordia adversus judicium. » Hoc est, vincit, expugnat, obtundit vel hebetat. ΚΕΦΑΛ. A, σ Oct οὐχ ἐχ πίστεως µόνον, ἀλλὰ xal ἐξ ἔργων καὶ οὐκ Éx θατέρου Oboe, ἀλλ ἐξ ἀμφοῖν ἅμα διχαιουτὰ. ος. P « Tl τὸ όφελος, ἀδελφοί µου, ἐὰν πίστιν λέγῃ C τις ἔχειν, ἔργα δέ μὴ ἔχῃ; Mà δύναται ἡ πίστις σῶσαι αὐτόν» Εὰν δὲ ἀδελφὸς fj ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσι, καὶ λειπόμενοι det τῆς ἐφημέρου τρο- φης, εἴπῃ δὲ τις αὐτοῖς ἕἓξ ὑμῶν, Υπάγετε ἐν εἰρήνῃ. θερµαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε * μὴ υῶτε Oi αὐτοῖς τὰ ἐπιτήδειχ τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελοςς Οὕτω καὶ ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔργα ἔχπ, νεκρά ἐστι καθ ἑαυτήν, Αλλ’ duet τις ^ Σὺ mieu ἔχεις, κάγὼ ἔργα ἔχω. Asttóv pot τὴν πίστν σου xà δείξω σοι ἐκ τῶν ἔαγων µου τὴν πίστιν µου. Σὺ πιστεύεις ὅτι ὁ Orbe εἷς ἔστι; Κάλῶς ποιεῖς. Καὶ τὰ δχιµόνια πιστεῦουσι xal φρίσσουσι. » CAPUT IV. Quod non ex sola fide, sed etiam ez operibus, et non ex altero seorsim, sed simul ex utrisque justificatur homo. II, 14-19.Quo utilitas, fratres mei,si filem dicet aliquis habere se, opera vero non habeat? Num po- test fides salvum fucere iltum ? Quod si frater aut soror nudi fuerinl,et egentes sint quotidiano victu, dicat autem aliquis vestrum illis : Abile cum pace, calescite et saturemini,nec lamen dederitis eisqua necessaria sunt corpori,qua eril utilitas? 457 Sic et fides si opera non habuerit, mortua est per se. Sed dicel «liquis : Tu fidem hubes,et ego opera ha - beo : ostende mihi fidem tuam,et ego ostendam tbi επ factís meis fidem meam. Tu credis quod Dcus unus esL? Recte facis: et demonia credunt ac coniremiscunt. Σκόπει πνευματικἠν σύνεσιν. Οὐ γὰρ εὖπε µόνον, p ,Animadverle:piritualemintellectum.Nequeenim "Eàv πίστιν ἔχῃς, ἀλλὰ, Τί τὸ ὄφελος ; Ὥσπερει Deve Δεῖξόν put τὸ πρᾶγμα, ἀφ᾿ οὗ σοι την προσεγορίαν ταύτην λογίσομαι. Τοῦτο γὰρ τὸ τῆς πίστεως ὄφε- λος. € Οὕτω xal ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔργα ἔχπῃ, νεκρά ἐστι καθ) ἑαυτήν. 2 Οὐκ ἀντιφάσκει ταυτα τῷ µχχα- pup Παύλῳ, κατὰ δύο σηµαινοµένων τοῦ τῆς πίστεως ὀνόματος φεροµενου, Ἐπί τε γὰρ τῆς ἁπλῆς τοῦ φαινομένου συγκαταθέσεως, πίστιν εἰιώθαμεν λέγειν Καθὺ καὶ τοὺς δαίμονας ἔγνωμεν πιστεύειν ὅτι θεοῦ Υιός, Καὶ πάλιν τὴν ix διαθέσεως ἐπακολούθησιν μετὰ βεθχία» συγκαταθέσεως τῷ τῆς πίστεως προσ- ρήμητι χαλούντων ἡμῶν, Ἱόχωθος μὲν τὴν ἁπλῆν solum dixit : Si fidem habeas, sed etium : Quae uti- li:as? Acsi diceret : Ostende mihi opus a quo exis- timare possim hanc appellationem tibi convenire : id enim fidei utilitas est. «Sic et fides, si opera non habuerit, mortua est per se.»Non adversaniur hiec beato Paulo, cum nomen fidei ad duo significala feratur 25. Nam el de simplici assensu fidem di- cere solemus,juxta illud quod etiam dz:mones cre- didisse novimus quod Dei Filius esset Christus 34, Rursumque cum conseculionem ex affeclu proce- dentem cum firmo assensu nomine fidei vocemus; Jacobus quidem simplicem assensum dic:t fidem 3: Matth. v, 7. 22 Dan. αν, 94... S5 Rom. 1v, 1 seqq. *4 Matth. iv, 3 :eqq ; Luc iv, 1 seqq. 479 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 480 mortuam et vivificantium operum expertem ; Pau- À ens« συγκατάθησιν, νεχρὰν εἴναι πίστιν, xal ἆμοι- lus vero dicit eam quc est ex affectu qua facti nullo modo destituitur : neque enim hec absque honestis factis innasci posset.Siquidem hanc Abra- ham nequaquam consecutus est, nisi prius certa- mine przmisso,quo paterna cognatione expellere- tur,cui certamini fides in premium declarabatur: sed hanc operibus preposuit Paulus, nempe sab- batorum observationibus juxta legem, circumcisio- ne,cieterisque purificationibus. Siquidem duo quo- que significata conspiciuntur in operibus. Nam et opera quadam fidem confirmare dicuntur,quorum expers si sit fides, mortua est. Rursumque opera di- c.ntur que legis sunt,sine quibus et Abraham et omnes qui sequuntur Christum jnstificantur. Quis g enim negabit verum esse quod fides nequaquam ad impurum accederet ? dico autem veram fidem. Neque enim unguentum in capsula reconderetur qui luto plena esset : neque in homine impuro fides immitteretur a Deo. Non ergo dissoni sunt sancti apostoli, sed in diverso significato versan- les, quisque ad sui significati usum quod sibi pro- positum est dirigit ac perducit. II, 20.26. Vis autem cognoscere, o homo ina- nis, A58 quod fides absque operibus mortua sit ? Abraham pater noster nonne ez operibus justifi- catus est, cum. obtulisset Isaac filium suum su- per altare? Vides quod fides adjumento fuerit operibus illius, el ex operibus fides perfecta fue- rit? Et. completa est Scriptura qua dicit : Cre- didit Abraham Deo, et impulatum est illi ad justitiam, et amicus Dei vocatus est. Videtis igi- (ur quod ez operibus justificetur homo, et non ez fide tantum. Similiter autem et Rahab meretrix annon ἐπ operibus justificatu est, cum excepisset nuntios et alia via emisisset? Nam quemadmo- dum corpus absque spiritu mortuum est, itu el fides absque operibus mortua est. Inanem appellavit hominem qui de nuda fide gloriatur, cum nihil subsistentiz ad completionem per opera nactus sit. « Abraham paler noster. » Eumdem Abraham tam Paulus 35 quam hic Jacobus ad exemplum sermonis de fide assumit : ille qui- dem ut ostendat fidem operibus eminentiorem esse: poosay τῶν ἀναζωπυρούντων ἔργων. Παῦλος δὲ τὴν ἐκδιαθέσεως λέγει, ἥτις οὐκ ἑστέρηται ἔργων µά- λιστα. Οὐκ ἂν γὰρ αὕτη διακένῳ σεμνῶν ἔργων ἐγένοιτο, Ο)δὲ γὰρ οὐδὲ ᾿Αθραὰμ ἔτυχε ταύτης μὴ πρότερον διηγωνισµένος τὴν πατρικἠη ἀπώσασθαι ἀθείαν. Ὥτινι ἀγωνίσματι ἡ πίστις ἄπαθλον ἔθρα- θεύετο. Αλλ᾽ ἔργων ταύτην προέχρινεν ὁ Παῦλος" τῶν κατὰ νόμον σαθβατισμῶν, καὶ περιτομῆς. καὶ νῶν λοιπῶν ἁγιασμῶν, Δύο γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἔργών ὁρᾶται τὰ σηµαινόµενα, Ἔργα γὰρ καὶ τὰ πίστιν θεθαιοῦντα λέγεται, ὧν ἁμοιροῦσα ἡ πίοτις νεκρά, ᾿Ἔργα πάλιν ταὶ τὰ τοῦ νόµου. Ὃν xal χωρὶς ᾿Αθραὰμ xxl πάντες ol κατὰ Χριστὸν δικαιοῦνται, "Eme ὅτι πίστς οὐκ ἂν ἀκαθάρῳ προσγένοιτο (λέγω δη τὴν ὄντι πίστιν), τίς ἀντεραί» Οὔτε γὰρ βορδόρου πλήρει ἀγγείῳ µμύρον ναµιευθείη, οὔτε ἀκαθάρτῳ ἀνθρώπῳ πίστις ἐγγένοιτο Θεοῦ. Οὐκ ἄρα διάφωνοι΄ οἱ θεῖοι ἀπόστολοι, ἀλλὰ περὶ τὸ διάφορον τοῦ σημαινομένου στρεφόμενοι, πρὺς τὴν χρείαν ἕκαστος τοῦ σηµαινοµένου, τὸ προτεθὲν αὐτῷ διεξ- άγει xal Ἐκπεραίνεται. « θέλεις δὲ γνῶναι, ὦ ἄνθρωπε κενὲ, ὕτι ἡ πίστις χωρίς τῶν ἔργων νεκρά ἐστιν; ᾿Αθραὰμ 6 πατηρ ἡμῶν οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη ἀνενέγκας Ισαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον ; Βλέπεις ὅτι ἡ πίστις συνήρχει τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῶν ἔργων 4 Ἠπίστς ἐτελειώθη; Καὶ ἐπληρώθη ἡ Γραφῃη ἡ λέγουσα * ἍΛ᾿Επίστευσε δὲ ᾽Αθραὰμ. τῷ Os, καὶ ἀἐλογίσθη αὐτῷ sic δικαιο- σύνην, xal φίλος θευῦ ἐκλήθη. Θρᾶτε τοίνυν ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐκ ἐκ πἰστεως µόνον; Ὁμοίως δὲ καὶ Ραὰδ ἡ πόρνη οὔκ ἐξ ἔργων ἐδικαίώθη ὑποδεξαμένη τοὺς 2γγέ- λους, καὶ ἑτέρᾳ ὁδῳ ἐκθαλοῦσα ; Ὠσπερ γὰρ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος νεκρὀν ἐστιν, οὕτω xxl ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων νεχρά ἐστι. » Κενὸν ἐκάλεσεν ἄνθρωπον τὸν diu τῇ πίστει αὖ- χοῦνται, μηδὲν τῆς διὰ τῶν ἔργων ὑποστάσεως κε- κτηµένον el; πληρωσιν. « ᾿Λθραὰμ ὁ πατὴρ ἡμῶν. » Tóv αὐτὸν ᾿Αθραὰμ. ἀμφότερο, ὅτε Παῦλος καὶ ὁ Ἰάκωθος οὔτος slg ὕπόδειγμα τοὺ τῆς πίστεως λόγου λαμθάνουσιν * ὁ μὲν πίστιν τῶν ἄργων αρείτω lic vero rursum opera esse fide prostantiora per p δεικνὺς δι) ὑποδείγματος τοῦ κατὰ τὸν 'AÓpaüp, ὁ δε eumdem Abraham.Et superius quidem dictum est quod circa duplex (idei significatum versantes, quisque id affert quod ad sui propositi demonstra- ionem conducit. Quidam tamen Patrum hoc etiam modo de hac re intellexerunt. Aiunt enim eumdem Abraham variis distinctum temporibus utriusque (idei gessisse imaginem,et ejus qua ante baptisma est nec requirit opera, sed solam fi/em et salutis confessionem ac verbum quo justificamur credentes In Christum, et ejus qui sequitur baptisma et con- Juncla est operibus : et ita non apparet diversus qui in apostolis locutus est spiritus : sed quod hac 95 Rom. tv, 12 seqq. της μετὰ τὸ βάπτισμα, πάλιν τὰ ἔργα τῆς πίστεως διὰ τοῦ αὐτοῦ ᾿Αθραὰμ. Καὶ εἴρηται μὲν ἄνω, ὡς περὶ τὸ διττὸν τοῦ σηµαι- νοµένου ἑκάτερος στρέφεται, τὸ συντελοῦν αὐτῷ πρὸς τὴν ἀπόδειξιν Ἐπαγόμενος, Τινές μέντοι τῶν Πατέρων καὶ οὕτω περὶ τούτου ἔγνωσαν. aci γὰρ τὸν αὐτὸν ᾿Αθραὰμ τοῖς ἈΧρόνοις διαστελλόμενον, ἑκατέρας πίστεως εἶναι εἰχόνα, καὶ της πρὸ τοῦ βαπτίσματος τῆς μὴ ἐπιζητούσης ἔργα, εἰ μὴ τὴν πίστιν µόνην καὶ τὴν ὁμολογίαν τῆς σωτηρίας xal τὸ ῥῆμα d δικαιούµεθα πιστεύοντες εἷς Χριστὸν, καὶ τῆς συνεζευγµένης τοῖς ἔργοις, Οὕτως οὐκ ivavelow φαίνεται τὸ ἐν τοῖς 481 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 482 ἀποστόλοις λαλῆσαν πνεύμα. ᾽Αλλὰ τῆς μὲν δι ópo- A quidem fides sola confessione justificet acceden- λογίας µόνης δικαιούσης τὸν προσιόντα, εἰ παρα- Xphuz ἀπέλθοι τοῦ βίω * τούτῳ γὰρ οὐ πάρεισιν ἔργα, ἀλλ᾽ ἐφόδιον αὗτῷ ἱκανὸν ἡ διὰ τοῦ βαπτίσμα- τος κάθαρσις) * τῆς δὲ τὸν ἤδη βεδαπτισμένον ἆπαι- τούσης καὶ ἀγαθὼν ᾖἔργον ἐπίδειξιν. Τούτῳ καὶ ὁ Παῦλος συµφωνεῖ ἑτέρωθι λέγων οὕτως καὶ διδά- σχων τὴν μετὰ τὸ βάπτισμα πίστιν, τὴν διὰ τῶν ἔργων τελειωσιν ἀπαντείν, ἐν οἷς φησιν, ε Οὔτε πε- ριτοµή τι ἰσχύει, οὖτε ἀκροδυστία, ἀλλὰ πίστις δι’ ἀγάπης ἐνεργουμένη.ν Ἡ ὃξ ἀγάπη. πολλης φιλο- σοφίας δεῖται εἰς τὸ πληρωθῆναι, λλλως, Της μὲν ix µόνης πίστεως δικαιώσεως εἰχὼν ἣν ᾿Αθραὰμ, ὅτε πιστεύσας ᾖἈλογίσθη αὐτοῦ εἴς δικαιοσύνην, της δὲ ES ἔργων, ὅτε τὸν υἴον ἀνενέγκας ἐπὶ τὸ θυσιχστήριον, Καὶ γὰρ οὐ µόνον τὸ ἔργον ἐποίει, ἀλλὰ xal της πίστεως οὐχ ἀπέστη, Ort ἐν Ἰσαὰκ μέλλει τὸ σπέρμα αὐτοῦ πληθύνειν ὡς τὰ ἄστρα, λογισαμένος ὅτι καὶ ix νεκρῶν ἐγεῖραι δυνατὸς ὁ θεός. Ὅμως xal τὸν Aavio ὁ Παῦλος προχοµίζει α. αοφῶς διασκευάζων τὰ ἑαυτοῦ. p I di HN ἰνούμιτι τὴν µέλλουσαν iv Χριστῷ παρέσεσται κατὰ Χαιροὺς πίστιν. Διό φησι ᾽ ϱ Μακα- ριος &vhp d οὐ μὴ λογίσηται Κύριος ἁμαρτίαν. » — « Ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων νεκρά doc, » Tiv μετὰ τὸ βάπτισμα πίστιν λέγει, Οὐδὲν γὰρ πίστις ὠφελεῖ χηρεύουσα ἔργων, εἰ μὴ xal μείζονος ἡμᾶς τάλαντον ἁμαρτήματος ῥὑποδίχους καθίστησι, τὸ μὲν λαθόντας, μλ ἐπιφερομένους δὲ τὴν Εργασίαν. "O0cv καὶ ὁ Κύριος ὑπογραμμὸν διδοὺς, ὡς μετὰ τὸ βάπτισμα χαὶ ἔργον ἡμῖν tem, si statim a mala vita discedat (huic enim non adsunt opera, sed sufficiens ipsi remedium est pu- rificatio per baptismui), illa vero ab eo qui jam baptizatus estrequiritetiam bonorum operum exhi- | bitionems Cum hoc sensu Paulus quoque consentit alio in loco,ita dicens,ac docens fidem post bapti- sma perfectionem requirere per opera, cum ait: « Neque circumcisio quidquam valet neque preepu- lium, AD9 sedfides quae per dilectionem opera- tur ?6;, Porro dilectio longo eget exercitio ut compleatur. Alio modo. Abraham imago quidem fuit jnsti- ficationis qu: ex sola fide fit, quando imputatum fuit ipsi ad justitiam quod crediderit?? : ejus vero B qua est ex operibus, quando filium obtulit super altare ?8, Siquidera non solum peragebat opus, sed etiam in fide permansit quod per Isaac multiplican- dum esset semen suum sicut astra,existimans quod etiam ex mortuis posset Deus suscitare 29, Tamen Paulus producit etiam David in testem 30 sapienter sua confirmans. Noveratenim ille per Spiritum eam fidem qui futuris te:z;poribus ventura erat per Christum : ideo ait: «Beatus vir cui non imputabit Dominus peccatum 31. »—« Fides absque operi- bus mortua est, » Fidem dicit quz est post bapti- sma. Nihil enim prodest fides destituta operibus, nisi quod nos majori adhuc peceato reddit obno- xios, qui talentum quidem accepimus, lucrum ta- men nonrelulimus, Unde et Dominus velutadum- δεῖ, βαπτισθεὶς ὑπὸ C brando nobistradit quod post baptisma necessaria . Ἰωάννου τὴν ἔρημον igüxct, καὶ τοὺς κατὰ τοῦ nobis sintopera, cum a Joanne baptizatus ud de- διαθόλου ἀνεδέχετο ἀγῶνας. Καὶ Παῦλος δὲ τοῖς δη sertum pervenit, et certamina adversus diabolum τῶν μυστηρίων ἀξιωθεῖσι παραινεῖ, λέγων, » Σπου- suscepit 3*. Paulus quoque eos qui mysteria jam δάσωµεν εἰσελθεῖν εἷς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν, » acceperantadhortatur, dicens: «Studeamus ingredi ὡς o)x ἀρχούσης τῆς πίστεως, ἀλλ᾽ ὀφειλούσης in illam requiem 35:» quasi non sufficiat fides, sed προστεθῆναι καὶ τῆς καθαριότητος τοῦ βίου, καὶ addiquoque debeat vite puritas, et circa hoc πολλὴν περὶ τούτου γενέσθαι σπουδὴν, « M3, πολλοὶ διδάσκαλοι Ὑίνεσθε, ἀδελγοί µου, εἰδότες ὅτι μµεῖζον ακρῖµα ληψόμεθα, Πολλὰ γὰρ -πταίοµεν ἅπαντες, } Εἰπὼν ἀνωτέρω καὶ διδάξας τὴν πίστιν μὴ διάκε- magnum adhiberi studium. Ili, 4 2. Nolite plures magistri fieri, fratres mei, scientes quod majus judicium sumpturi simus : in multis enim labimur omnes. Cum in superioribus dixisset ac docuisset fideles ον Έργων σπουδαίων κχεκτῆσθαι τοὺς πιστοὺς, ut fidem possiderent non vacuam bonis operibus, ετέθη καὶ ἐφ᾽ ἕτερον ἀδελωὸν ioóto8 παράγγελµα, ad aliud transiit preceptum huic germanum. Ete- (Καὶ γάρ τινες διδάσκειν ἐπιχειροῦσιν ἃ μὴ κατώρ- — nim quidam docere conantur que nec ipsi pree- θωσαν αὑτοί). Kal φησιν ὅτι µεῖζον τὸ xptpa τῶν D'stant: et ait quod mojus erit eorum judicium, τοιούτων µετά τοῦ μηδὲν κερδανεν. Ὁ γὰρ «à quandoquidem nihillucri attulerunt. Nam qui ea pÀ προσόντα διδάσκον ὡς ὄντα ἀὐτῷ, κατάρτός docet que non prosunt tanquam illa habens, con- ἐστιν ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ Ὑλώσσης ὁλιαθαίνων. Καὶ demnatus est veluti sua lingua lapsus. Hoc autem βεθαιῶν τοῦτο bx περουσίας φησί. El γὰρ καὶ abundantius confirmans dicit. Quanquam enim alio ἄλλως ἡ γλῶσσα πέφυκεν ὁλισθαίνειν ἐξ &mposs- quoque modo ex negligentia prona est lingua ad ξίας ὦν καὶ τὸ x fpa οὐκ ἀποδιδράσκει ὁ ταύτην labendum, in ea quorum judicium non effugiet qui πεχτηµένος, ὡς Σολομῶν φησι, λέγων, € Ai ἁμαρτίαν — hanc nactus est, quemadmodum habet Solomon, χειλέων ἐμπίμπτει εἷς παγίδα ἁμαρτωλός: » Ὥπου ἂν ὁ dicens : 480 « Propter peccatum labiorum incidit ἐκ προνοίας ἁμαρτάνων, διδάσκων τῇ Ὑλώσσῃ ἄ μὴ inlaqueum peccator 94; multo tamen magis qui 36 Galat. v, 6. 3 Gen. xv, 6. — 3$ Gen. xxu, 104844. — 9 Hebr. χι 17-19. 9! Psal. xxxi, ο, 99 Matth. 1v, 4 seqq. 33 Hebr. iv, 4. 9* Prov. xn, 10. 4 9? Bom. rv, 6 seqq. 483 experientia non didicit. nequaquam effugere poterit ponam inevitabilem. CAPUT V. Quod praceps et incomposita lingua enecat eum qui ipsam nactus est. : quam vincere necesse est ad laudem et glorium Des : in. quo etiam tractat de bona conversalione el sine riza unius adversus alium,ez glorie cupiditate,propter sa- pientiom. humanam ; et. de divina sapientia : et quod ex socordia et volvuplatum | amore oriantur lites ac seditiones el inimicitia adrer- sus Denm ; et de resipiscentia ad salutem, ac de nonjwudicando prorimum. III, 2-4. Sí quis ín sermone non labitur, hic perfectus est vir, qui possit freno moderari totum etiam corpus. Ecce autem in ora equorum frena immitlimus ul pareant nobis,et totum corpus cir- cum agimus. Ecce naves quoque cum lante sint et a ventis saevis agunlur, a minimo gubernaculo rircumaguntur quocumqae impetus dirigentis vo- luerit. Quod inevitabiliter nullus hominum vitam abs- que peccato tranaigat, ex lingua lubricitate con- firmat Ex eadem vero etiam demonstrat nulli perfectionem contingere. 461 Quis enim est qui non erraverit per linguam suam ? Quod si quis suse lingue lubricitatem superavit, annon hic idoneus est qui totum corpus circumagat ? Nam is qui de- vicit illud quod facillimum est ad lapsum, nequa. quam superari poteritab eo quod longe tardius est, « Ecce aulem in ora equorum. » Hoc modo est littere ordinatio : In ora equorum immittimus frena : nisi enimita componatur,inintelligibilis est sermo (videlicet εἰ Greca verba sumas eo ordine quo sita sunt). Hec autem confirmat id quod de lingua dictum est,et majus etiam quiddam aggre- ditur : nempe quod is qui redigit in suam potesta- tem id quod facile est ut componatur etiam super- abit id quod difficulter tractari potest. Per hoc au- tem solvit objectionem. Verisimile enim erat quod quispiam hoc subjungeret : Quis lobor est adeo parvum gubernare membrum ? aut quod futurum esta minimo membro nocumentum ? Et hac osten- dit a freno el gubernaculo et a sciptilla que minuta quidem sunt, sed magna efficiunt. — Alio modo. Preterea quoque ostendunt hac non oportere lin- guam temere movere, sed ad meliora transferre : quemadmodum equi ferocitatem freno, et navis impetum gubernaculo. Ita igitur et linguam ad id quod expedit recto sermone transferre debemus. Nam hoc significat quod ait : Ita et lingua, quod hoc modo debet lingua recto sermone circumagi, et non hoc facere quod facit: cum enim pusilla sit, magna facit, et magnum bustum nobis accen- dit, quandoquidem et ipsa ignis est. Et quenam Bunt que illa facit ! Ornat iniquitatem per callidam rhetorum eloquentiam,contaminat corpus, persua- dens mulieribus ut sui accessum patiantur : cedes OECUMENII TRICGCJE EPISCOPI sciens ac advertens peccat, lingua docendo quie 4 tfj πείρᾳ µεμάθηκεν, ἀποφύγοι Β δυνατὸς Χαλιναγωγῆσαι καὶ 484 την ἁδιάδραστον env, ΚΕΦΑΛ. E'. « Ότι ἡ προπετλς xal ἄτακτος γλῶττα θανατοῖ τὸν κεκτηυένον, ἧς κρατεῖν ἀνάγχκη εἰς εὖφη- μίαν xai δόξαν τοῦ Θεοῦ. "Ev ὦᾧ περὶ ἆνα- στροφῆς ἀγαθης καὶ ἀμάχο» — mpbi nam ἐκ φιλοδοξίας της ἐπὶ σοφία ἀνθρωπίνῃ, καὶ περὶ θείας σοφίας, xal ὅτι ἐκ ῥαθυμίας καὶ φιληδονίας, ἔρις καὶ ἀκαταστασί« καὶ à πρὸς Θεὸν ἔχθρα µίνεται, καὶ περὶ µετανοίας εἷς σωτηρίαν, καὶ περ τοῦ μὴ κρίνεν τὸν πλη- σιον. € « Εἴ τις ἐν Ἰόγῳ σὐ πταίει οὗτος τέλειος ἀνὴρ, ὅλον τὸ cupa, El δὲ τῶν ἵππων τοὺς µΧχαλινοὺς εἷς τὰ στόµατα ἐμθάλλομεν πρὸς τὸ µπείθεσθχι αὐτοὺς ἡμιν, καὶ ὅλον τὸ σῶμα µετάγοµεν, 'IOvb καὶ τὰ πλοῖα τηλικαὄῦτα ὄντα καὶ ὑπὸ σκληρῶν ἀνέμων ἑλαυνόμενκ Ἁµετάγεται ὑπὸ Ἁελαχίσου πηδα- λίου ὅπου ἂν ἡ ὁρμῆ τοῦ εὐθύνονος βούλην ται. » Τὸ ἁδιάφευχτον τοῦ µή τινα ἑκτὸς ἁμαρτίας δια- θιώσκειν ἀνθρώπων, ἀπὸ τοῦ τῆς Ἱγλώσσης εὑολί- σθου πιστοῦται Ἐκ τούτω δὲ καὶ τὸ μηδενὶ προσ- εἴνχι τὸ τέλειον περίστησι. Τίς γὰρ ὃς οὐχ ἥμαρτεν ἐν τῇ γλώσσῃ αὐτοῦ ; El δὲ τοῦ εὐολίσθου περιεγέ- νετο τῆς γλώσσης ἑσυτοῦ τις, πῶς οὐχὶ καὶ ὅλον οὔτος ἱκανὸς τὸ σῶμα περιαγεῖν καλῶς ; Ὁ γὰρ τοῦ πρὸς τὸ πταίειν εὐχόλου κρατήσας σχολῇῃ vt ἂν si τοῦ νωθεστέρου μὴ κυριεύοι, « El δὲ τῶν Ίππων τοὺς χαλινούς. » Ἡ σύνταξις οὕτως * Εἰς τὰ στόµατα τῶν ἵππων ἐμβάλλομεν τοὺς χαλινούς, El γὰρ μὴ οὕτω συνταχείη, ἀιανόητος ὁ λόγος. Κατασκευαστικὰ δὲ ταῦτα τοῦ περὶ τῆς γλώσσης εἱρημένου, καὶ ἐκ τοῦ μᾶλλον ἐπιχειροῦντος, ὅτι ὁ του πρὸς µεταγωγὴν εὐχόλου χυριεύων, καὶ τοῦ δυσµεταχειρίστου οὔτος καταχρατήσει, ᾽Αντιππτον δὲ ἓν ταὐτῷ λύει, Εἰκὸς Ὑάρ τινα ἐπαγαγεῖν, ὅτι, Καὶ τίς χόπος μικρὸν οὕτω κυθερνῆσαι µέλος; Β τις ἀπὸ τοῦ ἔλαχιστου γενησοµένη βλάδθη»; Καὶ δείχνυσι χαὶ ταῦτα ἔκ τε τοῦ χαλινοῦ xxl τοῦ πηδαλίου καὶ τοῦ σπινθηρος, à μικρὰ μὲν ἔστι, μεγάλα δὲ ἀποτελετ. --- Άλλως, "Ett xal ταῦτα περὶ τοῦ qu δεῖν ὡς ἔτόυχε τὴν γλῶσσαν avete, ἀλλ) ἐπὶ τὰ κρείττω µεταφέρειν͵ ὡς ἵππω θράσος τῷ χαλινῷ, καὶ πλοίο» ὁρμὴν vp πηδαλίῳ. Οὕτως οὖν καὶ τὴν γλῶσσαν εἷς τὸ εὖ ἔχον τῷ ὀρθῷ λόγῳ µετάχειν ὀφείλομεν. Τὸ γὰρ, Οὕτω καὶ ἡ γλῶσσα, τοῦτο σηµαίνει, ὅτι οὕτων ὀφείλει καὶ ἡ γλῶσσα µετάγεσθαι τῷ ὀρθῷ Adv, ἀλλ’ οὐ τοῦτο ποιεῖν ὃ ποιεῖ. Μικρὰ γόρ τις οὖσα μεγάλα ποιεῖ δὸ καὶ µεγαλην ἡμῖν ἀνάπτει πυράν. ᾿Επεὶ καὶ αὐτὴ πῦρ, Kal τίνα ἃ ποιεῖ; Κοσμεῖ τὰν ἀδικίαν διὰ τῆς τῶν ῥητόρων εὐγλώττου δεινόττητος, Σπιλοί τὸ σῶμα. πείθουσα ταῖς προσαγωγίαις τὰ γύναια. Φόνους OU ἁπάτης ἐργάζεται. 'Ἐπιοκρίαις τὰ ἀλλό- τρια καρποῦται., Καὶ ἐπὶ mam, φλογίξει τὸν τροχὸν τᾶς Ὑεέννης. Τουτέστιν, ἐκκα[ε καὶ ἐρεθίζει καθ ἡμῶν τὴν ἍἸέενναν, ὡσπερὶ κατατρέχειν ἡμῶν 485 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI, 486 ποτοῦσα τό πῦρ. Αλλὰ καὶ αὐτὴ, qnoi, φλογίζεται Α fraude operatur : perjuriis aliena carpit: et super ὑπὸ τῆς γεέννης. ἵς δῆλον ἀπὸ τοῦ τὴν γλῶσσαν ἀποτηγανιζομένου πλουσίου. Την γλῶσσαν γὰρ οὐκ ἄλλο κολάζετχι, διὰ τὸ πρὸς ἁπόλαυσιν καὶ φλυα- ρίαν εὐτρεπές. El μὲν οὖν Τῆς γεέννης ἔγει, ὥς τινα τῶν ἀντιγράφων ἔχει, οὕτω τὸ ῥητὸν Gvantu- xttuv, El δὲ τὸν τροχὸν νῆς Ὑενέσεως ἔχει, τοιαύ- της τυγχάνει τῆς λύσεως Τροχὸν Ὑενέσεως, την ζωὴν ἡμῶν φησι, Φλογίζουσα οὖν τὸν τροχὸν της ενέσεως, σπιλοῖ τὴν ζωήν. Καὶ uoc; Προπετῶς κινουµένη. Αφ οὗ 6 βίος ἡμῶν ἕκτραχύνεται, ἤτοι ὁ χρόνος τῆς ζωῆς ἡμῶν, Τοῦτον γὰα xal ὁ Μελιδὸς, στέφανον εἰπὼν τοῦ ἐνιαυτοῦ, Στέφανος ὃὲ xil τρο- χὸς οὐ διεντινόχασι κατὰ τὸ κυκλικὸν καὶ τροχοειδές cmnia rotam ϱεπεηπϱ inflammat : lioc est incen- dit et excital in nos gehennam, veluti grassari fa- viens adversum nos ignem. Sed et ipsa, inquit, incenditur agehenna, quemadmodum manifestum est ex divite qui lingua cruciabatur 55, Neque enim ob aliud lingua punitur, quam ideo qnod prompta fuerit ad de'icias et nugas. [taque si legatur Rotam gehenna, sicut nonnulla habent exemplaria, ita explicanda est sententia. Si vero habeat Rotam nativitatis, talem assequitur solutionem : Rotam nativitatis dicit vitam nostram.Inflammans ergo ro- tam nalivi'atis. contaminat. vitam : et quomodo ? 469 Dum temere ac petulanter movetur, unde Τροχὸς δὲ ὁ βίας ὡς εἷς ἑχυτὸν ἀνελιττόμενος. Ιῶς B exasperatur vila nostra, sive tempus vitze nostrae. δὲ σπιλοῖ τὸν βίον ἡμῶν ; Οὕτω κινουµένη ὡς &v»- Hoc enim et Psalmographus coronam appellavit τέρω εἱρήκαμεν, ΑφΦ' dw καὶ ἐῤῥπωμένς καὶ dicens: Benedices coronz anni. Rola vero et co- πολυστένακτος ὁ βίος ἀποτελεῖται. Οὕτως o0» À ronain eo conveniunt,quod utraque circularis est γλῶσσα µετχγέσθω τῷ ὁρθῷ λόγῳ. Κἄν γὰρ χόσµος οἱ orbicularis Rota autem dicilur vita, tanquam in ἐστὶ τῆς ἀδιχίας, οἱονεὶ πρὸς τὸν συρφετώδη ὄχλον seipsam revoluta. Quomodo autem contaminat καὶ δημώδη ἐκφερομένη καὶ βλέπουσα, Κόσμον γὰρ vitam nostram? [la mota sicut antea diximus : pro- ἐνταῦθα τὸ πλῆθος ἀχουστέον. Ἡ χόσµος ἐστιν, pter qua et sordidala et plena suspiriis vita nostra ftot κοσμοῦσα τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν. Ἀαύτῃ Y&p peragitur Hoc modo igitur lingua recto sermone ἀλλήλοις [κοινωνοῦμεν τῶν ἑαυτῶν νοημάτων, Ἐπεὶ cireumagalur. Etenim mundus est iniquitatis. ve- καὶ οὕτω τινὲς βούλονται τὸν χόσμον λαμθάνειν luti ad vilem ac popularem turbam devoluta et πρὸς σηµααίαν. λλλ᾽ οὖν mpüc τὸν δημώδη ὄχλον respiciens.Nam mundus hoc loco intelligitur mul- φερόµενον ἀδικετ, παὶ σπιλοῖ ὅλον τὸ σῶμα, καὶ (titudo.Aut r:undus est,id est, ornamentum, sive φλογίζει τὸν τροχὸν τῆς Ὑενέσεως, καὶ φλογίζετει ΟΓΠ8Π8 humanam naturam : per hanc enim com- ὑπὸ τῆς γεννης. ᾿ Όμως e) yaÀembv µεταχειρίσα- — municamus invicem nostras cogitationes quando- σθαι ταύτην πρὸς τὸ εὐλόγως χινεῖσθαι, καὶ ὡς ἂν ὁ quidem in hac quoque significatione volunt non- µεταχειριζόµενος βουληθείη. El γὰρ πᾶσα que C nulli Mundum accipere. [taque dum fertur ad θηρίων τε καὶ πετεινῶν, ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων — vilem turbam,injuriam facit et nocet ac totum cor- ὅαμάζεται xal διδάµασται cj φύσει τῃ ἀνθρωπίνῃ, pus contaminat, et inflammat rotam nalivitalis.in- ἄρα τὴν γλῶσσαν ὅτι ἀκατάσγετον κανὸν, ὅτι μεστὴ flammaturque a gehenna. Nec tamen hanc diffici- Ἰοῦ θανατηφόρου οὖδεὶς ἀνθρώπων θύναται δχᾳµάσαι; le est dirizere ut recte moveatur, et eo modo Οὐκ dy εἴποιμι. El γὰρ ἁδάμαστος καὶ οὕὔποτε πρὸς quo velit is qui gubernat. Nam si omnis natura fe- τὸ κρεῖσσον ἀπονεύουσα, πῶς iv abri εὐλογοῦμεν rarum ac volucrum ac serpentium et marinorum τὸν Otbv καὶ Πατέρα, xal iv αὐτῃ καταρώµεθα domatur et domita est a natura humana, utrum τοὺς ἀνθρώπους ; ᾿Ιδοὺ πρὸς τὸ βούλημα µετάγετει linguam quod sit incoercibile malum. quod plena τοῦ χρωµένου, 'AJ οὗ χρἠ, ἀδελφοί µου, ταῦτα veneno mortifero,nullus hominum domare potest? οὕτω Ὑίνεσθαι, El γὰ, δι αὐτῆς εὔλογοῦμεν. ἄρα Nequaquam ita esse dicerem, Si enim domeri non τοὺς χαθ) ὁμοίωσιν Θεου Ὑεγονότας ἀνθρώπους o)x potest, nec unquam ad id quod melius est declinat αἰσχύνη xaxapüc)a ; Ἡ δίδαιον ἵνα ix τοῦ xb- quomodo per eam benedicimus Deo et Patri, et τοῦ στόματος Ἐξέρχηται εὐλογία ναὶ κατάρα; OS per eam maledicimus hominibus? Ecce ad ejus qui χρή. D utitur voluntatem circumagitur. Sed non oportet, fratres mei, heec ita fieri. Si enim per ipsam benedicimus Deo, annon pudor est maledicere homi- nibus qui ad Dei similitudinem conditi sunt? an justum est ut ex eodem ore egrediatur benedictio et maledictio? non oportet ita fieri. € Οὗτω xal ἡ essa μικρὸν µέλος ἐστὶ, καὶ µεγαλαυχει. — "Iob ἡλίκον mop ἠλίκην ῥὕλην ἀνάπτει. Καὶ ἡ Ὑλῶσσα τὸ πῦρ, Ὁ κόσμος τῆς ἀδιχίας. Οὕτως — 4 Ὑγλῶσσα παθίσταται ἓν xot µέλεοιν ἡμῶν, $$ σπιλοῦσα ὅλον τὸ σῶμα, καὶ φλογίζουσ« τὸν τροχὺν τῆς Ὑενέσεως, καὶ φλο- γικοµένη ὑπὸ της Ἠεέννης, Πᾶσα γὰρ φύσις Onplov τε xal πετεινῶν, ἐἑρπετων τε καὶ ἑνα- Aw δαµάζετχι καὶ δεδάµασται τι φύσει τῇ 55 Luc. xvi, 94. III, 5-9. Ita lingua pusillum membrum est, e magna jaciat. Ecce eriguus ignis quam magnam materiam incendit. Et lingua ignis est, mundus iniquitatis. Sic lingua. constituitur in membris nostris que maculut totum corpus,et inflammat rotam nativitatis, et inflammatura gehenna. 305 Omnis enim natura el ferarum et volucrum, ser- pentiumque οἱ marinorum domatur et domita est a natura humana : linguam autem nullus homi- 481 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 488 num domare potest ? incoercibile malum, plena Α ἀνθρωπίνῃ *.— τὴν δὲ Ἱλῶσσαν οὖδεὶς δύναται veneno mortifero. Per ipsam benedicimus Deo et Patri, et per ipsam maledicimus hominibus qui ad similitudinem Dei conditi sunt. « Ita et lingua.» Tanquam diceretur : Ad eum- dem modum et lingua recte moveri debet, quz et si pusillum sit membrum, magna tamen operatur, bona videlicet et mala: non est autem adeo ex- plicitus sermo , quoniam abbreviati verbi disci- pulus est qui hoc scribit. « Mundus iniquitatis. » Mundum hoc loco volunt quidam significare mul- titudinem, quemadmodum etiam ubi dicitur : ἐνθρώπων δαµάσαι; — 'Axatácyctov — xaxbv µε- στὴ ου θανατηφόρυ. "Ev αὐτῃ εὐλογοίμεν τὸν θΘεὸν xal Πατέρα, xal iv αὐτι καταρώµεθα τού ἀνθρώπους καθ ὁμοίωσιν Θεοῦ Ίεγο- νότας, « Οὕτω καὶ γλῶσσα. » ᾽Αντὶ τοῦ * Τὸν αὐτὸν τρό- πον xal à γλῶσσα ὀφείλει κχινεῖσθαι καλῶς, ὃ x&v μικρὸν µέλος ἐστὶν, ἀλλὰ μεγάλα ἐργάζεται, καλὰ δηλαδὴ χαὶ xaxá, Οὖκ ἔξηπλωται o οὕτως, ὅτι τοῦ συντετμηµένου λόγου µμαθητὴς, ὁ ταῦτα φράφων. « Ὁ κχόσµος τῆς ἁδικία, » Κόσμον τινὲς ἐνταῦθα τὸ πλῆθος βούλονται σηµαίνειν, ὥσπερ καὶ iv τῷ, « Ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω, » Avi, τοῦ, τὸ δημῶδες « Mundus eum non cognovit 36, »hoc est, popularis p πλῆθος, Κόσμος οὖν καὶ ἡ γλῶσσα τουτέστι͵ πλῆθος multitudo. Mundus igitur est et lingua, id est multitudo iniquitalis. Et quanta si multitudo ibi diclum esicum premisit,quam magnam materiam. « Omnis enim natura. » Qus sunt hujus objectio- nis, intelligere oportel juxta ea qua prius dicla sunt.Cum enim prius dixisset ac ostendissel per frenum et per gubernaculum quod ea quis pusilla quidem sunt magna efficiuut dum recte moventur, .ac subjunxisset quod pari modo et lingua debet circumagi reclo sermone : ostend:t nunc subjectis exemplis quod impossibile non sit illi imperare : tanquam si diceret : Sed dicet aliquis quod lingua quanquam pusillum sit membrum,attamen magna operatur bona et mala : neque obsequens, neque tractabilis esta nobis ad ea que volumus. Nihil ἀδικίας, xai ὅσου πλήθους, εἴρηται, δι ὦν ἔφη, Am ὅλην, « Πᾶσα γὰρ Φφύσις.» Τὰ τῆς ἄντιλο- γίας ταύτης πρὸς τὰ ἀνωτέρω εἱρημένα ἀκουστέον. Εἰπὼν γὰρ καὶ δείξας διὰ τοῦ χαλινοῦ, διὰ του πηδαλίου, 2 μικρὰ μὲν ἔστι, μεγάλα δὲ κατορθοῖ, καλῶν κινούμενα, xal ἐπενέγκας ὅτι οὕτω καὶ ἡ γλῶσσα ὀφείλει µετάγεσθαι τῷ ὀρθῷ λόγψ. δείκνυσι νῦν οὐκ ἀδύνατα προστάσσειν, διὰ τῶν ὑποχειμένων ὑποδειγμάτων, ὥσπερ εἰ ἔλεγε, ΄ Αλλ’ ἐρεῖ τις ὅτι κἀν μικρὸν µέλος ἡ γλῶσσα, ἀλλ) οὖν µεγάλα ἔργα- ζομένη xzÀà καὶ xaxà, οὐκ εὐπειθὶς οὐδ εὐάγωγος Ἡμτν ἐστι πρὸς ἃ βουλόμεθα, Οὐδὲν ποῦτο πρὸς ἀπολογίαν. El γὰρ ἀνοίκεια τῇ ἁαυτοῦ φύσει δαµάζει ἄνθρωπος θδρία χαλεπὰ μὲν ἰδεῖν, χαλεπώτερα δὲ μεταχειρίσασθαι, οὗ πολλῷ μῦλλον τὸ ἑαυτοῦ µέλος hoc agit ad responsionem.Nam si feras sua natura C εὐείκτως µεταχειρίσαιτο; Ειὸ καὶ τὸ, Τὴν δὲ γλὠσ- non domesticas domat homo, szvas quidem aspe- ctu, at longe magis sevas ad tractandum, nonne multo magis proprium membrum tractare posset ut sibi facile obtemperaret? Ideo etiam quod ait : Linguam autem nullus hominum domare potest, non estaffirmative legendum,sed per dubitationem aut interrogationem, ut hoc modo dicatur. οἱ feras indomitas mansuefacit homo et tractabiles reddit, annon suam linguam domare poterit? Ita ergo legendum est hoc et intelligendum. Nam si asserlive diceretur,nequaquam in progressu recte videretur uti exhortatione, cum ait: Non oportet fratres mei,hzc ita fieri. Nam si impossibile esset σαν οὐδεὶς ἀνθρώπων δαµάσαι δύναται, μὴ κατὰ ἀπόφανσιν ἀναγνωστέον, ἀλλὰ κατ ἑπαπόρησιν. "Iva f οὕτως. El τὰ ἀτίθασσα θηρία ἄνθρωπος τιθασσεύει xal χειρονοήθη ποιεῖ, ἄρα τὴν ἑαυτοῦ γλῶσσαν οὐ δαµάσει; Οὖν ἀναγνωστέο. El γὰρ κατὰ ἀπόφανσιν, οὐκ ἂν δέξῃ προϊὼν καλῶς xtyphn- σθχι τῷ νουθετήµατι, λέγω δὲ τῷ, OÀ, ἀἆδελφοι (µου, ταῦτα οὕτω Ἠγίνεσθαι, El γὰρ ἀδύνατον µεταῤῥθμί- σαι, ὁ ἀθυνάτοις ἐπιχειρεῖν παραινῶν, οὐκ &aqa τὴν παραίνεσιν ποιεῖ. Φήσειέν τις Τὸ δὲ, ἀκατά- σχετον κακὸν, µεστὴ lo) θανατηφόρου, χατὰ ἀπό- φανσιν προσενεκτέον. Λὐξητικὰ γὰρ ἔστι τοῦ ὃυσ- µεταχειρίστου τῆς γλὠσσης. ᾽Αλλὰ καὶ τὸ, Εκ τοῦ ila adaplare, is qui impossibilia admonct, 464 αὐτοῦ στόµατος ἠἐξέρχεται εὐλογία καὶ κατάρα, nonstabilem ac convenientem facit admonitionem, D xaz' ἑπαπόρησιν ἀναγνωστέον. ᾿Εντρέποντος γὰρ ὁ Diceret aliquis : Attamen quod ait. Incoercibile malum, plena veneno mortifero asserlive profe- rendum est : heec enim per augmentum ostendunt linguam esse intraclabilem.Verum e diverso,illud, Ex eodem ore procedit benedictio et maledictio, dubitative estlegendum: est enim sermo exhortan- lis auditores. Nam si jubemur omnes benedicere, siquidem maledici regnum Dei in herediletem non consequentur,annon pudet eodem uti membro ad ministerium iniquitatis et bona operationis? Nemo prudens eodem instrumento lutum moveret et un- 56 Joan. 1, 40, λόγος τοὺς ἀκροατάς ἔστιν εἰ εὐλογεῖν πάντας χελευόµεθα * Aolóopo γὰρ βασιλείαν Θεοῦ οὐ xXnpo- νοµήσουσιν. ἾἎρα οὐκ κἰσχύνη τῷ αὐτῷ ὀργάνῳ χρῆσθα. ὑπουργῷ κακίας xai καλοκάγαθίας ; Οὗδεὶς τῶν σωφρονοῦντων τῷ αὐτῷ ὀργάνῳ βόρδορον διὰ ταράξει καὶ μύρον. Προσεύχῃ; Μὴ καταρῶ τὸν Εχθρόν. Εὐχὰ γὰρ xal κατάρα πολὺ τὸ μέσον ἔχουσιν. El μὴ ἀφίης τῷ λελυπηχόετι, οὐδ) ἀφεθήσετσί σοι, ἀλλὰ καταρώμενας σεαυτὸν ἁλώσῃ, Ἰνίχα εὖχι ἀφεθηναί σοι τὰ ὀφειλήματα, καθὼς ἂν καὶ αὐτὸς ἀφίης τοῖς σεαυτοῦ ὀφειλέταις, )Αλλὰ — xaÀbv τοῦ 489 COMMENT. IN EPI8T. CATHOL. JAGOBI. 400 εὐπαρακολουθήτου χάριν xal ὅλον τὸ χωρίον παρα- À guentum. Oras ? Ne maledicas inimico, , Nas ora- 0icÜx:i, πρὸς τὴν olmeíxv τάδιν τῆς φράσεως, τινὰ τῶν ἑλλιπόντων πραστιθέντας. Έσται δὲ οὕτως | Ἰδου τῶν ἵππων Ὦτοὺς χαλινοὺς εἷς τὰ στόµατα Βάλλομεν πρὸς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς ἡμῖν, καὶ ὅλον τὸ σῶμα αὐτῶν µετάγοµεν, ἰδοὺ καὶ τὰ πλοῖα * τη- λικαῦτα ὄντα, xal ὑπὸ σκληρῶν ἀνέμων ἐλαννόμενα, µετάγεται ὑπὸ ἑλαχίστου πηδαλίου, ὅπου ἂν ἡ ὁρμὴ τοῦ εὐθύνοντος βούληται. Οὕτως οὖν καὶ ἡ γλῶσσα µεταγέσθω τῷ ὀρθῷ λόγῳ. Καὶ οὐ χαλεπὸν τοῦτο. Πᾶσα Υὰρ φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν, ἔρπετῶν τε xal Ἑχλίων ὀαμάζεται xal δεδάµασται τῇ φύσει τῇι ἀνθρω- πίνη. El δὲ ταῦτα οὕτως, τὴν γλῶσσαν οὖδεὶς δύναται ὁαμάσαι ; Qóx ἂν εἴποιμι. tio et maledictio, magno dissident interstitio. Nisi remiseris ei qui te. contristavit, neque remittetur tbi : sed maledicendo teipsum capies, cum oras ut tihi remittantur debita, quemadmodum et tu re- mittis debitoribus tuis 7, Sed prestabit ut facilio- Tls consequenlie gratia totam particulam in me- dium proferamus ad debitum phrasis ordinem, uonnulla qus desunt addentes. Erit autem in huno modum : Ecce in ora equorum frenas immittimus ut pareant nobis, et totum corpus eorum circum- agimus: ecce quoque naves cum tant» sint et a ventis szvis agitentur, a minimo gubernaculo cir- cumaguntur quocunque impetus dirigentis voluerit. Ita ergo et lingua rect» sermone circumagatnr. Neque id difficile est. Omnis enim natura et fera- rum et volucrum serpentiumque et marinorum domatur et domita est a natura humana. Quod si beo ita sunt, linguam nullus domare potest ? Id nequaquam dici potest. « Ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἐκέρχεται εὐλογία Β καὶ κατάρα: Οὗ χρὴ, ἀδελφοί uoo, ταῦτα οὕτω Ὑίνεσθι. Μήτι ἡ πηγη ἐκ τῆς αὐτῆς ὁπῆς βρὀει τὸ γλυκὺ xal τὸ πικρόν ' Mi, δύναται, ἆδελ- ool µου, συκὴ bala; ποιησαι, f ἄμπελος σύκα ; οὕτως οὐδεμία πηγὰ ἁλικὸν καὶ γλυχὺ ποιῆσαι ὕδωρ. Τίς αοφὸς καὶ ἐπιστήμων iv ὑμῖν; δΔει- ξάτω εκ τῆς χαλῆς ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πραύτητι σοφίας. Εἰ δὲ (nov πικρὸν ἔχετε, καὶ ἐρίειαν ἓν τῇ χαρδίᾳ ὑμῶν, μὴ κατακαυχᾶσθε καὶ Ψψφεύδεσθο κατὰ τῆς ᾖἀληθεας, Οὐκ ἔστιν αὕτη à σοφία ἄνωθεν κατερχοµένη, ἀλλ ἐπί- χειος, Ψυχικἡἠ, δαιµονιώδης, Ὅπου γὰρ ζῆλος καὶ dole, but ἁκαταστασία, καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα, Ἡ 3b ἄνωθεν σοφία, πρῶτον] piv ἁγνή ἐστιν, ἴπεια οἱρηνιχκὴ, ἐπιεικὴς, μεστὴ ἑλέος καὶ καρπῶν ἀγαθων, τος καὶ ἀνυπόκριτο. Καρκὺς δὲ τῆς δικαιο- σόνης ἓν εἰρήνῃ οπείρεται τοῖς (ποιοῦσιν εἰρή- νην. » « Ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος. » Τοῦ πατηξιωµένου τοιπύτως μυστχγωγίας μηδὲν πικρὸν ἐκθαλλέσθω, μηδὲν ἀηδές. Τίς σοφὸς ἐν ὑμῖν. , Φίλαρχοι ὄντες ot ἄνθρωποι, xal «jj σοφίᾳ τοῦ κόσμου τούτου ab- χοῦντες, κατ le καὶ ior τῶν ὀρθῶν διδασχάλων ἑκήρυττον, ὀχλαγωγοῦντες ἁπλῶς καὶ φθόνων πρὸς τούτοις ἔχωντας, xal παραμιγνύντες τοῖς θείδις τὰ ἀνθρώπινα, ἵνα τῇ avvocati τῶν λεγομένων ἔπι- σπῶνται τοὺς ἀκούοντας. Όθεν xal αἱρέσεις ἐξζῆλθον. Πληρώσας οὖν τὸν περὶ προπετείας λόγον καὶ ἄκρα- Π1, 10-18. Ez eodem ore procedit benedictio et malediclio? Nonoportet, fratres mei, hoce ita fieri. Numquid fons ex eodem fo:amine, emittit dulcem et amaram aquam ? Num polest, fratres saei, ficus oleas gignere, aut vitis ficus? Sic nullus fonssal- sam ac dulcem polest edere aquam. Quis sapiens et scientia proditus inler vos. Ostendat ex bona conversatione opera sua cum mansuetudine sa- pientig. Quod sí emulationem amaram habetis el contentionem in corde vestro, nolite gloriari et mendaces esse A66 adversus veritatem. Non est enim ιδία sapienlia e supernis descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim &mu- latio el contentio, ibi inconstantia et omne opus pravum. Quo autem e supernis est sapientia, εὐπειθὴς, í primum quidem casta est, deinde pacifica, mo- ἁδιάνρι- — desta, traciabilis, plena. misericordia εἰ fructi- bus bonis, absque dijudicatione, sine simulatione. Fructus autem justitie in pace seminatur fa- cientibus pacem. c Ex eodem ore. » Quod hujusmodi sacrorum disciplinam accepit, nihil amarum emittatur, nihil ingratum. « Quis sapiens inter vos. » Cum homi- nes essent ambitiosi, et obsapientiam hujus mundi gloriarentnr, eX contentione e£ semulatione re- ctorum preceplorum pr&dicabant, aperte plebem ad seditionem sollicitantes, et preeterea invidia ta- bescentes ac permiscentes humana divinis, ut eo- rum qu& dicerentur novitaleattraherentur audito- res : undeeliam prodierunt haereses. Expletoigitor σίας γλώσσης, µέτεισι λοιπὸν xal ἐπὶ τὸν Mj ὁμοίας Dsermone de linguz petulantia ac intemperanlia, Ἠμπληξίας ἐγγινόμενου ἀνθρώποις φθόνον. Kal φησι ταύτας τὰς διδασκαλίας οὐ χαθεστηκότων εἶναι, ἅτε μηδὲ Ex σοφίας οὖσας θσας, ἀλλὰ δαιµονιώδους. Ταῦτα δὲ εἶκε προεπαινέσας τὸν ἀγαθὸν διδάσκαλον, ἐκ πρφότητος λέγμν αὐτοῦ τὴν σοφίαν δι ἔργων ρηστῶν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ τοῦ ζήλου ὄνομα iv µεσό- τητι ὁρᾶται Ὑχρηστῶν τε καὶ φαύλων [ἐστι γὰρ ζηλος κίνησις φυχῆς ἐνθουδιώδης ἐπί τι µετά τινος ἀφομοιώσεως τοῦ πρὸς ^ σπουδή ἐστι) Διὰ τοῦτο 57 Matth. νι, 9 seqq. PATROL. GR. CXIX. transit deinceps ad invidiam, que hominibus ex simili temeritate innascitur : et ait has doctrinas non esse constitutas ac firmas, cum neque ex di- vina sinl sapientia, sed demoniaca. Hoc autem dixit bonum exhortans preceptoreut, dicens ut ex mansueludine suam ostendat sapientiam per bona opera. Quoniam aulem nomen zeli, id est semula- tionis, medium est et ex se indifferens ad bona el mala. (Est enim selus, sive sersulatie, motus animi 16 481 num domare potest ? incoercibile malum, plena Α ἀνθρωπίνῃ * veneno mortifero. Per ipsam benedicimus Deo et Patri, et per ipsam maledicimus hominibus qui ad similitudinem Dei conditi sunt. « [ta et lingua.» Tanquam diceretur : Ad eum- dem modum et lingua recte moveri debet, qua et si pusillum sit membrum, niagna tamen operatur, bona videlicet et mala : non est autem adeo ex- plicitus sermo, quoniam abbreviati verbi disci- pulus est qui hoc scribit. « Mundus iniquitatis. » Mundum hoc loco volunt quidam significare mul- titudinem, quemadmodum etiam ubi dicitur : QECUMENIH TRICCAE EPISCOPI 488 γλῶσσαν οὐὖδεὶς δύναται δαᾳµάσαι; ἍἡΛ᾿Ακατάσχετον — xaxbv µε- στὴ ου θανατηφόρυ, Ἐν αὐτι εὐλογομεν τὸν Otüv xal Πατέρα, xal iv αὐτῃ καταρώμεθα τού ἀνθρώπους καθ ὁμοίωσν Θεοῦ ἍΊεγο- νότας, « Οὕτω καὶ γλῶσσα. » ᾽Αντὶ τοῦ * Τὸν αὐτὸν τρό- πον xai ἡ γλῶσσα ὀφείλει κινεῖαθαι καλῶς, ὃ xàv μικρὸν µέλος ἐστὶν, ἀλλὰ μεγάλα ἐργάζεται, καλὰ δηλαδη καὶ καχά. Οὐκ ἐξηπλωται δὲ οὕτως, ὅτι τοῦ σωντετμημένου λόγο µαθητὴς, ὁ ταῦτα φράφων. α Ὁ κόσμος τῆς ἁδικίας, » Κόσμον τινὲς ἐνταῦθα τὸ πλῆθος βούλονται σηµαίνειν, ὥσπερ καὶ iv τῷ, « Ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω, ο ἀντὶ, τοῦ, τὸ δημῶδες τὴν δὲ ἐνθρώπων « Mundus eum non cognovit 36, ^ hoc est, popularis p πλῆθος, Κόσμος οὖν καὶ ἡ γλῶσσα τουτέστι͵ πλῆθος multitudo. Mundus igitur est et lingua, id est multitudo iniquitatis. Et quanta si multitudo ibi diclum estcum premisit,quam magnam materiam. « Omnis enim nalura. » Quz sunt hujus objectio- nis, intelligere oportel juxta ea qua prius dicta sunt.Cum enim prius dixisset 8ο ostendisset per frenum et per gubernaculum quod ea qua pusilla quidem sunt magna efficiuut dum recte moventur, ac subjunxisset quod pari modo et lingua debet circumagi reclo sermone : oslend:t nunc subjectis exemplis quod impossibile non sit illi imperare : lanquam si diceret : Sed dicet aliquis quod lingua quanquam pusillum sit membrum,attamen magna operatur bona et mala : neque obsequens, neque tractabilis esta nobis ad ea qua volumus. Nihil ἀδικίας, καὶ ὅσου πλήθους, εἴρηται, δι ὦν ἔφη, λίκην ὅλην. « Πᾶσα γὰρ φύσις. » Τὰ τῆς ἆντιλο- γίας ταύτης πρὸς τὰ ἀνωτέρω εἱρημένα ἀκουστέον. Εἰπὼν γὰρ xai δείῖας διὰ τοῦ χαλινοῦ, διὰ τοῦ πηδαλίου, ἃ μιχρὰ μὲν ἔστι, μεγάλα δὲ κατορθοῖ, καλῶν κινούμενα, καὶ ἐπενέγχας ὅτι οὕτω καὶ ἡ γλῶσσα ὀφείλει µετάγεσθχι τῷ ὀρθῷ λόγῳ. δείκνυσι νῦν οὐκ ἀδύνατα προστάσσειν, διὰ τῶν ὑποκειμένων ὑποδειγμάτων, ὥσπερ el. ἔλεγε, ΄ αλλ’ ἐρεῖ τις ὅτι κἀν μιχρὸν µέλος ἡ γλῶσσα, ἀλλ᾽ οὖν μεγάλα ἔργα- ζομένη χαλὰ xal καχὰ, οὐκ εὐπειθὴς oU) εὐάγωγος ἡμτν ἐστι πρὸς ἃ βουλόμεθα. Οὐδὲν πτοῦτο πρὸς ἀπολογίαν. El γὰρ ἀνοίκεια τῇ ἁαυτοῦ φύσει δαµάζει ἄνθρωπος θδρία χαλεπὰ μὲν ἰδεῖν, χαλεπώτερα δὲ µεταχειρίσασθαι, οὗ πολλῷ μῦλλον τὸ ἑαυτοῦ µέλος hoc agit ad responsionem.Nam si feras sua natura C εὐείχτως µεταχειρίσαιτο; Ειὸ καὶ τὸ, Τὴν δὲ γλῶσ- non domesticas domat homo, szevas quidem aspe- «v οὐδες ἀνθρώπων δαµάσαι δύναται, μὴ κατὰ ctu, at longe magis sevas ad tractandum, nonne multo magis proprium membrum tractare posset ut sibi facile obtemperaret? Ideo etiam quod ait : Linguam autem nullus hominum domare potest, non estaffirmative legendum,sed per dubitationem aut interrogationem, ut hoc modo dicatur. Si feras indomitas mansuefacit homo et tractabiles reddit, annon suam linguam domare poterit? Ita ergo legendum est hoc et intelligendum. Nam si asserlive diceretur,nequaquam in progressu recte videretur uli exhortatione, cum ait: Non oportet fratres mei,hsc ita fieri. Nam si impossibile esset ita adaplare, is qui impossibilia admonct, 364 ἀπόφανσιν ἀναγνωστέον, ἀλλὰ κατ ἑπαπόρησιν. "Iva Ti οὕτως. El τὰ ἀτίθασσα θηρία ἄνθρωπος τιθασσεύει xal χειρονοήθη ποιεῖ, dox τὴν ἑαυτοῦ γλῶσσαν οὐ δαµάσει; Οὖν ἀναγνωστέον, El γὰρ κατὰ ἀπόφανσιν, οὐκ ἂν δέξι προϊὼν καλῶς κεχρῃ- σθχι τῷ νουθετήµατι, λέγω δὲ τῷ, O9, ἀδελφοι µου, ταῦτα οὕτω ἸΥίνεσθαι, El γὰρ ἀδύνατον µεταῤῥθμί- σαι, ὁ ἀδωνάτοις ἐπιχειρεῖν παραινῶν, οὐκ ἀσφαλὶ τὴν παραίνεσιν ποιεῖ. Φήσειέν τις Τὸ δὲ, ἀκατά- σχετον xaxov, μεστὴ loj θανατηφόρο, κατὰ ἀπό- φανσιν προσενεκτέον. Λὐξητικὰ γὰρ ἔστι τοῦ ὃυσ- µεταχειρίστου της γλὠσσης, Αλλὰ καὶ τὸ, 'Ex toU αὐτοῦ στόματος ᾖἐξέρχεται εὐλογία καὶ κατάρα, nonstabilem ac convenientem facit admonitionem, P xax! ἑπαπόρησιν ἀναγνωστέον. ᾿ἘΕντρέποντος γὰρ ὁ Diceret aliquis : Attamen quod ait. Incoercibile malum, plena veneno mortifero asserlive profe- rendum est : heec enim per augmentum ostendunt linguam esse intractabilem.Verum e diverso,illud, Ex eodem ore procedit benedictio et maledictio, dubitative est legendum: est enim sermo exhortan- lis auditores. Nam si jubemur omnes benedicere, siquidem maledici regnum Dei in hereditelem non consequentur,annon pudet eodem uti membro ad ministerium iniquitatis et bons operationis? Nemo prudens eodem instrumento lutum moveret et un- 56 Joan. 1, 10, λόγος τοὺς ἀκροατάς ἐστιν εἰ εὐλογεῖν πάντας κελευόµεθα * Aolóopot γὰρ βααιλείαν Θεοῦ οὐ xAnpo- νοµήσουσιν, ἾἎρα οὐκ χἰσχύνη τῷ αὐτῷ ὑργάνῳ χρΏσθα. ὑπουργῷ καχίας xai καλοχάγαθίας ; Οὐδεὶς τῶν σωφρονοῦντων τῷ αὐτῷ ὀργάνῳ βόρθορον διὰ ταράξειε xal μύρο». Προσεύχῃ; Μὴ καταρῶ τὸν Εχθρόν. Εὐχὴ γὰρ καὶ κατάρα πολὺ τὸ µέσον ἔχουσιν. El μὴ ἀφίης τῷ λελυπηκότι, οὐδ; ἀφεθήσετσί σοι, ἀλλὰ καταρώμενας σεαυτὸν ἁλώσῃ, ἠνίκα ᾿εὔχῃ ἀφεθηναί σοι τὰ ὀφειλήματα, καθὼς ἂν καὶ αὐτὸς ἀφίης τοῖς σεαυτοῦ ὀφειλέταις, ᾽Αλλὰ — xaÀbv τοῦ 489 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 490 εὐπαρακολουθήτου χάριν xal ὅλον «b χωρίον παρα- A guentum. Oras ? Ne maledicas inimioo,; Nam ora- 0ío0xi, πρὸς τὴν olwíav τάξιν τῆς φράσεως, τινὰ τῶν ἑλλιπάντων πραστιθέντας, Έσται δὲ οὕτως ' *I0o0 τῶν ἵππων τοὺς χαλινοὺς εἷς τὰ στόµατα Βάλλομεν πρὸς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς ἡμῖν, xal ὅλον τὸ σῶμα αὐτῶν µετάγοµοεν, ἰδοὺ καὶ τὰ πλοῖα " τη- λικαῦτα ὄντα, xal ὑπὸ σκληρῶν ἀνέμων ἐλαννόμενα, µ.ετάγεται ὑπὸ ἐλαχίστου πηδαλίου, ὅπου ἂν à ὁρμη tou εὐθύνοντος βούληται, Οὕτως οὖν xal à γλῶσσα µεταγέσθω τῷ ὀρθῷ Adv, Καὶ ob χαλεπὸν τοῦτο. Πᾶσα γὰρ φύσις θηρίων τε xal πετεινῶν, ἔρπετῶν τε xal Ἑναλίων δαμάζεται xal δεδάµασται τῇ φύσει tfj ἀνθρω- πίνῃ. El δὲ ταῦτα οὕτως, τὴν γλῶσσαν οὖδεὶς δύναται δαμάσαι ; Ωὐκ ἂν εἴποιμι. tio et maledictio, magno dissident interstitio. Nisi remiseris ei qui te. contristavit, neque remittetur tibi : sed maledicendo teipsum capies, cum oras ut tihi remittantur debita, quemadmodum et tu re- mitlis debitoribus tuis57, Sed preestabit ut facilio- ris consequentis gratia totam particulam in me- dium proferamus ad debitum phrasis ordinem, uonnulla que desunt addentes. Erit autem in hunc modum : Ecce in ora equorum frenas immittimus ut pareant nobis, et totum corpus eorum circum- agimus : ecce quoque naves cum tante sint et & ventis sivis agitentur, a minimo gubernaculo cir- cumaguntur quocunque impetus dirigentis voluerit. Ita ergo et lingua rect» sermone circumagatnr. Neque id difficile est. Omnis enim natura et fera- rum et volucrum serpentiumque et marinorum domatur et domita est a natura humana. Quod si hee ita sunt, linguam nullus domare potest ? Id nequaquam dici potest. « Ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἐξέρχεται εὐλογία B xal κατάρα; Οὐ χρὴ, ἀδελφοί µου, ταῦτα οὕτω Ὑίνεσθα. ἨΜήτι ἡ πηγη ἐκ τῆς αὐτῆς ὁπῆς βρύει «b (Aux) xal τὸ πικρό ΄ Μή δύναται, ἆδελ- col µου, συκὴἡ ἑλαίας ποιῆσαι, 7| ἄμπελος coxa ; οὕτως οὐδεμία πηγὰ ἁλικὸν καὶ γλυχὺ ποιῆσαι ὕδωρ. Τίς σοφὺὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν; Δει- ξώτω εκ τής χαλῆς ἀναστροφΏς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν τι σοφίας, El δὲ ζῆλον πικρὸν ἔχετε, καὶ ἐρίθειαν ἓν τι καρδίᾳ ὑμῶν, μὴ κατακαυχᾶσθε xal Ψεύδεσθα κατὰ τῆς ἀληθεας, Οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν κατερχοµένη, ἀλλ ἐπί- χεις, Ψυχικἠ, δαιµονιώδης, "Όπου γὰρ ζήλος καὶ idolis, bxet ἁκαταστασία, καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα, Ἡ δὲ ἄνωθεν σοφία, πρῶτον} μὲν ἁγνή ἐστιν, ἴπειτα οἱρηνικὴ, ἐπιεικὴς, ἁλέους καὶ πκαρπῶν ἀἆγαθων, τος καὶ ἀνωπόκρτος. Καρκὺς δὲ τῆς δικαιο- σόνης iv εἰρήνῃ οσπείρται τοῖς :ποιοῦσιν εἱρή- νην. » « Ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος. » Τοῦ πατηξιωµένου τοιαύτως μυστεγωγίας μηδὲν πικρὸν ἐκθαλλέσθω, μηδὸν ἀηδές. 9 Τίς σοφὸς ἓν ὑμῖν, » Φίλαρχοι ὄντες ot ἄνθρωποι, καὶ τῇ σοφίᾳ τοῦ κόσμου τούτου αὖ- χοῦντες, κατ ἔριν καὶ ζηλον τῶν ὁὀρθῶν διδασκάλων ἐκήρυττον, ὀχλαγωγοῦντες ἁπλῶς καὶ φθόνων πρὸς τούτοις Έχοντας, xal παραμιγνύντες τοῖς θείδις τὰ ἀνθρώπινα, ἵνα τῇ Χαινότητι τῶν λεγομένων ἔπι- σπῶνται τοὺς ἁκούοντας. ' O0sv καὶ αἱρέσεις ἐξηλθον, Πληρώσας οὖν τὸν περὶ προπετείας λόγον καὶ ἄαρα- II, 10-18. Ez eodem ore procedit benedictio et maledictio? Nonoportet, fratresmei, hace sta fieri. Numquid fons ez eodem fo:wamine, emittit dulcem ct amaramaquam ? Num polest, fratres sei, ficus oleas gignere, aut vitis ficus ? Sic nullus fonssal- sam ac dulcem potest edere aquam. Quis sapiens el scientia proditus. inter vos. Ostendat ez bona conversatione opera sua cum mansuetudine sa- pientia. Quod. sí emulationem amaram habetis el contentionem in corde vestro, nolile gloriari et mendaces esse AGÓ adversus. veritatem. Non est enim. ista. sapienlia e supernis descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim a&mu- latio el contentio, ibi inconstantia εἰ omne opus pravum. Quo aulem e supernis est sapientia, εὐπειθὴς, c, primum quidem casta est, deinde pacifica, mo- ἀδιάνρι- — desta, tractabilis, plena. misericordia εἰ fructi- bus bonis, absque dijudicatione sine simulatione. Fructus autem justitie in pace seminatur fa- cientibus pacem. 5 Ex eodem ore. » Quod hujusmodi sacrorum disciplinam accepit, nihil amarum emittatur, nihil ingratum. « Quis sapiens inter vos. » Cum homi- nes essent ambitiosi, et ob sapientiam hujus mundi gloriarentnr, ex contentione ei smulatione re- ctorum preceplorum praedicabant, aperte plebem ad seditionem sollicitantes, et prseterea invidia ta- bescentes ac permiscentes humana divinis, ut eo- rum qus& dicerentur novitateattraherentur audito- res : undeetiam prodierunt haereses. Expletoigitor σίας γλώσσης, µέτεισι λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὸν Hj ὁμοίας Dsermone de linguz pelulantia ac intemperantia, Ἡμπληξίας ἐγγννόμενου ἀνθρώποις «φθόνον. Kal. φησι ταύτας τὰς διδασκαλίας οὖ χαθεστηκότων εἶναι, des μηδὲ ἐκ σοφίας οὔσας θνας, ἀλλὰ δαιµονιώδους. Ταῦτα δὲ sÜxs προεπαινέσας τὸν ἀγαθὸν διδάσκαλον, ἐκ πρφότητος λέγμν αὐτοῦ τὴν σοφίαν δι ἔργων ρησιῶν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ τοῦ ζήλου ὄνομα iv µεσό- τητι ὁρᾶται χρηστῶν τε καὶ φχύλων {ἔστι γὰρ ζλλος χίνησις φυχῆς ἐνθουχιώδης ἐπί τι µετά τινος ἀφομοιώαεως τοῦ πρὸς 4 σπουδή ἐστι) Διὰ τοῦτο 97 Matth. vi, 9 seqq. PATROL. GR. CXIX. transit deinceps ad invidiam, que hominibus ex simili temeritate innascitur : et ait has doctrinas non esse constilulas ac firmas, cum neque ex di- vina sinl sapientia, sed de&moniaca. Hec autem dixit bonum exhorlans preceptoreur, dicens ut ex mansueludine suam ostendat sapientiam per bona opera. Quoniam aulem nomen zeli, id est semula- tionis, medium est et ex se indifferens ad bona et mala. (Est enim zelus, sive eraulatie, motus animi 16 ——————— —- η; 491 ORCUMENII TRIGCCJE EPISCOPI 492 instigatus ad aliquid cum aliqua assimilatione ejus Α Πικρὸν ἐπήνεγκε, δεικνὺς τὸ πρὸς τί ὁ ζῆλος.' Ἐρίθεια ad quod est studium vel affectus) propterea sub- junxit Amaram, ostendens ad quid sit zmulatio. ἐρίθεια vero est vituperabilis contentio et pertina- cia. « Primum quidem casta est. » Id est, pura εἰ sine sorde, nulli rei carnali adhzrens. « Absque dijudicatione. » Non discernens observationes ci- borum et variarum lotionum. De his autem exacte disserit Paulus in Epistola ad Colossenses 55. IV, 1-4. Unde bella ac lites inter vos ? Nonne hinc, nempe ex voluptatibus vestris qu militant in membris vestris ? Concupiscitis et non habetis: occiditis et emulamini, nec potestis adipisci : pu- gnatis ac bellatis, A66. el non. accipitis, id pro- pter quod postulatis. Petitis οί non accipilis, eo quod male pelatis, ul in voluptatibus vestris insumatís. Adulteri et adultere nescitis. quod amicilia mundi inimicitia est erga Denm ? Qui- cunque ergo voluerit esse amicus mundi, inimi- cus Dei constituitur. Ostendit quod licet presceptoris sermonem effin- gant, toti tamen carnales sunt, et indignissima pa- trant, voluptates sibi ipsis accersentes : hi quidem mensam delicatiorem,(quod etPaulus ipsosarguendo dicit « Qam qui tales sunt, inquit, Domino nostro non serviunt sed suo ventri 99; ») alii vero|possessio- nem pretiosorum agrorum aut domorum concupi- scentes : alii rursum familiam assumere aut domum domui conjungere : alius autem aliud quippiam, in quibus malignus ille imponit Ipsis, conando illorum deprzdari animas. « Concupiscilis et non habelis, » etc. Per θέσιν et ἄρσιν, id est po- sitionem et ablationem procedit: cum thesis as- sumitur propter absurditatem, absurditas autem propterea quod incitamenta voluptatis postea con- spiciantur latere in thesi. Nam et concupiscentia in perfectione voluptatum finitur el caedes zemulatio, pugnaque similiter ac bellum non suut bona : ideo neque illa consequuntur quorum causa liec affe- ctant. Animadverlentum est autem hoc loco quod cidem et bellum dicit non corporalia : hoc enim grave esset etiam de latronibus cogitare : multo ergo minus dehis qui aliquantum fideles erant, etad Dominum accedebant. Sed ut mihi videtur, occi- dere dicuntur illi qui temerariis hisconatibus suam occiduntanimam, propter quod etiam bellum ipsis δέ ἐστιν ἐπίψογος φιλονειχία. « Πρῶτον μὲν ἁγνή Ἔστιν, » ᾽Αγνὴ, καθαρὰ καὶ ἀρύπαρος, μηδενὺς τῶν σαρκικῶν ἀντεχομένη. « ᾿Αδιάκριτος. » Md διακρινοῦσα παρατηρήσεις βρωµάτων, καὶ διαφόρων βαπτισμῶν. ᾽Ακριθῶς δὲ περὶ τούτων ἐν cf, πρὸς Κολοσσαεῖς διαλέ- γεται ὁ Παῦλος, « Πόθεν πόλεμοι καὶ µάχαι ἐν ὑμῖν ;. Οὐκ ἐντεῦ- θεν, Ex τῶν ἡδονῶν ὑμῶν, τῶν στρατευοµένων bv τοῖς µέλεσιν ὑμῶν; ᾿µἘπιθυμεῖτε, καὶ οὖκ ἔχετε. Φονεῖτε καὶ ζηλοῦτε, καὶ οὐ δύνασθε ἐπιτυχεῖν Μάχεσθε xal πολεµεττε, καὶ οὐκ ἔχετε διὰ τὸ αἱτεῖσθαι ὑμᾶς. Αἰτεῖτε, καὶ οὐ λαμθάνετε, διότι κακῶς αἵτείσθε, ἵνα bv ταῖς ἡδοναῖς ἡμῶν δα- πανήσητε, — Motyol καὶ µοιχαλίδες, οὐκ οἴδατε, ὅτι ἡ φιλία τοῦ κόσμου, ἐχθρὰ τοῦ Θεοῦ icc; ὃς ἂν βουληθῇι φίλος εἶναι τοῦ χόσµου, ἐχθρὸς τοῦ θεοῦ καθίσταται. » Δείχνυσιν ὡς χἂν ὑποπλάττωνται λόγον διδασκα- λικὸν, ὅμως ὅλοι σαρκικοί εἶσι, καὶ τὰ χαλεπώτατα πράττουσιν, ἡδονὰς ἑαυτοῖς ποριζόµενοι, Οἱ μὲν ἀθροτέρας τραπέζης, (0 xal Παύλος αὐτῶν καταγι- νώσκων φησίν * Οἱ γὰρ τοιοῦτοι τῷ Kuplp οὐ δου- λεύουσιν, ἀλλὰ τῇ ἑαυτῶν κοιλία, » ol δὲ κτήσεως λαμπρῶν ἀγρῶν fj οἰκιῶν ὁριγνώμενοι. Άλλοι, ol- κετείαν περιθαλέσθαι Ἡ συνοικίας, ' Άλλος δὲ δι ἄλλο vt, Περὶ ἃ ὁ πονηρὸς αὐτοῖς ὑποτίθησιν, ἀποσυλᾷῷν αὐτοὺς τῆς ἑαυτῶν μηχανώμενος σωτηρίας. « Ἐπι- 60θυμεῖτε καὶ οὐκ ἔχετε, » Κατὰ θέσιν xal ἄρσιν πρόεισι τῆς θέσεως, ἀναιρουμένης διὰ τὸ ἄτοπον. Τὸ δὲ ἄτοπον διὰ τὸ ἡδονῆης ὑπεχκαύματα ust ἔσεσθαι τὰ ἐπὶ τῇ θέσει ἐνθεωρούμενα. "Hrs γὰρ ἐπιθυμία ἓν ἡδονῶν ἐπιτελέσει ἀποτελευτᾷῷ ὅ τε φόνος καὶ ὁ ζηλος, καὶ δὴ xal ἡ μάχη τε xal ὁ mó- λεμος οὐκ ἀγαθά. Διόπερ οὐδὲ τυγχάνουσι τούτων, ὦν Évexev ταῦτα ἐπιτηδεύουσιν. ᾿Επιστατέον δὲ ὡς φόνον ἐνταῦθα xal πόλεμον οὗ τὸν σαρχιχόν φησι. Τοῦτο γὰρ apo καὶ κατὰ λγιστῶν ἐννοεῖν, μὴ ὅτι γε κατὰ ποσῶς πιστῶν καὶ τῷ Κυρίῳ προσερχο- µένων. Αλλ᾽ ὥς γὲ pot δοχεῖ, φονεύειν usi τοὺς τὴν ἑαυτῶν duy» ἀποχτιννύντας ταῖς τολμηραῖς ταύταις ἐπιχειρήσεσι, δι ἃς xal ὃ πρὸς τὴν εὐσέ- θειχν αὐτοῖς πόλεμος, Καὶ ὥσπερ προϊὼν μοιχοὺς καὶ µοιχαλίδας ἐρεῖ, οὗ πάντως τοιούτους αὐτοὺς est adversus pietatem. Et quemadmodum in pro- Ὦ ὄντας, ἀλλ᾽ ὡς τὰ θεῖα καὶ καλῶς ἔχοντα προστά- gressu adulteros vocat et adulteras, non quod om- nino tales sint, sed quod divina recteque institula praceptaconstuprent,declinando ad alia illegitima: neque enim toleraret quispiam scorta:orem prtee- ceptorem, etiam si magis quam porci coeno involu- tus esset : ita ergo czedes ac bella dicit non corpo- ralia. sed animaui concernentia, « Petitis et non accipitis. » Quemadmodum phariseus de quo in Evangelio secundum Lucam 40 ; nam quanto plura recensebat sua bona opera, tanto magis divinas γματα τῇ πρὸς ἕτερα νόθα ἀποχλίσει πορεύοντας * οὐκ ἂν «do τις πόρνου ἀνάσχοιτο διδασκάλου, κἂν χοίρων 1$ βορθορωδέστερος οὕτω xal φόνους xai πολέμους, οὗ τοὺς σωματικοὺς, ἀλλὰ τοὺς ψυχικοὺς λέγει. « Αἰτεῖτε καὶ οὐ λαμθάνετε.ν Ὡς ὁ φαρισαῖος ὁ ἓν τῷ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίῳ. "Ὅσῳ γὰρ πλείονα Χατέλεγε τῶν αὐτοῦ κατορθωµάτων, τοσούτῳ πλέον τὴν θείαν ἀπέδυεν ἀκοὴν, καὶ ὁ τῶν ῥημάτων γιος κενὸς περὶ τὰ χείλη κατέῤῥει, καὶ εἷς ἀφρὸν διελύετο, καθάπερ παφλάζοντος Χύματος. Αλλ' ἐρετ τις, El 38 Coloss. it, 1 seqq. 50 Rom. xvi, 18. 40 Luc. xvur, 11. 493 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 494 τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Ἐπαγγελία ἀληθὴς τού ἀψευδοῦς A obturabat aures, et inanis amplitudo verborum διδασκάλου, τὸ, ε Πᾶν ὁ αἰτῶν λαμθάνει,ν πῶς νῦν ταῦτά φησιν Ó παρὼν ἁπόστολος ; ᾽λλλά φαμεν, Oc ὁ GÀ τῇ ἀκολούθῳ ἐπὶ τὸ ατεῖν χωρῶν ἔχει καὶ τὴν ἔπαγ- Ἰελίαν ἀκεραίαν μηδενὸς ἀστοχῶν τῶν αἰτουμένων. El δέ τις ἔξω χωρήσας τοῦ σκοποῦ τῆς παραδοθείσης αἰτήσεως δόξει αἱτεῖν, οὐχὶ αἰτῶν ὃν δεῖ τρόπον; οὐδὲ alvet * Bi) οὐδὲ λήψεται, Ὡς γὰρ διδασκάλου, φέρε, γραμματικοῦ ἐπαγγελλόμένου πάνι« τὸν προσ- ιόντα αὐτῷ διδάξειν τὴν τῶν γραμματιχῶν ἐπιστή- µην αὐτὸς δὲ ἐκμελῶς ωροσέλθῃ καὶ μὴ συντείνας ἑαυτὸν ὁ μαθητιῶν πρὸς τὴν τῶν ἐπηγγελμένων ἀνάληψιν, εἶτα ὅμοιος ἀποφανθείη τῇ Ἐχμελείᾳ, ἂρά γε δικαίως ἄν τις ψεύδους γράψαιτο τὸν διδάσκαλον ; Οὐ σῶφρον οὗτος ποιῶν. Οὐ γὰρ προσηλθεν ὁ µέλλων µανθάνειν ὡς ὁ διδόσκαλος προετρέψατο. Καὶ πῶς δὲ, fj τί χρὴ αἰτεῖν, εἴποι τις ἄν ; Αὐτοῦ τὴν ἔπαγ- γελίαν ποιησαµένου ἐπάκουσον. Αἴτεῖτε τὴν βασι- λειαν τοῦ θεοῦ, καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Δηλον οὖν ὡς ὄγε οὕτως αἰτῶν, xal περὶ τοιούτων προ- ηγουµένως, οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀστοχήσει, dv ὁ λαµθά- νων ox ἔξω πεσεῖται τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας. Ὁ δὲ ἐπιθλαδήη καὶ Ἐπιζήμια αἰτῶν, οὐχ ἕξει παρέχοντα τοῦτον, παρ᾽ οὗ maga δόσις ἀγαθή. ᾽Αλλὰ xal γνῶ- ety θεῖαν αἰτῶν καὶ μὴ λαμθάνων, T" τι πνευματικὸν χάρισμ3, διὰ φιληδονίαν αἰτων οὐ λήψεται. Κακῶς γὰρ αἶτει καὶ xaxbv ἐπ᾽ ἀπωλείᾳ ἑαυτοῦ. O0 δήπου δὲ χακῶν πάροχος ὃ θεός. Μοιχοὶ xai µοιχαλίδες. « Οὐκ οἴδατε, ὅτι ἡ φιλία τοῦ κόσμου. » Ἐπειδὴ ἀνωτέρω μικρὸν διήλεγξέ τινας Ψευδοσόφους τὴν circa labia defluebat, Α67 et in spumam dissolve- batur in modum zstuantis fluctus. Sed dicet ali- quis : si Domini Jesu preceptoris qui inentiri ne- quit vera est promissio,qua ait : «Ümnis qui petit accipit,» quomodo hzc nunc dicit presens aposto- lus ? Sed dicimus qnod is qui debita via et ordine ad petendum procedit, habet etiam integram pro- missionem, in nullo frustratus his quz petuntur. Si vero procedens extra scopum tradit petitionis petere videbitur,non petens sicut oportet, ne petit quidem, ideo non accipiet. Quemadmodum enim, verbi gratia, si. preceptor grammaticus promittat se dccturum omnem ad seaccedentem grammalti- cam,ille autem qui discere cupit indebite accedat, nec seipsum dirigat ad eorum quie promissa sunt receplionem, deinde similis sus absurditati eva- dat, num quispiam preceptorem merito accusaverit mendacii ? talis certe non prudenter faceret.Neque enim is qui disciplinam accepturus erat, accessit Sicut preceptor exhortatur.Diceret autem aliquis : Et quomodo aut quid petere oportet ? Ipsum audi qui promissionem fecit. «Petite regnum Dei et ju- stitiam ejus 41. » Manifestum ergo quod is qui ita petit et potissimum de talibus : neque aliis frustra- bitur,que accipiens non cadet extra ea quie sunt sue salutis. Qui vero nociva ac damnosa petit, hunc non habebit ea tribuentem a quo omnis dona- tio bona. Sed etiam divinam petens notitiam, aut spirituale aliquod donum a voluptate petes, non θείαν καταπορνεύοντας Γραφὴν, καὶ ἑνδιαστρόφως C accipiet : male enim petit, et malum est ad sui αὐτῃ χρωµένους πρὸς τὸ ἑαυτῶν βούλημα, ἵνα ἔχω- σιν ἐκ τούτου ἐφόδιον τῆς ἑαυτῶν ἐἑνηδόνου ζωῆς, τοῦτο δὲ οὐκ ἄλλοθέν ποθεν fj ἐξ ἀλαζονείας συνίστα- ται καὶ ὑπερηφανίας, διὰ τοῦτο vOv καὶ ἐμθριθέστε- pov πρόεισι, καὶ ἀλλοτριώτερον τῆς ἑαυτοῦ πρφότη- τος χέχρηται τοῖς ὀνειδιστικοῖς λόγοις, μοιχοὺς xal μοιχαλίδας ἀποχαλῶν τοὺς τοιούτους, καὶ ἐλεγκτικῶς κατχισχύνων, τοιούτοις σχεδὸν κεχρηµένος ἐλέγχοις. Εἰπέ pot, µάταιε ' σοφὸν ἑαυτὸν ἀποφαίνειν βούλει : καὶ πόθεν ὑμῖν τὸ μετ ὄριδος xal διηνεχῶς πολέμου ζν, xai τὸ ἀεὶ προσπεφυχέναι τοῖς πτροῦσι; Καὶ τὸ ἡδὺ τοῦ παρόντος βίου µεταδιώκειν ἄμετα- στρεπτί; Ox ἔστι τοῦτο σοφῶν, ἀλλὰ χυδαίων ἀν- perditionem : porro Deus nequaquam tribuit mala. « Adulleri οἱ adulterz. Nescitis quod amicitia mundi.»Quoeniam paucis reprehenderat in superio- ribus quosdam falsos sapientes, qui divinam constu- prarent Scripturam et perverso ordineipsauteren- tur ad suam voluntatem, ut hinc patrocinium haberentsus voluptuosz vitz : hoc autem ex nullo alio oritur quam ex arrogantia fastuque superbis, propterea quoque nuncgravius procedit et probrosis utitur verbis,a sua levitate maxime alienis, vocans tales adul.eros et. adulteras, et arguendo pudefa- ciens, ac talibus propemodum utens accusationibus: Dic mihi, vane : sapientem teipsum exhibere vis ? ὁρῶν, καὶ πρὸς τὴν Φφιλίαν τοῦ κόσμου ἀποκλινάν» D et unde vobis quod cum contentione et bello con- tuv, Ο xal μοιχοὺς ὑμᾶς δείκνυσι τοῦ ἐναποθέτου καὶ θείου xal σώφρονος Χάλλους, τὸ θυμῶδες προτι- µαντας xal βέθηλον xal αἰσχρὸν, καὶ τῇ πρὸς τὸν παρόντα προσπαθείᾳ τὴν πρὸς Θεὸν ἔχθραν ἕπαναι- ῥουµένους. Ἡ οὐκ οἴδατε ὅτι à τοῦ χόσμω φιλία ἀλλοτριοῖ τῆς θείας φιλίας, Ἡ ἐχθροὺς ἀποφαίνει θεοὺ ; Κόσμον ἐνταῦθα πᾶσαν τὴν ὀλικὴν ζωὴν ἆπο- καλῶν, ὡς μητέρα τῆς φθορᾶς. Ἔς ὁ μετασχεῖν σπεύδων, ἐχθρὸς ἨὙίνεται τοῦ Θεοῦ. Ark γὰρ τὴν περὶ τὰ ἀνωφελῆ σπουδην, ὁλιγώρως ἔχει τῶν θείων καὶ ὑπεροπτικῶς, 'O πρὸς μόνους τοὺς µισουµένους καὶ Ἐχθροὺς ἡμῶν πάσχοµεν. Δύο τοιγαροῦν ὄντων τῶν 4! Matth. vi, 33. tinue vitatis, A68 semperque affixi sitis presen- tibus,ac presentis vitz jucunditatem certo animo prosequamini? id nonest sapientium sed vulgarium virorum, et qui ad mundi amicitiam declinarunt, et vos ostendit adulteros qui recondila et divin; ac honeste pulchritudini vulgarem et profanam turpemque praferatis, et. inimicitiam erga Deum geratis ob affectum ad presentia. Απ nescitis quod mundi amicitia alenat a divina amicitia, aut Dei redditinimicos ? mundum hoc loco nominans om- nem materialem crassamque vitam, tanquam ma- trem corruptionis, cujus is qui particeps esse co- 485 OECUMENII TRIOCUES RPISCOPI 496 patur,Dei inimieus efficitur. Nam propter studium Α περὶ & σπεύδουσιν ἄνθρωποι, Θεοῦ ναὶ χόσµου, καὶ circa inutilia, negligenter acfastidiose se habet ad divina, quod circa solos illos nobis contingit quos odio habemus nostrique sunt inimici. Cum itaque duo sint circa que student homines, nempe Deus ac mundus, et circa utrumque horum versentur duo, amicitia et odium : circa utrumvis horum studiosi esse deprehendamur, alterum penitus ne- gligere videmur. Stadium autem parit amicitiam, negligentia vero odium. Qui ergo divinis adhzret, Dei amicus est,et dicitur: Qui vero Deum negli- git, et hisqus& mundi sunt tenaociter adhzrere de- pruhenditur, bic inter eos reputetur qui maxime sunt Dei inimici.Quoniam vero hec et omnehujus- modi malum ex fastu ei superbia falso sapientium xx0' ἑκάτερον τούτων Φόο στρεφοµένων, φιλίας καὶ μίσους, περὶ ὑπότερον τούτων σπουδάζοντες ληφθείη- μεν, πάντως τοῦ ἑτέροα ἀφειδοῦντες ὀρώμεθα. Tlout &, ἡ μὲν σπουδὴ φιλίαν, ἡ δὲ δλιγωρία, µῖσος, ὃς οὖν τῶν θείων ἀντίσχηται, φίλος Θεοῦ xal ἔστι καὶ λέγεται, "Όστις δὲ Θεοῦ μὲν κατολιγωροίη, τῶν LH τοῦ χόσµου ἀπρίξ ἐξεχόμενος φωρῶτο, οὗτος ἐν τοῖς μάλιστα ἐχθροῖς καταλογισθείη Θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα xal πᾶν τὸ τῶν τοιούτων καχὺν ἐξ ἁλαζονείας καὶ ὑπερηφανίας τῶν Ψευδοσόφων ῥἐδείχθη διδασκάλων φυόµενον, δευτέρῳ πάλιν ἐλέγχῳ κέχρηται, ἀνανη- ψαι βουλόμενος τῆς µέθης αὐτοὺς τῶν τοιούτων xal τοῦ κάρου ἁπαλλάξαι, xal φησιν * preceptorum]ortum habuisse ostensum est, altero rursum argumento usus est, ipsos a talium ebrietate resipiscere volens et a crapula liberare, et ait : IV, 5, 6. An. putotis quod inuniter Scriptura B κε H δοχεῖτε ὅτι χενῶς ἡ Γραφὴ λέγει πρὸς φθόνον ; dieat ad invidtam ! Concupiseit spiritus qui ha- Ἐπιποθεῖ τὸ πνεῦμα, ὃν κατῴχησεν iv ἡμῖν, μείζονα bitat in vobis : majorem avtem dat gratiam 2 δὲ δίδωσι 6p ; » Tale quidpiam per hec signiflcat, per defectum — — Tetooxd τι διὰ τούτων δηλοῖ, ἐλλειπτικῶς χρώ- uteng sermone, et rursum per usum abbreviati µενος τῷ λόγῳ, xal πάλιν, διὰ τὴν τοῦ σοντετµη- verbi. Ait ergo : Ego quidem propriis verbis re- — vou λόγου Ὑρῆσιν, Φησὶν oov * ᾿Εγὼ μὲν ὑμᾶς prehendi vos circa rectum et irreprehensibilem τοῖς οἰχείοις ἑπέστησα λόγοις περὶ τὸ εὐθὺ καὶ àxa- usum sapientis vestre,ne ex arrogantia abutentes τάγνωστον τῆς χρήσεως τῆς σοφίας ὑμῶν, ὡς ἂν ipsa, adulteretig ac dolose tractetis doctrine ser- μὴ ἐξ ὑπερηφανίας παραχρώμενοι ταύτῃ νοθεύητε mone.Quodsi et a Scriptura hoc expetitis, &89 au- καὶ δολοῖτε τὸν τῆς διδασκαλίας λόγον. Εἰ δὲ καὶ dite. Nam hec dieit : « Dominus superbis] resi- ἀπὸ τῆς Γραφῆς τοῦτο ζητεῖτε, ἀκούετε. Αὕτη Ἱάρ stit 48, » Itaque non absurde dicebam, procedentem Φησι « Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται. » "ωστε ex superbia contemptum divinorum dogmatum et 99x ἀσκόπως ἔφην, τὴν UE ὑφερηφανίας καταφρό- magnum erga mundum studium, inimicitiam ad vnetv μὲν τῶν τοῦ Κυρίου δογμάτων, χατάσπευσιν Deum constituere. Si enim superbis resistit, ini- δὲ πρὸς τὸν κόσμον, ἔχθραν ἐμποιεῖν εἷς Θεόν. El micis autem resistere solemus, utique etiam su- Υὰρ τοῖς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ἐχθροῖς & εἰώ- perbi inter inimicos connumerari debent. Non C 8«usv ἀντιτάσσεσθαι, πάντως που καὶ ol ὑπερήφα- enim inaniter aut vane, vel ad invidiam, Scriptura vo: ἓν τοῖς ἐχθροῖς καταλογισθετεν. O0 γὰρ xtvox difficilia nobis et vires nostrasexcedentia precepta "cot µαταίως, ἢ πρὸς φθόνον ἡ Πραφὴ τὰ ἀμήχανα publicat, sed quod concupiscat sive expetat sua ἡμῖν καὶ ἀποτείνοντα τὴν ἡμετέραν δύναμιν παραγ- exhortatione inhabitantem in nobisgratiam : quam ἵὙέλματα διαγθρεύει, ἀλλ' ἐπιποθοῦσα, τοι ἔπιζη- ubi per spiritualem modestiam inveneritoperantem ἸΤτοῦσα τὴν διὰ τῆς παρακλήσεως αὐτῆς ἐγκατοικι- in nobis, majorem dat gratiam. ltaque si Scri- ζομένην ἡμῖν χάριν» εὑρίσκοντα δὲ ταύτην ἔνεργον piure obtemperatis, humiles vos reddite et'abjectos ἓν ἡμῖν διὰ τῆς ταπεινώσεως τῆς πνευµατικῆς, µεί- coram Domino, el invenietis gratiam perexahatio- Cow δίδωσι χάριν. "Quoc εἰ ποιθήνιοι ἔστε τῇ Γρα- nem illius. 'Y«sonosvía autem vitium est penitus qf, ταπεινώθητε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ εὑρήσετε inflans,quam elationem dicimus : et differt ab ar- τὴν διὰ τῆς αὐτοῦ ὑψώσεως χάριν. Ὑπερηφανία δὲ rTogantia,qua οἴῃσις dicitur, quoniam illa de his ἐστιν ἡ εἷς τέλος ἁπῃρμένη καχία, διαφέρουσα τῆς qua habet extollitur, hec autem de his quz nullo οἱήσεως, ὅτι ἡ μὲν ἐπὶ ὑπηργμένοις αὐτῃ κατεπ- modo sibi contingunt. Opposita vero e diametro | αἱρεται, ἡ οἴησις δὲ ἐπὶ μηδαμῶς ὑπάρχουσι. Κατὰ humilitas sive animi modestia magnum bonum est, διάµετρον δὲ ἡ ἀτυφία, ἤτοι ναπείνωσις, μέγα kya- Et quoniam utrumque voluntarie nobis; contingit, 96v στι. Καὶ ἐπειδὴ ἀμφότερα προαιρετικῶς ἡμῖν quisquis per arrogantiam seipsum exaltat, precer — tyrylvezat, πᾶς ὁ κατὰ ἁλαζονείαν ὑψῶν Eautbw, πρὸς hoc quoda Domino condemnatusest,insuperetiam τῷ ὑπὸ Κυρίου κατακεκρῖαθαι, ἔτι δὲ ταπεινοῦται ὑπ' ab ipso humiliatur: exaltato per occasionem illo αὐτοῦ, ὑψουμένου iv καιρῷ τοῦ κατὰ ἀτυφίαν ταπει- qui seipsum ex animi modestia dejecerat : utpote νώσαντος ἑαυτὸν, ἅτε τῶν ἐπ᾽ αὐτῇ ἄθλων ξενα γαύντων ea duce, certaminibus spiritualem sublimitatem τὸν χεχρηµένον πρὸς ὕψος πνευµατικόν. « H δοκεῖτε conciliantibus illi qui in his sese exercuit. « An ὅτι χενῶς ἡ Γραφὴ λέγει, fj πρὸς φθόνον ; » Οὐδὲν τού- putatis quod inaniter Scriptura dicat, autad invi. των. 'AJÀ' &xvrost ἤτοι ἐπιζητεῖ τὴν διὰ τῆς παρα- diam ? » Nihil horum, sed concupiscit sive expetit κλήσεως αὐτῆς ἐγκατοικισθεῖσαν ὑμῖν χάριν. 'Έστι graliam in vobis per suam exhortationem inhabi- δὲ ὅμοιον κατὰ ἀποσιώπ]σιν τῆς ἀναιρέσεως τῷ imi 43 [ Petr, v, 5. 491 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 498: τοῦ Ιώβ * Οἴει µε ἄλλως σοι κεχρηµατωέναι, f, ἵνα A tantem. Est autem simile per reticentiam respon- ἀναφανῇς δίκαιος: Καὶ γὰρ ἐνταῦθα ἡ ἀναίρεσις, O9, διὰ τοῦτο ἀπεσιωπήθη. € ᾿Ἐπιποθεῖ τὸ πνεῦμα. 0 Πνεύμα τὴν ἀγαθήν φησι προαἰρεσιν, ὡς καὶ ὁ Aout) φησι ^ « Πνεύματι ἡγεμονικῷ. » Τουτέστι, προαιρέ- σει Δεσποτικῇῃ τῶν παθῶν. Καὶ πνεῦμα εὖθὲς, προ- αἴρεσιν εὐθεῖαν. sionis, sicut illud in Job : Putas πιο alio fine tibi respondisse quam ut justus appareas ? Etenim hoc loco responsio : Non, expressa non est. « Concupi- scit spiritus. » Spiritum dicit bonum propositum, quemadmoduro etiam David dicit : « Spiritu prin- cipali 9 : » hoc est Domini voluntate qua immittit afflictiones. Et spiritum rectum dicit voluntatem rectam. IV, 7-19. Subditi ergo estote Déo. Resistite diabolo, et fugiet α vobis. Appropinquate Deo, el appropinquabit vobis. Emundate manus, pec- καὶ ἀγνίσατε καρδίας, δίψυχοι Ταλαιπωρήσατε Catores, et purificate A70 corda, duplices auímo. καὶ πενθήσατε καὶ Χλαύσατε. Ὅ Ἱέλως ὑμῶν εἷς Affligimini εἰ: lugete ac plorate. Risus vester in πένθος µεταστραφήτω, xal ἡ γαρὰ εἰς χατήφειαν, p "ictum. convertatur, ct gaudium ἐπ marorem. « Ὑποτάγητε οὖν τῷ θεῷ. Αντίστητε τῷ δια- δόλῳ, καὶ φεύξετει ἀφ᾿ ὑμῶν, ᾿Εγγίζετε τῷ θεῷ, καὶ ἔγγιετ ὑμῖν, Καθαρίσατε χεῖρας, ἁμαρτωλοὶ, Τσπεινώθητε ἐἑνώπιον τοῦ — Kuplou καὶ ὑψώσε Dejiciamini coram Domino, 2t exaltabit vos. Ne ὑμας. MÀ xaxalaAetee ἀλλήλων, Κἀδελφοί. Ὁ detrahatis vobis invicem, fratres. Qui detrahit xxtaÀaAcv ἁδελφοῦ, καὶ κρίνων τὸν ἀδελφὸν frairi, quique judicat fratrem suum, detrahit αὐτοῦ, xavaÀaÀst νόµου, καὶ Χρίει vópov. El δὲ legiet judicat legem. Quod si judicas legem, non νόµον Χρίνεις, οὐκ εἶ ποιητὴς νόµου, ἀλλὰ κριτής. Εἴς 5 0bservator legis, sed judex. Unum est legisla- ἐστιν ὁ νομοθέτης ὁ δυνάµενος σῶσαι καὶ ἀπολέσαι. Σὺ for qui polest,salvare et perdere. Tu qui es, qui τίς sU, ὃς κρίνεις τὸν ἕτερον ; » alium judicas ? d € Αγνίσατε καρδίας, δίψυχοι. » Διψύχους καὶ ἄνω « Purificate corda, duplices animo. , Duplices καὶ ἐνταῦθα τοὺς p καθ ἕνα τρόπον (Qv αἱρουμέ- animo vocal et hoc loco et in superioribus eos qui vo& λέγει, ἀλλὰ ἀγομένους καὶ περιφεριµένους iv non cerlo modo vivere volunt, sed aguntur ac fe- τῇ κχυθείᾳ τῶν ἀνθρώπων, Οὐ γάρ εἶσι µονότροποι Tunlur in nequitia hominum.Neque enimuno modo bv οἴκῳ ὑπὸ Κυρίου χατοικιζόµενοι. "Ότι δὲ quy) καὶ habitant in domo sub Domino. Quod autem anima ^ ζωὴ λέγεται, ἰκανῶς τὸ ἓν Ἰὼδ ἡμᾶς διδάξει, τὸ, etiam vila dicatur, sufficienter nos in Job docebit σ Δέρμα ὑπὲρ δέρματος, καὶ πάντα ὅσα ἔχει ἄνθρωπος, illud. «Pellem pro pelle,et omnia quacunque ha- δώσει ὑπὲρ τῆς Ψυχης αὐτοῦ. » —— ε Mm» xaxaAetss ^, bet homo dabit pro anima sua 44.» — «Ne detra- ἀλλήλων, » Οἷδε τὴν ὑπερηφανίαν ἓξ ὑπεροφίας xai hatis vobis invicem. ». Novit fastum ac superbiam καταλαλιᾶς κατὰ τῶν ἐπιεικῶν κινεῖν τοὺς ταύτῃ OTiri ex contemptu et detraclione adversns ran- χρωμένους ἐπειγομένην εἷς παντελΏ τούτων ἐξουδέ- Suelos, qui impellit eos quiipsa utuntur ad ple- wugtv, Τούτου οὖν ἀπάγων αὐτοὺς, διὰ τῶν προχει- num horum contemptum. Ab hoc igitur ipsos ab- µένων cuxpov(tetv βούλεται λέγων * 4 Καταλαλετ ducens, per eaquihic subjiciuntur vult eos reddere νόµου xal κρίνει νόµον, » ᾽Αντὶ τοῦ Καταχρίνει, Κατα- modestos, dicens : « Detrahit legi et judicat le- φρονει. Ὁ γὰρ κατακρίνων ἀπὸ καταφρονήσεως Bel: « Hoc est condemnat, despicit. Nam qui con- τουτο ποιετ. Ποῖον δὲ vópov ; Πρῶτον μὲν τὸν δι- demnat,ex contemptu id facit Quam autem legem? αγορεύοντα, € M3 κρίνετε ἵνα μἠ xod itt. » "Exsea Primum quidem eam qua praecipit : « Ne judicetis καὶ τὸν bv Ψαλμοῖς ' Tbv κατκλαλοὔντα λάθρα τού utnonjudicemini 45.» Proterea ea qui in Psalmis πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. » Καὶ ὅτι ἀπὸ est: « Detrahentem clam proximo suo hunc perse- καταφρονήσεως τοῦτο γίνεται, Ἐπάχει, El δὲ νόµον quebar 46.» Et quod hoc ex contemptu fiat, subjun- χατακρίνεις, οὐκ sl ποιητὴς νόµου * OO γάρτις xa- git : Quod si legem judicas,sive condemnas,non es ταφρονεῖ, πῶς ἀνέξεται ὑπ᾿ αὐτὸν ἔτι (pv ; Mr οὖν, observator legis. Quem enim contemnit quispiam φησὶν, ἐξουδενῶν καὶ ὥσπερ ἀντινομοθετῶν διά- P quomodo feret ut deinceps sub ejus vivat imperio? Χεισο. Οὐ γὰρ ἐφεῖταί σοι, ἑνὸς µόνου νοµοθέτου Non ergo, inquit, contemnas, et lanquam contra- ὑπάρχοντος Θεοῦ τοῦ δυναµένου τοὺς παραθάτας τοῦ rium legislatorem te habeas.Neque enim tibi licet, νόµου αὐτοῦ σῶσαι καὶ ἀπολέσαι. Τοῦτο γὰρ νόµου cum solus unus sit legislator Deus, qui potest suz καὶ νοµοθέτου, τὸ τοὺς παραδατας αὐτοῦ ὑποδίχους legis transgressores salvare ac perdere. Nam hoc τιμωρίας ποιῆσαι, ἀλλ᾽ οὐχὶ σὺ, ὃς πρὸς οἷς οὐδὲν legis est ac legislatoris, suos transgressores sup- πλέον τοῦ φλυαρεῖν ἔχεις, ἔτι καὶ ἑαυτῷ περιπίπτεις, plicio obnoxios reddere, non tuum est qui ad haec κατὰ σαυτοῦ τὴν ψηφον ἄγων. Τὰ γὰρ αὐτὰ ποιῶν uihil aliud quam nugari potes. Preterea in temet- τῷ καταλαλουμένψ ὑπὸ σοῦ, iv ὅσῳ τοῦτον κατακρἰ- ipsum incurris ac tibi contrarius es, adversus νεις, σεαυτὸν πρότερον πολὺ καταχρίνις, « Σὺ τς leipsum ferens sententiam.Cum enim eadem facias εἶ, ὃς κρίνεις τὸν ἕτερν; » ᾿Εξουδενωτικῶς, ᾽Αντὶ cum illo cui delrahis, eo ipso quo eum condemnas, τοῦ, τοιοῦτος 4v πῶς τολμᾷς κρίνιν τὸν ὁμοιο- teipsum longe antea. Gondemnas. 471 « Tu quis παθη ; es qui alium judicas? » Contemnendo : hoc est, Cum talis sis, quomodo judicare sive condemmare audes eum qui similiter affectus est ? 4S Psal. L, 14 45 Job ii, 4. 45 Matth. vri, [. 46 Psal, ο, 5. 499 CAPUT VI. Quod non per hominem, sed per Deum gressus viri diriguntur : in quo eliam tractalur de avaritia divitum et ipsorum deliciis in hoc mundo ac de justo Dei judicio. IV, 13-17. Agite nunc qui dicitis : Hodie et cras proficiscamur in hanc civitatem, et agamus ibi annum unum, εἰ negotiemur ac lucrum fu- ciamus, qui ignoratis quid futurum sit postero die. Qug est enim vita vestra? Vapor enim est qui ad exiguum tempus apparet εἰ deinde eva- nescit ; pro eo quod dicendum vobis erat : Si Dominus volueril, et sí vizerimus, faciamus hoc aut illud. Nunc uutem gloriamini in arrogan- (iis vestris. Omnis exsultatio talis mala est. Igitur qui novit recte facere nec facit, hic pec- cato tenetur. «Qui dicitis : Hodie.» Non tollit petestatem aut liberum arbitrium,sed ostendit non esse totum in manu ejus : nam superna quoque opus est gratia. Licet enim et certare et cnrrere ac negotiari om- niaque agere quae sunt ad vitam : non tamen hzc propriis laboribus attribuere, sed divine benigni- tati.Ait namque Jeremias : « Domine, non in ho- mine est vita ipsius 47. » Et Parcmiastes : « Ne glorieris in crastinum, cum ignores quid pariturus sit insequens dies 48. » — « Quaest enim vita ve- stra?» Hac dicit, vanitatem ac abjectionem vitz nostr: designans : et pudefaciens nos quod circa id omne tempus vite nostre consummamus, ac;in temporariis malis, et in his qua simul ut exorta ORCUMENII TRICCAE EPISCOPI Α ΚΕΦΑλ. C. 500 « Oc οὐκ iv ἀνθρώπῳ, ἀλλ᾽ ἐν θεῷ τὰ διαθήµατα ἀνδρὸς κατευθύνεται, "E , ᾧ περὶ πλεονεξίας, πλουσίων, καὶ τῆς tv χόσµῳ τρυφῆς αὐτῶν καὶ περὶ δικχιοχρι- αίας τοῦ Θεοῦ. s | « ᾿Άγε νῦν οἱ λέγοντες, Σήµερον καὶ aüptov πορευσώµεθα εἷς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ποιήσω- μεν ἐκεῖ ἐνιαστον ἕνα" καὶ ἐμπορευσώμεθα, καὶ κερδήσωµεν Οὔτινες οὐκ ἐπίστασθε τὸ τῆς αὖ- pov. Ποία γὰρ ἡ ζωὴ ὑμῶν ; ᾽Ατμὶς γὰρ ἔσται d ὀλίγον Φαινομένη, ἔπειτα δὲ ἀφανιζομένη. ῬΑντὶ τοῦ λέγχεν ὑμᾶς ' ᾿Εὰν ὁ Κύριος ϐθε- λήσῃ, καὶ ζήσωμεν, καὶ ποιήσωμεν τοῦνυ Ἡ bxetvo, — Nüv δὲ µκαυχᾶσθε ἐν ταῖς ἁλαζονείαις ὑμῶν. Πᾶσα Ἠκαύχησις Ἠτοιαύτη πονηρά iov. Εἰδότι οὖν χαλὸν ποιεῖν, καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ ἐστιν. » « Οἱ λέγοντες ^ Σήµερον, » OO τὴν ἐξουσίαν ἀνχι- pet, ἀλλὰ δείκνυσιν ὅτι οὗ τὸ πᾶν αὐτοῦ ἔστιν, ἀλλὰ δεῖτα xal τῆς ἄνωθεν χάριτος. ᾿Ἔξεστι μὲν γὰρ καὶ ἀθλεῖν καὶ τρέχειν καὶ ἐμπορεύεσθαι, καὶ πάντα τὰ πρὸς τὸ Liv ἐνεργεῖν, ἀλλὰ μὴ τοῖς οἰκείοις πόνοις τοῦτο λογίζεσθαι, ἀλλὰ vf, τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίᾳ. Φησὶ γὰρ Ἱερεμίας * « Κύριε, οὐκ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ $ ὁδὸς αὐτοῦ. » Καὶ ὁ Παροιμιαστής * «€ Mà xavgo τὰ εἰς αὕριον. Οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα. » — 4 Ποία γὰρ ἡ ζωὴ ὑμῶν ; » Τὸ µάταιον καὶ οὗτι- δανὸν τῆς ἡμετέρας ὑποφαίνων ζωης, καὶ κατει- σχύνων ἡμᾶς ὣς περὶ τοῦτο τὸ πᾶν ἡμῶν κατατρί- θοντας τῆς ζωῆς, ταῦτά φησιν, ὅτι dv προσκαίροις καχοῖς, καὶ dux τῷ ὑποστηναι ἀφανιζομένοις, ὁ κό- sunt evanescunt, 479 omnis labor noster explea- C «oc ἡμῶν dat ἐκτελεῖται, Τοῦτο xal Δαυῖδ διακω- tur. Hoc et David perstringit dicens : « Verum- tamen in imagine pertransit homo, tamen frustra conturbatur 49, » hoc est, circa id quod non est, sedin solo phantasmate subsistit : hujusmodi nam- que res et imago ; aut circa id quod non est idem subsistens, sed quatenus assimilationem babet et conjecturam cum vita qui vere procedit. « Vapor enim est, » Vapor est coagulatio aerea ab ignis calore ex humoreexhalans,minimam habens suhsi- stentiam.Nam propter vehementem tenuitatem. fa- cile circumstanti corpori cedendo evanescitac dis- solvitur, veluti modicus humor accedente aqua. Tali assimilavit vitam nostram : idque scite ad- modum. Porro sermone tali exemplo intercepto, rursum ex hypostrophe reddit quod ipsi conse- quens erat. Est enim tota particula hoc modo or- dinanda : Agite nunc qui dicitis, Hodie et cras pro- ficiscamur in illam civitatem,et agamus tibi annum unum,et negotiemur ac lucrum faciamus : pro eo quod dicenduui vobis erat.Si Dominus voluerit, et si vixerimus,faciamus hoc aut illud. « Nunc autem gloriamini in arroyantiis vestris »Cum ita vera con- seculio sermonis esset,non hoc facit,sed postquam exemplo intersecuit sermonis consequentiam, dein- ceps subjunxit quod decrat, per imaginem rei pro- μῳδῶν φησι, 5» Mévcot γε ἓν εἰχόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν µάτην Ἱταράσσεται͵ 9 τουτέστι, περὶ τὸ μὴ ὃν, ἀλλ' ὅσον bv φάσµατι ὑποστῆναι, Τοιοῦτο γὰρ à εἰκών. Ἡ περὶ τὴν μὴ αὐθυπόστατον, ἀλλ ὅσον iv ἀφομοιώσει xal εἰχασμῷ τῆς ὄντως προδαι- νούσης ζωῆς « Άτμις γάρ ἐστιν. } ᾽Ατμίς ἐστι σύστασις ἀερώδης ἀπὸ πυρὸς θάλψεως, ἐξ ὑγρότητος ἀναθυμιωμένη, ἐλαχίστην τὴν ὑπόστασιν ἔχουσχ. Διὰ γὰρ τὴν ἄγαν λεπτότητα ταχέως τῷ περιέχοντι ἐναφανίζετχι χωροῦσα πρὸς τοῦτο καὶ διαλυοµένη, καθάπερ πρὸς ὕδωρ μικρὰ νοτίς. Τοιούτῳ ἀπείκασε τὴν ἡμετέραν ζωήν. Καὶ µάλα εὐστόχως. Μεσολ: - θήσας δὲ τῷ τοιούτῳ ὑποδείγματι τὸν λόγον, πάλιν D ἐξ ὑποστροφῆς ἀποδίδωσι τὸ ἀκόλουθον αὐτῷ. "Ἔστι γὰρ ὅλον τὸ χωρίον οὕτως * "As νῦν, ol λέγοντες, Σήµερον xai αὔριον πορευσώµεθα εἰς τήνδε τὴν mó- λιν, καὶ ποιήσωµεν ἐκεῖ ἐνιαυτὸν ἕνα, xal ἔμπορευ- σώμεθα καὶ κερδήσωµεν * ἀντὶ τοῦ λέγειν ὑμᾶς, Εάν ὁ Κύριος θελήσῃ, xal ζήσωμεν καὶ ποιήσωμεν τοῦτο fj ixetvo. α Νῦν δὲ χκαυχᾶσθε iv ταῖς ἁλαζονείχις ὑμῶν. 9 Οὕτως ὄντος τοῦ ἀχολούθου, οὐ τουτο ποιεῖ, ἀλλὰ διακόψας τῷ παραδείγματι τὴν συνέχειαν τοὺ λόγου, μετὰ ταῦτα ἐπήνεγχκε τὸ ἐλλεῖπον φθάσας διὰ τῆς τοῦ πράγματος tixóvoq τὸ µάταιον ὑποστη- σαι τοῦ ἓξ ἁλαζονείας περὶ τόνδε τὸν χόσμον ἡμων 41 Jerem. x, 33. 48 Prov. xxvit, {. 49 Psal. xxxvni 7. 901 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 902 περισπωµένου. "Ἔστι γὰρ οὕτως * Καυχᾶσθε bv ταῖς A brans ac convincens subesse vanitatem in eo quod ἀλαζονείαις ὑμῶν. Tivec ; Οὕτινες οὐκ ἐπίστασθς τὸ εἰσαύριον. Ποία γὰρ ἡ ζωὴ ὑμῶν ; Kal ἑξῆς. Aux δὲ τοῦ, Ποία ἡ ζωὴ ὑμῶν ; ἐξουλενώσας τὴν ζωὴν, καὶ προδοποιήσας διὰ τούτου τῷ εἰς εὐτέλειαν παραδεί- qux, οὔτως ἐπάχει καὶ τὸ ὑπόδειγμα, καιριώτατον τοῦτο ποιῶν, « Καυχᾶσθε ἓν ταῖς ἁλαζονείχις ὑμῶν. » "Alatàw καὶ ἁλαζονία μὴ ὑφεστώτων πραγμάτων ἐστ' σπουδή. Aib καὶ ἁλαζὼν λέγεται ὁ μετὰ ἁἅλης ζῶν, τουτέστι͵ μετὰ ἁστάτου xal μὴ ἔχοντος ὑπό- στασιν πράγματος. e Πᾶσα καύχησις τοιχύτη πονηρά ἐστιν. ν΄ ᾿Ἐπαναλαμβάνει τὴν διάκενον καύχησιν, fJ τις ἐξ ὑπερηφανίας φιλεῖ τἰκτεσθαι. Καὶ οἱονεὶ συµ- παραίνων τὸν ἑαυτοῦ λόγον, ἐπιφέρει, ὅτι πονηρά ἐστιν. Εἰ δὲ πονηρὰ, πάντως ὅτι xal ἀπὸ τοῦ Πονη- B ῥοῦ Ἐστι. Οὐ δεῖ δὲ τοὺς τῷ Κυρίῳ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνατεθέντας τοῦ Πονηροῦ παραδέχε- σθαι ἐπισποράς. ᾿Ἐπιφέρει δὲ καὶ τὸ, Εἰδότι οὖν κκ- λὸν ποιεῖν καὶ µη ποιοῦντι, ἁμαρτίαᾳ αὐτῷ ἴστι ' xad τος ΦΨευδοδιδασκάλους παιδεύει πάλιν, Μὴ ταῦτα παιδεύειν τολμᾶς, ἅ μὴ πρότερν κατώρθωσας ; « Μακάριος «io, φποὶν, οὐχ ὃς διδάξει, à ὃς πσιήσει καὶ διδάξει. ν Προηγεῖσθοι γὰρ δεῖ τὰ ἔργα τοῦ λόγου. Καθότι καὶ ἐπιδεικνυμένην πίστιν ἀπαγ- τέλλει δίκαιος. α Ὁ γὰρ λύων, φησὶ Κύριος, μίαν τῶν ἔντολων τούτων τῶν ἐλαχίστων, καὶ διδάσκων οὕτως τοὺς ἀνθρώπους, τουτέστι, διακένως, ἐφ᾽ οἷς οὐκ ἐκοπίασεν, ἐλάχιστος Χληθήσεναι, μέγας δὲ ὃς μετὰ τοῦ πρᾶξαι διδάξει. » ᾿Επεὶ xal αὐτὸς ὁ θεάν- θρωπος, ὦν ἤρξατο ποιεῖν, τούτων xal διδασκαλίαν: nos distrahit circa hunc. mundum. Est enim hoc modo intelligendum : Gloriamini in arrogantiis ve- stris. Quinam qui ignoratis quid postero die futu- rum sit. Qus est enim vita vestra ? etc. Per hoc autem quod ait : Que est enim vita vestra ? contem- nens vitam, εἰ per hoc viam prestruens exemplo ad fragilitatem posito, ita subjungit et exemplum, reddens hoc firmissimum. «Gloriamini in arrogan- tiis vestris. » Árrogans et arrogantia affectus est de rebus non subsistentibus.Ideo etiam ἁλαζών di- citur ó μετὰ ἅλης ζῶν, id est cum mari vivens, hoc est cum re inslabili nec habente subsistentiam. «Omnis exsultatio talis mala est.» Repetit vanam gloriationem quz ex superbia oriri cupit, et tan- quam suum concludenssermonem infert quod mala sit: quod si mala,utique etiam a Maligno est. Non oportet autem eos qui per baptisma Domino conse- crali sunt, 476 ullas suscipere a Maligno insper- siones. Infert autem et hoc : Igitur qui novit recte facere nec facit, hic peccato tenetur: rursumque falsos doctores corripit. Num bac audes corripere cum non prius in his recte te gesseris ? « Beatus enim, inquit, non qui docuerit, sed qui fecerit et docuerit. » Oportet enim ut opera sermonem precedant, quoniam justus exhibitam fidem an- nuntiat. « Nam qui solverit, inquit Dominus, unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines,id est, inaniter, nempe ea in quibus non laboravit, minimus vocabitur : magnus autem is, ἐποιεῖτο, Τοιοῦτό µοι δοχεῖ xal τὸ, « Ὁ xavyoys- C qui simul et fecerit et docuerit 50.» Quandoquidem voc, ἓν Κυρίῳ καυχάσθω, » ἀντὶ τοῦ, κατὰ Κύριον, ἐκείνφῳ Ὑχρώμµενος ὑποδείγματι πολὺ πρότερον, καὶ οὕτω ποιῶν, οὕτω διδάσκων. "Enti καὶ ὅταν φησὶν à Δαυίδ’ « Ἐν τῷ Κυρίῳ ἐπαινεθήσεται ἡ ψυχή µου, 9 o)x ἄλλο φησιν, ἤ ὅτι κατὰ τὰς ἐντολὰς πορευόµε- voc τοῦ Κυρίου ἐπαινεθείη. et ipse Deus et homo horum doctrinam tradebat qua primum facereceperat 5! .Hujusmodi quoque videtur quod ait Paulus : «Qui gloriatur,in Domino glorietur 53 ; » hoc est, secundum Dominum, illius longe antea utens exemplo, etita faciens et ita do- cens. Quoniam et David cum ait: « In Domino laudabitur anima mea 55, » non alind dicit, quam quod gradiens juxta Domini precepta lau- detur. € —— Av&. vos, ol πλούσιοι, κλαύσατε ὁλολύζοντες ἐπὶ ταῖς τχλαιπωρίις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις, 'O πλοῦνος ὑμῶν σίέσηπε. Τὰ ἱμάτι« ὑμῶν σητό- ϐρωτα Ἰέγονεν. Ὁ ἸὙρυσὺς ὑμῶν καὶ à ἄργυρος κατίωται. Καὶ ὁ ἵὸς αὐτῶν εἰς μαρτύριο ὑμῖν ἔστχι, xal φάχετχι τὰς σάρχας ὑμῶν ὡς πὺρ. ᾿Εθησαυρίσατε ὀργὴν ἐν ἐἑσχάταις ἡμέραις. ᾿Ιδοὺ ὁ μισθὸς τῶν ἐργατῶν τῶν ἁμησάντων τὰς γώρας ὑμῶν, ὁ ἀπεστερημένος ἀφ᾿ ὑμῶν κράζει. Καὶ αἱ βοαὶ τῶν θερισάντων εἷς τὰ dx Κυρίου Σαθαὼθ εἰσεληλύθασιν. Ἐτρυφήσατε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἑσπαταλήσατε. Ετρέψα-ε τὰς Χαρδίας ὑμῶν, ὡς i» ἡμέρᾳ σφαγΏς. Κατεδι- κάσατε, ἐφονεύσατε τὸν δίκαιον. Οὖκ ἀντιτάσσεται ὑμῖν. , e "At νῦν, » Τὸ φειδωλὸν χαὶ γλίσχρον τῶν πλου- σίων Üprvov αὐτῶν ποιεῖται͵ ὀλολύτειν αὐτοὺς παρ1- χελευόµενος, τουτέατι, θρηνεῖν, ὡς εἷς ἀνύπαρχτον καὶ «φθορὰν ταμιευοµένοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν, xal 50 Matth. πι. 19. 5! Act. 1, { 53 Jerem. ix, 23; V, 1-6. Agite nunc,divites,plorate ejulantes su- per miseriis vestris qu& supervenient. Divitio ve- sire putrefacta sunt : vestimenta vestra tineis ob- nozia facta sunt.Aurum et argentum vestrum eru- gine vitiatum est : eterugo eorum in testimonium vobis erit,et excedet carnes vestras sicut ignis. Pro D thesauro recondidislis vobis iram in extremis die- bus. Ecce merces operariorum qui messuerunt re- giones vestras,quc fraude non reddita est a vobis, clamat : el clamores qui messuerant, in aures Do- mini Sabaoth introierunt.In delictis vixistis super terram et lascivistis, enulristis corda vestra tan- quam, ín diem occisionis. Condemnaslis et occi- distis justum, nec restitit vobis. «Ágitenunc.» Divitum tenacitatem ac parcitatem facit lamentatione ipsorum, ejulare eos jubens, hoc est.lamentari,ut qui ad interitum et perditionem suas recondant divitigs,nec ipsasinsumantin egenos:sola II Cor. x, 17. 55 Psal. xxxii, 3. 503 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 804 namque divitiarum in hes insumptio 474 non pe- Αμ τοῖς δεοµένοις Oazawoveuc αὐτόν. Μόνη γὰρ à rit,sed insumenti integraservatur. Proptereaetiam dieit Parcemiastes : Mitte panem tuum super faciem aque, hoc est, super apparentem quidem dissolu- tionem ac corruptionem (hoc enim consequi natum est panemin aquas projectum):attamen nequaquam deperditur, sed sui corruptione refrigerium nobis conciliat, quando futurum esset ut lingua in flamma cruciata,egestale gutUP aqua premeremur. « Divi- tite vestra. » Sive opulentia vestra. Subaudiendum est,id est, quam opulentiam, ut fit sengus : Divi- tie vestrae quas tanquam ignem pro thesauro re- condidistis excedent carnes vestras. « Putrefactz sunt et. vestimenta vestra. » Putrefaclio, inquit, diviliarum et vestimentorum corrosio sive exesio a tineis, el erugo auri et argenti feret adversum vos testimenium, arguens tenacitatem vestram. Prop- ter quod in extremis diebus (dicit autem Domini advenium) invenietis diviUas vestras reconditas vobis tanquam ignem in perditionem : quod etiam diviti oentigit,de quo in Evangelio. « In deliciis vi- xistis.» Discurrebant Judaici principes devorantes pauperes, et pinguescebant honoribus qui defere- bantur ab omnibus, sed parabantur ad occisionem sub manibus Romanorum.Et maxime quia Domi- num qui solus erat justus condemnarunt,et occide- runt non contendentem neque vociferantem. Ideo nunc dicit : «Occidistis justum.» Procul dubio hoc ad Christum refertur. Per illud tamen quod addit: Non restitit vobis, communem efficit sermonem etiam ad alios qui similia a Judzels passi sunt. For- tassis autem et prophetice suam designat passio- nem. A78 CAPUT VII. De patientia ac tolerantia afflictionum, οἱ de ve- ritute : Án quo ponuntur speciales adhortatio- nes cuique convenientes cum fide : el quod in- serviendum est saluti proximi. V, 7-11. Longanimes igitur estote, fratres, usque ad adventum Domini. Ecce agricola exspe- etat pretiosum fruclum terro, longanimiter ex- spectans illum, donec accipiat pluviam matuli- fam el serotinam. Longanimes igitur estote εἰ vrs, et confirmale corda vestra, quoniam adven- fus Domini appropinquat. | Nolite. ingemiscere alius adversus alium, fratres, ut ne condemne- míni. Ecce Judex ante januam assistit. Exem- plum accipite, fratres mei, afflictionis ac patien- tio, prophetas qui locuti sunt ininomine Domini. Κοοθ beatos ducimus eos qui sustinent. Toleran- tíam Job audislis,et finem Domini vidistis, quod valde misericors sil Doménus ac commiserans Postquam Judaicorum principum delicias accu- savit, et eorum saevitiam ac inhumanitatem erga pauperes,transit eliam ad fideles, et ait : Ne hiec videntes offendamini,fratres, neque animo dejicia- mini, quasi aut. non reposi!a fit in illos vindicta, aut fil. quidem reposita, sed nimium tardet. Kst enim certa ultio, eaque e vestigio ventura. Dicit au- πρὸς τούτους πλούτου δαπάνη οὐχ ἀπόλλυται,. ἀλλ' ἀχέραιος τῷ δαπανῶντι φυλάττεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παροιμιαστής φησι ᾿ ᾽Απόστειλον τὸν ἄρτον σου ἐπὶ πρόσωπον ὕδατος, τουτέστιν, ἐπὶ δοκούσῃ μὲν διαλύσει καὶ «φθορᾷ (τοῦτο γὰρ τῷ καθ) ὕδατος ῥυπτουμένφ ἄρτῷ πέφυχεν ἐπαχολουθεῖν) ᾽ οὐ pév- τοι xal Ζπολλυμένῳ, ἀλλὰ τῇ διαλύσει ἀναψυχἣν ἡμῖν προξενοῦντι, ὁπηνίκα μµέλλοιμεν την γλῶσσαν ἐν τῇ φλογὶ ἀποτηγανιζόμενοι ῥανίδος ὕδατος Άπροσ- δεῖσθαι. « Ὁ πλοῦτος ὑμῶν, 9 Προσυπακουστέον τὸ O, ἵν fj οὕτως * Ὁ πλοῦτος ὑμῶν, ὃν ὡς πὺρ ἔθη- σαυρίσατε, Χαταφάγεται τὰς σάρκας ὑμῶν. » Σέσηπε καὶ τὰ ἱμάτια ὑμῶν. » Ἡ σῆψις, φησὶ, τοῦ πλούτου καὶ τὸ θριπήδεστον ἧτοι σιτόδρωτον τῶν ἱματίων, B καὶ ὁ Ἱὸς τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου καταµαρτυ- ρήσει ὑμῶν, ἑλέγχων τὸ ἀμετάδοτον ὑμῶν, Δι ὃ καὶ ἐν ἑσχάταις ἡμέραις [λέγει δὲ τὴν τοῦ Κυρίου παρουσίαν], εὑρήσετε τὸν πλούτον ὑμῶν ὣς TUp τα- µιευθέντα ὑμτν εἰς ὄλεθρον, ΄Όπερ καὶ à iv Εὐαγγε- λίῳ πλούσιος πέπονθεν. « ᾿Ετρυφήσατε, ? Καταδρο- μὴ τῶν 'Ἰουδαϊκῶν ἁρχόντων καταθοσκοµένων τοὺς πένητας, xal πιαινοµένων ταῖς παρὰ πάντων τιμαῖς, ἀλλ᾽ εἰς σφαγην ταῖς Ῥωμαϊκαῖς χερσὶν εὔτρεπιζο- µένων, Καὶ μάλιστα ὅτι τὸν µόνον δίκαιον Κύριον κατεδίκασαν καὶ ἐφόνευσαν οὐκ ἐρίζοντα οὐδὲ χραν- γάζοντα. ᾿Αναντιῤῥήτως τὸ, « ᾿Εφονεύσατε τὸν ὃ[- καιον, » ἐπὶ τὸν Χριστὸν ἀναφέρεται. ΤΗ μέντοι ἐπιφορᾷ τῇ, Οὐκ ἀντιτάσσεται ὑμῖν, Εκοίνωσε τὸν λόγον C xal πρὸς τοὺς ἄλλους τοὺς τὰ ὅμοια παρὰ τῶν Ἰουδχίων παθόντας. ἴσως δὲ καὶ προφητικῶς τὸ περὶ ἑαυτὸν ὑπεμφαίνει πάθος. ΚΕΦΑΛ. Z. « Περὶ µακροθυµίας καὶ υπομονῆς παθηµάτων, καὶ περὶ ἀληθείας. Ἐν ᾧ παραινέσεις ἰδικαὶ ἑκάστῳ προσήκου- σαι μετὰ πίστεως. Καὶ ὅτι διακονητέον τῇ τοῦ πλη- σίον σωτηρίᾳ. » « Μακροθυμὴσατε οὖν, ἁδελφοὶ, ἕως τῆς παρον- σίας τοῦ Κυρίου. 'Ióo0 ὁ γεωργὸς ἐχδέχεται τὸν τίμιον καρπὸὺν τῆς Ὑῆς, μακροθυμῶν ἐπ αὐτῷ, ἕως λάθῃ ῥὑετὸν πρώὠίμον καὶ ὀψιμον. Μακροθυ- µήσατε καὶ ὑμεῖς, Στηρίξατε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου yrs. Μὴ στενά- Ώζετε xav! ἀλλήλων, ἁδελφοὶ, ἵνα p κατακριθητε. δου 6 αχριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν ἕστηχεν. Ὑπό- δειγµα λάθετε τῆς κακοπαθείας, ἀδελφοί µου, καὶ τῆς µακροθυµίας, τοὺς προφητὰς, οἳ ἑλάλησαν τῷ ὀνόματι Κυρίου, ἸΙλοὺ μµακαρίζομεν τοὺς Όπο- μένοντας. Τὴν ὑπομονὴν Ἰὼδ ἠκούσατε, καὶ τὸ τέλος Κυρίου εἴδετε, ὅτι πολύσπλαγχνός ἐστιν ὁ Κύριος xai οἰχτίρμων. » Διαθαλὼν τὴν τῶν Ἰουδαϊκῶν ἀρχόντων σπατά- λην, xal τὸ πρὸς τοὺς πένητας αὐτὸν σκληρὸν καὶ ἀπάνθρωπον, µεταθαίνει xal ἐπὶ τοὺς πιστοὺς, κχί φησι ΄ M3 ταῦτχ ὁρῶντες, ἀδελφοὶ, σκανδαλίζεσθε, μηδὲ ἆθυμεῖτε, ὡς dj μὴ ἐκδικήσεως ἀποχειμένης, f, ἀποχειμένης μὲν, βραδυνούσης δὲ. "Ἔστι γὰρ ἐκδι- χησις καὶ χατὰ πόδας, Λέγει δὲ τὴν Ῥωμαϊκὴν 505 COMMENT. IN EPIST. CATHOL. JACOBI. 906 ἔφοδον, καὶ τὴν ὑπὸ τούτων αἰχμαλωσίαν τῶν Ἰου- A tem Romanorum insullum et Judeorum sub his δαίων, "Hv καὶ παρουσίαν καλεῖ τοῦ Κυρίου ὡς ὁ Ἰωάννης ὁ ἐπὶ τὸ στῆθος ἀναπεσὼν τοῦ Κυρίου, δι ὦν, qnsl, περὶ τῆς αὐτοῦ ἀποθιώσεως, τὸν αὐτὸν εἶσ- άγων Κύριον λέγοντα ' « ᾿Εὰν αὐτὸν, θέλω µένειν ἕως ἔρχωμαι. » Καὶ γὰρ παρετάθη καὶ τούτῳ ὁ τῆς ζωῆς καύτης χρόνος, ἕως τῆς ἁλώσεως Ἱερουσαλὴμ, καὶ μικρὸν ἐπέκεινα. Καὶ ὅτί ἡ τοῦ Κυρίου παρου- σία καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐπὶ το Ἱωάννω d τῆς Ἱερου- φαλημ. πανωλεθρία ἐστὶ, ὅηλον xal ἀπὸ τοῦ προφήτου λέγοντος * € Ιδού Κύριος ἔρχεται, καὶ τίς ὑπομενετ ἡμέραν εἰσόδου αὑτοῦ. » ὡς τῆς τοῦ Κυρίου παρ- ουσίας τειµωρίαν φερούσης κατὰ τῶν ἀσεθῶν, )Αλλὰ καὶ ὁ Χρυσοστόμος Ἰωάννης ἓν τινι τῶν ἐξηγητιχῶν αὐτοῦ, τοῦτο αὐτὸ τὸ, Έως ἔρχομαι, ἀναπτύσσων, Τοῦτο δηλοῦν βούλεται τὸ ῥητὸν, τὴν πανωλεθρίν captivitatem,quaui etiam adventum Domini vocat : quemadmodum et Joannes qui super pectus Do- mini recubuit, cum de uo loquitur interitu, ipsum Dominum inducit, dicentem : « Si eum velim ma- nere donec veniam δὲ, » Elenim 476 huic proro- gatum est tempus hujus vilae usque ad captivita- tem Jerosolymorum, et paulo ultra illud tempus. Quodque Domini adventus etin hocloco et in Joanne fit eversio Jerusalem, manifestum etiam est e prophela,qui ait : «Ecce Dominus veniet, et quis sustinebit diem ingressus ejus 55 ? » utpote Domini adventu ferente adversus impios suppliciura. Sed et Joannes Chrysostomus in quadam enarratione $ua, hocidem, Donec veniam, explicans : Hoc di- ctum, inquit,significare vnlt omnimodam eversio- τῆς Ἱερουσαλήμ. Kal πιστοῦται τοῦτο ἀπὸ τῆς εὖ- B nem Jerusalem : idque confirmatab oratione trium X τῶν τριῶν παίδων, φασκόντων * « Οὕτω γενέσθω — puerorum, dicentium : «Ita fiat coram te hosUa no- ἑνώπιόν σου ἡ θωσία ἡμῶν σήμερον, xal ἐχτελέσαι Slra hodie, et perficiatur post te50. » Ait enim : ὅπιαθέν σου. » Φησὶ γάρ Τί τὸ, Ὀπισθέν σου»: Quid sibi vult. Post te? Postquam transierit furor Mecà τὸ παρελθεῖν τὸν θυμόν σου. Kal πότε παρ- luus.Et quando advenit ? Quando Nabuchodonosor εγένετο; "Oxs Ναθουχοδονόσορ ἐδῄου τὰ Ἱεροσόλυμα. exciditJerosolyma.Et ha»cquidemde adventu.Aiunt Καί περὶ μὲν τῆς παρουσίας ταῦτα, Φασὶ δέ τινες autem quidam Patrum quod µακροθυµίαν quidem τῶν Πατέρων xal τοῦτο, ὡς μακροθυμίαν μὲν kv- hoc loco dicat longanimitalem, qua ad eos est qui ταῦθα tuv πρὸς ἀλλήλους φησὶν, ὑπομονην δὲ τὴν inler nos sunt; ὑπομονήν vero, patientiam ad ex- πρὰς τοὺς ἔξω. Μεκροθυμεῖ γάρ τις πρὸς ἐκείνος, lraneos. Longanimiter enim tolerat quis eos quos οὓς δυνατὸν καὶ ἀμύνασθαι. Ὑπομένει δὲ ες οὐ δύ- et am ulcisci posset ; ὑπομένει vero, quos non pot- ναται ἀμύνασθαι, Διὰ τοῦτο kml μὲν Θεοῦ οὐδέποτε eSlulcisci.Propterea in Deo quidem nunquam dici- ὑπομονὴ λέγεται, ἀλλὰ µακροθυµία, ἐπ ἀνθρώπων {ΙΓ ὑπομονή sed µακχροθυµία, in hominibus vero δὲ ὑπομονή. « ᾿ Κως λάδῃ ὑετὸν πρώίμον, » Πρώι- ὑπομονή. Donec accipiat pluviam matutinam. » pec δετὸς, ἡ ἕν νεότητι μετὰ δαχρύων μετάνοια, ., Pluvia matutina est poenitentia peracta in juven- ὄψιμος, $ Ev τῷ γήρᾳ. Πάντα δὲ τῆς τοῦ Θεοῦ ἄρ- tutecum lacrymis,serotina vero quse in senectute. τηται φιλανθρωκίας, δι’ ὃ λέγει * Εως ἂν Adón. « Πρὸ πάντων δὲ, ἀδελφοί µου, μὴ ὀμνύετ μήτε τὸν οὐρανὸν, pote τὴν γῆν, µήτε ἄλλον τινὰ ὅρχον, Έτω δὲ ὑμῶν τὸ Ναὶ, Ναὶ, καὶ τὸ Οὔ, OU, ἵνα μὴ εἰς ὑπόχρισιν πέσητε. » Omnia vero pendent ex Doi benignitate, ideo di- cit : Donec accipiat. V, 19. Ante omnia autem, fratres mei,ne jure- tís, neque per calum, neque per terram, neque aliud quodcunque jusjurandum.Sitautem vestrum Certe Cerle, Non Non, ut non ín condemnatio- nem cadatis. Αλλ᾽ ke τις, El βιάζεταί τις ὀμνύναι, τί ποιη- Sed dicet aliquis : Si quis jurare cogatur, quid τέον ; Εροῦμεν, ὅτι 5 φόθος τοῦ Θεοῦ ἰσχυρότερς faciendum est ? Dicimus quod timor Dei fortior erit ἔστχι τῆς τοῦ βιαζοµένου ἀνάγχης. ᾿ἙΕπαπορήσειε δ necessitate vim inferente. Dubitare autem posset ἄν τις, Πῶς τοῦ παλαιοῦ νόµου τὸν κατὰ τοῦ ὀνόμα- aliquis, cum vetus lex enm qui per nomen Domini τος τοῦ Κυρίου ὁὀμνύοντα ἐπαίνου ἀξιοῦντος, ἡ χάρις jurat laude dignum ducat, quomodo gratia hoc fa- UA τοῦτο ποιεῖν διαστέλλεται. 'Epoope) οὖν, ὡς bó cere vetet ? Dicimus ergo quod vetuslex abducens παλαιὸς νόμος, ἀπάγων Ιουδαίους μὴ κατὰ τῶν εἰ- Judmos ne per idola jurarent, prz:cipiebat jurare δώλων ὀμνύειν, προσέτατε κατὰ θεοῦ ὀμνύεν, per Deum : quemadmodum eliam Deo sacrificare ὥσπερ καὶ θύειν ἐχέλευε τῷ θεῷ, ἀποσπῶν αὐτοὺς ΡΓΦεὶρὶεῦα!, abstrahens eos 477 ne idolis sacrifi- τῆς πρὸς τοὺς δαίµονας θυσίας. Ότε δὲ ἱκανῶς αὖ- carent: ubi autem sufficienter Dei cultum docuit, τοὺς θεοτεθεῖν ἐδιδάξατο, τότε xal τὰς θυσίας ὡς ἰωπο εἰ sacrificia tanquam inutilia repulit : non ἀνωφελεῖς ἁπώσατο, θυσίαν οὐ τὴν διὰ τῶν ζώων sacrificium animalium exquirens,sed animam con- ἀλλὰ τὴν συντετριµµένην ψυχὴν ἐπιζητῶν si; θυ- tritam in sacrificium. Quaest autemilla ? Que per σίαν. Τίς δὲ αὕτη, Ἡ διὰ ταπεινώοεως τῷ τῆς animi modestiam tola incenditur igne charilatis ? ἀγάπης ὁλοχαυτουμένη πυρἰ. Οἷα καὶ ἡ Παύλο, ὃς qualisetiam fuit Pauli anima, qui eo quod nonn..lli διὰ τό τινας σκανδαλίζεσθαι τῶν πιστῶν, ὑπερθαλ- fidelium offenderentur,mirum in modum incende- λόντως, Tj» πυρούµενος. «τω ὃς ὑμῶν. τὸ, Nal, batur. «Sit autem vestrum, Certe Certe. » Hoc est .Nal, » ᾽Αντὶ τοῦ, 'H. κατάθεσις ὑμῶν βεθαία καὶ ἐπὶ Deposilio vestra firma sit οί in re firma, εἰ negatio $4 Joan. xx, 22. 55 Malach. in, 1. 56 Dan. xxxix, 40. 507 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI $08 in his quz facto non respondent. «Ut non in con- ^ Br6aloo, καὶ ἡ ἀπαγόρευσις ἐπὶ μὴ οἷοις γενέσθαι. demnationem cadalis. » Ὑπόνρισιν dicit κατάκρι- σιν, id est condemnationem, quse subsequitur eos qui incessantcr et sine delectu jurant : et jurandi consuetudine ad perjurium feruntur. Aut etiam dictio ὑπόκρισιν hoc loco proprium habet significa- tum (puta simulationem) quod aliud est et aliud apparet. Quomodo ergo in hypocrisim cadit is qui jurat ? cum juramento creditur quidem verax esse at subsequenti transgressione mendax pro veraci deprehenditur. Aut etiam quia ναὶ, id est cerle, non ad confirmationem profertur, neque o5, id est, non, ad id quod non respondet facto. Per Deum autem jurare prohibet propter perjurium : per cce- lum vero et reliqua, ne et hzc ad divinum hono- rem referantur. Quicunque enim jurant, per ma- B jorem jurant. V. 43-18. Affligitur alíquisinter vosforet. Equo animoest aliquis?psallat.Infirmatur quis inter vos? accersat presbyteros ecclesie, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, εἰ obsecra- tio fidei sulvum reddet laborantem, εί eriget eum Dominus : εἰ si in. peccatis fuerit, remitlentur εἰ. Confitemini invicem delicta, εἰ orate pro vobis in- vicem ut sanemini. Multum valet deprecatio justi e[ficaz. Elias homo erat similiter obnoxius affec- tionibus sicut nos,et precatione precalus est ne plueret,et non pluit super terram annos treset men- ses sez. Rursumque oravit,et celum dedit pluviam, el terra produxil fractum suum. μῆνας ES. Kal πάλιν προσηύξατο, καὶ ὁ οὐρανὸς, αὐτῆς. » « Ίνα μὴ εἰς ὑπόχρισιν πέσητε,ι» Τὴν ὑπόκρισιν ἤτοι τὴν κατάχρισιν λέγει, ἥτις ἐἔπαχκολουθετ τοῖς ἀφειδῶς ὀμνύουσι, καὶ διὰ τῆς συνηθείας τῶν ὄρχων ἐπὶ τὸ ἐπιορχεῖν ἐκφερομένοις. Ἡ xal αὐτὸ τὸ ὑπο- κρίνεσθαι σηµαίνει ἐνταῦθα τὸ ὄνομα, ὃ Go ὃν, ἕτερον φαίνεται. Πῶς οὖν εἷς ὑπόχρισιν ὁ ὁμνὺς πί- πτει ; Πἰστευύμενος μὲν διὰ τῶν ὄρχων ἀληθὴς εἶναι, παραθάσεως δὲ ἐπακολουθούσης, ψεύστης ἀντὶ τοῦ ἀληθοῦς ἀποφαινόμενος, — H καὶ τὸ, Nol, μὴ ἐπὶ βεθαίου προφέρων, μηδὲ τὸ, Οὔ, ἐπὶ τοῦ μὴ ooo πε- πρᾶχθαι, Κωλύει δὲ χατὰ Θεοῦ ὀμνύειν διὰ τὴν ἐπιορχίαν, κατὰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν ἄλλων, διὰ τὸ μὴ καὶ ταῦτκ elg Θεοῦ τιμὴν ἀνάγειν. Πάντες γὰρ ol ὀμνύοντες κατὰ τοῦ μείζονος ὀμνύουσι. « Καχοπαθεῖ τις Bv ὑμῖν ; προσευχέσθω. Εὖθυ- μεῖτις; Ψαλλέτω. ᾿Ασθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσ- καλεσάσθω τοὺς πρεσθυτέρως τῆς ᾿Εκκλησίας, κα προσευξάσθωσαν ἐπ αὐτὸν, ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ kv τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίυ, Καὶ ἡ εὐχὶ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάµνοντα, καὶ ἐγερεῖ οὐτὸν ὁ Κύριος, xÀv ἁμαρτίας d$ πεποιη- κὼς, ἀφεθίσεται αὐτῷ. ᾿Εξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα, xal εὔχεσθε ὑπὶρ ἀλλήλων, ὅπως Ἰαθῆτε. Πολὺ Ἰσχύει δέησις δικαίου ἓν- εργουµένη. ἉἩλίας ἄνθρωπος ἂν ὁμοιοπαθῆς ὑμῖν, καὶ προσευχΏ προσηύξατο τοῦ μὴ βρέδαι, καὶ οὖχ ἔθρεξεν ἐπὶ τῆς γῆς ἐνιαυτοὺς τρεῖς καὶ ὑετὸν ἔδωκε, xal ἡ ΥΠ ἐθλάστησε τὸν κχαρπὸν Afflicüonem comitatur oratio,utei quiaffligitur C — Ti, κακοπαθείφᾳ προσευχὴ παροµαρτεῖ, ἵνα xou- levior flat exitus afflictionum sive tentationum. Deinde ubi A78 precatione placuerit ea que nohis molesta sunt,et ad suum statum ac tranquillitatem pervenerit anima, tunc psallat, ut quz sibi com. moda sunt multiplicentur, ac delectetur spirituali exsultatione. Siquidem hilaritas ac jucunditas re- ctus animi status est, juxta magnum quoque no- strum Basilium, hymnorum sive divinarum lau- dum consolationes gratiam conferunt. Itaque qui non ita processit,neque ad hujusmodi statum per- venit, quem et David sanctitatem vocat : « Psal- lite, iuquiens, Domino sancti ejus 57,» magnas agit nugas, vane et inaniter psallens, quemadmodun: φοτέρα vi πειραζομένῳ αὐτῷ ἡ διέξοδος τῶν πει- βασμῶν γένηται. Εἶτα ἐπειδὰν διὰ τῆς προσευχῆς κατευνχσθῇ τὰ διοχλοῦντα ἡμῖν, Καὶ πρὸς τὴν οἱ- χίαν κατήστοσιν καὶ ἁἀταρὰξίαν ἀφίκηται d) φυχὰ, τηνικαῦτα Ψαλλέτω ἵνα τὰ χρηστὰ αὐτῷ Ἠπολυπλα- σιασθῇ, καὶ ἐντρυγῴτῃ τῷ πνευματικῷ ἁγαλλιάματι. Τὸ γὰρ ἱλαρὸν xal ἄλυπον κατάστηµα τῆς ψυχῆς. κατὰ τὸν ἡμέεερον καὶ µέγαν Βασίλειον, αἱ τῶν ὕμνωκ παρηγορίας χαρίζονται. 'O γάρ τοι μὴ οὕτω προδὰς μηδὲν τὸ τοιοῦτο Χατάστηµα φθάσας, ὃ καὶ Δαυϊὸ ὁσιότητα χαλετ. « Ψάλατε γὰρ, φησὶ, τῷ Κυ- pip, οἱ ὅσιοι αὐτοῦ. » Λῆρον μακρὺν ἐξανύει την- άλλως καὶ κενὴν ψάλλων, ὡς ol παροιμιαζόµενοί eliam proverbio dicunt. « Ungentes oleo » Hoc ϱφασιν. « ᾽Αλείψαντες ἐλαίῳ. » Τοῦτο καὶ τοῦ Κυρίου etiam Domino inter homines adhuc conversante faciebant apostoli, ungentes z:grotos oleo et sanan- tes98. «Dep: ecatio elficax. » Efficax est justi ora- tio,quando is pro quo preca!ur spirituali afflictione juverit eum qui preca' ur. Si enim aliis pro nobis orantibus, nos vacemus deliciis ac dissolutionibus- viteque plene transgressionibus, dissolvimus per hoc rehementiam orationis que certat pro nobis : et completur in nobis illud beati Petri : Unus edi- ficans et unus destruens, quid prodes, illis nisi labor ? 57 Psal. xx, 5. 58 Marc. vi, 19, ἔτι τοῖς ἀνθρώποις συναναστρεφιµένου οἱ ἁπόστολοι ἐποίουν, ἀλείφοντε τοὺς ἀσθενοῦντας ἐλαίῳ καὶ ἰώμενοι, & Λέησις ἑνεργουμένη. » Ἐνεργεῖται ἡ τοῦ δικαίου «by, ὅταν καὶ ὁ ὑπὶρ οὗ süyttm συµ- πράττῃ διὰ κακώσεως πνευματικὴς τῷ εὐχομένῳ, Hv γὰρ ἑτέρων ὑπὶρ ἡμῶν εὐχομένων, σπατάλαις μεις σχολόζωμεν καὶ ἀνέσεσι καὶ ἐκδεδιῃτημένῳ Bip, ἑκλύομεν διὰ τωύτου τὸ σύντονον τῆς εὐχῆς τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἀγωνιζομένου. Καὶ γίνεται ἐφ ἡμῖν τὸ τοῦ p.xxxpíoo Πέτρου Εἷς οἰκοδομῶν καὶ εἲς καθ- αίρων, οὐδὲν ὠφέλησεν fj χόπους. 208. « ᾿Αδελφοὶ, ἐὰν τις ἐν ὑμῖν ἀληθείας, xal ἐπιστρέψῃ τις ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν α)τοῦ, σώσει ψυχὴν Ex. θανάτου, ἁμαρτιῶν. » « Καὶ ἐπιστρέφῃ τις αὐτὸν, γινωσκέτων » "Ότι διαχονητέον τῇ τοῦ πλησίον σωτηρίφ. « "Ότι ὁ im- στρέψας ἁμαρτωλόν, » Τοῦτο καὶ Ἱερεμίας φησΙ. « Kal ἐὰν ἐξαγάγῃς τίµιον ἀπὸ ἀναξίυ, ὡς στόμα µου ἔσῃ. 2 Στόµα γὰρ Ὑίνεται Θεοῦ πᾶς ὁ τοὺς λό- γους αὐτοῦ ἀπαγγέλλων. « Ob γὰρ ὑμεῖς ἔστε, φησὶν, οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός µου, τὸ λαλοῦν b» ὑμῖν. » Αι’ ὃ xal τὸν ἁμαρτωλὸν ἆπο- χωλύει διὰ τοῦ Δαυὶδ, εκδιηγεῖσθαι τὰ δικαιώµατα αὐτοῦ, xal τὴν διαθήχην ἀναλαμθάνειν διὰ στό- µατος. « Τέλος σὺν θεῷ, τῆς Ἰακώθου καθολικης Ἐπι- στολῆς. » αὐτόν, γινωσχκέτω ix Ἁµπλάνης ὁδοῦ καὶ καλύψει πλῆθος COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 510 πλανηθῃ ἀπὸ τῆα — V, 19-30. Fratres,sí quis inler vos erraverita verítale,e! converterit quis eum, sciat quod qui converti. fecerit peccatorem ab errore vic suc, salvam faciet a mote, et. operiet multitudinem peccatorum. « Et converterit quis eum, sciat. » Quia inser- viendum est saluti proximi. « Qui converti fecerit peccatorem.» Hoc et Jeremias dicit: « Et si se- paraveris pretiosum a vili, quasi os meum eris59. » Dei namque os efficitur quisquis illius sermones annuntiat. «Non enim vos estis, inquit,illi loquen- tes, sed Spiritus Patris mei qui loquitur in vo- bis 90,» Propter quod etiam peccatorem prohibet per David 6. ne enarret justificationes suas,et te- stamentum assumat ore suo. Finis, divino favente auxilio, Epistolz catholice Jacobi. 59 Jerem. xv, 19. 60 Matth. x, 19. 6! Psal. xum. 16 YIIOGEXIX THX IIETPOY ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ IIPOTHZ EIIIZTOAHZ ARGUMENTUM PRIORIS CATHOLICAE PETRI EPISTOLJE, Ταύτην ὁ Πέτρος αὐτὸς τοῖς iv τῇ διχσπορᾷ oómv B — 479 Hanc Epistolam scribit Petrus Judaeis, qui Ἰουδαίοις xal γενοµένοις Xottuxvote, γράφει τὴν Ἐπιστολὴν διδασκαλικήν. ᾿Επειδὴ γὰρ ἀπὸ Ἰου- δαίων ἐπίστευσάν Ἐπιστηρίζει αὐτούς. Καὶ πρῶτον μὲν ἐξηγεῖται, καὶ ἀποδείχνυσιν, ὅτι à εἷς Χριστὸν πίστις ἀπὸ τῶν προφητῶν κατηγγέλη, καὶ δι αὐτῶν ἐμηνύθη ἡ διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ ἀπολύτρωσις, Καὶ ὅτι αὐτοῖς καὶ τοῖς ἔθνεσιν εὐηγγελισθη τὰ πόντεα, ες & ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακῦψχι. Εἶτα συµ- θουλεύσας, ἁξίως τοῦ καλέσαντος ἀναστρέφεσθαι, προτρόπει καὶ βασιλέας τιμᾷν. Γυναιξί τε xai ἀν- ὁράσιν ὁμοφροσύνην παραγγέλλει. Καὶ el; τὰ dn παραινέσας ὀλίγα σηµαίνει ὅτι xal cl; τὸν ᾧδην τοῦτο γέγονε παρὰ τῷ µἈΚυρίου τὸ κήρυγμα τῆς σωτηρίας καὶ ἀἁναστάσεως, ἵνα οἱ προαποθανόντες effecti Christiani variislocis erant dispersi,qua do- cet eos.Nam eos qui ex Judeis, crediderant con- firmat Et primum quideu enarrat et ostendit quod fides in Christum a prophetis annuntiata sit,et per ipsos significata redemptio qua per ipsius sangui- nem fieret : quodque ipsis ac gentibus annuntiata sint omnia ad qua desiderant angeli prospicere. Deinde ubi suasit ut digne ad enm qui ipsos voca- vit conversentur, exhortatur ut etiam regibus ho- norem deferant et mulieribus ac viris concordiam precipit el pauca circa mores exhortatus, signifi- cat quod etiam in infernum facta sit a Domino praedicatio salutis ac resurrectionis : ut qui prius mortui sunt, resurgant quidem et judicentur in ἄναστῶσι μὲν xal κριθῶσιν iv τῷ σώματι, τῇ δὲ 6 corpore, sed per gratiam resurrectionis perseve- χάριτι τῆς ἀναστάσεως, διαµείνωσι. Καὶ ὅτι τὸ τέλος πάντων λοιπὸν ἤγγισε. Καὶ ὀφείλουσι πάντες ἔτοι- μοι γίνεσθχι, ὡς λόγον ἀποδώσοντες τῷ κριτῃ. Κτὶ οὕτω τελειοῖ τὴν Ἐπιστολήν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΥ ΠΡΟΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. «α Περ τῆς iv :Χριστῷ ἀναγεννήσεως, καὶ περὶ rent.Et quod finis omnium deinceps immineat, debentque omnes parati esse, tanquam judici ra- tionem reddituri : et ita concludit Epistolam. PRIORIS PETRI EPISTOLAE CATHOLIC.E . CAPITA. I. De regeneratione in Christo, et de patientia in Μι OECUMENII TRIGCJE EPISCOPI 912 lentationibus et afflctionibwus, ac de salutari ^ Áde quo pronuntiata est a prophetis. 3. De spe ei sanctificatione firmaque conversione, quao necessaria est prater adoptionem. 3. Quod dígne vivendum sit juxta adoptionem per Chrisium, ad utilitatem quoque eorum qui ectranei sunt, ad gloriam Dei. 4. De subjectione erga profectos, et fraterno amore ac divino cultu : in quo agit de servo- rum svbjectione et toleranti patientia propler Christum. De obedientia mulierum et concordia erga viros, ac salute qua est in spiritu, ἐν f- guram Sarc : de virorum erga mulieres com- portatione. De mansueta erga omnes clemenlia, cujus typus fuit Dei benignitas in Noe, in no- B bis autem Christi ABO per baptismum condo- lentia. 9. De rejectione pravarum actionum, et repeti- tione fructuum in spiritu jurta donorum diver- sitatem. 5. Quod ex consortio ad Christum necesse sil na- turales vincere adversitales,et ex spe ad ipsum ferre damna ab aliis illata. T. Admonitio presbyterorum de cura et visita- tione gregis:in quo eliain. agit de communi omnium modestia erga singulos, ad victoriam adversus diabolum. 8. Precatio pro perfectione credentium. ὑπομονῆς πειρασμῶν, καὶ περ σωτηριώδούς πίστεως προχατηγγελµένης ὑπὸ τῶν ἍΆπρο- φητῶν. » β΄, « Περὶ ἑλπίδος καὶ ἁγιασμοῦ, τῆς τέ ὀφειλομένης ἐπὶ τῇ υἱοθεσίᾳ ἀσφαλοῦς ἀναστροφῆς. » 4 ε Περὶ τοῦ ἁπαξίως τῆς υἱοθεσίας (gv iv Χριστῷ, πρὸς ὠφθλειαν καὶ τῶν ἔξωθεν πρὸς δόξαν θεοῦ. b δ’. « Περὶ τῆς πρὸς ἄρχοντας] ὑποταγῆς καὶ φιλ- εδελφίας, καὶ θεοσεθείας. Ἐν d µπερὶ δούλων ὑποταγῆς καὶ ἀνεξικάκου ὑπομονῆς διὰ Χρι- στόν, ἩἹορὶ ὑπακοῖς ἨὙυνχικῶν καὶ ὁμονοίας τῆς πρὸς τνοὺς ἄνδρας xal σωτηρίας τῆς dv πνεύµατι εἷς τύπον Σάῤῥας. Περὶ τῆς ἀνδρῶν πρὸς γυναῖκας συμπεριφορᾶς. Περὶ τῆς πρὸς ἅπαντας ἐπιεικοῦςς ἀνεξικακίς, Ἶς τύπος ἡ ἐπὶ Νῶε τοῦ θεοῦ φιλανθρωπία, io ἡμᾶς δὲ ἡ διὰ βαπτίσματος τοῦ Χριστοῦ συμπάθεια. ε. « Περὶ ἀποθέσεως «φαύλων πράξεων, xal ἐπ. ανκλήψεως τῶν ἐν Πνεύματι χαβκὼν κατὰ τὴν διαφορὰν τῶν χαρισµάτων. » ζ-, « "Ότι κοινωνίᾳ τῇ πρὸς Χριστὸν κρατεῖν χρεὼν τῶν φυσικῶν παθῶν, ἐλπίδι τε τῃ εἰς αὐτὸν φέρειν τας παρ’ ἑτέρων βλάθας. » C. « Βαραίνεσις πρεσθυτέρων περὶ ἐπισκοπῆς τοῦ ποιµνίο. Ἐν ᾧ περὶ χοινῆς πάντων πρὸς Éx- αστον ταπεινοφροσόνης, οἷς νίκην τὴν κατὰ τοῦ διαδόλου. ν » . € Εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως τῶν πιστευόντων, » IIETPOY AIIOXTOAOY H ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ PETRI APOSTOLI PRIOR EPISTOLA CATHOLICA. A01 CAPUT I. De regcneratione in. Christo, et de patientia. in lentationibus el efflictionibus.ac de saluta:ifide qua pronuntiata est a prophetis. I, 4-9. Petrus Apostolus Jesu Christi electis ad. venis sparsim incolentibus Ponti Galatiam, Cap- padociam, Asiam et Bithyniam, justa prascien- tiam Dei Patris, in sanctificationem Spiritus, in obedientiam εἰ aspersionem sanguinis Jesu Christi, gratia vobis et paz multiplicetur. Series et ordo modo colligitur : Petrus Apo- stolus Jesu Christi juxta prescientiam Dei Patris in sanctificationem Spiritus in obedientiam et asper- nem sanguinis Jesu Christi, Reliqua vero 409 per KEPAA. A", « Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ἀναγεννήσεως καὶ περὶ ὑπομονῆς πειρασμῶν, καὶ περὶ σωτηριώδους πίστεως προκατηγγελµένης ὑπὸ τῶν προφητών, e Πέτρος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκλεκτοῖς πχρεπιδήµοις, δισποᾶς Πόντου Γαλατίας. Καππαδοκίας, Ασίας καὶ Βιθυνίας, κατὰ πρόγνωσιν θεοῦ Πατρὸς iv ἁγιασμῷ Πνεύματος, εἷς ὑπαχοὴν καὶ ῥαντισμὸν α΄ματος Ἰησοῦ Χριστοῦ. s Τὸ gine, Πέτρος ἁπόστολος ᾿Ιησοὺῦ Χριστοῦ κοτὰ πρόγνωσιν Θεοῦ Πανρός, iv ἁγιασμφ Πνεύμα- τος, εἷς ὑπακοὴν καὶ ῥᾳντισμόν αἵματος Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τὰ δὲ λοιπὰ μεταξὺ τούτων χείσθω, AnAot 513 COMMENT. IN RPIST. 1 S. PETRI 914 γὰρ τοὺς πρὸς οὓς ἡ Ἐπιστολή. ᾿Εχρήσατο δὲ τῷ, Ainterpositionem collocentur : nam significant ad Χχτὰ πρόγνωσιν θεοῦ, δηλῶν ὅτι μηδὲν ὕστερε τῶν προφητῶν, ol wal αὐτοὶ ἀπεστάλησαν, εἰ μὴ τῷ χρόνψ. "Ότι δὶ ἀπεστέλησαν καὶ οἳ προφῆται, Ἡσαίας φησὶν iv τῷ, » Εὐαγχελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ µε.» Αλλ᾽ el καὶ τῷ ypówp ὑστερεῖ, ἀλλ οὐχὶ καὶ τῃ προγιώσει τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ἑνάμιλλον ἑαυτὸν Ἱερεμίᾳ ἀποφαίνει πρὸ τοῦ ἓν κοιλίᾳ πλασθηναι ἐγνωσμένῳ τε καὶ ἡγιασμένῳ, xal προφήτην εἷς ἔθνη τεθειµέην. Καὶ ἐπειδὴ οἱ προφΏται μεθ᾽ ἑτέρων καὶ την Χριστοῦ προχατήγ- γειλαν παρουσίαν (Απεστάλησαν γὰρ διὰ τοῦτο), οὕτος προστίθησι τὴν χρείαν τῆς ἁποστολῆς, xal «mv ὅτι, Ἐν ἁγιασμῷ ἀποστάλην Πνεύματος εἷς ὑπαχοὴν καὶ µῥᾳντισμὸν αΊματος ᾿ησοῦ Χριστοῦ, quos scribatur Epistola. Usus est autem eaparticula juxia prescientiam Dei, ad siguificandum quod in nullo sit prophetis posterior qui et ipsi missi fue- rant, nisi tempore. Quod autem missi fuerint et prophete, dicit Isaias cum ait: «Ad annuntiandum pauperibus lzum nuntium misit me !.» Sed quan- quam tempore posteriores tulerit,non tamen pra- scientia Dei, sed in hoc parem se demonstrat cum Jeremia, qui priusquam in utero formatus fuisset, cognitus fuerat et sanctificatus ac prophela ad gen- tes designatus. Et qnoniam propheta inter csetera, Christi adventum designaverant (ob hoc enim missi fuerant) hic necessitatem sui addit apostolatus di- cens : [n sanctificationem Spiritus missus sum in τοῦτο δηλῶν διὰ τῶν προχειµένων, ὅτι ὁ τρόπος τῆς p obedientiam et aspersionem sanguinisJesu Christi: ἐμῆς ἀποστολῆς οὗτος ἀφορίσαι. Τοῦτο γὰρ διὰ τοῦ ᾽Αγιασμοῦ παριστᾷ ὡς τὸ. « Καὶ ἔσεσθέ uot λαὸς περιούσιος ἡγιασμένος, » ᾽Αντὶ Ὑὰρ τοῦ ἀφωρισμέ- vos ix τῶν io ᾖἔθνῶν, 9 τρόπος οὖν της αὐτοῦ ἁπαστολῆς ἀφορίσαι διὰ πνευματικών Ίχαρισµάτων ὑπήχος Éüvn τῷ σταυρῷ καὶ τῷ πάθει Χριστοῦ ῥαν- τζόµενα, οὗ σποὺῷ δαµάόλεως, ὁπηνίκα δέοι τῆς ἀπὸ τῆς ἐθνικῆς κοινότητος λαθὴν ἀποχαθήρασθαι, ἀλλὰ τῷ ὁπὸ τοῦ πάθους Χριστοῦ αἵματι. Άμα δὲ καὶ προαναχρούεται διὰ τοῦ αἵματος τὸ διὰ Χριστὸν τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων µαρτύριον. Ὁ γὰρ τοῖς τοῦ διδασκάλου iv ὑκακοῇῃ ἐἑπόμενος ἴχνεσι, πάντως δαῆσαν οὐδὲ αὐτὸς ἂν ἀπόχηται τὸ ἴδιν αἷμα ἐκ- hoc significans per ea quse proponuntur : Hic est modus mciapostolatus, ad segregandum. Nam hoc designal per Sanctificationem : sicut cum dicitur, «Et eritis mihi populus peculiaris sanclificatus 3,» hoc est segregatus ex aliis gentibus. Modus igitur apostolatus ipsius fuit, ut separarct per dona spiri- lualia gentes obedientes, aspersas passione et san- guine Chrisii, non cinere juvence, cum purgari oportet, sumptr occasione a coinquinalione elinico- rum : sed sanguine accepto a passione Chrisli, Simul autem et preludio quodam tangit marlyrium sanguinis propter Christum susceptum ab bis qui credunt in ipsum : nam qui per obedientiam vesti- χέαι ὑπὲρ τοῦ ἐκχέαντος τὸ ἑαυτοῦ ὑπὲρ τοῦ κόσμου ( Bla Sequitur preeceptoris,cum omnino necesse fuerit παντός. « Πέτρος ἁπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Τοῖς ἐκ περιτομῆις οὗτος ἐπιστέλλει, ὡς ὁ µακάριος Ἰά- ππύθος, ᾽Αλλ᾽ Ἐκεῖνος μὲν ἀορίσως πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν οἰκουμένην κατοικοῦσιν Ἰουδαίοις ὁπουδήποτε οὖσιν. Οὗτος δὲ ἀφωρισμένως τοῖς κχλίµασι Πόντου Γαλατίας. Τὸ, Πόννσυ, δὲ προστίθησι Γαλατίας. "Eon γὰρ καὶ ἄλλη xavà Κελτοὺς Γαλατία, ἥτις καὶ ὄντως Γαλατία, &o! ἃς καὶ οὗνοι µετφκίσθησαν ἐνταῦθα. Τούτοις οὖν καὶ τοῖς λοιποῖς ἔθνεσι τοῖς ἐγχειμένοις τῇ προγραγ]ι ποιεῖται τὸν λόγον, ἔγχυ- κλίῳ ταύτῃ χρώμενος Ἐπιστολῇ. Τὸ ἑξῆς, μετὰ προσθήχης τῶν ἑλλιπῶς εἱρημένων, Touxo δξ σα- φηνοίας χάριν, σοως Cw πατὰ τὴν λέξιν σύπων, ἀκόστολος '"kmooó Χριστοῦ κατὰ πρόγνωαιν Θεοῦ Πατρὸς ἀποσταλμένος εἷς τὸ ἀφορίζειν αὐτῷ ἐν πνεόµατι, καὶ ὑπηκόους τοὺς τὸν ῥαντισμὸν τοῦ αἵματος ᾿ΡΜησοῦ Χρισνοῦ καθάρσιον δεξαµένους, ὑμῖν τοῖς ἐκλεχτοῖς παρεπιδήµοις ΄ διασπορᾶς Hóvtou Γαλατίας, Κακπαδοχίας, ᾽Ασίας καὶ Βιθυνίας, χάρις καὶ εἰρήνη πλήθυνθείη, Εὐλογητὸς ὁ 015; καὶ Πατὶρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ διὰ τὸν ἀνυπέρ- ϐλητον αὐτοῦ πλούτον καὶ ἴλεον διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσοως ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἀναχεννήσας ἡμᾶς ἴτοι µοταπφιήσας, καὶ μµεταθέµενος οἷς ἐλπίδα ζῶσαν, 3 μα, Lx, 4, * Deut xv, 2. ἐτι δὲ µεταλήφεως καὶ µεταποιή- nec ipse recusabit proprium fundere sanguinein, pro eo qui suum pro toto mundo effudit. « Petrus apootolns Jesu Christi.» Hic illis scribit qui erant ex circumcisione, sicut et beatus Jacobus, sed ille quidem indefinite omnibus Judais qui orbem inha- bitarent, ubicunque essent; hic autem definite climatibus ponti Galatie. Addidit autem Ponti ad Galatiam. Est enim et aliajuxta Celtas Galatia quee eliam vere Galatia est, a quaet hi transmigraverant de quibus nunc agit. His ergo ceterisque gentibus que in prescriplione ponuntur sermonem dirigit, universali sive generali hac usus Epistola. Littera ergojeries|htec est, cum addilione eorum qua pee defectum dicta sunt manifestationis gratia, 405 propterea etiam eum transsumplione ac mulatione figurarum ad, verbum. Petrus apostolus Jesu Christi juxta prescientiam Dei Patris, missus ad segregandum ipsi in spiritu, et obedientes faciendum eos qui expia.ricem susce- perunt aspersionem sanguinis Jesu Christi, vobis electis advenis sparsim incolentibusPontiGalatiam, Cappadociam, Asiam, 8ο Bithyniam, gratia et pax mulliplicetur. Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi qui per incredibilem suam opu- lentiam et misericordiam per resurrectionem Jesu Christi ex mortuis regeneravit nos,sivetransmuta- vit οἱ transpesuit ἐπ spem vivam in hereditatem 515 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 516 immortalem et incontaminabilem οἱ immarcessibi- A ei: χληρονομίαν ἀάφθαρτον xal ἁμίαντον καὶ ἁμά- lem. respositam his qui potentia custodiuntur per fidem : que fides palefacla est nobis ad salutem in tempore hoc extremo, in. quo tempore paululum (quandoquidem brevis ac modica est preesens vila) modo moerore affecti (eliam si oporteat vos moerore affici propter varias afflictionesac tentationes)exul- ta'is,hoc scientes quod exploramini,ul comproba- tio fidei vestre longe pretiosior auro quod perit οἱ probatur per ignem,reperiatur in laudem et hono- rem et gloriam vestri, tunc cum revelabitur Jesus Chrislus,quem Jesum Christum, cum antea corpo- raliter non videritis,diligilis : in hunc autem vobis non visum credentes, exsultatis gaudio ineffabili, reportantes finem vestre, et quis ille est? Salus ῥαντον, ἀποχειμένην τοῖς iv δυνάμει φρουρουµένοις διὰ πίστιως. τις πίστις εἷς σωτηρίαν ἀπεκαλύφθη ἡμῖν ἐν τῷ ἑσχάτῳ τούτῳ καιρῷ. Ἐν ᾧ καιρῷ, μικρὸν ἄρτι (ἀπεὶ μικρὸς καὶ ὀλίγος ὁ παρὼν βίος) λυπη- θέντες {εῖγε καὶ Sov ὁμᾶς λυπηθῆναι διὰ ποιχιλων πειρασμῶν,) ἀγαλλιᾶσθε, τοῦτο εἰδότες, ὅτι πειρά- ζεσθε, ἵνα τὸ δοχίµιον τῆς πίστεως ὑμῶν πολὺ τι- µιώτερον τοῦ ἀπολλυμένου Κρυσίο, διὰ πυρὸς δὲ δοχιμαζοµένου, εὑρεθῃ εἰς ἔπαινον καὶ τιμὴν καὶ δόξαν ὑμῶν τότε, ὅτε ἀποχαλύπτεται ᾿Ιησοῦς ὁ Χρι- στό, Ov Ἰησοῦν Χριστὸν ἄρτι σωματικῶς μὴ ἑἕω- ῥακότες, ἀγαπᾶτε. Εἰς τοῦτον δὲ τὸν μὴ ὁὀρώμενον ὑμῖν Ἠπιστεύοντες ἀγαλλιᾶσθε Ὑχερᾶ ἀνεκλαλήτῳ, κομιζόµενοι τὸ τέλος της πίστεως ὑμῶν. Καὶ τί anima: de qua salute eliam prophetz scrutatisunt B τούτο ; Σωτηρία ψυχῆς. Περὶ ἧς σωτηρίας καὶ ol et exquisierunt, « Eleclis advenis. » Advenis, aut propter dispersionem dixit, aut etiam quia omnes qui secundum Deum vivunt advenz sunt in terra, quemadmodum eliam dicit David: «Advena egosum apud te et peregrinus sicul omnes patres mei 5. » Significat autem nomeu παρεπίδηµος aliud quam προσήλυτος ]Id enim signiticat eum qui aliunde sive peregre advenit, hoc autem παρεπίδηµος plus ali- quid οἱ abjectius. Quemadmodum enim πάρεργον, id est quod obiter, vilius est quam ἔργον, id est opus, et πάροδος, id esl transitus, minus est quam ὁδός, id est via : Siquidem opus οἱ via sunt propria, et qui studio aguntur.transitus autem et quod obi- ter fit, veluti qua his sese ingerunt Ita et 484 παρ- επίδῃηµος, tanquam subsistentie sese ingerens, abjectius quidem significare videtur quam ἔπίδημος. eGralia vobis et pax multiplicetur.» Gratia, eo quod gratis salvemini,cum nihilad id contuleritis, «Et pax:s hac enim opus est iis quisuum Domipum offenderunt, et inimici ipsius constituti sunt. Il, 3. Benedictus sit Deus et Pater Domini no- siri Jesu Christi, qui juxta copiosam misericor- diam suam regeneravit nos in spem vivam, per resurrectionem Jesu Christi ez mortuis. Benedicit Deum, hanc ipsi gratiarum actionem referens ob bona que tribuit. Qus sunt autem illa quz data sunt ? Spes, non sicut promissa per Mosen habitatio in terra Chananaea,que spes utpote cor- ruptibilis, corruptibilibus promittit corruptibilia : sed viva. Et unde vitam nacta est ? A Jesu Christo qui resurrexit ex mortuis.Per hoc enim quodresur- rexit,eamdem tribuitresurrectionem etillis qui per fidem in ipsum accedunt ad eum. Spes igitur viva qua datur,est hereditas incorruptibilis etinconta- minabilis,non in terra reposita,quemadmodum pa- tribus,sed in coelis,unde etiam perpetuitatem nacta est, quod etiam majus est quam hereditas qua ost in terra Et propterea conservatio et custodia cre- dentium : quando quidem etiam hoc orabat Domi- nus dicens : « Serva eos, Pater sancte 4. » Sed et potentia. Et qui est patientta ? Quz duret usque ad 9 Psal. xxxviHi, 13, 4 Joan. xv, 11. προφῆται ἠρεύνησαν καὶ ἐζήτησαν. ε Εχλεχτοῖς παρεπιδήµοις. » Τὸ, Παρεπιδήμοις, "cot διὰ τὴν διασπορὰν εἶπεν, ἡ xal ὅτι πάντες οἱ κατὰ θεὸν ζῶντες παρεπίδηµοι λέγονται τῆς qnc, ὡς xal Δα- υἱὸ φησιν, ὅτι « Πάροικος ἐγὼ παρὰ col xal παρε- πίδηµος, καθὰ πάντες ol πατέρες gov. » Σημαίνει 9: τὸ ὄνομα οὐ ταὐτον τῷ προσηλύτῳ (τοῦτο γὰρ τὸν ἀλλαχὸθεν ἑλθόντα σηµαίνει, τοι ἐπιδημή- σαντα), ἀλλὰ πλέον τι xal εὐτελέστερον Ὥσπερ γὰρ τοῦ ἔργου τὸ πάρεργον εὐτελέότερον xal τῆς ὁδοῦ ἡ πάροδος, (ἔργον μὲν γὰρ xal ὁδὸς, αὐτὰ τὰ χύρια καὶ αὐθεντικῶς πραττόµενα, πάρεργον δὲ καὶ πάροδο τὰ τούτοις οἱονεὶ παρυφιστάµεναι) οὕτω καὶ τῷ ἐπιδήμῳ τὸ περεπίδηµος ὡς παρυπόστα- σις ὁρᾶται εὐτελέστερον σηµαίνων. » Ἆάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. » Χάρις διὰ to προῖκα καὶ μηδὲν εἰσενεγχόντας ἡμᾶς σώζεσθαι. « Καὶ εἰρήνι. » Ταύτης γὰρ χρεία τοῖς προσχεκρουκόσι τῷ ἑαυτῶν Δεσπότῃ, xal εἰς πολεµίους αὐτοῦ τεταγµένοις. Εὐλογητὸς ó θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ κατὰ τὸ πολὺ αὑτοῦ ἔλεος ἀναγεννήσας ἡμᾶς εἰς ἐλπίδα ζῶσανφ δι ἁναστάσεως Ἰησοῦ Χριστου ix νεκρῶν. Εὐλογεῖ τὸν Θεὸν ταύτην αὐτῷ τῶν ἀγαθῶν ὧν δίδωσιν εὐχαριστίαν ἀντιδούς. — Tiva. δὲ τὰ δωρού- μενα 5 Ἐλπὶς, οὐχ ola ἡ διὰ Μξωσέως iv τῇ Χανα- ναίᾳ Υῇ κατοικία, ἥτις θνητὴ θνητοῖς ἐπαγγέλλεται θνητα, ἀλλὰ (oca, Καὶ πόθεν τὸ (Qv ἔχουσα ; ᾽Απὸ τοῦ ix νεκρῶν ἀναστάντος Ἰηοοῦ Χριστοῦ, Ἐν οἷς γὰρ ἀνέστη, τῆς αὗτης ἠξιώσεί καὶ τοὺς διὰ πίσ- τεως τῆς εἰς αὐτὸν προσιόντας αὐτῷ. ᾿ἸΕλπὶς οὗ, ζῶσα τὸ διδόµενον, κληρονομίἁ ἄφθαρτος καὶ ἁμί- αντος, οὖν iv. vp, ὡς τοῖς πατράσιν, ἀποχειμένη, ἀλλ’ ἐν οὐρανοῖς. ᾽Αφ᾿ οὗ xal «b διαιωνίζον x£xtn- ται, O xal μµεῖζον τῆς ἐν γῆ xÀnpovoplac. Καὶ πρὀς γε τούτοις, συντήρησις καὶ φρουρὰ τῶν πι- στευόντων, Ἐπεὶ xai τοῦτο προσηύζατο ὁ Κύριος εἰπών. « Τήρησον αὐτοὺς, Πάτερ ἅγιε. » ᾽Αλλὰ καὶ ἐν δνάµει, Καὶ τίς ἡ δύναμις; Τὸ µέχρι τῆς τοῦ Κυρίου ἀποκαλύψεως, Εἰ γὰρ prj ὀωνατὴ ἡ φρουρὰ, 5117 COMMENT. IN RPIST. 1 S. PETRI. 518 οὐκ ἂν παρέτεινε μέχρι τοσούτο. "Emsl οὖν τοιχῦ- JLTYelationemn vel manifestationem Domini Νἱεἰ enim *X x1i| τοσαῦτα τὰ ῥδιδόµενα, οὐδὲν ἀπεικὸς xal ἀγαλλίαμα παρακολουθεῖν τοῖς λαμθάνουσ. Πλὴν ἔπειδη ἡ τοῦ διδασκάλου ἐπαγγελία, οὐχὶ χαρὰν, ἀλλὰ λύπην εἰσηγεῖται * α Ἐν τῷ κόσμῳ φάσκουσα ὅτι θλίψιν ἕξετε, » προστίθησι τῷ ἀγαλλιάματι, τὸ, 'OMsov, Καὶ ἐπειδὴ τοῦτο λ»πηρον, ἐπάχει τὸ, "Apu, σύμφωνα λέγων τῷ ἑαυτο καθηγεµόνι. Κάκεῖνος γὰρ, € Ἐν τῷ κόσμῳ. φησὶ, θλίψιν ἔξετε, » ἀλλ ἡ λύπη ὑμῶν εἷς χαρὰν γενήσεται. Ἡ οὖν τὸ, Ἑλρτι, διὰ τὸ ἀγαλλίαμα προσετέθη, ὡς τοῦ µάλλοντος δια- δέχεσθχι ἀγαλλιάματος οὐκ . bx! ὀλίγον ὄντος, ἀλλ᾽ ἐπὶ μχκρὀν τε xal ἄπειρον,. Ἡ τὸ, ᾿Ολίγον, πρὸς τὸ ἐπιφερόμενον λυπηρὸν Ἀλογιστέον, ἵνα ᾖ οὕτως * El δέον ἔστιν ὀλίγον ἄρτι λυπηθέντες ἐν ποιχίλοις πει- potens esset custodia, nequaquam tanto tempore perduraret. Quoniam igitur tania ac talia sunt qua dantur, nihil absurdi est quod etiani sequalur gau- dium eos qui accipiunt. Attamen quoniam promissio magistri non gaudium sed merorem inducit dicen- do : «In mundo afflictionem habebitis 5,»ad exsul- tationem addit, Paululum. Et quia triste, subjungit Nunc,conformiter cum suo duce loquens, qui ait : « In mundo aíflictionem habebitis, » sed tristitia gestra vertetur in gaudium.Aut ergo quod ait Nunc vel Modo, propter exsultationem additum est, quasi successurasit exsullatio que non paululo,sed diutur- noet infinito temporedurel.AutPaululum, ad subse- quens quod contristat referendum est, ut sit hic ῥρασμοῖς. λλ’ ἐπειδὴ τὸ τῶν πειρασμῶν, Odpubov B 48D sensus : Si opussit, paululum nunc morentes bvero:i, διὰ τοῦτο ἐπήγαγε την τῶν πειρασμῶν αἰτίαν, ὅτι διὰ τοὔτων τὸ δοχίµιον ὑμῶν φανερώτερον γίνεται xal τιμιώτερον χρυσίου. ᾿Ἐπεὶ xal αὐτὸ δο- χιμαζόμενον πυρὶ μᾶλλον ἀνθρώποις σπουδά-εται. Πποστίθησι δὲ καὶ τὸ, El δέον, διότι οὔτε πᾶς πιστὸς πειράζεται διὰ θλίψεως, οὔτε πᾶς ἁμαρτυλὸς, ἀλλ᾽ οὐδὲ εὐθηνεῖται ἑκάτερος τούτων sl; dsl. αλλ οἱ μὲν θλιδόµενοι δίκαιο, εἷς προσθήχκην στεφάνων πάσχουσιν, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ, ἵνα τῶν ἁμαρτημάτων ὀΐκην ἑκτίσωσιν. Οὐ πάντες δὲ δίκαιοι θλίδονται͵ ἵνα μὴ τὴν καχίαν ἐπαινετὴν νοµίσας, µισήσις τὴν ἀρετήν, Οὐδὲ πάντες ἁμαρτωλοὶ θλίδονται, (va μὴ $ ἀνάστασις «ἀπιστηθῇ, Oc πάντων ἐνταῦθα τὰ ἑαυ- τῶν ἀπολαμθανόντων, « El; «αληρονομίαν ἄφθαρτον xal ἁμίαντον καὶ :. | contaminabilem atque imma rcescibilem conserva- ἁμάραντον — cetnongévns ἐν οὐρανοῖς, εἷς ὑμᾶς τοὺ ἓν δυνάμει Θεού µφρουρουµένους διὰ πί- στεως εἷς σωτηρίαν ἐἑτοίμην ἀποχαλυφθηνχι bv Tao ᾖἸἰσχάτῳ. Ἐν d ἀγαλλιᾶσθε ῥὀλίγχον pu, εἰ δέον ἐστ, λυπηθέντες ἓν Ἠποιχίλοις πειρα- σμοῖς, ἵνα τὸ δοχίµιον ὑμῶν τῆς πίστεως, πολὺ τιμιώτερον Ὑρωσίου ἡτοῦ ἀπολλυμένυ, διὰ Ἠπυ- βρὸς Ob δοχιµαζοµένου, εὑρεθῃ εἷς ἔπαινον καὶ τιμὴν καὶ δόξαν, Ev ἀποκαλύψει Ἴησου Χριστοῦ, ὃν οὐχ εἶδότες ἀγαπᾶτε, Εἰς ὃν ἄρτι μὴ ὀρῶντες, πιστεύοντες δὲ, ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ καὶ δεδοξασµάνη, κομιζόµενοι τὸ τέλος τῆς πίστεως ὑμῶν, σωύηρίαν ψυχῶν, » El iv οὐρανοῖς ἡ Χληρονομία μυθώδης 4* χιλιο- ετλς ἀποχατάστασις, « Ἐν ᾧ ἀγαλλιᾶσθε "ὀλίχον ἄρτι, εἰ δέον ἐστί. » Τὸ ἑξῆς οὕτως * Αυπηθέντες ἅπτι, sl δέον ἐστὶ, τουτέστιν, εἰ καὶ τοῦτο δε;, [οὐ γὰρ πάντες οἱ ἅγιοι θλίθονται͵) ἐν ἑσχἄάτῳ χαιρῷ ἆγαλ- λιάσεσθε, e μέλλοντος ως, H xal e dl τὸ ἐνεστὼς, Oc κάτω ὑπεμνηματισται, « Εἷἰς ἔπαινον xai τιμήν, » Την αἰτίων τῶν κακυπαθούντων ἕν- ταῦτα δικαίων διὰ τούτων ὅηλοι, dua μὲν παραµυ-» θούµενος αὐτοὺς, ὡς µπεριφανεστέρων αὐτῶν ὑπὸ τῶν θλίψεων γινοµένων, ἅμα καὶ σπυωδαιοτέρους 5 Joan. xvi, 33. per varias afflictiones.Sed quouiam afflictiones tur- balionem inducunt, propterea subjunxit causam afflictionum,quod per has comprobalio vestri ma- nifestior ac pretiosiorauro efficitur, quandoquidem et illud quod igne probatur, gratius est hominibus. Addit prseterea : Si opus sit, quia nec omnis fidelis per afflictionem exploratur, nec omnis peccator. Sed neque horum quisque semper laetatur : sed justiquidem affliguntur ad corona: um augmentum, peccatores vero ut penas luant peccatorum, Non tamen omnes justi affliguntur, ne vitium laudi du- cens,virtutem abomineris.Neque omnes peccatores affliguntur, ne de resuirectione diffidatur, quasi omnes qua sua sunt, hic recipiant. I, 4-9. In hereditatem incorruptibilem et in- ium in colis, ad vos qui Dei potentia custodimi- ni per fidem in salutem quo parata est ut mani- festetur in Lempore extremo. In qno exsultatis paululum nunc marore affecti per. varias affli- Cliones, si opus sit : quo fidei vestrae comprobatio tulto pretiosior auro quod perit probutur per ignem, reperialur, ia laudem el honorem εί glo- riam, tum cum revelabitur Jesus Christus, quem cum non videritis diligitis, in. quem modo, cum non videalis, credentes lamen, exsullatis gaudio ineffabili εἰ glorificatio, reportantes finem fidei vesirz salutem animarum. D GSiincolisest hereditas, fabulosa est reruimn in- Stauralio in milleannis. «Inquo exsultatispaululum nunc, si opus sit.» Ordo est iste : Morore affecti nunc, si opus sit, id est, si hoc qnoqne oporteat (neque enim omnes sancli affliguntur) in tempore extremo exsultabitis,nam presens pro futuro acce- ptum est.Aut eliam per priesens,quemadmodum in sequentibus declaratum est. « In laudem et hono- rem.» Causam cur affligantur justi per hac signifi- cat,simul et illos consolando, 486 quod videlicet afflictionibus manifesliores fiant : et diligentiores 519 OECUMENII TRICCUE EPISCOPI 520 eos reddens per hoc quod addit : Cum revelabitoPA ποιῶν διὰ τοῦ προσθεῖναι τὸ, "Ev ἀποκαλύψει ᾿Ιησοῦ Jesus Christus,quod illo tempore per laborum de- monstrationem magna sit addenda nobilitas hisqui certaverunt. Addit autem et aliud quodattrahitad tolerantiam afflictionum.Quidnamillud est? «Quem cum non videritis, modo diligitis. » Si enim cum non videritis eum oculis corporeis, ex solo auditu diligitis, inquit, considerate quantam ostendetis dilectionem cum ipsum videritis,idquedum in gloria manifestabitur : nam si passio ipsius adeo vosallra- xit, quantum ergo vos afficere poterit manifestatio jpsiuscum incredibilisplendore,quando etiam vobis salutem animarum in premium tribuerit ? Ut ergo tali innotescatis, accepturi eliam hujusmodi glo- riam, brevissimam hot tempore ostendite tole- rantiam, et scopi propositi summam habebitis. I, 10 12. De qua salute exquisierunt ac scrutati sunt prophetas,qui de ventura invos gratia vaticina- t sunt,scrutantes ad quod vel cujusque tempus si- gnificaret qui in illis eratSpiritusChristi,qui prius quam acciderent, testabatur venturus in Chrislum afflictiones, et, qua essent consecuture glorias : quibus et illud revelatum est quod haud. sibi ipsis, imo nobis ministrarent. hoc que nunc annuntiaota sunt vobis per eos qui vobis predicaverunt kean- gelium per Spirilum sanctum emissum de calo : in quo desiderant angeli prospicere. Quandoquidem de anime salute mentionem fece- rat : haec autem non erat manifesla, sed nova αυ Χριστσὺ, ὡς τοῦ τότε καιροῦ τῇ ἐπιδείξει τῶν πόνων πολλἠν τὴν εὔκλειαν τοῖς διηγωνισμένοις παρεξορέ- νου. Προστίθησι δέ τι xal ἄλλο ἐφελχυσιικὸν πρὸς τὴν ὑπομονὴν τῶν θλίψεων. Τί τοῦτο ; Τὸ, « "Ov oix εἰδότες, ἀγαπᾶτε ἄρτι. » Εἰ γὰρ οὐκ εἶδότες αὐτὸν ὀφθαλμοῖς σαρκὸς iv µόνης ἀκοῆς ἀγαπᾶτε, φησὶ, ακοπεῖτε ὅσην ἀγάπην ἐπιδείξεσθε ἱδόντες αὐτὸν, καὶ ταῦτα ἐν δόξῃ ἀποκαλυπτόμενον. El γὰρ τὸ πάθος αὐτοῦ οὕτως ὑμᾶς ἐπεσπάσατο, τί ἄρα διαθείη ὑμας ἡ μετὰ ἀνυπερύλήτου λαμπρότητος ἐπιφάνεια αὐτοῦ, ὅτε xal ὑμτν παράσχη τὸ ἉἹέρας σωτηρίαν ψυχῶν ; Ὡς οὖν τοιούτῳ ἐμφανίζησθε, µέλλοντες καὶ δόξης τοιαύτης ἀξιωθῆναι, ἰσόῤῥοπον τούτου vov ἐπιδειξάμενοι καρτερίαν, τὸ πᾶν ἔξετε τοῦ προτεθέντος B σκοπού, « Περὶ ἃς σωτηρίας ἐξεζήτησαν καὶ ἑξηρεύνη- σαν προφΏηται, οἱ περ τῆς εἷς ὑμᾶς Ὑάρι- τος Ἅπροφητεύσαντες, ἐρευνῶντες εἷς cla. ᾖἃ ποῖον Χαιρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς πνεύμα Χρι- στοῦ προμαρτυρόμενον τὰ εἷς Χριστὸν παθή- pata καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δόξας, Οἷς ἀπεχαλύ- φθη, ὅτι οὐχ ἑαυτοῖς, ἡμῖν δὲ διηκόνουν αὐτὰ, viv εὐηπγγέλη ὑμῖν. Διά τῶν εὐαγγελισαμένων ὑμᾶς, ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ᾿ οὐρανοῦ, εἷς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παραχκῦψαι, » Ἐπειδὰν περὶ ΦυχΏς σωτηρίας ἐμνήσθη, αὕτη δὲ ἄδηλος καὶ ξενίζουσα τὴν ἀχοὴν, τοὺς προφήτας audierat,prophetas in medium producitquide ipsa παράγει καὶ ἑζητηχότας καὶ ἠρευνηκότας περὶ αὖ- exquisierunt ac scrutati sunt. Siquidem de futuris q τῆς. Καὶ γὰρ ἐζήτησαν, ὥσπερ Δανιὴλ περὶ τῶν exquisierunt : quemadmodum Daniel,qui ob id vir desideriorum vocatus est ab angelo, qui dabat ipsi divina responsa. Et quiJ inquisierint, subjungit : eAdquod vel ejusmoditempussignificaret qui inillis eral spiriins6.» Ad quod,nempeconsummationis se- culi.cujusmodi vero, puta cum Judi per varias cap- tivitatesad perfectumDeicultum declinantes,aceep- tabilis sensus: 487 ad Christi mysterium consti- tuerentur. Animadverteautem quod spiritus Christi aperte speculatur ac disserit de Christo Significa- bat autem hicSpiritus afflictiones Christi, perIsaiam quidem dicens : « Tanquam ovis ad occisionem ductus est Ἰ. » Per Jeremiam vero : «Venite, mit- tamus lignum in panem ejus8.» Porro resurrectío- nem per Osce: « Tertio dieresuscitabimur coram p γνῶναι τὸν Κύριον, ὡς ὄρθρον ἔτοιμον 60, et prosequemur ut cognoscamus Dominum, tanquam dilucolum paratum inveniemus ipsum 9.» His autem revelatum est non propter se, sed prop- ter vos.Ceeterum hzc duo facit his sermonibus, et prophetarnm ostendit providentiam, et quod ante conditum mundum Deo precognili erant qui vocati nunc sunt ad Christi fidem. Siquidem per prophe- tarum providentiam inducit eos, ne increduli sint his quorum prophetis magna fuit cura ad ipsorum utilitatem : quia nec filii prudentes paternos despi- ciunt labores, Etenim si bsc ipsi quiesierunt et µελλόντων. ὃς καὶ διὰ τοῦτο, ἀνὴρ ἐπιθυμιῶν ἐκλήθη ὑπό τοῦ χρηµματίζοντος αὐτῷ ἀγγέλου. Καὶ τί ἑζήτη- σαν, ἀπάγει ΄ « Εἰς τίνα fj ποῖον καιρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς Πνεύμα. Εἰς τίνα μὲν, τὸν ἐπὶ συντελείᾳ, ποῖον δὲ, τὸν ὅτε ταῖς διαφόροις αἰχμαλωσίαις τῶν Ἱουδαίων πρὸς παντελη θεοσέδειαν ἀποχλινάντων, εὐπαράδεχτοι κατέχτησαν εἷς τὸ κατὰ Χριστὸν µ.- στήριον. Σκόπει δὲ ὅτι πνεύμα Χριστοῦ εἰρηκὸς θεολογεῖ τὸν Χριστόν, ᾿Ἡδήλου δὲ τοῦτο τὸ πνεῦμα τὰ πάθη τοῦ Χριστῦ, διὰ μὲν 'Hoaíou εἰπόν. α Ὡς πρόδατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη. » ^ Ad δὲ ΌἸερεμίο * « Δεῦτε, καὶ ἐμθάλομεν ξύλον εἷς τὸν ἄρτον αὐτοῦ. » Τὴν δέ ἀνάστασιν διὰ ᾿Ωσηέ ᾿ε Tj, ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ ἀναστησόμεθα ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ διώξομεν τοῦ εὐὑρήσομεν αὐτόν. » ᾽Απεκαλύφθη δέ φησι τούτοις, οὗ δι’ ἑαυ- τοὺς, ἀλλὰ δι᾽ ὑμᾶς, Δύο δὲ ταῦτα διὰ τούτων ἑρ- Ὑάζεται τῶν λόγων, τό τε προμηθὲς τῶν προφητῶν Ἱνδευινύμενος, xal τὸ ὅτι προεγνωσμένοι Ίσαν θιῷ χαταθολΏς κόσμου οἱ vo» κληθέντες slg τὴν κατὰ Χριστὸν Ἠπίστιν. Διὰ μὲν οὗ, τοῦ τῶν προφητῶν προμηθοῦς ἑνάχει αὑτοὺς µη ἀπειθῶς διατεθῆναι πρὸς τὰ ὑπὺ τῶν προφητῶν αὐτοῖς πεφραντισµένα, ὅτι μηδὲ υἱοὶ σώφρονες πατρικῶν πόνων χαταφρο- νουνται. El yàp αὐτοὶ μηδὲν ὀνήσασθαι µέλλοντες ἰζήτησαν καὶ εὗρον, καὶ εὑρόντες βιθλίοις ἐγχατέ- 6 Dan. 1x, 93. 7 Isa. Lit, 7. ὃ Jerem. xi, 49. 9 Oseo Τι, 3. 551 COMBENT. ÍN EPIST. I $. PETRI. m θεντο, ὥσπερ µτινὰ κλῆρον ἡμῖν παραπέµποντες, Α invenerunt, cul. sibi profilturá non &sseht, id- οὐκ ἂν εἴημεν ἡμεῖς, φητὶ, δίκἀιοι, περὶ ταῦτα χατα- φρονητικῶς ἔχοντες, Διά τοι τοῦτο μηδὲ ἡμᾶς τοὺς εὐαγγελιζομένους ὑμᾶς ταῦτα map φαῦλον τιθὲν- τες χενὸν ἀποφαίνετε τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν. Διὰ μὲν ου τοῦ προμηθοῦς τῶν προφητῶν ταῦτα. Διὰ δὲ τοῦ προεγνώσθαι ὑπὸ Θέοῦ φοθεῖ μὴ ἀναξίους ἑπυ- τοὺς τῆς τοῦ θεοῦ προγνώσεως ἀποφῆναι, μηδὲ àva- ξίους τῆς ὑπὸ τούιου κ«κλήσεως, ἀλλὰ µκατεπεί- εσθχι ἀλλήλων εἷς τὸ ἀξιωθῆναι τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ. « Διὰ τῶν εὐῦαγγελααμένων ὑμᾶς, » El xal αὐτοὶ καὶ ol προφῆται ἓν Πνεύματι ἁγίῳ ἑνήρ- Υησαν, ol μὲν τὴν προφητείαν, οἱ δὲ τὸ Εὐαγγέλιον, οὐδὲν τούτων τὸ διάφρορον πρὸς τοὺς προφήτας. Ati τοίνυν τὴν αὐτὴν σπουδὴν ὑμᾶς, φησὶν. εἰσάγειν, ἣν καὶ οἱ χατήκοοι τῶν προφητῶν, ἵνα μὴ τῇ τῶν ventaque libris mandarunt, tatquam háreéditatem ad nos transmittentes, nequaquam juste agérerüüs, inquit, si in his negligentes essemus : quaprofter neque abjectos ac tenues nos ducelites qai lizec vo- bis annuntiamus,inane ostendatis evangelium no- »trum. Hiec itaque ος providentia prophetarum. Per hoc autem quod a Deo przcognill sunt, teriet eos nese indignos exhibeant divina prescientfa aut ipsius vocalione, sed urgeant invicem et éxstimü- lent, ut domo Christi digni habeantur. « Per eos qui vobis preedicaverunt Evangelium. « Si et pro- phetze et isti per Spiritum sanctum efficaciter ope- rali sunt : illi quidem in prophetia, isti vero ib Evangelio: nihil his diversum esta prophetis: opor- tel igituridem studium vos afferre quod habuerünt ἀπειθησάντων τοῖς προφήταις ὑποθληθῆτε τιµωρίᾳ. B illi qui prophetis obtem; erantes fuerunt,ne eidem Ἐπεισημαντέον δὲ ὅτι διὰ τούτων τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον ὁ Πέτρος ἀποχαλύπτει. Τὸν xal Πνεῦμα, διὰ τοῦ εἰπεῖν, Πνεῦμα Χριστοῦ, τὸν δὲ Πατέρα διὰ τοῦ εἰπεῖν, Απ΄ οὐρανοῦ. "b δὲ, Απ΄ οὐρανοῦ, μὰ τοπικῶς λαθετν, ἀλλὰ κατὰ ὑπεροχὴν προηγουμένην Θεοῦ. « Ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ᾿ οὖρα- νοῦ.» Τὸ iv tq ἡμέρ τῆς Πεντηχοστῆς γεγονός qno. Τὸ δὲ, « El; ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι, » ἀντὶ τοῦ, "A καὶ ἄγγελοι ἐπεθύμησαν, τουτέστιν, ὦν τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἔκθασιν xai αὐτοὶ ol ἄγγελοι ἐπεθύ- µησαν. EC ὃ καὶ Ἠγινοµένων τῶν τοιούτων, περι- χαρείας σον τὸ, « Δόξα Ev ὑψίστοις. » ΚΕΦΑΛ. B'. « Περὶ ἐλπίδος καὶ ἁγιασμοῦ, τῇῃς τε ὀφειλομένης ἐπὶ τῇ υἱοθεσίᾳ ἀσφαλοῦς ἀναστροφῆς. » ε Δι ὃ ἀνχζωσάμενοι τὰς ὀσφύας τῆς διχνοίας ὑμῶν, νήφοντες τελείως ἑλπίσατε ἐπὶ τὴν φερο- µένην ὑμῖν χάριν ἁἀποκαλύψει ᾿ησοῦ Ἀριστοῦ, ὣς τέκνα ὑπαχοης, μὴ συσχηματιζόµενοι ταῖς πρότερον kv τῇ ἀγνοίᾳ ὑμῶν ἐπιθυμίαις, ἀλλὰ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον, xal abro ἅγιοι iv. πάσῃ ἀναστροφῇι γενήθητε. Διότι γέγραπται, Άγιοι γίνεσθε ὅτι ἐγὼ dis εἶμι. » Λἰτιολογικῶς ἀπὸ τῶν προτετιµηµένων à παρὰ- Χλησις. Εἰπὼν ὙΥὰρ ὅτι οἱ προφΏται διηχόνησαν ὑμῖν τὰ τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ταῦτα οὕτως ἂν θχυ- pasta, ὡς καὶ ἀἁγγέλοις ἑράσμικ καταστΏναι ' καὶ ὅτι ἐράσμια καὶ αὐτοῖς ταῦτα, ἔδειξαν àe; ὦν ἐκ περιχαρείας iv τῇ γεννήσει Χριστοῦ, τὸ « Δόξα lv ὑψίστοις, » Ἱμελῴδων θεῷ. Εἰπὼν δὲ ταῦτα, ἐπᾶγει τὸ αἴτιον τούτων xal φησιν * Ἐπεὶ οὖν τοιαῦτα τὰ δεδιηχονηµένα ὑμῖν πᾶσι καὶ ἐράσμια καὶ τριπὀ- θητα οὐ µόνον ἀνθρώποις, ἀλλὰ xal ἀγγέλοις, διὰ τοῦτο μηδὲ ὑμετς ἁμελῶς πρὸς αὐτὰ διατεθῆτε, ἀλλὰ συντείναντες ἑαυτοὺς καὶ ἀνδρικῶς διατεθέντες. Τοῦτο γὰρ διὰ τοῦ ἀναζώσασθαι τὰς ὀσφύας δηλοῖ * 8 καὶ ὁ Ἰὼδ Ἠπροστάσσεται πρὺς τοῦ θεοῦ, ᾿Ὀσφύας δὲ ποίας ἐσήμανεν, ὅτι τὰς τῆς διανοίας λέ- 10 Luc. 1, 14. PATROL. GR. CXIX. supplicio subjiciamini cum his qui prophetis fue- runt increduli. Animadvertendum est autem quod per hec Trinitatis mysterium Petrus manifestat : Filium et Spiritum cum dicit Spiritus Christi, Pa- trem vero in eo quod sequitur De colo. Porro quod: ail De celo, non secundum locum accipias, sed ger excellentiam qui prassertim Deo convenit. « Per Spiritum sanctum emissum de colo. » 488 Loquitur de eo quod in die Pentecostes factum fu- erat. [llud autem, « In quz destderant angeli pro- Spicere:» hoeest qua angeli quoque concupiscunt: propter quod etiam dum hujusmodi fieret, ex ubun- danti gaudio cecinerunt: «Gloria in altissimis Deo!0» CAPUT II. Dese ei sanctificatione irmaque conversione qiut necessvria esl preter adoptionem I, 13-16.Quapropter succincti lumbis mentis ve- stra, sobrii perfecte sperate in eam quc ad vos de- fertur gratiam ,dumvobis manifestaturJesus Chri- 8tus tanquam filii obedientes non accommodantes vos pristinis concupiscentiis,quibusdum adhucignora- retis Christum agebamini : sed quemadmodum is qui vos vocavit sunctus est itaipsiquoque sancti ín omui conversatione. reddamini : propterea quod scriptum sit : Sancti estote, nam ego sanetus sum. Per causa « infertur exhortatio ex his quce prius in honore fuerant. Cum enim dixisset, Prophette subministraverunt vobis quee vestram. concernunt P salutem et ho adeo admiranda erant ut angelis quoque amabilia efficerentur : οἱ quod ipsi quoque haec essent amabilia demonstrarunt in eo quod ex abundanti gaudio in nativitate Chrisli dulciter ce- cinerunt, «Gloria in aliissimis Doo. « His ergo di- clis. ex ipsorum causa subjungit, dieens: Quoniam igitur vobis omnibus hac administrata sunt, et amabilia et maxime desiderabilia, non hominibus solumsedeet angelis, propterearieque vos negligen- ter ad hzc afficiamini, sed vosipsos dirigentes ac viriliter disponentes. Nam hoc lumborua: succin- clione significat : quod ipsi etiam Job a Deo jube- 17 ού. ORCUMENII TRICCAR EPISCOPI 524 tur !!. Quales autem lumbos significaverit, dicit A.qe«.. Οὕτως οὖν παρεσκευασµένοι, φησὶ, νήφοντες quod eos qui menlis sunt. Ita ergo preparati, inquit, sobrii perfecte sperate in eam A489 quz ad vos defertur gratiam. Porro hoc est quod ait etiam paulo ante, circa secundum Domini adven- tum considera vero quod non simpliciter dixerit, Sobrii, sed addidit, perfecte, quasi lex tenuem ac introductoriam sobrietatem prabuerit. Zucy np zci- ζειν autem dicit conformare et accommodare se presentibus. Hoc autem est quod nunc quoque di- cunt nonnulli insipientes: Rebus ac negotiis te ac- commoda.Talibus igitur vanitatibus renuntiareju- τελείως ἐλπίσατε ἐπὶ τὴν φερωμένην ὑμῖν qapív* αὕτη ὃξ ἔστιν ἣν καὶ πρὸ βραχέος φησὶ, κατὰ τὴν δευτέραν τοῦ Κυρίου παρουσίαν. Σκόπει δὲ ὅτι οὐχ ἁπλώς εἶπε, Νήφοντες, ἀλλὰ, τελείως, ὡς τοῦ νόµου ἀμυδρὰν αὐτοῖς νΏψιν παρασχοµένου καὶ εἰσαγωχι- Κήν. Συσχηματισμὸν δὲ τὴν συμπεριφορά» Φησι τὴν πρὸς τὰ παρόντα. Τοῦτο δέ ἔστιν 0 τινες τῶν ἀνοήτων xal νῦν φασιν, ὅτι Πρὸς τὰ πράγματα δια- γίνου, Tat οὖν τοιαύτχις µαταιότησιν ἀπειπαμένως κελεύει, εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε καὶ ἐν ἄγνοίᾳ ταύτχις πρὸ τούτου ἑνεσχέθησαν. ᾽Αλλὰ νῦν γοῦν τῷ καλέσαντι συ- bet: sive antea scientes ac prudentes, sive σχηματιζόµενοι ἁγίῳ ὄντι, ἅγιοι καὶ αὐτοὶ γίνεσθε. ignorantes his adheserint. Sed nunc, inquit, ei qui vos vocavit et vere sanctus est configurantes vos, ac similes prestantes, ipsi quoque sancti estote. I, 17-19. Et sí Patrem. invocatis judicantem B. — « Καὶ sl. Πατέρα ἔπικαλεῖσθε τὸν ἀπροσωπολή- citra personarum delectum juxta cujusque opus, Ίπτως κρίνοντα κατὰ τὸ ἑκάστου ᾖἔργον, ἓν φόδῳ in timore conversunltes, incolatus vestri tempus τὸν τῆς παροικίας ὑμῶν χρόνον ἀναστράφητε, εἶδότες, transigalis : cum sciatisquod ποπ caducis rebus, ὅτι οὐ φθχρτοῖς ἀργορίῳ fj Ἐχρυσίῳ ἐλυτρώθητε ix velut argento aut auro redemp'i sitis a vana ves- τῆς µαταίας ὑμῶν ἀναστροφῆς πατροπαραδότου, ἀλλὰ tra conversatione quam ez patrum traditione «yi. αἵματι ὡς ᾽Αμνοὺ ἁμώμου καὶ ἀσπίλου acceperalis, sed pretioso sanguine, nempe Agni Χριστοῦ. » immaculati et incontaminati Christi. Collecta et multisexhorbitatione: primum ex an- Ἐκ πολλῶν ποιησάµενος τὴν mzpdxÀnstw, πρὼ- gelisqui desiderantianimoad hacafficiuntur:dein- τον διὰ τῶν ἐπιθυμητικῶς πρὸς αὐτὰ διχκειµένων de ex descriptione ejus quod equum est rursum : ἀγγέλων, εἶτα ἀπὸ τοῦ γραφικοῦ, εἶτα ἀπὸ τοῦ ἀν- ab eo quod necessarium est. Quoniam enim Deum Ἅαγκαίο. Ἐπεὶ γὰρ ziv θεὸν ἐπικαλοῦνται Πατέρα, invocant Patrem, necesse est ut qui adoptionem ἀνάγκη τοὺς Ἰλιχομένους τῆς υἱοθεσίας ἄξία τοῦ concupiscunt, quze patre digna sunt, faciant: el, Πατρὸς ποιεῖν, Καὶ τέταρτον, ὅτι μυρίκ ἔλαδον quarto, quoniam innumera acceperunt bona, per ΄ ἀγαθὰ, διὰ τοῦ καταθληθέντος ὑπὶρ αὐτῶν τιµήµα- constitutum proipsis pretium :id autem est Christi τος, (τοῦτο δέ ἐστι τὸ τοῦ Χριστοῦ alga, ὃ τι περ &v- sanguis qui in pretium datus est pro his qui seipsos Ἅᾖτίλυτρον ἐδόθη τῶν διὰ της ἁμαρτίας ἑαυτοὺς πε- maligno vend:derant per peccatum. Post hzec jubet πρακότων τῷ πονηρῷ,) κελεύει διὰ παντὺὸς τοῦ (nv tota vita continuum habere timorem: non initia- eóvoxov κεχτῆσθαι τὸν φόδον, οὗ τὸν mpoxztaoxti- lem illum, nam hic subsequentem habet penam, xiv, (οὕτως γὰρ τὴν τιµωρίαν σύνεδρον ἔχει,) ἀλλὰ sed perfectum. Timor enim perfectossanctossem- τὸν τελειωτικόν, Φόδος γὰρ δεὶ τοῖς τελειωθεῖσιν per comitatur, ne quid ipsi desit eorum qus& decet ἁγίοις µή τι ἐλλείπωσιν τῶν οἷα εἰχὸς τοῖς τελειω- habere perfectos. Considera vero quomodo cum µένοις ἁπακολουθεῖν. Σκόπει δὲ ὅτι εἰρημένου ὑπὸ dictum sit a Christo, « l'ater neminem judicat,sed Χριστοῦ, « ὅτι Ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίαιν judicium tradiditFilio!?,» nuncdicitPetrusjudicare παραδέδωχε τῷ Υἱῷ, » πῶς νῦν ὁ Πέτρος τὸν Πατέρα Patrem. Ad quod dicimus, quod non potest Filius χρίνειν φησί. Πρὸς à ἑροῦυεν, ὡς Επειδὴ xai τοῦτο facere quidquam, nisi quod viderit facere Palrem : εἴρηκεν ὃ Χριστὸς, « Ob δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν οὐδὲν. quandoquidem et hoc dixit Christus. Porro hoc ἄν µή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα, 9 τοῦτο δὲ συ.» sancte Trinitati connaturale esse ostendit: A00 µφυὶς τῆς ἁγίας Τριάδος παρίστησι, καὶ ὅτι οὖκ quodque non sinl divise operationes divine D ἀπομεμερισμέναι αἱ της θεαρχίας ἠἐἑνέργειχι τοῖς potestatis personis quas in illa conspicimus : sed ibi et omnimoda identitas, et pacifica ac seditione carens concor'lia. Dixit ergo sine discrimine Pa- trem judicare: tanquam id et vere sit et exislimetur omnibus esse commune, quidquid alius dixerit ab una trium divino modo perfici.Praterea cum etiam Dominus frequenter apostolos vocet filios, et ail paralyticum dixerit, «Fili, remissa sunl tihi peccata tua: » etad eamqueesanguinisprofluvio laborabat, «Filia,fides tua te salvam fecit,» nihil obscurum est aut absurdum,si hunc quoque patrem natorum vo- caverit,quos sanctitatis communicatione generavit. 14 Job. xxxvi, χι. ! Joan. v. 33. κατ αὐτὴν Ἰνθεωρουμένοις προσώποις, ἀλλὰ ταυτό- της πᾶσα ἐκεῖ καὶ σύμπνοια εἱρηναία xai ἁστιασία- στος, εἶπεν, ἁδιαφόρως τὸν Πατέρα «αρίνειν, ὡς ὅτι ἂν lost τις καθ ἑνὸς τῶν τριῶν θεοπρεπῶς ixtt- λεῖσθαι, κοινοῦ τοῖς πᾶσι xal ὄντος xal λογιζομένουι λλλως τε καὶ τοῦ Κυρίου πολλάχις τέχνα καλοὺν- τος τοὺς ἁποστόλους, καὶ τῷ παραλύτῳ εἶπόντος & Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σοῦ, καὶ τῇ al- µόδῥρμ. « θύγαπερ, ἡ πίστις σου σἐσωχέ σε, » οὐδὲν ἀπεμφαῖνον καὶ αὐτὸν πατέρα κκλεῖσθαι τῶν γεν- νητῶν, dv µεταδόσει ἐγέννησεν ἁγιότητος. « Ἐν φόθῳ τὸν τῆς παροικίας. » Κατὰ τοῦτον τὸν τελει- 525 COMMENT. IN EPIST. 1 S. PETRI. 526 ὠτικὸν φόδον εἴρηται καὶ τῷ µακαρῳ Δανὶδ, τὸ, Α « [n timore conversantes. » Juxta hunc perfectio- Φοδήθητε τὸν Κύριον πάντες οἱ, ἅγιοι αὐτοῦ, ὅτι οὐχ ἔστιν ὑστέρημα τοῖς φοθουµένοις αὑτόν. » « ἩΠροεγνωσμένου μὲν πρὸ κατχθολῆς κόσμο», φανερωθέντος δὲ ἐπ ἑσχάτων τῶν ἸὙρόνων δι ὑμᾶς, τοὺς δι αὐτοῦ πιστεύοντας εἷς θΘεὸν, τὸν ἐγείραντα αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ δόξαν αὐτῷ δόντα, ὥστε τὴν πίστιν ὑμῶν καὶ Qnia εἶναι εἷς θεὸν. τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἡγνικότες ἐν τῇ ὑπαχοῃ τῆς ἁληθείας διὰ Ἠπνεύματος. Εἰς φιλαδελφίαν ἀνυπόχριτον, ἕκ χαθαρᾶς καρδίας ἀλλήλους &ya- πήσατε ἐκτενῶς, ἀναγεγεννημένοι οὖκ ἐκ σπο- ῥᾶς φθαρτῆς ἀλλὰ ἀφθάρτου διὰ λόγοι ζῶντος Θεοῦ χαὶ µέσοντος εἷς τὸν αἰῶνχ. Διότι πᾶσα σὰρξ, ὡς χόρτος, xai πᾶσχ δόξα ἀνθρώπου ὡς ἄν- θος χόρτου. Ἐξηράνθη ἡ Ὑόρτος καὶ τὸ ἄνθος ἑξέ- Β πεσε͵ τὸ δὲ ῥήμα Κυρίου μένει εἷς τὸν αἰῶνα. Τοῦ- το 66 ἐστι τὸ ρΏμα τὸ εὐαγγελισθὲν εἰς ὑμᾶς. » TQ τοῦ Χριστοῦ θανάτῳ συνηψε xai τὴν ἀνά- στασιν. Εὐλαθεῖται γὰρ τὸ πρὸς ἀπιστίαν τῶν νεο- φύτων εὐμετάβολον, διὰ τὸ τῶν παθῶν τοῦ Χρι- στου ἐπονείδιστον, "AAA! ὅτι καὶ οὐ νεαρὸν τὸ χατὰ Χριστον µυστήριον, ἐπεὶ xai τοῦτο τοὺς ἀνοήτους θορυθεῖ, ἀλλ ἄνωθεν xal πρὸ καταθολῆς κόσμου καὶ προνοητικῶς θΘεῷ xatà τὸν εὔκαιρον αὐτῷ χρόνον ταμιευόµενον, ἐφανερώθη μὲν xal τοῖς περὶ τούτων ζητήσασι προφήταις, ὡς ὀλίγον κατόπιν εἷ- ρηχε, καὶ νῦν δὲ προδηλότερον, Φφησὶν, ὅτι τὸ πρὸ Χαταδολῆς Χόσμου ἐγνωσμέωον «οπηλονότι θεῷ vov nis limorem dictum quoque est a beato David : «Timete Dominum omnes sancli ejus, quoniam nihil deest timentibus eum 15. » 1,20 25. Qui precognitusquidem fuerat autequam conditusesset mundus, sed manifestalus fuil eztre- tuis lemporibus,propter vos quiper illum creditis in Deumqui ipsum suscitavit a mortuis,el gloriam ei dedit.ut vosfidemac spem haberetis erga Deum:cum animas vesiras purificaveritis obedientes veritati perspiritum.Ad charitatem fruternam ab omni si- mulatione alienam ,ex mundo corde vosinvicem di- ligiteimpense, renatinonex semine mortali,sed ex immortali persermonemDeiviventis ac permanen- tem in eternum: propterea quod omnis caro veluti gramen sit, el omnis gloria hominis quasi flos gra- minis. Exaruit gramen, et flos decidit : at verbum Domini manet in. eternum. Hoc autem est ver- bum quod annuntiatum est ad vos. Morti Christi,conjunxit et resurrectionem. Vere- tur eniin facilem novitiorum in fide mutationem ad incredulitatem, propler opprobrium afflictionum Christi, sed dicit non esse recens mysterium de Christo : quandoquidem hoc etiam conturbat in- sipientes : sed superioribus temporibus et ante conditum mundum, et divina providentia recondi- tum luerat ad,tempus opportunum, 491 manife- statum quidem est et prephelis qui de bis exqui- sierunt,ut paulo antea dixerat, nunc autem mani- festius, inquit, quia quod ante conditum mundum ἐφανερώθη, ἤτοι ἐπετελέσθη, διηνύσθη. Καὶ διὰ τι-ς fuerat precognitum, nempe Deo, nunc manifesta- vac ἀπετελέσθη, προστίθησιν, ὅτι δι ὑμᾶς. Δι ὑμᾶς tum est, sive completum aut perfectum. Et addit γὰρ, Φησὶν, ὤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεχρῶν. Διὰ xl δὲ δι — propter quos perfectum sit, puta propter vos. Nam ὑμᾶς : ἵνα, φησὶν, ἡγνικότες ἑαυτοὺς ἐν τῇ ὑπακοῃ propter vos,inquit, excitavit eum a mortuis. Quare τῆς ἀληθείας διὰ πνεύματος τὴν πίστιν ὑμῶν καὶ autem propter vos? Ut cum vos ipsos purificaveri- ἐλπίδα ἔχητε εἷς Θεόν. Kal διὰ τί ἡγνικότε.; Ὅτι tis obedientes veritati per spiritum,fidem vestram τῷ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως ἀφθάρτου: ζωῆς ac spem habeaiis in Deum. Et quomodo pnrificati ὑμῖν προκαταρξαμένῷ Ἠπιστεύσαντες ὀφειλέται ἑστὲ καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἄφθαρτον, iv καινότητι ζωῆς περιπατῆσαι, El δὲ τὸν Πατέρα καὶ οὔτος xal Παῦλός φησιν ἐξαναστῆσαι τὸν Κύριον kx νεκρῶν, μὴ θορυθηθῆς, eritis ? Quia credentes ei qui vobis auspicatus est resurrectiooem ex mortuis ad incorrupübilem vi- tam,debitores el ipsi estis ei qui cum sit incorru- ptibilis, vocavit vos, ut in novitate vitse ambuletis. Quod si et iste et Paulus dicunt Patrem ezxci- tasse Dominum ex mortuis,ne turberis : nunc enim Εἰσαγωγικώτερον xal χρώμενοι τῇ διδασκαλίᾳ νῦν pintroductoria doctrina utentes hec dicunt. Nam ταῦτά φασιν. ᾿Επεὶ ἄκουσον Χριστοῦ μὲν λέγοντος audi Christum dicentem quod seipsum excilaverit, ἑαυτὸν, ἐγεῖραι, δι ὦν φησὶν, α Aósa-t τὸν vabv cum ail: «Solvite templum hoc, et in tribus die- τοῦτον, xal kw τρισὶν ἡμέρχις ἐγερῶῷ αὑτόν, » ᾽Αλλὰ bus erigam ipsum !*. » Sed et Lucas : « Quibus xal Λουκᾶς, € Oic καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα eliam exhibuit seipsum viventem, postquam pas- pack τὸ παθεῖν αὐτὸν, » Καὶ πάλιν αὐτὸς ὁ Χριστός. sus fuerat !5.» Et rerum ipse Christus : «Potesta- « "Efooslav ἔχω θεῖναι τὴν Ψψυχήν µου, xxi tem habeo ponendi animam meam, et potestaten- ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαθεῖν αὐτήν.» Οἰκονομιχώ- — habeo rursum sumendi eam !6. » Quadam igitur τερον οὖν τῷ Πατρί ἔσθ᾽ ὅτε ἀνατιθέασι τὴν τοῦ Yloo dispensatione Filii resurrectionem interdum refe- ἀνάστασιν, ἵνα µίαν ἐμφήνωσι Πατρὸς καὶ Yioo τὸν runtad Patrem, ut unam ostendant Patris ac Filii ἑνέργειαν. Τὸ ἑξῆς οὕτως * Προεγνωσμένο μὲν mob Ooperalionem.Littereseries talis est : Qui prescogni- καταδολῆς κόσμου, φανερωθέντος δὲ im' ἐἑσχάτων ius quidem fuit ante conditum mundum,sed mani- τῶν χρόνων δι ὑμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς Θεὸν τὸν feslatus est extremis temporibus, propter vos qu ἐγείραντα αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ δόντα αὐτῷ δόξαν, creditis in Deum qui excitavit eum a mortuis, e 15 Psal. -xxxui, 10. . !4 Joan. it, 19. 15 Act. 1, 3. .! 18 Joan. x, 18. —-— ———— — —. . Wii. : M 927 OECUMENII TRICCE EPISCOPI 528 dedit ipsi gloriam : ut cum purifica: eritis ani m8 Α ἵνα ἡγνικότες τὰς ψμχὰς ὑμῶν τὸ Ye, ὥστε, àv: vestras (siquidem ὥστε capitur pro Ut) per obe- τοῦ Ίνα, αἴληπται) ἐν τῇ ὑπακοτ τῆς ἀληθείας την dientiam veritatis üdem vestram ac spem habeatis πίστιν (i ὑμῶν ἔχετε, «mi τὴν ἐλπίδ« ei; Θεόν. Μετα- in Deum.Accipitur namque εἶναι pro babere, pro- λαμθάνει vae καὶ τὸ, εἶναι, εἰς τὸ ἔχειν, διὰ τὸ, pter Ut precedens.Si enim ὥστε ut positum estin ἵνα, Κειμένου γὰρ τοῦ, ὥστε, xal βάρθαρον καὶ guo significato relinquatur, barbara et inintelligibi- ἀδιανόητον τὸ ῥητόν. « E φιλαδελοίαν., » Τὸ Blow liserit sententia. « Ad charitatem íraternam. » οὕτῶς * "Iva τὴν. πίστιν ὑμῶν καὶ liia ἔχητε εἰς Integre hoc modo dicendum est : Ut fidem vestram θΘεὸν ἡγνιιότε: τὰς ψυχας ὑμῶν ἐν τῇ ὑπακοῃ τῆς ac spem habeatis in Deum, cum. animas vestras ἀληθείας. Τουτέστι προκαταρτίσαντες ἑαυτοὺς — ek purificaveritis per obedientiam veritalis, hoc est, ὑπακυὴν «ἀληθείαν διὰ πνεύματος Ἑστι γὰρ καὶ cum vos ipsos composuerilis ad obedientiam verita ὑπακοὴ ἐπὶ πονεροῖς xal Ψευδέσιν ἥτις οὐ διὰ per spiritum. Est enim οἱ obedientia in malis ac πνεύματος, τουτέστιν, οὗ πνευματική, µἘπειδὴ δὲ ὁ mendacibus. quz non est.per spiritum, id est, non elc ὑπακοὴν ἀγνίσμὸς, ftot ἡ παρασκευὴ, d vouva- est spiritualis. Quoniam autem purificatio ad obe- ία, ἡ µελέτη, πολλοὺς καὶ ἄλλους gs: συνεργοὺς dientiam sive preparatio, exercilium, cura, 499 ἐπισπᾶσθαι, el μέλλοι πνευματικὴἡ οὖσα καὶ ἄφθο- multos etiam alios cupit adjutores attrahere, Si P voc εἴναι. Τοῦτο δὲ ἔργον φιλαδελφίας, τὸ τῶν εὗρη- modo spiritualis sit et invidia carens ς id autem µένων τινὶ ἀγαθῶν καὶ τῷ πλησίον μµεταδιόναι, fraterni amoris opus est,proximum efficere parlici- Διὰ τοῦτο ἐπάγει τὸ, Ei φιλαδελφίαν ἀνυπόχριτον, pem bonorum quz' nactus est quispiam : propterea ᾿Επάγει à ἁποστατικῶς. Λ᾿Ιδίωμα γὰρ τοῦτο τῶν subjungit : ad charitatem (fraternam simulatione µμµακαρίων ἀποστόλων, ὡς ἔχει xal παρὰ τῷ µακα- carentem, Subjungit autem hoc per defectum : pip Ἰακώδῳ τὸ, « τίς σοφὸς ἐν ὑμῖν καὶ ἐπιστήμων ; 0 nam id: beatis apostolis familiare est, quemadmo- Καὶ τὸ, « "Aye νῦν ol λέγοντες, Σήµερον καὶ αὔριον, » dem etiam apud beatum Jacobum habetur, « Quis καὶ πολλὰ ups. τοιαῦτα. Ότι δὲ ob πνευματικοὶ sapiens inter vos et scientia preeditus 17? » Et rur- "ὀφείλσυσι τῶν εὐρημένων ἀγαθῶν ἀλλήλοις σπωωδῇ sum : eÁAgite nunc qui dicitis, Hodie et cras 18, » πάσῃ µεταδιδόναι, µάθοις ἀφ᾽ ὦν xat. iv &xépip φησί. multaque. alia hujusmodi. Quod autem spirituales « Ka:avoo μὲν ἀλλήλους εἷς παροζυσμὸν ἀγά- debeant vicissim alios omni studio bonorum acqui- πες, « τούτεστιν, εἷς παράθηζιν, εἷς διέγερσιν. Εἰπὼν, sitorum facere participes, discere licet ex his quee « ᾿Αναγεγενημένοι οὐκ ix σπορᾶς «φθαρτῆς, ἀλλὰ alio loco dicit : «Considero quidem mutuos essead ἀφθάρτου διὰ λόγου ζῶτνος Θεοῦ xal µένοντος provocationem charitatis,» hoc est,ad exacuendum ^? el; τὸν αἰῶνα, » παρατίθησιν ἐξουδενωτικῶς xai τὸ et excitindum illam. Propterea quod omnis caro *«n« ἀνθρωπίνης δόξης εὔφθαρτον, καὶ olov εἰπεῖν, gramen sit.Cum dixisset, «Renali non semine mor- ἀνύπαρκτον, ταύτῃ τοὺς ἀκροατάς ὑπολιχνεύων τῶν tali sed immortali, per sermonem Dei viventis 8ο προθεθληµένων ὑπ' αὐτοῦ .ἔχεσθαι, ὡς τῶν μὲν và permanentis in eternum,» addit etiam dejiciendo — iati ἐχόντων xal διαιωγιζόντων, τῶν δὲ φβανόντων ac contemnendo humaneglorifacilem corruptiu- i φθορᾷ τὴν ὕπάστασιν, Χόρτος ἐνταῦθα, καὶ nem, et ut ita dicatur, non subsistentiam, hac ἆἄνθος χόρτου, τὸ xai τοῦ χόρτο πρὸς ὕπαρξιν auditores. alliciens, ut his. adharreant qua a se ἀσθενέστερον slc πίστιν τοῦ λόγου παράγεται ΄ olg καὶ proposita sunt, ut αυ subsistentiam habent ac — Aavió τὴν καθ ἡμᾶς ἀπειχάζει ζωήν. Όπου δὲ τὴν perpetuitatem.Eorum autem qus ad corruptionem δόξαν ἡμῶν εὐτελίσας ἀναλαμθάνει πάλιν καὶ διδά- perveniunt subsistentia,dicitur hic gramen Θἱ Πο exec σαφέστερον, τί ἐστι τὸ ἀναγεννῆσαν αὐτοὺς διὰ graminis, Porro: debilitas subsistentie graminis ad λόγου ζῶντος θεοῦ xal µένοντος εἰς τὸν αἰῶνα * καὶ majorem sermonis fidem adducitur : quibus et Da- φησί * « Τοῦτο δὲ ἐστι τὸ ῥημα τὸ εὐαγγελισθὲν elc vid nostram comparat vitam !9 Ubi vero adeo vilem ὑμᾶς. « Ele τὸν αἰῶνα δὲ μένειν αὐτὸ διαθεθχιοῦται, ostendit gloriam nostram, repelit rursum ac docet συμφώνως τῷ Κυρίῳ, Καὶ γὰρ καὶ αὐτός φησιν. « Ὁ apertius quid sit quod ipsos regeneravit per ser- , οὐρανὸς xai ἡ ΥΠ παρελεύσεται, οἱ δέ λόγοι µου v) monem Dei viventis ac permanentem in zeternum, "j^ παρέλθωσιν. Ast δὲ. εἰδέναι ὅτι τὸ, Εἰς φιλα- et ait : «Hoc autem est verbum quod annuntiatum δελφίαν ἀγυπόχριτον,. οὕτω χρὴ προφέρεν ᾽ Ἐκ xa- est ad vos.» Quod autem permaneat in slernum, θαρᾶς καρδίας ἀλλήλους ἀγαπήσατε ἐκτενῶς, εἰς confirmat pari modo cum Domino. Nam el ipse φιλαδελφίαν µἀγυπόχριον. Αἱ Ὑὰρ ῥἐκδάσες τῶν ait : « Celum et terra transibunt, verba autem πραγμάτων ἐπακολονθεν µεἰώθασι . τοῖς δι αὐτὰς mea non przeteribunt 20. » Scire autem oportet πραγμανευοµένοις,. ᾿Επεὶ οὖν «py ix καθαρᾶς xao- quod il.ud, Ad charitatem fr«ternam ab omni si- mulatione alienam, ita proferri debet : Ex mundo corde vos invicem diligite impense ad charitatem fr»sternam ab omni simulatione alienam.Siquidem tales rerum exitus consequi solent qualia suut illa qua propter ipsas tractantur ac peraguntur. Quo- διας ἀλλήλων ἐκτενει ἀγάπῃ. ἡ ἀνυπόκριτος ἕπα- κχολουθεῖ φ.λαδελφία, καλώς. ἔχει, ἠγεῖσθαι μὲν τὸ, Ἐκ. καθαρᾶς καρδίας, ἔπεσθαι δὲ τὸ Εἰς φιλαδελφίαν. Ἐπισημαντέον μέν τοι ὅτι xal τὴν, εἰς πρόθεσιν µεταλαμθάνει εἷς τὴν, διὰ, ἵνα f, Διὰ φιλαξελ- φίαν. niam igitur ad impensam dilectionem mutuam ex mundo corde, consequitur fraterna charitas simul- !7 Jac. 1, 19. !8 Jac. v, { seq. 19 Psal xxxxr, 1 seqq. 99 Matth. xxiv, 85. 929 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 930 lationis nescia, recte fit ut praecedat Ex mundo corde, et sequatur, Ad charitatem fraternam. 493 Animadvertendum autem quod prepositionem εἰς, id est, ad, transmittit in * à, id est, propier, ut:sit sensus : Propter charitatem fraternam. ΚΕΦΑΛ. I". s Περὶ τοῦ ἑπεξίως τῆς πρός ὠφέλειαν κχχὶ τῷ θεοῦ. » : υοθεσίας ἕζᾖν ἐν Χριστῷ ἔξωθεν πρὸς δόξαν « ᾽Αποθέμενοι οὖν πᾶσαν Χχχίαν xal πάντι δόλον καὶ ὑποχρίσεις, φθόνος, καὶ ΠἹάσας τὰς κατα» λαλιὰς. ὡς ἀρτιγέννητα βρέφη, τὸ λογικὸν ἄδολον γάλα ἐπιφοθήσατε, “να ἐν ap αὐξηθητε, εἴ- περ ἐγεύσχσθε, ὅτι paci); ὁ Κύριος. Πρὸς ὃν προσερχόµεναι λίθον ζῶντα, ὑπὸ ἀνθρώπων μὲν ἀποδεδυκιμχσμένου, παρὰ δὲ θεῷ ἔκλεκτον, ἔντι μον * xai αὐτοὶ ὡς λίθι ᾖΚζῶντε οἰκοδομεῖσθε, οἴκος Ἁπνευματικὺς, Ἱεράτευμα ἅγιον ἀνενέγκαι πνευματικὰς θυσίας, εὐπροσδέκτος τῷ θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ — A0 A . CAPUT iiL. Quod digne vivendum | sít juxta. ;doptionem per Christum, ad utititatem κά eorum qui ex« iranei sunt, ad gloriam Dei. ^ II, 1-6. Proinde deposita omni malitia et omni dolo ac simulationibus et invidentiis,omnibusque obtrectationibus, ut modo nati infantes, lac illud rationis quod. dolum nescit appetite,ut per iliad sobolescatis. Siquidem gustastis, quod benignus sit Dominus: ad quem accedentes qui lapsis est vivus, ab hominibus quidem reprobatus, apud Deum vero electus ac pretiosus ,ipsi quogue veluté vivi lapides edificemini dumus spiritualis,sacer- dotium sanctum, ad offerendas spirituales hostias περιέχει iv. τῃ Γραφῇ, p 4cCeplabiles Deo per Jesum Christum.Quapropter Ἰδου τίθηµι iv Σιὸν Mov ἄκρογωνιαῖον, ἔκλε- ἐἰίαπι continet Scripturü : Ecce pono in Sion la- xzbw, Έντιμον, xal 6 πιστεύων ἐπ αὐτῷ, οὐ μὴ Χχταισχυνθή. » Tni πνερµατικης ἀναγεννήσεως τὴν ὑπεροχὴν πρὸς την Χχτὰ σάρκα γέννησ.ν ἑνδειζάμενος, καὶ τῆς θνητῆς δόξης τὸ εὐτελὲς πχραστήσας, ὅτι ἡ μὲν Ὑέννησις qÜzptt, καὶ ῥυπαρὰ, ἡ δὲ δόξχ κατ οὐδν τῶν da prov βλαστηιάτων διαφέρουσα, οὐ μέν τοι xal τὸν τοῦ Κυρίου λόγον πάσχειν ταυτό * πᾶσαν μὲν ὑπόλη- ψιν ἀνθιωπίνην ταχέως παύεσθαι, ἀλλ οὐχὶ καὶ τὸν λόγον τοὺ Θεοῦ. ἀλλὰ τὸ διαιωνίζον τοῦτον ἀεὶ ἔχειν xal τὰς ἐπχγγελίας ἀψευδεῖς. Τεῦτο γὰρ αὐτῷ βού- Àstxi à προσθήκη, τοῦ Εχγγελιαθέντος sic ὑμᾶς. Ταῦτα διὰ τῶν ἀνωτέρω προεξυφάνας, ἀφ᾿ ἑκάστου λοιπὸνν τὸ ἐπωφελὶς λαµθάνων καὶ πρὸς τὴν χρείαν συν-εῖον, τοῦ Ἰθικοῦ λόγου τὴν διδασκαλίαν ποιεῖ- τει, xal φησιν, Αποθέμενοι οὖν πᾶσαν καχίαν το- σούτα χαὶ ῄτοιχυτα δι ὀλίγων τούτων ὑποληλῶν. Τοὺς γὰρ ἀφθάρτῳ ἀναγεννηθέντας ζωῇ, τοῖς τῆς xx- κίας ἁλίσκεσθαι βρόχοις οὐ Αίκαιον,’ οὐδὲ τὸ μὴ ὃν, τοῦ ὄντος Tputukqv. Οὐδὶ γὰρ τὸ καχὸν οὐσία, ἀλλὰ περὶ τὸ πλημμελὲς τῆς γενιητῆς οὐσίας στρεφόµενον. Πολὺ δὲ διαλλάττον ζωῆς ἐνυποστάτου, πρὸς τὸ μόνον πχρωφιστάµενον * οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ δόλο, ἐλεύ- θεροι ἀποφανθῆναι ἄξιοι, φησὶ, καὶ ὑποχρίσεως, xal Φθόνου, xal πάσης κχταλαλιᾶς, Ότε γὰρ δόλος καὶ ἡ ὑπόχρισις, módo ἀληθείας κοὶ τοῦ εὐαγγελι- σθέντος ὑμῖν λόγου, ὡς τοῦ μὲν δόλο ἐπ ἀπωλείφ τῶν ἁπατωμένω, χωροῦντος, τῆς ὑποκρίσεως $i iv- pridem angularem elecium: ac pretiosum : et qui crediderit in sllo, non pudefiet. Ubi spiritualis renascentie prestantiam supra nativitatem secundum carnem ostendit,ae mortalis glorie abjectionem demonstravit : quoniam nativi- tas quidém corruptibilis est ac sordida,gloria vero nihil ab his differens que& verno tempore germi- nant : ostendit nequaquam idem in Domini ser- mone contingere. Nam emnis humana opinio brevi cessat,at non ita Dei verbum ; sed hoc perpetuam habet durationem, verasque promissiones.Nam id sibi vult additio illa. Quod annuntiatum est ad vos. Haec cum in superioribus pretexuisset, sumpto deinceps a singulisquod utile estet ad necessarium tendit usum, morali sermoni doctrinam accommo- dat, et ait : Proinde deposita omni malitia, 494 his paucis tot ac tanta designans. Eos namque qui incorruptibili vit» renati sunt,indignum est mali- ti: capi laqueis,atque preponere id quod non est, ej quod vere est.Malitia namque non est substan- tia, sed versatur circa vitium* genite substantie, Magnum estautem discrimen inter vitam subsisten: tem et eam qui& solum adherentiam habet ad id quod subsistit Hi autem dig»i sunt,inquit,ut osten - dantur immunes esse 8 dolo ac simulatione el invi- dentia omnique obtreclatione. Siquidem dolus ac simulatio longe absunt a veritate et sermone qui annuntiatus est vobis,utpote dolo cedente in per- ἑτερότητι τοῦ ὄντος προϊούσης, Ow ἀπεναντίας ὁ D ditionem eorum qui seducuntur, simulatione vero κατηχήσας ὑμᾶς σωτηρίος λόγος ὁρᾶται προθαίνων, Φθόνος δὲ καὶ καταλαλιὰ ποίαν ἔξει χώραν ἓν ὑμτν, oi τῷ τῆς φιλαδελφίας ἀῤῥήκτρ συνδέσµῳ σφιγγό- μενοι, ὑπ᾿ οὐθενὸς τῶν διϊαστάντων βλαθήναι ὀύνα- σθε ; Φθύνος δὲ καὶ καταλαλιὰ, ὅτι διαστάσεως αἰτία καὶ µιταδελοίας, ἔκεῖνος ἀγνοεῖ, ὁ xxl τὸν Κάῑν xal τὴν κατ αὐτὸν τραγ»δίαν ἀγνοήσας, ὃς διὰ τὸν φθόνον καὶ τῆς ἀδεκφικῆς ἀπεῤῥάγη συναφείας, καὶ όλον ἐνεκίσσησε καὶ ὑπόχρισιν καὶ φόνον, 'AXM οὐδὲ χαταλαλιᾶς ὁ φθονῶν καθχρεύει, εἶπερ ἱκανοὶ procedente in variatione ac mutatione rei qua est : adversus quie procedere videtur salutaris sermo qui vos instruxit.Invidentia autem et obtrectatio quem habebunt locum in vobis, qui solido fraternz cha- ritatis vinculo constricti, a nullo dissidium conci- tante nocumentum suscipere potestis ? Porro quod invidentia et obtrectatio dissidii ac odii fraterni causa sint, ignorat ille, qui et Cain et trago- diam qua circa illum fuit nescit,qui propter invi- diam et a fralerna distractus est conjunctione, et 531 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 532 dolum concepit e simulationem ac cedem 21, Sed A τοὺς λόγους οἱ σύγγονοι πιστώσασθαι τοῦ Ἰωσὴφ, neqne ab obtrectalione purus est is qui invidel, si µυρία τούτου πρὸς τὸν πατέρα Χχατειπόντε, Διάτοι modo fratres Joseph idonei habeantur qui sermo- 4 ταῦτα, φησὶ, τούτων ἁπάντων καθαρεύοντες ὡς ἁρ- nem confirment, qui de rebus innumeris hunc apud patrem deferebant 3. Propterea ,inquit,ab his omnibus vos purificantes, tanqnam nnper nali in- fantes accedite (talium enim esse et regnum Domi- nus demonstravit ?3) et sermone doli nescio aliti, adolescatis usque ad mensuram «setatis plenitudinis Christi 14, Cum. enim gustaveritis, hoc est, per exercitium sacrorum praeceptorum jam processeri- tis juxta Evangelium, sensu cognovsstis doctrina suavitatem : nam sensus omni sermone eflicacior est ad cognitionem,quoniam id quod ad experien- τιγέννητα βρέφη πρόσιτε. (Τῶν γὰρ τοιούτων εἶναι καὶ τὴν βασιλείαν ὁ Κύριος ἀπεφήνατο.) Καὶ τῷ ἀδόλῳ λόγῳ τρεφόµενοι αὔξεσθε xal µέτρον ἡλιχίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, Γευσάμενοι γὰρ, του- τέστι, διὰ µεταζειρίσεως τῶν κατὰ τὸ εὐαγγέλιον προθάντες ἱερῶν Ἐνταλμάτων, αἰσθήσει ἐγνώκατε τὸ τῆς διδασχαλίας χρηστόν, Αἴσθησις γὰρ παντὸς λόγου πρὸς Ἱνῶσιν ἐνεργεστέρα , ὅτι καὶ τὸ sek πεῖραν Ίχον, τοῦ διὰ λόγο παντὸς χαριέστερον. Γευσάμενοι τοίνυν τῆς τοῦ Κυρίου χρπστότητος, καὶ αὐτοὶ τὸ τῆς Ὑχρηστότητος ἀγαθὸν εἷς ἄλλους tiam quoque pervenit, omni sermone gratius est, B ἐπιδεικνύμενοι, καὶ ὡς λίθῳ ζῶντι ἀναθέμενοι ixo- Cum igitur gustaveritis Domini benignitatem, et ipsi suavitatis bonitatem apud alios ostendile, et vos ipsos ad eum tanquam ad vivum lapidem angularem applicate.qui ab hominibus quidem re- probatus est, apud Deum vero pret.osus el ele- ctus, qui per prophetas quoque annuntiatus est : 498 constricti erga vos ipsos et charitate uniti, simulque aptati ad spiritualis domus com- pletionem, nullam habentes curam de contemptu apud homines : quia neque illam habuit Christus lapis angularis,qui ab his reprobalus est : el con- structi ac in domum spiritualem a vobis ipsis per- fecti,sanctumque secerdotium demonstrantes, of- ferte hostias spirituales,qua a Deo longe graliores τοὺς τῷ ἀκρογωνιαίῳ, τῳ ἀποδοχιμασθέντι μὲν ὑπὸ ἀνθρώπων. παρὰ δὲ Θεῷ ἔντιμμ καὶ ἐκλεκτῷ καὶ "όντι καὶ διὰ τῶν προφητῶν κατηγγελµένῳ, συσφίγ- Ύεσθε πρὸς ἑαυτοὺς, δι’ ἀγάπης ἐνούμενοί τε καὶ συναρμολογούµενοι εἰς τὴν τού πνευματικοῦ οἴχου ευµπλήρωσιν, μηδὲν τῆς τῶν ἀνθρώπω, «φροντί- ζοντες ἐξουδενώσεως * ὅτ μηδὲ ὁ ὑπὸ τούτων ἆπο- δοχιμασθεὶς ἀκρογωνικχῖος Ἀριστός, Καὶ συναρµο- λογηθέντες ài, καὶ cl; οἶκον πνευματικὸν ἑχυτοὺς καταρτίσαντες, καὶ ἱεράτευμα ἅγιον ἀποφήναντες ἀνενέγκατε θυσίας πνευματικὰς, τῶν ἀλόγων θυµά- των μᾶλλον εὐαρεστουμὲένας Ge. M3, γὰρ οἴεσθ: τὸν πρὸς ἀλλήλους σύνδεσμον τὸν διὰ τῆς ἀγάπης κρατυνό- µενον μὴ ἔσγχηχοτες ἀμώμους ἀναφέρειν θυσίας θεῷ * sunt hostiis ratione carentibus. Νο putetis enim, C Αἴροντες γὰρ, φησ;ν͵, ὁσίους χεῖρας, χωρὶς opone καὶ non habentes conjunctionem erga vos invicem di- διαλογισμῶν, Πῶς γὰρ ὁ διὰ προσευχῆς ἑαυτὸν σπεύ- lectione firmatam,immaculatas Deo offerre hostias. 3 δων ἐνοῦν τῷ Oe. τεύζετχι τούτου, αὐτὸς ἑαυτὺν δι) Ait enim : « Elevantes pias manus absque ira el ὀργῆς xai διαλογισμῶν πονηρῶν τοῦ ἀδελφοῦ ἀποσπῶ ; disceptationibus 39.» Quomodo namque is qui per orationem sese nititur Deo unire, id assequetur, dum per iram et pravas disceptationes seipsum a fratre separat ? I1,7-19. Vobisigitur qui creditis, honor est. Cote- rum iis quinon credunt, lapisquem reprobaverunt e dificantes,hic factus est caput anguli, et lapis in quem impingant,et petraad, quam offendant: nempe tis quiimpingunt in verbum:non credentes in id,ad quod etiam constituti fuerant .Vos uutem genus ele. ctum regate sacerdotium, gens sancta, populus qu; inlucrum accessit,ut viriutesannunlietis illius quj v0s vocavil ex tenebrisin admirabilem suamlucemj qui quondam eratis non populus,nunc populusDei: qui quondam non conseculi misericordiam, nunc estis misericordiam consecuti. Dilecti, obsecro 5080 καλῶ ὡς tanquam advenas et peregrinos abstinere a carna- libus concupiscentiis que militant adversus ani- mam : conversationem vestram habete honestam inter gentes,ut in hoc quod obtreclant vobis quasi malefícis, cx bonis operibus &stimantes vos, glo: i- ficent Deum in die visitationis. «Vobis igitur qui creditis, honor est.» Α Deo vi- delicet qui dixit, Pono,honor distribuitur: adversus incredulos vero, hoc etiam nunc dicit Deus : Pono vobis in Sion lapidem in quem impingalis : qui οἱ Ὑμῖν οὖν ὁ tT) τοῖς πιστεύουσιν. ᾿Απει- θοῦσι δὲ, λίθος, ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομ οῦν- τες, οὗτος ἀγενήθη «lo κεφαλὴν γωνίας, καὶ λἰ- θος . προσκόμµατος, καὶ métpx σκανδάλω. — Ot προσκόπτουσι — tp λόγῷ, ἀπειθοῦντες εἰς ὃ καὶ ἑτέθησαν. Ὑμεῖς δὲ γένος ἸἘκλεκτὸν, βασί)ειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸὺς εἰς. περιποίησιν͵, όπως τὰς ἀρετὰς ἔζχγγείλητε τοῦ εκ σκότους μας καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὑτῷ φῶς. OT ποτε οὐ λαὸς, νῶν Ob λαὸς Θεοῦ * οἱ οὐκ ἦλει- µένοι, νῦν δὲ ῥἐλεμθέντε, ἍΑγαπητοὶ, παρα- παροίκους καὶ παρεπιδήµους, ἀπέχεσθχι , σαρχικῶν ἔἐπιθυμιῶν, αἴτινες στρατεύονται κατα τῆς ogni, τὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἔχον- τες χχλὴν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, "va ἐν d καταλχλοῦ- τὸν t - t id - - σιν ὑμῶν ὡς xaxomotuv, ἐκ τῶν καλῶν ἔργων 3 ? 9 e , ἔποπτευοντες, «ὀο-άσωσι τὺν θεὺν iy μέρα ἐπισκοπῆς, e Ὑμῖνῳ οὖν fj tuii, τοῖς πιστεύουσιν. » Πρὸς τὸῦ εἰπόντος θεοῦ τὸ. τθηµι, à vu δηλονότι ἀπονέμε- τχι,. Πρὸς γὰρ τοὺς ἀπειθοῦντας τοῦτο καὶ νῦν φη- σὶν ὁ Θεός * Ting ὑμῖν ἓν Σιὼν λίθον προσχόµµατος, 91 Gen. iv, 1 seqq. 3 Gen. xxxvii, 19644. 35 Luc. xvir, 16. 24 Ephes, vi, 19. 39 E Tim. u,8 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 934 ὃς καὶ πέτρα σκανδάλου, καὶ λίθος προσκόμµατός Α petra est ad quam offendant, et lapsis in quem im ἐστι τοῖς ἀπειθοῦσιν, οἵ προσχόπτουσι τῷ λόγψ, ἀπειθοῦντες τῷ λόγν δηλονότι, εἰς ὅ καὶ ἑτέθησαν. "Esca: οὖν τὸ ὅλον οὕτως Ἰδωὺ τίθηµι ἐν Σιὼν λί- ov ἀκρογωνιαῖον, ἔντιμον, ἐκλεχτόν. Καὶ ὁ πιστεύων ἐπ᾿ αὐτῷ, οὐ μὴ καταισχυνθῃ. ἔντιμον ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν, ἀπειθοῦσι δὲ λίθον προσκόµµατος. Ov λίθον ἀπεδο«ίμασχν μὲν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος Ct ἐγενήθη εἷς κεφαλὴν Ὑωνίας, συνάπτων μὲν τοὺς πιστξ΄οντας εἷς αὐτόν ' λίθος 0$ προσχόµµατος τού- τοις, ol προσχόπτο»σι τῷ λόγψ τοῦ Εὐαγγελίου δη- λαλὴ ἀπειθοῦντες α« Εἰς ὃ xal ἐτέθησαν ν Οὐχ ὡς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἷς τοῦτο ἀφωρισμένοις εἴρηται. Οὐδεμία ΥΣ αἶτίχ ἀπωλείας, παωὰ τοῦ πάντας ἀνθρώπους θέλοντος σωθηνχι βραθεύεται͵, ἀλλὰ τοῖς ἑαυτοὺς σκεύη Χατηρτικόσιν ὀργῆης, καὶ ἡ ἀπείθεα ἔπηχο- λούθησε, καὶ eic ἣν παρεσχεύασαν ῥἑαυτοὺς τάξιν ἑτεθησαν. El γὰρ αὐτεξούσιος ὁ ἄνθρωπος Ὑέγονε, καὶ οὐκ ἔστι βιάζεσθαι τὸ αὐτεξούσιον, οὐκ ἂν εἰκότι µέμψαιτό τις Àopyp τῷ τοιαύτης λήξεως ἀξιώσαντι τοῦτου, Tic διὰ τῶν x):09 ἔργων ὁ ταῦτα δράσας ἑαυτῷ ἐμνηστεύτατοι ᾽Αχρογωνιαῖος δὲ λίθος εἴρηται ὁ Xpi- στὺς, ὡς τοὺς 9ύο τοίχους τοὺς τὸν Πατριχκὸν οἶκον ἀποτελοῦντας, ἦτοι τοὺς EZ ἐθνῶν καὶ Ἰουδαίων διὰ τῆς ἐχοτοῦ συνάπτων ἐπαφης, καὶ εἷς μίαν συσφίγ- γῶν ἁρμολογίαν, τῶν μὲν τὰς ἀνωφελε-ς ἀφανίζων θυσίας, τῶν Oz τὴν δχιμονιώδη μετατιθεὶς εἷς εὐσέ- δειαν δεισιδαιμονίαν. € μεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν. ν Διχθαλὼν τὴν τῶν ἀπειθούντων χακατροπίαν. καὶ ὅπως αὐτοὶ ἑαυτοῖς παραίτιοι Χατεστάθησαν ἀπει- C θείας, νυν µετχθα:νει πρὸς ἔπχινον τῶν κατωρθω- κύτων, καὶ φησιν, ὅτι ὙὝμεις γένος ἐχλεκτὸν, βα- "σίλειον ἱεράτευμχ, ὡσπερεὶ ἔλεγεν * — "Exetvot μὲν διὰ κληρότητα xal ἀπείθειαν, προσέκοφαν τῷ ἀκρο- Ἰωνιαίῳ ἀλλ οὐ συνμκοδωµήθησαν. Ὑμεῖις δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ ὃδι᾽ εὐπείειαν συνῳκοδοµήθητε — cic Ώχσίλειον ἱεράτευμα, ὡς γένος ἐκλεκτον, ὡς ἔθνος dytw, Πλὶν ἵνα μὴ τῷ περιττῷ ἐπαίνῳ ἐκλύσῃ αὔ- τοὺς, ἄλλως τε xil ἵνα μη ἀποχληρωτικῶς δόξωσιν ἔχειν τὸ ἅγιον ἔθνος καὶ ὅσα ἑξῆς, καὶ ὅτι διὰ τὸ τοῦ ᾿Αδρχὰμ εἶναι γένος καὶ μηδέ ποτε προσχόψχι, ταύ- της ἡξιώθησαν τῆς τιμῆς, ἐπάγει χαταστέλλων αὖ- τῶν τὸ φρόνημα xal φησιν" ὅτι M3, μέγα ἐπὶ τῷ pingant increduli : 496 qui videlicet increduli manentes sermoni, impingunt in illum : ad quod videlicet etiam constituti fuerant. Erit ergo tota particula hoc modo ordinanda : Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum et pretiosum, et qui crediderit in illo, non pudefiet : pretiosum vobis qui creditis, incredulis vero lapidem in quem im- pingant : quemlapidem reprobaverunt quidem zdi- ficantes hic autem factus est caput anguli, conjun- gens credeutes in unum : lapsis vero in quem im- pingitur est iis qui impingunt, sermoni videlicet Evangelii non credentes.«Ad quod etiam constituti sunt : » non quasi ad hoc sint segregati a Deo id dictum est. Nulla enim perditionis causa ab eo qui vult omnes homines salvos fieri ministratur, sed eos qui seipsos vasa ire effecerunt, et incredulitas secuta est,el in eo ordine conslituli sunt ad quem sese preparaverant. Si enim liberi abbitrii homo faclus est.nec potest cogi liberum arbitrium, ne- quaquam decenli sermonequispiam eum accusave- rit,qui talem ipsi sortem decrevit, quam suis ope- ribus is qui ea operatus est sibi ipsi ascivit. Porro lapis angularis dictus est Christus, tanquam duos par.etes Paternam domum perficientes,sive eos qui ex «entibus erant et Judaeis suo contractu conjun- gens,et invnam adaptans convenientiam : inutiles quidem hostias e medio tollens, dz moniacam vero superstitionem ad verum transferens Dei cullum. «Vos autem genus electum.»Postquam incredulo- rum reprehenditimprobitatem morum, et quod ipsi sibi ipsis causa effecti fuissent incredulitatis,transit nunc ad laudem eorum qui egregia presliterant, et ait : Vos estis genus electum, regale sacerdo- tium : 4ο si diceret : Illi quidem sua duritia et inobedientia impegeruntin lapidem angu!arem,sed non cozdificali sunt: vos autem non ita, sed per obedientiam exstructi estis in regale sacerdotium : tanquam uenus electum, tanquam gens sancta. Ne tamen nimia laude dissolvat ipsos : et przterea ne haereditario quodam jure habere viderentur ut gens sancla essent ac celera qua& sequuntur : et quod ideo tali honore digni habiti fuissent, quia γένει φρονεῖτε. Οὐ γὰρ διὰ τὸν ᾿Αδραὰμ. ῥἐξελέγητ D genus Abraham essent, nec unquam impegissent, εἰς βασίλειον ἱεράτευμα. Οἱ γὰρ ἐξ αὑτοῦ προελθὀντες διεσταλµέηην εἶχον την ἱερατείαν πρὸς τὴν βασι- λείαν. Οὐ £d τὸν ᾿Λθραὰμ τοίνυν ἔθνος ἐστὲ xal γένος ἐκλεκτὸν, καὶ cl; βασίλειον ἱεράτευμα ἀφω- ρισµένοι, 0)δὲν γὰρ τούτων ἐχρημάτισεν ᾿Αθραὰμ. ἀλλὰ διὰ Χριστόν. "Oz καὶ ἱερὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεὲκ ἐκρημάτισε, καὶ βασιλευς πραὺς, δίκαιος καὶ σώ΄ῶν, καὶ ἐπὶ π'ῦλον ἐπιδεθητὼς ovo». subjungit comprimens illorum fa-tum,et ait : 497 Ne ob genus extollamini ; non enim propler Ábra- ham electi estis in regale sacerdotium : nam qui ab ipso processerant, sacerdotalem tribum a regia distinctam habebant : non ergo propter Abraham gensacgenus electum estis ac segregati in regale sac: rdotium : nihilenim horumde Abraham dictum est, Sed propter Christum, qui et. sacerdos juxta ordinem Melchisedec dicius est 30, rex mansuetus, justus et salvum faciens ?? ; qui etiam super asina pullum ascendit. "ES αἹτοῦ τοίνυν τοῦ τὰ ἀμφύτερα ἔσχηκ,τος διὰ τοῦ &loo ἀναγευνηθέντες, βχπτισµατος, εἰκότως καὶ γένος ἑκλεκτὸν χρηµατίζετε, καὶ βασ.λειον ἱεράτευμα. Τοῦτο 26 [ορ]. cix, 4. 3 Zachar. ix, 9 ; Matth. xxi, 9: Àb eo igitur qui utrumque habuit, per sacri baptismatis renascentiam merito et genus ele- ctum appellamini et regale sacerdotium. Hoc 3535 QECUMENII TRICCJE EPISCOPI 536 autem habetis illius misericordia qui de tenebris A δὲ ἑλέῳ αὐτοῦ τοῦ ἐκ σκότους C ὑμᾶς εἷς τὸ θαυμαστικὸν yos vocavitin admirahilem suam lucem. Ideo per opera vestra in luce facta ceteris hominibus an- nuntiale virtutes ipsius. Hoc itaque ex illius, inquit, benignitate habetis . quandoquidem quod ad vos atinet populus estis, qui quondam eratis non populus: et misericordiam conseculi, qui quondam non eratis misericordiam consecuti.Effi- ciens autem ut sermo m agis odio careat, ex Osee confirmatopprobrii sermon em?8.« Annuntiateigitur per bonam operationem virt utes ipsius.»Quomodo autem annuntiant ? Ipse Dominus docet, cum ait : eSic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant bona opera vestra et glorificent Patrem vestrum, qui in ccelis est 29. »— «Populus vero qui in lucrum accessit,» hoc est in possessionem sive heredita- tem. Siquidem omnes sunt Dei creatura. possessio vero soli ii qui sua operatione hoc beneficio digni sunt habiti, «Ut virtutes annuntietis. » Propterea, inquit, electi estis, ut per obedientiam dica- mini precones virtutis ejus qui vocavit vos. «Dilecti, obsecro. »Series hoc modo sumenda est : Dilecti, obsecro vos tanquam advenas et peregriros mundi hujus, ut abstineatis a carnalibus concupis- centiis, que militant. adversus animam vestram. Moris est namque praeceptoribus post doctrina sermonem inducere eum qui ad mores pertinet : quod nunc etiam facit beatus hic, appellans ipsos ἀγαπητούς, idest, dilectos sive potius diligibiles et amicos, et non ἀγαπωμένους, id est, dilectos : propter omnia namque sunt desiderabi- les : quienim ob unum aliquid desiderabiles sunt, ἀγαπώμενοι dicuntur,non &yzmn:oí. AD8 Carnales vero csncupiscentias militare dicit adversus ani- mam, quandoquidem juxta beatum quoque Pau- lum 90,caro concupiscit adversus spiritum. Carnis namque concupiscentiz circa sensibilium fruilio- nem versantes, rationem confundunt, animamque servilem efficiunt. Obsecroautem, inquit.et hoc, ut conversalionem vestram habeatis honestam inter gentes. Transsumptum est autem ἔχειν, id est, habere, pro ἔχοντες, id est, habentes. Obtrectato- res autem nobis inducit Ethnicos. Quod si quis vélit hoc discere, ex his que scripta sunt ab Irenz;o Lugdunensis Galli episcopo de Sancto et Blandina martyribus,licebit exacte cognoscere.Ut autem in medium brevibus proponantur, hzc sunt : Cum enim Greci servos horum Chris:ianorum in divinis mysteriis edoctorum apprehendissent, deinde vim inf-rrent,ut videlicet arcanum quidpiam ab his de Christianis discerent : cuin hi servi non haberent quomodo vim inferentibus ad delectationem et gratiam loquerentur, preterquam quod a dominis audierant divinam communionsm esse sanguinem et corpus Christi, existimantes ipsi quod vere san- guis el caro esset, hoc responderunt inquirentibus. Illi vero id sumentes, tanquam reipsa hoc perage- ulcunque c αὐτοῦ χαλέσαντος ἔχετε φῶς. Aib διὰ τῶν τοῦ Φωτὸς ἕρ- γων ὑμῶν, τα-ς ἄλλοις ἀνθρώποις ἔξαγγελλετε τὰς ἑρε- τὰς αὐτοῦ. Τοῦτο μὲν οὖν, φησὶν, ἐκ τῆς ἑἐρείνου Ey ets φιλανθρωπίας. Ἐπεὶ, τό γε eic ὑμᾶς Ίκον, λαός ἔστε, o: ποτε οὗ λαὸς, καὶ ἠλεημένοι, οἱ o)x ἠλεημένοι, ᾽Ανεπαχθέστερον δὲ τὸν λόγον ποιῶν, ἐξ ᾿ωσηὲ πι- στοῦται τὸν λόγον, τοῦ ὀνειδισμοῦ. « ᾿Εξαγγέλλετε τοι- γαροῦν διὰ ἀγαθοεργίας τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. Πῶς δὲ ἐξαγγέλλουσιν ; Αὐτὸς ὁ Κύριος διδάσκεὶ δι V gn- σιν * ε Οὕτω λαµμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ὅπως ἴδωσι τὰ χαλὰ ὑμῶν ἔργα καὶ δο- ξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἓν τοῖς οὐρανοῖς. 9 «Aab; δὲ elc περιποίησιν » ἀντι τοὺ elc κτῆσιν, ἥτοι εἷς κλη - ῥονοµίαν. Πάντες μὲν γὰρ κτίσμα Θεοῦ. Ετηµα 9, B μόνοι οἱ διὰ τῆς ἑαυτῶν ἀγαθοεργίας τούτου ἡξιωμέ- vot, € Όπως τὰς ἀρετὰς ἐναγγέλλητε, » Διὰ τοῦτο, φησὶν, ἐξελέγητε, ὅπως διὰ τῆς εὐπειθείας, διὰ τῶν ἆ γαθῶν ὑμῶν ἔργων, κήρυχες χρηµατίσητε τῆς ἀρε- τῆς τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς « ᾽Αγαπιτοὶ, παρακαλῶ, » Τὸ ἑξης οὕτως * ᾽Αγαπητοὶ, παρακαλῶ ὑμᾶς ὡς παροί-- κους ὄντας καὶ παρεπιδήµους τοῦ κόσμου τούτου, ἀπέχεσθαι τῶν ααρχικῶν ἐπιθυμιῶν, ᾽αἴτινες στρα- τεύονται χατὰ της ψυχης ὑμῶν. " Ἔθος q3p ἐστι τοῖς διδασκάλοις μετὰ τὸν δογματικὸν λόγον, τον ἠθικὸν εἰσάγειν, Ὁ καὶ νῦν ὁ µακάριος οὗτος ποιεῖ. Αγα- πητοὺς δὲ αὐτοὺς, οὖν ἀγαπωμένους αχλεῖ. Aux πάντα γρ elow Ἐπιπόθητοι. Οἱ γὰρ διὰ τι, ἀγαπώ- psvot λέγονται, ox ἀγαπητοί,. Τὰ, δὲ σαρχικὰς ἔπι- θυµίας στρατεύεσθαίἰ qns. κατὰ τῆς yy, ἐπείτοι καὶ xxx τὸν µακάριον ᾖΠαῦλον, ἡ σὰρξ ἐπιθυμετ κατὰ τοῦ πνεύματος. Al γὰρ τῆς σαρχὸς ἐπιθυμίαι περὶ τὴν ἀπόλαυσιν στρεφόµεναι τῶν αἰσθητῶν, συν- θωλοῦσι τὸν λογισμὸν, καὶ ἀνδραποδώδη τὴν ψυχὴν ἀποτελοῦσι. Παρακαλῶ δὲ, φησὶ, καὶ τοῦτο, τὴν iv τοῖς ἔθνεσιν ὑμῶν ἀνχστροφήν ἔχειν καλήν. Μενχιλη- πτχι γὰρ τὸ ἔχειν cl; τὸ ἔχοντε, Καταλοῦντας δὲ εἰσάγει ἡμὈν τοὺς ἐθνικούς, Καὶ st τις βούλετχι τοῦτο μαθεῖν, ἐκ τῶν. Εἰρηναίῳ τῷ Λουγθούνου τῆς Κελτικῆς ἐπισκόπῳ, περὶ Σάγκτου χαὶ Βλανδίνης τῶν μαρτύρων γραφέντων μάθοι ἄν ἀκριθῶς, ως δὲ διὰ βραχέων παραθέσθχι, ἔστι ταῦτα Ἁριστιανῶν γὰρ κατηχουµένων δούλους Ἓλληνες συλλαδόντες, slvz p μθεῖν τι παρὰ τούτων δηθεν ἀπόῤῥητον περὶ Xpt- στιχνῶν ἀναγκάζοντες, οἱ δοῦλοι οὗτοι μη ἔμοντς πῶς τὸ τοῖς ἀναγκάζουσι καθ) ἡδονὴν ἐρεῖν, παρόσον ἤκουον τῶν δεσποτῶν, τὴν θείαν µετάληψιν αἷμα xz copa εἴνχι Xp 000, αὐτοὶ νοµίσαντες τῷ ὄντι αἷμα καὶ σάρκα εἶναι, τοῦτο ἐξεῖπον τοῖς ἐκζητοῦσι. Οἱ ὁξ λαλόντες ὡς αὐτύχρημα τοῦτο τελεῖσθχι Χριστιανοῖς καὶ 63, τοῦτο τοῖς ἄλλοις Έλλησιν ἐξεπόμπευον. καὶ τοὺς µάρτυρας Σάγκτον καὶ Βλανδίναν ὁμολογῆσαι διὰ βασάνων ἠνάγκαζων. Οἷς εὐστόχως Πλανδίνα ἐπαρ- ῥησιάσατο, Πῶς ἂν, εἰποῦσα, τούτων ἀνάσχοιντο οἱ μηδὲ τῶν ἐφειμένων κρεῶν t ἄσκτισίν ἀπολαύοντες: Ἡμέραν δὲ ἐπισκοπῆς, τὴν γατὰ κόσμον ἐξέτασιν καλεῖ. ᾿Εξετάσεως γὰρ ὑπ αὐτῶν τοῦ βίου ἡμῶν γινο- 36 Osee. π, 1 seqq. 3 Matth. v, 10. 30 Galat. v, 17. ; ν µάτων εὑρισκομένων, αὗτοί τε πρὺς οἷς αἰσχύνονται ἐπανορθοῦνται, καὶ ὁ 8:5; δοξάζεται. COMMENT. IN EPIST. I 8. PETAI. µένης, εἶτα πρὸς τὸ ἑναντίον τῆς ὑπολήψεως τῶν πραγ- A retar a Christianis, id aliis quoque manifestabant 598 Graecis: et martyres Sanctum et Blandinam tor- mentis id fateri cogebat. Quibus libere ac scite Blandina locuta est, dicens : Quomodo haec ferrent qui ob divinum studium ac meditationem ne con- cessis quidem carnibus vescuntur ? Porro diem visitationis vocat inquisitionem mundanorum. Cum enim sil ab eis inquisitio de vita nostra, ubi res contrario modo se habere reperiuntur quam fuerit eorum suspicio, non solum pudefiunt, sed et'ipsi corriguntur, et Deus glorificatur. KEPAA, A'. α Περὶ τῆς πρὸς ἄρχοντας ὑποταγῆς, καὶ φιλαδελ- φίας xal θεοσεθείας. Ἐν ᾧ περὶ δούλων ὑπο- ταγῆς καὶ ἀνεξικάκου ὑπομονῆς διὰ Χριστόν. Περὶ ἑπακοῆς γυναικῶν καὶ ὁμονοίας της πρὸς τοὺς ἄνδρας. καὶ σωτηρίας τῆς iv πνεύμχτι εἷς τύπον Σάῤῥας. Περὶ τῆς ἀνορῶν πρὸς Υγυναῖ- κας συμπεριφορρᾶς, Περ τῆς πρὸς ἁπαντας Ἐπιεικοῦς ἀνεξικακίας, f; τύπος ἡ ἐπὶ Nis τοῦ «ου P φιλανθρωπία ἐφ᾽ ἡμᾶς 0: ἡ διὰ βαπτίσµχτος τοῦ Xo: cto) συμπάθεια, » « Ὑποτέγητε οὖν πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν Κύριον, εἴτε βασιλεῖ ὡς ὑπερέχουτι, εἴτε ἡγεμόσιν, ὡς δι αὐτοῦ πεμποµένοις εἷς ἐχδίκη- ctv μὲν κακοποιῶν, ἔπαινον δὲ ἀγαθοποῶν, ὅτι οὕτως ἑστὶ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀγαθοποιοῦντεας φιμοῦν τὴν τῶν ἀφρόνων ἀνθρώπων ἀγνωσίαν. Ὡς ἐλεύ- θεροι καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς χαχίχς την ἐλευθερίαν, ἀλλ’ ὡς δοῦλοι θεοὸ. Πάντας τιµήσατε. Την ἀδελφότητα ἀγαπᾶτε, Τὸν θεὺν φοθεῖσθε, τὸν βασιλέα τιμᾶτε. » Κτίσιν ἀνθρωπίνην τὰς ἀρχὰς 2έγει τὰς Χειροτο- νητὰς ὑπὸ τῶν βασιλέων, f, καὶ αὐτοὺς τους βασιλεῖς, τι καὶ αὐτοὶ ὑπὸ ἀνθρώπων ἐἔταχθησαν, vot ἑτέ-ς θησαν. Οἱδε γὰρ ἡ Γραφη καὶ τὴν θέσιν χτίσιν κα- λεῖν, ὡς ἐν τῷ, «€ Ίνα τοὺς δύο κτίστ εἷς ἕνα κχινὸν ἄνθρωπον. 9» ᾿Αντὶ γὰρ τοῦ θηται, ῆτοι κατατάζη, Φησὶν οὖν ' Ὑποτάγετε τοῖς χοσμινοῖς ἄρχουσιν ὑποτάγητε δὲ διὰ τὸν Κύριον Τὸ δὲ, Διὰ τὸν Κύριον ὡς ὁ Κύριος mposítzzs, Τί δὲ ὁ Κύριος προσέταζεν ; « ᾽Απόδοτε τὰ Καΐσαρος Καΐσαρι, xal τὰ τοῦ θεοῦ τῷ Os. » ᾿στε ὅτι ἂν Έξω προστάσσωσι τοῦ Θεοῦ, παρὰ τὴν διάταξιν Dv τοῦ θενῦ, οὐχ ὑπακουστέον αὺ- τοῖς. Τοῦτο 0g ὅλως καὶ ὁ Κύριος καὶ ὁ τούτου µαθη- τῆς ἐντέλλεται, ἵνα μὴ ἔχωσι λέγειν "Ἕλληνες, ὡς ἀνατροπὴν φέρει τοῦ βίου ὁ Χριστιανισμὸς, καὶ ἆτα- ξίας ἐστὶ καὶ συγγύσεως αἴτιος. Προστίθησι 93 Mà τὸν Κύριον, καὶ διὰ τοὺς πιστούς, Εἰκὸς γά2 τινας αὐτῶν ἐρεῖν, ὅτι Τῆς τῶν ο’ρανῶν ἡμᾶς βχατιλείας ἀξιῶν 499 CAPUT IV. De subjertione erga profectos, et [raterno amore ac divino cultu : in quo agit de servorum sub- jectione εί toleranti patientia propter Chris- (um.De obedientia mulierum et corcordia erga viros, ac salute qua est in spiritu. in. figuram Sara : de virorum erga mulieres comporta- tione. De mansue!a erga omnes clementia, Cu- jus typus fuit Dei b-nignitas in Noe, nobis au- em Christi per buptismum condolentia. [I,13-17. Proinde subjecti estote cuivis humane creatura propter Dominum : sive regi tanquum proecellenti, sive pracsidibus ut qui per eum mit- tantur ad. vindictam quidem mocentium, laudem vero recle agentium.Quonium sic est voluntas Dei, ul benefaciendo obturelis os hominibus stullis et ignorantibus. Tanquam liberi, el non veluti pra. textum habentes malitie liberlatem, sed lanquam servi Dei. Omnes honorate, fraternitatem dili- gite. Deum timele, rcgem honoruate. Humanam croaturam dicit przsides qui desiguati sunt a regibus. aul ipsos etiam reges, eo quod et ipsi ab hominibus constitnti ac positi sunt. Novit enim Scriptura constitutionem vocare creationem, veluti cum ait : « Ut duos «rearet in semetipso in unum novum hominem5!, ο hoc est, poneret sive constitueret, Ait ergo : Subjecti estote humanis principibus : subjecti autem estote propter Domi- num,Propter Dominum vero, id est, quemadmo- dum Dominus jussit.Quid autem precepit Domi- nus ? « Reddite qu& sunt Cesaris Cesari, 600 et qus sunt Dei Deo 32, » Itaque in eo quod jusserint extra Deum.id est, quod preter sive contra Dei - constitutionem est, non est ipsis obtemperandum. Hoc autem omnino precipit et Dominus εἰ ipsius discipulus, ne possent Graci dicere quod vite ac politia subversionem afferat Christianismus, εἰ inordinationis ac cuufusionis causa sit. Addit au- καὶ µέγα ἡμῖν ἀξίωμα διὰ τούτου περιτιθεὶς, xL ma- Dtem, Propter Do:ninum, etiam ob fideles. Verisi- jw ἡμᾶς εὐτελίζεις, κοσμικοῖς ἄρχουσιν ὑποτάσσων ἡμᾶς : Εἴ τις οὖν ταῦτε lost, µαθίτω φησὶν, ὡς οὐχ ἐμὸς ὁ λόγος τοῦ προστάγµατος τούτου, ἀλλὰ του Κυ- ρίου, "Έδειξε ὃξ καὶ αὐτὸς 6 Πέτρυς, τίσι καὶ ποῖοις ἄρχουσιν ὑποτασσεσθχι δεῖ, ὅτι τοῖς τὸ δίκαιον ἐχδι- κοῦσιν, ᾿Ἐπιφέρει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν, ὅτι καὶ τοῦ θεοῦ τὸ θέληµα, καὶ ἡμῶν τὸ περὶ τῆς ὑποταγῆς τῆς εἷς τοὺς ἄρχοντας, XaÀoxayaüíac ἐστὶ δείγμα, καὶ τὸ πλέον, τοὺς ἀπίστους αἰσχύνει, Ἐν ᾧ γὰρ ὡς ἁλαζό- νων ἡμῶν κατχλαλοῦσι καὶ αὐθαδῶν καὶ ἀνυποτά- κτων, ὁρῶντες ἡμᾶς καὶ ταπεινοὺς καὶ πειθηνίους iv δι Ephes. g, 15. 83 Matth. xxi, 41. mile enim erat quosdam ipsorum dicere : Cum re- gno ccelorum nos dignos judices, magnamque ex eo dignitatem nohis addas, quare rursum nos deji- cis, mundanis principibus nos subjiciens ? Si quis igitur hoc dixerit, sciat. inquit, non. meuin esse hujusmodi pre&cepti sermonem,sed Domini.Osten- dit autem et Petrus quibus et qualibus principibus subjici oporteat, nimirum iis qui tuentur quod jus- tum est. Subjungit autem.et. causam, quoniam et Dei voluntas et nostrze probitatis specimen est in subjectione ad principes, quodque amplius est, 539 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 540 incredulos pudefacit. Cum enim obloquuntur de A oic δεῖ, μᾶλλον Φιμοῖντο καὶ χαταισχύνοιντο. « Ὡς nobis tanquam de arrogantibus et contumacibus ac inobedientibus,videndo nos et humiles et obse- quentes in quibus oportet.illorum ora magis obtu- rantur ac pudefiunt. « Tanquam liberi. Ordo talis est : Subjecti estote tanquam liberi, et non veluti pretextum habentes malitiz libertatem, sed etiam tanquam servi Dei.Nec solum principes, sed et omnes honorate : fraternitatem quidem diligentes, Deum vero timentes, regemque honorautes. Illud autem, Tanquam liberi, Joannes Chrysostomus ita explicavit, dicens : Ne dicant, Liberali sumus a mundo,ccoelestes cives facti sumus et tu nosrursum subjicis principihus, et obedire jubes ? propterea ἐλεύθεροι. » Τὸ ἑξης οὕτως * Ὑποτάγητε ὡς ἐλεύθε- pot, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς χαχίας τὴν ἐλευθερίεν, ἀλλὰ καὶ ὡς δοῦλοι Θεοῦ, M3, µόνον ἄρ- Χοντας, ἀλλὰ καὶ πάντας τιµήσατε, τὴν ἀἁδελφότητα μὲν ἀπαπῶντες, τὸν δὲ Θεὸν φοθούμενοι, τὸν Oi βα- αιλέα τιμῶντες. Τὸ δὲ, Ὡς ἐλεύθεροι, ὁ μὲν χρυσοῦς Ιωάννης οὕτως ἀνέπτυξεν εἰπὼν, ὅτι "Iva ph λέγω- σιν, ἐλευθερώθημεν απὺ του κόσμου, οὐρανοπολτται Ἱεγόναμεν, xal σὺ πάλιν ὑποτάσσεις ἡμᾶς τοῖς ἄρ- χουσι, καὶ ὑπγκούειν προτρέπῃ ; τούτου χάριν φησίν * Ούτως ὑπακούττε ὡς ἐλεύθεροι, τουτέστιν, ὡς πι- στεύσα»τες τῷ ἐλευθερώσαντι, καὶ προστάξαντι τοῦτο ποιεῖν. Οὕτω γὰρ οὐ δόξετε τῆς κατὰ γνώµην xa- dicit : Ita ob»dite quasi liberi, hac est, tanquam B x/z;, τουτέστι, τοῦ ἀπειθοῦς καὶ ἀνηκόου ἔχειν προ- obtemperantes ei qui liberavit, et hoc faccre ρΓ89- cepit. [ία enim non vilebimini in mente habere maliti:,hoc est, inobedientie ac impersuabilitatis pratextum ipsam liber'atem.pronter quam obedire recusalis. Potest autem et juxta aliam consideratio- nem dici quidpiam de ea re. Liber secundum Do- minum est, qui nulli absurd: rei obtemperat.Quo- niam ergo in simulatione vitam transigere non li- beri est, sed ejus qui affectibus subjectus est, sive assentationis sive cujusvis alterius turpis volupta- tis:SU4 propter quz etiam simulationem preetendit quispiam, ne id appareat quod est, el quibus ser- vire sustinuit (Ίου autem extraneum et a Dei famulis alienum), precipit nuncsubjeclionem prin- ς cipihus, veris et non fictis moribus exhiberi, ne nos hostiliter erga illos habentes quasi coactam exhibeamus subjectionem ; cumque talis lateat in nobis malitia, quod certesincerum est acsim lex, faciamus prztextim ac velanentum morum,appa- rentem subjectionem exhibentes, et non eam qu& ex affeciu procedit. «Deum timete. » Considera 4i- ligentiam quomodo Deo timorem dicit distribui, regi vero honorem,utsi timor Deoreddendus sil qui potest animam et corpus perdere9?, nequaquam re- gibus obtemperemus, cum nos ad aliquid absur- xiu τὴν ἐ)ευθερίαν, δι Qc ἀνχίνεσθε τὴν ὑπαχ- xov, στι 6i καὶ καθ ἑτέραν ἐπιβολήν ἐρεῖν τι περὶ αὐτοῦ. ᾿Ελεύθερός ἔστι κατὰ Κύριον, ὁ μηδενὶ τῶν ἀτόπω» ὑπείκων, ᾿Επεὶ τοίνυν τὸ ἐν ὑποχρίσει δικ- διοῦν οὐκ ἐλευθέρου, ἀλλὰ πάθεσιν ὑποκειμένου, ἤτοι ἀρεσκείχς, ἤ τινος ἄλλης αἰσχρᾶς µδονης, δι’ ἃ καὶ μὴ τοῦτο Φχίνεσθαι ὅπερ kot τις Χκ:χσγηµατζεται, οἷς κχὶ δουλεύειν ἀνέχεται (ξένον δὲ τοῦτο καὶ θεοῦ θε- βχπόντων ἀλλότοιον) προστάττει vov τὴν ὑποταγὴν τοῖς ἄρχουσιν ἐξ ἀληθοῦς καὶ ἁδόλου ἐνδείκνωσθαι τρόπο, ἀλλὰ μὴ ὀυσμενῶς ἔχοντας πρὸς αὐτοὺς, ὡς κατηναχγκασμένη» τὴν ὑπαχοην ἐἑθδργεῖν, καὶ τῆς τοιχύτης ὑποικουροῦσης ἡμῖν κακία, τὸ ἄδολον δη- θεν καὶ ἁπλοῦν τοῦ τρόπου ποιεῖσθαι προχάλυμμα, Φχινομένην τὴν ὑποταγὴν, ἀλλ᾽ οὐχὶ καὶ ἐκ διχθέσεως ταύτην ἐπιτελοῦντας. € TOv θεὸν φοβεῖσθε, » Σχόπει và» ἀχρίδειαν, πῶς ' τῷ μὲν θιῷ τὸν φόδον qneiv ἀπονέμειν, τῷ βασιλεῖ δὲ τὴν τιμήν, doct εἶ τῷ θεῷ τὸν φόθον ἀπονεμητέον τῷ ὀυναμένρ καὶ ψυχἠν xal σΏμα ἀπολέσθαι, οὖκ ἂν ὑπείξομεν βασιλεῦσιν ἐπί τι τῶν ἀτόπων παρχκκλοῦσιν ἡμᾶς. Ὁ γὰρ εἰς xbv Osbv φόδος, vixgv olót καὶ τὴν εἷς τοὺς βασιλέας τιμήν. Μᾶλλον δὲ καὶ τῆς τιμῆς αὐτιὺς ἀποστερήσει ὁ ὑπ' αὐτῶν εἷς κατὰ βιαζόμενος, κατὰ τὸν εἰπόντα ἅγιον * Ἐξουδένωται ἐνώπιον αὐτοῦ πονηρευόµενος, dum exhortantur. Dei namque timor vincere novit etiam honorem qui regibus exhibetur : magis autem ipsos honore privabit qui ab ipsis ad mala cogitur, juxta sanctum qui dixit : Gontemnitur coram ipso is qui maligne agit. II, 18-95. Famuli, subditi sitis cum omni timore D dominis, non solum bonis ac benignis, verume- tiam pravis. Nam hac est gratia, αἱ quis propter conscientiam Dei, suffert molestias prater meri- tum affectus malis. Que enim esl laus, si, cum peccantes alapis cedimini, sufferatis? AL si cum benefucitis et tamen πια] officimini, suffertis, heec est gratiá apud Deum. Siquidem in hoc vo- cali estis : quoniam el Christus afflictus est pro vobis,relinquens vobis exemplum,ut sequeremini vesiigiu ejus, juipeccalum non feceral ,nec inventus [verat dolus inore ipsius:qui cum maledictis inces- seretur non regessitmaledicta:cum malis afficere- tur,non minabatur: sed tradebat vindictam ei qui 85 Matth. x, 98. « Οἱ οἰκέτιι ὑποτχσσόμενοι ἐν παντὶ φόδῳ τοῖς δεσπότχις, οὗ µόνον τοῖς ἀγαθοις xal ἐπιεικέσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς σχκολιοῖς, Τοῦτο γὰρ χάρις, ci διὰ συνείδησιν Θεού ὑποφέρι τις λύπας πάσχων ἀδίκῶς. ἨΠοῖον γὰρ κλέος εἰ ἁμαρτάνοντε καὶ κολαφιζόµενοιι ὑπομενεῖτε» ἀλλ, εἰ ἀγαθοποιοῦν- τες xxl πάσχοντες ὑπομονεῖτε, τοῦτο γὰρ χάρις παρὰ Ot. Εὶς τοῦτο γὰρ ἐκλήθητε, ὅτι καὶ Χρι- στὸς, ἔπαθεν ὑπὶρ ὑμῶν, ὑμῖν ὑπολιμπένων ὑπο- γραμμὸν, ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἴχνεσιν αὖ- τοῦ, ὡς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δό- λος iv τῷ στόματι αὐτοῦ * ὃς λοιδορούµενυς, οὐκ ἀντελοιλόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει ) παρεδίδου δὲ τῷ κχρίνοντι δικαίως, Ὃς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν 941 COMMENT. IN EPIST. I 8. PETRI 542 αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἓν cip. σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ξύ- A justejudicat;qui peccalanostra ipse pertulit i in cor. λον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίις ἀπογενόμενο, vj δι- καιοσύνῃ ζήσωμεν. Οὔὗ τῷ µώλωπι αὐτοῦ Ἰάθητε. "Het γὰρ ὡς πρόθατα πλανώμενα, ἆλλ᾽ ἐπεστρά- φητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιµέα καὶ Ἰἰπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμῶν. » Ol οἰκέτει, ὑποτασσόμενοι, » Προσυπακουστέο» τὸ, fite, ἵνα $. OP οἴκεται, fe ὑποτασσόμενοι. Ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ, Αἱ yovatuec. « Ἐν παντὶ qoo. ) Toà φόθου πολλαγῶς λεγομένου * λέγεται γὰρ φύθος, καὶ ὁ συν ἐπιστήμη, ὃν οὗτος νῦν διὰ συνείδησιν Φπαὶν, ὃς καὶ εὐλάβεια κχλεῖται " λέγεται φόθος xal o παθητιχὸς, τουτέστιν, ὁ διὰ χολάσεως πεῖραν τισὶν ἐγγινόμενος, ὃ καὶ τὰ θηρίχ φοδεῖται ' λεγομένου πἆλιν φόδου xal τοῦ προκαταρκτικοὺ; ὃς τοῖς τῷ Kup! προσερχοµένοις ἐπακολουθεῖ, ναι ἑαυτοῖς πυλλὰ ἐπὶ τιµωρίαν ἐχκχλούμενα, 0v xxi 5$ ἐν Εὐαγγελίοις πόρνη φοθηθεῖσα προσήλθε Χριστῷ : ἀλλὰ καὶ τοῦ τελειωτικοῦ φόθου πάλιν λεγομέν»ω, ὃς πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀεὶ πάρεστι, δεδιόσι µήτι ἑλλί- πωσι τῶν ὧν εἰχὸς ἐνυπάρχειν τοῖς εἰς τελείαν 2γά- πην ἀναληφθεῖσι * τοσχυ:αχῶς τοῦ φύδου λεγομένου, εἰ μὲν xai διὰ πάντων τούτων δίκαιον τοὺς δούλους τοῖς ἰδίοις προσφέρεσθχι δεσπό-αις, οὐχ ἂν ἀπχγο- ῥρεύσειεν ὁ ἐν παντὶ φόθῳ ὑποτάσσεσθχ. τοὺς δούλους τοῖς δεσπότχις παραινῶν νῦν, ^O τε Υὰρ προκαταρ- κτικὸς, ὃ τε τελειωτιχὸς Χκλὼς ἂν αὐτοὺς διαθεῖτο προσών * ὁ μὲν τοῦ uf, ποτε διὰ πλημμέλειαν ὑπο- θλέπεσθαι παθεῖν τι τῶν ἀνηκέστων, ὁ δὲ τοῦ μηδὲν pore suotsuper lignum ul peccatis morlui, justí- li vivam us, cujus ejusdem vibice sanali estis. Num eratis velut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem et curalorem animarum ves- trarum. 562 « Famuli, suh!/iti. » Subandiendum est Tt, id est, sitis.sicul et cum dixit, Uxores.« C um omni timore. » Cum timur multis modis dicatur : dicitur namque timor et qui est cum scientia,quem nunc per Conscientiam intelligit,qui etiam εὐλαδεια vocalur, id est, reverenlia cum metu : dicilur et timor afflictivus, hoc est, quibusdam contingens experimento supplicii, quo et ferze timent; dicitur rursum et timor initialis qui consequitur acceden- διὰ τὸ συνειδὲ- B tes ad Dominum, eo quod sibi de mullis conscii sint quz ad supplicium provocent:quo eliam mere- trix de qua in Evangelio,timens, accessit ad Chris- tum 95; sed et perfectus iterum dicitur timor, qui omnibus sanctis semper adest, timentibus ne quid illis desit eorum que decet illos babere qui ad perfectam dilectionem assumpti sunt : cum igitur lot modis timor dicatur, utrum justum sil servos per hos omnes exhiberi suis dominis, nequaquam negaret is qui nunc servos adhortatur, ul cum om- ni timore dominis subjiciantur: quando quidem et iuitialis et perfectus si adesset.recte illos afficeret: ilic quidem ut vererentur, ne quid sihi propter delicta contingeret quod non ferret remedium,hic ἀηδὲς- ἐννοηθῆ αι τῷ ἑαυτῶν καταπράξασθαι δεσπότη. c Yero ne quid. vel cogitarent, quod si perageretur, NOw γοῦν φόδον τὸν διὰ συνείδησιν, τουτέστι, τὸν σὺν ἐπιστήμῃ τοῦ ὁρθοῦ λόγου due όν φησιν. ὃς ἐστιν, ὁ kv τῷ μηδὲν ἁμαρνάνειν, παρὰ τῶν σχολιῶν δεσποτῶν τοῖς ἑαυτῶν ἐπχγόμενος οἰκέτεις. Τοῦτον οὖν τὸν φόθον ἑἐπαίνων ἀξιῶν παρεγγυᾷ καταδέχεσθχι μεθ) ὕπομονης ᾿ἘΕπεὶ τούς Ύε δι ἁμαρτίας, τοι ἑνεργηθείσας, ἃ καὶ gen πραχθῆναι φυλασσ-μένους, φόθον ἔχοντας ὑπομένειν, εἴτι δι αὐτὰς πάσχοιεν, εὖινυμόνων μὲν καὶ τοῦτο δούλων, καὶ πρὶς διόρθω- σιν ἀπονευόντων, ἀλλ οὕπω τοσχύτης Φιλοσοφίας, ὅσης τῷ μηδὲν ἑχυτῷ συνειδότι κακὸν ἔγκαρτερετν εὐχαρίστως, Τοῦτο τὸ µέγα, τοῦτο xxi παρ ολίγοις ἐπιτελούμενον, τοῦτο καὶ παρὰ Oti τυγχάνον &mo- δογης, ὡς τοῖς τοῦ Χριστού πάθεσιν ἁμιλλώμενον, Ιπεὶ καὶ αὐτός φησιν, Oc: οὐχ ὑπὲρ οἶκείας ἔπασχεν ἁμαρτίας, Ἁμαρτίαν γὰρ οὐκ ἔποίησεν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τὸν ἡμετέρων ἔπασχεν ingratum esset suo domino. Nunc itaque timorem dicit. qui est propler conscientiam, hoc esl, qui contingit cum conscientia recta rationis : cum ma- li videlicet dominiservos suos nihil commeritos af- fligunt. Huncergo timorem judicans laude dignum, jubet ut cum patientia suscipiatur. Quandoquidem qui propter peccata,sive ea qua perpetrarunt, aul eliam que non observarunt ut facerent, timorem habent, tolerantes si quid propter illa patiantur, boni quidem et hi snnt. servi, et ad correctionem declinantes: αἱ nondum. tanta menlis sapientia przediti, quan!a essent si grato animo afflictonem tolerarent, etiam cum nullius mali sibi conscii essent. Hoc magnum est, hoc eliam a paucis com- D pletur; id apud Deum quoque commendatur, tan- quam respondens Christi afflictionibus ; quando- quidem et ipse, inquit. non propter sua passus est peccata : nam peccatum non fecit, 50S sed pro nobis nostrisque deliciis passus est. "Arb τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ µου, Tot διὰ τὰς ἀνομίας τοῦ λαοῦ, Άχθη εἰς θάνατον, Φησὶν ὁ προ- φήτης. ᾿Επαινετὸν μὲν οὖν τοῦτον τὸν φόδου τίθεται͵ ᾽Αλλὰ μὴν καὶ τοῖς ἄλλοις φόδοις τοὺς δούλους βού- λεται περικροτεῖσθαι. Καὶ ónÀov ἀφ᾿ ὦν φησιν, Ἐν παντὶ φόθ' p. Ὑπερφυῷς δὲ ἀντέθηκε τοῖς ἄλλοις φόδοις τὸν διὰ συνείδησιν φόθον, xai μονο τούτου εἶναι τὸ ἀξιέπαινον, ἀληθεστάτῳ ἄπεφηνατο λόγῳ, ὡς τῶν μὲν ἐγόντων. τὸ παραίτιον της τῶν δεσποτῶν 34 Luc. vir, 97 seqq. 5 Isa, rui, 5. Àb iniquitatibus populi mei, sive propter iniqui- tatespopuli ductus estad mortem, ait propheta 35, Hunc itpque commendandum ponit timorem. Ve- rum aliis quoque timoribus servos vult retineri : quod manif:stum est ex eu quod dicit : Cum omni timore.Rectissime autem et scite cseteris timoribus preposuit timorei: qui est propter conscientiam,et solum hunc esse lau.-le dignum verissimo sermone demonstravit, quod illi quidem causam habeant 939 ORCUMENII TRICCUE EPISCOPI 540 incredulos pudefacit. Cum enim obloquuntur de A oic δεῖ, μᾶλλον φιμοῖντο xal χαταισχύνοιντο. « Ὡς nobis tanquam de arrogantibus et contumacibus ac inobedientibus,videndo nos et humiles et obse- quentes in quibus oportet illorum ora magis obtu- rantur ac pudefiunt. « Tanquam liberi. Ordo talis est : Suhjecti estote tanquam liberi, et non veluti pretextum habentes malitiz libertatem, sed etiam tanquam servi Dei.Nec solum principes, sed et omnes honorate : fraternitatem quidem diligentes, Deum vero timentes, regemque honorautes. Illud autem, Tanquam liberi, Joannes Chrysostomus ita explicavit, dicens : Ne dicant, Liberati sumus a mundo,colestes cives facti sumus et tu nosrursum subjicis principibus, et obedire jubes ? propterea ἐλεύθεροι. . Τὸ ἑξης οὕτως ; Ὑποτάγητε ὡς ἐλεύθε- pot, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς χαχίας τὴν ἐλευθερίαν, ἀλλὰ καὶ ὡς δοῦλοι θεοῦ, Μὴ µόνον ἄρ- Χοντας, ἀλλὰ καὶ πάντας τιµήσατε, τὴν ἀδελφότητα μὲν ἁπαπῶντες, τὸν δὲ Θεὸν φοθούμενοι, τὸν δὲ βα- σιλέα τιμῶντες, Τὸ δὲ, Ὡς ἐλεύθεροι, ὁ μὲν poro Ἰωάννης οὕτως ἀνέπτυξεν εἰπὼν, ὅτι "Iva μὴ λέγω- σιν, ἐλευθερώθημεν ἀπὸ τοῦ κόσμου, οὐρανοπολῖται Ἱεγόναμεν, xal σὺ πάλιν ὑποτάσσεις ἡμᾶς τοῖς ἄρ- χουσι, καὶ ὑπγκούειν προτρέπῃ ; τούτου χάριν onalv * Οὖτως ὑπχχούττε ὡς ἐλεύθεροι, τουτέστιν, ὡς πι- στεύσαντες τῷ ἐλευθερώσαντι, καὶ προστάξαντι τοῦτο ποιεῖν. Οὕτω γὰρ οὐ δόξετε τῆς κατὰ γνώμην xa- dicit : [ta ob«dite. quasi liberi, hac est, tanquam B x/z;, τουτέστι, τοῦ ἀπειθοῦς καὶ ἀνηκόου ἔχειν προ- obtemperantes ei qui liberavit, et hoc faccre prz-. cepit. lla enim non vilebimini in mente habere maliti:,hoc est, inobedientiz: ac impersuabilitatis prestextum ipsam liber'atem.propter quam obedire recusatis.Potest autem et juxta aliam consideratio- nem dici quidpiam de ea re. Liber secundum Do- minum est, qui nulli absurda rei obtemperat.Quo- niam ergo in simulatione vitam transigere non li- beri est, sed ejus qui affectibus subjectus est, sive assenlationis sive cujusvis alterius turpis volupta- tis:5U14 propter qua etiam simulationem preetendit quispiam, ne id appareat quod est, οἱ quibus ser- vire sustinuit (Ίου autem extraneum et a Dei famulis alienum), praecipit nuncsubjectionem prin- c cipihus, veris et non fictis moribus exhiberi, ne nos hostiliter erga illos habentes quasi coactam exhibeamus subjectionem ; cumque talis lateat in nobis malitia, quod certesincerum esL acsim -lex,. faciamus pretextum ac velamentum morum,appa- rentem subjectionem exhibentes, et non eam qua ex affeclu procedit. «Deum timete. » Considera 4i- ligentiam quomodo Deo timorem dicit distribui, regi vero honorem,ut si timor Deoreddendus sit qui potest animam et corpus perdere9?,nequaquam re- gibus obtemperemus, cum nos ad aliquid absur- κάλυμμα τὴν ἐ)ευθερίαν, δι ης ἀνχίνεσθε τὴν ὑπα- κοήν. "Ἔστι 0: χαὶ καθ ἑτέραν ἐπιδολήν pev τι περὶ αὐτοῦ. ᾿Ελεύθερός ἐστι κατὰ Κύριον, ὁ μηδενὶ τῶν ἁτόπων ὑπείκω». ᾿Ἐπεὶ τοίνν τὸ iv ὑποχρίσει δικ- διοῦν ox ἐλευθέρου, ἀλλὰ πάθεσιν ὑποχειμένου, fito ἀρεσχείας, 7j τινος ἄλλης αἰσχρᾶς Ἁδονης, δι’ à καὶ μὴ τοῦτο φχίνεσθχι ὅπερ ἔστί τις Χατασγηματζετχι, olo xal δουλευειν ἀνέχεται (ξένον δξ τοῦτο καὶ Θεοῦ θε- βαπόντων ἀλλύτριον) προστάττει vov τὴν ὑποταγὴν τοῖς ἄρχουσιν ἐξ ἀληθοῦς καὶ ἁδόλου .ἐνδείχνωσθαι τρόπου, ἀλλὰ μὴ δυσμενῶς ἔχοντας πρὸς αὐτοὺς, ὡς κατηναγκασµένη» τὴν ὑπακοὴν ἐ,εργεῖν, καὶ τῆς τοιαύτης ὑποικουρούσης ἡμῖν χαχία, τὸ ἄδολον δη- θεν xai ἁπλοῦν τοῦ τρόπου ποιεῖσθχι προχάλυμμα, Φχινομένην τὴν ὑποταγὴν, ἀλλ οὐχὶ καὶ ix διχθέσεως ταύτην ἐπιτελοῦντας. € Τὸν Θεὸν φοβεῖσθε, » Σχόπει và» ἀχρίδειχν, πῶς ' τῷ piv θεῷ τὸν φόδον φησὶν ἀπονέμειν, τῷ βασιλεῖ δὲ τὴν τιμήν. ὥστε εἰ τῷ θεῷ τὸν φόθον ἀπονεμητέον τῷ δυναμένρ xal Ψψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσθαι, οὐχ ἄν ὑπείξομεν βασιλεῦσιν ἐπί τι τῶν ἁτόπων παρακχλοῦσιν ἡμᾶς Ὁ γὰρ clc τὸν θεὸν φόδος, νικᾷν οἷδε xai τὴν εἷς τοὺς βασιλέας τιμήν. Μᾶλλον 6i xal τῆς τιμῆς αὐτὼς ἁἀποστερήσει ὁ ὑπ' αὐτῶν εἷς χατὰ βιαζόμενος, xarà τὸν εἰπόντα ἅγιον " Ἐξουδένωται ἐνώπιον αὐτοῦ πονηρευόµενος. dum exhortantur. Dei namque timor vincere novit etiam honorem quiregibus exhibetur : magisautem ipsos honore privabit qui ab ipsis ad mala cogitur, juxta sanctum qui dixit : Contemnitur coram ipso is qui maligne agit. II, 18-95. Famuli, subditi sitis cum omni timore D dominis, non solum bonis ac benignis, verume- tiam pravis. Nam hac eM gratia, si quis propter conscientiam Dei, suffert molestias protter meri- tum affectus malis. Qua enim esl laus, si, cum peccantes alapis cedimini, sufferatis? AL si cum bene[ucitis et tamen malis afficimini, suffertis, heec est gratiá apud Deum. Siquidem ín hoc vo- cati estis : quoniam el Christus afflictus est. pro vobis,relinquens vobis erzemplum,ut sequeremini vestigia ejus, ni peccatum non feceral nec inventus fuerat dolus inore ipsius:qui cum maledictis inces- seretur,non regessit maledicta:cum malis afficere- lur,non minabatur: sed tradebat vindictam ei qui 55 Matth. x, 98. « Οἱ οἰχέτι ὑποτασσόμενοι iv παντὶ φόδῳ τοῖς δεσπότχις, οὐ µόνον τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ἐπιειχέσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς σκολιοῖς, Τοῦτο γὰρ Χάρις, εἰ διὰ συνείδησιν θεού ὑποφέρι τις λύπας πάσχων ἀδίκῶς. Ποῖον γὰρ κλέος εἰ ἁμαρτάνοντε καὶ κολαφιζόµενοιι ὑπομενεῖτε» ἆλλ' εἰ ἀγαθοποιοῦν- τες καὶ πάσχοντες ὑπομονεῖτε, τοῦτο γὰρ χάρις παρὰ Ot. Εὶς τοῦτο γὰρ ἔκλήθητε, ὅτι καὶ Χρι- στὸς, ἔπαθεν ὑπὲρ ὑμῶν, ὑμῖν ὑπολιμπάνων ὑπο- γραμμὸν, ἵνα ἐπαχολουθήσητε τοῖς ἴχνεσιν αὖ- τοῦ, ὡς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δό- λος iv τῷ στόµατι αὐτοῦ * ὃς λοιδορούμενυς, o)x ἀντελοιλόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει ᾽ παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως. Ὁς τὰς ἁμαρτίακς ἡμῶν 941 COMMENT. IN EPIST. I 8. PETRI 542 αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ξύ- A justejudicat;qui peccalanostra ipse pertulit i tn cor λον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενο, τῇ δι- χχιοσύνῃ ζήσωμεν. O5 τῷ µώλωπι αὐτο ἰάθητε. Ὥτι γὰρ ὡς πρόβατα πλανώμενα, ἀλλ’ ἐπεστρί- φητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιµέα καὶ ἸἹπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμων. ν Οἱ οἰκέται, ὑποτασσόμενο, » Προσυπαχουστέου τὸ, ft, ἵνα ᾗ. Οἱ οἶκεται, Ἆτε ὑποτασσόμενοι, Ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ, Αἱ yovatesc. €'Ev παντὶ qp. , Toà φόδου πολλαχῶς λεγομένου * λέγεται γὰρ φύδος, καὶ ὁ συν ἐπιστήμη, ὃν οὗτος νῦν διὰ συνείδησιν φησὶν, ὃς καὶ εὐλάβεια κχλεῖται ^ λέγετχι φόθος καὶ ὃ παθητιχὸς, τουτέστιν, ὁ διὰ κολάσεως πεῖραν τισὶν ἐγγινόμενος, ὃ xal τὰ Ünoix φοθεῖται ^ λεγομένου πάλιν φόθου καὶ τοῦ προχαταρκτικου, ὃς τοῖς τῷ Κυρίῳ προσερχοµένοις ἐπακολουθεῖ, διὰ τὸ αυνειδὲ- ναι ἑαυτοῖς πυλλὰ ἐπὶ τιµωρίαν ἐχκαλούμενα, ὃν καὶ $ ἐν Εὐαγγελίοις πύρνη φοβηθεῖσα προσῆλθε Χριστῷ : ἀλλὰ καὶ τοῦ τελειωτικοῦ φόδου πάλιν λεγομέν.υ, ὃς πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀεὶ πάρεστι, δεδιόσι pn ἑλλί- πωσι τῶν (v εἰκὸς ἐνυπάρχειν τοῖς εἰς τελείαν 2γ4- πην ἄναληφθε: σι * τοσχυ: αχῶς τοῦ φόθου λεγομένου, εἰ μὲν xal διὰ πάντων τούτων δίχχιον τοὺς δούλους τοῖς ἴδίοις προσφέρεσθχι δεσπό-αις, o)x« ἂν ἀπχγο- ῥεύσειεν ὁ ἐν παντὶ φόθῳ ὑποτάσσεσθαι τοὺς δούλους τοῖς δεσπότχι- παραινῶν νῦν, "O τε γὰρ προχαταρ- κτικὸς, 0 τε τελειωτικὸς χαλὼς ἂν αὐτοὺς διαθεῖτο προσών * ὁ μὲν τοῦ uf, ποτε διὰ πλημμέλειαν ὑπο- θλέπεσθαι παθεῖν τι τῶν ἀνηκέστων, ὁ δὲ τοῦ μηδὲν ἀπδὲς. ἐννοηθη αι τῷ ἑαυτῶν καταπράξασθαι δεσπότη. Νῦν γοῦν φόθον τὸν διὰ συνείδησιν, τουτέστι, τὸν σὺν ἐπιστήμῃ τοῦ 02000 λόγου Ὑινόμενόν φησιν, ὃς ἐστιν, ὁ ἓν τῷ μηδὲν ἁμαρνάνειν, παρὰ τῶν σκολιῶν δεσποτῶν τοῖς ἑαυτῶν ἐπχαγόμενος οἰκέταις, Τοῦτον οὖν τὸν φόθον ἐπαίνων ἀξιῶν παρεγγυᾷ καταδέχεσθεαι μεθ) Όπομονης ᾿Επεὶ τούς γε δι ἁμαρτίας, ἴτοι ἑνεργηθείσας, fj καὶ u^ πραχθῆναι φυλασσ-μένοως, φόθον ἔχοντας ὑπομένειν, εἴτι δι᾽ αὐτὰς πάσχοιεν, εὐινωμόνων μὲν καὶ τοῦτο δούλων, καὶ πρὶς διόρθω- σιν ἀπονευόντων, ἀλλ οὕπω τοσχύτης Φιλοσοφίας, ὅσης τῷ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδότι κακὸν ἐἔγκαρτερετν εὐχαρίστως. Τοῦτο τὸ µέγα, τοῦτο xzi παρ ὀλίγοις ἐπιτελούμενον, τοῦτο καὶ πχρὰ Ot τυγχάνον &mo- δοχΏς, ὡς τοῖς τοῦ Χριστού πάθεσιν ἁμιλλώμενον, ἰπεὶ καὶ αὐτός φησι», ὅτι οὐχ ὑπὲρ οἶκείαι ἄπασχεν ὓ ἁμαρτίας. μαρτίαν γὰρ o)x ἔποίησεν, ἀλλ᾽ 6 Kd ἡμῶν καὶ vov Ἁμετέρων ἔπχσχεν pore suotsuper lignum ul peccatis mortui, justí- lic vivam us, cujus ejusdem vibice sanali estis. Num eratis velut oves errantes, sed conversi estis nunc ad pastorem et curatrorem animarum υ68- irarum. 569 « Famuli, suh/iti. » Subandiendum est ἦτε, id est, sitis.sicul el cum dixit, Uxores.« C um omni timore. » Cum timur multis modis dicatur : dicitur namque timor et qui est cum scientia,quem nunc per Conscientiam intelligit,qui eliam εὐλάρεια vocalur, id est, reverenlia cum metu : dicitur et timor afflictivus, hoc est, quibusdam contingens experimento supplicii, quo et ferze timent; dicitur rursum et timor initialis qui consequitur acceden- B tes ad Dominum, eo quod sibi de mullis conscii sint quie ad supplicium provocent:quo etiam mere- trix de qua in Evangelio,timens,accessit ad Chris- tum 95; sed et perfectus iterum dicitur timor, qui omnibus sanctis semper adest, timentibus ne quid illis desit eorum quc decet illos babere qui ad perfectam dilectionem assumpti sunt : cum gitur lot modis timor dicatur, utrum justum sil servos per hos omnes exhiberi suis dominis, nequaquam negaret is qui nunc servos adhortatur, ul cum om- ni timore dominis subjiciantur: quando quidem et iuitialis et perfectus si adesset. recte illos afficeret: illic quidem ut vererentur, ne quid sihi propter delicta contingeret quod non ferret remedium, hic c Vero ne quid vel cogitarent, quud si perageretur, ingratum esset suo domino. Nunc ilaque timorem dicit qui est propter conscientiam, hoc est, qui contingil cum conscientia recta rationis : cum ma- li videlicet dominiservos suos nihil commerilos af- fligunt. Huncergo timorem judicans laude dignum, jubet ut cum patientia suscipiatur.Quandoquidem qui propter peccata,sive ea qua perpetrarunt, aut eliam quae non observarunt ut facerent, timorem habent, tolerantes si quid propter illa patiantur, boni quidem et hi snnt. servi, et ad correctionem declinantes: at nondum tanta menlis sapientia przediti, quan!a essent si grato animo afflict onem tolerarent, etiam cum nullius mali sibi conscii essent. Hoc magnum est, hoc eliam a paucis com- pletur; id apud Deum quoque commendatur, tan- quam respondens Christi afflictionihus ; quando- quidem et ipse, inquit. non propler sua passus est peccala : nam peccatum non fecit, 505 sed pro nobis nostrisque deliciis passus est. "Arb τῶν ἀνομιῶν τοῦ λχοῦ µου, Tto. διὰ τὰς ἀνομίας τοῦ λαοῦ, Ἴχθη εἰς θάνατον, σπιδὶν ὁ προ- φήτης. ᾿Επαινετὸν μὲν οὖν τοῦτον τὸν φόδον τίθεται. ᾽Αλλὰ μὴν xxi τοῖς ἄλλοις φόδοις τοὺς 63 ους βού- λεται περικροτεῖσθχι. Καὶ ὅπλον ἀφ᾿ ὤν φησιν, Ἐν παντὶ φὀῦμ. Ὑπερφυῷς δὲ ἀντέθηχε τοῖς ἄλλοις φόδοις τὸν διὰ συνείδησιν Φυθον, xal μόνου τούτου εἶνχι τὸ ἀξιέπαινον, ἀληθεστάτῳ ἀπεφηνατο λόγῳ, ὡς τῶν μὲν ἔγόντων τὸ παραίτιον της τῶν δεσποτῶν $4 Luc. vit, 97 seqq. 55 Isa, Lu, 5. Ab iniquitatibus populi mei, sive propter iniqui- tates populi ductus estad mortem, ait propheta 35, Hunc itpque commendandum ponit timorem. Ve- rum aliis quoque timoribus servos vult retineri : quod manif-stum est ex eu quod dicit : Cum omni timore.Rectissime autem et scite ceteris timoribus praeposuit timorei: qui est propter conscientiam,et solum hunc esse lau.le dignum verissimo sermone demonstravit, quod illi quidem causam habeant 3 M (RGUMENIL TRIOCAE RPIBCOPI δι. dominorum adversus se iram, hic vero nihil un- A εἰς αὐτοὺς ὀργῆς, τοῦ δὲ μηδὲν μηδαμοῦ. « Τὸ piv quam tale. « Sed tradebat. vindictam ei qui juste judicat, » nempe Deo qui reddit unicuidue juxta ópera sua:hoc autem justum est.Sed dicet fortasse aliquis : Quomodo nunc ait Petrus Dominum cum maledictis incesseretur non regessisse maledicta, cumque malisafficerelur non fuisse minatum? Atqui videmus eum et quosdam Judaeos vocasse canes 55, el c:ecos Phariscos 96, ac Jud:e comminantem cum diceret: « Bonum esset ei si natus non fuisset homo ille37; » et : « Tolerabilius erit Sodomis quam ci- vitati illi38; » et: « Ubi vermis eorum non mori- tur ?9, » aliaque innumera. Dicemus erge,quod non dicitDominurm non fuisselocutum maledicla,aut non vot, « Πχρεδίδου τῷ κρἰνοντι δικαίως, » τῷ θεῷ, vnolv, ὃς ἀποδώσει ἑχάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὑτοῦ. Τοῦτο γὰρ τὸ δίχχιον. ἸΑλλ᾽ ἴσως tort τις Πῶς φησὶ νῦν ὁ Πέτρος τὸν Κύριον λοιδορούµενον μὴ ἀντιλοιδορεῖν, μηδὲ πάσχοντα ἀπειλεῖν ; Kal τοι ὁρῶμεν αὐτὸν, xil χύνας ἐνεοὺς καλοῦντα τοῖς ᾿ουδχίους, xal τ»- φλοὺς τοὺς Φαρισαίους * καὶ τῷ Ἰούδᾳ ἀπειλοῦντα δι’ ὦν φησι * « Καλὸν ἣν αὖτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἀν- θρωπος ἐκεῖνος * » καὶ α ἀνεκτότερον ἔστεαι Σοδό- uote, fj τῇ πόλει ἔκείνῃ * » xal, « Όπου ὁ σχώληξ αὐτῶν o) τελε»τᾷ, » καὶ ἄλλα µυρία, ᾿Εροῦμεν οὖν ὅτι οὗ τοῦτο λέγει, ὅτι οὐκ ἑλοιδόρησεν ὁ Κύριος ἢ οὐκ ἠπείλησεν, ἀλλὰ λοιδορούµενος οὐκ ἀντελοιδόρει, fuisse minatum : sed, cum malediclis incesseietur, B οὐδὲ iv τῷ πάσχειν ἠπείλει * ἀλλ᾽ εἴ τι καὶ ἕλοιδορη- inquit,non reger ba. male:-licla,cumq e malis afli- ceretur non minabatur. Sed licet aliquod proferret maledictum, non eratopponendose maledicentibus, seJ objurgans ac carpens eos qui non converteban- tur. Cum autem opprobriis affectus esset. οἱ audis- set : « Demonium habes 40. « EL: « Per principern daemoniorum ejiis izemonia 44, » Et: « Ecce homi- nem voracem ac vini potorem 42, » utrum maiedicla in illos regessit, dicens quidpiam adversus illos pro- brosum"nequaquam, se. illis quidem dixit : « Siego per Beelzebul ejiciodzemonia, filii vestri per quem ejiciunt 43? , [sti vero, Homo vorax ac vini potor, opposuit parabolam puerulorum in foro indignan- σεν, οὐκ ἀντεξχγόμενος τοῖς λοιδοροῦσιν. ἀλλ᾽ ἐπιτι- μῶν καὶ διασύρων τοὺς ἀνεπιστρόφους. Λοιδορηθεὶς δὲ καὶ ἀκούσας, Δαιμόνιον ἔχεις, » καὶ « Ev τῷ ἄρχοντι τυν δαιµονίων ἐχβάλλεις τὰ δαιμόνια, » καὶ, e Ιδὼ ἄνθρωπες φάγος καὶ οἱνοπότης, » σκόπει ἄρα ἀντελοιδόρησεν αὐτοὺς εἰπών τι xxv αὐτῶν βλάσφημον ; Οὐμενοῦν. ᾽Αλλὰ τοῖς μὲν εἶπεν, ὅτι, « El ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκδάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ üprov bv τίνι ἐκβάλλουσι ; » τῷ δ' , Ανθρωπος φάγος καὶ οἰνοπύτης, ἀντέθηχε τὴν τῶν πχιδίων ἓν τῖ ἁγορᾷ πρὺς τοὺς συμπαἰστορας ἀἁγανακτούτων παραθολην, ἐφ᾽ οἷς πὐληκότων οὐχ ὠχρήσαντο, xal θρηνησάντων οὐκ ἐχόψαντο * στχυρούµενος δὲ xai lium adversus eosquihus colludunt,quod cumtibiis C πάσχων κακώς, προσηύχετο μᾶλλον, ἀλλ᾽ οὐκ ἠπεί- cecinissent,non saltaverant;cum lamen abiliaceci- nissent, non ploraveraut. Crucifixus autem et male affectus panis orabat potius, at non minabatur Ju- die vero priusquam proderet et malo aliquo affec- tus essel, minabatur, reprimens eum a malo co- natu. 004 Similiter et illis qui discipulos non essent recepturi, (ejus quiddam passuros de- monstrabat, quam Sedomitas : partim quidem exhortans illos ad hospitalitayem, parlim vero per timorem aperiens Evangelio locum przdi- calionis. Itaque non hsec minabatur dum ma- lis afficeretur ; et verissimus est de Domini cle- mentia Petri sermo, dicens quod nulli regerebat calumniam, dum calumniari tentab.:nt. « Ul pecca. λε. Τῷ 03 ᾿Ἰούδᾳ πρὸ τοῦ προδοῦναι xal πα- θεῖν τι xxxóv ἠπείλει, ἀναστέλλων αὐτὸν τῆς πο- νηρᾶς ἐπιχειρήσεως. Ὡσχύτως xai τοῖς μὴ ὃδε- ξαμένοις τοὺς μαθητὰς τὸ χεῖρόν τι παθεῖν Σοδοµι- τῶν ἀπεφήνατο, τὸ μὲν ἐπὶ ξενοδοχίαν προτρέπων αὐτοὺς τὸ δὲ καὶ διὰ τοῦ φόδου ὑπανοίγων τῷ Εὐαγ- γελίῳ τὴν τοῦ xnpoypatoc χώραν. "ωστε οὐκ iv τῷ κακῶς πάσχειν ταῦτα ἠπείλει, καὶ ἀληθέστατος ὁ περὶ ἀνεξικακίας διὰ τὸν Κύριον τοῦ Πέτρο) λόγος, μηδενὶ φάσχων ἀντεζενεχθῆναι αὐτὸν τοῖς ἑπηρεάζειν ἐπι(ειροῦσιν. € "να ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι, » ἀντί τοῦ ἀποθχνόντες, « τῇ δικαιοσύνῃ ζήσωμεν. e — « TQ µώλωπι. « Μαστιγωθεὶς γὰρ ὑπὸ Πιλάτου, xal µώλωπας ἐπὶ τοῦ σώματος ἔφερεν. tis morlui. » Nam ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι, capitur pro ἀποθάνοντες, id est, mortui. « Cujus ejusdem vibice. » Nam flagellatus a Pilato vibices quoque ferebat in corpore. Hil, 1-7. Similiteruxores subdit aint suis viris, D « 'Oy Aus αἱ γυναῖχες ὑποτασσόμεναι τῦτς Bloc utetium qui scrmoninon oblemperant, per mulie- rum conversationem sine sermone lucrifiant, dum considerant cum Límore conjunclam castum conver- salionem vestram:quarum ornalussilnonerzternus qui situs est $n plicatura capillorum et additione auri, aut ín palliorum amictu : verwm occultus qui est in corde homo, si is careat omni corruptela, ita ul spiritus placidus sit ac quielus: qui spiritus in oculisDomini magnifica ac sumptuosa res est. Nam - ad eum modum olim et sancta ille mulieres spe- &^üpás4, «να καὶ οἵτινες ἀπειθοῦι τῷ λόγῳ, &à τῆς τῶν Ὑυναιχκῶν ἁναστροφῃης ἄνευ λόγου κερδηθησονται, ἑποπτεύσαντς τὴν ἐν ἁγνὴν ἀνὰστροφὴν ὑμῶν. "o ἔστω οὐχ ὁ ἴΈξωθεν ἐκ πλοκής τριχῶν, καὶ περιθέσεως ἸΧρυσίων, ἃ ἐνδύσεως ἱματίων κόσµως * ἀλλ ὁ ακρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος iv τῷ ἀφθάρτιῳ τοῦ πραξος καὶ ἠσυχίο πνεύματος, ὅ ἐἆστιν ἐἑνώπιον τοῦ θεοῦ παλυτελές. Οὔτιω γάρ ποτε xal αἱ ἁγίαι γνναῖκες αἱ Ἑλπίζουσα ἐπὶ τὸν θΘεὸν, ἐἑκόσμουν ἑαυτὰς ὅδ' Matth. vir, 6 ; xv, 26. 56 Matth. xv, 14; xxn, 46. 57 Matth. xxvi, 34. 58Malth. x, 10. 59 Marc. ix, 48. 40Jjoan. vij, 20, vin, 48. * Matth. xii, 24 ; ix, 34, 4* Mattb. σι, 19. 45 Matth. xu, 21. 945 COMMENT. IN EPIST. I $. ΡΕΤΗΙ, 540 ὑποτεσσόμεναι τοῖς — ilotc ἀνδράσιν, ἵἩς XájóraAruntes in Deo ornabani sese, subdite viris suis : ὑπήχουσε τῷ ᾿Αθραὰμ, κύριον αὐτὸν καλοῦσα. Ἔς ἐγενήθητε τέχνα, ἀγαθοποιο σαι, xxl μὴ go- θούμεναι μηδεµίαν πτόησιν, Οἱ ἄνδρες ὁμοίως συν- φικοῦντες κατὰ γνῶσιν, ὡς ἀσθενεστέρῳ σχεύει τῷ γυναιχείῳ ἀπονέμοντες τιμὴν, ὡς καὶ συγχληρονόµοις χάριτος ζωής, εἷς τὸ p ἑκκόπτεσθχι τὰς προσευχάς ὑμῶν.» . Διὰ πάντων τούτων τὸν ἠθιχὸν 7ωγον συμπερχινό- µενος, διὰ βασιλέων, διὰ ἀρχόντων, διὰ δεσποτῶν, διὰ δούλων, καὶ τοῖς μὲν βασιλεύσι καὶ ἄρχουσι ὑποτάσσεσθχι οἷς δεῖ xal àv οἷς δεῖ νοµοθετήσας τοὺς ἀρχομένους, καὶ δείξας διὰ τούτου ὅτι καὶ αὖἲ- quemud modum Sara obedicit Abraham, Domi- num illum appellans, cujus farte estis filie dum benefacitis, el non. terremini ullo pavore. Viri similiterin cognitione cohabitent, velut infirmiori vasi muliebri impartientes honorem, tanquam eliam coharedes gratie vitae, ne inter. umpantur preces eestra. Per hzc omnia concludens sermonem de mori- bus ; nempe per reges, per preesides,per dominos, per servos ; cum eliam staluissel subditis ut regi- bus ac presidibus subjicerentur quibus oportet et in quibus oportet, ac per hoc ostendis-et quod ipsi tol οἱ ἄρχοντες ἔναυσμά τι δικαιοσύ-ης ἔχοντες τοὺς Quoque principes qui leges habent lanquam incita- νόμους, ὅσα μὲν κατ αὐτοὺς ποιήσουσιν, οὐ xivz- Inentum quoddam juslitim. ex DU his que se- κριθήσονται * ὅσα δὲ παρὰ τούτους ἀνόμως καὶ ὃ cundum illas fecerint, non condemnabuntur : in ἀκρίεως κἀὶ τοραννικῶς, ἓν τούτοις καὶ ἀπολοῦ- Quibusautem contra ipsasinique et -ine judicio ac zat ^ ἐπὶ αυµφέροντι γὰρ τῶν ἐθνῶν ὁ νόµος ἐδύθη Lvrannice operati fuerint, per hzecetiam peribunt. αὐτοῖς, ὡς xal Παῦλος Bog. ᾽Αλλὰ καὶ ol ἄρχοντες Siquidem lex ipsis data fuit. ad utilitatem gentium, ὁμοίως τοῖς νόµοις ἐπὶ συµφέροντι ἐθύθησαν, ἀλλ’ quemadmodum etiam Paulus clamat. Sed et prin- οὐχ ὡς ἔνιοι κακῶς βούλονται τοῦ διαθόλου εἶναι τὴν — CipeSsimililer, ut et leges, ad. utilitatem dati fue- ἐξουσίαν τῶν ἐπὶ γῆς, τῷ διαδόλῳ συναγορεύοντες TUnl, el non ul quidam wale volunt. nempe pote: χατὰ τοῦτο, εἰπόντι πρὸς xbv Κύριον * « Ταῦτα πάντα 3lalem eorum quie suntinterra essea Diab -lo : qui ἔμοί Δέδοται, xal ᾧ dv βούλωμαι δίδωμι αὐτά.» — in hoc diabolo patrocinanturdicenti ad Dominum : Οὐ γὰρ cà τούτου κελεύσει βασιλεῖς καβίστανται, « Om..ja hzc mihi data sunt, et cuicunque volu do οἵτινες πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν χκακῶν δέδονται, τοῦ 1β58 €. » Neque enim hujus jussu reges contituun- διχθόλου μηδὲν τοιουτον Ἐμπολιτεύεσθαι τοῖς ἀνθρώ- — lur, qui ad correctionem malorum dali sun!, cum ποις ἐπειχομένου. Ἐδόθησαν γὰρ ἐξουσίαι καὶ do- diabolus nihil tale inducat, ut inter homines adii- χοντες ὑπὸ θεοῦ, ol μὲν el; συντήρησιν τοῦ Dualo) hislretur Nam datze sunt potestates ac principes a καὶ ἐπανόρθωσιν καὶ ὠφέλειαν τῶν ὑποτεταγμένων, ,, Deo, partim quidem ad jusliti conservationem et οἱ δὲ διὰ φόδον πρὸς τιµωρίαν καὶ ἐπίπληεν τῶν ' 6ΟΓΓΘ lionemacutilitatemsubjectorum, partim vero ἁμαρτανόντων, οἱ δὲ xal εἰς τὸ τοὺς ἐξυδρίσαντας ['ropler timorem ad υἱήοπεια et correptionem de- δίκην τὴν ἀξίαν ἀποτίσαι. Δείξας οὖν τουτο καὶ ὅτι — linqueuntium ; partim quoquead pun:endum condi- τὸ ὑποτάσσεσθαι τοοτοις ἀγαθὸν, τὸ δὲ ἀπειθεῖς εἶναι gà poenallascivientes. Hoc igilur ostenso et quod καχὸν, ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς δούλους ὑπακούειν τοῖς — Donum sit subjici, malum ve o inobedientes esse, κατὰ σάρχα χυρίοις νοµοθετήσας, καὶ ὅτι οἱ ἀναιτίως Ubi quoque pari modo statuisset ut servi dominis ὑπὸ τῶν κακῶν κυρίων πάσχοντες xal ὑπομένοντες, JuxlacarnemobL-imnperent, et quod ii qui sine causa οὗτοι μάλιστα τὸ εὐδόχιμον ἀποφέρονται, καὶ διὰ ἃ malis dominis allliguntur, ac tolerant, maxirnam τούτων, τρόπον τινὰ, σωφρονίσας καὶ τοὺς δεσπότας laudem referant : ubi his quodammodo ad mode- διὰ τῆς διαθολΏς τῶν καχῶν δεσποτῶν, µέτεισι λοι- Sliam dominos quoque revocasset, per calumniam πὸν καὶ ἐπὶ τὴν γωναιχωνῖτιν, xal φησι, τὰς quvai- malorum dominorum ? transit deinceps etiam ad κας δύο ταῦτα σπουδάζειν, ὑποτάσσεσθαι τοῖς ἰδίοις coelum mulierum, et ai ; Haec duo curent mulieres ἀνδράσι, xal κόσμου παντὸς xal χαλλωπισμοῦ à)Ào- Sive uxores, subjici propriis viris, et ab omni or- τρίας ἀποφαίγιν ἑαυτὰς, μµιμουµένας τὰς ἁγίας Dalu et cullu seipsas ostendere alienas, imitantes quvaixac, Ἐπεὶ xal αὗται, φησὶ, Χόσμον τοῦτον D Sanctas mulieres, quoniam et illze. inquit, solum ἤδμισαν µόνον, τὸ πρὸς τοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας me- hunc cultum noverant, nempe obedientiam erga νιον. Καὶ c τὸ ἀπὸ τούτων χέρδας ; ὁ ἀπὸ τῶν to τῆς πίστεως ἀγαθὸς ζηλος, ὃς καὶ ἀπὸ τῆς τῶν ἁρ- χόντων παρ ἡμῶν ὑποταγῆης ἀποτίκτεται, καὶ E πρὸς Θεὸν ὑπ' αὐτῶν ὃν ἡμᾶς εὐχαριστία, Ὁ καὶ μέγα χαύχηµα χριστιανῶν, οὐ βλασφημουμένω δυὺ ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εὐλογουμένοωυ τοῦ ὀνόματος τοῦ θεοῦ. Εἰπὼν δὲ ἀορίστως τὰς ἁγίας. γυναῖχας, ἐπάχει καὶ ὡρισμένως τὴν Σάῤῥαν, καὶ προσχλητικὠτερόν τι ποιῶν,. καὶ θυγατέρας αὐτάς φὴσι ταύτης τῆς Σάῤ- pae, fot χατὰ τὴν πίστιν, f xal χατὰ τὸ γένος. Ανάγκη γὰρ τὰς θυγατέρας µιµεῖσθαι τὰς ἑαυτῶν 44 Luc. rv, 6. 8µΟΒ viros. Et quod lucrum sequetur ex his * Bona grulatio eorum qui alieni sunt a fide, que etiam ex nostri subjectione erga principes generatur, et Dei laudatio propter nos ab ipsis profecta : quod eliam in magnam cedit laudem Christianorum, nempe quod propler nos non maleaudiat, sed be- nodicatur nomen Dei. Ubi autem indefinite dixit sanctas mulieres, subjungit etiam definite Saram : et exhortatorio quodam modo procedens, vocat ipsas filias hujus Sarte, sive juxta fidem, sive eliam juxta genus. Necesse enim est filias imilari suas vp (peint. po gprenp o4 dominorum adversus se iram, hic vero nihil un- A elc αὐτοὺς ὀργῆς, τοῦ δὲ μηδὲν μηδαμοῦ. « Τὸ piv uam (ale. « Sed tradebat vindictam ei qui juste Judicat, » nempe Deo qui reddit unicuique juxta ópera sua:hoc autem justum est.Sed dicet fortasse aliquis : Quomodo nunc ait Petrus Dominum cum maledictis incesseretur non regessisse maledicta, cumque malisafficeretur non fuisse minatum? Atqui videmus eum et quosdam Judzos vocasse canes 55, el οὔ 008 Phariszos 36, ac Judze comminantem cum diceret: « Bonum esset ei si natus non fuisset homo ille?7; » et : « Tolerabilius erit Sodomis quam ci- vilati illi 8; » et: « Ubi vermis eorum non mori- tur *9, » aliaque innumera. Dicemus erge,quod non dicitDominurm non fuisselocutum maleicta,autnon τοι, « Παρεδίδου τῷ χρίνοντι δικαίως, » τῷ θεῷ, φησὶν, ὃς ἀποδώσει ἑχάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Τοῦτο γὰρ τὸ δίκαιον. ᾽Αλλ ἴσως ἐρεῖτις Πῶς φησὶ νῦν ὁ Πέτρος τὸν Κύριον λοιδορούµενον μὴ ἀντιλοιδορεῖν, μηδὲ πάσχοντα ἀπε.λεῖν; Kal τοι ὁρῶμεν αὐτὸν, xai κύνας ἐνεοὺς χαλοῦντα τοῖς Ιουδαίους, xal τ»- φλοὺς τοὺς Φαρισχίους * xxi τῷ ᾿Ἰούδᾳ ἀπειλοῦντα δι ὦν φησι ^ « Καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἀν- θρωπος ἐκεῖνος * » xal* « ἀνεκτότερον ἔσται Σοδό- μοις, f, τῇ πόλει Ἐκείνῃ * » xal, « Όπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὗ τελε»τᾷ, » καὶ ἄλλα gula, Εροῦμεν οὖν ὅτι οὐ τοῦτο λέγει, ὅτι οὐχ ἑλοιδόρητεν ὁ Κύριος fi οὐκ ἠπείλησεν, ἀλλὰ λοιδορούµενος οὐκ ἀντελοιδόρει, fuisse minatum: sed, cum malediclis iucesseietur, B οὐδξ ἐν τῷ πάσχειν ἠπείλει * ἀλλ᾽ εἴ τι καὶ ἑλοιδορη- inquit,non reger bac male-licta,cumq:.e malis afli - ceretur non minabatur. Sed licet aliquod proferret maledictum, non eratopponendo se maledicentibus, seJ objurgans ac carpens eos qui non converteban- tur. Cum autem opprobriis affectus esset οἱ audis- δεί: « Demonium habes 40, « Et : « l'er principem daemoniorum ejiis igemonia 4!. » EL: « Ecce homi- nem voracem ac vini polorem 42, » uirum maiedicta in illos regessit, dicens quidpiam adversus illos pro- brosum*nequaquam, se. illis quidem dixit : « Si ego per Beelzebul ejiciodzemonia, filii vestri per quem ejiciunt 88? » ]sti vero, Homo vorax ac vini potor, opposuit parabolam puerulorum in foro indignan- σεν, οὐχ ἀντεξχγόμενος τοῖς λοιδοροῦσιν. ἀλλ᾽ ἐπιτι- μῶν καὶ διασύρων τοὺς ἀνεπιστρόφους. Δοιδορηθεὶς δὲ καὶ ἀκούσας, Δαιμόνιον ἔχεις, » xal, « Ἑν τῷ ἄρχοντι των δαιµονίων ἐχβάλλεις τὰ δαιμόνια, » xal, e 'IÓoo ἄνθρωπες φάγος καὶ οἰνοπότης, » σχόπει ἂρχ ἀντελοιδόρησεν αὐτιὺς εἶπών τι κατ αὐτῶν βλάσφημον ; Οὐμενοῦν. ᾽Αλλὰ τοῖς μὲν εἶπεν, ὅτι, « El ἐγὼ idv Βεελζεβοὺλ ἐκθάλλω τὰ δαιμόνια, Gi υἱοὶ ὑμῶν kv. τίνι ἐκβάλλουσι» ν τῷ δ C Ανθρωπος φάγος καὶ οἰνοπύτης, ἀντέθηκε τὴν τῶν πχιδίων iv τῇ ἀγορᾷ πρὸς τοὺς συμπαἰστορας ἀγανακτούτων παραδολην, ἐφ᾽ οἷς πὐληκότων οὐχ ὠχρήσαντο, καὶ θρηνησάντων οὐχ ἐχόψαντο * στχυρούµενος δὲ xai lium adversus eosquihus colludunt,quod cumtibiis C πάσχων κακῶς, προσηύχετο μᾶλλον, ἀλλ᾽ οὐκ ἠπεί- cecinissent,non sallaverant;cum lamen .abiliaceci- nissent, non ploraveraut. Crucifixus autem et male affeclus panis orabat potius, at non minabatur Ju- die vero priusquam proderet et malo aliquo affec- lus essel, minabatur, reprimens eum a malo co- natu. $04 Similiter et illis qui discipulos non essent recepturi, (ejus quiddam passuros de- monstrabat, quam Sedomitas : partim quidem exhortans illos ad hospilalitayem, parlim vero per timorem aperiens Evangelio locum przedi- cationis. Itaque non hec minabatur dum ma- lis afficeretur ; et verissimus est de Domini cle- mentia Petri sermo, dicens quod nulli regerebat calumniam, dum calumniari tentab.nt. « Ut pecca- Ae. Tp δὲ Λ᾿Ἰούδᾳ πρὸ τοῦ προδοῦναι καὶ πα- θεῖν τι κακὺν ἠπείλε, ἀναστέλλων αὐτὸν τῆς πο- νηρᾶς ἐπιχειρήσεως. Ὡσαύτως καὶ τοῖς μὴ ὃδε- ξαμένοις τος μαθητὰς τὸ χεῖρόν τι παθεῖν Σοδοµι- τῶν ἀπεφήνατο, τὸ μὲν ἐπὶ ξενοδοχίαν προτρέπων αὐτοὺς τὸ δὲ καὶ διὰ τοῦ φόδου ὑπανοίγων τῷ Εὐχγ- γελίῳ τὴν τοῦ κηρύγματος χώραν. "Uere oix ἐν τῷ καχῶς πάσχειν ταῦτα Ἰπείλει, καὶ ἀληθέστατος ὁ περὶ ἀνεξικακίας διὰ τὸν Κύριον τοῦ Πέτρου λόγος, μηδενὶ φάσχων ἀντεζενεχθῆναι αὐτὸν τοῖς ἐπηρεάζειν ἐπι(ειροῦσιν, € ἵνα ταῖς ἁμαρτίχις ἀπογενόμενοι, » ἀντί τοῦ ἀποθανόντες, « τῇι δικαιοσύντῃι ζήσωμεν. « — ε T poor. « Μαστιγωθεὶς γὰρ ὑπὸ Πιλάτου, xal µώλωπας ἐπὶ τοῦ σώματος ἔφερεν. tis mortui. » Nam ταῖς ἁμαρτίχις ἀπογενόμενοι, capitur pro ἀποθάνοντες, id est, mortui. « Cujus ejusdem vibice. » Nam flagellatus a Pilato vibices quoque ferebat in corpore. III, 1-7. Similiterurores subditg sint suis viris, D utetium qui sermoninon obtemperunt, per mulie- rum conversationem sine sermone lucrifiant, dum considerant cum témore conjunclam castum conver- salionem vestram:quarum ornatussitnon externus qui situs est in plicatura. capillorum et additione auri, aut ín palliorum amictu : vervm occultus qui est in corde homo, si is careat omni corruptela, ita ul spiritus placidus sit ac quielus: qui spiritus in oculis Domini magnifica ac sumpiuosa res est. Nam - ad eum modum olim et sancta ille mulieres spe- € Ὁμ έως αἱ γυναῖχες ὑποτασσόμεναι τῦϊς ἰδίοις ἀκδράσιε, ἵνα καὶ οὕτινες ἀπειθοῦσι τῷ λόγφῳι &à τῆς τῶν Ὑγυναικῶν ἁναστροφης ἄνευ λόγου κερδηθήαονται, ἐποπτεύσαντες τὴν ἓν «φῴδψ ἁγνὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν. "2 ἔστω οὐχ ὁ ἴἔξωθεν ἐκ πλοχῆς τριχῶν, καὶ περιθέσεως ἈΧρυσίων, f ἐνδύσεως ἱματίων κόσµως * ἀλλ ὁ ακρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος iv τῷ ἀφθάριῳ τοῦ πραξος καὶ ἠσυχίου πνεύματος, ὃ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ παλυτελές, Οὗτω γάρ ποτε καὶ αἱ ἁγίαι Ἰυναῖκες αἱ ἑλπίνουσα ἐπὶ τὸν — Otbv, ἐχόσμουν ἑαυτὰς $5* Matth. vit, 6 ; xv, 26. 56 Matth. xv, 14; xxn, {6. 51 Matth. xxvi, 24. 58Matth. x, 19. 59 Marc. ix, 48. 40 Joan. vij, 20, vim, 48. € Matth. xii, 24 ; 1x, 84, 4 Matth. σι, 19. 45 Matth. xii, 27. 545 COMMENT. IN KPIST. I $. PETRI. 546 ὑποτεσσόμεναι τοῖς Wow ἀνδράσιν. Ὡς Xdjjn A rontes in Deo. ornabant sese, subdit viris suis : ὑπήχουσε τῷ ᾽λθραὰμ, µἉύριον αὐτὸν καλοῦσα. Ἔς ἐγενήθητε τέχνα, ἀγαθοποιο σαι, χαὶ μὴ φο- θούµεναι µηδεµίαν πτόησιν, Οἱ ἄνδρες ὁμοίως συν- φικοῦντες Χατὰ Ὑνῶσιν, ὡς ἀσθενεστέρῳ σκενει τῷ γυναικείῳ ἀπονέμοντες τιμὴν, ὡς xxl συγκληρονόµοις χάριτος ζωής, εἷς τὸ μὴ ἐκκόπτεσθχι τὰς προσευχάς ὑμῶν. » Διὰ πάντων τούτων τὸν ἠθικὸν λύγον συμπερχινό- µενος, διὰ βασιλέων, διὰ ἀρχόντων, διὰ δεσποτῶν, διὰ δούλων, καὶ τοῖς μὲν βασιλεὺσι καὶ ἄρχουσι ὑποτάσσεσθχι oic δεῖ xal iv οἷς δεῖ νοµοθετήσας τοὺς ἀρχομένους, καὶ δείξας διὰ τούτου ὅτι καὶ αὖ- τοὶ οἱ ἄρχοντες ἔναυσμά τι δικαιοσύ-ης ἔχοντες τοὺς νόμους, ὅσα μὲν κατ αὐτοὺς ποιήσουσιν, o) κατα- κριθήσουται * quemud modum Sara obedicit Abraham, Domi- num illum appellans, cujus facte estis filie dum benefucitis, et non. terremini ullo pavore. Viri similiter in cognitione cohabitent, velut infirmiori vasi muliebri impartientes. honorem, tanquam eliam coharedes gratie vite, ne inter, umpanlur preces ecstra. Per hzc omnia concludens sermonem de mori- bus ; neinpe per reges, per prtesides,per dominos, per servos ; cum eliam staluissel subitis ut regi- bus ac presidibus subjicerentur quibus oportet et in quibus oportet, ac per hocostendis-el quod ipsi quoque principes qui leges habent tanquam incita- mentum quoddam justilis. ex Ψυῦ bis qua se- ὅσα δὲ παρὰ τούτους ἀνόμως καὶ ὃ cundum illas fecerint, non condemnabuntur : in ἀκρίτως xàl τυραννικῶς, ἓν τούτοις καὶ ἀπολοῦν- quibusautem contra ipsasinique et -ine judicio ac zai ἐπὶ συµφέροντι γὰρ τῶν ἑθνῶν à νόµος ἐδύβη l'rannice operati fuerint, per hec etiam peribunt. αὗτοῖς, ὡς καὶ Παῦλος fog. ᾽Αλλὰ xal οἱ ioyovis; Siquidem lex ipsis data fuit. ad utilitatem gentium, ὁμοίως τοῖς νόµοις ἐπὶ συµφέροντι ἐδύβησαν, ἀλλ' quemadmodum eliam Paulus clamat. Sed et prin- οὐχ ὡς ἔνιοι χαχῶς βούλονται τοῦ διαθόλου εἶναι την — ClptS simililer, ut et leges, ad. utilitatem dati fue- ἐξουσίαν τῶν ἐπὶ γῆς, τῷ διαδόλῳ συναγορεύοντες l'UDl, et non ut quidam wale volunt. nempe pote: κατὰ τοῦτο, εἰπόντι πρὸς xbv Κύριον * « Ταῦτα πάντα Salem eorum quip suntin terra essea Diab lo : qui ἐμοί Δέδοτχι, καὶ d ἂν βούλωμαι δίδωµι αὐτά,ν inhoc diabolo patrocinanturdi-enti a Dominum : Οὐ γὰρ τῇ τούτου κελεύσει βασιλεῖς καθίστανται, « Om. iia hac mihi data sunt, et cuicunque volo do οἵτινες πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν κακῶν δέδονται, τοῦ ipsa 44. » Neque enim hujus jussu regescontituun- διαθόλου μηδὲν ιοιουτον ἐμπολιτεύεσθαι τοῖς ἀνθρώ- — lur, qui ad correctionem malorum dati sun!, cum ποις ἐπειχομένου. Ἐδόθησαν γὰρ ἐξουσίαι καὶ ἄρ- Giabolus nihil tale inducat, ut inter homines adii- χοντες ὑπὸ Θεοῦ, οἱ μὲν εἰς συντήρησιν τοῦ Dualo, istrelur Nam date sunt potestates ac principes a καὶ ἐπανόρθωσιν καὶ ὠφέλειαν τῶν ὑποτεταγμένων, ., Deo, partim quidem ad justitie conservationem et ol δὲ διὰ φόδον πρὸς τιµωρίαν xal imiminiw x» ' COrre. tionem aculilitalem subjectorum, partim vero ἁμαρτανόντων, οἱ δὲ xal εἰς τὸ τοὺς ἐξυδρίσααντας |'ropler timorem ad ultioneca et correptionem de- δίκην τὴν ἀξίαν ἀποτίσαι. Δείξας οὖν τουτο καὶ ὅτι linqueulium ; partim quuquead pun:endum condi- τὸ ὑποτάσσεσθαι τοοτοις ἀγαθὸν, τὸ δὲ ἀπειθεῖς εἶναι grà poena lascivientes. Hoc igitur ostenso et quod χχκὸν, ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς δούλους ὑπακούειν τοῖς bonum sil subjici, malum ve o inobedientes esse, κατὰ σάρκα χυρίοις νοµοθετήσας, καὶ ὅτι οἱ ἀναιτίως ubi quoque pari modo statuisset ut servi dominis ὑπὸ τῶν xxxv χυρίων πάσχοντες χαὶ ὑπομένοντε, Juxla carnemobi^mperent, et quod ii qui sine causa οὗτοι μάλιστα τὸ εὐδόχιμον ἀποφέρονται, καὶ διὰ a malis dominis allliguntur, ac tolerant, maximam τούτων, τρόπον τινὰ, σωφρονίσας xal τοὺς δεσπότες laudem referant : ubi his quodammodo ad mode- διὰ τῆς διαθολῆς τῶν κακών δεσποτῶν, µέτεισι λοι- — Slíam dominos quoque revocasset, per calumniam πὸν καὶ ἐπὶ τὴν γωναικωνῖτιν, καὶ φησι, τὰς γυναῖ- malorum dominorum : ἰγθην]έ deinceps etiam ad κας δύο ταῦτα σπουδάζειν, ὑποτάσσεσθαι τοῖς lou; Colum mulierum, e! ail ; Heec duo curent mulieres ἀνδράσι, xal κόσμου παντὸς καὶ καλλωπισμοῦ ἆλλο- Sive uxores, subjici propriis viris, et ab omni or- τρίας ἀποφαίγιν ἑαυτὰς, µιμουµένας τὰς ἁγίας nalu et cullu seipsas ostendere alienas, imitantes quvatxac, "Emil καὶ αὗται, φηαὶ, Χόσμον τοῦτον D Sancias mulieres, quoniam et illa, inquit, solum ἴδεισαν µόνον, «b πρὸς τοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας πειθή- vtov. Καὶ τί τὸ ἀπὸ τούτων κέρδος ; ὁ ἀπὸ τῶν tto τῆς πίστεως ἀγαθὸς ζῆλος, ὃς καὶ ἁπὸ της τῶν ἁρ- χόντων παρ) ἡμῶν ὑποταγῆς ἀποτίκτετιι, καὶ E πρὸς θεὸν ὑπ αὐτῶν δι ἡμᾶς εὐχαριστία, Ὅ xal μέγα χαύχηµα χριστιανῶν, οὐ βλᾳσφημουμένω δὺ ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εὐλογουμένου τοῦ ὀνόματος τοῦ θεοῦ. Εἰπὼν δὲ ἀορίστως τὰς ἁγίας. γυναῖκας, ἐπάχει καὶ ὡρισμένως τὴν Σάῤῥαν, καὶ προαχλητικώτερόν τι ποιῶν. καὶ θυγατέρας αὐτάς qnot ταύτης τῆς Σάῤ- ῥας, τοι xarà τὴν πίστιν, f καὶ κατὰ τὸ γένος, Ανάγκη γὰρ τὰς θυγατέρας µιµεῖσθαι τὰς ἑαυτῶν 44 Luc. rv, 6. hunc cultum noverant, nempe obedientiam erga suos viros. Et quod lucrum sequetur ex his ? Bona groulatio eorum qui alieni sunt a (ide, qua etiam ex nostri subjectione erga principes generatur, et Dei laudatio propter nos ab ipsis profecta : quod eliam in magnam cedit laudem Christianorum, nempe quod propler nos non male audiat, sed be- nodicatur nomen Dei. Ubi autem indefinite dixit sanctas mulieres, subjungit etiam definite Saram : et exhortatorio quodam modo procedens, vocat ipsas filias hujus Saree, sive juxta fidem, sive etiam juxta genus. Necesse enim est filias imitari suas 941 ORCUMENII TRICC/E EPISCOPI 548 matres. 506 Cum honesto vero et Christianas À μητέρας, Μετὰ δὲ τοῦ εὔχόσμου, xai πρέποντος Xpi- decente cultu, admonet quoque ipsas ut misericor- des sint, nihil ex eo verit? suorum virorum calcu- lationem. Nam hoc indicat illud, Non timentesullo pavore.Verisimileenimeratquod viriinterdumrepe- tebantrationem sumptuum.Hoc modo sublevatoser- mone,ubi muliebris sexus parcitatem ac pusillanimi- tatem exhortatus est,ut liberaliusselubeantergado- mesticos:comprimitetiamvirorum austeritatemerga suas conjuges,et ail: Viri in cognitione cohabitantes, hoc est, experimento discentes femineam levita- tem et vecordiam in omnibus ac lubricitatem in pusillanimitate, patientes estote erga illas, non exacte ralionem repetentes eorum qua circa fami- στιανοῖς κόσµο», καὶ ἐλεήμονας αὐτὰς εἶναι παραι- νεῖ, μηδὲν ὑποδλεπομένας τὸν ἀπὸ τῶν ἀνδρῶν αὖὐ- τῶν διὰ τοῦτο ἐκλογισμόν. Τοῦτο γὰρ τὸ, MÀ φοδού- µεναι µηδεµίαν πτόησιν ἐμφαίνε, Εἰκὸς γὰρ τοὺς ἄνδρας ἔσθ᾽ ὅτε καὶ τῶν ἀναλωμάτων αὐτὰς λόγον ἀπαιτεῖν, Οὕτω µετεωρίσας τὸν λόγον καὶ τὸ φειδω- λὸν xai µικρόψυχον too θήλεος ἐπὶ τὸ ἐλευθεριώ- τερον χρῆσθαι τοῖς Χχτὰ τὸν οἶκον παρακαλέσας, ἐπέχει καὶ τὴν τῶν ἀνδρῶν πρὸς τὰς ἑαυτῶν γαμε- τὰς αὐστηρότητα, xal φησιν, « Οἱ ἄνδρες κατὰ γνῶσιν συνοικοῦντες, τουτέστιν, αἶσθησιν λαμθάνοντες τῆς τοῦ θήλεος χουφότητος xai τοῦ ἐμπαραφόρου iv πᾶσι καὶ tic μµικροψυχίαν εὐολίσθου, µακρόθυµοι ἨὙίνεσθε liam tradita illis erant in custodiam. Hoc autem, ῃ πρὸς αὐτὰς, μὴ λόγον ἀπαιτοῦντες πικρῶς τῶν κατὰ utdiximus, quo liberalius perseverentinla:giendo την οἰκίαν αὗταῖς εἷς ταµιείαν παρακατεθέντων. erga pauperes, admonet viros, ne sint exacti dis- ὙΤοῦτο δὲ, ὡς ἔφθημεν εἰρηκότες, διὰ τὸ ἐλευθερίως quisitores. Mihi tamen profundius aliquid videlur αὑτὰς περὶ την εἷς τοὺς πένητας ἐπίδοσιν διαγινοµέ- per hocinducere. et venustius ac caslius quam νας, μὴ ἀχριθεῖς εἶναι ἐξεταστὰς τοὺς ἄνδρας παραι- Paulus innuere de actu conjugali. Siquidem Paulus — vet, ᾿Εμοὶ 8$ δοχετ καὶ βαθύτερόν τι διὰ τούτων εἰσ- aperteclamat: « Ne fraudetis invicem. nisi si quid — dystv, καὶ σεµνότερον Παύλου αἱνίττεσθιι ἐπὶ τῆς ex consensu 45-47, » etc Hicautem magis pudice, ut Ὑαμικῆς χρήσεως. Παῦλος μὲν γὰρ ἀναφανδὸν Bog - diximus, cognitionem dicens,el per hoc rem ipsam — « M3 ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ µή τι ἂν ἐκ συµφώ- designans, adinonet, cum magis ad boc lubricus sit νου, » καὶ ἕξης. Οὗτος δὲ σεµνότερον, ὡς ἔφημεν, sexusmuliebris. ne per obju: galionem cum ΔΒΡΘΓΙ- Ὑνῶσιν εἰπὼν, xxi διὰ τούτου αἰνιξάμενος τὸ πρᾶ- tate ab ipsis discedant, sed primum quidem cle- Ύμα; παρχινεῖ ὣς εὐκολωτέρῳ πρὸς τοῦτο τῷ γυναι- menter eisutanturtanquamimbecillioribus, deiude Χείῳ φύλῳ, μὴ ἐπιτιμητικῶς μετὰ σφοὀρότητος suadeant,ut cumaliquaparcitateabstineutiamatali- ποιεῖσθαι τὴν ἀπ᾿ αὐτῶν ἁπόστασιν, ἀλλὰ πρῶτον bussuscipiant: nam hocsignificarevull(parcitatem, μὲν ὡς ἀσθενεστέρις συγγνωμονικῶς αὐταῖς χρῖ- inquam, sive abstinentiam) per hoc quod ait, Im- C σθαι, εἶτα πείθεν µετά τινος φειδοῦς τὴν τοιούτων partientes honorem; nam honor nisiquissdaliquid καταδέχεσθαι ἀποχήν. Τοῦτο γὰρ βούλεται δηλουν respiciat, ne parce quidem subsequiur. Itaque. (τὴν φειδώ quj), διὰ τοῦ εἰπεῖν, ᾽Απονέμοντες τι- tanquam imbecillioribus aut etiam tanquam co- μήν ᾿ cue yàp εἰ µή τις περἰ τὸ ἑνορᾶται, οὐδὲ haeredibus gralie vite, vita ipsis uti oportet in φειδὼς ἔπακολουθετ. Εἴτ) οὖν ὡς ἀσθενεστέραις, f talium consuetudine. Et quod non malehacintel- καὶ ὡς συγκληρονόµοις χάριτος ζωης, οὕτως αὐταῖς ligentia usi simus, id quod subsequitur manifestat, Χχρῆσθαι περὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ὑὁμιλιῶν δει. Kai ὅτι cum ait: neinterrumpanlur preces vestrae. » Quam οὐ xaxex ταύτῃ τῇ ἐννοίᾳ ἐχρησάμεθα, τὸ ἐπιφερό- enim precum interruptionem afferl viri erga uxo- µενον δηλοῖ, « El; τὸ μὴ ἑκκόπτεσθαι, φάσχυν, τὰς rem austeritas * imo vero hujusnepligentiamagnam προσευχὰς ὑμῶν. ». Τίνα γὰρ ἐγκοπὴν φέρει προσευ- affert in temporeorationisaltentionemac sludium. χῆς, ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα αὐστηρία ; πολλὴν μὲν οὖν Mihi itaque de hoc ita videtur dicendum. Porro, sj x«l προσέχειαν xal σπουδὴν ἡ πρὸς ταύτην ὁλιγωρίφ, ab aliquo melius indicatum fuerit, non sane invi- ἐν καιρῷ προσευχῆς. Εμοὶ μὲν οὖν οὕτω δοχεῖ περὶ deo. 807 « Sine sermone. » Sive cessante omni τούτου. "Q δὲ τὸ ἄμεινον κριθεη, οὐ φθόνος ἐμοί, sermone omnique responsatione, sive quod effica- D « Ανευ λόγου. » το σχολάζοντος παντὸς λόγω καὶ cior sit demonstratio per opera, quam sedulilas πάσης ἀντιλογίας, fj, ὡς διὰ τῶν ἔργων ἐπιδείξεως anxia que& est in verbis: mutum enim opus pra- stantius est sermone operibus destituto. « Verum occultus qui est in corde homo. » Omnis namque gloria filie regis ab interiori procedit. Novitenim et hic juxta B. David 48 ac Paulum 49 alium esse interiorem hominem ab exteriore. « Ornabant sese. » Videsquod cultum sive ornatum dicat hic snbjectionem ? | ΠΠ], 8-16. [nsumma omnes sitis, unanimes,com- patientes,fraterna pradili charitote,misericordes, affabiles,nonretaliantes malummulo aut convitium convitio, sed contra benedicentes: scientes quod ad χυριωτέρας οὔσης τῆς διὰ τῶν λόγων περιεργίας. λφωνον γὰρ ἔργον κρεῖσσον ἁπράχτου λόχου. « 'AJÀ' ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος. « Πᾶσα γὰρ à δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως, ἔσωθεν. Οἷὸς γὰρ καὶ οὗτος κατὰ τὸν µακάριον Δαυϊὸ καὶ Παῦλον, ἕτερον τὸν Ἐντὸς ἄνθρωπον παρὰ τὸν ἑκτός, « ᾿ἘΕχό- ΄σμουν ἑαυτὰς, » 'Opge, κόσμον ἐνταῦθα τὴν ὑποταγήν "ct. ? « Τὸ δὲ τέλος, πάντες ὀμόφρονες, cup. aet, φιλάδελφοι, εὔσπλαγχνοι, Φφιλόφρονες, μὴ &xo- διδόνες κακὸν ἀντὶ πἹκακο — dà Ὦῥλοιδοραν ἀντὶ λοιδορίας, τουναντίον δὲ εὐλογοῦντες κεἶδότες 4547 ] Cor vii, 5. 48 Psal. xiv, 14. 40 Ephos. πι, 16. 49 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 550 ὅτι εἷς τοῦτο ἐκλήθητε, ἵνα εὐλογίαν κληρονοµή- A hoc-vocati sitis,ut benedictionem hereditate possi σητε. Ὁ γὰρ θέλων ζωὴν ἀγαπᾷν, καὶ ἰδεῖν ἡμέ- βας ἀγαθὰς, παυσάτω τὴν Ὑλῶσσαν αὐτοῦ ἀπὸ κακοῦ, xal χείλη αὐτοῦ: τοῦ μὴ λαλησχι δόλον * ἐκκλινάτω ἀπὸ κακοῦ, xal ποιησάτω ἀγαθὸν, ζη- τησάτω εἰρήνην, xal διωξάτω αὐτήν. "Ow οἱ ὁ- φθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίου. xal ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ Κυρίου ἐπὶ ποιοῦν- τας κακά. Καὶ τί Ó καχώσων ὑμᾶς, ἐὰν τοῦ ἀγαθοῦ μιμηταὶ Ὑένησθε»; Αλλ᾽ εἶ xal πάσχοιτε διὰ δικαιοσύνην, µακάριοι, Τὸν δὲ φόδον αὐτῶν μὴ φοθηθῆτε, μηδὲ ταραχθῆτε, Κύριον δὲ τὸν Θεὸν ἁγιάζετε ἓν ταῖς κχαρδίις ὑμῶν, "Έτοιμι 0i ἀεὶ πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦνι ἡμᾶς λύ- deatis Nam qui vult etiam diligere et videre dies bonas,coerceal lingnom suam a malo,et lubia sua, ne loquantur dolum ; declinet a malo,el faciat bo- num:quarat pacem,el persequatur eam. Quoniam oculi Domini super justos,et aures ejus ad depreca- lionem eorum : aspectus aulem. Domini super eos qui faciunt mala. Et quis est qui sit afflicturus v08,8i bonitatis emu/atores fueritis ? Imo si quid eliam acciderit incommodi propter justitiam beati eritis Colerum terrore. illorum. ne terreamini neque turbemini, sei Dominum Deum sanctifica- te 1n cordibus vestris. Sitis autem parati semper ad respondendum cuilibet pelenti a vobis ratio- 40v περὶ τῆς ἓν ὑμῖν ἐλπίδς μετὰ πραύτητος p nem de ea qua in vobis est spe cum mansuetudine καὶ qó6ou * ὦ καταλαλῶσιν ὑμῶν, ὡς χακοποιών, Χαταισχυν- θῶσιν οἱ ἐπηρεόζοντες ὑμῶν τὴν ἀγαθὴν ἐν Χριστῷ ἀναστροφήν, » ᾽Αποσχόμενος τῶν κατ ἄνδρα νουθετηµάτων καὶ κατὰ γυναΐκα, χοινὴν ποιεῖται λοιπὸν τὴν παράκλη- συνείδησιν ἔγοντε ἀγαθὴν, ἵνα ἓν ellimore : conscientiam habentes bonam, ut. ín hoc quod vobis detrahunt tanquam scelerosis,pu- defiant hi qui incessunt. vestram bonam in Chri- $lo conversalionem. Absolu'us ab ordinationibus,quz tum viros tum mulieres concernerent, ponil deinceps communem σιν πρὸς ἅπαντας, ἄνδρας, γυναῖκας, Ὑέροντας, mz- exhortationem ad omnes viros, mulieres, juvenes, Ρηθηκότας, Ἀθώντας, βασιλεῖς, ἄρχοντας, ἀρχυμέ- pubescentes. reges, presides, subditos, et eos qui νους, πολιτευομένους, ξένους, ἁστοὺς, πλουσίους. gubernantnr, peregrinos,cives, divites, pauperes. πένητας. Aib ἐπάγει. « Τὸ δὲ τέλος. » 'Avd τοῦ, Τί [deo subjungit : « In summa.»Id est, Quid opus est yph ἰδιολογεῖσθει; ἁπλῶς πᾶσι φημἰ. Τοῦτο γὰρ parliculatim disserere ! omnibus simpliciter dico. τέλος. Καὶ πρὸς τοῦτο πᾶσιν ὁ σκοπὺς ἀφορᾷῇ τῆς — Nam hoc siznificat τέλος: et ad hoc respicil salu- σωτηρίας, xal οὗτος νόμος πᾶσιν ἀγάπης. Ες οὗ lisscopus omnibus propositus, 908 et hzc est φύεται πᾶσα ἀρετὴ, ἡ ταπεινοφροσύνη, συμπάθεια. σα |εχ dilectionis; omnibus constituta. unde virtus à εὐσπλαγχνία. καὶ αἱ ἄλλαι ὁμοίως ἀρεταὶ, ἃς κα- — omnis procedit, nempe animi modestia,compassio, τηρίθµησεν. "Ov ἡ μὲν ὁμοφροσύνη ἐστὶ σύννευσις misericordia, εΦίθγΦηιθ similiter virtutes quas περί τι μετὰ σπουδῆς ἀδιάγορος * συμπάθεια δὲ ὁ πρὺς enumeravit, quorum unanimitas quidem est con- τοὺς κακῶς πάσχοντας ὡς καὶ ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ἔλεος " φι- sensus sine discrimine circa aliquid cum propenso λαδελφία δὲ ἡ ὡς ἐπ᾿ ἐδελφοῖς ὀφειλομένη πρὸς τοὺς ἀΠΙΠΙΟ : compassio vero est miseratio erga eos qui πέλας διάθεσις * εὐσπλαγχνία δὲ ἡ ἀπὸ ψυχΏς ἐπ᾽ affliguntur tanquam ad seipsos : fralernitasautem ἀγαθοποίᾳ τῶν ὁμογενῶν κίνησις φιλοφρσύνη ὃξ debitus erga propinquos affectus tanquam ad fra- ἡ πρὸς πάντας ἡμερότης xal προσήνεια, ἥτις καὶ Qres. Rursum misericordia est motus ab anima πρὸς Όμοτθεις ἂν γένοιτο καὶ φίλους ᾿ ταπείνωσις δὲ, ἥτοι ταπεινοφροσύνη, τὸ ἑτέρου ὀνειδίζοντος φέρειν, τὸ ἐπιγινώσχειν τὸ ἁμάρτημα, τὸ φέρειν τὰς χατη- ορίας, à καὶ εὐγνωμοσύνη ἂν εἴη * λοιδορία δὲ ἡ ἐκ πονηρᾶς συνηθείας ἀνάδοτος περὶ τὸ καταλαλεῖν φιλοτιµία. Ταύταις ταῖς προειρημέναις οὖν, φησ, procedens ad bene merendum de iis qui ejusdem sunt condiionis. Affabilitas vero sive l'enevolen- tia est benignitas ac comilas erga omnes, quae etiam erga illos fit qui similium sunt morum et erga amicos. Humilitas vero sive animi modestia est alium contumeliosum ferre, peccatum agnos- κοσμούμενοι ἀρεταῖς, πρὸς οἷς coy ἁλώσιμοι xaxa cere, et accusationes suslinere, quod etiam ἀποφανθείητε, ἔτι, «nol, xai ζηλωποὶ ἔσεσθε τῇ θείᾳ ^ animi beniguilas esse possel. Convilium vero est κατευθυνόµενοι βιοτῃ. 'O γὰρ ὑπὸ πάντων εὐλογού- contentio ex prava consuetudine orta,quz sita est µενος, καὶ ζηλωτὸς δήπου. Καὶ τούτων ἐπάγει τὸν in vituperatione aliorum. His, inquit, przdictts Δαυὶὸ μάρτυρα. Τίς ἐστι, φάσκοντα, à θέλων ἴδειν. ornativirtutibus, insuper quoque malitianon facile ζωήν ; (wmv οὐχ ἣν καὶ τὰ ἄλογα Qn, ἀλλ᾽ hv ὁ κατὰ οαρἰαπηϊηϊ: prseterea :emulatores etiam sitis divino θεὸν ἄνθρωπος ^ καὶ ἡμέρας οὐχὶ καχὰς ἀλλὰ &ya- vivendi modo directi.Nam qui ab omnibus benedi- θάς. Al γὰρ τοῦ αἰῶνος τούτου ἡμέραι κατὰ τὸν citur,ulique etiam emulator esse debet. Et horum Πατριάρχην Ἰακὼθ. μικραὶ καὶ πονηραί. Συµπερα- testem inducit David dicentem : Qui est qui νάµενος δὲ τὴν προφητικὴν χρΏσιν, ἐπεὶ ἐν αὐτῇῃ, τὸ cupit videre vitam ? vitam, inquam, non qua etiam ὀφθαλμοὶ Κυρίου, ἔγχειται, ἐπὶ δικαίους, καὶ τὸ irrationalia,sed qua homo secundum Deum vivit, et πρόσωπον αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς ποιοῦντας, καχὰ, τούτοις dies non malos, sed bonos. Nam dies hujus szculi ἐπιφέρει, ὅτι Eb οὕτω διαδιῴτητε, εὐμενῆ ἕξετε τὸν juxta patriarcham Jacob pauci sunt et mali. Ubi θεὸν xal εὐήκοον, OS Ὑενομένου, τίς αὐτοῦ πρὺς autem propheticum conclusit oraculum,quonianin ὑμῶν Ὑεγονότος κακωτικὠς ὑμῖν ἐπενεχθείη ; πάντε eo positum erat:OculiDomini super justos, et aspe- τὰρ ἐν χειρὶ αὐτοῦ. Θάνατος γὰρ xal ζωὴ iv χειρὶ clus ipsius super facientes mala : subjungit his : Si 551 OECÜMENII "TRIGGAÉ EPISGOPI 559 ita vitam peregeritis, Deum habebitis benignum ac Á Κυρίου. Πλὴν ἐπειδὴ τισὶν αἱ περιστάσεις αἱ διὰ τὴν obsequentem. Quo facto, quis, illo a vobis stante, infeste irreut in vos? Siquidem omnia sunt in manu ejus; mors enim et vita in manu Domini 56, Attamen quoniam afflictiones illae propter fidem videbantur qulbusdam roala, hiec corrigens beatus Petrus,ait : Ne haec mala existimetis, sed digna potius beatificatione.Timor namque impendens ab hominibus nihi ducendus es!, sed brevissiino tempore durat, utpote ab his illatus qui ipsi velo- cissime transeunt. Nam si oculi Domini super ju- stosetaures ejusad deprecatiunem illorum,aspectus autem ipsius super eos qui faciunt mala, perdilio- nem comminando malis :uliq: e si hiec mala essent, 509 cerle dispensator bonorum nequaquam vos sibi dilectos malis afficeret : mala namque ad malos remittit. Non sunt itaque mala, afflictiones propter pietatem illatz. Porro sanctificare Deum in cordibus cum [saia precipit 5 : hoc est, Ne ob ea que apparent gloriemini, sed in occulto cordis vestri promptuario, Domini sauctificalionem operantes, quein separatione gentium a feeditatihus sive pra- vis moribus consistit,ita ipsum sanctificale.Sancti- ficatis autem, dum alii homines ex bona vestra conversatione ipsum glorificant,quemadmodum et ipse Deus ac homo yrzcipit,dum ait : «Sic luceat lux vestra coram hominibus 32, » etc. Quod autem dicitur Parati, superiori particula conjungitur, puta Omnes sitis unanimes. Verbum enim Sitis, a communi subintelleclum etiam huic tribuitur, ute sit sensus : Silis semper parati. Vuit autem przci- pere,ut fidelis homo semper paratus sit circa ser- monem fidei.ut quocunque tempore expetita fuerit a nobis ralio circa ipsam facile respondeanmus; por- ro, respondentes cum mansuetudine hoc faciamus, tanquam ipso quoque Deo presente : nullus autem (rugiservus suo praesente domino esset arrogans. Subjungit quoque lucrum quod hinc subsequitur, nempein(idelium explorationemacanimi benignit:- lem erga nos. Ánimadvertenduim autem, non esse hac contraria his que α Domino dicta sunt,.dum ille qui-iem jubet,ne solliciti simus qu:d respondea. mus 53, cum ante presides ac potestates produce- mur.Petrus vero ad hoc nnnc praeparari precipit. * Siquidem Domini verba de warlyrio dicta sunt, Ὦ Γνῶσις γὰρ ἀσυνέτων, ἀνεξέταστοι λόγοι, cum eliam dandam ait virlutem ac sermonem vali- diorem quavis humana sapientia,et qui contemnat circumstantes timores : Petri autem sententia de doctrina loquitur. Nam sine intellectu et indaga- lione videri sibi aliquid scire, dignum esL reprehen- sione.Scientia enim insensatorum inex pensi ser- mones 55,Preterea eliam quoniam de variis nefan- dis rebus nos accusabant, sed et spem nostram inanem esse ostendebant, dicit ut de his meditatas responsiones feramus, habentes simul eliam vitam probatam,quod sane conscientiam vocal. « Scien - les quod ad hoc vocati siti:. » -:$:: Crdo est cum 50 Eccli, xi, 14. 5! Isa, vui, 13. 52 Matth, Lix, 16. πίστιν, κατὰ ἐδόκουν, ἐπανορθούμενος ταύτα ὁ μα- κάριος Πέτρος enel, ὅτι, Mà λογίζεσθε ταῦτα χακὰ, εἰ μὴ μακαρισμοῦ ἄξιχ. Ὁ Ti ἐξ ἀνθρώπων ἔπαρ- τώµενος φόθος οὐδενὸς λόγου ἄξιος, à ἐφήμερος i ἐφημέρων. El γὰρ ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ dex αὐτοῦ εἷς δέησιν αὐτῶν, ἐπὶ δὲ τοὺς ποιωῶν- τας Χχτὰ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, ἀπώλειαν ἐπαπειλοῦν τοῖς χακοῖς, πάντως el xzxà ταῦτα, οὐκ ἂν ὁ τῶν ἀγχθῶν ταμίας ὑμᾶς τοὺς ἀγαπωμένους αὐτῷ, xx- χοῖς ἀντημείθετο. Τὰ γὰρ χαχὰ τοῖς καχοῖς κατχ- πέμπει, ωστε οὐ χακαὶ αἱ διὰ τὴν εὐσέδειαν θλ-- eu. Αγιόζειν δὲ τὸν Κύριον bv ταῖς καρδίις μετὰ Ἡσαίου διαχελεύεται * τουτέστι, Μη τοῖς Φαινομένοις μεγαλαυχεῖσθε; ἀλλ iv τῷ κρυπτῷ τῆς καρδίας ὑμῶν uai τὸν ἁγιασμὸν ἐνεργήσαντες τοῦ Κυ- Ρίου, ὃς ἐν τῷ ἀπὸ τῶν µιασµά-ων, "ot τῶν movn- pav ἐθῶν ἀφορισμῷ τῶν Εθνῶν περιγίνεται, οὕτως αὐτὸν ἁγιάζετε, Ἁγιάζετε δὲ ἀπὸ τῆς κχαλῆς ὑμῶν ἀναστροφῆς, θοξαζόντων αὐτὸν τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. ὡς και αὐτὸς ὁ θεάνθρωπος παραγγέλλει διὰ τοῦ * 8 Οὗτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀν- θρώπων, » Τὸ δὲ, Έτοιμοι, πρὸς τὸ ἀνωτέρω συνυ- πακούεται τὸ, Πάντες ὀμόφρονες ἔσεσθε. Τουτο Yap τὸ, Ἓσεσθε, κατ} χοινοὺ xal τούτῳ ἀποδίδοται, ἵνα à "EctoÓs ἀεὶ Ücouxot, βούλεται δὲ παρακελεύεσθαι ἀεὶ τὸν πιστὺν ἄνθρωπον περὶ τὸν της πίστεως oov, ὡς iv παντὶ καιρῷ ἀπχιτουμένους ἡμᾶς τὸν περ αὐτῆς λόγον, εὐχερῶς ἀποχρίνεσθαι. ᾽Αποχρινομέ- νους δὲ μετὰ πραὔτητος τοῦτο ποιεῖν, ὡς καὶ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ παρόντος " οὐδεὶς δὲ τοῦ κυρίου αὐτοῦ παρόντος εὐγνώμων δούλος, ἀπαυθαδιάσαιτο. Και τὸ ἀπὸ τούτου κέρδος ἐπάχει, τὴν ἀπὸ τῶν ἀπίστων περὶ ἡμᾶς ἐπιγνωμοσύνην τε καὶ εὐγνωμοσύνην, Ἐπιστατέον δὲ ὡς οὐκ ἑναντία ταῦτα τοῖς ὑπο τοῦ Κυρίου εἰρημένοις, εἰ o μὲν, ph μεριμνᾶν, φησὶν, ἐπὶ τὰς ἀρχὰς προσαγοµένους. xzl τὰς ἐξουσίας τί ἀπολογηθώμεν * Πέτρος ὃξ πρὸς τοῦτο παρεσκευάσθαι νῦν παραγγέλλει, Τὰ μὲν γὰρ ὑπὸ Κυρίου περὶ μαρτυρίου εἴρηται. Οἷς καὶ δοθήσεσθαἰ φησι δύναμιν xai λόγον κρείττονα σοφίας ἀνθρωπίνης, καὶ τῶν περιεστώτων φόθων ἀφρόντιστον. τὸ ὃξ ὑπὸ του ΙΙέτρου, περὶ διδασκαλίας εἴρηται. Τὸ γὰρ ἄνευ συν- έσεως καὶ ἰξετάσεως δοκεῖν τι εἰθέναι, μέμψιν φέρει. λλλως τε, καὶ ἐπειδὴ πολλὰ χα «ηγόρουν ἡμῶν ἀθέμιτα, ἀλλὰ, καὶ τὰς Ἑλπίδας xevüq ἡμῶν ἀπεφαίνοντο, περὶ τού. των λελογισµένως φέρειν τὰς ἀποχρίσεις φησὶν, ἔχοντας καὶ τὸν βίον συνέπαινον, ὃ δη xal συνεί- δησιν καλετ. e Εἰδότες ὅτι slc τοῦτο ἐχλήθητε, » To ἑξῆης οὐ μετὰ της προειµένης κατασκευης. TO δὲ τέλος, ἤτοι τὸ συνεκτικώτατον * Πάντες ὄμοφρονες ἔσεσθε, xal ἑξῆς εἰδότες ὅτι εἷς τοῦτο ἐχλήθητε, slc τὸ εὔλογεῖν, τουτέστι͵ πάντας εὖ λέγειν. « Εὐλογεῖτε, γὰρ καὶ Παῦλός gna, τοὺς διώχοντας ὑμᾶς, » Τοῦτο δὲ ποιοῦντες χληρονομήσετε ὄνομα παρὰ, πάντων ἀκούειν, τὸ, Ol εὐλογοῦντές, Διότι ob δίκαιου τὸν 55 Matth, x, 19. 54 Eccli, xxi, 94. 953 COMMENT. IN BPIST. I S. PETHI. Ν 994 τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀντεχόμενον διὰ τῆς γλώσσης τινὰ A praedicta structura. In summa, sive et absolutissi" βλασφημεῖν. Διὰ τοῦτο καὶ Δαυὶὸὃ παραινεῖ, τὴν γλῶσσαν καθαρὰν ἔχειν λοιδορας, τοῦ θέλοντος ἑπέράστως διακεῖσθαι πρὸς τὴν ὄντως ζωὴν, καὶ ἑξης. Οὕτω γὰρ παρεσκευασµένοι ἔξετε τὸν παντοδύναμον καὶ παντεπόπτην εὐήχουν xal ἡμέρως Ἰπιθλέποντα, ἀλλ᾽ οὐχὶ xai ὀργίλως, ὥσπερ πρὸς τοὺς χακοποίους El δὲ τοῦτο, τίς ὁ δυνάμενος Χακῶσαι ὑμᾶς ; EL δὲ καὶ θλῖΨις ἐπενεχθείη ὑμῖν τοῖς τοῦ ἀγαθοῦ ἐργάταις καὶ μιμηταῖς, μὴ ὁλιγωρεῖτε, χαίρετε 02, πρῶτον μὲν ὅτι οὗ xaxà ταῦτα, ἔπειτα ὅτι καὶ µαχάριοι διὰ ταῦτα, ἀλλ) οὐχὶ ἅθλιοι, Διὸ ἓν ταῖς καρδίαις ὑμῶν τὸν θεὸν ἁγιάζοντες, τὸν ἀνθρώπινον φόθον μὴ Φο- 6εῖσθε, μηδὲ ταράσσεσθε, ᾽ Ἔσεσθε καὶ ἔτοιμοι xai πρὸς ἀπολογίαν ἀεὶ τοῦ παντὶ p ἐπερωτῶντι ὑμᾶς περὶ τής xa0' ὑμᾶς ῥἐλπίδος ἀποδοῦναι λόγον. 'Amo- θοῦναι δὲ μετὲ τοῦ καὶ πρᾶξιν ἔπιδείκνυσθαι ἀγαθήν. Πράως γὰρ τοῦτο καὶ μετ ἐπιεικείας ποιοῦντες, τότε ἑαυτοῖς συνειδέναι πιστώσεσθε ἀγαθὰ, καὶ τοὺς πο- νηρὰς περὶ ὑμῶν ἴἔχοντας ὑπολήψεις καταισχυνεῖτε. « Συνείδησιν ἔχοντες ἀγαθήν. » Τουτέστιν, ἀγαθὰ ἑαυτοῖς συνειδότες, ἀλλ᾽ οὗ xaxd, "Ὥσπερ ai βλασφη- μοῦντες ὑμᾶς βούλοντι. ε Οἱ ἑπηρεάζουτες, » Αντὶ τοῦ, ol λογοπραγοῦντες, οἱ πικρῶς ἐξετάζοντες, me dicam,omnes silis unanimes et csetera, scien- tes quod ad hoc vocali sitis, ut benedicatis, id est, ad benedicendum omnibus. Ait enim et Paulus : eBenedicite persequentibus vos 55 »Hoc autem fa- cientes hereditario jure possidebitis nomen, ut ab omnibus audiatis Benedicentes.Neque enim justum est illum qui alterne vite adhzret, lingua cui- quam inferre convicium. Propterea quoque David admonet linguam habere purama convicio eum qui amanti animo affectus sit ad veram vitam, etc. Ita namqne yrep^rati, habebitis omnipotentem et omnium inspectorem obsequentem benigneque ins- pectantem,non torvo aut irato animo,quemadmo- dum intuetur eos qui mala operantur. Quod si ita sit, quis poterit vos malis afficere? Quod si etiam afflictio inferatur vobis dum bonitatis operatoreg el inilatores estis, ne sitis pusillo animo, sed gaudele : primum quidem, quod hsc non mala sint : deinde etiam, quod propter ista beati sitis et non miseri Ideo Deum in cordibus vestris sanctifi- cantes,ne terreamini humano timore neque turbe-. mini.Silis aulem et parati ad respondendum sem- per cuilibet interroganti vos, ul reddatis rationem de spe qua apud vos est. Reddatis aulem una cum exhibitione bong actionis. Id enim mansuete et cum benignitate facientes, confirmabitis tunc bene vobisipsis esse conscios, et eos qui pravas de Vobis habent suspiciones pudefacietis, « Conscientiam habentes bonam. »,Hoc est, dum hene vobis- ipsis conscii estis et non male, quemadmodum illi qui vos calumniantur. « Hi qui incessunt » Hoc est, qui verbis negotium facessunt, acerbe indagantes. « Κρεῖττον γὰρ ἁγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὸ i- € ΤΙ, 7. 19. Prostat enim ul. benefacientes, si λημα τοῦ Θεοῦ, πάσχειν, Ἡ κακοποιοῦντας, ὅτι καὶ Χριστὸς ἅπαξ ὑπὶρ ἁμαριιῶν ᾖἴἔπαθεν, ὃι- Χαιος ὑπὲρ ἀδίχων, (va ἡμᾶς προσαγαγι τῷ θεῷ, θανατωθεὶς μὲν σαρχὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ τῷ πνέύματι. » Β αἱτιολογία αὗτη, οὐ πρὸς τὰ προσεχῶς tlon- μένα, ἀλλὰ πρὸς τὰ μικρὸν ἀνωτέρω, ὅτι El καὶ πά- σχοιτε διὰ δικαιοσύνην͵ μακάριοι ἐστὲ, διότι κρεῖττου ἀγαβοποιούντας πάσχειν κακώς ἢ κακοποιοῦντας. Ἡ εἴ τις πρὸς τὸ, προσεχῶς τὴν αἰτιολογίαν βούλοιτο ἀποδιδόναι, τὸ, Αγαθοποιοῦντας, οὐχὶ πρὸς ἕτερον χρὴ λαμθάνειν εὐεργετικως, ἀλλ᾽ ἀπολύτως, ἀντὶ τοῦ ᾿Αγαθὰ ἐργαζομένους, ΙΩσαύτως καὶ τὸ Kaxo- ποιοῦντας, Προστίθησι δὲ τὸ, ε El θέλοι τὸ θέληµε τοῦ Θεού,» δεικνὺς Ott οὐδὲν ἄνευ τῆς τοῦ Orton ῥοπῆς εἷς ἡμᾶς Ἰίνεται, ἀλλ᾽ ἢ διὰ ἁμαρτιῶν χου- φισμὸν, fj διὰ ἀνάῤρησιν καὶ δόξαν ἡμών, 8 καὶ εἰς ἑτέρων σωτηρίαν. Το-το δὲ διττόν. ü γὰρ καχοῦτα! τις δίκαιος πρὸς σωφρονισμὸν ἑτέρων ἁμαρτωλῶν, καθὼς εἴρηται, εἰ ὁ δίκαιος µόλις σώζεται, ὁ άμαχρ- τωλὸς ποῦ φανεῖται ; Καὶ τοῦτο δὲ διττὼν ἐμφαίνει τὴν ὠφέλειαν, τῷ μὲν πάσχοντι δικαίῳ, προσθήκην δι- γαιοσύνης διὰ τῆς ὑπομονης, τῷ δὲ ἐπιστροφήν ὁρῶντι ἁμαρτωλῷ, ἐπιστροφὴν χαθώς εἴπομεν. 'H. οὖν διὰ ταῦτα πάσχει δίκαιος, fj καὶ δι ἑτέρων V5 Hom. xi, 14. ParRoL. GR. CXIX. velit Dei voluntas, malis afficiamini quam male- facientes : quandoquidem οἱ Christus semel pro peccatis passus fuit, justus pro injuslis, ut nos adducerel Deo, mortificatus quidem carne, sed vivificalus spiritu. H:ec est caus: redditio non ad ea quz: immedia- te dicta sunt,sed ad ea qux paulo superius, puta : Si qnid paltiamini propter justitiam, beati estis : praestat enim ul benefacientes malis O11 afficia- mini quam malefacientes. Aut si quis velit ad immediate praecedens caus: rcdditionem referre: quod dieitur Benefacientes, non oportet accipere ui sil de alio bene, merendo.sed absolute, hoc est, bona operantes. Similiter et. maleficientes. Addit aulem: «Si velit Dei voluntas,» ostendeusquod nihil absque Dei nutu circa nos contingil, sed vel ad peccatorum. alleviationem, vel ad praeconium et gloriam nostram, aut. eliam ad aliorum salutem. Hoc autem dupliciter contingit. Àut enini affligitur quispiam justus ad c«stigationem aliorum pecca- torum quemadmodum dictum est : Si justus vix salvus efficitur, peccator ubi apparebit ? Et hoc quoque duplicem exliibet utilitatem : justo quidem qui alfligitur, justiti& augmentum propter palien- tiam : peccatori autem qui intuetur,conversionem, ut diximus. Aut igitur propter hac palitur jusius : aut pro- 18 555 ORCUMENII TRICC/E EPISCOPI 596 pter aliorum salutem, quemadmodum et Chrislus. Α σωτηρίαν, χκαθὼς καὶ 6 Χριστός. Καὶ τούτου χάριν Et obid Petrus etiam nuncaddit Christi exemplum: καὶ Πέτρος προστίθησι νῦν τὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπόδειγμα, quoniam οἱ Christus qua passus est non pro suis ὅτι καὶ Χριστὸς ἅπερ ἔπαθεν, οὐχ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν delictis passus est, sed pro nostris. Ideo quoque οἰκείων ἔπαθεν, ἀλλ᾽ ὑπὶρ τῶν ἡμετέρων. Διὸ καὶ subjungit : Justus pro injustis.Nam ipsesicutantea ἐπάγει, Δίκαιος ὑπὶρ ἀδίκων. Αὐτὸς γὰρ, ὡς χατό- Ρος prophetam ostendit, peccatum nonfecerat.Üsten- v διὰ τοῦ προφήτου ἀπέδειξεν, ἁμαρτίαν οὐκ ἔποί- dens autem ejus qni passus fuit efficaciam ac virtu- ἍἨσε. Δειχνὺς δὲ τὸ τοῦ παθόντος ὁραστήριὀν τε καὶ tem,subjungit : Semel. Tanta, inquit, fuit νἱγιυίθ δυνατὺν, ἐπιφέρι τὸ "Amat. Τοσαύτη γὰρ, φησὶν, qui ργο hominibus passus fuit, ut quanquam multa ὑπῆρξεν ἡ τοῦ παθόντος δύναμις ὑπὲρ τῶν ἀνθρώ- horum peccala offenuerit,unicaDomini passio suffi- wv, ὥστε εἰ καὶ πολλὰ τὰ ἁμαρτήματα τούτων ciens fueritad obtundendam omnem vim nostrorum κατελαμθάνετο, ἓν µόνον ἀρκέσαι πάθος τοῦ Κυρίου peccatorum. Quoniam igitur passus est Christus,ut πᾶσαν ἀπαμθλόναι τὴν δύναμιν τῶν Ἡμετέρων ἅμαρ- nosadDeum etPalrem suum adduceret.ostendilom- τηµάτων, "Enti οὖν ὑπὲρ τῆς ἡμῶν πρὸς τὸν Θεὺν nino quod non omnes qui paliuntur,propterp:ccata καὶ Πατέρα αὐτοῦ προσαγωγης ἔπαθεν, ἔδειξεν ἅτι patiuntur.Et quia duplici modoconsideratur Chri- οὐ πάντως πάντες οἳ πάσχοντες δι ἁμαρτίς πά- stus, nempe Deus et homo. passus quoque duplicem P σχουσι, Kal bn&i5 θιπλοῦς ὁ Χριστὸς, θεὺς καὶ ἄν- nobisgratiam contulit. Mortuusenimtanquamhomo θρωπος, διπλΏν καὶ τὴν χάριν ἡμῖν παρέσχε παθών, liberavit nosa morteetcorruptione,innovando nobis ᾿Αποθανὼν γὰρ ὡς ἄνθρωπος, ἀπήλλαξεν ἡμᾶς τοῦ resurrectionem, et dando per suum exemplum,ue θανάτου καὶ τῆς φθορᾶς, τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν ἔγχαι- deincepssinespe resurreclionis morientes subeant νίσας, καὶ δοὺς διὰ τοῦ ἑαωτοῦ ὑπόδειγμα, ὣς οὐκ mortem. Vivificatus autem, hoc est, resurgens ex ἔτι οἱ ἀποθνήσκοντες ἀνέλπιστον ἁναστάσεως ὑπέρ- mortuis virtute divinitatis (surrexitenim exmortuis ἍΆονται θάνατον * Ζωοποιηθεὶς δὲ, τουτέστιν, ἀναστὰς non tanquam homo, sed tanquam Deus), simul vilae ἐκ νεκρῶν, τῇ της θεότητος δυνάμει, (ἀγέστη γὰρ restituit omnes qui in inferno erant, una resusci- ἐκ νεκχρῶν, οὐχ ὡς ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ὡς Orb.) συν- tans secum. Multa namque 612 corpora sancto- εζωοποίητε τοῖς iv τῷ dÓf συναναστήσας ἑαυτῷ. rum qui dormierant excitata sunt, juxta sanctum — IoJÀà γὰρ σώματα, χατὰ τὸν θεῖον εὐχγγελιστὴν, τῶν evangelistam,et visasunta multisS9" Sed ubi hacle- κεκοιμηµένων ἁγίων ἠγέρθη, xxi. ἐνεφανίσθη πολλοῖς, nus sermone processit et hac ostendit, deinceps Αλλὰ τῷ λόγῳ µέχρι τούτο» προθὰς καὶ δείξας, proponit quomodo mortuus iis profuerit quL antea προκειμένου λοιπὸν, πῶς ἀποθχνὼν ὠφέλησε τοὺς dormierant. Simul etiam cum multa esset quaestio, q προκεκοιµηµένους, ἅμα δὲ καὶ ζητήσεως πολλης si ob salutem omnium hominum facta est Domini incarnatio, qualem sortili sunt salutem qui antea mortui sunt, utrumque uno modo dissolvit. et ait, quod mors Domini utrumque horum operata est, spem videlicet operationis per Loc quod ipse resurrexerit,et rursum eorum salutem qui priores dormierant. Nam qui bonis operibus vitam suam adornarant tempore quo vixerant, quemadmodum 8i tunc advenisset Christus nequaquam destituti fuissent przdicatione ipsos vivificante, iia et tuuc per Domini ad inferos descensum salutem conse- culi sunt, quemadmodum etiam videtur divo Grego- rio. Ait enim ipse: An simpliciter salvos facit omnes Christus qui apparuit, videlicet in inferno? οὔσης, εἰ ἐπὶ σωτηρίᾳ πάντων ἀνθρώπων dj ivav- θρώπησις τοῦ Κυρίου, mola; ἔτυχον σωτηρίας ol προθανόντες, λύει ἀμφότερα δι Ἑνὸς xal φησιν, ὅτι ὁ τοῦ Κυρίου, θάνατος, ἀμφότερα ταῦτα εἰργάσατο, ἐλπίδα ἀναστάσεως διὰ τοῦ ἀναστῆνχι αὐτὸν, καὶ σωτηρίαν πάλιν τῶν προκεχοιµηµένων. Οἱ γὰρ ἔργοις ἀγαθοῖς τὸν ἑαυτῶν κατὰ τὸν τῆς ζωῆς αὐτῶν χρόνον περιανθίσαντες βίο, ὡς εἰ καὶ τότε τῷ κόσμῳ ἐπεδήμησε Χριστὸς μὴ ἂν ἀπολειφθῆηναι τοῦ ζωοποιουντος αὐτοὺς κηρύγματος, οὗτοι xal τότε διὰ τῆς εἷς ᾧδου τοῦ Κυρίου καθόδου, τῆς σωτηρίας ἔτυχον, ὡς καὶ Γρηγορίῳ τῷ θείῳ δοκεῖ ' φησὶ γὰρ οὗτος * ᾽Απλῶς σώζει πάντας ἉΧριστὺς ἐπιφανείς ; δηλονότι ἐν τῷ ἅδῃ * J| κἀάκεῖ τοὺς πιστεύοντας ; Διά anet ibi eos qui crediderint? Per hoc enim quod D γὰρ τοῦ Πιστεύσοντας, σημαίνει τοὺς οὕτω παρε- ait : Eos qui crediderint,significat quod seipsos ita preparaverant,quod si eliam tunc advenisset, cre- didissent. Neque id rejiciendum puto. Non enim hereditarie habeatur salus, quandoquidem licet ad viventes omnes venit,non tamen omnes salvat, sed eos tantum qui crediderint. Elenim erat eiiam opus libere voluntatis singulorum,ut cum rationa- les essent non insensibiliter se haberent ad magni- ficentiam ejus qui tale donum prastiterat, sed se dignos praeberent dantis bonitate. Posuil autem, Inobedientes fuerant, quamdam solvens objectio- nem. Verisimile enim erat aliquem dicturum : Et ὅσ' Math. xxvir, 52. σκευακότας ἑαυτοὺς, ὡς εἰ καὶ τότε παρεγένετο͵ πιστεύσοντας Καὶ οὗ µήµψεως τοῦτο — Ob γὰρ ἀποκληρωτικῶς ἡ σωτηρία, ἐπεὶ καὶ τοῖς ζῶσι πᾶσι γενόμενος, ob πάντας σώζει, εἰ μὴ µόνον τοὺς πιστεύσοντας. ᾽Αλλὰ γὰρ xal τῆς ἑκάστου προαιρέ- σεως ἔργον fv, τὸ, λογικὸν γενόµενον μὴ ἀναιρθήτως ἔχειν τῆς τοῦ πεποιηκότος ἀγαθοδότου µεγαλοδω- ρεᾶς, ἀλλ᾽ ἐπάξιον ἑαυτὸν παρέχειν τῆς τοῦ δεδω- dog ἀγαθότητος. Τὸ δὲ, ᾿Απειθήσασιν,ἔθηχε, λύων ἀντίθεσιν τινχ. Εἰκὸς γάρ τινα ἔρειν * Καὶ τίνος ἄλλου κηρύξαντος πρὸ Ἀριστοῦ : Εἶτα ἀπειθέσχντες χατεκρίθησαν ; "τοι γατακοίσεως ἄζ.οι γεγόνασιν ο $51 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 998 πρὸ τοῦ Χριστοῦ ; xal ἔχων τοῦτο, ὡς xai Παῦλος, A quo alio ante Christum preedicaute, postmodum ἀπὸ τῶν ἐνεσπαρμένων ἡμῖν λογικῶν δυνάμεων ἆπε- λέγξαι, ὅτι κριτικοὶ καλοῦ xal — ^axo2 γεγονότες, εἶτα μὴ τὸ ἀγαθὸν ἐργασάμενοι, ἄξιοι κατακρίἰσεως οἱ τοιουτυι, οὐ τοῦτο ποιεῖ, (κρείττονος γὰρ τοῦτο λογισμοῦ xal φιλοσόφου, fj κατὰ Ἰουδαίων διάνοιαν͵) ἀπὸ ὃξ της ΓραφΏς τὴν ἀπείθιαν πιστοῦται, xal οὐκ ἀπὸ τῶν χρόνων τῶν Προφητῶν, ἀλλ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς σχεδὺν τῆς χοσµογονίας. .de inobedientia judicali aut. condemnatione digni fuerant qui Christum precesserant? Cumque hoc posset evincere,quemadmodum et Paulus, a disse- minalis in nobis rationalibus viribus, quod cum datum ipsis esset ul possent inter bonum et malum discernere, nec postea bonum operati essent, tales digni essent morte, non hoc facit, nam id altioris est consideratiopis ac philosophie profundioris quam ut ferre posset mens Judzorum : sed'a Scriptura confirmatinobedientiam : neque id a tempori- bus prophetarum, sed ab ipso propemodum mundi ortu : 815 ex quo demonstrat quod ab initio pra- dicabatur hominibus salus, sed despiciebatur ob declinationem ipsorum ad vana ac voluptuosa ἸΑναριθμήτων Ὑγὰρ ὄντων ἀνθρώπων καὶ κατ ἐκεῖνο καιροῦ, μόνοι ὀκτὼ ἄνθρωποι πειαθέντες τοῖς Cum enim illorum quoque tempore innumera biles es-ent homines, soli octo, credentes hisque κτηρυσσομένοις διὰ τῆς Χατατασκευῆς τῆς χιδωτοῦ, B per arcs preparationem predicabantur, servati ἐσώθησαν. ᾿Επειδὴ 02 iv ὕδατι ἡ σωτηρία, εὐθέως τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἁγίου λχµθάνει βαπτίσματος καί φησιν, ὅτι τὸ ὕδωρ ἐχεῖνο τὰ βάπτισμα ὑμῶν ὑπ. Τινίσσετο, Επεὶ καὶ τοῦτο ἐναποπνίγει τοὺς ἀπει- θοῦντας δαίμονας, xai σώζει τοὺς πιστοὺς προσίον- τας τῇ χιθωτῷ τῆς ᾿Εκκλησίας. Άμα δὲ φησιν, "Mensp tb ὕδωρ ἀποκλύζει. τὸν ῥύπον, οὕτω καὶ τὸ βάπτισμα. Αλλ) οὗ σαρχὸς ῥύπου ἀπόθεσιν ἀπεργά- ζεται͵, συμθεολικῶς δὲ τὴν τῆς ψυχικῆς κηλῖδος πα- ῥίστησιν ἀπόχλυσιν. "Ecc δὲ xai οἷόν τις ἀῤῥαθὼν καὶ ἐνέχυρον τῆς πρὸς θεὸν ἀγαθῆς συνειδήσεως, Οἱ γὰρ συνειδότες ἑαυτοῖς ἀγαθα, τουτέστι, οἱ βίου ἀντεχόμενοι ἁμώμου, καὶ τοῦτο ix παντὸς ἐπιζη- τοῦντες xal οἷον ἐρωτῶντες (τοῦσο γὰρ τοῖς ζητοῦσί τι ἔπακολουθεῖ, λέγω δὲ τὸ ἐρωτᾷν), οὗτοι xal τῷ ἁγίῳ προστρέχουσι βαπτίσµατι, Καὶ τίς, φησὶ, τοῦτο παρέχει τὸ ἐπιζητεῖν καὶ ἐπερωτᾷν τὸ θεῖον βαπτι- cux; H ἀνάστασις, τοῦ Χριστοῦ. Πρὸ μὲν γὰρ áva- οτάσεως αὐτοῦ καὶ τοῦ ἨἈπάθους ἀποφαίνεται, τὸ, € ἸΕὰν µή τις γεννηθῃ ἓξ ὕδατος καὶ πνεύματος, » Μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν, τὸ, € Βαπτίζειν πάντα τὰ προσιόντα ἔθνη εἷς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. » ᾿Επεὶ δὲ τὸν τῆς οἰκονομίας λόγον διῆλθε, λέγω δὲ τὴν εἷς ὥδου πορείαν τοῦ Κυρίου, καὶ τινος χάριν κάκεῖ πεπόρευται, ὅτι ἐπὶ σωτηρίᾳ καὶ «v iv ᾖδου, πάλιν ἑτέραν ἀφορμὴν ἀπὸ τοῦ θανάτου λαμθάνει τοῦ Κυρίου εἷς πειράκλησιν ἀρε- τῆς. Kal φησιν, ὅτι Εἰ ἀπέθανε ἡμῶν σαρχὶ (οὐ γὰρ καὶ v ἀθανάτῳ αὐτοῦ καὶ θείᾳ φύσει), πάντως xal ὑμεῖς ἀντιδιδόντες αὐτῷ τὸ ἀποθανεῖν δι’ αὐτὸ τῇ ἁμαρτίᾳ, οὐκ ἔτι ἀνθρωπί- ναις ἐπιθυμίαις ἁλώσεσθε, ἀλλὰ κατὰ τὸ θέληµα µόνον τοῦ Θεοῦ τὸν ἐπίλοιπον χρόνον ζήσεσθε τὸν ἐν τῇ σάρκἰ. « θανατωθεὶς μὲν σάρχἰ,. » Θανατωθεὶς μέν τῇ φύσει της σαρχὸς, τουτέστι, τῇ ἀνθρωπίνῃ, ἀναστὰς δὲ τῇ δυνάμει τῆς θεότητος, Καὶ γὰρ πνεῦμά ἔστιν ὁ θεὸς, ὡς αὐτὴ τῆς θεολογίας ἡμᾶς à YA καὶ σοφία ἐμυσταγώγησεν. « Ἐν ὦ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασι πορευθεὶς, ἐκήρυξεν ἀπειθήσασί ποτ. Ότε ἁπαξ ἐξεδέχετο à τοῦ Otou µαχροθυµία iv Ἀμέριις Νῶε, χάτα- σκευχζοµένης κιθωτοῦ, εἰς ἣν ὀλίγοι, τουτέστιν͵ 56 Joan. in, 5... 57 Matth. σχτῃῃ, 19, 20. fuerunt. Quoniam autem in aqua fuerat salus,con- festim hoc ad sacrum transfert baptisma, et ail, quod aqna illa designabat nostrum baptisma, quo- niam illud quoque suffocat ac demergit incredulos daemones,servatque fideles ad Ecclesise arcam ac- cedentes.Simul autem dicit : Quemadmodum aqua diluit sordes, sic et baptisma. Verum n-n ablatio- nem sordium carnis operatur, sed per symbolum demonstrat macularum anime ablutionem. Est antem veluti etiam aerhabo quidam et pignus bonze erga Deum conscientiam. Qui euim bene sibi con- scii sunt, hoc est, qui inculpatam amplectuntur vitam, et illam penitus exquirunt ac veluti interro- gant (nam hoc comitari solel eos qui aliquid qu&runt, nempe interrogare), hi etiam ad sacrum accurrant baptisma. Et quis, inquit, hoc praebet ut exquiralur ac rogetur divinum baptisma ? Chri- sti resurrectio.Siquidem anteipsiusresurrectionem ac passionem hoc ostenditur : « Nisi quis natus fueritex aqua et. spiritu 96 ; » post resurrectionem vero : « Baplizantes omnes gentes accedentes, in nomine Patris,et Filii, et Spiritus sancti97, » Post- quam aulem dispensationis sermonem conclusit : dico autem descensum Domini ad infernum, et quam ob causam eo etiam accesserit, puta quod propter illorum quoque salutem qui in inferno erant : alia: rursum sumit a inorte Domini occa- Χριστὸς ὑπὲρ D sionem ad virtutis exhortationem, et ait : Si Chri- stus carne morluus est pro nobis (neque enim immorlali sua εἰ divina natura mori potuit',ulique el vos vicem ei rependenles, moriendo peccato propter ipsum, non amplius humanis concupiscen- tiis capiemini,sed soli Deivoluntati reliquo tempore in carne vivetis. «Morlificatus quidem carne. » ld est, natura carnis, hoc est, humana, sed resur- gens polentia divinitlaüs. Etenim spiritus esl Deus 98, quemadmodum ip:e,theologiz fons ac sa- pientia nos docuit. ΠΠ, 19 22. 514 [n quo etiam abiil, el spiritibus quierant in carcere prodicavil, qui inobedientes fuerantquonlum.Cum semelerspectabatur Dei lon- ganimilus in diebusNoe, cum apparabatur arca,in 58 Joan. 1v, 24. 560 "O ἀντίτυ-- 559 ORCUMENII TRIGCAE EPISCOPI quapauce ,hocest,octo anima servata fuerunt per.A óxci φυχαὶ διεσώθησαν δι ὕδατος. aquam. Cujus figure nunc respondens baptisma, πον νῦν καὶ ἡμᾶς βάπτισμα, οὗ σαρκὸς nos quoque δαἶναί, (10 non carnissordes übjiciun- ἀπόθεσις — jónoo, ἀλλὰ «συνειδήσεως ἀγαθῆς tur,sed quo fit u| bone conscientiz responsio sit. ἐπερώτημα εἰς θεὸν, δι ἀναστάσεως Ἰησοῦ apud Deum, per resurrectionem Jesu Chrisli, qui Χριστοῦ, ὃς ἐστιν ἓν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ πορευθεὶς est ad dexteram Dei,profectus in celum, subjectis εἷς οὐρανὸν, ὑποταγέντων αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἔξοισιῶν sibi angelis et potestatibus ac virlatibus. καὶ δυνάµενων. » « [n quo etiam. » Hoc ἐν ᾧ causaliter sumitur « Ἐν d καὶ τοῖς iv φυλακῇ. » Τοῦτο ἀντὶ τοῦ pro Ideo. Cum enim dixisset quod pro nobisinju- Ai κεῖται αἰτιολογικῶς. Εἰπὼν γὰρ ὅτι ὑπὲρ τῶν stis mortuus sit, et ex hoc demonstrasset quod pro ἀδίκων ἡμῶν ἀπέθανε, xal ix τούτου δοὺς ἔμφασιν salute omnium hominum mortem sustinuerit,dicit ὅτι ὑπὲρ σωτηρίας ἁπάντων ἀνθρώπων τον θάνατον nunc quod ideo quoque his przedicavit quiin infer- ὑπέστη, λέγει ὅτι διὸ καὶ τοῖς ἓν τῷ ᾧδῃ κατεχοµέ- no detenti erant. 'O ἄντίτυπον, elc. (Obscurns est νοις ἐκήρυξεν. « 'Ὁ ἀντίτυπον. » Τὸ ἑξῆς οὕτως. Ὁ hic Grecorum verborum conlextus, atque ideo ῥἀντίτυπον καὶ ὑμᾶς σώζει νῦν βάπτισμα οὗ σαρκὸς pluribus vocibus 'Latine reddltus : attamen Graecas ,, ῥύπου ὃν ἀπόθεσις, ἀλλὰ συνειδήσεως [ἀγαθῆς τῆς dictiones ad verbumrreddendo, ita ordinabatur :) εἰς Θεὸν, ἦτοι κατὰ Θεόν, ᾿Επερώτημα δὲ, τουτέ- quod figure respondens vos quoque salvat nunc cx, ἀῤῥαθὼν, ἐνέχυρον, ἀπόδειξις. ε Ὑποταγέν- baptisma, quod uunc rejectio est sordium carnis, των αὐτῷ ἀγγέλων, » τῷ ἠνωμένφῳ τῷ ἀνθρώπῳ sed ἐπερώτημα conscientie bone que ad Deum δηλονότι. est, sive secundum Deum. Porro ἐπερώτημα, hoc est, arrhabo, pignus, demonstratio. « Subjectis sibi angelis, » unito homini videlicet. CAPUT V. De rejectione pravarum actionum, et repetitione fructuum in spiritu juzta donorum diversitatem. IV, 15. Cum igitur Bhristus passus sit pro vohis carne,et vos juxta eamdem cogitationem armemi- tii:quod qui passus est incarne, deslitil a peccuto:in hoc utjam non concupiscentiis hominum sed volun- tati Dei quod superest in carnetempus vival. Sat enim nobis quod unteacloh A BLemporca vita qai vo- luntatem gentium patraverimus, cum versaremur $n lasciviis,concupiscentiis vinolontlis, commessa- Lionibus,compotationibus,el nefariis simulacrorum cultibus.Unde novum videtur illis calumniuntibus quod non accurratis una. cum ipsis in eamdem lu- tus refusionem.Qui reddituri sunt rulionem ei qui paratus est ad judicardum vivos ac mortuos. Ordo talis est: Cum igitur Christus mortuus sit carne,vos quoquejuxta eamdem cogitationem ordi- nemini : nam mortui estis et vos, mundo videlicet : porro qui morluus est, cessavit a peccato, etc. « Sat enim nobis. » Sive abunde in vita anteacta ΚΕΦΑΛ. E. «Περὶ ἀποθέσεως φαύλων πράξεων, xal ἐπαναλήψεως τῶν iv πνεύµατι καρπῶν κατὰ τὴν διαφορὰν τῶν χαρισμάτων. » « Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὶρ ὑμῶν σαρχί, καὶ ὑμεις τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὀπλίσασθ. Ότι ὁ πα- θὼν £v σαρχὶ πέπαυται ἁμαρτίας, sic τὸ µηχέτι ἀνθρώπων ῥἐπιθυμίαις, ἀλλὰ θέλήματι θεοῦ, τὸν ἐπίλοιπον iv σαρκὶ βιῶσαι χρόνον, ᾿Αρκετὸς Ὑγὰρ Ἁμιν ὁ παρεληλυθὼς χρόνος τοῦ βίο, τὸ θέληµα τῶν ἐθνῶν Ἁκατεργάσασθαι, πορευομένυς — iv ἀσελγείις, ἔἐπιθυμίαις, οἰνοφλυγίας, Χκώµοις, πὀτοις, xal ἀθεμίτοις εἰδωλολατρείας. "Ev ὧν ξενί- ζονται, µη συντρεχόντον ὑμῶν εἷς τὴν αὐτὴν τῆς ἁσωτίας ἀνάχυσιν, βλασφημοῦντε. Oi &To- ἑώσουσι λόγον τῷ ἑτοιμως αρῖναι ζωντας χαὶ νεκροὺς. » Τὸ ἑξῆς οὕτως * Χριστοῦ οὖν ἀποθανόντος σαρχὶ, καὶ ὑμεῖς κατὰ τὴ, αὐτὴν ΆΈννοιχκν εὐτρεπίσεσθε. Απεθάνετε γὰρ καὶ opti; τῷ κχόσμῷ δηλονότι. Ὁ δὲ ἀποθανὼν, πέπαυτχι ἁμαρτίας, xal inc. € 'Ap- κετῶς γὰρ ἡμῖν. "Ἔτνι Ἱἱκανῶς κατὰ τὸν παρελη- voluntatem gentium operati sumns : hoc est, gen- ῃλυθότα βίον. Τὸ θέλημα τῶν ἐθνῶν κατειργασάµεθα, tiliter viximus, incedentes gentium more. [deo gentes nunc hec demirantur. «Eumdem cogitatio- nem.» Hoc est, juxta eamdem intentionem idem- que propositum. Nam per defectum propositionis κατὰ, id est, juxta, diclum est. « Qui passus est in carne : » hoc est, Mortuus est, similia dicens cum Paulo: «Si mortui sumus cum Christo, etiam vive- mus cum eo. Et mortui quidem erimus peccato, sed vivemus Deo 59, » —«Satenim nobis.» Tanquam dieeret : Quid autem ! annon abunde vobis est quod tanto vite tempore simul indulseritis volup- tatibus ? annon similiter ut. et gentes lascive vixi- stis ? e£ quae fuerint lascivie ac obscceenitates, in 99 Rom. τι, 8-10. τουτέστιν, ἐθνικῶς ἐζήσαμεν, πεπορευµένοι ὡς τὰ ἔθνη. Διόπερ ταῦτα τὰ ἔθνη νῦν ξενζονται. « Αὐτὴν ἔννοιαν. » 'Avtl τοῦ κατὰ αὐτὴν ἔννοιαν, xac τὸν αὐτὸν σκοπόν. ᾽Ελλειπτικῶς γὰρ τῆς Κατὰ προ- θέσεως εἴρηται, « Ὁ παθὼν ἓν σαρχἰ. } ᾿Αντὶ τοῦ, Ὁ ἀποθανὼν, ὅμοια Παύλῳ λέγων *— € El ἀπιθάνομευ συν Χριστῷ, καὶ συζήσοµεν αὐτῷ. Kal vexpol μὲν ἐσόμεθα τῇ ἁμαρτίᾳ, ζῶντες δὲ τῷ θεῷ. » — « Αρ- κετῶς γὰρ ἡμῖν.» ωσπερεὶ ἔλεγεν, Τί δὲ; Οὖκ ἠρχέσθητε τοσοῦτον χρόνον ταῖς τοῦ βίου συνεξετα- ζόμενοι Ἡθυπαθείχις; fj οὐχὸ µοίως τοτς ἔθνεσιν ἀσελγῶς ἐδιώσατε ; καὶ τίνα τὰ ἀτελγῃ κατ εἶδος ἐπάγει, ἀντρέπων αὐτούς. « Οἰνοφλυγίχις. » Olvo- 561 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 962 ολυγίαις ταῖς ἐπὶ τὸν olvov ἀκρατέσιν ὁρμαῖς. « Ἐν A Specie subjungit, confundens ipsos. « Vinolentiis.» ᾧ ξενίζονται, » Τὸ ξενίνονται ἀντὶ τοῦ θαυμάζουσι κεῖται . ᾿ 0 δὲ λέγει τοῦτό ἐστι: Καθάπαξ ἀπειπάμε- vot τῶν ἐθνικῶν ἐπιτηδευμάτων By οἷς ἐζήσατέ ποτε, τοῦ ἐπανηρημένου ὑμῖν σεμνοῦ βίου ἔχεσθε Οὕτω γὰρ ἂν καὶ αὐτοὶ οἱ ἐθνικοὶ θχυμάζονται ὑμᾶς, μὴ συντρέχοντας αὑτοῖς εἰς τὴν ὁμοίαν αὐτοῖς τῆς ἄσε- θείας ἀνάχυσιν xov σύγχωσιν. Διὸ καὶ μετὰ τοῦ θαυμάσειν καὶ ἐξαπορεῖσθχι τζ µεταθολί ὑμῶν, οὐ µόνον καταισχύνονται, ἀλλὰ καὶ βλασφημοῦσι, του- τέστι, σχώπτουσιν ὑμᾶς. Βδέλυγμἁ γὰρ ἁμαρτωλῷ θεοσέδειχ. Οὗτοι 63 «αἱ 050i ἀτιμώρητον ἔξουσι τὴν τοιαύτην βλασφημίαν, ἀλλὰ δώσουσι λόγον, τῷ Em αὖτφ τούτῳ ἀμεταθέτως καὶ ἑδραίως χαθεδουµέ' tp τῶν πάντων χριτῇ. Τοῦτο γὰρ τὸ Ἔτοιμον σηµαίνει intemperantibus vini appetitionibus.«Unde novum videtur illis.» Ξενίζονται penitur pro θαυμάζουσι, Hoc est,admirantur.Id autem estquod dicit: Cum semel renuntiaverilis gentium studiis, quibus quondam vivebatis, adh:zretis vile. honeste. quam assum- psistis. Ita enim ipsi quoque gentiles admirantur vos, quod non concurralis cum eisin sinilein im- pietatis refusionem sive confusionem. Ideoque non solum admirantur et stupent ob mutationem ve- siram,nonsolum pudefiunt, verum etiam calumnian- tur, hoc est,ivrident vos. Abominatio est enim pec- calori divinus cultus, Hi autem neque impune fe- rent hujusmodi calumnian, sed reddent rationem universorum judici, qui ad hoc ipsum immutabi- ἐνταῦθα, ὣς xal τὸ, « Ἐτοιμάζων ópr iv τῇ ἰσχύτΒ liter ac firmiter sedet : nam id significat hoc loco αὐτοῦ, » xai iv τῷ, « "Έτοιμος ὁ θοόνος σου. » TQ οὖν ἀμεταθέτως xal βεδχίως κρίνοντι ζῶντας καὶ νεκροὺς δώσουσι λόγον οἱ χλευάζοντες ὑμᾶς. Πῶς δὲ ζώντων χριτὰς καὶ νεκρῶν, Enc δηλώσει. « Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ νεκροῖς εὐηγγελίσθη, ἵνα κριθῶσι μὲν κατὰ ἀνθρώπους σαρχὶ Qut 8; κατὰ θεὸν πνεύματι. 5 τὸ ifr. οὕτως ' Οὗτοι οἱ βλασφημοῦντες ὑμᾶς δώσουσι λόγον τῷ πάντας κρινοῦντι ζῶντας xal νε- x:00;. Κρίνονται γὰρ καὶ νεκροί. Καὶ δῶλον ἀπὸ τῆς τοῦ Κυρίου εἷς τὸν ὧδην παρουσίας. Κάχεῖ γὰρ ἐπιλημήσα: ἐν τῷ κατὰ τὸν σταυρὸν δηλονότι θανάῳ αὐτοῦ, ἐκήρυτεν ὥσπερ xal ἐπὶ τῆς qus τοῖς ras. C ᾿Εχκήρυξε δὲ o) Aópyp, ἀλλὰ πράγματι. Καὶ ὥσπερ ἐν τῷ κόσμῷ παραγενόµενος, τοῖς μὲν ἐπεγνωέναι ἀτοίμως ἔχουσιν αὐτὸν, εἷς δικαίωµα πχαραγέγονε, τοῖς δὲ ἀγνοήσασιν εἷς κατάκρισιν, οὕτω καὶ τοῖς bv- q?2, τοῖς μὲν xa:à σάρκα ζήσασιν ἀνθρωπίνως εἰς καῖμα παρεγένετο, τοῖς Oi κχτὰ πνεύμα ζήσασι, τουτέστι͵, xai πνευματ τιχὸς xxi ἐνάρετον βίον, εἰς δόξαν καὶ σωτηρίαν. ώστε καὶ ζώντων καὶ νεκρῶν κριτὴς δικαίως ἂν λέγοιτο, Ἕλλλως. οἱ ᾱ μὲν πα λαιοὶ τῶν Πατέρων τοῦτο τὸ, Καὶ νεκροῖς εὐηγγελί- σθη, ὡς περικοπὴν ἔξηγήδαντο, οὐδὲν φροντίσαντες τῆς συνεχείας τῶν ἄνω, οὐθ) ὅτι αἰτιολογιχῶς εἴρη- μέ vov δεῖ πρὸς τὰ πρὸ αὐτοῦ ἀναφέρεσθαι, Τοῦτο γὰρ ὀφείλει τὸ κατ αἰτίαν λεγόµενον É 4e. ' AAA ὡς εὔρηται, ὡς περικοπὴν αὐτὸ ἐξηγήσαντο οὕτως. κροὺς γὰρ ἔφασαν διττὼς λέγειν τὴν θείαν T'oxonvy, 3, τοὺς ταῖς ἁμαοτίαις ἐναποθχνόντας, οἳ οὐδὲ ζωήν ποτε ἴδοιεν,, T, τοὺς τῷ θχνάτῳ του Χριστοῦ συµ- µορφωθέντας, καὶ ἀποθχνόντας μὲν τῷ Χόσμῳ, του- τέστι, ταῖς Χοσμικαῖς ἐπιθυμίαις, ζῶντας 0i μόνῳ Χριστῷ, ὥς καὶ Παῦλός φησιν « "O δὲ voy ζῷ ἐν σαρκὶ, iv πίστει τῇ τοῦ 1οῦ τοῦ Θεοῦ ζῶ. » Φασὶν οὖν, ὅτι οἱ ούτως ἀποθανώντες Χριστῳ, ' τῃ σαρχὶ ἐχυτοὺς κατακρίνουσιν ἐπὶ τῇ πρότερον ἀμελει ἑχ»- τῶν κχὶ ῥᾳθύυμρ ζωῇ, Τοῦτο 6i, ζῆν αὐτοὺς ἔστι πνεύµατι, ᾖτοι τῇ κατὰ Χριστὺν Top. Ἡ γὰρ τῶν 60 Psal. cxiv, 7. €! Psal. cuit, 2 63 Galat. 11, 20. Paratum esse : sicut quum dicitur: « Parans mon- tres in virtute tua60, » Et, « Parata sedes 616tua!!. » Ei ergo quiimmulabiliter ac. firmiter judicat vivos ac mortuos, reddent rationem qui vos subsanuant. Quomodoautem viventium sit judex ac mortuorum, consequenter manifestabit. IV, 6. Num hoc mortuis quoque praedicatum est Evangelium : ut judicentur quidem secundum homines carne, vivant autem juxta. Deum spiritu. Ordo talis est : Hi qui vos calumniantur reddent ralionem ei qui omnes judicat vivos ac mortuos : nam judicautur et mortui : quod manifestum estex adventu Domini ad inferos. Cum enim eo quoque venisset, videlicet per mortem suam in cruce, pra- dicavit, sicnt et iis quiin terra vivebant. Predicavit autem non sermone, sed opere, Et quemadmodum in mundum adveniens,iis qui parati erant, ut ipsum cognoscerent, ad justificationem venit'ignorareau- tem cupientibus ad condemnationem: ita et his qui apud inferoserant, Nam his qui secundum carnem lumano more vixerant,ad judicium advenit. Illis ve- ro qui secundum spiritum vixerunt, idest, juxta spi- ritualem ac honestam vltam, ad gloriam et salutem. Itaque etvivorum et mortuorumjudex merito dici potest.—Aliud. Veteres quidem Patres illud, Nam lioc mortuis quoque prz:dicatum est. Evangelium, lanquam resecatain particulam interpretati sunt, nihil cure habentes de continuaüonead superiora, neque quod per modum caus: dictum oporteat ad Ne- D precedentia referri.. Nam illud oportet secundum causam dictum habere: sed sicut diximus tanquam interseclionemjnterpretatisunthoc medo.Mortuos cnim duobus modis'appellare dixerunt sacramSceri- pturam : aut eos qui peccatis immortui sunt, qui neque vitam unquam videre possunt: aut eos qui mortiChristi coufurmes effecti sunt, et mundo qui- dem mortui sunt,id est, mundanis concupiscentiis, vivunt autem soli Christo, sicut et Paulus dicit : « Quod autem nunc vivo in carne, infide vivo Filii Dei62 Dicunl ergo quod qui ita mortui suntChristo. seipsoscarnecondemnantob negligntem ac segnem 9063 OERCUMENII TRICC/E EPISCOPI 564 vitam priorem. Ho« autem est vivere ipsos Spl- Α προτέρων χοτάγνωσις εὐθυμοτέρους αὐτοὺς περὶ τὰ ritu sive vita seeundum Christum : nam priorem condeninatio promptiores ipsos reddit circa pre- sentia et ea qu: pre manibus esse facit. Et illi qui- dem hoc modo.Et quanquam hzc recte se habere quis dixerit. Necdum tamen quod dictum est 517 omnino hzret. Cum autem in superioribus dictum essetde his qui apud inferos erant,quod illis quoque spiritibus praedicatum fuit,:equum est ad id refere praesentem,qui per causam inducitur,sermonem,et non solum cons:derare, sicut nunc dictum est. Unde dicimus,quod quia in mediate antea dixerat, Qui paratus est ad judicandum vivos et mortuos: his autem per exceplionem objici poterat: Etubi viventes aut ubi mortui judicantur? subjungit ser- moni fidem, ab his quae prius dixerat, quod his etiam qui in carcere erant spiritibus praedicatum fuit οἱ hec przedicatio ipsis ad judicium f:cla est sive ad condemnalionem : his quidem qui de bona vila sibi conscii erant, protinus adh:zerentibus beni- gnitati illius qui ibi apparverat: malis vero inde pudorerepletis,suamque condemnationem exspec- tantibus. Hoc itaque Dominurn esse judicem mor- tuorum confirmat. Vivorum autem, nam quum in mundum venisset juxta vitam mortalem,hujus prz- sentiam habuerunt homines pro condemnatione, dum boni quidem ad ipsum accurreruntacinstructi sunt, scelesti vero repulerunt et sponte abominati sunt veritatem : quod ipsum el:am fuit horum con- demnatio.Ideo quoque dicilDominus; «Infjudicium c ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ µέρους ταχθήσεται. ego veniin mundum65, » id est,in condemnationem, Ita ergo et vivorum judex est Dominus et mortu- orum : et caus redditio ob integrum sermonem et non propter partem ordinabitur. Itaque quod dicitur, ut judicentur carne, ita accipiendum est, quod cum accessisset Domminus ad eos qui apud inferos erant, illi quidem qui in mundo carnaliter vixerant, condemnati sunt : qui vero spiritualiter, vixerunt : aut reviviscendo una cum Domino (multa enim corpora sanctorum qui dormierunl excitata sunt64), aut per bonam spem. Porro Judicentur ac Vivant, dictum est sumendo tempvs pro tempore, nempe futurum pro preterito, quod frequens est in sacra Scriptura. « Omnium, inquit, finis im-P minet, » hoc est, et eorum qui in vita justificati sunt, et eorum qui apud inferos. Nam in secundo adventu quod cuique repositum est consummabi- tur. Quod si quis spernat praedicati nem. Domini apud inferos, dicens mortuis nihil pos-e prodesse. eo quod juxta prophetam David in inferno nullus confiteatur95 ; hic et preedicationem apud inferos crasse intelligit, 518 et confessionem non laudem Dei, se.i manifestationem existimat : ignorans illud quod dicitur: «Non mortuilaudabuntte,Domine66, Est autem illud ; « In inferro quis confitebitur 9167 ? » Sic intelligendum quod confessio est νῦν xal μετὰ χεῖρας ποιεῖ. Κάκεῖνοι μὲν οὕτως. El δὲ καὶ χαλῶς ἔχειν ταῦτα τις ἐρεῖ, ἀλλ οὕπω το παντὸς τὸ εἱρημένον ἐξέται, Εἱἰριμενωυ 6E ἀνωτέρω περὶ τῶν ἓν τῷ ἆδῃ, ὅτι κἀκείνις τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύµασιν ἐχηρύχθη, πρὸς τοῦτο δίκαιον ἀνάφέρειν τὸν παρόντα μετὰ αἰτίας εἰσχγόμενον λόγον, καὶ μη & T J , , e" - ὡς νῦν µόνον tlongivov ἐπισκοπεῖν. "Όθεν ἐροῦμεν, ὡ; ἐπειὸῃ προσεχγῶς ἄγαν εἶπε, Ti ἑτοίμως ἔγοντι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, τὸ δὲ ἀνθυποφερόμενον τούτοις fjv, Kal ποῦ ζῶντες, ποῦ δὲ νεχροὶ κρίνονται ; ἐπιφέρει τοῦ λόγου τὴν πίστιν Go' dw Ζνωτέρω εἴρή- κει, ὅτι κχὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύµασιν ἐκηρύχθη. Καὶ τὸ κήρυγμα τοῦτο εἷς χρίσιν ἐγένετο τούτοις, » - 9 fot εἷς κχτάχρισιν, των μὲν ἑαυτοῖς συνειδότων χρεστὸν βίον «i τοῦ φανέντος ἔἘκεῖσε χρηστότητι , ' 3^! L2 A ^ 3 , συναπτοµένων, εὖθύς. Tuv δὲ πονηρῶν, αὐτόθεν αἰσχύνης πληρουμένων, καὶ τὴν ἑγυτῶν καταδίχην ἐχδεχομένων. Τοῦτο μὲ, οὖν τὸ κριτην εἶναι καὶ νε- κρῶν τὸν Κύριον βεῦχιοῖ Ζώντων δὲ. )Ελθόντος γὰρ ^ 4 4 x 9 εἰς τὸν χόσμον χατὰ τὴν φθαρτὴν ζωὴν, την πα- ουσίαν ἐσχήκασιν ἄνθρωποι τούτου, αΧατάχρισιν, τῶν μὲν ἀγαθῶν προσόραμόντων αὐτῷ καὶ µαθη- τευθέντων, τῶν δὲ μιχρῶν ἀποσεισαμένων καὶ Εκοντὶ , LI et µυσάντων πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ὁ καὶ αὐτὺ τούτων κατάχρισις. Διὸ καὶ Ó Κύριός φησιν’ « Elo χρῖµα ἐγὼ Ἐλήλυθα εἰς τὸν χόσµον, » τουτέστιν, εἰς χατά- κριμχ. Οὕτως οὖν xal ζώντων κριτὶς ὃ Κύριος «xi - 3 , , , - νεκρῶν, Καὶ ἡ αἰτιολογία ἐπ ἀκεραίῳ τῷ λόγῳ, Εστι τοίνυν τὸ, .. M et - - p ο 9^ κριθῶσι σαρχὶ, οὕτως, τοῦ Κυρίου τοῖς iv τῷ 6m φοιτήσχντος. Οἱ μὲν ἐν τῷ κόσμῳ σαρχιχως ζήσαν- τες, Χχτεχρίθησαν, ol Oi πνεύματικῶς, ἔζησαν, T7, τῇ μετα τοῦ Κωρίου ἀναθιώσει (πολλὰ Ὑγὰρ σώματα τῶν Χεχοιμημένων ἁγίων ἠχέρθη), fj τῇ εὐελπιστίᾳ. Τὸ δὲ, Κριθῶσι καὶ ᾖήσωσι, κατὰ ἄντιχρυνα» , 9 - ? , ει - εἴληπται, ἀντὶ τοῦ παρῳχημένου, μέλλοντος. Ο τή θείᾳ Γραφῖι σ0νηθες. € Πάντων γὰρ, noi, τὺ τέλος » / - 3 b : ΤΥγιίχε, 2 τουτέστι͵, καὶ τῶν ΚΧατὰ ζωὴν Οιχαιοῦεν- 4 - 4 A erm * 4 - ; . των, xxi τῶν κατὰ τὸν dÓnv. Ἐν 3p τῇ δευτέρφ παρουσίᾳ, τὸ ἀποχείμενο» ἐἑκάστῳ τελεσθήσετχι. il δὲ τις τὸ ἐν τῷ ἆδῃ τοῦ Kupíoo χήρυγµα ἀθετεῖ, φάσεων μηδὲν τοῖς τεθνεῶσι δύνασθαι τοῦτο λυτιτε- λεῖν, διὰ τὸ ἐν ᾧδῃ, κατὰ τὸν προφήτην Δχν.ὃ , 1m poi ^! « ED µηδένα ἐξομολογεῖσθχι, οὗτος xxi τὸ wYpuvga τὸ ε) τῷ ἆδῃ παχέως ἐπακούει, καὶ τὴν ἐξομολόγησιν, ο): αἴνον Θεοῦ, ἀλλ ἑξαιόρευσιν λογίζεται, ἀνήχους ὧν νά $..* 4 , "E ευ Δι . τοῦ, & Οὐχὶ νεκροὶ αἱνέσουσι σε, Κύριε. ν Εστι Ó$ τ, δε . δν ^ ἐξ ) , / "v e Ev tt α4ὸῃ τις ἐξομολογήσεταί σοι, $ τοιουτ2. Ἐτομολόγησίς ἔστιν εὐχαριστί ὃς θεὸν, dg ct Ἰομολόγησίς ist) εὐχαριστία πρὺς θεὸν, ig cH ^ Y , , , ο * 9 -- fto τις Oucy tom ἀπηλλάγη. ᾿ἘΕπεὶ οὖν ἐν τῷ tupov B'p πάντα τὰ π-ακτὰ συντελείται ἐνεργούμένΣ (ἀποθανοῦσι γὰρ πάντα ἀργ1) ' εἰκότως ὡς μή τινος τούτων ἐνεργουμένου ὑπὲρ ὦν τις ἀπαλλαχεὶς ἔτο- µολογήσεται, εἴρηται τὸ, € Ἐν τῷ qom τις ἔξομο- λογήσεταί σοι ; ν gratiarum aclio ad Denm, dum quis liberatus est a gravibus molestiis. Quoniam igitur cuncta qua 65 Joan ix. 64 Matth. xxvii, 52. 09 Psal. νι, 6. 60 Psal. cxur, 17. 67 Psal. iv, 6. 568 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 966 tractantur in presenti vita, ubi peracta sunt, finiuntur. Nam mortuis omnia sunt otiosa: merito dum nullus quidquam operatur pro qujbus liberatus gratias acturus esset, dictum est : « In inferno quis confitebitur tibi ? » « Πάντων δὲ τὸ τέλος ἤγγικε, Σωφρονίσατε 00,À [V,7-11.Porrorerum omnium finisimminet.Sitis , *. , ^* προσευχᾶας. Προ παντων 0: - LJ ἔκτενη ἔχοντες. Ot ἀμχρτιῶν, Φιλύτενοι χαὶ νήψατς εἷς τὰς thy ti (ato) «αγάπην ἀγάπη κχλύγει πληθος 1 εἲς XÀÀ)/^Àoug ἄνε γογγοσμῶν. ἍΈκαστος γλθὺς Ἔλαβε Ἱάρισωχ, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διχκονοῦντες, ὣς xxxoi οἰκονόμοι ποικίλης ὙΧάριτος θεοῦ. ET τις λχλεῖ, ὡς λόγια Θεοῦ. ET τις διχκονεῖ, ὡς ἐξ ἰσγύος. Ὡς Ὑχορηγεῖ ὃ θεός, ἵνα iv mam δοξά- ζητχι ὁ θεὸς διὰ ᾿Ἰητοῦ Χριστοῦ, 3» Ἔστιν d δόξα, xal τὸ κράτος ti; τους αἰῶνος τῶν αἰώνων. "Aus. Τὸ τέλος, ἀντὶ τοῦ, ἡ σραπλήρωςις, Ἡ συωντέλειχ, f τέλος ἠγγικένχι τῶν πάντων φησὶ πβρορητὠν. Τοῦτο 6i ἀληθεῖ λόγι, ὁ Χριστός Ἡ πάντων γὰρ τελειό- της, αὐτός ἐστιν, ἀλλ᾽ οὗγ ὡς Ἕλληνες ληροῦσι"», o! μὲν τὴν ἡλονὴν φάσχοντες τέλος, ὡς Ἔπιχουρος, O! δὲ τὴν ἐπιστήμην, ἤτοι θεωρίαν fj, ἀρετήν. ᾿Επεὶ τοί- vov Ἡ πάντων τελειόσης Χριστὸς παραγέγονε, καὶ αὑτοὶ ταύτῃ τῇ τελειότητι, φησὶ, συμμορφούμενοι, ἀνελλιπε-ς ἑχυτοὺς ἐν παχντὶ δείζατε, ἐν σωφροσύνῃ, ἐν νήψει προσευχῶν ([νηφόντων Ὑὰρ Ἡ προσευγὴ, τουτέστι, γρηγορούντων, ἀλλ οὐ χάρῳ κατεχοµένων τῶν ἀπὸ τῆς τῶν κοσμικῶν µέθης) ' iv τῇ πρὸς ἆλ- λήλους ἀγάπῃ. Ταύτην δε Παῦλος μὲν πλήρωμά φη- σιν εἶναι νόµου. Οὗτος δὲ ἁμαρτίας δυναµένην xa- λύπτειν. Ὁ γὰρ εἷς τὸν πλησίον ἔλεος, τὸν θεὸν ἡμῖν ἴλεων ποιεῖ, "Oz ἔλεος οὐκ ἂν εἰς δέον προθχίη, εἰ μὴ ἐκ πολλῆς ἀγάπης. Εἰπὼν δὲ ἀγάπην, ἰπάγει igitur sobrii el vigilantes ad orandum.Ante omnia autem charitatem inter vosextensam habentesNam charitasoperiet multitudinem peccatorum. Hospi- tulesestote erga vos invicem sinemurmuratione. Ut quisqueaccepitdonum.ila aliusinaliumillud admi- nistrantes,ut boni dispensatores varie gratieDei. Si qnis loquitur, loquatur Lanquam eloquia Dei: si quis ministrat, ministrel tanquam ez potentia quam suppeditat Deus, ut in omnibus gloriflcetur Deus per Jesum Christum, cui est gloria et im- perium in secula seculorum. Amen. Finis, id est,completio, consummatio aut finem omnium prophetarum imminere dicit : ille autem vero sermone Christus es! ipse enim omnium per- p frctio est. Et non quemadmodum Graci delirant, quorum hi quidem voluptatem dicunt esse finem, veluti Epicurus, alii vero sapientiam sive contem- plationem aut virtutem.Quandoquidem igitur per- fectio omnium Christus advenit, ipsi quoque, in- quit, huic perfeetioni conformes effecti, vos ipsos in omnibus absque defectuexhibete in sobrietate, in vigilia ad precationes (sobriorum enim est pre- catio sive vigilantium,et non eorum qui crapula de- tinentur ex ebrietate rerum mundanarum),in cha- ritate erga vos invicem. Hanc autem Paulus dicit esse legis commutationem 67 : hic vero quod peccata possit operire. Nam misericordia erga pro- ximum, Deum reddit nobis misericorlem.Qus mi- καὶ τὰ τῃ ἀγάπῃ ἐπακολουθοῦντα, τὴν φιλοξενίαν f» c sericordia nunquam ad id quod equum est proce- ἄνευ γογγυσμ.ῦν ἐχτελεῖν χελεύει, deret, nisi ex multa dilectione sine charitate. Ubi autem charitatem dixit, 819 subjungit et ea qui charitatem comilantur, nempe hospitalitatem, quam sine murmurationibus exhiberi jnbet ; nam hoc vere charitatis est. Τοῦτο γὰρ της ἀληθοῦς ἀγάπης. ᾽Αλλὰ καὶ τῶν εὐπορουμένων ἑκάστῳ ἨὙΧαρισµάτων τῷ μὴ ἔχοντι ἀδελφῷ κοινωνεῖν, Οἷον, ὁ λόγον ἔχων διδασκαλικὸν (τοῦ-ο γὰρ, τὸ, ὣς λόγια θεοῦ βούλεται δηλοῦν) τῷ χρῄζοντι τούτου. Ὁ χορηγίαν τροφῶν κεκτηµένος, τῷ μὴ ἔχοντι ἐπιθιδόνι, μὴ μικροψύχως, ἀλλ᾽ ὡς Ἡ δύναµις παρέχει τῆς ἀπὸ τοῦ θεού χορηγί.ς Ταῦτχ δὲ, φησὶ, παρχινὦ, ἵνα ἓν πᾶσιν, vov ἔθθυι, ἢ xal τοῖς ἔργοις ὑμῶν δοξάζηται ὁ θεός. Οὕτω € περὶ τούτων διαταξάµενος, ἔπεί τινας ἑώρα διὰ τς ἐπαγομένας αὐτοῖς θλίψει σκανδαλιζοµένος, t.c ἐν τῷ νόμῷ τοῖς δουλεύουσι τῷ Kuplp ἔπαγγει ας ἀνενοχλήτου βίου κχειµένης, xal ἄνω μὲν διὰ βρα- Sed et dehis que cuique suppetunt donis, ut fratri non habenti communicentur : puta. ut is qui sermonem habet doctrine (nam id significare vult Per eloquia Dei), largiatur ei qui hoc eget. Is qui nactusestsuppeditationem alimentorum non haben- li tribuat: non pusillo animo, sed sicut potestas sum- ptus dati a Deo permittit. Porro hzc,inquit, exhor- tor ut in omnibus. sive gentibus, sive etiam operi- bus vestris, glorificetur Deus.Cum autem de his ita disseruisset, quoniam videbat aonnullos propter inductas in se afflictiones, offendi, tanquam posita fuerit in lege promissio vite ab omni molestia alienz his qui Doinino servirent: etiam superius Κέων djvixa τοῖς θούλοις ἐνομοθέτει, τὴν περὶ τούτου D quidem cum de servis statueret, brevibus verbis de πχράκλησιν ἐποιήσατο, νῦν δὲ διεξοδικώτερον τῷ λόγῳ κχέχρηνχι, xal φησιν, ᾿Αγαπητοὶ, εὐθὺς διὰ τοῦ ὁ,όμχτος σηιαίνων ὡς οὐ µισουµένοις, ἀλλ᾽ ὡς ἄγαν ἀγαπωμένοις, ταῦτα συµθαΐνει. Μὴ ζενί- ζεσθς δὲ, ἀντὶ τοῦ, Μὴ θχυμάζεστε, μὴ ξένον Θεοῦ φίλων fios. εἶτχ καὶ πύρωσι» τὰς θλίψεις εἰπὼν, ἐνέφηνεν ὡς διὰ δοκιµασίαν ἐπάγονται αὐτοῖς αὗται 67* Rom. xir, 10. hisfecit exhortationem * nunc vero fusiori sermone usus est, etait : Charissimi, protinus ipso nomine significans hic non iis qui odio habentur,sed qui vehementer amantur contingere.M, ξενίζεσθς autem hoc est, ne admiremini, ne extraneum ab amicis Dei ducite. Deinde ubi etiam afflictiones dixit esse explorationem perignem,ostenditquod he tanquam 967 OERGCUMENII TRICCJE EPISCOPI 968 propter probationem in eos inducuntur: probatio A Ἡ δὲ δοχιµασία περισπούδαστον τὸ δοκιµαζόμενον vero desiderabilem reddit eum qui probatur,quem- admodum et aurum ac argentum. Ad hzc autem, subjungendo quod his omnibus beatius est, nempe eosqui hac patiuntur magistroChristo conformari: et nunc cum ipso ignominiaaffici, ut una cum eo glorificentur in futuro seculo, cum universum sibi subjecerit mundum. « Charitatem extensam.» hoc est, perseverantem ac durantem et in longum pro- tensam. «Ut quisque accepit donum. » Quzcunque enim in nobis sita sunt, et quorum domini sumus ut faciamus, in omnibus hic de injustitia accusatio esse polest. Neque enim in sola pecuniarum posses- sione, verum etiam in abundantia aliorum natura- &rotsÀet ὡς καὶ τὸν χρυσὸν xal τὸν ἄργυρον. Τούτοις δὲ τὸ μακκριώτερυν τούτων ἁπάντων ἐπενέγκας, τὸ τοὺς ταῦτα πάσχοντας ἐναμ/λλους εἶναι τῷ διδα- σκάλῳ Χριστῷ, καὶ μετὰ τούτου νῦν ἀτιμουμένους» ἵνα καὶ συνδοξασθῶσιν αὐτῷ κατὰ τὸν μέλλοντα, τὸ πᾶν ἑαυτῷ κατηνύσχτὸ τοῦ χόσμου. « ᾽Αγάπην ἔκτε- vf. » Αντὶ τοῦ, διαρκή, ἐπὶ πολὺ διατείνουσαν. « Κα- θὼς ἕλαδε χάρισμα. Τῶν γὰρ ἐφ ἡμῖν κειμένων, καὶ ὦν ἔσμεν κύριοι μὴ, ποιξῖν, τοῦτο πάσης ἀδικίας ἔχει Γραφήν. Οὐ γὰρ ἐπὶ τῆς τῶν χρημάτων «κτίσεως µόνο, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν πλεονεκτημάτων, ὑπόχρεώς ἐστι το μὴ ἔχοντι παρέχειν * ὅτι χαὶ αὐτὸς μὲ, ἔχων, παρὰ θεοῦ ἔλαθεν, ἵνα παρέχτι τοῖς χρήζουσιν. lium debitor est quisque ut tribuat non habenti : quoniam et ipse, cum non haberet, a Deo accepit ut tribueret indigentibus. CAPUT VI. 590 Quod ex consortio ad Christum necesse sit naturales vincere adversitales, εἰ ex spe ipsum ferre damna ab aliis damnata. IV., 12-19. Charissimi,ne miremini dum per ignem ezploram ini, que res ad. experimentum vobis contigit, perinde quasi novum aliquid vobis obtingat : (mo in hoc quod consortes estis afflictio- num Christi gaudete, ut in. revelalione quoque glorie ejusdem gaudeatis exsultantes. Si probris afficimini in nomine Christi beali estis: quoniam gloria et spiritus Dei supervos requiescit: juxta ipsos quidem blasphematur, juxta vos autcm gla- rificatur. Ne quis enim vestrum affligatur, ut Λο- micida, aut fur, aut. facinorosus, aut. tanquam alienorum inspector. Porro si ul. Christianus, ne pudeat : imo glorificel Deum in hoc nomiue. Quan- doquidem el tempus est, ut incipiat judicium ado- mo Dei: quod si primnm incipit a nobis, quis erit finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? Et si justus viz salvus efficitur, impius et peccator. ubi comparebit ? Proinde qui affliguniur juxta volun- tatem Dei, tanquam apud fidelem conditorem de- ponant animas suus benefaciendo. «Dum per ignem exploramini : » hoc,est proba- mini. « In nomine Christi. » Propterea quod Chri- stiani dicimini.«Juxtaipsosquidem blaspheznatur.» Subaudiendum est: Qui, ut sit. sensus : Qui spiri- tus Dei apup impios quidem videtur blasphemari, apud vosautem glorificatur. Quomodo ? Quia dum illi falso vos accusant, in. illosquidem refunditur confusio, vobis autem gloria. « Alienorum inspe- ctor, » Qui aliena curiose rimatur,ut calumnia oc: casioneni habeat. 691 Hoc autem celesti animi est et veteraloris ac dolosi, facilisque οἱ prompti animi ad omne malum. « Quandoquidem tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei. » Sollicitos eos reddit ac terret,a desidia ipsos repellens et vita remissa, ideo quoque subjungit : Quod si primum anobisqui sumus domusDei incipit rernm in vila pe- ractaru: indagalio, quem existimare oportet fincm eorum qui non crediderunt? Juilicium nunc nonin- telligimus condemnalionem,sed indigaonem,scru- KESAA. C". « Ότι κοινωνίά τῇ πρὸς Χριστὸν κριτεῖν χρεὼν τῶν φυσικῶν παθῶν, ἐλπίδι τε τῇ εἷς αὐτὸν, φέρειν τὰς παρ ἑτέρων βλάθας. » « ᾽Αγαπητοὶ, μὴ ξενίζεσθε cz, iv ὑμῖν πυρώσει- πρὸς πειρασμὸν υμῖν γινοµένῃ, ὡς ξένου ὑμτν συµθαίνοντος. ἀλλὰ καθὺ µκοινωνεῖτε τοῖς Χρι- στοῦ παθήµασι, xalpect. "[vx καὶ ἐν τῇ &moxx- λύψει τῆς δόξης αὐτοῦ, χρῆητε ἀγαλλιώμενοι. El ὀνειδίζεσθε ἓν ὀνόματι Χριατοῦ, µακάριοι, ὅτι τὸ τῆς δόξης καὶ τὸ τοῦ Θεοῦ πνεύμα ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀναπαύεται. Κατὰ μὲν αὐτοὺς βλασφημεῖτει, κατὰ δὲ ὑμᾶς δοξάζεται. Μὴ γὰρ τις ὑμῶν πα- σχέτω ὡς φονεὺς, fj κλέπτης, fj κακοποιὸς, à ὡς ἀλλοτριοεπίσκοπος. El δὲ ὡς κριστιχνὺς μη αἰσχυνέσθω. Δοξαζέτω ób τὸν θΘεὸν Ey τῷ ὁνό- ματι τοὐτῷ. Ότι καὶ ὁ κχιρὸς τοῦ ἄρεασθχι τὸ χρῖµα ἀπὺ τοῦ οἴχου τοῦ θεοῦ, Ei Oi πρῶτον ἀφ ἡμῶν, τί τὸ τέλος τῶν ἀπειθούντων τῷ τοῦ θεοῦ Εὐαγγελίῳ»; Καὶ εἰ ὁ δίκαιο µόλις σώζε- ται, ὁ ἀσεθὴς κχὶ ἂμχρτωλος ποῦ φανεῖται ; "ωστε xli ol πάσχοντες κατὰ τὸ θέληµα τοῦ θεου, ὡς πιστῳ κτίσττ παρατιθέσθωσαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἐν ἀγαθοποιὶᾳ. « Tf ἐν ὑμῖν πυρώσει, » ἀντὶ τοῦ, δοκιµ.ασίᾳ. «'. Ev ὀνόματι Χριστοῦ. » ν τῷ Χριστιανοὶ λέγεσθαι. « Κατὰ μὲν αὐτοὺς βλασφημεῖται. » Προσυπακου- στέο, tb, "LI, ἵνα $i * "A πνεῦμα θεοῦ χατὰ μὲν τοὺς ἀσεθεῖς δοχεῖ βλασφημεῖσθαι, κατὰ 8i ὑμᾶς ὀυξά- ζεται. Πῶς ; Ότι ψευδῶς ὑμῶν καταγορούντων αὖ- τῶν, ἐχείνων μὲν καταχεῖτχι αἰσχύνη, ὑμῖν δὲ δόξα. α H ὡς ἀλ)οτριοεπίσποπος. » Ὁ τὰ ἀλλότρια περιερ- γαζόμενος, ἵνα ἀφορμὴν λοιδορίας jq. Τοῦτο δὲ μιχρᾶς καὶ πανούργο καὶ ακχκούργο καὶ ῥρᾷὸ:α: καὶ πρὺς πᾶν ἑτοίμης κακὸν Ψυχης. ε "Ou ὁ κχιρὸς τοῦ ἀρξχσθχι τὸ χρ7μχ ἀπὸ τοῦ οἴκου τοῦ Gto), » ἐναγωνίους αὐτοὺς καὶ ἐμφόδους ποιεῖ, τῆς pqgfu- µίας αὐτοὺς xxi τοῦ ἀναπεπτωκότος βίου ἆπανι- στὺν. Διὸ καὶ ἐπιφέρει * El δὲ πρῶτον à»! ὑμῶν ὁν-ων οἴχων θεοῦ ἡ ἑἐξέτασις τῶν βεθιωµένων, τί 49h τέλος vou etw τῶν ἀπειθησάντων; Κρίμα νῦν, οὗ τὸ κατάχριµα ἀκούομεν, ἀλλὰ τὴν ἐξέτασιν, thy ἔρευνχν, τὸν ἐκλογισμόν. ᾿Άρχεται δὲ πρῶτον ἀπὸ 568 COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. 570 τοῦ οἴκου τοῦ Ξεοῦ. Κατὰ γὰρ τῶν ἡμέτερων µέγαν A talionem, discussionem ad eligendum quod ielius Βασίλειν, φυσικῶς τοῖς οἰκειοτάτοις ἡμῶν Ίχαλε- παίνομεν, ὅταν εἷς ἡμᾶς ἐξαμαρτάνωσιν. Οἰκειότα- τοι δξ τῷ Θεῷ οὐκ ἄλλοι fj ol πιστοὶ ol συμπλη- ροῦντες τοῦ Θεοῦ τὸν οἶκον, Ttov τὴν ᾿Εχκλησίαν. Ad καὶ ὁ Σωτὴρ ἔλεγεν * ε ἹΕρεῖ πρῶτον τοῖς ix δεξιῶν. » Κρῖμα δὲ ἐνταῦθα τὸν ἐτασμὸν, τὰς θλί- ψεις Αέγει τὰς ἀπὸ τῶν ἆσεθων ἐπενεχθείσας τοῖς πιστοῖς, ὧν xal ὁ Κύριος προκατήγγειλε την ἆπα- γωγὴν εἰρηχώς — « Παραδώσουσιν ὑμᾶς sl; συν- έδρια, » καὶ ἑξῆς. Εἶτα, ὥσπερ παραμ.θούµενος αὐτοὺς ἐπιφέρει * El οὖν ὑμῶν οὕτως αὐτῷ οἰκειοτά- των ὄντων 0) φείδεται, ἐννοήσατε τί ἔστχι τέλος τοῖς ἀσεθέσι. Καὶ πιστοῦτχι τοῦτο ἀπὸ τῆς Γραφῆς, α El ὁ δίκαιος, λεγούσης, μόλις σώζεται, ὁ ἀτεθῆς καὶ ἁμχρτωλὸς ποῦ φανεῖται ; » Τοιοῦτον δὲ τὸ ἀπὸ τῆς Γραφης βούλεται σηµα[νειν ' El ὁ δίκαιος xóm καὶ μόχθῳ τῆς σωτηρίας τυγχάνει (βιαστὴ γάρ ἔστιν à βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ διὰ πολλῶν θλίψεων τίς αὐτῆς τυγχάνει), οἱ ἄνετον βίον καὶ ἀπολαυστικὸν ζῶντες, τίνων ᾖτεύξονται» Κατὰ τὸν μέλλοντα i αἰῶνα τὸ περὶ τῶν ἀσεθῶν ἀχουστέον. ΄ ὠστε φησὶν, εἰ τοῦτ᾽ ἔστι͵ διὰ τοῦτο xxl Veto πάσχοντες χατὰ τὸ θέληµα τοῦ Θεοῦ, μὴ ῥᾳθυμῶμεν, ἀλλ ὡς πιστῷ Χτίστῃ παρατιθώμεθχ τὰς Ψψυχὰς ἑαυτῶν ἐν ἀγχ- θοποίᾳ. Κατὰ τὸ θέλημα δὲ τοῦ θεοῦ εἶπεν, fj ὅτι οὐκ ἔξω τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας τὰ ἡμέτερ πάθη, δηλῶν, ἀλλ olov δοχίµιον ταῦτα ὑπ ἐκείνου ἡμῖν βραθευόµενα, ἢ ὅτι ὡς ὑπὲρ τοῦ θελήματος τοῦ est. Incipit autem primum a domo Dei, quoniam, juxta nostrum magnum Basilium, naturaliter his qui nobis familiarissimi sunt magisindignamur,cum in nos peccaverint : Deu autem non alii familiario- res sunt quam fideles,qui complent domumDei,sive Ecclesiam. Ideo quoque dicebat Salvator : « Dicet primum his qui a dextris erunt68. »Judicium autem hoc loco dicit examinationem, nempe afflictiones qua ab impiis inducuntur fidelibus : quarum etiam inductionem prenuntiabat Dominus cum diceret : « Tradent vos ad. concilia 68.» eic. Deinde quasi consolando eos subjungit : Si ergo nobis qui adeo familiares ipsi sumus non parcit, considerate quis futurus sit finisimpiis. Et confirmat hoc a Scriptura qua dicit : «Si justus vix salvus efficitur,impius et peccator ubi comparebit 70? ; Hujusmodi autem est quod a Scriptura significare vult : Si justus per la- borem el afflictionem consequitur salutemiviolenter enim capitur resnum coelorum 71, et per multas afflictiones quispiam ipsuni consequil:r7?),qui vitam dissolutam ac voluptuosam degunt,quid consequen- tur? [ntelligendum est autem in futuro saeculo quantum ad id quod impios concernit Proinde si hoc ita esl, inquit, propter hoc et nos afflligimur juxta voluntatem Dei,ne segnes efficiamur,sed tan- quam apud fidum conditorem deponamus animas nostras benefaciendo. Disilautem Juxta voluntatem Dei,ant significans quod nonsine divina providen- Θεοῦ πάσχοντες, αὐτῷ παραωρῶμεν γαὶ τὴν ἔχκδα- C lia sint nostre afflictiones,sed tanquam exploratio σιν. Πιστὸς γὰρ οὗτος, τουτέστιν, ἀσφχλὴς xal άψε.- Onc κατὰ τὰς ἔπαγγελίας αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐᾶσαι ἡμᾶς πειρασθΏναι ὑπὲρ ὃ δυνάµεθα. Πῶς δὲ δει θτῷ πα- ῥρατιθέναι ἑαυτόν ; Ἐν ἀγαθοποιῖΐᾳ, φησί, Τί 63 τοῦτο ; Τὸ ἐν ταπεινοφροσύνῃ ἀνχτιθένχι ἑαυτὸν. μὴ μέγα k»' oic πάσχει τις φρονῶν, GÀ) ὅσῳ µείζω δοκε- πάσχειν, τοσούτῳ τοῦ ἆχρεῖον λογίζεσθαι ἑαυτὸν µη ἀφιστάμενως, καὶ x0, « Alxato; εἶ ἐπὶ πᾶσιν oi; ἐποίησας ἡμῖν, ἐπιλέγων. » ᾿Λσεθὴς δὲ xai ápap- τωλὸς «ταύτῃ διαφέρουσιν, ᾿Ασεθῆς. μὲν γὰρ ὁ ἔξω πάντη Θεοῦ, ἁμαρτωλὸς δὲ ὁ Θεοῦ μὲν ὅσον δή τι ἀντεχόμενος, ἄλλως 6i καταφρονῶν xal παραθαίνων αὐτοῦ, τοὺς νόµους, Δύναται δὲ ὁ αὐτὸς κχὶ ἀσεδῆς καὶ ἁμαρτωλὸς silvxi, Ὁ γὰρ τὴν ἀνομίαν ἑριατό- µενος, πάντως ἀσεθεῖ, μὴ τὸν θεὸν ἐν τῷ ἀμχρτάνειν εἶναι λογιζόµενος. ab illo nobis dispensatur : aut quod tanquam vo- luntate Dei afflicti, ipsi tribuamus et eventum.Hic namque fidelis est, hoc est, securus et qui in suis promissionibus non mentitur: neque permittet nos affligi supra id quod possumus 75, Quo autem modo oportet seipsum apud Deum deponere? 529 Bene- faciendo, inquit. Quid autem illud est? Per animi modestiam seipsum illi commiltere.non seextollen- do ob ea quz» quispiam patilur : sed quanto majora pati videlur, tanto firmius illi haereat, ut seipsum existimet inutilem et dicat illud, «Justus est in om- nibus quz fecisti nobis 74.» Porro impius el pecca- tor hac parte differunt : siquidem iinpius est penitus a Deo alienus, peccator vero Deoquidem aliquan- lum heret,sed tauquam contemnens ejusque leges transgrediens. Potest tamen idem et iinpius esse et peccator : nam qui iniquitatem operatur, utiqne impie agit,- in eo quod peccat, Deum non esse exi- stimans. ΚΕΦΑΛ. Z. «κ ἩΠαρχίνεσις πρεσθυτέρων περὶ ἔἘπισκοπῆς τοῦ 924.4 - A ποιμνίου. —— Év ᾧ περὶ κοινῆς πάντων πρὸς ἕκαστον ταπεινοφροσύνης, εἷς vien» τὴν κατὰ τοῦ διχβόλου, » « Πρεσθυτέρους τοὺς ἐν ὑμῖν παρακχλῶ ὁ συµ- πρεσθυτέρος xal μάρτυς τῶν τοῦ Τριστοῦ πα- θηµάτων, ὁ καὶ τῆς µελλούσης ἀποκαλύπτεσθχι δόξης ἈΧοινωνός Ἠποιµάνατε τὸ Bv ὑμῖν ποίμνιον CAPUT VII Admonitio presbylerorum de. cura et visitalione gregis : in quo etium agit de communi ounium modestia erga singulos, ad victoriam adversus Diobolum. V, 1-6. Presbyteros qui sunt inter vos exhor- tor, qui sum el ipse presbyter ac testis afflictio- num Christi, atque idem consors glorie qua re- velabitur : pascite quantum in. vobis est gregem 68 Matth. xxv, 34. 99 Matth. v, 17. 70 Prov. xi, 31... 7! Matth. χι, 19. 72 Act. xiv, 94. Τὸ | Cor. x, 13. 74 Dan. ri, 14. 571 , Christi, curam illius agentes non coacte, sed v0- A τοῦ Χριστοῦ. lentes : non turpiter affectantes lucrum, sed pro- penso animo : neque ceu dominium exercentes ad- versus cleros : sed sic ut sitis exemplaria gregis. Et cum apparuerit pastorum princeps, reportabi- tis immarcessibilem glorie coronam Similiter ju- niores, subditi estote senioribus, sic utomnes alius alit vicissim subjiciamini. Humilitatem animi vo- bis induite, proplerea quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat. gratiam. Humiliemini igi- tur sub polenti manu Dei. 545 Cum de animi modestia disserere proponat, quam etiam obitertetigit dum diceretBenefaciendo, el nunc seipsum vocans sympresbyterum, id est, simul et una presbyterum. Per hoc autem ipse vel elatem designat, vel episcopi honorem.Quod enim el episcopi dicantur presbyteri ncvit et Actorum liber 75.Deinde volenssui eminentiam demonstrare, el quod modestiz causa seipsum vocet sympresby- terum,subjungit suam dignitalem: «Testis afflictio- num Christi: » hoc per ista signiflcare volens: Si ego qui lalium visionem vobis interpres sum, non dedignor meipsum appellare sympresbyterum, ne- que vos qui justi estis extollamini adversus eos qui vobis inferiores sunt. Propterea autem Christus hujus preceptor modestiam docendo ita pronun- lal: « Si ergo ego lavi vestros pedes Dominus ac magister 76, » Addit autem. « Consors glorie que revelabitur, » ut demonstret modestiz animi ex- cellentiam : quemadmodum et Paulus dicit : «Cum (, Christus manifestatus fuerit, tunc el nos manifes- tabimur 77,» Porro hic 'nequaquam coacte pascet, qui suis subditis proponens seipsum exemplar bone operationis, discipulos habet se mutuo inci- tantes ad &mulationem przeceptoris : Neque tnr- piter lucrum affectando, qui non arroganter ince- dens, neque sese adversus subjeclos erigens, sed humiliter conversans, assiduam habet frugalita- tem, qu& nullo indiget sumptu aut vestium prcetio- sarum aut mensa sybaritic:, quse fastum cum plausuexcipiunt,etsumptum atu: pi lucro expetunt. Clerum autem vocal sacrum coetum, sicul nos etiam nunc. Addeus vero, «Sic ut sitis exemplaria gre-- gis,» instruit ne velut coacte'gregem pascant.Porro cum dicitur, «Et cum apparuerit princeps pasto- OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 979 ἐπισκοποῦντε, μὴ ἀναγκαστῶς, ἀλλ᾽ ἐκο-σίως, μὴ αἰσχροκερδῶς, ἀλλὰ προθύ- µως, μηδὲ ὡς καταχυριεύοντες, τῶν κλήρων, ἆλ- λὰ τύποι Ὑινόμενοι τοῦ ποιμνίου. Καὶ φανερω- θέντος τοῦ ἀργιποιμένος, κομιεῖσς τὸν ἁμα- ῥάντινον τῆς δόξης στέφανον. Ὁμοίως νεώτεροι ὑποτάγητε πεσθυτέροις, πάντες ἀλλήλοις ὑποτασσόμε- vot, Τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγχομθώσασθε, ὅτι ὁ θεὺς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσετχι ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Ταπεινώθητε οὖν ὑπὸ τὴν κραταιὰν ἈΧεῖρα τοῦ θεοῦ, » Περὶ ταπεινοφροσύνης προκειμένου αὐτῷ διαλα- δεῖν, ἣν καὶ προχνέκρούσατο Ἐν ἀγαθοποιίᾳ εἰπὼν, συμπρεσθύτερον ἑαυτὸν καλεῖ * σηµαίνειν δὲ βούλεται αὐτῷ τοῦτο, ftot τὴν ἡλιαίαν, Ἡ τὴν τοῦ ἐπιχκόπου τιμήν. Πρεσθοτέρους γὰρ καὶ τοὺς ἐπισκόπους xal à τῶν Πράξεων βίθλος οἵδε λεγομένος. Εἶτχ βο- λόμενος τὸ ὑπεοέχον ἑαυτοῦ παραστῆσαι, xal ὅτι ταπεινοφροσύνης Évs«tv συμπρεσθύτερν ἑαυτὸν λέγει, ἐπάγει τὸ ἀξίωμα ἑαυτοῦ, τὸ, « Μάρτυς τῶν τοῦ Χριστοῦ παθηµάτων, 9 τοῦτο βουλόμενος διὰ τούτων σηµαίνειν, ὅτι El ἐγὼ ὁ τῶν τοιούτων θεα- µάτων ὑμῖν ὑφηγητὴς, οὐκ ἀπαξιῶ συμπρεσθύτερον ἐμαυτὸν καλεῖν, οὐδὲ μεις δίκαιοι χατεπαίρεσθχι τῶν ὑφ᾿ ὑμᾶς τελούντων. Διὰ τοῦτο 6i à Χριστὸς ὃ τούτου καθηγητὴς ταπεινοφροσύνην διδάσχκων, τὸ, « El οὖν ἐγὼ 0 Κύριο καὶ ὁ διδόσκαλυς ἔνιψα ὑμῶν τιὺς πόδας, » προσφέρει. Τὸ 0i, « Κοινωνὸς τῆς µελλούσης ἀποχαλύπτεσθαι δόξης, *» προστί- θησιν, ἵνα παραστήστ τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης ἕξ- αἱρετον, ὡς καὶ Παῦλύς φησιν, « "Ὅταν ὁ Χριστὸς φανερωθᾷ, τότε καὶ ἡμεῖς φανερωθηαόµεῦχ. » MÀ ἀναγκαστῶς O2 οὗτος ποιμανεῖ, ὃς τύπον ἑαυτὸν ἀγαθοεργίας τῶν ὑφ' ἑαυτὸν προτιθεὶς, τοὺς µαθη- τευοµένους ἔχει πρὸς ζηλον τοῦ διδασκαλείου κατ- ειειγοµένους ἀλλίλων, Μη αἰσχροχερδῶς ὃξ, ὁ μὴ δι ἀλαζονείας προϊὼν καὶ κά:επαιρόµμενος τῶν ὑπο- χειμένων, ἀλλ iv ταπεινώσει θιχζὼν, εὐτέλειαν ἔχει συμπάρεδρον τὴν μηδεμιᾶς προσθεομένην ὃα- πάνης ἱματίων πολυτελῶν, fj τραπέζης συθαριτι- κῆς, ἆ τὴν ἀλοξονείαν περικροτοῦντα, xzi την ἀπὸ της αἰσγροκερθείχκς Ὑχορηγίαν ἐπιζητεῖ. Κλῆρον δὲ τὸ ἱερὸν σύστηµα καλεῖ, ὥσπερ xxi νῦν ἡμεῖς, Προς θεὶς 0i τὸ, « Τύποι γινόµμενοι τοῦ ποιμνίου, » τὸ ἀναγκαετικῶς μη ποιµαίνειν τὸ ποίμνιον Ber vetat, rum,» conjunctio. Et causaliter ponitur pro Ut: hoc p ἐν δὲ τῷ, « Καὶ φανερωθέντος τοῦ ἀρχιτοιμένος, » à hd et est : Ut cum apparuerit princeps pastorum, repor- tetis immarcessibilem glorie coronam.Queinadmo dum etiam Psalmo Lxxxix cum dicitur,Et respicein servos tuos et in opera tua. Nam ibi ponitur Et, loco Propter quod. ᾿Εγκομβώσασθε vero, hoc est, vobis circumdate, ampleclamini. V, 6-9. Ut vos exultet. in tempore.omni solli- citudine vestra conjecta in illum, nam ipsi curu est de vobis. Sobrii estote, vigilute, quonitm ad- versarius vester diubolus λα (lanquam leo ru- giens obambulal, querens quem devoret. Cui re. Τό Acl. xx, 17, 28, 97 Joan. xiu, 14. ὁ Καὶ, σύνδεσμος αἱτιολογικὺς κεῖται, "Aviti τοῦ Ίνα. Οἷον, ἵνα φανερωθέντος τοῦ ἀρχιποιμένος, κοµιεῖσθε τὸν ἁμαράντινον στέφανον, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ, ἴδε ἐπὶ τοὺς δούλους σου καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα σου, iv πθ᾽ ψαλμῳ. Ἐκεῖ γάρ ἀντὶ τοῦ Av, Καὶ κεῖται ἐγκομδώσασθε δὲ ἀντὶ τοῦ ἐνειλήσασθε, περιθἀλεσθε. « [i ὑμᾶς ὑψώστι iv xxtp, πᾶσαν τὴν µέ- ριμναν ὑμῶν ἐπιῤρίψαντε ἐπ αὐτὸν, ὅτι αὐτῷ μέλλει περὶ ὑμῶν. Νήψατε, γρηγορήσατε, ὅτι ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάδολος ὡς λέων «ὠρυόμενος περιπατεῖ, ζητῶν — tiva καταπίῃ. ^2 ῥἀντίστητε TI Coloss. 11i, 4. 913 στερεο cr πίστει, µάτων τῇ ἓν xócpp ὑμῶν ἀδελφότητι ἔπιτε- λεταθχι. » Τὸ, e Ἐν καιρῷ, € πρόσκειτχι. Πρὸς γὰρ τὴν iv τῷ µέλλοντι αἰῶνι ὕψωσιν παραπέμπεται. τις καὶ µόνη ὕψωσις ὡς ἀναλλοίωτος xal διαιωνίκουσα, τῆς Ἐνταῦθα ὑψώσεως o)x ἀσφιλοῦς οὔσης οὐδὲ βεβαίας, ἀλλ' ἔφεδρον εἷς dsl thv ταπείνωσιν χεκτηµένης, xal avzov fj ὑφωθῆναι ταπεινουµένης, Τῆς δὲ ταπεινώ- σεως της τὸ ὕψος περιποιούσης, αὐτὸς ὁ Κύριος ἐχέγγυος πάροχος. Φησὶ Υάρ᾽ « IIà; ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν τα- πεινωθήσετχι, xal ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν, ὑψωθήσεται, » Καὶ, « Ὁ ἐθέλων πρῶτος ἐν ὑμῖν εἶναι, ἔστω πάντων ἔσχατος. p Ἡνίξατο δὲ διὰ τοῦ, 'Ev καιρῷ, ὡς ἕἔφη- μεν, καὶ τὸ εἷς τὸν μέλλοντε ἐπχγγέλλεσθαι τὴν ἀπὸ τῆς ταπεινώσεως Όψωσιν, CO γὰρ τῶν ἀναλ- λοιώτων κχιρὸς, kv τῷ µέλλοντι xal ἀφθάρτρ αἱῶ- νι. Οὐδὲν γὰρ ὁ ἄφθαρτος ἐπίκηρον ἔχει. Elta τὸ δέος ὑφαιρούμενος τὸ ἀπὸ τῆς ταπεινώσεως (ἴσως γάρ τινας εὐλαθῶώς ἔχειν ἑώρα, μὴ ταπεινώσαντες ἑαυτὴν xarà τὸν παρόντα βίον πἀθοιέν τι καχὸν), φησὶ, Mo δέδιθι πᾶσαν τὸν μέριμνάν σου ἐπὶ Κύριον COMMENT. IN EPIST. I S. PETRI. εἰδότες, τὰ αὐτὰ τῶν παθη- A sislile solidi fide 974 scientes. easdem afflictiones vesire quo in mundo est fraternitati consum- mari. Additur, « In tempore. » Transmittit enim ad exaltationem in futuro seculo, que etiam sola est exaltatio, tanquam immutabilis el perpetua, cum presens exaltatio neque secura sit neque firma,sed potius conferat ad perpetuam humiliationem, ut velocius humilietur quam fuerit exaltata. Porro quod humiliatio exaltationem conciliet, ipse Dominus idoneus est qui fidem faciat. Ait enim : «Omnis qui sese exaltat humiliabitur, et qui sese humiliatexal- labitur 78. » Et : «Qui vult inter vos primus esse, sit omnium po-tremus 79.» Dicens autem In tem- pore, designavit, ut diximus, etiam in futuro pro- mitti exaltationem qus ab humiliatione proveniat. Tempus namque rerum immutabilium in futuro et incorruptibili seculo e: it.Incorruptibile enim nihil habe! mortale aut caducum.Deinde timorem aufe- rens qui ab humiliatione procederet (fortassis enim videbat quosdam vereri, ne sese humiliantes in presenti vita, mali quidpiam paterentur) ait : Ne ἐπιῤῥψας, ἀσφαλει φροντιστῃ ἑαυτὸν ἀναθέμενος meluas,omni sollicitudine tua in Dominum rejecta, ἔσῃ, e Toóvy γὰρ µέλει, » "xot φρονιὶς ἀπόχειται cum teipsum apud eum deposueris qui caute sedu- τούτων ἁπάντων. ε Νήψατε, Ὑρηγορήσατε. » Τοῖς lam tui geret curam * Nam ipsi cura est, » sive νοητῶς ὑπνοῦν εἰωθότι [τοῦτο δέ ἐστι τὸ περὶ τὰ sollicitudo apud eum reponitur de his omnibus. µάτχια χεχηνέναι), καὶ ἀπὸ τούτων τὸ νηφάλιον ε Sobrii cstote, vigilate. » In eos qui spiritualiter καταθαρύνουτι τῶν ψυχῶν, τὸ movnpbv;xal παγχἀ- dormire solent (hoc autem est. ad vana inhiare) et λεπον της ἀπογνώσεως ἐπιπηδᾷ θηρίον Τὸ οὖν ἀσφα- ex hoc vigiliam aggravant animorum, mala ac sa- λιζόμενον ὃ Χριστοῦ μαθητὶς, ἐγρηγορέναι ἀεὶ C vissima desperalionisferasolet insilire. Muniens ita- παρχινεῖ, καὶ φυλάττεσθχι τὸν τῶν ζιζανίων σπο- que nos Christidicipulus,exhortatur 8), ut semper ρέα, μήπως Χχθεύδουιν ἡμῖν, τοι ἀμελῶς καὶ vigilemus, ac observemus eum qui zizania seminat, ῥᾳθύμως διαθιοῦσι, πονηροὺς Ἐπισπείρας λογισμοὺς nequo modo nobisdormientibus ,sivenegligenter ar. λάθοι, καὶ τῆς ὄντως ἀποθουκολήσας ζωῆς. O5 γὰρ segniterviventibus,pravascogitationes clam super- παύεται, φησὶν, ὡς λέων ὠρυόμενος περιέρχεσθαι, seminet, eta vera vita repellat. Neque enim cessat, ζητῶν τίνα xivxmn. CO καὶ αὐτοὶ διὰ τοῦ c: εῤῥοῦ inquit, tanquam leo rugiens obambulare, quzrens τῆς ψυχῆς παραστήµατος ἀντίστητε. Περὶ τῆς τοιαύ- quem devoret, cui vos quoque firmo animi robore tnc δὲ ἀνενδότου ἐπιθουλης xal 'Icosttvo; ὁ ἅγιος µάρτυς, xxi της ῥἐπιμελοῦς αὐτοῦ x20' ἡμῦν πα- νουργίας τὴν αἰτίαν παρατιθέμενός qnot, ὡς ὁ διάβολος πρὸ τῆς τοῦ K'plou παρ.ωσίας οὐκ δει τρανῶς οὕτω τῆς ἑαυτοῦ τιμωρίας την δύναμιν, τῶν θείων προφτηὼν αἰνιγματωδῶς τχύτην ὀιαγορευ- σάντων, ὡς ὁ Ἡσαίας, ὑπὸ ποσώπν τοῦ ᾿Ασσρίου πᾶσαν τὴν Χχτὰ τὸν διάθολον ὀρχμμ.ατουργίαν ἐκτρα- γῳδῶν ἐπεκάλυψεν. "Ev ol; 0b τοῦ Κυρίου παραγε- νοµένου, καὶ τῷ διχἍ.λφ σαφῆς ἀπυκεῖσθαι. καὶ ἡτοιμ έσθαι τὸ αἰώνιον πῦρ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὖτ.ῦ ἤκουσεν, οὗ παθετχι τοῖς πιστοῖς ἔπιόουλενειν, πολ- λοὺς ἔχειν βουλόμενος ἑῆς ἑχυτοῦ κοινωνοὺς ἀπο- στάσεως ὡς ἂν μὴ μόνος αἰσχύνοιτο ταύτῃ ἑνεχό- µενος, ψυγρᾷ ταύτῃ xxi βασκάνῳ παραµυθ΄ᾳ περι- κροτούµενος. 4 Εἰδότες τὰ αὐτὰ τῶν πᾳθηµάτων. » ἵως ἔοικε, πολλαῖς ταῖς διὰ Χριστὸν θλίψεσι κατεί- Κοντο οὗτοι, πρὸς οὓς ὁ Πέτρος γράφει. Διὸ καὶ ἄνω xai κάτω τοὺτὸ παρχμυθεῖται. 'Exe? μὲν διὰ τοῦ κοινωνοὺς αἱ τοὺς Ὑίνεσθαι τῶν τοῦ Κυρίου πάσχον- 18 Matth. xvin, 4. Τ9 Matth, xx, 97. 80 Matth. xri, 24 seqq. X1V, Ál seqq. resistite. De hujusmodi vero acribus insidiis et ac- curata ipsius fraude adversum nos,sanctes quoque Justinus martyr causam afferens, dicit, quod diabo- lus ante Domini adventum non adeo aperte noverat vim sui supplicii, cum divini prophet: hanc zni- gmatice denuntiassent:quemadinodum [saias8! sub persona Assyrii 528 omnem de diabolo repriesen- lalionem tragice narrans.Cum autem Dominus ad- veiiisset, el aperte diabolo ejusque angelis ignem eternum repositum ac par :tumesse dixissel 82, hoc ille audito non cessat fidelibus insidiari, multos ha- bere volens su: defectionis consortes,nesolus huic adhzrens pudefiat,frigidahiac etinvidaconselatione sibi plaudei.s. « Scientes | easdem afflictiones, » Quemadmodum verisimile est, hi ad quos scribit Petrus,multis propter Chr.stum afflictionibus pre- mebantir: ideo el in precedentibus et in sequen- tibus affert ad hoc consolationem : ibi quidem per hoc quod patientes, efficiantur ipsi consortes affli- ctionum Chrisli,et ejus que revelatur glorise hzre- 81]ga, xiv, 4 seqq. 83 Matth. 915 OFKCUMENII TRICC/E EPISCOPI 576 des : hic autem per hoc quod non soli patiantur, Ατας παθηµάτων, xal τῆς ἀποκαλυπτομένης δόξης sed et omues fideles qui in mundo sunt: porro κληρονόμους. ᾿Ενταῦθα δὲ διὰ τοῦ μὴ μόνους md- gravitatem alleviat societas consortum. σχειν, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς κατὰ κόσμον πιστούς. Συνελαφρίζει δὲ τὸ βάρος ἡ τῶν ἐπικοινούντων συγ χέρεια. ΚΕΦΑΛ. H', « Εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως τῶν πιστευόντων. » « Ὁ δὲ θεὸς πάσης χάριτος, ὁ χαλέσας ἡμᾶς elc CAPUT VIII. Precatio pro perfectione credentium. V, 10-14. Deus autem omnis gratie qui voca- rit nos ad clernam suam gloriam per Christum τὴν αἰώνιον αὐτοῦ δόξαν ἓν Χριστῷ, ᾿Ἰπροῦ, Jesum, parumper afflictos idem instaurel vos,ful- ὀλίγον παθόντας, αὐτὸς καταρτίσαι ὑμᾶς, στη- riat, roboret, stabiliat. Ipsi gloría et imperium — pli, σθενώσαι,. θεμελιώσαι. Αὐτῶ ἡ δόξα, καὶ {η secula seculorum. Amen. Per Silvanum vobis κρατος εἷς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, Αμήν, fidelem. fratrem, ut arbitror, paucis scripsi : ad- Διὰ Σιλουανοῦ ὑμῖν τοῦ πιστοῦ ἀδελφοῦ, ὡς hortans ac. testificans hanc esse veram gratiam λογίζοµαι, δι ὀλίγων ἔγραψα, παρακαλῶν καὶ Dei in qua statis. Salutat vos ea que est in Ba- g ἐπιμαρτυρῶν ταύτην εἶναι ἀληθή χάριν τοῦ θεοῦ, bylone, vestra consors electionis Ecclesia, οἱ εἷς ἂν ἑστήχατε. ᾽Ασπάζεται ὑμᾶς ἡ ἐν Βαθυλῶνι 'Ex- Marcus filius meus. Salutate vos mulvo charita- κλησίο συνεκλεχθη καὶ Mád«oq 5 υἱός µου. ᾽᾿Ασπάσασθε lis osculo. Pax vobis omnibus qui estis in Christo ἀλλήλους iv φιλήματι ἀγάπης. Εἰρήνη ὑμῖν πᾶσι τοῖς Jesu. Amen. Ev Χριστῷῳ Ἰησοῦ. ᾽Αμήν. » EtinchoandoEpistolamPatrem dixitmisereriper ^ Kai ἀρχόμενος τῆς ᾿Ἐπιστολῆς, τὸν Πατέρε ἔλεγε Filium, etnuncfiniens, eumdem αίγθΠη νοσβΓθ do- διὰ τῶν Υἱοῦ ἐλεῆσαι ἡμᾶς, Καὶ νῦν τελειῶν, τὸν cetperFilium: nam id est ipsis scopus ut praedicent αὐτὸν πατέρα χαλέσαι διὰ τοῦ υἱοῦ διδάσκει. Τοῦτο mysterium, quanquam hoc faciant cum exhorta- Ὑὰρ αὐτοῖς σκοπὸς, τὸ μυστήριον κηρῦξαι, εἰ xai lione. « Per Sylv;inum. » Valde fidelis erat hic μετὰ πραινέσεως τοῦτο ποιοῦσιν. 4 Διὰ Σιλουανοῦ, » Silvanus, et circa praedicationem alacritercertans. Πιστὸς ὑπερθαλλόντως ὁ Σιλουανὸς οὗτος. Καὶ περὶ Siquidem etPaulusejus meminiteeumqueadjutorem τὸ κήρυγμα εὐθύμως ἀγωνιζόμενος, & qe καὶ Παῦ- una cum Timotheo $96 in Epistolissuisassumit, λος αὐτοῦ μνημονεύει, καὶ συνεργὸν αὐτὸν μετὰ dicens : «Paulus, et Silvanus, et Timotheus 81*, » ἍΤιµοθέου ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς παραλαμθάνει, « Παῦ- Tlabvlonem autem vocat Romam,eo quod adeo insi- λος, «λέγων, καὶ Σιλουανὸς, καὶ Τιμόθεος. » Βαδυλῶνα gnis ac preclara esset, quod in Babylon multo C δὲ τὴν Ῥώμην διὰ τὸ περιφανὲς καλεῖ, ὃ καὶ ἡ lempore habuit, Marcum vero filium appellatjuxta Βαθυλὼν πολλῷ χρόνῳ ἔσχηκε, Mdpxov δὲ υἱὸν κατὰ spiritum, et non juxta carnem. Huic autem com- πνεῦμα καλεί, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ σάρκα. Τούτῳ δὲ xal isit,ut etiam Evangelium scriberet. Quidam ni- τὸ Εὐαγγέλιον γράψαι ἐπέτρεψε. Τινὲς δὲ xal ὅμως hilominus ausi fuerunt asserere Marcum fuisse divi ἐἑτόλμησαν καὶ σαρχικὸν υἱὸν ἀποφῇναι τοῦτον δὴ τὸν l'etri filium juxta carnem, argumen!ofutentes ejus — Mápxev τοῦ θείου Πέτρο, τεκμηρίῳ χρησάµενοι τῷ quod in Actis apostolorum diclum est a Luca 88”. £v ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων εἰρημένῳ Λουκᾷ. Ait enim huncPetrum per angelum Deimirabiliter Φησὶ γὰρ τοῦτον τὸν Πέτρον δι ἀγγέλου θεοῦ τῆς de carcere eductum in quo concluserat eum Hero- φυλακῆς ἐκθληθέντα παραδόξως, [| κατέχλεισεν αὖ- des, dimissum ab angelico colloquio, venisse ad τὸν Ἡρώδης, τοῦ χρηματισμοῦ τοὺ ἀγγέλου ἀφε- domum matris Joannis, qui cognomiaabatur Mar- θέντα εἰς τὴν olxíav ὁρμῆσαι τῆς μητρὸς Ἰωάννου cus, tanquam ad suam ipsius domum venerit etad τοῦ ἐπικληθέντος Μάρκου, ὡς εἰς τὴν ἕαυτου olxíav legitimam uxorem. Cum autem Paulus scribat, υἱ ἐπανελθόντα« καὶ τὴν νομίµην σύζυγον. Tou Παύλου se mutuo salutent osculo sancto, hic dicit, Osculo δὲ ἀσπάζεσθαι ἀλλήλος iv φιλήματι Ὑράφοντος charitatis, idem dicens cum illo. Novit enim Pau- D ἁγίῳ, οὗτος Ἐν «φιλήματί φησιν ἀγάπης, ταὐτὸν lus 85 charitatem quae secundum Christum est et omnibus virtutibus major est, ipso quoqne mar- Lyrio propter Christum suscepto. Illeitaquesanctum osculum dicit segregatum ac definitum in Deo, hic autem similitercharitatis osculum quz vera dilectio rst,quam Paulus laudibus extulil. [deo etiam sub- jungit: « Pax vobis omnibus qui estis in Christo Jesu : » non vulgarem dicens pacem quz est apud hemines,qua hominibus cordi est propter affectio- nem glorie vana et fruitionis voluptatum, quibus Iraduntseipsos hi qui a bello vacant: sed precatur, ut pacem consequantur,qua et preceptor Christus δι [ Thess. 1, 1 , YI Thess. 1, 1... 8! Act. χι, | ἐκείνῳ λέγων. ᾿Επίσταται γὰρ καὶ Παῦλος τὴν κατὰ Χριστὸν ἀγάπην, µείζω πασῶν οὖσαν τῶν ἀρετῶν, καὶ αὐτοῦ τοῦ κατὰ Χριστὸν μαρτυρίου. ᾿Εκεῖνος iv οὖν φίληµα ἅγιον, τὸ ἀφωρισμένον ἐν Otip λέγει. Οὗτος δὲ ὁμοίως ἀγόπης φίλημα τῆς ὄντως ἀγάπης 5» καὶ Παῦλος ἐξύμνησε, ἀιὸ καὶ ἐπάγει, α Εἱρήνη ὑμῖν πᾶσι τοῖς bv Χριστῷ ᾿Ιησοῦ ϱ οὐ τῆς Χοινης εἰΦρήνης λέγων τῆς κατὰ ἀνθρώπους, τις δι ἅμπά- θειχν ἀνθρώποις σπουδάζεται, δόξης µαταίας ἀπο- λαύσεως ἡδονῶν, πρὸς dq οἱ ἀπὸ τῶν πολέμων σχο- λάζοντες ἐχδιδόασιν ἑαυτοὺς, ἆλλ᾽ εἰρήνης αὐτοὺς τυχεῖν παρεύχεται, ἃς αὐτοὺς καὶ ὁ διδάσκαλος seqq. δ5 [ Cor. xiu, 1-19.. 571 COMMENT. IN EPIST. Π S. PETRI. 578 Χριστὸς πρὸς πάθος χωρῶν ἠξίωσε, φάσχων, « Elpj-Aad passionem procedens ipsos dignatus est, di- vt ἀφίημι ὑμῖν, » καὶ ἐπαγαγὼν τὸ διάφορο, « 07 καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν. Οὐ γὰρ δι ἐμπαθειαν εἰρηνευτέον, ἀλλὰ διὰ τὸ αυνδεδεµένους ὑμᾶς τῇ ἀγάπῇῃ, οὕτω τὰς ἀπὸ τῶν ἀντιπάλων ἀπεκδέχεσθαι βολάς. Πανταχοῦ δὲ ὥσπερ σφραγίδα ἐπιτιθέντες οἱ τοῦ Κυρίου μαθηταὶ τὴν ἐπὶ τέλει εὐχὴν, τὸ γνήσιον τῆς αὐτῶν ἁγιότητας ἐπιφέρουσιν. Εγράφη ἀπὸ Ῥώμης. 84 Joan. xiv, 97. cens : « 'acem meam relinquo vobis; » εἰ diffe- rentiam subjungens : «Non quemadmodum,inquit, mundus dat 5.» Non enim propter affectionem pax quaerenda est, sed ut colligali simus charitate, ad excipiendos hoc modo ictus adversariorum. Ubique autem tanquam sigillum addentes discipuli Domini, precationem in fine afferunt, tanquam genuinum sum sanctitatis signum. Scripta est ab urbe Roma. — — —— — — —À ——— ——— — «ος — M ΥΠΟΘΗΣΙΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM CATHOLIC/E PETRI POSTERIORIS EPISTOL/E Ταύτην πάλιν ὁ αὐτὸς Πέτρος ἐπιστέλλει τοῖς 7^n B — 897 Hancrursumscribit Petrus jam credentibus. πιστεύσασιν. ᾿ Ἐστι δὲ d ᾿Επιστολή. ὑπόμνησις τῶν πρώτων. Εἰδὼς γὰρ ταχεῖαν αὐτοῦ ἔσεσθαι την àvi- λυσιν τοῦ σώματος, ἐσπούδασε πάντας ὑπομνησχι περὶ ὦν κατηχήθησαν τῆς διδασκαλίας. Καὶ πρῶτον μὲν, περὶ τῆς πίστεως ἐξηγεῖται, δεικνὺς αὐτὴν ἀπὸ τῶν προφητῶν εὐαγγελίσασθαι, καὶ ὅτι αἱ περὶ τοῦ Σωτῆρος προφητεῖχι οὐκ εἶσὶν ἀνθρώπιναι, ἀλλὰ παρὰ Θεοῦ ἐλαλήθησαν. Έπειτε παραγγέλλε, μὴ προσέχειν τοῖς ἁπατῶσιν, λέγων ἔσεσθαι αὐτῶν &no- λειαν, ὥσπερ xal τῶν παραθάντων ἀγγέλων γέγονε, Προμηνύει 92 ἐν τῇ ἐπιστολῃ ἡμέρας ἔτεσθχι ἓν al; ἐμπαῖκται περιπατήσουσι καὶ θελήσουσιν ἁπατᾷν τινας, λέγοντες, µάτην λέγεσθαι παρ ἡμῶν τὴν παρουσίαν τοῦ Σωτῆρος, δὰ τὸ ἀεὶ λέγεσθαι, xi µή πω παραγενέσθαι. "Amo τούτων οὖν xai µάλιστε ἀπέχεσθαι παραγγέλλει, διδάσκων μὴ ὁλιγωρεῖν ἐν τοῖς χρόνοις, Πάντα γὰρ τὸν χρόνον μηδὲν εἶναι ἑνώ- πιον Κυρίου, διὰ τὸ xal τὴν µίαν ἡμέραν ὡς Χίλια ἔτη εἶναι, καὶ τὰ χίλια ἔτη ὡςδἡμέραν µίαν. ᾿ Έσεσθαι δὲ ταχέως τὴν ἡμέραν τοῦ Κυρίου διαθεθαιοῦται, καὶ ἀποδείχνυσι, καὶ ἐἑντέλλετχι ἑτοίμους εἶναι πάντας εἷς αὐτὴν ἔργοις ἀγαθοῖς, xal ἀγαπᾷν τὰ ὑπὸ τοῦ ἁποστόλου Παύλου Ὑραφέντα, καὶ μὴ προ- σεχειν τοῖς διαθάλλουσιν αὐτὰ, διὰ τὸ καὶ πάσας τὰς θείας Γραφὰς διαθάλλειν αὐτούς. Ὑπομνήσας οὗν καὶ ὀιδαζας πάντας προτειδένχι τὰ πράγματᾶ, παρχινεῖ μὴ ἐκπίπτειν τοῦ σκοποὺ τῆς πίστεως. Καὶ οὕτω τελειοῖ τὴν ᾿Επιστολήν, Est autem Ερὶςἰο]ο priorum memorativa.Cum enim sciret brevi futuram sui corporis dissolutionem, studebat omnes admonere doctrinae qua instructi fuerant. Et primum quidem de fide exponit,osten- dens ipsam a prophelis annuntiatam fuisse * quod- queprophetiz quz deSalvatore loquuntur nonsunt humana, sed a Deo prolatze sint. Deinde precipit ne animum adverlant seductoribus, dicens futuram esse ipsorum perditionem, quemadmodum etiam facta fuit transgressorum angelorum. Pranuntiat aule'r: in Epistola fore dies quibus obambulabunt illusures volentes aliquos seducere, dicendo vane dici a nobis futurum Domini adventuin, eo quod semper dicatur;et nondum advenerit Ab hisigitur maxime separari precipit, docens non esse negli- genter transigenda tempora : cum omne tempus nihil sit coram Deo : eo quod un. s dies sit tan- quam mille anni, et mille anni lanquam dies unus. Confirmat autem et ostendit brevi futu- rum esse 028 diem Domini, precipitque ut omnes ad ipsum ,arati sint per b-na opera, et ut am- plectatur ea qui ab apostolo Paulo scripta sunt, nec his attendant qui illa calumniantur, eo quod omnes quoque divinas Scripturas calumnientur. Ubi igitur suggessit ac docuit omnes, ut in rebus previde:nt, exhortatur ne a fidei proposito exci- dant, eL ita concludit Epistolam. 579 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 580 ΕΡΙΟΤΟΙ ΣΕ POSTERIORIS CATHOLICAE 4 KEPAAAIA ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ PETRI CAPITA. 1. De vocatione per fidem confirmata operibus « a'. qua sunt in virtute ac spe futurorum bonorum. 2. Adhortatio ad doctrine admonitionem, revo- cando eam in memoriam : et quomodo in monte Thabor audiverit Dei vocem de Christo. 9. Vaticinium de fraudulenta insurrectione ho- relicorum, impielatisque ipsorum ac futuri supplicii. 4. Repetitio de malitia hominum horeticorum : in quo. etiam agitur quo pacto repente ventu- rus sit Christusinconsummatione hujus seculi. itaque dicit oportere omni virtute adornari. ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ, Περὶ χλήσεως τῆς iv πίστει ἔργοις βεθαιου- µένης τοῖς τῆς ἀρετῆς xal ἑλπίδος τῶν μελλόντων ἀγχθῶν. ο «p. Παραγγελία εἰς ὑπόμνησιν τῆς διδασκαλίας μετὰ τὴν ἀνάμνησιν αὐτοῦ, xal ἅἄπως iv δρει θαθὼρ τῆς θεοῦ περὶ Χριστοῦ ἐπήχουσατο φω- γης. » « Y. lloój)ns; ἁπαταλης ἐπαναστάσνως τικῶν, ἀσεδείας τε αὐτῶν καὶ µελλούσης λάσεωςο » εδ. Ἐπανάληψις περὶ καχίας ἀνθρῴπων αἱρετικῶν, "Ev ᾧ περὶ τοῦ πῶς αἰφνιδίως ἥξει Χριστὸς ἐπὶ συντελείᾳ τοῦδε τοῦ αἰώνος, ὥστε δεῖν εὐτρεπίζεσθαι πόσῃ alpe- χο B ἀρετῇῃ, » — ΠΑΥΛΟΥ AIIOXYOAOY Π ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ PETRI APOSTOLI POSTERIOR EPISTOLA CATHOLICA CAPUT I. &*9 De vocatione per fidem confirmata operi- bus qua sunt in cirtute ac spe futurorum bo- norum. | I, 4, 2. Simon Petrus servus et apostolus Jesu Christi, iis qui eque honorificam nobiscum sor- titi sunt fidem, per justitiam Dei nostri et Sal- valoris Jesu Chrisli. Gratia vobis el paz multi- plicelur, in cognitione ac Dei Jesu Domini no- stri. « Simon. » Scribitur et Simeon. Nam a Rimeon diminutio est Simon : quemadmodum a Metrodorus Meiras, a. Menodorus Menas, et a Theodosius Theudas.Statim autem ab exordio attollit mentes et animas credentium, ad zxquale studium eos exci- fans circa przedicationem cum apostolis, $30 Non enim justum est ut qui &que honor.ficum sorliti sunt donum, in aliquo sint his posteriores, quihus declarati sunt esse equales. Ubique autem pace eos excipit, at non ejus quae mundi est, sed qua in Dei cognitione sita est, Nam sola hac di- citur pax, ut qus nos liberet ab offensione et ini- micitia ad Deum. Ideo quoque Christus hanc nobis tribuit discedens ad Palrem, et cum a mortuis re- surrexisset clamans. «Pax vobis !. » EL in ecclesiis angelum pacis nobis dari precamur : ac sacerdos ! Joan, xiv, 27 ; xx. 19, 91, 26. ΚΕΦΑΛ. A'. ε Περὶ Χλήσεως τῆς ἓν πίστει ἔργοις βεθαιουµέ- γης τοις της ἀρετῆς xal ἐλπίδος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, » ε Σίμων έτρος δοῦλος xal ἁπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῖς ἰσότιμον ἡμῖν λαχοῦσι πίστιν ἐν δικαιοσύνῃ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Ἀριστοῦ. Χάρις ἡμῖιν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη, ἐν ἐπιγνώσει τοῦ Θεοῦ καὶ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ὑμῶν, » « Σίμων, » Γράφεται xai Συμεών. To) γὰρ Συμεὼν, τὸ Σίμων ὑποκοκρισμός ἐστιν, el xxl τοῦ Μητρόδωρος τὸ Μητρᾶς, καὶ τοῦ Μηνόδωρος τὸ Μηνᾶς, καὶ τοῦ θεοδόσιος τὸ Θευδᾶς, Αὐτίχα δὲ ix προοιµίων &v- ἱστησι τὰ φρονέµατκ τὼν πιστευσάντων καὶ τὰς ψυ- γὰς, εἰς τὴν ἴσην αὐτοὺς διεγείρων περὶ τὸ κήρυγμα σπουδην τοῖς ἀποστόλοις. Οἱ qàp ἱσότιμον χάρισμα λαχόντες, οὖχ ἂν δίκαιοι ὑστερεῖν τινος τούτων (v ἴσοι πεφήνασι, Πανταχοῦ δὲ τῇ εἰρήνῃ αὐτὸς περι- xpotet, ἀλλ᾽ o) τῇ τοῦ κόσμου, τῇ δὲ iv τῇ ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ. Αὕτη γὰρ µόνη εἰρήνη, ὡς τῆς προσκρού- σεως pac ἀπαλλάττουσα xal τῆς πρὸς τὸν θεόν. Διὸ καὶ ὁ Χριστὺς, ταύτην ἡμῖν ἀπιὼν πρὸς τὸν Πα- τέρα παρέσχε, xal ἀνχστὰς ἐκ νεκρῶν, « Εἰρήνη ὑμῖν, » βοῶν, Καὶ iv ταῖς ἐκχλησίαις psi, τὸν ἄγγελον τῆς εἱρήνης ἡμῖν εὐχόμεθᾳ δοθηῆναι. Kal ὁ ἱερεὺς 581 COMMENT. IN EPIST. II S. PETRI 582 πολλάκις ταύτην παρέχει τῷ λαῷ ἀπὸ τοῦ ἁγίουΑ ab altari frequenter hanc populo tribuit: nos θυσιαστηρἰου. Καὶ ἡμείς iv ταῖς πρὺς ἀλλήλους προσρήσεσι ταύτῃ χεχρήµεθα, ὅτι αὕτη µήτηρ πάν- των τῶν ἀγαθῶν, καὶ ὑπόστασις τῆς χαρᾶς ἡμῶν. Δι’ ὃ xai ὁ Κύριος φοιτῶντας τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς εἰς τὰς οἶχίας ταύτην παρέχειν πρώτην ἐθέσπισεν. « Χάρις ὑμῖν xal εἰρήνη. » Τὸ ἑξῆς οὕτως " Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη, ὡς πάντα τὰ πρὸς ζωὴν καὶ εὐσέ- θειαν Ev. τῇ ἐπιγνώσει τοῦ Θεοῦ καὶ ᾿Ιησοῦ τοῦ Κυ- ploo διὰ τῆς θείας αὐτοῦ δυνάµεως, τῆς χάριτος ταύτης ὑμῖν δωρησαµένης αὐτοῦ τὴν ἐπίγνωσιν, τὴν δόξα», την ἀρετήν. Δι) Ov τὰ μέγιστα ἐπαγγέλματα ἐδωρήθη. "Iva ἀποφυγόντες τὴν χοσμικὴν «φθορὰν, τὴν δι ἐπιθυμίας ῥἐγγινομένην, ἸὙένησθε κοινωνοὶ etiam in mutuis allocutionibus hac utimur, quod h:e maler sit ocnium bonorum, ac substantia gaudii nostri. Ideoque Christus discipulis suis in domosingredientibushancprimum offerre divinilus edixit: ε Gra ia vobis et. pax. » Ordo talis est : Gratia vobis et pax mulliplicetur, sicut omnia que ad vitam ac pietatem faciunt, in cognitione Dei ac Domini Jesu,cum per divinam ipsius virtutem hac gratia vobis largita sit ipsius cognitionem, gloriam acviriutem : per qua promissiones maxima donatze sunt: ut devitala curruptione mundana, qua ex concupiscentia provenit, consortes efficiamini di- vine nature » In cognitione Dei. » Ordo: Vobis τῆς θείας φύσεως. « Ἐν ἐπιγνώσει τού θεοῦ. » Τὸ B qui in cognitione Dei et Jesu Domini nostri 8016 2 E "Tuv τοῖς iv ἐπιγνώσει τοῦ Θεοῦ καὶ ᾿[ησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἰσότιμον ἡμῖν πίστιν λαχοῦσι διὰ τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, χάρις καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. Ἡ τὸ ἑξῆς οὕτως ' Ἐν ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ xal Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. "τις ἐπίγνωσις διὰ της θείας αὐτοῦ δυνάµεως, πάντα τὰ πρὸς ζωὴν καὶ εὐσέθειαν ἐδωρήσατο, αὐτὴν τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς διὰ δόξης καὶ ἀρετῆς, δι fic δόξης καὶ ἀρετῆς τὰ τίµια xal μέγιστα ἐπαγγέλματα ἐδόθη, "Ἵνα γένησθε θείας κοινωνοὶ φύσεως, iv τῷ ἀἆποφυ- γεῖν τῆς χοσµιχης ἐπιθυμίας τὴν φθορᾶν. ᾽Αλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο, "vot εἷς αὐτὸ τοῦτο σπουδην πᾶσαν παρεισενέγκαντες, ἐπιχορηγήσατε ἐν vn πίστει τὴν ἀρετὴ», bv τῃ ἀρετῇῃ την γνῶσιν, ἓν τῇ γνώσει τὴν ἔγκράτειαν, iv ταύτῃ τὴν ὑπομονὴν, ἐν τῇ ὑπομονῇ τὴν εὐσέθειαν, ἓν ταύτῃ τὴν φιλαδελφίαν, ἐν τῇ φιλαδελφίᾳ τὴν ἀγάπην. « Ὡς πάντα ἡμῖν τὴς θείας δυνάμεως αὐτοῦ, τὰ πρὸς ζωὴν καὶ εὐσέδειαν δεδωρηµένης, διὰ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ κκχλέσαντος ἡμᾶς διὰ δόξης καὶ ἀρετῆς, δι ὧν τὰ τίµια ἡμῖν καὶ μέγιστα ἐπαγγέλματα δεδώρηται, ἵνα διὰ τούτων γένησθε θείας µἈκοινωνοὶ «φύσεως, ἀποφυγόντες τῆς ἐν κόσμῳ ἓν ἐἔπιθομίᾳ «φθορᾶς, xal αὐτὸ οὔτο δε σπολδην πᾶσαν µπερεισενέγκαντες, ἐπιχορηγή- σχτε ἐν τῇ πίστει ὑμῶν τὴν ἀρετὴν, ἐν δὲ τῇ ἀρετῃ τὴν γνῶσιν, iv δὲ τῇ γνώσει τὴν ἐγκράτειαν, bv. δὲ τῇ ἐγκρατείᾳ τὴν ὑπομονὴν, iv δὲ τι ὑπο- honorificam nobiscum sortiti estis fidem per jus- titiam Dei nostri, gratia et pax multiplicetur. Aut hoc modo est ordo: In cognitione Dei ac Jesu Domini nostri, qu: cognitio per divinam ipsius virlulem omnia qua ad vitam ac pietatem fáciunt largita est, ipsamque illius cognitionem qui voca- vit nos per gloriam et virtutem, per quam glo- riam et virtutem, pretiosa maximeque promissio- nes donate sunt, ut sitisdivine consortes nature, effugiendo mundana concupiscenlie corruptio- nem, Sed et hoc ipsum sive ad hoc ipsum adhi- bito omni studio, subministrate in fide virtutem, in virtute scientiam, in scientia temperantiam, et in hac patientiam in patientia autem pietatem, in hac autem fraternam charitatem, in fraterna cha- ritate dilectionem. I, 3-0 851 Sicut omnia vobis divina ipsius viriute, que ad vitam ac pietalem fuciunt, lar- giente, per cognitionem ejus qui vocavit nos per gloriam et virtutem, per qua preliosa vobis ac mazrima promissa donala sunt, ul per hac e[fi- ctamini consorles diving nalura, devitala cor- ruptione qua in mundo est per concupiscentiam. Sed et in hoc ipsum adhibito omni studio submi- nistrale in fide vestra virtutem, in virlule autem scientiam, in scientia vero lemperantíam, ín tem- perantia auiem palientiam : 1ursum in patientia μοντ τὴν εὐσέθειαν, ἓν Bi cj εὐσεθεία τὴν φιλα- D pietatem, in pietate vero fraternam charitatem, δελφίαν, iv ὃδξ τῇ φιλαδελφίᾳ τὴν ἀγάπην. Ταῦτα γὰρ ὑμῖν ὑπάρχοντα καὶ πλεονάζοντα, οὐκ ἀργοὺς οὐδὲ ἁπράκτους πΧαθίστησιν εἷς τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπίγνωσιν. Ὦ γὰρ δλ πάρεστι ταῦτα νυφλός ἔστι µυωπά(ων, λή- θην λαθὼν τοῦ µκαθαρισμοῦ τῶν πάλαι αὐτοῦ ἁμαρτιῶν » Διὰ μακροῦ μὲν ἀποδέδοται, ἔστι δὲ d διάνοια αὕτη * Ὡς µυρία λαθόντες ἀγαθὰ διὰ τῆς ἐπιφανείας Χριστοῦ, OU ὦν δυνάµεθκ καὶ θείας φύσεως γενέσθαι κοινωνοὶ καὶ ωρὸς ζωὴν καὶ εὐσέθεαν ἀναχθῆναι, ὀφείλομεν πολιτεύεσθχι οὕτως, ὡς ἐπιχορηγεῖν τῇ πίστει τήν ἀρετὴν, xal διὰ τῆς ὁδοῦ βαδίζειν εἰς την κατ εὐσέθειαν προκοπὴν, ἕως εἷς τὸ τέλειον τῶν ἀγαθῶν, B ἐστιν ἡ ἀγάπη, ἕλθωμεν, θείας δὲ κοινω- ín [ratlerna autem. charitate dilectionem. Hac enim cum vobis adsunl et exuberant haud otiosos nec in irritum laborantes efficiunt ad. Domini nos(ri Jesu Christi cognitionem. Nam qui non adsunt hoc, is cacus esl el manu viam lentans, oblitus sese a veteribus suis peccatis fuisse pur- gatum. Longo quidem tractu reddita cst series, porro hzc estintelligentia : Tanquam innumeris acceptis bonis per Christi apparitionem, per quz? possumus divin: nalura& consortes effici, et ad vitam ac pie- tatem reduci : ita conversari debemus, ut fide sub- ministremus virtutem, et per hanc viam gradiamur ad promotionem in pielate, donec ad bonorum per- fectionem,qus est dilectio, veniamus.Divingeautem 583 ORCUMENII TRICCAÉ EPISCOPI 584 naturz consortes facti sumus per Domini ac Dei Α vol. φύσεως γεγόναµεν διὰ τῆς τοῦ Κυρίου καὶ θεοῦ adventum, qui nostre nature priiuitias in seipso assumpsit et assumendo sanctificavit. Quod si pri- mitis sanctis, sancta est et. massa. Porro massa primitiarum non alia est quam illi ex quibus sunt primitie. Corruptionem vero qua est a mundana concupiscentia dicit, tanquam excorruplibilibuset circa corruptibilia consislentem. (;radus autem tradit ad promotionem: primum quidem fidem,que fundamentum est ac basis seu principium bonorum. Deinde secundo gradu virlutein sive opera, nam sine his fides mortua est, quemadmodum dicit Jacobus ?, Post hac vero scientia. Quz:e autem est haec ? Cognitio secretorum Dei mysteriorum, qua ἐπιδημίας, àmzpghv τῆς ἡμετέρας φύσεως ἐν baut ὑποστήσαντός τε xa! ἁγιῃσαντος τῇ προσλήψει. Εἰ δε d ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύραμα. Φύραμα ὃξ τῆς ἀπαρχῆς οὐκ ἄλλο, ἢ οἱ ἐξ ὦν ἡ &napy/. Φθορὰν δὲ τὴν ἀπὸ τῆς κοσµιχης ἐπιθυμίας, φπσὶν, ὡς ix φθαρτῶν τε xal περὶ φθαρτὰ συγχειµένης. Βαθμοὺς δὲ της προκοπῆς ἐπίσταται, πρώτην τὴν πίστιν, ἥτις θεµέλιός ἔστι τῶν ἀγαθῶν καὶ ακρηπίς, Εἶτα δεύτερον βαθμὸν, τὴν ἀρετῆν, ἦτοι τὰ ἔργα. Χωρὶς γὰρ τούτων ἡ πίστις νεκρὰ, ὡς ᾽Ιάκωθός φησιν, Ἐπὶ τούτοις ἡ γνῶσις. Τίς δὲ aon; ; 'H τῶν τοῦ θεοῦ ἀποχρύφων μυστηρίων εἴδησις, ἥτις οὗ τῷ τυ/όντι πχραγίνεται, ἀλλὰ τῷ δι᾽ ἔργων κρειττόνων τὴν non cuivis contingit, sed exercitato in liabitu me- B ἔξιν γεγυμνασμένῳ. "Eni τούτοις 4 ἐγκράτεια. Δεῖ liorum operum. Post hec est temperantia. Nam et hac opus est ei qui ad. mensuram pervenit, ne doni magnitudine lasciviat. 559 Quoniam autem non contingit eum qui modico tempore utitur tem- perantia, firmiter donum possidere (semper enim cupiunt affliciiones eam quz a prafocalione libe- rat, ad idquod pejus estperducere), subingressato- lerantia rem omnem peragit. et pietatem conciliat, perfectiorem in Deum confidentiam efficiens: ideo quoqueex pielate quiesita est charitasfralerna, quae nequaquam accedit nisibenignitas ad ou nia tribue- rit aditum pietatis. Et super omnia bonorum om- nium complementum esi dilectio, quemadmodum et Paulo3et Veritati videtur. Nam hac et Dei Filium γὰρ καὶ ταύτης τῷ πρὸς uévpov ἀφικομένῳ, ὡς ἂν μὴ ἐξυθρίζοι τῷ µεγέθει τῆς δωρεᾶς. ᾿Επειδὴ δὲ oox ἔστιν ἐπὶ μικρὸν Ὑχρώμενον τῇῃ ἐγκρατεί βεθαίαν κεχτῆσθαι τὴν δωρεὰ», (φιλοῦσι γὰρ ἀεὶ τὰ πάθη, τοῦ τατάγχοντος ἐλευθερίσαντα ἐπὶ τὸ χεῖρον προ- ἀγεσθαι), ἡ ὑπομονὴ ἐπισελθοῦσα τὸ πᾶν κατείρ- Ύασατο, καὶ τὴν εὐσέθειαν προεξένησε, τελεωτέραν τὴν εἷς θεὸν ἀπεργασαμένη πεποίθησιν. Διὸ καὶ τῇ εὐσεθείᾳ ἡ φιλαδελφία προσεπορίσθη, οὐκ ἂν ἔπι- γενοµένη, sl μὴ τῆς εὐσεθείας τὸ περὶ πάντα εὔγνω- μονικὸν παρέσχειν ἐπίθασιν. Καὶ ἐπὶ πᾶσι, τὸ máv- -ων ἀγαθῶν πλήρωμα, ἡ ἀγάπη, ὡς Παύλῳ καὶ σῇι ᾿Αληθείᾳ δοκεῖ. Αὕτη γὰρ καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ }Υὸν, καὶ τὸν τούτου Πατέρα ἐξεθιάσατο, τὸν μὲν τὸν &ya- et hujus Patrem ενἰοίε: hunc quidem it sibi dile- πητὸν αὐτοῦ δοῦναι, τὸν δὲ Yibv τὸ αἷμα αὐτοῦ ὑπὲρ ctum Filium daret, Filium vero utsanguinem suum pro nobis effunderet. «Hzcenim cum vobis adsunt.» Quanam hzc ? Fides virtus, scientia, temperantia, patientia, pietas, charitas fraterna,dilectio,que non adesse tantum oportet, verum eliam exuberare.Nam αἱ presentia prodest, uiulto magis abundantia sive opulentia. Quz autem sequilur ex his utilitas ? Securitatem haberead secundumDominiadventum. Eum namque cui non adsunt hac, in gloria judicis advenientis, εἰ {η modurn solis resplendentis,czci- tas subsequitur. Ubi etiamsi aspectu valcat, ne ila quidem potest sine lesione per affeclum intueri id quod splendidissimum est,cum sua luce semper mi- rum in modum splendente natum sit eos oblene- brare, qui ad illud debilibus oculis innituntur. Μυωπάζειν vero dictum est pro. caculire, ἀπὸ τῶν μυῶν, id est, a bufonibus sub terra degentibus, qui ad omnia οδοί perseverant. « Ob.ilus sese a veteri- bus suispeccatis. » Hoc simile est illi quod a beato Jacobo dictum est: « Siquis audiat sermonem nec eum factis exprimat, hic similis est. viro conside- ranti faciem nativitatis sug inspeculo. Considera- vit enim seipsum el abiit, statimque oblitus est qualis esset 4. » Nam el hic cum seipsum cogno- vissel sacro baptismate purgatum fuisse: quia'a peccatorum multitudine ablutus fuerat, scire de- ἡμῶν ἐκχέαι, « Ταῦτα Ti ὑμῖν ὑπάρχοντα. s Ταῦτα ποῖα ; 'H πίστις, à ἀρετὴ, ἡ γνῶσις, d ὑπομονὴ, à εὐσέθεια, ἡ φιλαδελφία, ἡ ἀγάπη ^ ἅτινα οὗ µόνον παρεῖναι δεῖ, ἀλλὰ xal πλεονάζειν, El γὰρ ἡ παρυ- σία ὠφελεῖ, πολλῶ μᾶλλον ἡ περιουσία. Τίς δὲ ἡ ἐξ αὐτῶν ὠφέλεια ; Τὸ παῤῥησίαν ἔχειν εἷς τὴν τοῦ Κυρίου δευτέραν παρουσίαν. Ti γὰρ μὴ ἔχοντι ταῦ» τα, iv Odin τοῦ κριτοῦ παραγινοµένου xal ὡς ἡλίου ἁπαστράπτοντος, τύφλωσις ἐπακολουθεῖ, ὅπουγε καὶ el ἔῤῥωτο τὴν ὀψιν, οὐδ' οὕτως ἑνὴν αὐτῷ ἀπαθως ἐνορᾷν τὸ ὑπέρλαμπρον, πεφυκότος ἀεὶ τοῦ ἄγαν τῷ φωτὶ ἀποστίλθοντος, ἀμαυροῦν τῶν ἀσθενῶς πρὸς αὐτὸ τὸν ὑφθαλμὸν ἑπερειδόντων, Μυωπάζειν δὲ τὸ τυφλώττειν εἴρηται, ἀπὸ τῶν ὑπὸ την γῆν μυῶν τυφλῶν εἰς ἅπαν ᾿διατελούντων. α Λήθην λαθὼν τοῦ Χχθαρισβοῦ τῶν πάλαι αὐτοῦ ἁμαρτιῶν. » Τοῦτο ὅμοιον τῷ ὑπὺ µακαρίου ᾿Ιακώδου εἰρημένῳ, ὅτι, « Et τις ἀκροατὴς λόγου ἐστὶ καὶ οὐ ποιητὴς, οὗτος ἔοικεν ἀνδρὶ κατανοοῦντι τὸ πρόσωπον τῆς γενέσεως αὐτοῦ kv ἐσόπτρμ. Κατενόησε Ὑὰρ ἑαυτὸν καὶ ἀπηλθε, καὶ εὐθέως ἐπελάθετο Ὁποῖος Qv. » Kx! γὰρ καὶ οὗτος ἐπιγνοὺς ἑαυτὸν διὰ τοῦ καθαοθῆναι tU ἁγίῳ βαπτίσματι, ὅτι πλήθους à ἁμαρτιῶν ἐξ ξεπλύνθη, δέον εἰδέναι, ὅτι καθαρθεὶς καὶ ἁγιότητα ἔλαθε, νήφειν ἵνα διαπαντὸς MAN τὸν ἁγιασμὺν, οὐ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον * ὁ δὲ ἐπελάθετο, buissel quod purgatum et sanclitatem consecutum vigilare oportuit, ut sanctitatem semper servaret, sine qua nemo videbit Deum 5 : ille vero oblitus est. Jac. 11, 26... 5 Rom, xii, 13. 4 Jac. 1, 99, 44. 5 Hehr. xit, 14. “586 ΚΕΦΑΛ. PB', Παραγγελία εἷς ὑπόμνησιν τῆς διδασκαλίας μετὰ τὴν ἀνάμνησιν αὐτοῦ, καὶ ὅπως iv δρει θαθὼρ της 8:0) περὶ Χριστοῦ ἐπήχουσε φωνῆς. » « A μᾶλλον ἀδελφο, σπουδάσατε µβεδαιαν ὑμῶν κλῆσιν καὶ ἐκλογὴν µποιεῖστι. Ταῦτα γὰρ ποιοῦντες οὐ μὴ πταἰσητέ ποτε, Οὕτως γὰρ πλο»- σίως ἐπιχορηγηθήσετχι ὑμῖν ἢ εἴσοδος εἷς τὴν αἰώνιον βασιλείαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διὸ οὐκ ἀμελήσω ὑμᾶς ἀεὶ ὑπο- µιμνήσχκειν περὶ τούτων, Χαΐπερ εἰδότας καὶ Ἱστηριγμένους ἐν τῇ παρούσι ἀληθείφ. Δίχαιον δὲ ἡγοῦμαι, ἓφ ὅσον εἰμὶ ἐν τούτῳ τῷ σκηνώ- ματι, διεγείρειν ὑμᾶς ἐν ὑπομνήσει, εἰδὼς ὅτι ταγἰνῆ ἐστιν ἡ ἀπόθεσις τοῦ σκηνώµματός µου, καθὼς καὶ ὅ Κύριος ἡμῶν Ἰησοὺς Χριστὸς ἐδήλωσέ µοι, Σπουδάσω δὲ καὶ Ἑχάστοτε ἔχειν ὑμᾶς μετὰ τὴν ἐμὴν ἔξοδον τὴν τούτων µνείαν ποιεῖσθαι ». Aib, φηοὶ, μᾶλλον, ἁδελφοί µου, σπουδάσατε µόνι- pov καὶ ἀμετχκίνητον δεικνύντες τὴν κλῆσίν ὑμῶν καὶ ἐχλογὴν, τουτέστι͵ τὸν χατηγητικὸν λόγον, ὃν παρὰ τὴν ἰκλογὴν ὑμῶν ἠκούσατε xal τὴν Χλησιν, ἀνεπίληπτοι εἶναι, ἵνα μὴ ὡς ἐπιλελησμένοι της δω- ρεᾶς τοῦ Θεοῦ χριθητε, ἀλλὰ µείνητε βεθαίαν τὴν χλησιν ὑμῶν Έχοντε, € Ἱαῦτα γὰρ ποιοῦντες. » Ταῦτα, ποῖα;, Τὰ προειρηµένα, olov τὴν ἀρετὴν, τὴν γνῶσιν, τὴν ἐγκράτειαν, καὶ τὰ ἕξης τούτων. Σκόπει δὲ πῶς πρότερον ἀπὸ τῶν «φοθερῦν προτρε- COMMENT. IN EPIST. II S. PETRI. $86 CAPUT II. Adhoriatio ad doctrinae admonitionem, revocan- do eam in memoriam : el quo modo in monte Thabor audiverit Dei vocem de Christo. I, 10-15. Quapropter ,fratres,potius operam da- (e, ut vocationem et electionem vestram firmam efficiatis. Hec enim δὲ feceretis, non labemini unquam. Siquidem ad hunc modum abunde sub- ministrabitur vobis introitus ad eternum re- . gnum Domini nostri et Salvatoris Jesu Christi. Quapropter haud negligam vos semper commo- nere de his, tametsi sciatis et confirmati sitis ín prasenti veritate. Attamen justum arbiiror quan- diu sum in hoc tabernaculo, excitare vos per commonilionem : cum sciam brevi futurum ut de- ponam hoc tabernaculum meum : quemadmodum et Dominus noster Jesus Christus significavil mi- hi. Dabo autem operam et semper habere vos post meum ezitum, αἱ horum mentio fiat. Quapropter, inquit, fratres mei,date vos potius operam, ut permanentem atque immutabilem os- tendalis vestram vocationem et electionem, hoc est, sermonem instruclionis vestre quem ad electionem ac vocalionem vestram audistis, ut ir- reprehensibiles sitis : ne quasí muneris Dei obliti judicemini, sed persistite firmam habentes voca- lionem vestram.. « Hac enim si feceritis. » Qua- nam?Que predictasunt,nempe virlutem,scientiam, temperantiam et caelera que sequuntur. Animad- ψάµενος τοῦ βήματος τοῦ κριτοῦ; νῦν καὶ ἀπὸ τῶν C verte autem quomodo ordinato prius ab his que ἀγαθῶν προτρέπεται τῆς εἰσόδου της εἷς τὴν αἰώνιον βασιλείαν τοῦ Κυρίου. « Καΐπερ εἶδότας. » Ίνα μὴ δόξωσι συνεχῶς ἀναμιμνησχόμενοι, περὶ τῶν αὐτῶν ὡς Ev ἀργίᾳ εἶναι καιεγνωσµένοι, καὶ λυπηθώσι, τούτου χάριν ἐπήγαγε τὸ, Kalteo εἶδότας καὶ ἕστη- ριγμένους ἓν τῇ παρουσῃ ἀληθείᾳ. Λἰτίαν δὲ ἀποδι- δούς τῆς συνεχοῦς ὑπομνήσεως, ἐπήγαγε τὸ, εἰδέναι ταχεῖαν ἴσεσθαι vv αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ σώματος το΄του ἁπαλλαγὴλν. Τὸ δὲ ἐπιφερόμενον, λέγω δὲ τὸ * « Σπουδάσω δὲ καὶ μετὰ τὴν ἐμὴν ἔξοδυν ἔχειν ὑμᾶς ἑκάστοτε, » τουτέστι, καθ ἑκάστην xal διηνεκῶς τὴν τούτων µνήµην, Λβούλονται παριστᾷν ἀπὺ τούτου, ὅτι καὶ μετὰ θάνατον οἱ dt µέμνηνται τῶν τῇδε καὶ πρεσθεύουσιν ὑπὲρ τῶν ζώντων. Άλλοι δὲ ἀπῶς μεταχειριζόµενοι τὸ ῥητὸν, Σπουδάσω δὲ καὶ ἑκόστοε ἔχειν ὑμᾶς μετὰ τὴν ἆμὴν ἔξοδον, τὴν τούτων μνήμην ποιεῖσθαι, Τουτέστι μὴ θχυµάζετε, μηδὲ βαρὺ ἡγεῖσθε την ἐνδελεχη περὶ τῶν αὐτῶν ὑμῖν καταγγελίαν. Οὐ γὰρ χατάγνω- σιν ὑμῶν ἁμαθείας ἔχων τούτο mou), ἀλλὰ τῇ συν- "εχείᾳ τῆς περὶ ταύτων διδασκαλίας, ἔμμονον καὶ ἀμεταχίνητον ὑμῖν ἑἐργάζυμαι τὴν τούτων ἀντίλη- div, ὡς ἂν, τούτοις βεθαιωθέντες, ἔχητε καὶ μετὰ τὴν ἐμὴν ἁἀποθίωσιν ἔνηχα καὶ ἀνεξάλειπτα τὰ περὶ τούτων διδάγματα. « ^ γὰρ σεσοφισµένοις µύθοις ᾖἐξακολουθήσαν- τες ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν 'In- σοῦ Χριστοῦ δύναμιν καὶ παρουσίαν, ἀλλ im- PaTRor. GR. CXIX. formidabilia erant judi«is tribunali, nunc etiam per bona dirigit introitum ad eternum Domini regnum. « Tamelsi sciatis. » 054 Ne de eisdem continue videantur admoneri, lanquam redarguti quod in otio vitam degant,et ita contristenlur,hujus gratia subjungit : Tametsi sciatis et confirmati sitis in presenti veritate. Causam autem reddens continua admonitionis,subjunxit quod sciret brevi futuram esse absolutionem ab Ίιος δµο corpore.Quod autem subirfertur, puta: «Dabo autem operam et semper,» nonnulli per hyperbaton intelligunt hoc modo : Dabo aulem operam et post meum exituin, vos h.bere sempersive indieset continue horum memo- riam : volentes ex hoc ostendere, quod etiam post οὕτω νοοῦσι * D mortem sancli eorum meminerunt qua hic pro viventibus perfecerunt.Alii vero simpliciter tra- ctantes illud dictum, ita intelligunt : Dabo autem operam et semper habere vos post. meum exitum ul horum mentio fiat : hoc est,ne miremini,neque gravem ducalis assiduam de his fieri vobis mentio- nem.Nonenim condemnans ruditatem vestram hoc facio, sed per continuam dehis doctrinam, perse- veranset immobile vobisexhibeo horum subsidium, ut his confirmati, habeatis etiam post meum ob- itum vivam ac indelebilem de his doctrinam. 1,16-21.Non enim arte compositas fubulas secu- (i,notam vobis fecimus Domini nostri Jesu Christi viriutem et adventum sed qui oculis nostris as-. 19 . 081 ORCUMENII TRICCE EPISCOPI 988 pezimus illiusmajestatem. Accepitenima Deo Pa- Αόπται Ὑενηθέντες τῆς ἐκείνου µεγαλειότητος. Λα- tre honorem εἰ gloriam, voce ad ipsum hujuscemodi delata a magnifica gloria : Hic est Filius meus dile ctus in quo mihi complacitum est. Et hanc vocem nos audivimus e caelo delatam, cum essemus una cum ipso in monte sancto. Et habemus firmiorem rophelicum sermonem, cui dum attenditis seu ucerna apparenti in obscuro loco recte. facitis : donec dies 1llucescat, etl lucifer exoriatur in cor- dibus vestris. Si illud prius noveritis quod omnis prophetica scriptura non sit propric interpreta- lionis.Non enim voluntate hominis illata fuit un- quam prophelia : 655 sed a Spiritu sancto impul- sí locuti sunt sancti Dei homines. θὼν γὰρ παρὰ θεοῦ Πατρὸς τιμὴν καὶ δόξαν, φω- νης ἑνεχθείσης αὐτῷ τοιᾶσδε ὑπὸ της µεγαλο- πρεποῦς δόξης * Οὗτός ἐστιν ὃ Υἱός µου ὁ ἀγαπη- tbc, εἷς ὃν ἐγὼ εὐδόχησα. Kal ταύτην την φω- vv ἡμεῖς ἠχούσχμεν ἐξ οὐρανοῦ ἔνεχθεῖσαν, σὺν αὐτῷ ὄντες ἓν τῷ Oper τῷ dy. Καὶ ἔχομεν βεθχιότερον — xbv προφητικὸν λόγον. Ὢ καλῶς ποιεῖτε προσέχοντς ὡς λύχνφ Φφαίνοτι ἐν αὐχμηρῶ τόπῳ, ἕως οὗ Ἡμέρα δια.γάσῃ, καὶ φωσφόρος ἀνατείλῃ iv ταῖς καρδίαις ὑμῶν, τοῦτο πρῶτον Υινώσκοντες. "Ότι πᾶσα προφῃτεία γρα- φῆς, lac ἐπιλύσεως οὐ γίνεται. Οὐ γὰρ θελή- µατι ἀνθρώπου ἠνέχθη ποτὲ προφητεία, ἀλλ᾽ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου φερόµενοι ἆλέλησαν οἱ ἅγιοι θεοῦ ἄνθρωποι. » Cum dixisset quod studiose se habere debeant, B ἡΕἰπὼν περισπουδάστως et ea videlicet quaa se fuerant ipsis annuntiata.et de his longum explicuisset sermonem, idque fre- quenter : quanquam et sciret et. variis modis au- dissent, eorum nunc confirmationem subjungit,et ait: Non vanam circa hac adhibeo diligentiam,sed cum certamacindubitatam esse sciam ipsorum ve- ritatem, adeo illis immoror. Et quidnam hoc est? Non humana sapientia ad vos usi ornalisque ser- monibus,veluti przstigiisfallentesauditum vestrum, notam vobis fecimus Domini vi: tutem et adventum, quod Greci faciunt et beretici * Greci quidem compta dictione utentes ac decipientes; heretici vero fictis sermonibus : quemadmodum Valenti- niani profunditates ac silentium prodigiose fiugen- C Οὐαλεντίνου, tes. Verisimile enim est quod jam incipiebant sub- oriri.Nihil itaque hujusmodi deprehendere est in nobis, sed simplici ac humili sermonetradidimus vobis doctrinam : quod etiam Paulus dicit ad Co- rinthios : et ea quae ex oculorum nostrorum aspectu habemus, qui una cum ipso in montem sanctum ascendimus 7. Dicit autem ostensam ipsis in monte sancto super Unigenitum gloria, et vo- cem quam a Patre de colo allatam propter Domi- , num audierunt.Quoniam auterr. rebus ipsis et ex- perientia cognovimus qus fuerunta prophetis pro- nunliata, firmiorem, inquit, per hac judicamus prophetiam 1psorum:nam res ipse consecuta sunt sermones ac oracula. Idcirco et vos recte factis at- ἔχειν αὑτοὺς ὀφειλειν, δηλονότι εἰ; τὰ ὑπ αὐτοῦ εὐαγγελισθέντα αὐτοῖς, καὶ περὶ τούτων πολὺν Χατατείνας τὸν λόγον, καὶ πολλάκις, xalmsp εἰδύτας καὶ ἀκηχοότας δισφόρως, νῦν τὸ πιστωτικὸν αὐτῶν ἐπιφέρει, xxl φησιν, Ou Ob µάτην τὴν περὶ αὐτὰ ἐπιμέλειαν ἐπιδείκνυμαι, ἀλλὰ τὸ κΚαίριον αὐτῶν ἐπιστάμενος xal ἀληθέστα- τον, κατὰ τοσοῦτον αὐτῶν περιέχοµαι. Καὶ τὶ τοῦ- το; Τὸ μὴ σοφίᾳ ἀνθρωπίνῃ Ὑχρησαμένους tlc ὑμᾶς, καὶ χεχαλλιεπηµένοις λόγοις χαταγοητεύσαντας ὑμῶν τὴν ἀχοὴν, Ὑνωρίσχι τὴν τοῦ Κυρίου δύναμιν ὑμῖν καὶ παρουσίαν, ὅ ποιοῦσιν Ἕλληνες καὶ αἱρετικοί * ΄Έλλενες μὲν τῇ καλλιλεζίφ χρώμµενοι xxi ἕξαπα- τῶντες * αἱρετικοὶ δὲ τοῖς πλάσμασιν ^ ὡς ol ἀπὸ βυθοὺς καὶ σιγὴν τερατολογοῦντες. Εἰχκὸς γὰρ αὐτοὺς καὶ ἤδη ἄρχεσθαι ὑποφυομένους. Οὐδὲν οὖν τοιοῦτον κατανοεῖν ἔστιν ἓν ἡμῖν Λιτῷ γὰρ πεπριήµεθα λόγῳ τὴν πρὸς ὑμᾶς διδασκαλίαν ὃ καὶ Παῦλος πρὸς Κορινθίους φησὶ, καὶ ἅπερ ἐξ αὐτοψίας ἔχομεν, οἱ iv τῷ δρει τῷ ἁγίῳ συνανα- θάντες αὐτῷ. Λέγει δὲ τὴν iv τῇ μεταμορφώσει δει- χθεῖσαν αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ Μονοχενους δόξαν, καὶ τὴν φωνὴν, ἂν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐξ οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν διὰ τὸν Κύριο, ἤκουσαν. ᾿Επεὶ δὲ διὰ τῶν πραγµά- των ἔγνωμεν καὶ τῆς πείρας τὰ ὑπὸ τῶν προφητῶν προκατηγγελµένα, βεζαιονέραν xplvousv, φησὶ, διὰ τούτων τὴν προφητείαν αὐτῶν. Tote λόγοις γὰρ ἐπηχολούθησε τὰ πράγματα. Διὸ xal ὑμεῖς χαλῶς ποιεῖτε, προσέχοντες τῇ προφητεία, τοι τοῖς ὑπὸ tendentes prophetiz,sive his qui a prophelis prz»- p τῶν προφητῶν προλελαλημένοις, κἂν εἰ ἁμυδρῶς dicla sunt : quanquam tunc obscure ab ipsis dicta fuerunt,et in similitudinem lucernz ardentisin ca- liginoso loco. Hujusmodi enim est squalens locus solis ardore subexustus ac humore aerem infur- mante privatus.Unde necesse est ut aer qui solari radio subservit,cum periclitetur ne suam amittat proprietatem,sese ministrum illegitimum so'i pre- beat, ac radius tanquain per illegitimum vehiculum delatus,obscurum sui splendorem exhibeat. Aiten- dentes autem his quzila obscure a prophetis dicta sunt, non fraudabimini spe vestra, rebus, inquit, suo tempore succedentibus : 656 quas etiam diem ** 81 Cor. rt, 1. 7 Matth. xvir, 1 ὑπ αὐτῶν ἐλέχθη τότε, καὶ κατὰ τὴν εἰκόνα τοῦ iy ζοφώδει τόπῳ καιοµένου λύχνου. Τοιοῦτον γὰρ ὁ αὐχ- μηρὸς τόπος τῇ τοῦ ἡλίου ὑπεκχαιομένος θάλψει, xal τῆς τὸν ἀέρα εἰδοποιούσης νοτίδος ἀποστερού. µενος. "Ae οὗ, τὸν διακονοῦντα ἀέρα τῇ τοῦ loo ἀκτῖνι, τὴν ἑαυτοῦ κιδυ"εύοντα ἰδιότωτα ἀπολέσαι, ἀνάγκη νόθον παρέχειν ἑαυτὸν διάκονον τῷ ἡλίψ, καὶ ὡς διὰ νόθου ὀχήματος την ἀχτῖνα φεροµένην. ἀμυδρὰν τὴν ἑαυτῆς ἐπιφαίνειν λαμπρότητα, Iloos- έχοντες δὲ τοῖς οὕτως ἀσαφῶς ὑπὸ τῶν πρυφητῶν εἰρηµένοις, οὐχ ἀστοχήσετε της ἐλπίδς. ἸΤῶν πραγμάτων γὰρ, onol, κατὰ ἴδιον κΧαιρὸν παραγινο- . 989 COMMENT. IN EPIST. 1I S. PETRI. . 590 µένων, ἃ καὶ ἡμέραν ἐκάλεσε, σοφῶς ἂγαν τῇ τροπῇιΑ appellavit,scite admodum intropo permanens.Dixit ἔπιμεινας, (cime γὰρ λύχνον καὶ τόπον αὐγμηρὸν, ito: ζοφώδη καὶ σχοτεινὸν, ὅσπερ καὶ d$, νύς ἐστι.) Νυκτὶ δὲ πάσῃ ημέρα ἆπακολουθετ * Ἡμέρας οὖν, φησὶ, παραγινοµένης, τῆς τῶν πραγμάτων λέγω παρουσίας, ἔξετε τὸν φωσφόρον ἀνατέλλοντα ἓν ταῖς Χχρδίαις ὑμῶν. [τουτέστι, τὴν τοῦ Χριστοῦ γνῶσιν, fiot τὴν παρουσίαν αὐτοῦ την προχατηγγελμένην ὑπὸ τῶν προφι,τῶν,) καὶ ὡς φῶς ἀληθὲς τὰς καρδίας ὑμῶν ἑἐλλαμπρύνοντα. Εἶτα ἐπάγει ἐπεξηγούμενος, διὰ τί οἱ προφῆται τὰ ὑπ αὐτῶν εἰρημένα οὐχ ho- µήνευσαν, ἅμα δὲ xal διαχρίνει την ἆληθη προφη- τείαν τῶς δαιμονιώδους xai πλαστης, ἥτις καὶ ἐν τοῖς αἱρετικοῖς ἐνεργοῦσα καταλαμθάνεται, xal qn- ew, ὃτι « Πᾶσα« προφητεία Ρραφῆς, ἰδίας ἐπιλύσεως ob γίνεται, » τουτέστιν, ὅτι λαμθάνουτι μὲν ἀπὸ θεοῦ ol προφΏται τὴν προφητείαν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἐκεῖνοι βούλονται, ἀλλ ὡς τὸ κινοῦν αὐτούς θεῖον ἐνεργεῖ Πνεῦμα. Καὶ ἴδεσαν μὲν xal συνίεσαν τὸν κατχ- πεμπόμενον αὐτοῖς προφητικὸν λόγον, οὗ μέντοι καὶ τὴν ἐπίλυσιν αὗτου ἐἑποιοῦντο, Καὶ ὅτι οἱ ἀπὸ θείου ἐνεργούμενοι Πνεύματος προφῆται δεσαν ὡς ἀπὸ Θεοῦ καταπέµπεται ὁ λόγος αὐτοῖς, δῆλον ἀφ᾿ ὦν ἑκόντες ὑπούργουν, xal ὃ ἂν ἤθεθον ἐλάλουν, ὃ δὲ μὴ Ίθελον, ἐπιώπων ᾽ ὡς Ἅ᾿Ἰωνᾶς ὁ προφήτης παραιτούµενος τὸ χήρυγµα τῆς Νινευϊ * xal ὁ Ba- λαὰμ παραγγελλόμενο λαλῆσαι τὰ ὑποθαλλόμενα αὐτῷ, οὐ μὴν xal οἱ χευδοπροφηται, fj τὰ Ελλήνων μαντεῖα. Οὐ γὰρ δεσαν, iv τῷ ἐνεργεῖσθαι, ἀλλὰ enimlucernam el locum obscurum sive caliginosum ac lenebrosum,quod et nox est. Cuivis autem nocti succedit dies. Die itaque accedente (rerum dico prasentiamn)habebitis Luciferum in cordibus vestris exzorientem : hoc est, Christi cognitionem, sive ipsius presentiam ac adventum a prophetis pre- nuntiatum, et tanquam veram lucem corda vestra illustrantem. Deinde enarrando subjungit quare pro, helze sua dicla non fuerint interpretati : simul autem discernit quoque veram prophetiam a deemo- niaca el ficia, que in hereticis operari deprehen- ditur, el ait:« Omnis prophetica Scriptura propric sive privat: non est interpretationis. » Hoc est, pro- pheliam quidem a Deo accipiunt prophete, at non ut illi volunt, sed sicut divinus Spiritus ipsos mo- vendo operatur : et noverunt sane ac intellexerunt demissum ad ipsos prophelicum sermonem, atta- men ipsius interpretationem non faciebant. Quod autem propheta divino acti Spiritu noverunt quo- modo a Deo demissus sit ad eos Spiritus,ex eo ma- nifestum est quod ultronei subministraban!,et lo- quebantur quod volebant, quod autem nolebant tacebant: quemadmodum Jonas propheta recusans predicare in Ninive 8: et Balaam 9 ea loqui jussus qua sibi suggererentur.Verum id non habebant pseudoprophete aut Graecorum vaticinia : neque enim cognoscebant dum agilarentur, sed insania vecordes effecti, ignorabant quid sibi accideret, µανίᾳ Ὑινόμενοι παράφοροι ἠγτόουν 6 Exazyov, ὡς 6 tanquamebrii.Sanctiitaqueprophetz, veleres dico, ol µεθύοντες. Οἱ μέντοι ἅγιοι προφΏται, οἱ παλαιοί Φημι, χαίπερ εἰδότες, οὗ χρείαν εἶχον ἐμηνεύειν τὰ ὑπ αὐτῶν, ἀλλ᾽ ἕτέροις διηκόνουν ταῦτα. (Ἡμῖν γάρ.) Apa δὲ καὶ ἵνα λανθάνῃ ἡ τοῦ Κυρίου παρ- ουσία, καὶ μὴ ῥἐπιδουλεύηται πρὸς τῶν ἀσεθῶν, ᾿Επιθουλευομένη μὲν γὰρ ἠδύνατο — xal διδράσκειν διὰ της νυπερθλήτου τοῦ Θεοῦ δυνάµεως. Αλλ εἱ- χὸς, ἔνίοτε διὰ παρχδόξων τῆς ἀποφυγῆς τελουµένης, ὡς τερατωδες ἔδοξε τὸ τελούμενον τῆς ἐνανθρωπή- σεως. Καὶ ὅτι ἀληθ'ς τοῦτο, δηλον ἀπὸ τῶν iv τῇ Néq προφητῶν, 0: καὶ ἠρμήνευον, ἑχυτοὺς προφητεύ- οντες, εἰ καὶ πάντως, ὡς Παῦλος ὁ θεῖος iv τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτῃ φησί. Οὐ γὰρ ἣν τινὸς τοιούτου ὑποψία iv τῇ νέᾳ. ᾽Αλλὰ καὶ ὅτι οὐκ ἐξ- ιστάµενοι οἱ προφηται ἐχρησμφῴδουν, δῆλον καὶ τοῦτο, "ES ῥἑνὸς γὰρ πνεύματος προφητευόντων τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ καὶ t5 Νέφ, φησὶν 6 Παῦλος * ᾿Εὰν δὲ ἆπο- καλυφθζ ἀλλῳ καθηµένῳ, ὁ πρῶτος σιγάτω. Σαφὲς γὰρ Ex τούτου ὅτι ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἱστάμενοι οἱ προφῆται καὶ συνιέντες, ἑκόντες προφεήτευον, Διὸ καὶ ἄλλου ἀνιστάμενου τοῦ ἐμπνευσθέντος, ὁ πρῶ- τος λαλῶν σιγᾷν ἐπιτρέπετει.. "Όπερ οὐκ ἄν ἐπὶ µαινομένων εὗροι τις. Πῶς γὰρ σιωπήσει ὁ un) ὃ τι ὃρᾷ ἐπιστάμενος ; Καὶ Πνεύματος δὲ εἶναι ἐνέργειχν ἁγίου iv τοῖς προφήτχις, ὁ αὐτὸς Παῦλος φησὶν, οὕτω λέγων * « Ὢ μὲν δίδοται λόγος σοφίας ᾧ δὲ quanquam intelligerent, non tamen interpretari debuerunt qua predixerunt,sed hae aliis ministra. bant, puta nobis. Simul quoque ut lateret Domini adventus,nec pararentur illi insidie ab impiis.Si- quidem etiam uisidiis;a ppetitus polerat quidem in- superabili Dei potentia effugere : sed verisimile est quod evasione interdum miris modis contingente, tanquam prodigiosefacta apparuisselincarnatio.Et quod hoc verum sil ex prophatis apparet qui in Novo fuere Testamento, qui etiam interpretaban- lur seipsos dum prophetarent, quanquam non in omnibus, quemadmodum divus Paulus priore ad Corinthios Epistola 957 dicit !0; non enim hu- jusmodi aliqua suspicio erat in novo testamento. Preterea quod non rapti extra se prophetz vatici- narentur, ex eo quoque manifestum est. Nam cum uno spiritu prophetarent quiin Veteri Testamento erant,et qui in Novo, dicit Paulus : Si autem alii sedenti revelatum fuerit, prior taceat. Ex eu enim tinonifestum est quod in sua naturali consistentiapermanentes propheta, et intelligentes sponte prophetabant. Ideo etiam alio surgente cui inspiralum est,qui prior loquebatur, tacere przeci- pitur : quod in furiosis vatibusinvenire nemo pos- sel.Quomodo enim tacebit is qui re novit quidem quid operetur? Sancti quoque Spiritus energiam esse in prophetis ipse l'aulus dicit, ita loquens : 8Jonm, 1, 3. 9 Num, xxu, 19. !0 I Cor. xiv, 21. 801 OSCUMENII TRICCAE EPISCOPI 502 « Huic quidem datur sermo sapientis, alii veroA προφητείας. » Αλλὰ καὶ oU: διὰ προχειµένων. sermo prophetis 11.» Preterea et hic per ea qui& « Λαθὼν γὰρ παρὰ θεοῦ Πατρός. » Τοῦτο ἢ ἀντὶ modo proponuntur. « Áccepit enim a Deo Patre.» ῥὁριστικοῦ ῥήματος ἔταξε λαθὼν, ἀντὶ τοῦ ἔλαύεν, Hoc participium λαθὼν aut loco verbi indicativi ᾿Επεὶ μὴ κατὰ τὸ ἁ«όλουθον τῆς μετοχῆς ἡ ἀπόδοσις positum est ἔλαδεν, hoc est, accepit : quandoqui- Φφέρεαι, H εἰ p τοῦτο, βούλεται δὲ τις ἐνταῦθα dem juxta participii consequentiam non respondet λαμθάνειν ὡς μετοχὴν κυρίως τὸ λαθὼν, ἀναγκαίως postmodum sermo. Àut si boc non placet, sed vult εἷς ἀσυνταξίαν ὁ λόγος ἐξολισθήσει. ᾿Αντὶ δὲ τῆς quispiam accipere λαθὼν lanquam proprie parti- µετοχῆς τοῦ ὁριστικοῦ λαμθανοµένοω, ἀκολούθως τὸ cipium , ad inordinationem necessario decidet ἐπιφερόμενον ἔσται, olov: ᾿ Έλαδε γὰρ παρὰ θεοῦ sermo : si vero participium pro indicativo verbo Πατρὸς ὀόξαν. Καὶ ἔχομεν tx τούτου βεθαιοτέραν sumatur, consentaneum erit quod subjungetur, πᾶσαν τὴν ὑπὸ τῶν προφητῶν περὶ αὐτοῦ προχατ- puta : Accepit enim a Deo Patregloriam . et habe- αγγγελίαν, oby ὅτι περὶ τῆς ἐνεχθείσης φωνῆς ὑπὸ mus ex hoc firmius quidquid a prophelis antea de — «oo Πατρὸς ἄνωθεν ἐστί τις προφητεία, ἀλλ’ ὅτι ἀπὸ hoc annuntiatum est : non quod de voce superne a «5c τοῦ Πατρὸς ἄνωθεν φωνῆς τὴν υἱότητα µαριυ- Patre delata sit aliqua prophetia, sed quod Α 845 ρησάσης, ἠδράσθημεν πᾶσαν τὴν διὰ τῶν προφητῶν perna Patrís voce quie ipsum esse Filium testata B χρησµῳδίαν, ἀναντιῤῥήτως ὑπὸ τοῦ Πκτρὸς µαρ- est,confirmati simus quod omnis prophetarum v&- τυρουμένην φέρεσθαι, « Οὗτός ἔστιν & Υἱός µου. » ticinatio indubitatum ferat a Patre testimonium. « Hic est Filius meus 12. » Trina vice Filio datum est a Patre testimonium : in baptismo,in passione cum dixit, Et glorifica:i et rursum glorificabo ; et in monte. « Si illud prius noverit,» etc. Noverant et prophets ea quz sibi a prophetico spiritu inspi- rabantur, et de quibus, non tamen exacte et quo- modo singula perficerentur. Ideo quoque intelli- gentes desiderabant videre horum eventum : que- madmodum et dominus dicit. 858 CAPUT III. Vaticinium de fraudulenta insurrectione horetico- rum impietatisque ipsorum ac futuri supplicis. 11,1-3. Fuerunt autem et pseudopropheta in po- pulo,quemadmodum et inter vos erant. pseudodida- scali (id est falsi doctores) qui clam induccnt sec- [as perniciosas,etiam Dominum qui illos mercatus est abheganltes, acczrsentes sibi ipsis celcrem {π- ρὶς γέγονεν ἡ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῷ Yüp μαρτυρία ^ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἓν τῷ πάθει, τὸ, Καὶ ἑδόξασα xal πάλιν δοξάσω. Kal ἐπὶ τοῦ ὀρους. €« Τοῦτο πρῶτον γινώσκοντες, » xal τὰ ἑξῆς. ᾿Βδε- σαν οἱ προφΏται καὶ. ἃ ἐμπνέονται ὑπὸ τοῦ mpogn- τικοῦ πνεῦματος, xal περὶ Gv, οὐ μέντοι καὶ ἀχρι- θῶς καὶ ὡς καθέκαστα ἐπετελέσθη. Διὸ καὶ συνιέν- τες ἐπεθύμουν ᾖἴδεῖν τὴν τούτων ἔκθασιν, ὡς καὶ ὁ Κύριός φησιν. ΚΕΦΑΑ. ΓΡ’, « Πρόῤῥησις ἁπατηλης ἐἑπαναστάσεως αἱρετικῶν. ἀσεθείας τε αὐτῶν καὶ μελλούσης κολάσεως, » € ᾿Εγένοντο ὃδ καὶ ψευδοπροφηται ἐν τῷ Aag, ὡς καὶ iv ὑμῖν ἔτοντι φΨευδοδιδάσκαλοι. Οἵ- τινες παρεισάξωσιν αἱρέσεις ἀπωλείας, καὶ τὸν ἀγοράζοντα αὐτοὺς Δεσπότην ἀρνούμενοι, ἐπά- Ὕοντες ἑαυτοῖς ταχικὴν ἀπώλειαν. Καὶ πολλοὶ teritum : et plerique. sequentur. illorum exitia : ᾖἐδακολουθήσουσιν αὐτῶν ταῖς ἀπωλείας. Δι οὓς propfer quos via veritatis convitiis afficietur : et 4$ ὁδὸς τῆς ἀληθείας βλασφημηθήσεται, καὶ per avaritiam fictis sermonibus de vobis negotig- ἓν πλεονεξίᾳ πλαστοῖς λόγοις ὑμᾶς ἐμπορεύσοντεχι. Οἷς buntur. Quibus judicium jam olim non tardat, et τὸ χρῖµα ἔχπαλαι οὐκ ἀργει, xal ἡ ἀπώλεια αὐτῶν perditio illorum non dormitat. ob νυστάζει. » Cum prophetia nomen commune sit, quodet ad — Too τῆς Πποφητείας ὀνόματος κοινῶς xal κατὰ prophetas etad pseudoprophetas refertur, confir- τῶν προφητῶν καὶ κατὰ τῶν ψευδοπροφητῶν φερο- mat runc pseudoprophetis non esseattendendum. µένου, ἀσφαλίζεται vOv μὴ τοῖς ψευδοπροφήταις Et ab hoc paululum differt Paulus,dum docet qued p προσέχειν, καὶ τί τὸ διαστέλλον Παῦλος ἐδίδαξεν, nemo dicit Dominum Jesum nisi perSpiritum san- ὅτι οὐδεὶς Ave: Κύριον Ἰησοῦν, ti. μὴ iv. Πνεύματι ctum 15, Hinc autem auspicatur heresi obviam ire adversus Nicolaitas, duplicem dicens ipsorum ma- litiam, Sunt enim dogmate quidem impiissimi. quod sua in Christum Dominum blasphemia de- monstrarunt : vita autem 10axime obsceni.Et hoc παπο quidem per turpe lucrum designat : paulu- lum autem progressus apertius proferet.Nunc enim πλεονεξίαν, id est, avaritiam dicens, turpe lucrum significavit. Nam πλαονεξίκ interdum quidcm in- justitiam significat.quandoque vero lucrum simpli- citer.Unde particularius se loqui ostendens, addi- dit : « Negotiabuntur. » Penitus autem alienans t [Cor.xu8. !? Matth. in, 17 ; Joan xii, 28. ἁγίψ. ᾿Αρχεται δὲ ἐντεῦθεν τῆς χατὰ τῶν Νιολαί- τῶν αἱρέσεως τῆς καταδροµης διττὴην λέγων τὴν καχίαν αὐτῶν, Εἰσὶ γὰρ περὶ μὲν δόγµατος ἁσεθέ- στατοι͵, ὃ διὰ τῆς εἷς τὸν Δεσπότην Χριστὸν βλασφη- plac αὐτῶν ἀπέδειξαν, περὶ δὲ βίον ἀσελγέστατοι. Καὶ τοῦτο δὲ vov μὲν διὰ cnc αἰσχροκερδείας παρ- ιστᾷ, μικρὸν δὲ προθὰς, τρανότερον — mposvéqxot, Πλεονεξίαν γὰρ εἰπὼν, νῦν την αἰσχροχερδείαν ἐσή- µανεν,. Ἡ Ἱὰρ πλεονεξα ποτὲ μὲν τὴν ἀδιχίαν σηµαίνει, ποτὲ δὲ τὸ κέρδος ἁπλῶς. 'Όθεν οἰκείως τὸ, « Ἐμπορεύσονται, προσέθηχεν, )Αλλοτριῶν δὲ ab- τοὺς παντελῶς τῆς θείας διδασκαλίας, πλαστοῖς εἷ- 13 [ Cor. χι, 3. 1 993 COMMENT. IN EPIST. II 8. PETRI. 594 πεν αὐτοὺς λόγοις χρωμένους. ἸΑλλ' Luo, φησὶ, A ipsos a divina doctrina, dixit eos fictis uti sermo- της ἀσεθείας τὰ ὀψώνια, θάνατο. Τὸ δὲ Ἐκπαλαι, nibus. Sed habebuntinquit, impietatis stipendia, τῆς προγνώσεως τοῦ O:o0 ἐστι σημαντικὸν, καὶ nempe mortem. Porro jam οἶέπι, prescientis Dei ὥσπερ τοῖς ἀγαθοῖς προγνωστικῶς ἠτοίμασε &ya- significativum est. Quemadmodum enim per pre- θὰ, οὕτω xxl τοῖς πονηροῖς τὸν Χχτάλληλον αὗτοῖις scientiam bonis preparavit bona, ita et malis con- τόπον. « Οἴτινες, ν xxi τὰ Pine. Τὸ ἑξῆς. Οἵτινες gruum ipsislocum. 659 « Qui clam,» etc. Ordo : ἐπάγοντες ἑαυτοῖς ταχινὴν ἀπώλειαν, παρεισάξουσιν — Qui accersentes sibi ipsis celerem interitum, clam αἱρῖσεις ἀπωλείας, καὶ τὸν ἀγοράσοντκ« αὐτοὺς Δε- ducent sectas perniciosas ; et Dominum qui illos σπότην ἀρνούμενοι, καὶ iv misowtig πλαστοῖς ὑμᾶς mercatus est abnegantes, et per avaritiam ficlig λόγοις ἐμπορευόμενοι, sermonibus de vobisnegotiantes. « Non dormitat.» Non cessat, sive non erit otiosa, segnis aut inef- flcax. « El γὰρ ὁ θεὺς ἀγγέλων ἁμαρτησάντων οκ ᾖ, 4-7. Nam]si Deus angelisquipeccaverunt non ἐφείσατο, ἀλλὰ σειραῖς ζόφου ταρταρώσας, παρ- pepercit,sedcatenis caliginis in tartarum procipi- έδωχκεν εἰς ἈΧρίαιν τετηρηµένους, καὶ ἀρχαίου p (dios tradidit servalos in judicium : et prisco mun- κόσμου οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ ὄγδοον Νῶε δικαιο- — donon pepercit: sed octavum justitie preconem σύνης — xüpuxx ὀἐφύλαξε, — xavcxospbv — xjepy — Nueservacil. diluvio in mundum impiorum ín- ἀσεδῶν Ἐπάξας, καὶ πόλεις Συδόµωυ καὶ To- duclo;etcivitatessodomorum acGomorra in cineres µόῤῥας τεφρῶσας Ἁκαταστροφῇῃ µκατέχρινεν, ὑπό- redactas subversione condemnav't, easque fecit δειγµα µελλόντων ἀσεθδεῖν τεθειχὼς, καὶ δίκαιον eremplum his qui impie forent acturi ; et. justum Λώτ καταπονούµενον ὑπὸ τῆς . τῶν ἀθέσμων iv [otqui opprimebatur a nefariis per. libidinosam &cshytlug ἀναστροφῆς ᾖῤῥύσατο, Ἀλίμματιι Ὑὰρ conversationem, cripuil. [s enim oculis ot auribus καὶ ἀκοῃ ὃ δίκαίος ἐγκατοικῶν ἐν αὐτοῖς ἡμέραν justus,cum habita*et imter illos, quotidie anóimam ἐξ ἡμέρμκς ψυχῆν δικαίαν ἀνόμοις ἔργος R6x- — juslam iniquis illorum factis excruciabat. σάνιζεν, » El γὰρ ὁ θεὸς οὐδὲ ἀγγέλων ἁμαρτησάντων, οὐδὲ xó- — Nam si Deus nec angelis qui peccaverant nec σµου ἀρχαίου ἐφείσατο, ἀλλὰ καὶ πόλεις Σοδόµων καὶ prisco mundo pepercit, sed et civilatesSodomorum Γομόῤῥας κχατέκρινε Χαταστροφζι τεφρώσας, καὶ εἷς θἱ Gomorra condemnavit, subversione redigens iu ὑπόδειγμα πάντων τῶν μετ αὑτοὺς µελλόντων ἀσεθεῖν — cineres, et in exemplum posuit omnium qui post τέθεικε. Nos δὲ δικαιοσύνης χήρυχα, χατακλυσμὸν C ipsos impie acturi essent ; Noe vero justitiz preeco- κόσμ’ρ ἀσεθῶν ἐπάξας, ὀἐφύλαξεν, ἀλλὰ xal τὸν Λὼτ nem,diluvio iu mundum impiorum inducto, serva- καταπονούµενον ὑπὸ τῶν ἀσεδῶν, ὅτε τοὺς ἔπιξενω- — vit; sed et Lot qui ab impiis opprimebatur, quando θέντας δηλονότι ἀγγέλους oí iv Σοδόµοις ἐζήτουν, videlicet et. Sodemite angelos hospicio exceptos xal δη καὶ πρὸς ζηλον τῶν ἀσεθῶν αὐτῶν πράξεων quirebant, et quotidie admonebatur ad semulatio- ἡμέραν ἓν μέρας παρακαλούμενον, εἶτα βασανί- nem impiarum actionum ipsorum, deinde suam ζουτα τὴν ἁαυτοῦ ψυχὴν διὰ τῆς τούτων ἀποχῆς καὶ cruciabat animam per temperantiam, οἱ ab illis ἐγκρατείας, ἑῤῥόσατο * οὗ πολλῷ μᾶλλον καὶ κατὰ abstinendo, eripuit: annon multo magis hoc τὸν νῦν xatpüv καὶ αὐτοὺς ἁἀπωλείφ παραδώσει, eliam tempore et istos tradet exitio, quemadmo- ὡς τοὺς παραθάτας ἀγγέλους, καὶ τοὺς ἐπὶ τοῦ dum transgressores angelos et eos qui tempore di- κατακλυσμοῦ, καὶ ἔτι Σοδοµηνούς; Ὑμᾶς δὲ τοὺς ]uvii erant, ac preterea Sodomitas? vos autem μετὰ τούτων iv. τῷ κόσμῳ παροικοῦντας οὐχὶ cóst: quipariler cum his in mundo habitatis,annon ser- ὡς τὸν Νῶα xal τὸν, Λὼτ τοὺς συσκηνοῦντας τότε vabit,quemadmodum Noe et Lot qui tunc inter im- τοῖς παρανόμοις; Οὕτως πάντως ποιήσει * οὐδες — pios hahitabant ? nemo ambigit quin omnino ita ἀντερει. Οἴδε γὰρ εὐσεδεῖς ἐκ πειρασμῶν ῥύεσθαι, facturus sit. Novit enim pios de tentationibus et κακοὺς δὲ εἰς ἡμέρν κρίσεως κολασθησοµένως P afflictionibus eripere, injustos autem in diem judi. ττρε:ν. Σκάπει δὲ ὅτι τὸ περὶ τῶν κακοποιῶν προ- dii puniendos servare. Ánimadverte autem quod θεὶς ἄνω παράδειγµα, νῦν τὸ τῶν δικαίων προτάτ- cum superius exemplum de facinosoris proposuis- τει, xal διὰ τούτου ψυχαγωγῶν τοὺς ζηλωτὰς τῶν set, nunc illud quod de jnstis est ργερογἀἰπαί : per δικχίων, ὡς προτιµότεροι τῶν ἀπεδῶν εἶναι. Διὸ Ίου eliam justorum emulatores consolando quod καὶ ὁ ριστὸς πρῶτον τὰ γέρα τοῖς δικχίοις δίδωσι prestantiores impiis habeantur. $40 Propterea τοῖς ix δεξιῶν ἀρνίοις, εἶτα τοῖς ἐξ ἀριστερῶν ἑρί- — etiam Christus Ρργηίυτη dat prius justis agnis qui qot, τὰς τιµωρίας. Kaüóv — xal τὰ τερπνὰ τῶν σκυ- a dextris sunt, deinde hzedis qui sunt a sinistris θρωπῶν προτιμᾶται. € Αγγέλων ἁμρτησάντων οὐκ suppliciat4.Quandoquidem et delectabilia tristibus ἐφείσατο. Ἐκ τῶν προτετμηµένων ἡ ἔπιχειρησις. preferuntur. « Angelis qui peceaverant non peper- dsl γὰρ, El οὗτοι οἱ διὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀχκήρατον, cit. » Ab hisqui primumresecati sunt aggreditur, ἄγγελοι τίµιοι παρὰ θεῷ καταθέντες ἁμαρτήσαντες et ait: Si angeli qui propter substantieimmortali- συγγνώµης οὐκ ἔτυχον, οὐδὲ οἱ προσεχεῖς της oo- tatem in honore erant apud Deum, cum excusso 15 Matth. xxv, 54-41. 995 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 996 jugo peccassent, non sunt veniam conseculi : multo Α τῶν πλάσεως ἄνθρωποι, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ τούτων minus hominibus su: plasmationi hzrentibus par- cet si paccaverint, « Sed catenis caligiuis. » Con- demnationis inevitabilitatem significat. Hujusce- modi enim catenis certo a nobis condemnatos pu- nimus. Sed dicet aliquis: Unde manifesta est talis condemnatio demonum? ab ipsis videlicet demoni- bus siquidem in Evangelio !5 deprecantur, ne in abyssum remittantur, tanquam alii quoque omnes hoc patiantur. Sciendum tamen est quod veluti per modum suppositionis productum est areumen- tum, non tamen vere ita est, neque enim aliud habet quod postea respondeat, sed in speciem so- lum ita propositum esl, in veritatem autem simplex ἁμαρτησάντων φείσεται, « Διὰ δὲ τῶν σειρῶν του ζόφου, » τὸ ἄφυκτον καὶ ἁδιάδραστον τῆς χατακρί- σεως σηµαίνει, Τοιούτοις γὰρ δεσμοῖς τοὺς ἀχριθῶς ὑφ ὑμῶν καταδικασθέντας κολάζομθν. Αλλα πόθεν ἐρεῖ τις ὅτι δήλη à τοιαύτη χατάκρισις τῶν δχιμό- νωνς Απ' αὐτῶν δηλαδὴ τῶν δαιμόνων. Καὶ γὰρ ἐν τῷ Εὐαγγελίρ δέονται μὴ εἷς τὴν ἄθυσσον αὐτοὺς καταπέµψαι, ὡς xat ἑτέρων τοῦτο πάντων παθόν- των. ᾿Ἱστέον µεντοι ὡς καὶ ὑποθετιχῶς προήχθη τὸ ἐπιχείρημα, οὐχὶ δὲ καὶ τῷ ὅὄντι οὕτως ἐστίν. O) γὰρ ἔχει τὴν ἀνταπόδοσιν. ᾽Αλλὰ σχήµατι μόνου οὕτω προθέθληται, τῇ δὲ ἀληθείά παραδειγματική πίστις ἐστὶν ἁπλη. Καὶ διὰ xl; εἱρήσέται. El γὰρ est exemplaris persuasio : el quam ob causam, di- Β κατὰ τὸ aya ἣν, οὕτως ἂν προὔδη. El γὰρ ἀγγέ- celur: nam si essel quod prz seferre videtur, ita procederet : Si angelis cum pecassent non peper- erit, si nec prisco murdo, necSodomis etGomorrz, nunquid his parcet? nequaquam ; aut etiam hoc modo : His omnino pon parcet. Non autem temere a preestantioribus aggreditur; sed ostendere volens quod hi dum peccant magis obnoxii sint snpplicio. Quoniam ergo et isti honoratiorem gradum habent, utpote vocati apostolatum, cum a divina via exci- derint, majorem etiam habent condemnationem. Ex hypothesi autem mota exemplari persuasione. non reddidit quod figure respondeba!. Confudit namque exemplum assumptione justorum : et cum deberet ei quod ab initio propositum erat sermone λων οὐκ ἐφείσαχτο ἁμαρτησάντων, εἰ ἀρχαίου κόσμου. εἰ Σοδύµων καὶ Γοµόῤῥας, ρα τούτων φείσεται ; Οὐδαμως. Ἡ καὶ οὕτως * Οὐ τούτων φείσεται πάν- τως, Οὐχ ἁπλῶς δὲ ἀπὸ τῶν προτιµοτέρων ἐἔπιγει- ρεῖ, ἀλλὰ δεῖξαι βουλόμενος ὡς μᾶλλον οὗτοι ὑπο- δικώτεροι ἁμαρτάνοντες. ᾿Επεὶ οὖν καὶ οὗτοι τὸ προτιµότερον ἔχουσιν, ὡς Χληθέντες μὲν εἷς ἀπο" στολὴν, ἑκτραπέντες δὲ τῆς θείας 0000, µεῖζον καὶ τὸ χατάκριµα ἴἔχουσιν. Εξ ὑποθέσεως δὲ κινήσας την πχραδειγματικὴν πίστιν, οὐκ ἀπέδωκε τὸ ἀκό- λουθον τοῦ σχήματος. Σωνέχεε γὰρ τὸ παράδειγµα tf τῶν δικαίων προσλήψει, κἀὶ ὀφείλων ἐπὶ τοῦ ἐξ ἀρχῆς προτεθέντος τὴν ἀποδοσιν ποιῆσαι, τοὺτ- ἐστι, τῶν ἁμαρτησάντων, OU οὓς καὶ τὸ παράδειγµα respondere, puta bis qui peccaverant, proplerquos ϱ xai εἰπεῖν * El τούτων οὐχ ἔφείτατο, ἄρα τῶν παρ- etiam assumptum fuit exemplum, et dicere: Si his non pepercit nunquid presentibus parcel improbis ac lascivis ? aut per affinnationem: Multo magis neque his parcet : non hoc facit, Quare Quoniam cum duo proponantur exempla, bonorum vide- licet ac malorum, ;inveniebatur haec sermonis responsio solum ad malum respondere, non ad bonum : bonis enim non redduntur mala 541 ; H κατὰ ἀπόφασιν * Πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ τούτων φείσεται ' οὐ τοῦτο ποιεῖ. Aid tl; Εὐρίσκετο γὰρ αὕτη ἡ ἀπόδοσις, δύο προχειμέ- νων ὑποδειγμάτων, κχαλῶν καὶ κακῶν, πρὺς τὸ Χχχὸν µόνον Ὑινοµένη, o)x ἔτι δὲ πρὸς τὸ ἀγαθὸν, οὗ γὰρ καλοῖς xzxà ἀποδίδοαι, Ἐν οἷς οὖν οὐκ ἤρκεσε μιᾷ ἀποδόσει τὸ προτεθὲν ἀπαρτίσαι, ἑτέρως διεγένετο τῇ φράσει, καὶ δι ἔπιφωνήματος τὸ ὀψει- όντων ἀσελγῶν φείσεται . Cum ergo non sufficeret una sermonis respon- Aópsvov ἀπετέλεσε. Διὰ τἰ δὲ τοῖς κακοῖς προστίθησι sione propositum explere, alio modo in phrasi τὰ τῶν ἀγαθῶν ὑποδείγματε, εἱρήσετει κατὰ τὸν permansit, et per epiphonema perfecit quod opor- ἁρμόδιον τόπον. « 'AXÀà ὀὄγδοον, * xal τὰ ἑξῆς, tuit. Quare autem malis admiscueritexemplabono- ως προλαβόντες εἴπομεν ο) κατὰ τὸ σχῆμα τοῦ rum, convenienti loco dicetur. « Sed octavum, » φαινομένου λόγου, καὶ ἡ ἔννοια ἐπακολουθεῖ τῶν elc. Quemadmodum praemittendo diximus, non mpoxeévov. Οὐ γὰρ ὑπόκειτιι ἡ ἀπόδοσις ἡ εἰω- juxta id quod ex sermone apparet, subsequilur,,8utz ταῖς τοιχύταις σωντάξεσιν Ἔπεσθαι. λλλ' ἔστιν etiam eorum intelligentia que proponuntur. Non ἁπλῆ παραδειγματικὴ πίστις, κχὶ τῶν διὰ ἁμαρ- enim subjungitur sermonis responsio qua hujus- τίας κολαζοµένων, καὶ τῶν διὰ δικαιοσύνην τιµω- modi ordinationes sequi solet,sed simplex est µένων * ὡσεὶ ἔλεγεν * Οἶδεν ὃ θεὺς καὶ τοὺς ἁμαρτά- exemplaris persuasio, et de his qui propter pec- Ἅνοντας ἄνευ φειδοῦς κολάζειν ἀπαραιτήτως, ὡς τοὺς cata puniuntur, et de illis qui propter juslitiam ἁμαρτήσαντας ἀγγέλους, ὡς τοὺς ἐπὶ τοῦ κατακλυ- honorantur: tanquam diceret ; Novit Dominus σµου, ὡς τὰς Σοδόµων πόλεις καὶ πάλιν τιμᾷν peccatores inevitabiliter punire nou parcens eis, τοὺς δικαιοσύνην ἐργαζομένως, ὥσπερ τὸν Not, sicuti angelos qui peccaverant, veluti et illos qui ὥσπερ τὸν Λώτ. Καὶ ἔστιν ἡ σύνταξις τοιαύτη / tempore diluvii erant, sicul. et Sodomorum et Εἰπὼν ὅτι χολασθήσονται οἱ ψευδοδιδάσκαλοι διά (6οπιογγῷ civitates; rursum justitiam operantes τὰς βλασφημίας αὐτῶν, διὰ τὸν ἀσελγῆ βίον αὐτῶν honorare,quemadmoduni Noe,quemadmodum Lot. ἐπιφέρει τὰ παραδείγµατα. Ὁ Ὑὰρ θεὺς ἀγγέλων Et est ordinatio hujuscemodi: Cum dixisset punien- ἁμαρτησάντων οὐκ ἐφείσατο, οὐδὲ ἀρχαίου κόσμου 15 Luc. vii, 31. 597 COMMENT. IN EPIST. II S. PETRI. 598 οὐδὲ πόλεις Σολόµων ἐξέωυγον τὸν ὄλεθρον, ἀλλὰ Α dos esse falsos przeceptores propter suas blasphe- κατατεφρωθτῖσχι εἰς σωγ2ονισμὸν ὑποχκειντχι τῶν ἀτελούντων. Καὶ πάλιν, τοὺς δικχ,οσύνην ἀσκήσχν- τας τιμᾷν οἷδε θεὸς, ὡς τὸν Νῶε, ὡς τὸν Adr, Καὶ διὰ πωίαν δικαιοσύνην ἑκάστου, Ἐξτιγεῖται ' ὃτι καὶ τὸν Νῶε καὶ τὸν Λὼτ διὰ σωφροσύνην ἐφύλαξεν ἀπὸ τοῦ ὀλέθρο τῶν χατ αὐτοὺς ἀνθρώπων. 'O τε γὰρ Nox οὐκ ἀπήάχθη τῇ ἀἁσεθείᾳ των πρὸς τοῦ χατακλὺ- σµου * ὃ τε Δὼτ οὐδὲν ζηλώσας τῆς ἀσελγείας τὸν ἐν Σοδύµοις. ἸΑλλ ἡμέραν ἐξ ἡμέρας olov κεντού- pvo; τῇ ὁράσει τῶν ἀσελγούντων, καὶ ἐπ αὐτὰ τὰ ἀσελ γη παρακαλούμενος, οὐδὲν ὑπεῖκεν,. Τοῦτο γάρ ἐστι. « Βλέμματι καὶ «og. » Ότι πολλὰ εἶχε τὰ πρὸς ἀτέλγειεν αὐτὸν ἐχκκαλούμενα, ὅρασιν, ἀχοὴν, τὴν mias,et propter lascivam vitam suam, subjungit et exempla. Deus enim angelis qui peccaverant non pepercit, neque prisco mundo, neque Sodomorum et Gomorrz civitates effugerunt interitum, sed in cineres redact: subjacent ad impiorum castigatio- nem. Rursum justi'iam exercentes novit Deus honorare,quemadmodumNoe quemadmodum Lot: et ob quam cujusque justitiam, enarrat: quod et Noe et Lot propter temperantiam ac pudicitiam servaverit ab exitio hominum qui tempore ipsorum vivebant. Non enim non fuit abductus eorum im- pietate qui fuerunt ante diluvium. Lot quoque in nullo &mulatus est lascivias eorum qui habitabant κατὰ tU» πονηρῶν συναναστροφὴν, ἀλλ οὐδὲ τοὺς g Sodomi:, sed veluti stimulatus quotidie aspectu ἐπιξενωθέντας αὐτῷ ἀγγέλους iv σχήματι ἀνθρώ- πων, τοῖς δι ἀσέλγειαν αὐτοὺς ἐξαιτσῦσι παρέσχε, κχίτοι µυρίχ ὑπὸ τούτων τῶν ἐξαιτούντων ἔπηρεχ- σθείς. Τοῦτο γὰ2 δι; τοῦ, «Kaczmovooutvov,» nons. Καὶ τούτοις ὥσπερ ἐπιφώνημα Ἐπιφέρει *. α Οἶδε Κύριος εὐσεδεῖς, » καὶ ἑξῆς. Οὐδὲν δὲ περὶ δικχίων προειπὼ», tl μὴ π:ρὶ μόνου ἀσεθὺν xxl της τούτων τιµωρἱας πχαρενέθχλε καὶ τὰ τῶν δικαίων παρα- δείγματα. Πρῶτον μὲν διὰ τὸ xxl τὴν ἱστορίαν dua μημνῆσθαι xi τῆς τῶν ἀσεβῶν ἀπωλεί.ς, καὶ τῆς τῶν δικαίων σωτηρίας ' ἔπειτα δὲ καὶ ix παραθέ- σξως τούτων, τῶν μὲν ἁμχρτησάντων ἐξαίρων τὸ κακὸν, τῶν 8i κατορθωσάντων λαμπρύνων τὸ xi- τορθωθέν,. "Ext 0i καὶ τοὺς ἀκροατὰς πείθων, «i μὲν µισῆσαι διὰ τὰς τιμωρίας τὸ ἀσελγξς, τῶν δὲ ἐπισπάσασθαι διὰ τὴν σωτηρίαν τὸ κατόρθωμα “Ὅθεν καὶ iv τῷ ἐπιφωνήματι ἀμφοτέρων µέµνητχι καὶ τῶν ἀτεθῶν καὶ τῶν εὐσεδῶν, καὶ τῆς τιμωρίας και τῆς σωτηρίας. Τί δὲ βουλόμενος ἐντεῦθεν Oi, εἴρητχι ἤδη ὅτι τῶν μὲν βδελύξασθαι :αὐτοὺς βουλόμενος τὴν Χακίαν, τῶν ὃξ ζηλώσαι τὴν ἀρετήν. « Βλέμματι γὰρ καὶ ἀκοῇ ὃ δίκαιος. » Πολλὰ φησὶν, ἔχων πρὸς ἀσέλγειαν ἐκκαίονια καὶ ἐκμαίνοντα καὶ eorum qui impudice agebant,ei ad eadem impudica provocatus, in nullo ohsecutus est. Nam id sibi vult, «Oculis et auribus,» quod multa habuerit que ipsum ad impudicitiam provocarent, aspectum, auditum, conversationem inter pravos ; sed neque exceptos ab ipos angelos hospitis in habitu homi- num, eis |ui propter impudicitiamillos expetebant, taadidit, quanquaur modis innumeris vim ab ipsis passus.Hoc enim designavit dicens quod opprime- batur. Et his tanquam epiphonema subjungit : α Novit Dominus pios,» etc. 549 Cum autem de justis nihil predixisset,sed de solis impiis eorum- que supplicio, intermiscuit hoc loco etiam justorum exempla : primum quidem eo quod etiam historia Simul mentionem faciat et exitii impiorum et salutisjustorum; deinde vero ex horum etiam com- paratione malitiam auget eorum qui peccaverunt. el clarum reddit bonum opus eorum qui preclare se gesserunt. Preterea quoquc auditoribus persua- det, ut illorum quidem oderint impudicitiam pro- plersupplicia,hornm vero praeclarum opus sibi asci- scanl proptersalutem.Undeetiam in epiphonemate utrorumque meminit et piorum etimpiorum,etsalu- παρχκαλοῦντα, ὅρασιν, ἀκοὴν, τὴν μητὰ τῶν movnpov tisetsupplicii, Porroquid hincsibi velitjam dictum συναναστροφὴν, οὐδενὶ τούτων ἐἑπίφορος πρὸς ζῆλον est,nempequod cupiat ut illorum quidem abominen- a'ycote γέγονεν. tur malitiam,horum autem ':mulentur salutem .εἷς enimoculisetauribusjustus.» Cum multa haberet que ad impudicitiam inflaurmarent et exstimularent ac invitarent,oculos,aures, conversationem inter malos, nullo,inquit,inductusestad ipsorum emulationem. Olóe Κύριος εὐσεθεῖς ix Ἅπειρασμοὺυ ῥύεσθαι, 11,7 -13. NovitDominus pios e tentationeeripere. ἀδίκους δὲ εἷς ἡμέραν — xdissoq — xoXalouívow; injustos autem indiem judicii puniendos servare : vno&í«, µάλιστα δὲ τοὺς ὀπίσω σαρχὸς ἐν ἔπι- D mazime veroillosquicarnem sequentes in. concu- θυμίφ µμιασμοῦ πορευοµένους, καὶ — xuptotnto; χατχφρονοῦντας. ἍΊΤολμηταὶ, αὐθάλεις, δόξας οὐ τρέμοοσι ᾖβλασφημοῦνες, ὅπου ἄγγελοι — loy καὶ δυνάμει µείζονες ὄντες, οὐ φέρουσι xar! aj- τῶν παρὰ Κυρίῳ βλόσφημον χρίσιν. Οὗτοι δὲ ὥς ἄλογαζῦα φυσικὰ γεγενηµένα εἷς ἄλωσιν καὶ φθ;- ρὰν, ἐν οἷς ἀγνοοῦσι βλασφημοῦντες ἓν τῇ φθορᾷ αὐτῶν καταφθαρήσονται, κομιούμενοι μισθὸν ἀδικίας, ἡλουὴν ἡγἼύμενοι την ἐν Sepa τρυφήν. » « Μάλιστα δὲ τοὺς ὁπίσω σαρκός, » ᾿Εντεῦθεν εὐφυῶς ἀπὸ τῦν ὑποδειγμάτων τῶν προειρηµένων, tl; τὴν παροῦσαν 410 v ὑπόθεσιν. Αέγει δὲ περὶ τῶν καταράτων µΝικολαϊτων, "xot Γνωστικῶν, ἡ piscentia pollutioni: ambulent ac dominationem contemnunt:audaces,prafracti qui splendoresnon vercnturconvitiisincessere:cum angeli qui sunt po- tentiaacvirtute majores, nonferantadversus ipsos apud Dominum maledicum judicium. Atsi veluti bruta irrationalianalura genita in capturam el in corruptionem,inhisqua non intelligunt blasphe- mantes, in. perditione sua. peribunt, reportantes mercedem injustitio, pro voluptate dueentes si in diem deliciis fruantur. « Maxime veroillos qui carnem sequentes. » Hinc scite admodum a predictis exemplis venit ad praesens argumentum. Dicit autem de maledictis Nicolaitis sive Gnosticis aut Naasenis vel Cerdonia, 999 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 600 nis: varia enim nomina sortita est eorum iniquitas: Α Ναασηνῶν, fj Κερδονιανῶν. Πολυώνυμος γὰρ αὐτῶν etquemadmodum sceleratis factis,ita et nominibus confusa esse deprehenditur.Nam hi,sicut dixirnus, suscepta A5 profunditate ac silentio, prima sub- sistenti» mundi opera etquasdam matres ac ssecula prodigiose narrantes, quemadmodum et Marcion qui prava sumpsit ab his semina: deinde per hac repulsa dominatione institutionis ac ins»ectionis sive gubernationis mundi. ad omnem carnalem impudicitiam intrepide pervenerunt. Quo4 si quispiam de his discere velit,sumpto in manus libro a beato viro Irenso Gallo!*5 composito quem Adversus falso diclum suptentiam inscripsit, inveniet horum immunditias, polissimum propter à καχία, καὶ ὡς τοῖς μιαροῖς ἔργοις, οὕτω καὶ τοῖς ἀνόμασι συγκεχυµένη καταλαμθάνεται. Οὗτοι γὰρ, ὡς «φθάνομεν εἰπόντε, βυθὶν ὑποστησάμενοι xai σιγην τὰ πρωτουργὰ τῆς τοῦ vóguou ὑποστάσεως, καὶ τινας ἀπὸ τούτων μητέρας καὶ αἰῶνας τεράτολο- γήσαντες, ὡς καὶ Μαρχίων ἀπὸ τούτων λαθὼν πο- νηρὰ σπέρματα, εἴτα Χυριότητας διὰ τούτων τῆς τοῦ κόσμου δημιουργίας παρωσάμενοι καὶ Ἐποψίας, ἐπὶ πᾶσαν ἐχώρησαν ἀδεῶς σαρχικὴν ἀκαθαρσίαν. Καὶ εἴ τις περὶ τούτων ἐθέλοι μαθεῖν, τὴν Elon- vilp τῷ Κελτῷ µακαρίφῳ ἀνθρώπῳ περὶ αὐτῶν ἐκ- πεπονηµένην βίθλον μετὰ χεῖρας λαθὼν, fjv ἐπέγρα- ys Κατὰ τῆς Ψευδωνύμου γνώσεως, εὐρήσει τὰς Marcum virum obscenissimum, et eos qui ab ipso pg τούτων ἀκαθχρσίας, διὰ Máópxou μάλιστα τοῦ ἁσελ- seducti fuerunt, ac corruptas miseras mulieres « Audaces, prefracti. « Subaudiendum est: Qui sunt. Rejecto igilur mundi inspectore sive guber- natore ac creatore,nihil mirum est quod hujusmodi andaces sint ac przfracti, hoc est,insequentes sibi placentia. Sed et convitiatores dicit. Nam qui ex contemptu dominationem non timent. quid mirum si etiam adversus omnem splendorem intrepide persistant? Apersius autem dehis dicit beatusJudas " apostolus, ubi et de Mosi corpore facit mentio- nem 10, Nam hie nunc obiter tantum insinuavit tangens solum ac sedans de hac re sermonem. Ex illo igitur occasionesumpta etiam dejhis quz? propo- nuntur,dicimus quod, «Splendores non verentur,» hoc est : Gontemplimomnem gloria precellentem maledictis incessunt.Et compescere volens ipsorum circa talia audaciam, ait : « Cum angeli qui sunt potentia ac virtute majores, non ferant adversus ipsos apud Dominum maledictum judicium,» idem dicens cum beatoJuda, ut diximus: quandoquidem et ille quorumdum lingua petulantiam ac nugas coercens, ab eodem exemplo fecit admonitionem, idque latius cum ita dicit: «Michael archangelus,» θίο., «non ausus est maledicum judicium impinge- re.» Tale igitur est quod etiamPetrus vult nunc di- cere,quod hi cacodzemones nihil parcant maledicta ingerendo in splendores. Atqui ue illi quidem qui potentia ac virtute majores sunt, videlicel istis impuris,non ferunt sive proferunt adversus ipsos, puta splendores, maledicum judicium apud Domi- num. Et hujus testis Michael archangelus. $44 Siquidem enim et diabolns aliquam participat gloriam,eo quod initium sit Creationis Domini,non protulit ad :ersum ipsum calumnias sermonem .Est etiam ab his efficaciorargumentatio hoc modo: Si enim diabolus qui dignior est in quem jaciantur convitia, tamen quia splendorem participat, non est hoc consecutus a Michaele coram Domino ne- quaquam prudentes essent qui tcmere omnem splendorem sive splendore predltos convitiis in- cesserent, cum angelis multo posteriores sint in honore; δόξας autem dicit, sive divinas virtutes sive |. 5*' Lib. 1, cap. 1, 8, 9. !6 Jude 9. - γεστάτου καὶ τῶν ὑπ abro) ἡπατημένων καὶ διε- φθαρµένων ἔλεεινών γυναικῶν. α Τολμηταὶ, αὐθάδεις, » Προσυπακουστέον τὸ, OT slow, Παρωσαμένως τοίον τον τοῦ κόσμου ἑπόπτην καὶ ποιητὴν, οὐδὲν ἀπεικὸς καὶ τελμητὰς τοὺς τοιούτους xal αὐθάδεις, τουτέστι, τὸ ἑαυτοῖς ἀρέσχον μεταδιώκοντας γενέσθαι. ᾽λλλὰ καὶ βλασφήμους φησίν. Οἱ γὰρ ἐκ καταφρονήσεως o) δαδοικότες τήν χυριότητα, τί ἂν πρᾶγμα, sl xai πρὸς πᾶσαν δόξαν ἀδεῶς διεγίνοντο; Τρανότερον δὲ περὶ τούτων ὁ µαχάριος ἀπόστολος ᾖἸούδας ios, ὅπου xal περὶ τοῦ Μωύσέως μνημονεύσει σώματος * οὗτος γὰρ νῦν µόνον ὑπέχκρουσεν, ἀψάμενος ὁμοῦ καὶ καταπαύσας τὸν περὶ τούτου λόγον, Ελ ἐκείνου - Pn 4 9 . τοίνων καὶ περὶ τῶν προκειμένων λαθόντες τὰς ἄφορ- μὰς, λέγομεν, ὅτι τὸ, « Δόξας οὗ τρέµουσιν, » ἀντὶ τοῦ, Καταφρονητικῶς ἔχορσι πᾶσαν δόξαν βλασφημεῖν, Καὶ βουλόμενος ἐπισχεῖ, τὴν περὶ τὰ τοιαῦτα αὐτῶν τόλµαν, φηαίν. s Όπου ἄγγελοι ἰσχύτ καὶ δυνάµει μείζονες ὄντες οὐ φέρουσι κατ αὐτῶν παρὰ Κυρίῳ βλάσφημον xolcw, » εχὐτὺν τῷ µακαρίῳ Ἰούδφ, ὡς ἔφημεν, λέγων, intl Χακεῖνος τήν τινων γλωσσαλ» γίαν κολάζων, ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ παραδείγµατος ποιςῖ- ται τὴν νουθεαίχν, πλατύτερον μέντοι, ÓU ὦν οὕτω λέγει’ « Ὁ δὲ Μιχαἡλ ὁ ἀρχάγγελος, » καὶ ἑξῆς, « οὐκ ἑιόλμησε Χρίσιν ἐξενεγκεῖν βλασφημίας.» ἍΊΤοιοῦτον οὖν καὶ Πέτρος λέγειν βαύλεται νῶν, ὅτι οὔτοι οἱ κακοδαίμονες οὐδεμίαν ἔχωσι φειδὺ περὶ τὸ τὰς δό- ξας βλασφεμεῖν, xz τοιγε οὐδὲ ol δυνάµει καὶ ἰσχύτ D μείζονες ὄντες, δηλονότι τῶν μιαρῶν τούτων, οὐ φὲ- ῥουσιν, τοι οὐ π;οκοµίζουσι κατ αὐτῶν οἰονεὶ τῶν δοξῶν βλάσφημον xplew πχρα Κυρῳ. Καὶ τούτου μάρτυς Μιχαὴλ ὃ ἀρχάγγελος. "Enti γὰρ δόξης τινὸς μετέχει xal ὁ διάθολος διὰ τὸ ἀἁρχὴν εἴναι πλάσμα- τος Κυρίου, οὐκ ἤνλγχε κατ αὐτοῦ βλάσφημον λόγον. Καὶ ἔστιν ἀπὸ τοὐτων μᾶλλον ἡ ἐπιχείρησις οὕτως * El γὰρ ὁ μᾶλλον ἄξιος βλασφημεῖσθχι διάθολος, ὅμως διά τό δόξης µετέχειν οὐκ ἔτυχε τούτου παρὰ τοῦ Μιχαηλ ἐνώπιον Κυρίου, οὐχ àv σώφρονες εἶεν οἱ προχείρως πᾶσαν δόξαν βλασφημοῦντες, τῆς τῶν ἀγγέλων τιµιότητος Κατόπιν φερόµενοι. Δόξας δὲ, ἤτοι τὰς θείας φησὶ δυνάµεις, fj xal τὰς ἐκκλησιαστικὰς ρχάς, dv ἀπεναντίας οἱ χοιρωδέστατοι οὗτοι φερόµε 601 COMMENT. IN EPIST. II S. PETRI 602 vov καὶ βλασφημοῦντες αὐτὰς διετέλουν. Καὶ ol μὲν Α eliam ecclesiasticos principatus,quos oontra obsce- ἄγγελοι οὕτως. e Αὐτοὶ δὲ ὡς ἄλυγα φυσικὰ, τουτ- έστι, κατ αἴσθησιν µόνον ζῶντα, οὐ χατὰ νοῦν xal τὴν νοερὸν ζωὴν, δι ὃ καὶ εὐάλωτοι τοῖς φθαρτοῖς, τουτέστι τῇῃ κατὰ τὴν φθειροµένην ζωὴν περιχγωγῇ, θυμοῖς καὶ ἐπιθυμίφ ἀγόμενοι καὶ φερόμενοι ἐν οἷς ἀγνοοῦσιν, ἥτοι τῇ xa0' ἐχούσιον avv ἀγνοίᾳ βλασ- φημοῦντες, vf ἐπαξίν ἑχωτῶν φθορᾷ καταφθχρήσον- ται, χομιούμενοι μισθὸν ἁδικίας, ὅν ἐθελοντὶ ἑαυ- τοῖς προεξένησαν. « Ἡδονὴν ἠγούμενοι τὴν iv ἡμέρᾳ τρυφήν. » Τὸ ὄντως, φησὶν, ἐφετὸν, τὴν ἆληθη καὶ ἁπέραστον εὐφροσύνην καὶ ἡλονὴν kv τῇ καθ) ἡμέραν τιθέµενοι τοῦ λα.μοῦ ἀπολαύσει. στέον μέντοι ὡς à θεία Γραφὴ τὰ φυσικῶς ἑνόντα τοῖς ἀνθρώποις, nissimi isti etiam maledictis incessere non cessant. Et angeli quidem hoc modo. « At isti veluti bruta irrationalia, » hoc est solo sensu viventia, non item mente et vita intellectuali : propter quod etiam facile capiuntur corruptibilibus, id est circumac- tionein vi'a corrupta : animi excandescentia etcon- cupiscentia acti et tracti, in his quz ignorant sive in spontanea sua ignorantia ingerentes maledicta, digna sibi perditione peribunt,referentes mercedem injustitie quam cupiebant, id est, id quod sibi conciliarunt. « Pro voluptate ducentes si in diem deliciis fruantur. » Id revera concupiscunt,veram ac desiderabilem lzetiliam ac voluptatem ponentesin τουτέστι, τὰ ὡς ζώοις αὐτοῖς Evumápyo/tx, ἐπειδὰν p quotidiana gutturisfruitione Sciendum itaque quod διαθάλλῃ, πρὸς τὰ XÀo a αὐτὰ ἀφομοιοῖ, « Avüpo- πος, φάσχοσα, ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε * παρασυνεθλή- θη τοῖς χτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις * » xal, « MÀ γίνεσθε ὡς ἵππος xal ἡμίονος * » xal* « Ίπποι θηλυμανεῖς ἐγένοντο * καὶ, « Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραὶ, » οὐ μεταποιοῦτα τὰς qot, φάσχουσα ταῦτα, (τοῦτο γὰρ ἀδύνατον,) ἆλ- λὰ τούτων τὰς φυσικας ὑὁρμὰς, τὰς μὲν ἐκχλίνειν παρακαλοῦσα, τῶν δὲ ἐπαινετῶς ἄχεσθαι, ΄Όταν δὲ σωτήριόν τι παραγγέλῃ, πρὸς τὰ κρείττω τὴν ὁμοιότητα παραπέμπει, ὡς ὅταν λέγῃ, α΄ Γίνεσθε οἰκτίρμονες, ὡς καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὑράνιος, » οὐδὲ ἐνταῦθα την φύσιν μεταποιοῦσα, ἀλλ᾽ ὅσον f, ἰσχὺς ὑποθάλλετχι τοῦτο ποιεῖν παρακελευοµενη. sacra Scriptura quando aliquid reprehendit,ea quze naturaliter contingunt bominibus, hoc est qu& ipsis tanquam animalibus accidunt, brutis ipsis assimilat,dicens: «Homo,cum in honore essel, non intellexit,comparatus est jumentis insensatis !7 ; » et : « Ne sitis lanquam equus et mulus 18;» el : « Equi insanientes in femellas facti sunt 19 ; » οἱ: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbz?20; » non quod hsc dicens immutet naturas, nam id impossibile est, sed invitat ut has quidem naturales ipsorum inclinationes devitent, illas vero naturaliter amplectentur. Quando vero salutare aliquid precipit, similitudinem ad meliora transmittit : sicut cum dicit : «Estote misericordes sicut et Pater coelestis 31, » ne hic quidem naturam transmutans, sed quantum virtus suggerit hoc facere przcipiens. « ZmTÀot καὶ μῶμοι, ἐντρυφῶντες, iv ταῖς ἀπά- D — |I, 13-16. Labes ac maculee convivantes in er- crt αὐτῶν συνευωχούμενοι ὑμῖν. ᾿Οφθελμοὺς ἔχοντες µμεστοὺς µοιχαλίδος καὶ ἀκχτχπαύστος ἁμαρτίας. Δελεάζοντες ψυχὰς ἀστηρίκτους, Χαρδίαν γεγυμνασμένην πλεονεξίας ἔχοντες, Κατάρας τέχνα. Καταλιπόντες την εὐθεῖαν ὁδὸν ἐπλανήθησαᾳν, ἔξχχο- λουθήσαντες τῇ ὁδῷ τοῦ Βαλαὰμ τοῦ Ποσὸρ, ὃς μιθὸν ἀδικίας ἠγαπησεν, ἔλεγξιν δὲ ἔσχεν ἰδίας παρα- νοµίας. ποζύγιον ἄφωνον ἓν ἀνθρώπου φωνῇ φθεγζάµενον ἐκώλυσε τὴν τοῦ προφήτου παραφρο- σύνην, 5 « Σπῖλοι καὶ μῶμοι. » Τὸ ἑξῆς οὕτω * μῶμοι καρδίαν γεγυμνασμένην πλεονεξίχις τουτέστι͵ διὰ πλεονεξίχς Ὑεγυμνασμένην Χατάρας τέχνᾳ * συνευωχούμενοι ὑμῖν ' ὀφθαλμοὺς ἔγουτες πλήρεις µοιχαλίδος καὶ ἀκατχπαύστος ἁμαρτίας ' δελεάζουσι ψυγὰς ἀστηρίκτους, ἃς xxi [Παύλος ἔλεγε γυναικάρια σεσωρευµένα ἁμαρτίαις, Οἱ δ' αὑτοὶ οὗ- τοι χαταλιπόντες εὖθείαν ὁδὸν ἐπλανήθῆσαν τῇ ὁδῷ τοῦ Βαλαὰμ τοῦ Βοσὸρ, καὶ έξης. Οἱ δ) αὐτχαί siet πη- γαὶ ἄνυδροι, νεφέλαι ὑπὸ λαίλαπος ἑλαυνόμεναι, καὶ έξης, Καὶ τίνος χάριν ὁ ζόφος αὐτοὶ ἀπόχειται εἷς τὸν μέλλοντα αἰῶνα ; Διὰ τὴν ὑπέρογκον αὐτῶν µα- ταιότητα, δι᾽ hc δελεάζουσι τοὺς πρὶν kv πλάνῃ ἀνκ- στραφέντας, xal ὄντως ταύτην ἀποφυγόντας, — iv ἀσελγίαις καὶ ἐπιθυμίαις σαρκὸς ὡς ἈΧύνα ἐπὶ τὸ Σπῖλοι ἔχοντες, roribus suis insultant vobis, oculos 6À5 habentes plenos adultere, et qui α peccato cessare ne- Sciant, inescantes. animas instabiles, cor haben- (es exercitatum rapinis, exsecrabiles filii, qui relicta recla via aberrarunt, secuti viam Balaam filii Bosor, qui mercedem iniquitatis dilexit, sed redargulus fuil de sua iniquitate ?* : animal subjugale mutum humana voce loquens prohibuit prophete insipientiam. eLabes ac macula. » Ordoita sumitur : Labes ac maculze cor habenies exercitatum rapinis, hoc est, perrapinas exercitatum,exsecrabiles lilii,insul- D tantes vobis, oculos habentes plenos adulterz, ct qui a peccato cessare nesciant : inescant animas instabiles, quas et Paulus dixit mulierculas onera : las peccalis. Porro hi ipsi relicta recta via, aber- rarunt per viam Balaam filii Bosor, et cetera. Isti autem sunt fontes aqua carentes, nebule qua a procella feruntur, etc. Et quam ob causam caligo ipsis reposita estin futuro s:eculo? propter immen- sam eorum vanilatem, per quam inescant eos qui prius in errore conversati fuerant, et hunc vere aufugerant : ut per impudicitias et concupiscenlias carnis, in modum canis ail suum vomitum conver- 37 Psal. xtvu, 97. !9 Psal. xxxi, 9. !9 Jerem. v, 8. 90 Matth. x, 16 ?! Luc, vi, 26, 9? Num, ση, 6 seqq. τσ πα *-—- — ——V -- nc IU 603 OECUMENII. TRICC.E EPISCOPI 604 tantur. Que autem in. medio ponuntur, horum A ἴδιον Ἐξέραμα Ἐπιστρέψαι. Τὰ δὲ μεταξὺ τῆς µαταιό- vanitatem enuntiant ac confirmant. « [4068 ac maculae.» Nihil habentes, inquit, quod in puritate fixum sit, sed tanquam labes in vestimento mundo, diuturna coaversatione inhzrentes et omnia com- maculantes : cum aliquos avocaverint, et potuerint impudicos efficere eos, qui una versantur, viros ac mulieres, id (actum delicias arbitrantur, suam explentes lasciviam : sed et. convivantes, inquit, una vobiscum, non ex dilectione, aut quod sale (ut aiunt) participent, hoc faciunt : sed ut tempus hoc aptum inveniant deceptioniapud mulieres. Hi enim cum oculos habeant, nibil aliud intuentur quam adulteras, etin hoc incessanter peccantes,'anquam filii exsecrationissive exsecvrabiles,animasinstabiles τητος τούτων ἐξαγγελτικὰ καὶ πιστωτικά. « Σπῖλοι καὶ μῶμοι, » Οὐδὲν, φησὶν, ἔχοντες χαθαρότητος ἐχό- μενου, &ÀÀ' ὡς σπ]λοι ἐν ἱματίῳ καθαρῷ τῇ ἀκραι- φνεῖ πολιτείᾳ Ἰπιφυόμενοι καὶ πάντα μωμώμενοι, ἐπειδὰν ἀποστήσωσί τινας, καὶ δυνηθῶσιν ἀσελγεῖς τοὺς συνόντας ἄνδρας καὶ γυναῖκας παρασκειάσαι, τρυφὴν ἡγοῦνται τὸ πρᾶγμα, ἀποπληροῦντε τὴν ἑαυτῶν ἀσέλγειαν, ἀλλὰ καὶ συνευωχόυμενοί φησιν, ὑμῖν, οὐ δι ἀγάπην xal τὸ µεταλαμθάνειν ἁλῶν τοῦτο ποιοῦσιν, ἀλλὰ διὰ τὸ κχιρὸν εὑρίσκειν τοῦτο ἐπι- τήδειον τῆς πρὸς γυναῖχας ἁπάτης. Οὗτοι γὰρ ὀφθαλ- μοὺς ἔχοντες, οὐδὲν ἄλλο βλέπουσιν ἢ µοιχαλίδας. Καὶ iv τούτῳ ἀχαταπαύστως ἁμαρτάνοντες ὡς κα- τάρας τέχνα, Ψψυκὰς δελεάζουσιν ἀστηρίκτος. Ἡ inescant. Cor namque ipsorum ad nihil aliud P γὰρ καρδία αὐτῶν πρὸς οὐδὲν ἄλλο fj πρὸς πλεον- quam ad cupiditatem exercitatum esl, sive impu- dicitiz,sive etiam possessionum. propter qua ambo derelinquentes viam quae eos ad salutem dirigeret, 6406 ab hac aberraverunt : idemque il'is contigit quod Balaam (lio Bosor,quoniam et ille ob mune- rum largitionem ailexit mercedem iniquitatis : sed redargutionem habuit de sua iniquitate, nempe animal subjugale mutum, qnod humana voce loquen$ prohibuit prophete insipientiam. Et hiinc ergo discimus quod Balaam propter suc cupidita- tis affectum, quem insana sua valicinatione alebat, semel a Deo prohibitus, rursum ad Balac pertina- citer proficisci properabat : se! Dei pavore prepe- εξίαν ἐξήσκηται ἤτοι ἀσελγείας, fj καὶ χτηµάτων δι ἅπερ ἀμφότερ καταλιπόντες τὴν κατευθύνουσαν αὐτοὺς εἷς σωτηρίαν ὁδὸν, ἐπλανήθησαν ταύτης, ταὐτὸν παθόντες τῷ Βαλαὰμ τοῦ βοσὀρ. ᾿Επεὶ κἀκεῖ- νος διὰ δωροδοχίαν μισθὸν ἀδικίας ἠγάπησεν, ἔλεγ- ξιν δὲ τῆς ἰδίας παρανοµίας ἔσχεν, ὑποζύχιον ἄφω- vov, ὃ ἓν ἀνθρώπου φωνῇῃ «φθεγξάμενον, ἐχώλυσε την τοῦ προφήτου παραφρονίαν. Κάντεῦθεν τοίνυν µανθάνοµεν ὅτι διὰ τὸ φιλάργυρον αὐτοῦ πάθος ὁ Βαλαὰμ, ὅπερ διὰ τῆς μανιώδους αὐτοῦ µαντείας ἔτρεφεν, ἆπαξ κωλυθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, τὸ οεύ- τερον Φιλονείως Ἁπορευθηναι πρὸς — tbv Βαλὰκ κατηπείγετο, xal τῷ φόδψ τοῦ Gto) πεδηθεὶς, καὶ dilus ,ac terroribus qui in via conligerunt, ver-(, τοῖς κατὰ τὴν ὁδὸν δείµασι, τὸ ῥῆμα τῆς εὐλογίας bum benedictionisnon immutavit,quod divinationis οὐ παρεποίησεν, ὅπερ οὐ τῆς µαντείας ἣν, (εἴπομεν non erat (diximus enim divinationem proferri furente animo, et quz dicantur ignorante), sed prophetis, Siquidem prophe!z loquuntur scientes qua loquantur. Unde et prophetam ipsum vocavit, lanquam scientem qua diceret. Nequaquam enim meliora elegit ignorans que diceret : non ergo divinationis fuit benedictio, sed virtutis Dei. II, 17-22. Isti sunt fontes aqua carentes, nebu- le qua a procella feruntur, quibus caligo tene- brarum ín saculum servata est. Siquidem ubi fastuosa vanitatis Όοτδα sonuerin!, inescan! per concupiscenties carnis in lusciriis,eos qui vere au- fugeran!,qui in. errore conversobantur, dum illis libertatem pollicentur, cum ipsi servi sint corru- γὰρ τὴν µαντείαν ἐκμαινομένης προφέρεσθαι ψυχῆς καὶ ἀγνοούσης τὰ λεγόμενα,) ἀλλ τῆς προφητείας. Οἱ γὰρ προφήται ἐπιστάμενοι φθέγγονται ἃ φθὲγ- Ὕονται. Όθεν καὶ προφήτην αὐτὸν ἐκάλεσεν, ὡς καὶ ἐπιστάμενον à λέγει. Οὐ γὰρ ἂν ἐν ἐκλογῇ Ὑέγονε τῶν κρειττόνων, ἀγνοῶν ἃ φθέγγεται. Οὐ τῆς µαντείας τοίνυν ἡ εὐλογία, ἀλλὰ της δυνάµεως τοῦ θεοῦ. « Οὗτοί εἶσι πηγαὶ ἄνυδροι, νεφέλαι ὑπὸ λαίλα- πος ἐλαυνόμεναι, οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους εἷς αἰῶνα ᾖτετήρηται. Ὑπέρογκα Ὑὰρ µαταιόξητος φθεγξάµενοι, δελεάζουσιν ἓν ἐπιθυμίις σαρχὸς, ἐν ἀσελγείαις τοὺς ὄντως ἀποφυγόντας τς iv πλάνι ἀναστρεφομένους, ἐλευθεραν αὐτοῖς ἔπαγ- χελλόμενοι, αὐτοὶ δοῦλοι ὑπάρχοντε της «φθορᾶς. plionis. Siquidem a quo quis superatus est, huic D^à γάρ τις ἵττηται τούτῷ καὶ δεδούλωται. — El etiam in servitulem est oddictus Nam si postea- quam refugerant ab. inquinamentis mundi per cognitionem Domini et. Salvatoris Jesu Christi, his lamen rursum involuti superantur, facta sunt illis postrema pejora primis. Satius enim fuisset illis non cognovisse viam justitie,quam ubi co- gnoverunt,converli ab eo,quod illis traditum [uit, sancto praecepto. Sed. accidit illis quod vero pro- verbio dici solet : Canis reversus ad suum ipsius vomitum, et sus lota ad volutabrum coni. Interim dum multa dixisset interquae eliam exem- plum Balaam adduxit, rursum sermonem de impu- ris Gnosticis resumpsit, 547 et comparal ipsos γὰρ ἀποφυγόντες τὰ µιάσµατα τοῦ κόσμου iv ἔπιγ- νώσει τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ, τούτοις δὲ, πάλιν ἐμπλακέντες ἡττώνται, Ὑγέγονεν αὐτοις τὰ ἔσχατ« Ἐχείρονα τῶν πρώτων. Κρεῖττον γὰρ ἦν αὗτοῖς, μὴ ἐπεγνωχέναι τὸν ὁδὸν της δι- καιοσύνης, fj ἐπιγνοοῦσιν, ἐπιστρέψαι ix τῆς παρα- δοθείσης αὐτοῖς ἁγίας ἑντολῆς. Συµθέθηκε δὲ αὐτοῖς τὸ τῆς ἁληθοῦς παροιµίας * Κύων ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα, καὶ ὃς λουσαµένη εἰς κύλισµα βορθό- ου. 5 Μεταξυλογήσας πολλὰ, bv οἷς τὸ τοῦ Βαλχὰμ προή- γαγεν ὑπόδειγμα, ἐπανέλαθε πάλιν τὸν περὶ τὸν ἀκαθάρτων γνωστικῶν λόγον, Καὶ ἀπεικάζει αὐτοὺς 605 COMMENT. IN EPIST. II S. PETRI. 606 πηγαῖς ἀνύδρις, ὡς ἀπολωλεχότας τὸ τῆς ζωῆς À fontibus aqua carentibus,ut qui aquam vite perdi- ὕδωρ, τουτέστι, τὸ τοῦ κτρύγµατος καθαρὸν καὶ πὀτιμον ὕδωρ, ὃ ἔχων ὁ Κὔριο, πολλοὺς αὐτοῦ χορέσαι τῶν προσιόντων ἐπηγγέλλετο. ᾽Αλλὰ καὶ νε- φέλαις αὐτοὺς παραδάλλει ὑπὸ πνεύματος ἐλαυνο- µέναις, τοῦ ἐναντίου δηλονότι,. Διὸ καὶ λαίλαπα αὐτὸ ἐκάλεσεν, ὡς συστρέφον val συνταράττον τὸ ἐλα)- νόµενον, Ίσῦτο γὰρ εἴωθεν ἡ λατλαψ ποιεῖν. 02x elow οὖν, φταὶ, νεφέλαι διαυγεῖς, ὥσπερ οἱ ἅγιοι, à) ὁμίχλαι ζόφου µεσταί * οἷς ὁ ζόφος εἷς αἰῶνα, (έχει δὲ τὴν μµέλλουσαν χρίσιν,) τετήρηται. Καὶ διὰ τί; ᾿Ἐπήγαγε τὴν αἰτίαν, ὅτι καὶ ὑπέρογχα ix µα- ταιότητος φθεγγόµενοι, δελεάζουσι διὰ τῆς σαρχικῆς ἐπιθυμίας ἐν ταῖς ἀσελγείχις τοὺς ἀληθὼς ἀποφν- Ἱόντας, καὶ καθάπαξ τοὺς πρὶν iv πλάντῃ ἀναστρε- φοµένους. "Mete ἀσελγείχις καὶ ἀλαζονείαις xai ἀσεθείαις εἰσὶν ἔνοχοι οἱ ταῦτα Καταπραττόµενοι» ᾽λλλὰ xal δούλοι, φησὶν, ὄντες αὐτοὶ τῆς προειρηµέ- νης ἀκαθαρσίας, ἣν xal φθορὰν δικαίως καλεῖ, ἔλευ- θερίαν τοῖς ἁπατωμένοις ἐπαγγέλλονται. τῆς ἀληθοῦς μὲν οὗ, της δὲ κατὰ τὸν ἄνετον τοῦ βίου ζωης. Διὸ καὶ λογισμὸν ἐπάχει, τοῦ ὅτι δοῦλοί εἶσι τῆς ἆμαρ- τίας, θαυμάσιόν τι φάσκων, ὅτι ᾧτινί τις πάθει νενίκηται, τούτῳ xal δεδούλωται. Εἶτα τοῦτο πάλιν δι) ἑτέρας ἀποδείεεως συνιστᾷ, πῶς ὃ τινος Ἡτ'ώ- μενος, τούτρ καὶ δουλεύει. Καὶ ἐξ ὑπερθέσεως ποιςῖ- ται τὴν ἐπιχείρησιν. « El γὰρ ἀποφογόντες, » Δύο κατασκευάζει διὰ τοῦ παρόντος λόγου, ὅτι καὶ τῷ ἡττῶντι ἀνάγκη τὸν ἑττώμενον δουλεύειν, καὶ ὅτι οἱ μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, πάλιν ἑνε(όμε- νοι τοῖς προτέροις, χείροσι τῶν προτέρων περιέπε- cov χακῶν. Τούτοις δὲ καὶ τὴν παροιµίαν ἐπάγει συγήγορον. ᾿Έστιν οὖν ὅλος ὁ λόγος οὗτος * El γὰρ ἐπιγνώσει τοῦ Κυρίου καὶ Σωξηρος Ἰησοῦ Χροστοῦ ἀποφυγόντες τὰ µιάσµατα τοῦ κόσμου τούτοις Ti- Aw ἐμπλακέντες ἡττῶνται αὐτῶν, µάντως που xat δουλεύουσιν αὐτοῖς, καὶ χεῖρων τῶν πρὸ τῆς im- γνώσεως περὶ τὴν δουλείαν τούτων Υγεγόνασι, xavi- σπουδάὔοντος αὐτοὺς τοῦ ἐπιθούλο ἡμῶν Σατανᾶ χείροσι περιενεχθηναι, εἷς ἀπολογίαν τῆς ὅσον δὴ τῶν πονηρῶν ἔργων ἁργίας. Ad xai ὁ απύστολός φτισιν, ὅτι ἐπειδὴ τοῦτο ἀπόχειταιζτοῖς παλίνῳδίαν τῶν χακων ἄδουσι, χρεῖττον ἵν αὐτοῖς φηδὲ ἐπιγνῶναι. 4 ἐπι- Ἱνόντας χείροσιν ἁλῶναι, Ἐπεὶ καὶ κύων imi τὸ ἴδιον ἑξέραμα ἐπιστρέφων, βδελυκτότερος. Α Υὰ2 à ín µισήσασα, ἀποδλῦσαι αὐτὸν κατηνάγκχσε, ταῦτα πάλιν ποιούµενος tpoiv, xal ὡς διεφθορότα ἐσθίων, xxi ὡς τὰ τῇ φύσει ἐξημβλωμένα, βδελυκτό- τερος, καὶ ὥς πάλιν ἀποχυλισθηναι ζητούσα, εἰ 3ορ- θόρν τοῦτο ποιοίη, ῥπαρωτέρχ τῶν προτέρων ῥύ- πων φανείη. KEPAA. A. € Ἐπανάληψις περὶ κακίας ἀνθρώπων αἱρετικῶν. Ἐν ᾧ περὶ τοῦ πῶς αἰφνιδίως ἥξει Χριστὸς ἐπὶ σοντελείά τοῦδε τοῦ αἰώνος. ωστε δεῖν εὐτρεπίζεσθαι πάσῃ ἀρετῃ. » € Ταύτην fn] ἀγαπητοὶ, δευτέραν μτν γράφω 35 Joan. 1, 6 seqq. 14 Isa. ux, 2. derunt,hoc est, praedicationis puritatem aquamque potabilem : quam cum haberet Dominus, promitte- bat se multos accedentes illa satiaturum 25. Sed εἰ nubibus ipsos comparat qua a spiritu feruntur, contrario videlicet : ideo quoque ipsum spiritum vocavit procellam, tanquam convertentem ac cou- turbantem id quod agitalur : hoc enim facere soiel procella. Non sunt ergo nubes pellucidz quemad - modum sancti sed nebule plene caligine 94. Quibus caligo in sz:eculuin (dicit autem eternum judicium) Servala est; el quam ob rem? causam subjunxit, quod fastuosa ex vanitate loqnendo, inescant per carnalem concupiscentiam in lasciviis,eos qui vere effugerant, et qui semel antea in errore conversa- bantur. [taque impudicitiis et arrogantiis ac impie- lalibus obuoxii sunt qui hzc perpetrant. Sed el servi, inquit,cum sint predicta» immunditia. q .am etiam corruptionem merito appellat, libertatem his qui decipiuntur promittunt, non quidem verz vita, sed ejus quz est secundum Indulgentiam.Ideo ra- lionem quoque subjungit, cur servi sint peccati, admirabile quiddam dicens,quod a quacunque atfe - cione quispiam devicius est, huic eliam in ser- vitulem est addictus. Deinde rursum hoc alio exem- plo confirmat,quo niodo his qui ab aliquo superalus est, huic eliam serviat, et ex przesupposilione facit argumentum. « Nam si posteaquam refugeranl. » Presenti sermone duo efficere nititur,et quod ne- C cesse sit eum qui superatur servire eia quo supe- ratur : et quod hi qui post agnitionem veritatis rursum priora amplectuntur, in pejora inciduut quam fuerint priora mala. His autem et p: overbium subjungit in subsidium. Est ergo totbs sermo hoc modoordinandus: Nam si posteaquam per cognitio- nem Dominiet Salvatoris Jesu Christi refugerant ab inquinamentis mundi, his rursum involutisuperan- tur ab ipsis, utique etiam eis serviunt, etin borum servitute pejora sibi contingunt quam anle cogni- tionem,plurimum aunitente insidiatore nostro Sa- tana ut ad pejora devolvantur in repensionem diu- turnz cessationis a pravis operibus. Ideo quoque dicit Apostolus quod quandoquidem hoc illis con- tingitut. malorum canant palinodiam, 648 melius sibi fuisset ne cognovisse quidem veritatem, quam ubi cognoverant pejoribus capi. Quandoquidem el canis ad suum ipsius vomitum conversus abomina- bilior est. Nam quz natura oderat,et ita eum abji- cere coegerat, hiec rursum in deliciis habens, οἱ tanquam ea quz? corrumpuut edens, ac veluti per nature abortum ejecta, abominabilior est. El sus rursum qnazrens revolvi, si hoc in luto faciat, sor- didor apparebit quam fuerint priores sordes. CAPUT IV. Repetitio de mulitia homénum hereticorum : in quo etiam agitur quo pacto repente venlurus sit Christus in consummatione hujus seculi : ita- que dicit oportere omn$ virtute adornari. III, 1-4. Hasce jam alteras,cha.issimi,vobis scribo 607 OECUMENII TRICCE EPISCOPI 608 litteras, in quibus exstimulo vestram in commo- Λἐπιστολὴν, ἓν αἷς διεγείρω ὑμῶν ὃν ὑπομνήσει nitione sinceram mentem : ut memores sitis verborum quo predicta sunt a sanctis prophetis, et praecepti nostri qui sumus apostoli Domini et Salvatoris Jesu : illud primum scientes venturos in extremis diebus illusores qui juxta proprias concupiscentias ambulent et dicant : Ubi est pol- licitatio adven!us ejus? siquidem ex quo die pa- tres obdormierunt, omnia sic permanenl ab ἑπί- lio creationis. Ex his duas esse discimus universas Petri episto- las.Porro quod ait, «In quibus exstimulo vestram in commonilione sinceram mentem,» per hyper- balon intelligendum est hoc modo : In quibus epi- stolis, id est per quas epistolas, exsümulo sin- ceram quae in vobis est mentem. Sincers enim ac pur: mentis est eorum qus audita sunt aut sa- lutarium que deposita sunt meminisse et exstimu- lari 049 omni virtute animique proimptitudine, ad repetendam horum operationem. Deposita sunt aulem per propheticos sermones et apostolicas predicationes. Propter quod et Paulus dicit : « Superstructi super fundamentum apostolorum et prophela- rnm 35 :» Qmnesenimilli Domini adventum annun- liaverunt, et primum el secundum, nec oporlet diffidere tantis ac talibus testibus. Et quid dico, inquil. prophetas et apostolos,quod annuntiaverint et primum et secundum Domini adventum? Et est τὴν εἰλικρινη διάνοιαν, µμνησθῆναι τῶν προειρη- µένων ῥημάτων ὑπὸ τῶν ἁγίων προφητῶν, καὶ τῆς τῶν ἀποστύλων ἡμῶν ᾖἐντολῆης του Κυρίου καὶ Σωτῆρος * Ἰησοῦ τοῦτο πρωτον γινώσκοντες, ὅτι ἑλεύ- πονται ἐπ᾽ ἐσχατου τῶν ἡμερῶν ἑἐμπαῖχκται κατὰ τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐπιθυμίας πορευόµενοι, καὶ λέγοντες. Hoo ἔστιν ἡ ἔπαγγελία τῆς παρουσίας αὐτοῦ ; ΑΦ ἃς γὰρ οἱ πατέρες ἐκοιμήθησαν, πάντα οὕτως διαμένει ἀπ' ἀρχης κτίσεως. » Ἐκ τούτων µανθάνοµεν δύο τὰς πάσας εἶναι τοῦ Πέτρου ἐπιστολάς, Τὸ δὲ, « Ἐν αἷς διεγείρω ὑμῖν ἐν ὑπομνήσει τὴν εἱλικρινῆ διάνοιαν, « iv ὑπερθατῷ ἀκουστέον οὕτως * Ἐν αἴς ἐπιστολαῖς, τουτέστι͵ δι ὤν ἐπιστολῶν, ἐγείρω τὴν ἐν ὑμῖν εἰλικρινη διάνοιχν. ὨΕἰλικρινοῦς Ὑὰρ διχνοίας καὶ καθαρᾶς τῶν ἤδη ἀκουσθέντων fj ἀποτεθέντων σωτηρίων µνη- σθηναι καὶ διεγερθῆναι, πρὸς ἑπανάληψιν τῆς τού- των Εργασίας πάστι δυνάµει καὶ προθυµίᾳ. ᾽Απετέθη δὲ διὰ τῶν προφητικῶν λόγων, δι) ἀποστολικῶν κηρογ- μάτων. Δι 6 xal Παῦλός φησίν * « ᾿Εποικοδομούμενοι ἐπὶ τῷ θεµελίῳ τῶν ἁἀποστόλων καὶ προφητῶν, » Πάντις γὰρ οὗτοι τὴν τοῦ Κυρίου παρουσίαν κατήγγειλαν, καὶ τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν, καὶ οὐκ ἔστιν ἀπιστεῖν «οσούτοις µάρτυσι mal τηλικούτος. Καὶ τί, φᾳπαὶ, λέγω προφήτας καὶ ἀποστόλους, ὅτι κατ. ἠγγειλαν χαὶ τὴν πρώτην xal τὴν δευτέραν αὐτοῦ hoc modo sumenda ordinatio : Memores sitis verbo- C τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν παρουσίαν; Kal ἔστιν rum qua przdicta suntasanclis propheliseta pra- — 4 συνταξις οὕτως * Μνησθῆναι τῶν προειρηµένων cep!o nostro qui sumus apostoli, el a precepto ῥημάτ»ν ὑπὸ τῶν ἁγίων προφητῶν, ὑπὸ τῆς οῦν Domini et SalSatoris. Ex cormmuni enim sumitur ἀποστόλων ἡμῶν ἑντολῆς, ὑπὸ τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυ: prepositio ὑπὸ id est a. Et quare hanc memoriam eov x&l Σωτῆρος. Κατὰ κχοινοῦ γὰρ ἡ ὑπό. Καὶ διὰ excitari jubeat subjungit : Quoniam hi quiaffectio- τί τὴν μνήμην ἀναζωπυρηῆσαι ταύτην παραχελεύε» nibusaddicli vivunt juxta »ropriasconcupiscentias, ται, ἀπάγει. "Ότι οἱ ἐμπαθῶς ζώντες χατὰ τὰς in- v.dentes quusdam Deiadventum formidantes,quem θυμίας τὰς ἰδίας, Ὀρῶντές τινας δεδιότας τὴν τοῦ una cum aliis divinitus inspiratis ipse quoque Do- ἍΚυδίου παρουσίαν, ἣν μετὰ ἄλλων θεοφόρων xal minus prenuntiavi!,el propterea suam inhonestam αὐτὸς ὁ Κύριος προκατήγγειλε, καὶ διὰ ταύτην ἆθε- vilam parvipendenles : deinde etiam videntes quod τοὔντας τὴν ἄσεμνον αὐτῶν βιοτὴν, εἶτα μὴ κατὰ sermones non stalim sortirentur effectum, sed πόδας τῶν λόγων τὴν πεῖραν φβάνουσαν ἀλλὰ παρ- propter multorum salutem differrentur,fidelesado- ελκοµένην διὰ τὴν τῶν πολλῶν σωτηρίαν, ἐπιφύον- riunlur tanquam illusores, et dicunt : Ubi est ται τοῖς πιστοῖς ἐπιτωθάζοντες ἅτε ἐμπαῖκται καὶ promissio adventus ejus ? Nam ob hunc unum qui , Aévovetc *— Do3. ἴστιν ἡ ἐπαγγελία τῆς παρουσίας dispensatione quadam nondum completusest,cztera 45100; Διὰ μιᾶς ταύτης τῆς µήπω ἀφιγμένης διὰ q.oque salutaria Domini precepta depravant, ne τινος οἰκονομίας, καὶ ταῖς ἄλλαις σωτηριώδερι τοῦ fides ipsis habeatur. Bzc autem illis temporibus Κυρίου ἐντολαῖς ἀπειθεῖν κακουργοῦντες, Ταῦτα δὲ Duga'antur Gnostici aut Naaseni quiet ipsi Lampe- οἱ κατ’ ἐχείνους τοὺς xawpobc Γνωστικοὶ fj Ναασηνο, tiani et Euchitze erant. Qui omnes, inquit, volentes οἱ δ αὗτοὶ καὶ Λαμπετιανοὶ καὶ Εὐχῖται ἑληρῴδουν. nesciuut.Ultro enim oculos claudunt ad veritatem, Οὓς ἅπαντας λανθάνει, φησὶν, ἑχόντας. ᾿Εθελοντὶ γὰρ sicut etiam antea diximus. μύουσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὡς καὶ πρὸ τούτο εἰρή- Χαμεν, IIL,S 9. Nam illudvolentesnesciunt quodcelijam κε Λανθάνει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο θέλοντας, ὅτι οἱ olim fuerint, el terra ex aquaetperaquamconsis- οὐρανοὶ σαν ἔκπαλαι, Καὶ γῆ ἐξ ὕδατο, — xal tens Deisermone:perquaisquitunceratmundus,a- δι ὕδατος συνεστῶσα τῷ τοῦ Θεοῦ λόγῳ, δι ὧν qua inundatus periit.Atquinuncsuntceliacterra, 5 τότε κόσμος ὕδατι καταχλυσθεὶς ἀπώλετο. Οἱ ejusdem sermone repositi sunt,servati igni in diem δὲ υῶν οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ αὐτῷ λόγῳ τεθ]σανρι- 35 Ephes. τι, 20. - . COMMENT. IN ΕΡΙΡΤ. Π S. PETRI. 610 σµένοι εἰσὶ πυρὶ τηρούμενοι εἷς ἡμέραν κρίσεως A judicii et perditionis impiorum hominum. Unum καὶ ἁπωλείας τῶν ἀσεθῶν ἀνθρώπων. Ἐν ὃ τοῦτο μὴ λανθανέτω ὑμᾶς, ἁγαπητοὶ, ὅτι µίχ ἡμέ- pz παρὰ Κυρίῳ ὣς χίλια ἔτη, καὶ Χίλια ἔτη ὡς Ἁμέρα µία. Οὐ βραδύνει ὁ Κύριος της ἐπαγγελίας, ὡς τινες βραδυτῆτα ἡγοῦνται, ἀλλὰ µακοοθυµε: clc ἡμᾶς, uà βουλόμενος τινας ἀπολέσθαι, ἀλλὰ πάντας εἷς µετά- νοιαν χωρῆσαι. » | Καὶ cl τὸ λανθάνον αὐτούς: ὅτι ὥσπερ iv τῷ κατχχλυσμῷ ἦσαν οὐρανοὶ, κατὰ τὴν Μωσέως xo- σµογένειαν, ἐξ ὕδατος αὐτὸς Ὑάρ φησι τὸν θεὸν ἐντείλασθαι γενέσθαι στερέωμα ἓν µέσω τοῦ ὕδχτος, τουτόστι, στερεωτέραν τῶν ὑδάτων ἑπόστασιν), καὶ ἡ ΥΠ δὲ ὡσαύτως ix τῶν ὑδάτων ἀνεφάνη τῷ τοῦρ κτίστου προστάγµατι, xai ὑποθρύχιος αὐτοῖς mpumv οὖσα. Καὶ ὡς ἕξ ὑδάτων συνεστώτων οὐρανοῦ καὶ Υῆς, ὁ κατακλυσμὸς ἐπῆλθεν ἀπροσθοκήτως, ὡσαύ- τως καὶ vov διὰ πυρὸς ἀπόχειται τὴν φθορὰν τοῦ παντὸς γενέσθαι, μεθ) οὗ καὶ οἱ ἀσεθεῖς ἀπολοῦντχι. Δύο γὰρ ὄντων τῶν συνεκτικωτάτων στοιχείων τοῦ παντὺς, ὕδατος καὶ πυρὸς, ἀφ᾿ dw καὶ τὰ λοιπὰ δύο στοιχεῖα τὸ εἶναι λαμθάνουσ, ἆλρ μὲν ἐξατμιζο- µένων τῶν ὑλάτων, v7, δὲ συγκρινοµένων τῶν Gt, τῆς ἐξατμίσεως ὡς ix πυρὸς καὶ της συγκρίσεως, οὐδενὸς τῶν νοῦν ἐχόντων ἀπιστοῦντος (ταύτην γὰρ δύναμιν ὑπὸ τοῦ ποιήσαντος Θεοῦ ἡ τοῦ πυρὸς ἔλαχε φύσις) * δύο τοίνυν ὄντων, καὶ πρότερον τῆς τῶν ἀσεθῶν φθορᾶς διὰ τοῦ ὕδατος γενομένης, ἀνάγκη πάλιν, φησὶν, τὴν τῶν ἀσεθούντων φθορὰν διὰ τοῦ πυρὸς Ὑενέσθαι, Τὸ δὲ γενέσθαι τὴν τοῦδε τοῦ πχν- τὸς φθορὰν, οὗ µόνον Χριστιανοῖς, ἀλλὰ xal τοῖς τῶν Ἑλλήνων σοφοῖς δοκετ' ὡς Ἡρακλείτῳ τῷ Ἐφεσίῳ, ὡς Εμπεδκλεῖ τῷ Αἰτναίῳ., Αλλ’ dpet τις ὅτι, Καὶ τίς ὁ λόγος τοῦ ὑποστῆναι, el δεῖ πάλιν πρὸς φθορὰν χωρῆσαι τὸν χόσµον; Καὶ ἐροῦμεν, ὡς οὐ παντε- λῶς πρὸς φθορὰν ὁ Χόσμος χωρήσει, ἀλλὰ πρὸς ἀνακαινισμόν. Av ὃ καὶ ὁ Προφήτης qnoi, « Καὶ να- Κχινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. » "Ὥσπερ γὰρ ὑπὸ θεοῦ xat' ἀργὰς ὑποστᾶσα ἡ αἰσθητὴ κτίσις, xai: καὶ ὣς οὐκ ἂν ἄλλως καλή. Διὰ δὲ τὴν τοῦ ἀνθρώ- που παράθασιν καὶ αὐτὴ d κτίσις τι µαταιότητι ὑπετάγη, τουτέστι, τῷ μὴ βέθχιον ἔχειν τὸ εἶναι, ἀλλ᾽ Ev ῥοῇ καὶ ἀποῤῥοῃ εἶναι ^ εἶτα διὰ τοῦ κατα- κλυσμοῦ μικρὸν ἐπιστησάντων τῇ θεοσεθείᾳ τῶν ἀν- autem hocne lateat τος, dilecti, quod unus diesapud Dominum perindc est ut. mille ammi, et mille anni ut dies unus. Χο tarda. Dominus qui promisit, 500 quemadmodum nonnulli taruitatem. existi- mant,sed longanimis est erga nos.dumnon vult ul- los perire, sed omnes ad panitentiam accedere. Et quid est]quod nesciunt? quod quemadmodum in diluvio erant coeli ex aqua juxta mundi creatio- nem a Mose narratam : (ipse enim Deumait prece- pisse ut fieret firmamentum in medio aqux 20 hoc est firmioraquarum substantia: itaet terra exaquis apparuit jussu Conditoris,quz etiam in illis primum demersa erat. Et quemadmodum calo ac terra ex aqua consiitutis diluvium inopinato supervenit,ita el nunc statulum est ul per ignem fiat universi corruptio, cum quo impii quoque peribunt. Cum eniin duo hec elementa aqua el ignis condita sunt una cum universo, a quibus el alia duo elementa esse accipi.nt : per quidem evaporatis aquis, terra vero ipsis conpactis : nempe veluti facta ex igne evaporalione οἱ compactione, nullo qui mentem habeat reclamante (nam hanc virtutem a Deocon- ditore ignis natura sortita est), cum hac duo, inquam,ita semper subsliterint,et prius per aquam factum fuerit impiorum exitium, necesse estut per ignem rursum fiat interitus eorum qui impie agunt. Porro quod hujus universifias corruptio,non solum Ulrisbanis, verumetiam Graecorum sapientibus videtur : quemadinodum Heraclito Ephesio el Em- pedocli tnaeo.Sed dicet aliquis : Et qua tuit ratio ut conderetur, si rursum oportebat ad nihilum redigi mundum Et dicemus quod non penitus ad corruptionem tendet mundus,sed ad renovationem; propterea Propheta quoque dicit : « Et repovabis faciem terrx 27, Quemadmodum enim a Deo sub- sistens abinitio creatura bona erat,et nonutcunque aut forte fortuna bona : hominis vero transgres- sione el ipsa creatura vanitati obnoxia facta est, boc est non habens firmum esse, sed quod est in fluxu ac refluxu. Deinde in diluvio cum pauci homines perstitissent in divino cultu, mundus rursum veluti sumpsit compactionis initium per Noe et eosqui in arca una cum animalibus servali iueraut ad semi- num constitutionem : attamen ne tunc quidem in θρώπων, καὶ olov δευτέρου ἀρχὴν cuyvoluavoc τοῦ D prioribus perstilit humana nalura, 551! sed ad κόσμου λαθόντος διὰ τοῦ Νὼς καὶ τῶν ἐν τῇ χιδωτῷ τοῖς ζώοις διαφυλαχθέντων οἷς τὸ πάλιν συστῆναι σπερµαάτων, ὅμως οὐδὲ τότε τῆς τῶν ἀνθρώπων προ- τερησάσης φύσεως, ἀλλ ἐπὶ χείροσι τῶν προτέρων Ἀποῤῥευσάσης, ὦν χειρόνων οὗ νόµος ὁ διὰ Μωύσέως ἀπέσιρεψεν, οὐχ Ἡ τοῦ Κυρίου παρουσία, εἰ μὴ ἐπὶ βραχέσι προδέδηχε τὰ τῆς σωτηρίας ' (πόσος γὰρ ὁ τῶν σωζοµένων ἐσμὸς πρὸς τὴν τῶν ἀπολλυμένων καθ ἑχάστην γενεὰν πληθύν ; Δι ὅ uot δοχεῖ καὶ πα- ῥαταίνεσθαι τὸν χρόνον τῆς συντελείας εἰς τὸ συντε- λοσθηναι τὸ πλέρωμα ev σωθλσομένων), ἐπεὶ οὖν πολύτροπος μὲν ἡ πρὸς τὴν σωτηρίαν κλῆσις, πολυ- 36 Gen. 1, 6..*7 Psal ciu, 32. pejora defluxit quam fuerant priora, a quibus nec lex a Mose data eos avertit, ncc Domini praesentia, nisi quod ad paucos deflexerunt ea quz salutaria erant. Quantus est. enim cumulus eorum qui salvi fiunt si ad pereuntium mulutudinem conferas qui quotidie generanlur? propter quod mihi videtur consummationis tempus differri ul compleatur nu- merus salvandorum. Quoniam ergo variis modis facta estad salutem vocatio, ac multiplex ab incre- dulitate perditio : propterea necessarius est ignis cataclysmus, interitus. quidem, licet non omnino perfectus : non sane animarum, sed neque corpo- — —- —— uu — MM 611 ORCUMENII TRICC/E EPISCOPI 612 cum. Omnes enim nos manifeslari oportet coram A σχιδὴς δὲ ἡ ἓξ ἀπειθείας ἀπώλεια, διὰ τοῦτο áva- tribunali Christi 48, non animiscorporibus nudotis, sed unacum corporibus, ipsisque incorruptibilibus. Quomodo enim nuda animareferre! ea qua percor- pus peracta sunt ? Si quidem non est justi judicis, cum duo in eodem peccaverunt, unum dimillere, totumque crimen in alterum tran-ferre. Preterea quoque si ignerursum fundere soleimusres quas.lam corporeas, non ut absolutum interitum eis tribua- mus, sed ut puritatem ac sinceritatem eis przsste- mus : nemo sit qui non credat Deuni quoque qui per ignem promisit consummationem, aut non facturum corruptionem, aut facturum quidem sic ut unius corruptione faciat aliud. Sed et si corrum. peret,quidnam corrumperet ? superflua et praesenti vit:e cognata : el qua sunt. illa? jumenta, herbs, plantz. Herba quidem est propterjumenta jumenta vero in obsequium corruptibilis hujus «itee. «Pro- ducens, inquit, fenum jumentis et herbam ssr: ituti hominum 99.» Plantarum vero ha quidem ad tegu- mentum sunt el ad domos consiruendas,alie vero ad alimenti subministralionem.Porro quod alimen- tum requirant animalia, signum est corruptionis. Quid enim aliud inediaacrepleto prestare possent quam corruptionem ? Hasc itaque corrumperentur quae ad vitam immortalem sunt superflua. Novos aulem coelos et novam creobit terrm, non autem aliam quoad materiam.Nam el qui novam construit domum,non illam sane faciet ex non praexsistente γχαῖος ὁ του πυρὸς κατακλυσμὸς, φθορὰ μὲν, sl καὶ μη παντελής Ψψυχῶν γὰρ o0, ἀλλ οὐδὲ σωμάτων. Πάντας Ὑὰρ δει παραστηναι ἡμᾶς τῷ ure τοῦ Χριστοῦ, οὐχὶ γυμναῖς σωμάτων ψυχαῖς, ἀλλὰ μετὰ σωμάτων ἀφθάρτων καὶ αὐτῶν, Ilo; γὰρ ἂν duy γυμνῆ χοµίσηται τὸ διὰ τοῦ σώματος πεπραγμένα; Ob γὰρ δικαίου κριτοῦ, δύο πλημμελησάντων κατὰ ταὐτὸν, τὸν ἕνα ἀφεῖναι, πρὸς δὲ τὸν ἕτερον τὸ πᾶν τοῦ ἐγκλήματος ἐπιφέρειν, Άλλως τε δὲ καὶ εἰ πυρὶ εἰώθχμεν ἀναχωνεύειν τὰς ὕλας, οὗχ ἵνα παντελη αὐταῖς δώμεν ἀνυπαρξίαν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ καθαρὸν αὖ- ταῖς καὶ εἱλικρινὲς δῶμεν, οὐκ ἄν τις ἀπιστοίη xal τὸν Εεὸν διὰ πυρὸς τὴν συντέλειαν ἐπαγγελλόμενον Β ἢ μὴ ποιεῖν, 4 καὶ ποιοῦντχ ἐπὶ φθορᾷ τούτου ποιεῖν τοῦτο. ᾽Αλλ’ εἰ καὶ φθείροι, τί ἂν φθείροι; Τὰ πε- ριττὰ καὶ σύστοιχα τῇ παρούστι βιοτῇῃ. Καὶ τί ταῦτα ; κτήνη, Ὑγλόη, quti, Χλόη μὲν γὰρ διὰ τὰ κτήνη, Χτήνη δε ὑπουργὰ τῆς φθαρτῆης ταύτης ζωῆς " « Ἐξ- ανατέλλων γὰρ χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. » Φυτὰ δὲ τὰ μὲν εἰς σχέπην καὶ οἰχίας, τὰ δὲ εἰς χορηγίαν τροφῆς. Τροφὴ δὲ τοῖς ζωοῖς, φθορᾶς τεχµήριον. Τί γὰρ ἂν ἄλλο ἔνδεια καὶ ἀναπλήρωσις fj φθορὰν ὑπισχνοῖτο ἂν ; Ταῦτα οὖν φθαρείη τὰ περιττὰ πρὸς τὴν ἄφθαρτον ζωὴν. Και- νοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ καινὴν ὑποστήσεται γῆν, οὐχ ἑτέραν δὲ τῇῃ ὕλῃ. Οὐ γὰρ ὁ συμπηγνὺς véxv alxlav, ἤδη καὶ ἐκ μὴ προὐπαρχούσης ὕλης τοῦτο ποιήσει. Καὶ ὁ θεὺς οὖν ἅπαξ ὑποστήσας χαπ᾿ ἀρχὰς τὴν materia Sic et Όευις ab initio ^semel condidil ρ ὕλην καὶ διχµορφώσας, τὸ μὲν ὅσον πρὸς τὴν τότε maleriam ac informavit, quantum certe fuil ne- Χχρείαν, ἀναγκαῖον, πρὸς δὲ τὴν µετα ταῦτ« ἄφθαρτον, cesse ad illius lemporis usum. Ad incorruplibili- ἀλυσιτελές τε καὶ περιττὸν καταφθερετ. Ei τι δὲ συν- talem aulem qua post praesentem erit statum τελοῦν, ἀναμορφώσας ἀφθάρτῳ καὶ ἀμηχάνῳ κάλλει, corrumpet id quod inutile est ac superfluum. 8659 Si quid autem utile sit, reformatum immor- tali ac incredibili pulchritudinesinet, ut alterum ac incorruptibilem mundum perficiat et compleat. «Et terra ex aqua.» Terra ex aqua quidem tanquam ex materiali principio, per aquam vero tanquam per principium perfectivum. Aqua enim continet Ler- ram veluti gluten quoddam quod ipsi adest, quod nisi ipsi contingeret, necesse esset illam dissolvi et ferri in aerem. Verum adorietur nos fortassis quis- piam vana cogitalione dicens: Quam ob causam Deus,qui visibilemhunc mundum produxit, non ab exordio firmum acimmutabilem condidit, sed mu- lationibus obnoxium ? Unde etiam statim reparari fuit necesse, tempore quidem Noe per aquam, in consummatione vero per ignem, veluti nunc ait Petrus * Ad quem dicemus quod non fuit possibile ut haberet immutabilitatem.Nam qui fieri hoc po- tuit cum ex mutatione accepisset esse? Siquidem ex nou esse productum fuit ad esse, quod nemo pru- dens dieerit non esse mutationem.Et quonam mu- tatio ad pejus progressa est commista pejoribus. necesse fuil ut hujus conditor ad melius reduceret ; teinporequidemNoe purificalionem fecit peraquaim, 48 Ἡ Cor. v, 10. 39 psal. cur, 14. εάσει τὸν δεύτερον xal ἄφθαρτον συμπληροῦν κόσμον. « Καὶ γη ἐξ ὕδατος.[» 'H 17 ἐξ ὕδατος μὲν, ὡς ἐξ ὑλικοῦ αἰτίου, δι’ ὕδατος δὲ ὡς διατελικοῦ. 'Ύδωρ γὰρ τὸ συν- έχον τὴν γῆν, otov κόλλα τις ὑπάρχον αὐτῃ. M*, γὰρ αὐτοῦ προσόντος, ἀνάγχη πρὺς χούν αὐτὴν διαλύεσθχι καὶ ἀεροῦσθαι. ᾿Επιφυήσεται δέ τις ἡμῖν ἴσως φλυάρψ qvo. Τί δήποτε ὁ θεὸς τὸν χόσµον τὸν ὀρώμενον ὑποστήσας, οὐχὶ ἐξ ἀρχῆς ἑδραῖον καὶ ἀμετάδολον εἰργάσατο, ἀλλὰ μεταθολαῖς σύγκρατον; ἐξ οὗ καὶ πρὸς τὸ εὐθὲς ἔπανάγεσθαι χρεία, ἐπὶ Νῶε μὲν διὰ τοῦ κατακλυσμοῦ, iv δὲ τῇ συντελείφ, διὰ πυρὸς, Dc νῦν φησι Πέτρος. Πρὸς ὃν ἐρούμεν, ὡς τὸ μὲν ἀμειάθλητον, οὐχ οἷόν τε αὐτὸν σχεῖν. Hox γὰρ, ὃς ix µεταθολῆς εἴληχε τὸ εἶναι; "Ex γὰρ τοῦ μὴ εἶναι elc τὸ εἶναι προήχθη, ὅπερ οὐκ ἂν ἔμφρων τις μὴ ἀλλοίωσιν ἔρετ, Καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀλλοίωσις bmi τὸ χεῖ- pov προέθ] τοῖς χθίροσι συμφυρεῖσα ἀναγχαίως ὁ τοὐτω Δημιουργὸς ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπανάγων ἐπὶ μὲν τοῦ Νῶε τὴν κάθαρσιν δι’ ὕδατος ἐποιήσατο, iv 0i τῇ συντελείᾳ διὰ πυρὸς, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς πυρὶ τὰς ὕλας ἀναχωνεύειν εἰώθαμεν, οὐκ εἷς ἀφανισμὸν, ἀλλ᾽ εἰς κάθαρσιν. « Δι div διὰ τοῦ οὐρανοῦ xal τῆς γῆς, της μὲν τὸ ὕδωρ ἐπικλυσάσης, τῶν οὐρανῶν δὲ τοὺς καταῤῥάκτας αὐτῶν ἑπαφέντων, τουτέστιν, 613 ὡς iv καταῤῥάχκτχις Κχτεπειγόντων τὸ ὕδωρ. « τότε χόσµος ὕδατι καταχλυσθεὶς, ἁπώλετο. ϱ Τὸ ΟΑπώλετο, μὴ πρὸς πάντα τὸν κόσμον ἀκουστέον, ἀλλὰ πρὸς μόνα τὰ ζώα, ἆ τὸν ἅπαντχ χόσμον οἱονεὶ εἰδοποιει. ᾿ Έρημος γὰρ τῶν ζώων τόπος, οὐδὲ χι.- σµος ἂν νοµισθείη. Τὸ δὲ, « Πυρὶ τηρούµενοι εἰς ἡμέ- βαν χρίσεως xai ἀπωλείας,, » οὕτω: ' Τηρούµενοι tiq ἡμέραν κρίσεως καὶ εἷς ἡμέραν ἁἀπωλείας. Τὸ Υὰρ, « El; ἡμέραν, » xavà κοιν λέγεται, Τὸ δὲ, Κρί- σεως, ἀντὶ τοῦ, Κατακρίσεως, χεῖται. « Οὗ βραδύνει ὁ Κύριος. » Συμπερανάµενος τὸν περὶ συντελαίας λόγον, ὅτι ἔσται, καὶ ἓξ ἀναγκαίου, καὶ διὰ πυρὺς, à πάντα καὶ ἡμεις διεξοδικώτερο, διεξήλθοµεν, µετέδη "καὶ ἐπὶ την παράτασιν του χρόνου τῆς τοῦ χόσµου συντελείας, xal φησιν, ὅτι της ἐπαγγελίας, ὥς τινες βραδυτῆτα ἡγοῦνται, ἀλλὰ "μακροθυμεῖ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν ἐκδεχόμενος, καὶ μὴ βουλόμενος ἡμᾶς ἀπολέσθαι, ἀλλ' el; 'μετάνοικν πάν- τας χωρῆσαι, € "Άτε δῇ ἀπείρῳ ὀντι καὶ πελάγει οὐ σίας ἀπεριορίστῳ οὐδὲν αὐτῷ παρατεταμένον, ἀλλὰ χίλια ἔτη ὡς µία ἡμέρα παρ) αὐτῷ. Μᾶλλον δὲ κατὰ τὸν Δαυϊδ, οὐδΣ τὸ πολλοστὸν ἡμέρας, Φησὶ γὰρ οὗ- τως * « Ὅτι χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σο», Κυριε, ὡς 7 Ἀμέρα ἡ χθὲς ἥτις διηλθε, καὶ φυλαχὴ ἐν νυκτί" » διὰ τῆς φυλακής, τὸ βραχύτατον τοῦ νοχτερινοῦ κα- ταστήµατος δηλῶν. Εἰς τέσσαρας γὰρ φυλακὰς d vol διαιρεῖται, εἴ Ίε καὶ 0 Κύριος τετάρτῃ φυλακῃ πρὺς τοὺς ἱεροὺς παραγίνειαι ἀποστόλους, apud ipsum. Aut potius juxta David neque diei multiplicatio est in oculis tuis, Domine, tanquam dies hesterna qua preieriit εἰ vigilia iu. nocte 50: COMMENT. IN EPIST. I1 S. PETRI. O Ain censummatione vero facturus est per ignem. O5 fpaóóve: ὁ Κύριος B 614 Quemadmodum et nos resquasdam materiales rur- sum solemus igne fundere,non ad interitum,sed ad purificationeni, «Per que,» nempe coelum et ter- ram, hac quidem aquis demersa, ccelis autem ca- laraclas suas demittentibus, hoc est lanquam per calaractas aquam ad descensum urgentibus. « Is qui tunc erat mundus aqua inundatus peri.t. » Periit, non ad omnein mundum est, «θοἆ ad sola animan- tia, qu:e videlicet referenduin mundum omnem re- prasentant. Si quidem l»cus desertus animantibus, ne mundusquidem exisümaretur Porroquod subdi- tur, « Servati igni in. diem judicii perditionis im- piorum, » sic ordinatur : Servati in diem judicii et in diem perditionis : nam, « In diem » a communi sensu resumitur. Judicii vero ponitur pro condem- sationis « Non terdat Dominus. : Expleto de consummalione sermone, quod erit, idque necessario et per ignem, quae omnia fusius explanavimus, transit et ad productionem sive dilationem temporis quo mundus consumme- tur, εἰ ail : Non tardat Dominus qui promisit, 555 quemadmodum nonnulli tarditatem. existi- manl,sed longanimis est, nostram exspectans salu- tem, nec volens nos perire, sed omnes ad peni- tentiam accedere : cum sane ei qui infinitus est et essenti2 pelagus incircumscriptum niliil proten- datur,sed mille anni perinde a'que dies unussint : ait enim hoc modo : « Mille anni » per vigiliamt significans brevissimum noctis spatium. Nox enim in quatuor vigilias dividitur : quandoquidem et Dominus quarta vigilia venit ad sacros apostolos ?!. « "H£e δὲ ἡ ἡμέρα Κυρίου à; κλέπτης ἐν νυκτὶ, C ἐν Ἡ οἱ obpxvol ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα ὃΣ Ἀκαυσούµενα λυθήσονται, καὶ γη καὶ τὰ ἐν ᾗαὺῦτ ἔργα Ἁἁατακαήσεται. Τούτων οὖν πάντων λυοµένων, ποταποὺς δεῖ ὑπάρχειν ὑμᾶς ἐν ἁγίαις ἁναστροφαῖς καὶ µεὐσεθείαις,. προσδοκοῦντας — xai σπεύόοντας τὴν παρουσίαν τῆς τοῦ Θεοῦ ἡμέ- ρας, δι — «v ol οὐρανοὶ πυρούµενοι λυθίσονται, xai στοιγεῖα ΧΚαυσούμενα τήκεται ^ καινοὺς δδ οὐρανοὺς καὶ 7» xxwhv κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ προσδοχῶμεν, εν οἷς δικαιοσύνη κακοικεῖ. Δι 0, ἀγαπητο, ταῦτα προσδοχκῶντε, σπουδά- catt ἄσπιλοι καὶ ἁμώμητοι αὐτῷ εὑρεθηναι ἐν εἰρήνῃ, xxi την τοῦ Κυρίου ἡμῶν µαχροθυµίαν, σωτηρίαν ἡγεῖσθε. » Τὸ ἄδηλον τῆς ἐφόδωυ τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας D καὶ τὸ ἀπροσδόκητον, διὰ τοῦ κλέπτου xil τῆς νυκτὸς ἑδήλωσε » διὰ μὲν τῆς νυκτὸς τὸ ἄδηλον ' ἄδηλα γὰρ πάντα τὰ lv νυκτί διὰ δὲ τοῦ χλέπτου, τὸ ἀπροσδό- xntov* οὐδες yàp Χλέπτην προσδοκῶν χλαπήσεται͵ ἀλλ οἱ ἁπροσδόκητοι τούτου ἐχεῖνοι κλαπήσονται, Διὸ xal ὁ Κύριός φησιν, ὅτι ὥσπερ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ Νώε σαν οἱ ἄνθρωποι, εὐθυμούμενοι γάµοις καὶ πότοις, καὶ τῆς μελλούσης αὐτοὺς ὑπολαθεῖν cupo pde ἀνεννόητοι, ἕως ὁ κατακλυσμὸς αὐτοῖς ἐπέστη, 90 Psal] Lxxxix, 4. ?! Matth. xiv, 35. HI, 10-14. Veniet. autem dies Doniini sicut fur ἐπ nocte, quo celi vehementi sonitu (runsi- bunt : elementa vero &sluantia solventur, terra - que et que 1a ea sunt. opera exurentur. Cum igitur liec omnia solvantur, quales oporlet esse vos in sanclis conversationibus ac pietatibus, ez- spectantes el. acceleruntes adventum diei Dei, per quem cali incensi solventur, et elementa estuan- tia lique. cent. Sed celos nuvos ac terram novam {μία promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia inhabitat. Quapropter, dilecti, hoc ez- spectantes date operam. ut immaculati et incon- laminati ab illo reperiamini in pace, Dominique nostri longanimitatem, salutem arbitremini. Iucertitudinem adventus Domini tanquam inaul- tus,cum minime exspeclabitur,per furem eL noctem significavit: per noctem quidem, propter incertitu- dinem : incerta sunt enim quacunque in nocte sunt : per furem vero, eo quod nun exspectelur : nullus enim expilabitur qui furem exspectet,sed qui hunc minime exspeclant illi, expilabuntur.ldeo quo- que ait Dominus quod sicut in diebus Noe erant homines lelantes in nuptiis ac poculis, nihilque cogitantes de futnra calamitate qua ipsos compre- 615 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 046 hendit, donec oppressit eos diluvium : ita et adven- Α οὕτω καὶ ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου ἀπροσδοχήτως in- tus Domini repente superveniet impiis. ᾿Ροιζηδὸν ελεύσετχι τοῖς ἀσεθοῦσι. Ῥοιζηδὺν δὲ τὸ μετ ὄχο vero significat cum sonitu. Hujusinodi aulem sonus σηµαίνει, "Joe 33 6 τοιοῦτος ἦχος πυρὸς ἓν τοῖς proprius esi ignis in h:s quae igni depascunlur. ὑπὸ πυρὸς καταθοσκοµένοις, Σκόπει δὲ ὅτι γῆν εἶπε $454 Animadverteautem quod terramet que in ea καὶ τὰν iv αὐτῇῃ κατχκαήσεσθαι, ἀλλ᾽ οὐγὶ ἀνθρώπους, suntdixerit exurenda, at non homines, sed solum εἰ μὴ µόνον ἀπώλειαν ἐπὶ τῶν ἀσεθῶν εἶπεν, ἥτοι perditionem dixit in impiis sive impielalibus ipso- τῶν ἀσεθημάτων αὐτῶν. Ὁδὺς γὰρ ἀσεθῶν ἀπολετ- rum. Via namque impiorum peribit52, non autem ται, ἀλλ᾽ οὐχὶ xal ὁ ἀσεθής. «Κατὰ τὰ ἐπάγγελμα ipse quoque impius. « Juxta promissa ipsius. » αὐτοῦ. » ᾿Επηγγείλατο τοῖς πιστοῖς λέγων, » ἘΕλεύ- Promisit namque fidelibus, dicens : « Veniam et σοµχι xai παραλήψομαι ὑμᾶς ^ » καὶ, € Παρὰ τῷ Πατρί assumam vos $5, eic. : « [n domo Patris mei µου μοναὶ πολλαί εἶσι * » διὸ καὶ Παῦλός φησι * « Σαλκί- mansiones multe sunt 54.» Propterea et Paulusait ζοντος τοῦ ἀγγέλου ἀπ᾿ οὐρανοῦ, xal τῶν νεχρῶν quod, angelo tuba de colo canente 55, mortuisque ἀφθάρτων ἀνισταμένων, καὶ αὐτοὺς ἁπαντήσεσθαι resurgentibus immortlalibus.ipsi quoque occurrent τῷ Κυρίῳ kv δόξη, 9 τοῦ, Ἐν δόξτ, τὸ ἄφθαρτον δηλον- Domino in gloria,immorlalitatem videlicel signifi- ῃ ότι σηµαίνοντος. El δὲ ἄφθαρτοι, πάντως καινοί. El cans per hoc quod ait n gloria. Quodsiimmortales δὲ καινοὶ οὗτοι, εὔδηλον ὃτι καὶ ἡ Χτίσις χαινἠ πε- aut incorruptibiles, utique el novi futuri sunt. Sj quxota cj τῶν ἀνθρώπων συμμεταθάλλεσθαι κατὰ” vero hi novi sint, manifestum est quod nova crea- στάσει, καὶ qüzptn pix διὰ τὴν εἷς φθοράν τῶν tura nala sit commutari sna eum conslitulione ἀνθρώπων παρατροπὴν, ἄφθαρτος Oi διὰ τὸν τῶν hominum : et corruptibilis quidem propter corru. ἀνθρώπων ἀνακαινισμὺν, vivegÜai, Σκόπει 8i ὅτι xai ptibilem hominum subv rsionem, incorruptibilis τὴν παρολκν του póvou τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας autem fiat propter hominum renovationem.Consi- καὶ τὴν µακροθυµίαν αυτοῦ, ἐπὶ σωτηρίᾳ ἡμῶν φησιν dera vero quod et temporis moram ad Domini ad- ventum, et ipsins longanimem exspectationem ad nostram dicat effici salutem. III, 15-18. Quemudmodum οἱ dilectus frater noster Paulus juxia datam sibi sapientium scri- psit vobis, etiam in omnibus fére epistolis loquens ἔκτελετσθχι, « Καθὺς καὶ ὁ ἁγαπητὸς ἡμῶν ἀδελφὸς Παῦλος κατὰ τὴν αὐτῷ δοθεῖσαν σοφίαν ἔγραψεν ὑμῖν, ὡς καὶ iv πάσαις ταῖς ἔπιστολαῖς λαλῶν iv αὖὐ- de his : inter que sunt. nonnulla difficilia intel- C ταῖς περὶ τούτων. Ἐν οἷς ἐστι δωσνὸητά τινα, ἃ lectu, qua indocti et instabiles detrorquent sicut et ceteras Scripluras ad suam ipsorum perni- ciem. Mos igttur, dilecti, posteaquam id praeco. gnovistis, carele ne simul nefariorum errore ab. ducti excidatis a propria stubilitute, sed crescite n gralia et cognitione Domini nostri et Salvato- ris Jesu Christi. Ipsi gloria et nunc el ὑπ diem elernitutis. Amen. « Quemadmodum et dilectus frater noster Pau- lus, » Et ubi aliquid hujusmodi dixit Paulus? In his verbis cum ait : «Bonitas Dei ad resipiscentiam te invitat 96. » Quod si ad resipiscentian invitat Dei longanimitas, porro resipiscentia nobis est sa- lutaris, utique ad nostram utilitatem ac salutem est Dei longanimitas. Difficilia autem intellectu dicit, quam etiam impios ait pervertendo interpretari:nam hoc sibi vult στρεθλοὔσθαι significare. utque rem omnem ex uno demonstrem.cum l'aulus ita dixerit, BUS «Ubi exuberavil peccatum, ibi inagis exube- ravit gratia 57,» ipsi pervertendo dixerunt Paulum hoc dicere. Peccemus abundantius ut abundantius nobis ignoscatur. Hoc autem faciunt, inquit. ad suam ipsorum perniciem.Quemadmodum enim illi qui prophetas et apostolos occiderunt, ita et qui sermones ipsorum pervertendo sustulerunt, eidem judicio sunt obnoxii : quandoquidem et illi occide- runt eos, ne ii qui ab ipsis salutaria docebantur, possent ab eis juvari : et isti similiter detorquent ol ἆμαθεις καὶ ἁστήρικτοι στρεθλοῦειν, ὡς καὶ τὰς λοιπὰς Γραφὰς, πρὸς τὴν ἰδίαν αὐτων ἀπὼ- λειαν. Ὑμεις οὖν, ἀγαπητο προγινώσκοντες φυ- λάσσεσθε, ἵνα µη τῶν ἀθέσμων πλάνη σναπα- χθέντες, ἐχπέσητε τοῦ ἰδίου στηριγμοῦ αὐξάνετε δὲ by γάριτι καὶ γνώσει τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Σω- τΏρος Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ vov καὶ slc ἡμέραν αἰώνος. ᾽Αμήν, » « Καθὼς καὶ ὁ ἀγαπητὸς ἡμῶν ἀδελφὸς Παῦλος. » Καὶ ποῦ τοιούτον Παῦλος εἴρηκε ; AV ὦν ἔφη * « Τὸ χβηστὸν τοῦ Θεοῦ εἰς µενάνοιάν σε ἄγει.» El δὲ εἰς µετάνοιαν Ἡ τοῦ Θεοῦ μµαχροθυµία yit, σωτήριος δὲ ἡμῖν ἡ μετάνοια, πάντως ἐπὶ συμφέρον ἡμῶν καὶ £i; σωτηρίαν d τοῦ Θεοῦ µακροθυµία. Δυρνόητα δὲ λέγει, & καὶ ὑπὸ τῶν ἀσεθῶν φησιν ἑνδιαστρόφως ἐξαγγέλλεσθαι, Τοῦιο γὰρ τὸ στρεθλοῦσθαι βού- λεται σηµαίνειν αὐτῷ. Καὶ ἵνα ἐξ ἑνὸς τούτου πα- βαστήσω τὸ πᾶν οὕτω το" Παύλου εἱρηκότος, « Όπου ἐπλεόνασεν à ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευτεν dà χάρις, s αὐτοὶ διαστρέψαντες ἔφασαν, ὅτι τοῦτό φησιν ὁ Παῦλος * ᾽Αμορτήσωμεν πλέον, ἵνα πλέον συγχωρη- θῶμεν, Τοῦτο δὲ, φησὶ, ποιοῦσιν bm" ἀπωλεία ἑαν- τῶν, ως γὰρ οἱ τοὺς προφήτας ἀποχτείναντες καὶ τοὺς ἀποστόλους, οὕτω καὶ oi τοὺς λόγους αὐτῶν διὰ τῆς διαστροφΏς ἀναιροῦντε, τῷ αὐτῷ ὑπόχεινται κρίµατι, imei xal ἐκείνους ἀπέχτειναν, ἀποπαύοντες τοῦ μὴ τοὺς ὑπ αὐτῶν µαθητευοµένους τὰ σωτήρια ὑπ αὐτῶν ὠφελείσθαι, καὶ τοὺς λόγος ὁμοίως 53 Psal 1, G. 99 Joan. xiii, 33. 34 Joan. xiv, 9. 35 I Thess. 1v. 45, 36 Bom, n, 4. 9? Rom. v, 20. 617 COMMENT. IN EPIST. 1 JOANNIS. 618 στρεθλοῦσι τοῦ µή τινας διὰ τούτων δράττεσθαι σωτη- A sermones, ne aliqui per ipsos salulem operarentur. ρίας. ᾿Ίδιον δὲ στηριγμὸν τὴν elc τὸν Κὐριόν φησι πίσ- τιν. "Ωσπερ Oi ἓν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς εἰς εὐχὰς ἀπστελευτᾷ, οὕτω x&v ταύτῃ, την ἐν ττι πίστει τοῦ Κυ- ρίου αὖξησιν αὐτοῖς Ἐπευχόμενος, α Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς καθολιχΏς δευτέρας τοῦ Πέτρου Ἐπιστολης. » Propriam vero slabilitatem fidem dicit in Domi- num. Quemadmodum autem in aliis Epistolis finit in preces,ita el in hac, augmentum in fide Domini ipsis precando. Finis, divino favente auxilio, posterioris catho- lico Petri Eptstolo. YIIOOGEXZIX ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM PRIMZE JOANNIS EPISTOLA CATHOLICJE Ταύτην b αὐτὸς Ἰωάννης ὁ τὸ Εὐαγγέλιον γρά-Α — 556 Hanc conscripsit idem Joannes qui Evan- φας, ἐπιστέλλει, ὑπομιμνήσχων τοὺς ἤδη πιστεύ- σαντας εἰς τὸν Κύριον. Καὶ πρῶτον μὲν ὥσπερ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, οὕτω καὶ iv ταύτῃ τῇ ᾿Επιστολῇ θεο- λογεῖ περὶ τοῦ Λύγου, ἀποδεικνὺς αὐτὸν ἀεὶ εἶναι ἓν τῷ θεῷ, xal διδάσκων τὸν Πατέρα φῶς εἶναι, ἵνα καὶ οὕτως γνῶμεν τὸν λόγον ὡς ἀπαύγασμα ἐξ ab- τοῦ εἶναι. θεολογῶν δὲ ἔξηγεῖται μὴ νεώτερον εἶναι τὸ καθ) ἡμᾶς µυστήριον. Αλλ᾽ ἐξ ἀρχῆς μὲν καὶ ἀεὶ τυγχάνειν αὐτὸ, νῦν δὲ πεφανερῶσθαι ἓν τῷ Κυρίῳ, ὅστις ἐστὶ ζωὴ αἰώνιος καὶ Θεὸς ἀληθινός. Καὶ τὸ αἴτιον δὲ της τοῦ παρουσίας xal ἐπιφανείας τίθησι, λέγων εἶναι τοῦτο, ἐπὶ τῷ καταλῦσαι τὰ ἔργα τοῦ διαδόλου, καὶ ἡμᾶς ἐλευθεριυθῆναι ἀπὸ τοῦ θανά- του, καὶ γινώσκειν ἡμᾶς τὸν Πατέρα xal αὐτὸν τὸν Υὸν Κύριον πρὸς πᾶσαν Ἁλικίαν, πρὸς παιδία, πρὸς νεχνίσχους, πρὸς γέροντας, ὅτι ὁ μὲν θεὸς ἐγνώσθηρ ἡ δὲ διαδο- λικἡ ἐνέργεια λοιπὸν «υενίκηται καταργηθέντος τοῦ θανάτου. Elta λοιπὸν δι ὅλης τῆς ᾿Επιστολῆς ᾽ περὶ ἀγάτης διδάσκει, θέλων ἡμᾶς ἀλλήλους ἀγαπᾶν, καὶ ἀποδεικνὺς ὅτι δεῖ ἀλλήλους ἀγαπῇν, ἐπειδὴ xal ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς. ἘΕξηγεῖται οὖν περὶ δικ- φορᾶς φόδου ἀαὶ ἀγάπης, καὶ τέκνων Θεοῦ xal τέ- Χγων διαθόλου, xal περὶ ἁμαρτίας θανατικῆς, xal μὴ θανατικης, καὶ διαφορᾶς πνευμάτων. Καὶ λοιπὸν διαιρεῖ, ποῖον μὲν πνεῦμα ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστι, ποῖον δὲ τῆς πλάνης, καὶ πότε μὲν ὙἹινωσχόμεθα — céxva Θεοῦ, πότε δὲ τοῦ διαθόλο», καὶ περὶ ποίας ἆμαρ- τίας ὀφείλομεν εὔχεσθαι ὑπὲρ τῶν ἁμαρτανόντων, καὶ περὶ ποίας οὗ δει εὔχεσθαι, x«l ὅτι ὁ μὴ ἆγα- πῶν τὸν πλησίον οὐκ ἔστιν ἄξιος της κλήσεως, οὐδὲ δύναται λέγεσθαι τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τὴν ἑνέτητα δὲ τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα δείκνυσι, καὶ ὅτι 6 ἆρ- νούµενος τὸν ὙΥἱὸν οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει. Διακρίνει PATROL. GR. CXIX. gelium scripsit, suggerens hzc illis qui jam in Do- minum crediderant. Et primum quidem sicnt in Evangelio, ita et in hac Epistola theologiee tractat de Verbo, ostendens ipsum in Deo semper esse, docensque l'atrem esse lucem,ut hoc etiam modo cognoscamusVerbum tanquam splendorem ex ipso esse. Theologice autem disserendo docet non esse recens quod apud nos est mysterium : sed ipsum quidem ab initio semperque fuisse, nunc autem per Dominum fuisse manifestatum, qui est vita &elerna el l'eus verus. Et causam ponit adventus ac manifestationis ipsius, hanc esse dicens,ut dissol- verel opera diaboli, nosque a morte liberaremur, et cognosceremus Patrem ac ipsum Filium Domi- ἡμῶν ᾿Ἰησοῦν Χριστόν. Γράφει οὖν g num nostrum Jesum Cbristum.Scribit ergo ad om- nem :&etatem : ad pueros, ad adolescentes, ad se- nes,quod Deus quidem cognitus sit, diabolica vero energia posthac devicta sit. abulita morte. Deinde tota postmodum Epistola de dilectione et charitate docet, volens ut nos invicem diligamus : οἱ osten- dena quod oporteat nos mutuo diligere,quandoqui- dem et Christus dilexit nos. 557 Docel ergo de diversitate inter timorem ac dilectionen , et filios Dei ac filios diaboli,et de peccato ad morlem et eo quod non est ad ruortem, et de diversitate spiri- tuum, ac postea distinguit quis spiritus ex Deo sit el quis spiritus erroris : et quo pacto cognoscimus filios Dei ac filios diaboli, et dequo peccato precari debeamus pro his qui peccant,et de quo non opor- teat precari : quodque his qui proximum non diligit, non sit dignus vocalione, nec possit dici Christi. Unitatem quoque Filii ad Patrem ostendit : et quod is qui Filium negat, neque Patrem habeat. Disce- ptat autem in hacEpistola dicens,hoc esse proprium 20 619 Antichristi, Christum, ut videlicet cum iile non sit, mendax ipse se esse dicat. Exhortatur autem tota Epistola credentes in Dominum, ne contristentur si odio habeantur in mundo, sed gaudeant potius, quod odium mundi ostendat credentes migrasse ab hoc mundo, ac deinceps habere conversationem cole- stem.Et in fine Epistolze rursum ad memoriam re- ducit,quod Filius Dei vita &lerna sit Deusque ve- rus, et ut ipsi serviamus ac nobis caveamus a simulacris. 5658 PRIORIS JOANNIS EPISTOLJE CATHO- LIC.E CAPITA. 4. Evangelica de Christo theologia ; in quo eliam p a. agit de confessione et. observatione a peccato, quod cuslodia praceptarum Dei eognitionem de ipso canfirmet. 9. De dilectioue sine qua manet impietas : in quo etiam agit de gratia. juxta cujusque alatem, et de aversione ab amo«e mundi. 3. De falsis fratribus Deum abnegantibus, οἳ quod pielas in Christum si (Patris confessio: a- tris namque glorificatio, Fili theologia est. In quo eliam agit de divino ac spirituati dono in sanctificationc ob spem perveniendi ad cognilio- nem Dei,quod omnis quiest in Christo, extra peccalum est : qui enim peccat, ex dio bolo est. 4. De charitate erga proximum ei affectione ad tribuendum cleemosbnas : in quo etiam agit de bona conscientia qua: est per fidem Jesu Chri - sti : et de discernendis spiritibus per confessio- nem incarnationis Domini. 5. De fraterna charitate ad divinum cultum, 6. Theologia de Filio qui est in gloriu Patris, el veicloria adversus Malignum per fidem Jesu Christi ad vitom. 7. De subveniendo fratri peccanti per oratiouem, C. el quod sit non peccundum : in quo etium agit de abstinentia a cultu demonum. ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI dicere non esse Filium ipsum Jesum A δὲ àv τῇ Ἐπιστολῃ ταύτῃ, λέγων καὶ τοῦτο ἴδιον τοῦ 620 'Aveypletou εἶναι, τὸ λέγεν μὴ εἶναι τὸν Yiov αὐτὸν xbv Ἀριστὸν ᾿Ιησοῦν, ἵνα δηλονότι, ὡς μὴ ὄντος ἐχείνου, ἑαυτὸν εἴπῃ εἶναι ὁ ψεύστης. Παραινεῖ δὲ δι’ ὅλης τῆς Επιστολης, μὴ ἀθυμεῖν τοὺς πιστεύον- τας τῷ Κυρίῳ, εἰ μισοῦνται dv τῷ κόσμῳ ἀλλὰ μᾶλλον χαίρειν, ὅτι τὸ μµῖσος τοῦ χοσμοῦ δείκνοσι τοὺς Ἠπιστεύοντας µεταθεθηκέναι ἀπ᾿ αὐτου τοῦ κόσμου, καὶ εἶναι λοιπὸν τῆς οὐρανίου πολιτείας. Καὶ ly τῷ τέλει δὲ τῆς ᾿Επιστολῆς πάλιν ὑπομιμνή- σκει λέγων, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ζωὴ αἰώνιός ἐστι καὶ θεὸς ἀληθινὸς, καὶ ἵνα τούτῳ δουλεύσωµ.εν, xai φυλάτ- τωµεν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν εἰδώλων. ΚΕΦΛΛΑΙΑ ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΘΟΑΙΚΗΒΣ Πρωτ» ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. « Εὐαγγελικὴ θεολογία περὶ Χριστοῦ. Ἐν ᾧ περὶ εξομολογίας καὶ προσοχΏς τοῦ ph ἁραρτάνειν, “Ότι ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ την Ὑγνῶσιν βεθαιοῖ. » « Περὶ ἀγάπης, fc ἄνευ ἀσέθεια. "Ev ᾧ παραίνεσις περὶ χάριτος ἑχάστου καθ) ἡλικίαν * καὶ περὶ ἀποτρο- πῆς της πρὸς τὸν κόσμον ἀγάπης. » Υ. € Περὶ ψευδαδέλφων ἀρνησιθέων * καὶ ὅτι ἡ si Χριστὸν εὐσέθτια, Πατρὸς ὁμολογία, 'H γὰρ τοῦ Πατρὸς δοξολογία, τοῦ Υἱοῦ ἐστι θεολογία. "Ev ᾧ περὶ θείου καὶ πνευματικοῦ χαρίσµατος iv ἁγιασμῷ, ἐπ ἐλπίδι, εἰς γνῶσιν θεοῦ. "Oct πᾶς ὁ ἐν Χριστῷ, Εκτὸς ἁμαρτίας. Ὁ yàp ἁμαρτάνων ix τοῦ διαδόλου 8. ἐστίν, » « Περὶ ἀγάπης τῆς el; τὸν πλησίον xai διαθέσεως µεταδοτικης. Ἐν ᾧ περὶ συνειδήσεως ἀγαθηῆς τῆς iv πίστει "inso Χριστοῦ. Περὶ διακρίσεως πνευ- µάτων ἐφ᾽ ὁμολογίφ τῆς τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπή- σεως. » t. « Περὶ φιλαδελφίας εἷς θεοσέθειαν. » C". «Περὶ θεολογίας Yioo àv δόξῃ Πατρὸς, xai περὶ νίκης τῆς κατὰ τοῦ Πονηροῦ διὰ πίστεως ᾿Ιησοῦ Χρι- στοῦ εἰς ζωήν, » e Περὶ ἀντιλήψεως τοῦ ἁμαρτάνοντες ἀδελφοῦ διὰ προσευχῆς, καὶ περὶ τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν, "Ev ᾧ msg: ἀποχῆς δαιμονικοῦ σεθάσµατος. P $. 621 COMMENT. IN EPIS;'. | JOANNIS. 622 ΙΩΑΝΝΟΥ AIIOZTOAOY H ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ JOANNIS APOSTOLI PRIOR EPISTOLA CATHOLICA ΚΕΦΑΛΛΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ « Εὐαγγελικὴ θεολογία περὶ Χριστοῦ. Ἐν ᾧ περὶ ἐξομολογίας καὶ προσοχῆς τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν. "Ort ἡ τήρησις τῶν Ἐντολῶν τοῦ Oto) τὴν γνῶσιν βεθαιοῖ. » « 'O fj» ἀπ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, 9 ἐθεασάμεθα xal al χεῖ- pec ἡμῶν ἐφπλάφησαν περὶ τοῦ λόγω τῆς ζωῆς, καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, xal ἑωράχαμεν, καὶ µαρ- τοροῦμεν. » Τοῦτο πρὸς Ιουδαίους καὶ πρὸς Ἓλληνας, ol καὶ νεώτερον διαθάλλουσι τὸ καθ ἡμᾶς µυστήριον. Δεί- χνωσιν οὖν ὡς xal παλαιὸν τοῦτο. Am ἀρχῆς γὰρ, 559 CAPUT PRIMUM. Evangelica de Christo theologia ; in quo etiam agit. de confessione et observatione a peccato, quod custodia proceptorum Dei cognitionem de ipso confirmct. [, 1. 2. Voz erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspezimus, ei manus nostre contrectaverunt de verbo vita, et. vita manifeslala | est, et vidimus, et tesfica- "nr. Hoe dicit et adversus Judaeos et adversus Gre- cos, quoniam inysterium quod apud nos est lan- quam recentius calumniantur. Ostendit ergo quod τουτέστιν, ἅμα vj ἐννοηθείσῃ ἀρχᾗ. Ἡ οὐ µόνον τοῦ Β eliam antiquum sii, quia ab initio, hoc est, simul "όμου, ἀλλὰ xal αὗτης τῆς ὅρατης ἀνώτερον τοῦτο κτίσεως. Ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴν ἔσχε, τοῦτο δὲ fjv xal πρὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης, Τῶν γάρ τοι χθὲς xxl πρώην Ἑλληνικῶν, τί ἄν τις καὶ λέγοι; à τῇ ἀσελγείᾳ περικροτούµενα, ὀψὲ τὴν ἀνυπόστατον σύστασιν ἔσχεν, ἁκαθαρσίας ἤδη ἐμπολιτευομένης ἀνθρώποις. Ἔς καὶ µάθηµα καὶ ὑπόμνημα αὕτη καὶ της ἀπὸ τοῦ κρείττονος bmi τὴν κεχυµένην ἡμῶν νύκτα ἀπόρ- ῥευσις. Τὸ µεγαλεῖον τοιγαροὺν παριστῶν τοῦ καθ) ἡμᾶς μυστηρίου διὰ τῆς κατὰ ταῦτα ἀρχαιότητος, πάχει ὅτι καὶ ζωὴ τοῦτό ἐστι, καὶ ζωὴ οὐ διαστή- ματι χρονικῷ µετρουµένη, ἀλλ ἑνυπόστατος, καὶ πρὸς τὸν Πατέρα ael οὖσα, συνῳδὰ ταῦτα τοῖς ἐν τῷ 500 cnm concepto principio. Aut quod non solum lege,sed et ipsa visibili creatura huc sublimius est: illa enim initium habuit,hoc autein erat etiam ante hoc initium. Cum igitur Grecorum mysteria heri aut nudiustertius orta sint, quid poterit quis- piam dicere * qu:e in animi intemperantia collau- dantur, sero vix &ubsistentem acceperunt substan- liam, cum jam impudicitia versaretur inter homi- nes,vujus el disciplina el recordalio fuit hic defluxus a meliori ad effusam noctem nostram.Magnificen- ti«m ilaque demonstrans nostri mysterii ab ipsius antiquiiatle, subjunxit quod hoc eliam vita sit, et vita non teinporali spatio mensurata,sed persisten - ἑαυτοῦ φθεγγόµενος Εὐαγγελίῳ. Κάκει γὰρ, « Καὶ ó tiam habens el quee semper est apud Patrem, con- Λόχος, φησὶν, fi» πρὸς τὸν Gebv, καὶ θεὸς fjv à Λόγος, » (, formia dicens his qua dixitin suo. Evangelio. Nam Τὸ δὲ, « "Hv, » τοῦτο οὐ χρονικὴν παρίστησιν ὕπαρ- el ibi : «Verbum, inquit, eral apud Deum, et Deus ἔιν, ἀλλ᾽ ἕνωποστατου, πράγματος οὐσίαν, xal πάν- των τῶν τὸ εἶναι λαχόντων ἀρχήν τε xal βάσιν xal ἔδραν, xal οὗ χωρὶς οὐκ ἂν δύναιτο ταῦτα ὑφίστα- σθχι, Ἕκαστον γὰρ τῶν γενητῶν τι εἶναι λέγεται ; oiov εἶναι ἄγγελος, εἶναι ἥλιος, οὐρανὸς, v' ἄλλα πάντα. Móvo; δὲ ὁ Υἱὸς καθάπαξ ὢν τυγχάνει, οὗ μενέχοντα τὰ πάντα πρὸς ὕπαρξιν ἔρχεται, δι ὃ καὶ Παῦλός φησιν * € Ἐν αὐτῷ ζῶμεν xai κινούµεθα καὶ ἐσμέν. » Τούτο» ἀκρόασιν κατὰ εἰσχγωγικὴν διδα- erat Verbum 37,38. «Hoc autem, «Erat,» non tempo- ralem designat subsistentiai, sed rei perdurantis es: entiam,et omnium, qua esse sortita sunt, prin- cipium,basiin ac fundamentum, el sine quo nesub- sistere quidem hac possent. Unuinquodque enim eorum qua nala sunt, es:e aliquid determinatum dicitur, puta esse angelus, esse sol, ccelum reliqua- queomnia: solusaulem Filiusabsolute esse dicitur, de quo participant omnia qua ad existentiam pro- σχχλίαν πρότερὀν τις δεξάµενος ἔρχεται ἐπὶ τὸ ἰδεῖν cedunt. Propt r quod dicit et Paulus : « l'er ipsnm αὖτον οὗ σωματικῶς, ἀλλ ἐπιστημονικὼς μετὰ — el vivimus el movemur εἰ sumus 39. » Hujus au- ToÀÀnv τὴν Ὑυμνασίαν τε xai ἐἑπίσκεψιν, cte καὶ scultationem juxta introducluriam doctrinam ubi Ψηλάφησις περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωης εἴρηται της quis prius suscepit, venit ad vivendum ipsum, non 37-38 Jean. 1, {. 99 Act, xvi, 28. 623 exercitium et consideralionem : queetiam contre- clatio dicta est de verbo vitz, qua dixit : « Ego sum vita €. » Poterit autem hoc etiam modo dici de Verbo quod erat in principio: quod videlicet au- divimus ipsum per legem ac prophelas venturum esse : hoc itaque Verbum, cum venisset cum cor- pore,manifeste vidimus et contrectavimus : « nu- dum namque Deum nemo vidit unquam * » Neque eniin temereassensimus apparenti,sed post longam contrectationem,hoc est,indignationem legalium et propheticorum de ipso testimoniorum,credidimus Verbo in carne apparenti. Aut, Quod perspeximus, id est,oculis videntes admirati sumus. 8:ac02: enim est cum admiratione et stupore intueri. Non ergo quod eral perspeximus aut contrectavimus, nam hujus generationem quis enarrabit ? 664 Sed quod P factum est : aul contrectationibus intelligentia, sicul jam dictum est,aut etiam sensum quemadmo- dum Thomas post resurrectionem 44. Unus enim erat el indivisus, idem et visibilis et invisibilis, et apprehensus et qui non possit comprehendi, et Ccontrectatus et qui tangi non possit, et humuno more loquens et tanquam Deus faciens miracu!a. Hac autem proptersummamVerbi ad carnemunte- nem dicimus. Litters series est hiec : Quod erat ab initio, quod audivimus el vidimus et perspeximus oculis ei manus nostre contrectaverunt de Verbo vitae, quse vita manifestata est,quam et vidimus et testificamur et annuntiamus vobis : Dico autem ORCUMENII TRICCAE EPISCOPI corporaliter,sed perfecte cognoscendo, postlongum A εἰπούσης | 624 e Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. 5 Δελέξεται καὶ οὕτως περὶ τοῦ ἐν ἀρχῖ ὄντος Λόγου, ὅτι ἀκηχόαμεν διὰ τοῦ νόµου αὐτὸν xal τῶν προφητῶν, ὡς Ελεύσετει. Τοῦτον οὖν ἑλθόντα μετὰ σώματος ἐμφανῶς εἴδομεν καὶ ἐψηλαφήσαμεν. « Ρυμνὸν γὰρ θεὺὸν oi ἑώ- βαχε πώποτε. » Οὁ γὰρ ὡς ἔτυχε συγκατεθέµεθα τῷ ὀφθέντι, ἀλλὰ μετὰ πολλὴν ψηλάφησιν, τουτέστι͵ συ- ζήτησιν τῶν νομικῶν τε xal προφητικών περὶ τού- του μαρτυριῶν, ἐπιστώφαμεν τῷ ὀφθέντι σαρχὶ Λόγψ. 'H τὸ, Ὁ ἐθεασάμεθα, ἀντὶ τοῦ, Ο ἰδόντες τοῖς ὀφθαλμοῖς τεθαυµάκαμεν. θεᾶσθχι γάρ ἔστι τὸ μετὰ θαύματος xal θάµθους üpgv. Οὐχ ὃ οὖν ἦν ἔθεασά - μεθα f$ ἐψηλαφήσαμεν ^ τούτου Ὑὰρ τὴν γενεὰν τίς διηγήσεται; ἀλλ ὃ γέγονεν, fico Ὑνωστικαῖς ἐπαφαῖς, ὡς εἴρηται ἤδη, ἢ καὶ αἰσθηταῖς, ὡς xai θωμᾶς μετὰ g^ ἀνάστασιν. Eq γὰρ ἦν καὶ ἁδιαίρετος. Ὁ αὐτὸς καὶ θεατὸς καὶ ἀθέατος, καὶ κρατούμενος καὶ μὴ περιδρασσόµενος, xai ἀναφὴς καὶ Φψηλαφητὸς, καὶ ἀνθρωπίνως φθεγγόµενος, καὶ ὡς θεὺς ἐνεργῶν τὰ θαύματα. Τοῦτο δὲ διὰ τὴν ἄκραν ἑνότητα τοῦ Λόγου πρὸς τὴν σάρκα φαμέν. Τὸ ἑξης * "0 3» ἀπ' ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν καὶ ἑωράκαμεν καὶ ἑθεασάμεβα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, xal ab χεῖρες ἡμῶν ἑψηλάφησα» περὶ τοῦ Λόγω τῆς ζωῆς, Ἆτις ζωὴ ἐφανερώθη, ἣν καὶ ἑωράχκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλ- λομεν ὑμῖν, λέγω δὲ τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, Ae baci πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν. τοίνυν ἑωράκαμεν, τοῦτο καὶ ἀπαγγέλλοµεν ὑμῖν. ᾿Ενταῦθα τοίνων ἐστὶν ἡ ἀπόδοσις, bv τῷ. Ὁ τοίνων ἑωράκαμεν. οὐχ οὕτω δὲ ἐποιήσατο τὴν ἐπαγγελίαν ὥσπερ ἡµμετς, vitam sempiternam qua est apud Patrem et nobis C πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ συντετμηµένου λόγου χρῖ- manifestata est : quod ergo vidimus,hoc etjam 8η - nunliamus vobis. ,Hic igitur respondel sermo ubi dicitur.Quod ergo vidimus. Non ita autem sermo- nem retulit qnemadmodum nos : primum quidem propter usum abbreviali verbi,deinde etiam Grz- corum nugas contemnens, et ostendens quod non in verbis sit nosira salus,sed in operibus, et in his nos magis attentos efficiens,ne ibidem statim repe- rientes quod proponitur, negligenliores simus, Pretereo divina tractans, obscuritate voluit occul- σιν, ἔπειτα δὲ καὶ τὴν Ἑλληνιχὴν ἐρεσχελίαν ἀτιμάζων, καὶ δεικνὺς ὡς οὐκ Ev λόγοις ἡ σωτηρία ἡμῶν, ἀλλ ἐν ἔργοις. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἐπιστατικωτέρους ἡμᾶς ἑργαζόμενος, ἵνα μὴ αὐτόθεν προχείρως εὑρίσκον- τες τὸ προκείµενον, ὑπτιώμεθα, ᾽ Άλλως τε xai θεολο- γῶν ἐθουλήθη ἀσαφείᾳ χρύψαι τὰ βεθήλων ἀνώτερα ἀκοῶν, xal μὴ ἂν ἄσφαλῶς αὐταῖς ἔκφορκ. Τὸ γὰρ βάλλειν τὰ ἅγια τοῖς χυσὶ, xal ῥίπτειν τοὺς µαργαρἰ- τας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, ob σώφρονος λογισµου, οὐχ ἀνδρός. tare qui sublimiora erant quam nt profane ferrent anres, nec iuto ipsis promulganda sunt. Nam sancia projicere canibus, et spargeredmargarilas coram porcis *5, non prudentis viri est, nec discrete considerationis. I, 9-7. ELannuntiamusvobisvitam eternam,qua D erat apudPatrem.el nobis manifestata est. Quod vi- dimuset audivimus,annuntiamus vobis,ut et vos so- eietatem. habeatis nobiscum, et socielas nostra sit cum Patre et Filio ejus Jesu Christo: Et hac scribi- maus vobis, ul gaudium vestrum sit plenum. Et hoec est promissio quum audivimus ec ipso ; el annun- tiamus vobis,quodDeus luz est,el tenebra in eonon sunt ulla. Si dixerimus quod societ«tem habemus cum eo el in tenebris ambulamus,mentimur ,et ce- ritutem non facimus. Quod si tn luce amhulamus, sicul ipse est in luce, societutem habemus inter nos 40 Joan. xiv, 6. « Καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, τις dv πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὀἐφανερώθη ἡμτν, "O ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν, ἵνα καὶ ὀμεῖς «Χοινωνίαν ἔχητε μεθ) ἡμῶν. Καὶ ἡ χοινωνία δὲ d ἡμοτέρα μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ Ylo) αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ταῦτα Ὑγράφοµεν ὑμῖν, ἵνα ἡ χαρὲ ὑμῶν f$ πε- πληρωμµένη. Καὶ ἔστιν abe ἡ ἐπαγγελίε, ἂν ἀκηκόαμεν ἀπ αὐτοὺ * - xal ἀναγγέλλοµεν ὑμῖν, ὅτι ὁ θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτα ἓν αὐτῷ οὖκ ἔστιν οὐδεμία, ᾿Εὰν εἶπωμεν ὅτι κοινωνίαν ἔκο- μεν μετ αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ σκότη περιπατῶμεν 4 Joan. 1. 18 οἱ [ Joan. iv, 12. 48 Joan, xx, 20. 9 Meith. vn, 6. 625 Ψευδόρεθα — xa: οὗ ποιοῦμεν τὴν "Eàv δὲ iw τῷ φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστι ἐν τῷ quil, χοινωνίαν ἔχομεν μετ) ἀλλήλων, πάσης ἁμαρτίας. » . « Καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωήν, » Ο τοίνυν ἑωράκαμεν καὶ ἀκηχκόαμεν, ἁπαγγέλλομεν ὑμῖν, qnel. Τί τοῦτο: ὅτι ζωὴ αἰώνιος ὧν ἐφανερώθη Ἡμῖν, καὶ θεαταὶ αὐτοῦ γεγόναµεν, καὶ πρὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασν. Ὁ Ὑὰρ αὐτὸς xai τῷ σταυρῷ σαρχικῶς προσηλώθη; καὶ τῇῃ αντῇ ἀξανέστη σχρχί. Καὶ τί χέρδος ix ταύτης ὑμῖν τῆς ἀπαγγελίκς κομίζοµεν ; φησί ' τὸ, ὥσπερ χοινωνοὺς ὑμᾶς λαμθάνομεν διὰ τοῦ λόγο» ὧν εἴδομέν τε καὶ ἀκηκόαμεν, οὕτω κοινωνοὺς καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τούτου δὲ τυχόντες, COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 626 ἀλήθειαν. A putuam, 669. οἱ sunguis Jesu Chrisji filii ejus emundat nos ab omni peccato. καὶ τὸ αἷμα Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Yioo αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ «Et annuntiamus vobis vitam.» Quod ergo vidi- mns et audivimus,annuntiamus vobis, inqui: .Quid- nam illud est? quod is qui est vita zelerna nobis manifeslatus est, et inspectores ipsius facti sumus elaute passionem et posl resurrectionem. Ipse enim in carne clavis fuit cruci affixus, et in eadem carne resurrexit. Et quod lucrum ex hac annuntia - lione vobis adferimus ? nempe illud, quod, quem- admodum vos consortes assumimus per sermonem eorum qua et vidimus el audivimus, ita et consor- tes Patris ac Filii ipsius Jesu Christi. Hoc autem χαρᾶς ἂν πληρωθείηµεν, ὡς τῷ Ot xtxolÀnu£vot, B nacti, gaudio repleamur tanquam Deo uniti. Aut $, ὅτι ὑμῶν ἡμῖν κοινωνούντων, πληρεστάτην ἔχομεν τὴν χάριν ὑμῶν, Ἂν τοῖς θερισταῖς ὃ Χαΐρων σπο- peuc lv τῇ τοῦ μισθοῦ ἀπολὴψει βραθεύσει, χαι- e , ^» J ^ " ρόντων καὶ τούτων, ὅτι τῶν πόνων αὐτῶν άπο λαύουσι. Ταῦτι εἰπὼν ἀἑπαναλαμθάνει πάλιν τὸν λόγον, σαφηνζων τίς ἡ ἀγγελία, ἣν ἀκήχοι. Kal φῆσιν ὅτι abr» iex, * Ὁ θεὸς qi ieu, xal σχο- τία ἓν αὐτῷ οὐκ ἔστι, Kal mo) τοῶτο ἤκουσεν ; ἀπ' ατοῦ τοῦ Χριστοῦ, e ᾿Εγώ εἰμί τὸ φῶς το xó- σµου, » λέγοντος. Kal, e Φῶς εἷς τὸν κόφµον ἑλή- λυθα. » d; οὖν ἐστι, xx σχοτία lv αὐτῷ o5x ἔστι. dxo; δὲ νοερὸν, τοὺς τῆς ψυχῆς ἡμῶν ὀφθαλμοὺς εἷς την αὐτοῦ ἀντίληψιν ἀνπκινοῦν, καὶ τούτων τῶν quia dum vos nobiscum estis participes, plenissi- mum habemusgaudium nostrum;quod inreceplione mercedisgaudens seminator conslituet messoribus, gaudenlibus et his quod suis fruantur laboribus. His diclis rursum sermonem resumit, explanans qua sil annuntiatio quam audivit : et ait hanc esse, quod Deus lux est, et tenebre in eo non sunt. Et ubi audivit ? Ab ipso Christo, qui dicebat : « Ego sum lux mundi ; » et: « Lux in mundum veni 44. » Lux ergo est, et tenebra in eo non sunt. Lux au. leu: spiritualis agitans animae nosir& oculos ad sui susceptionem, et ab his omnibus materialibus aver- tens, atque ad solum sui desiderium amatorio ὑλικῶν ὑποστρέφον ἁπάντων, καὶ πρὸς αὐτὸ µόνον C affectu urgens. Tenebras aulem, vel ignorantiam την ὄρειν ἐρωτωῷ πάθει ἀκκτασπεῦδον. Σκοτίαν ὃΣ ἤτοι τὴν ἄγνοιαν fj τὴν ἁμαρτίαν qnot, Ἐν γὰρ τῷ Θεῷ οὔτε ἄγνοιακ ἐνορᾶται, οὔτε ἁμαρτία. Περὶ τὴν ὕλην γὰρ ταῦτα, xal τὴν καθ ἡμᾶς σύνθεσιν. Ei δὲ που εἴρηται, 9 Ἔθετο σκότος ἀποχρυφὴν αποῦ, » ἀλλ᾽, « ᾿Έθετο, » εἶπεν, οὐχὶ, ᾽ στι σκότος, ὥσπερ εἴπεν, "Eat φῶς, ΄Έτερον γὰρ τὸ τιθέµενον τοῦ τιθέντος. Τὸ σκότος οὖν Ενταῦθα, τὴν iv ἆκατα- ληψίᾳ ἀγνωσίαν τοῦ Θεοῦ δηλοῦντος στίν * ἡμῶν δὲ τοῦ-ο, οὐ τοῦ θεοῦ Ἱστί. Τίθετχι γάρ τι τῶν uà ἑνωπαρχόντων τωὶ, καὶ οὐγ ἑαυτοῦ γάριν, ἀλλὰ τινος τῶν περὶ αὐτόν, Ότι 0À καὶ τὴν ἁμαρτίαν σκότος καλεῖ, ἀπὸ αν ἐν τῷ Εὐαγγελίρ εἰρημέ- wov αὖτφ, δῆλον, Τί γὰρ ἐκεῖ φησι ; « Kal τὸ φὼς ἐν τῇ σκοτίφ oxlvet, καὶ ἡ σκοτίᾳ αὖτ» o) Κατέλαζε σκότος τὴν ἁμαρτηρικὴν ἡμῶν λέγων οὐσίαν. "EV T, γενόμενος, T,tot προσλαθόµενος τχύτην, τῶν ἀπ' ατῆς o) µετείληφε μολυσμῶν * ἁμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησε, καὶ ἑξῆς. Επεὶ οὖν Χοινωνοὺς ἡμᾶς, vnl, πχραλαμθάνοµε, Θεοῦ, φωτὶς αὐτοῦ ὑπάρχοντος * iv δὲ τῷ totoUtp φωτὶ οὐχ ἂν ὑποστιχίη αγότος, ὡς ἐβείχθη. µηκέτι μηδὲ ἡμεῖς οἱ τῷ φωτὶ κοινωνοῦντες σχότος πχραδεζώμεθα ἐν ἐἑχυτοῖς, (vx μὴ ψεύδους ὑπόσχωμεν ÓOxa;, καὶ μετὰ τοῦ ψεύδους, της τοῦ φωτὸς ἀποῤῥαγῶμεν κοινωνίας. ωστε τῆς χοινων΄ας ἑγόμενοι της ἀλλήλων, (6η)ον OR ὅτι τῆς ἡμῶν τε xxi τοῦ φωτὸς,) ἀναλώτους ἑκυτοὺς καθιστάνωµε» 45 Joan. vini, 12 οἱ xui, 40. 45 Psal. xvii, 12, dicit vel peccatum. In Deo namque nec ignorantia conspicitur nec peccatum.Hzc enim circa maleria- lia et constitutionen: quz? apud nos est reperiuntur. Quod si alibi dictum est : «Positze sunt tenebra la- tibulum ipsius 49 * » dixit tamen e Posit:e sunt ; » non autem Sunt tenebra,sicut dixit, Lux est. Aliud enim est quod ponitur ab eo qui ponit. Hic ergo tenebre ignorantiam significant, qua in eo est quod Deus comprehendi nequeat: porro hoc no- strum est, non Dei. Ponitur ergo aliquid eorum qua που conveniunt alicui, nec ipsius gratia, sed alicujus quod eum concernit. Quod autem et tene- brasappellet peccatum, manifestum est ex his quz ab eodem dicla sunt in Evangelio. Quid enim ibi » Ddi it? «Et lux in tenebris lucet, et tenebre ipsam non comprehenderunt 46 ; » tenebras dicens pecca- lisobnoxiam nostram substantiam,in qua factus sive qua assumpta,non contraxit ab ipsa inquinationes : 509 quceniaim peccatum non fecit 47 etc, Quando- quidem igilur nos α Dei consortium assumitur qui lux est; porro in hujusmodi luce subsistere nequeunt tenebre, ut demonstratum est, ncque nos qui lucis participes sumus, tenebras post hac in nebis ipsis suscipiamus, ne mendacii poenas luawus, el una cum mendacio a lucis socielale abstrahamur. Itaque societatem habentes mutuam (nempe eL in'er nos el inter lucem) captu difficiles ^ t Scan. 1, 9... 57 58. ως 12. 62 ORCUMENII Το EPISCOPI 638 nos reddimus peccato.Sed quomodo id nobis con- A ἁμαρτίας. ᾽Αλλὰ πῶς ἔσται τοῦτο, φησὶν, ἡμῖν τοῖς linget,inquit, qui prius in mullis offendimus pec- catis? nemo siquidem vcrax εἰ qui vero dicendo assuevit, dicere audebit quod absque peccato sit. Si quis igitur hoc timore circumfusussit et occupa- tus, bono sit animo, inquit, nam sanguine Filii ejus Jesu Christi pro nobis effuso purificatus est, contracta cum ipso societate. Animadverte igitur quod propter summamunionem,FiliumPatris etiam vocet assumptam ex nobis naluram, cujus procul- dubio assumptsi nature sanguis omnino est, et . non Dei. Quomodo ergo, annon delirus et impius est Nestorius, qui Filii carnem separans, matrem ipsius non patitur θεοτόχκον, id est, Deiparam ap- pellari? «Quod si in luce ainbulamus, sicut ipse est, » Sciendum quod totius sententiz intellectus est eversio b'aspheiniz Judsorum : ipsi namque dixerunt de Christo : « Nos scimus quod peccator sit 48.» Ait ergo : Si lucis opera f..cimus, consortes ejus sumus : si autem non facimus, alieni ab ipso sumus. Quomodo ergo, annon verax est, inquit, nec peccatum ullum fecit 49, quanquam inter pec- catores a nobis repulatus est? Si ergo nos qui diximus : « Sanguis ejus super nos et super filios nostros 50,» impudenter dixerimus quod non pec- cavimus, nosipsos fallimus sive decipimus, quasi non sit peccatum crucifixisse Christum. Est enim, et maximum : ideo non dixit, Mentimur,sed : «Nos ipsos fallimus, et veritas in nobis non est, » quia error extra veritatem est. Si vero peccatum agnoscamus et confiteamur, remiltet nobis. Com- municando autem in sermone cum aliis,austerita- tem reprehensionis plurimum mitig avit, dicens: Si dixerimus. I, 8-16. Si dizerimus, Peccatum non habemus, 561 nosipsos fallimus, et veritas in nobis non est. Si confiteamur peccata. nostra, fidelis est el . Jütstus, ut remittat nobis peccata nostra,et emun- del nos ab. omni iniquitate. Si dixerimus quod non peccavimus, mendacem, facimus eum, et ser- mo ejus non est in nobis. « Si confiteamur peccata. » Repetit sermonem, abundantius eo utens, ut frequentia product» πρότερον πολλαῖς ἐνισχημένοις ἁμαρτίαις ; Οὐδεὶς γὰρ ἂν ἀληθὴς καὶ ἀληθεύειν ἐπανμρημένος τολµή- ctt ἐρεῖν ὡς ἀναμάρτητός ἐστιν. El τις οὖν τφ φόθῳ τούτῳ περικατείληπται, θαῤῥείτω, φησι. Tu γὰρ αἵματι τοῦ Υοῦ αὐτοῦ ᾿]ησοῦ Χριστοῦ τῷ ἐχχυθέντι ὑπὲρ ἡμῶν κεκάθαρται ὃ την κοινωνίαν αὐτοῦ ἀσπασάμενος, Σκόπει δὲ ὅπως διὰ τὴν ἄχραν ἕνωσιν, 1ἱοῦ τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ ἐξ ἡμῶν καλεῖ πρόσληµµα, οὗ πάντως ἀναμφιθόλως τὸ αἷμα, ἀλλ᾽ οὐχὶ τοῦ Θεοῦ. Πῶς οὖν οὐ λῆρος καὶ ἀἁσεθῖις Νεστό- βιος, διαιρῶν τοῦ Υοῦ τὴν σάρκα, xzl θεοτόχον pii ἀνεχόμενος τὴν αὐτοῦ μητέρα χαλεῖν; € ᾿Εὰν δὲ iv τῷ φωτὶ περιπατῶμεν ὡς αὐτός ἐστιν. 2 Ἱστέον ὅτι B ὅλως 6 vouc τοῦ ῥητοῦ, ἀνατροπὴ τῆς Ἰωδαίων βλασ- φημίας ἐστί. Αὐτοὶ γὰρ ἔφασαν περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅτι, « Ἡμεῖς οἴδαμεν, ὅτι ἁμαρτωλός ἐστι. » Φησὶν οὖν, ὅτι εἰ φωτὸς ἔργα πράττοµεν, κοινωνοὶ αὐτοῦ ἴσμεν, εἰ δὲ μὴ πράττοµεν, ἀλλοτριούμεθα αὐτοῦ. Πῶς ouv οὐκ ἀληθὲς, φησὶν, ἑστὶ x0, Καὶ ἁμαρτίαν οὐδεμίαν oUx ἐποίησεν, εἰ καὶ ἓν τοῖς ἀνόμοις ὑφ ἡμῶν ἑλογίσθη; ᾿Εὸν οὖν, φησὶν, ἡμεῖς ο εἰπόντες * «Τὸ αἷμα αὐτοῦ Eo! ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, » εἴ- πωµεν ἀναιδῶς, ὅτι οὐχ ἁμάρτομεν, ἑαυτοὺς πλα- νῶμεν, τουτέστιν, ἀπατῶμεν, ὡς μὴ οὔσης άμαρ- τίας του σταυρῶσαι τὸν Χριστόν. Εστι γὰρ καὶ µεγάλη * διὸ οὐκ εἶπε, Ψευδόμεθα, ἀλλ᾽ « ᾿Εαυτοὺς ἀπατῶμεν. » "Oct ἡ πλάνη Ἑκτὸς τῆς ἀληθείας ἐστίν. El δε ἐπιγνῶμεν τὴν ἁμαρτίαν καὶ ὁμολογήσομεν, 6 ἀφήσει dts. T κηινότητι ὃξ τοῦ λόγου ἐλεανε τὸ ἄγαν αὐστηρὸν τοῦ ἐλέγχου λέγων, ᾿Εὰν εἴπω- Usve « 'Eàv εἴπωμεν, Αμαρτίαν οὐχ ἔχομεν, ἑαυτοὺς, πλανῶμεν, xai ἀλήθεια οὗ ἔστιν ἐν ἡμῖν. ᾿Ρὰν ὁμολοιγῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, ἵνα ἀφῃ en ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας, καὶ καθαρίστ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας. ᾿Εὰν εἴπωμεν, ὅτι οὖχ ἡμαρτήχα- μεν, ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν ὁ λόγος αὐτοῦ o)x ἔστιν ἐν ἡμῖν. » « 'Eàv ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας. » Ἐπαναλαμ- θάνει τὸν λόγον φιλοτιμότερον χρώμµενος, ὡς ἂν τῷ redargutionis et ipsos peccatimagnitudine coerceat p κατακόρῳ τῆς τοὺ ἐλέγχου προαγωγης, αὐτούς τε et ad confessionem invitet. Quantum autem bonum a confessione oriatur, significavit qui dixit : « Dic iu primum peccata tua, ut jusüificeris 5! » Hoc autem moris etiam fuit praceptori hujus dilecli di- scipuli,ut eadem frequentius repeteret, moderatius primum, deinde perfectius, volens efficaciorem di- ctorum efficere cognitionem, ac studens ipsorum habitum auditoribus inserere. «Fidelem vero dixit Deum.» Hoc est veracem. [Πιστὸς namque, id est fidelis, dicitur non solum de' eo cui aliquid concre- ditum est, verumetiam de eo qui in ve:itate con- firmatus est, qui ex suo veraci more habet alios quoque hujus participes efficere. Fidelis itaque ἐπιστήστι τῷ τοῦ ἐγκλήματος µεγέθει, καὶ dm. ὁμολογίαν παρακαλἐσῃ. Όσον δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ὅμολο- γίας τίκτεται ἀγαθὸν, ἐδήλωσεν εἰπών * α Λέγε σὺ πρῶτος τὰς ἁμαρτίας σου, ἵνα δικαιωθῇς, » Τοῦτο δὲ xal ἔθος τὸ τοῦ παρόντος ἠγαπημένον μαθητοῦ διδασκάλῳ, τὰ αὐτὰ πολλάχις ἀνακυχλεῖν, μετριώ- τερον πρῶτον, εἶτα µτελεώτερο, ἐναργεστέραν τὴν Ὑγνῶσιν τῶν λεγομένων ποιεῖν βουλομένμ, καὶ Ev αὐτῶν τοῖς ἀκροαταῖς ἐμποιησαι σπεύδοντι. « Πιστὸν Oi τὸν Θεὸν, ἀντὶ τοῦ ἀληθη sipnxs. Πιστὸς yàp οὐ µόνον ἐπὶ τοῦ πεπιστευµένου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ πιστωτικοῦ εἴρηται, ὃς ἀπὸ τοῦ ἑαυτοῦ ἀληθοῦς τρόπου ἔχει καὶ τὸ τοῖς ἄλλοις τούτου µετα- 48 Joan. ix. 94. 49 Isa. Lu, 12... 50 Matth. xxvii, 24. 94 [sa. xxii, 26. 629 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 630 διδόναι. Πιστὸς μὲν οὖν οὕτω θεὸς, δίκαιος δὲ ὡς A diciturhoc modo Deus : justus vero, ut qui ad se "43, τοὺς αὐτῷ προσιόντα: ἀπωθούμενος, ὅποῖα ἂν ὧσιν ἁμαρτηκότες, ᾿Αφϕίησιν οὖν τὰς ἁμαρτίας ἀνομφιό.λως τοῖς διὰ µετανοίχς ἁγίῳ προτρέχουσι βαπτίσματι, εἴτε εἷς αὐτὸν, εἴτε εἷς ἕτερον πεπληµ- µελήκασιν. El μὲ; οὖν ὁμολογοῦμεν, φησὶ, τευξόμεθχ καὶ της κατ ἀλλήλων συγγνώµης. Eb δὲ ἀνχιδευό-- µενοι λέγομεν οὐχ ἡμαρτηκέναι, διπλοῦν ἐργχσό- μεθα τὸ κακὸν, κφὶ ἑχυτοὺς ψεύστας ἀποφα[νοντες, καὶ τὸν ὑπὲρ πᾶσαν ἀλήθειαν εἷς ψεῦδος βλασφη- μοῦντες Θεόν. Αὐτός γάρ φ]σι διὰ του Προφήτου * « ᾽Ανταπεδίδοσάν µοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν. » Καὶ δι ξαυτοῦ πάλιν « Ei Χχκῶς ἔλαλησα, μαρτύρισον περὶ τοῦ χακοὺ * εἰ δὲ καλῶς, xl µε δέρεις; » Εἰ τούτων δὲ οὕτως ἑχόντων, αὐτοὶ λέγομεν μὴ ἡμαρ- accedentes non repellat, qualiacunque fuerint in quibus peccaverunt Remitlitizitur indubie peccata his qui per poenitentiam ad sanclum baptisma aceurrerint, sive in ipsum deliquerint, sive in alium. Si ergo confitemur, inquit, convenientem eliam veniam assequemur. Si vero impudenter di- cimusnos non peccasse,duplex operabimur malum, eL nosipsos oslendentes mendaces, et Deum qui ex- cedit omnem veritatem de mendacio calumniantes ]pse enim ait per Prophetam : « Reddideruntmihi mala pro bonis 92,» Sursumque per semetipsum : « Si male locutus sum, testificare de malo : sin bene,cur me czedis 9$ ?» Quod si his ita se haben- tibus adhuc dicimus n.s non peccasse,ipsius verba τηχέναι, τὸν λόγον αὐτοῦ ἀρνούμεθα, ὃς ἔστι πνεῦμχ p negamus, qua spiritus el vita sunt. « Verba enim xal ζωή. « Τὰ ῥήματα γὰρ, φησὶν, à ἐγὼ Axle, πνεῦμά ἐστι xal ζωή.» Καὶ οὐχ ἔτι ἔχομεν τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν ἡμῖν ἐμφιλοχωροῦντα. OU τί ἂν ἔσται Βαρύτερον ; € Τεχνία µου, ταῦτα γράφω ὑμῖν! ἵνα μὴ ἁμάρ- τητε. Καὶ ἐάν τις ἁμάρτη, παράκλητον ἔχομεν πρὺς τὸν Πατέρ, ᾿Ιησοῦν ἉΧριστὸ», δίκαιον. Καὶ αὖτο ἱλασμός ἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ µόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ Χόσμου. Καὶ iv τούτῳ γινώ- σκοµεν, Oct ἐγνώχαμεν αὐτὸν, kàv τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. Ὁ λέγων, "Eqwoxx αὐτὸν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, Ψεύστης ῥἐστὶ, καὶ ἐν τούτῳ d ἆληθεικ οὐκ ἔστν, CO. ὃ) αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τεπελεωται, Ἐν τούτῳ µήγινώσκομεν, ἂν τηρῇ quz ego loquor, inquit, spiritus et vita sunt 54 : » nec jam habemus ipsius sermonem in nobis immanentem : quod quid gravius esse pote- rit? II, 1-6. ilioli mei. hav scribo cobis ut non 666 peccetis. E! si quis peccaverit, advocandum habe- mus apud Patrem,JesumChristum,justum. Et ipse est propitialio pro peccalisnostris : non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. Et per hoc coqnoscimusquod eum noverimus, si precepta ilius observamus.Qui dicit, Novi eum,et precepta ejus non servat,mendaz est,el in eo veritasnon est. Qui autem. sermonem ejus observat, vere in hoc charilas Dei perfecta est. Per hocscimus quod in ipso sumus. Qui dicit se in eo manere, debel si- cut ille ambulavit et ipse ambulare. - Md -— ” ὅτι iv αὐτῷ ἔσμον, Ὁ λέγων ἐν αὐτῷ µένεν, ὀφείλει, καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησε, καὶ αὐτὸς οὕτως περιπαχτεῖν, 5 Τὸ ἀστάθμητον xal πλημμελὲς τῆς φύσεως pov ἐπιστάμενος, χαὶ ὅτι ἂεὶ σύνοικον ἔχοντες τὴν ἐπὶ τὰ είρω ῥοπὴν, καὶ τὸν ἐφεδρεύοντα τῇ σωτηρίᾳγ ἡμῶν φθονερὸν ὀχίμονα, ἀνάγκη μὴ προσεχόντως Βιοῦντας ἁμαρτάνειν τοὺς ἤδη Ov ἐξομολογήσεως οἰκειωθέντας θεῷ, ἐπάγει ταῦτα, ὅτι xdv μετὰ τὴν ἄφεσιν Ἱπταίσωμεν, μη ἀπογνῶμεν ἑαυτῶν. ᾿ἸἘπι- στρέφο.τις Y&p τύκωµεν καὶ πάλιν τῆς σωτηρίας, διὰ τῆς του Κυρίου Ιησοὺ Χριστοῦ µεσιτείας. Αὐτὺς γὰρ τῷ Πατρὶ περὶ ἡμῶν ἑντυγχάνων, ἱλάσετεχι περὶ τῶν ἁμαρτιὼν ἡμῶν καὶ οὗ περὶ τῶν ἡμετέ-ον (κόνου, ἀλλὰ xxl περὶ ὅλου τοῦ χόσμου. Τοῦτο 0i εἶπεν, ftot ὅτι πρὸς ἸΙουλαίους ἔγραφε, καὶ "vx μὴ µόνοις ἐχείνοις περικλείσῃ τὰ τῆς µετανυίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἔθνη ἐξαπλώσῃ ταύτην. Ἡ ὅτι μὴ τοῖς xiv ἐἔχεῖνο Χχιροῦ ἡ ἐπαγγελία µόνον, ἀλλὰ xxi τοῖς μετέπειτα πᾶσι Παράκλητον δὲ τὸν ὑπὶρ fuv Φησι τὸν Πατέρα maozxaÀoovti, ἤτοι προτρεπόµε»»». ᾿Ανθρωπινώτερον δὲ ταυταχ καὶ οἰκονεμικώτερον, εἴρηιχι, ὡς τὸ, « Οὐδῖν δύναται ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ 6 Yióz. & Διὰ γὰρ μὴ τὸ ἀντίθεος δόξχι ταῦτά φ]- σιν, ἐπεὶ ὅτι κ) ὁ Υἱὸς ἑξουσίχν ἔχει ἀφιένχι ἁμχρ- τίας, ἴἔδειξεν ἐπὶ τοῦ παραλύτο», ᾽Αλλὰ καὶ τοῖς 3? Psal. xxxvi, 94, Nature nostre instabilitatem et proclivitatem ad peccatum sciens, quodque semper familiare nobis sit ut ad deteriora labamur, cumque insidietur preterea nostrze saluti invidiosus daemon, necesse esse eos qui Deo jam familiareseffectisunt | eccare nisi caute vivant : hac subjungit, quod si etiam post remissionem labamur,ne de nobisipsis despe- remus. Conversi namque rursum salutem conse- quemur, per neediatorem Dominum Jesum Chri- slum. Ipse enim interp. llans pro nobis Pa'rem, placabit eum pro peccatis nostris : nec tantum pro nostris, sed eliam pro totius mundi. ος autem dixit : aut. qued ad. Judeeos scriberet, utque non pro solis illis profuturam resipiscentiam conclude- rel, sed hanc ad gentes quoque extenderet : aul quod uon illis duntaal fierel promissiu qui in illo tempore forent, verum etiam ad omnes qui postmo- dum fnturi essent. Advocatum vero dicit. eum qui Patrem pro nobis precatur sive flectit. Humano autem modo οἱ dispensatione quadam hzc dicta sunt : quemadmodum et illud : « Filius nihi! potest facere a seipso 55.» Haec enim dicit, ne Deo adver- sari videatur. Nani quod etiam Filius haberet po- 5 Joan. xvin, 29. 955 Joan, vi, 64. 55 Joan. v, 19. 634 OECUMENII TRICUG/E EPISCOPI 632 testatem remittendi peccata ostenderat in para- A µαθηταῖς τοῦτο δοὺς τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας ἱνέφηνεν, lytico 56,sed et discipulis dando ut peccataremitte- ὡς αὐτοδεσπότως τοῦτο παρέχει. "A ὡς ἔφημεν, rent, ostendit quod sua potestate hoc tribueret $7, ἢ οἰκονομικῶς τοῦτο νῦν ὁ Απόστολός φησιν, f Verum ut diximus aut dispensatorie hoc dicit nunc παριστῶν τὸ πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ ὁμοφυές τε Apostolus, aut ostendens eamdem Filii cum Patre καὶ ὁμοδύναμον, καὶ ὅτι ὃ ἂν mov τὸ bu τῶν τριῶν naturam eamdemque potentiam, et quod quidquid ῥἁγιαστικῶν ὑποστάσεων, Χοινόν ἔστι καὶ τῶν λοι- faceret una trium sanctarum personarum, $86 πῶν. « Καὶ iv. τούτῳ γινώσκομεν. 5 Elonxéx ἀνω- commune esset et reliquis. « Et per lioc cognosci- Ἱτέρω τοὺς εἷς τὸν Κύριον πεπιστευχότας κοινωνίαν mus.»Cum insuperioribusdixisseteos qui inDomi- ἔχειν πρὸς αὐτὸν, πιστωτικὰ, τῆς Χοινωνίας τῆς num crediderunt societatem habere ad ipsum, ea πρὸς αὐτὸν παρατίθεται νῦν, καί φησιν, ὅτι Καὶ nunc proponit qui societatem erga illum confir- iv τούτῳ γινώσκοµεν, ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν. "Ἔθος mant, οἱ ait : Et per hoc cognoscimus quod eum no- (2p τῷ μακαρίῳ τούτῳ ἀνδρὶ ταῖς ὁμωνυμίαις verimus.Solet hic divinus virsimilibus dictionibus χρῆσθαι κατὰ ταυτὸν, ὥσπερ καὶ iv τῷ, α ἐν τῷ eodem modo frequenter uti : quemadmodum: etiam κόσμῳ qv, xai ὁ κόσμος δι αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ dum ait : « In mundo erat, et mundus per ipsum g xóspoc αὐτὸν oix ἔγνω, & Οὕτως οὖν καὶ νῦν χρηται factus est, et mundus eum non eognorit 58, » [ta τῷ, "Έγνω, Τὸ δὲ, "Oct ἐγνώκαμεν αὐτὸν, ἀντὶ τοῦ ergo et nunc utitur verbo Cognoscere. Quod eum ὅτι συνανεκράθηµεν αὐτῷ iv τούτῳ ἐπιστάμεθα ἐν noverimus, hoc est, quod una cum eo commisli τῷ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρεῖν. Δύο γὰρ σηµαίνοντος simus. ex hioc cognoscimus si precepta illusobser- µάλιστα παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ, τοῦ γινώσχειν, τό vamus. Duo significat verbum γινώσκειν, id θ8ἱ00- τε ἐπίστασθαί τι, ὡς ἐν τῷ, « ᾿Έγνων ὅτι ποιήσει gnoscere, potissimum apud sacramScripturam, puta Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτωχῶν. » Καὶ 9 καὶ scire aliquid : quemadmodum ubi dicilur : « Co- τῆς παντελοῦς πρός τινα ἀνακράσεως, Ὑνώσεως gnovi quod faciet Dominus judicium pauperum 59, λεγοµένης, ὡς ἐν τῷ, Γινώσκει Κύριος τὰς ὁδοὺς Preterea significat omnimodam conjunctionem et confirmationem erga aliquem, que cognitio appel- latur : sicut cum dicitur, Novit Dominus viasinno- centium 90, et sicut ail Paulus, « Ut cognoscamus Deum veluti etiam ab eo cogniti sumus8t. »Similiter autem etde contrario puta ignorantia dicendum est ὡς Ἐπιγινώσκειν ἐπ- τῶν ἀμώμων, χαὶ Παῦλος. « ἡμᾶς φησὶ τὸν θεὺν, χαθὼς καὶ ὑπ αὐτοῦ εγνώσμεθα. » Ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἑναντίου τούτν, τουτέστι τοῦ ἀγνοεῖν, διχῶς νοουµένο», (µία γὰρ ὡς καὶ τοῖς ἔξω ὅοχκετ, fj, τῶν ἀντιχειμένων γνῶσις,) κατὰ τοῦτο νῦν xal τὸ Γινώσχειν διχῶς εἴληπται quod dnpliciter intelligatur. Quemadmodum enim ἐνταῦθα, « Τὸ μὲν Y&p, € Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, » externis quoque scriptoribus videtur unajestjcontra- C κατὰ τὸ ἐπίστασθαι ^ τὸ δὲ, Ἐγνώκαμεν αὐτὸν, κατὰ riorum scientia. Juxta hoc ergo Cognoscere hoc loco duobus modis acceptum est. Siquidem cum ait, «Per hoc cognoscimus, » pro scire sumitur ; cum autem dicitur ; Quod eum noverimus, hoc est quod firmiter cum eo conjuncti simus. Qui enim consortium habet cum aliquó, etiam commistus ac conjunctus est illi in eo quod participat.Propterea eliam subjungit Precepta ejus observamus. Ex hoc etiam solveretur illud : « Novit Dominus qui sunt sui 6$,» οἱ illud : « Eum qui non noverat pec- catum, pro nobis peccatum fecit 65 : » et si quid aliud apud divinam Scripturam de cognitione vel ignorantia tractatur. Deinde a contrario idem con- firmat, abundantiori utens probatione, et ait : Qui p τὴν ἀνάκρασιν ὑποφαίνει * dicit, Nori eum, sive societatem habeo cum ipso, et precepta ejus non observat, mendax est. Quo- modo enim fieri potest utidem conjunctus ei adhz- rens sit,et non adhzrens ? Certe servare praecepta, adhsesionem designat, non observare autem, ne- quaquam esse familiarem. Itaque qui novit Deum, etiam ab eo cognitus est, sive consors factus est cum Deo et Deo colligatus : et in hoc dilectio Dei conspicitur, per quam dilectionem habebit per- fectionem qua est in Deo, 667 et hujus judicium faciet familiaritatem suam erga Deum. Per opera namque exhibetur perfecta dilectio. Verum ᾳ! ia τὸ, ᾿Ανεκράθημεν αὐτῷ. 'O γὰρ κοινωνῶν τινι, καὶ ἀνακέκραται αὐτῷ καθὸ χοινωνεῖ, Διὸ καὶ ἐπάγει, Τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρεῖ. 'Ex τούτου λυθείη ἄν xai τὸ, « ΄Ἔγνω Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ * » καὶ τὸ, « Τὸν γὰρὶ μὴ Ὑνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἅμαρ- τίαν ἐποίησε » καὶ εἴτι ἕτερν παρὰ τῃ θεῖᾳ Γραφτ περὶ τὸ ῥἐγνωκέναι Ἡ ἀγνοεῖν στρέφετειο Εἶτα ἀπὸ τοῦ ἐναντίου τοῦτο αὐτὸ κατασχευά-ει, περιουσιαστικώτερον χρώμενος αἩ ἀποδείξει, καί φησιν * Ὁ δὲ λέγων, ' Έγνωκα αὐτὸν, τοι κοινωνίαν ἔχω μετ) αὐτοῦ, καὶ τὰς ἐντολὰς αὑτοῦ μὴ τηρῶν, ψεύστης dol. Πῶς Ya οἷόν τε xal ἀνακεκρᾶσθαι καὶ μὴ, τὸ» αὐτόν ; Εἴπερ τὸ pv ποιεῖν τὰς ἐντολᾶς, τὸ Oi μὴ τηρεῖν, τὸ µη- δαμῶς φχειῶσθαι, "ωστε ὁ ἐγνωκὼς τὸν θεὺν, xai ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἔγνωσται, ἤτοι ᾠκείωται θεῷ, καὶ ἀνείληπται ὑπὸ Θεοῦ. Καὶ ἐν τούῳ d, ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐνθεωρεῖται ^. δι fic ἀγάπης καὶ τὸ ἐν θεῷ τέλειον ἕξει, xxl γνώρισμα τοῦτο ποιήσει τῆς πρὸς θεὸν οἰκειώσεως αὐτοῦ. Atà γὰρ τών ἔργων ἡ τε- λεία διαδείκ.υται ἀγάπη. Πλὴν ἐπειδὴ ἔστι τινὰ ὀρθὰς μὲν καὶ ἀκριθεῖς ποιεῖν Ἐντολὰς, αὐτὸν ὃξ νωθρότερον διακεῖσθαι, ὅπερ ἀπὸ θεοῦ πόῤῥω ἐστὶ, διὰ τουτο φησὶν, ὅτι ὁ ἐν θεῷ, ᾠχειωμένος xat' ἐχεῖνον ὀφείλει xal αὐτὸς τὰς ἑαυτοῦ πορείας κατευθύ- νειν τοῦ βίου. contingit recla eL exacta tradere aliquem precepta, cum tamen ipse segnius sit affectus : quod longe $6 Matth. ix, 2 οἱ seq. 97 Joan. xx, 28. 58 Joan. 1, {0. V9 Psal. cxxxix, 1. 65 [I Cor. v, 21. Cor. xui, 6 ; Gal. 1v, 9. 9$ II Tim. ni, 11. 60 Psal, 1, 6. 6] 633 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 634 est a Deo : propterea dicit quod is qui in Deo mordtur, debet ipse secuadum illum, su: quoque vite itinera dirigere. ΚΕΦΑΛ. B', « Περὶ ἀγάπης, ἢς ἄνευ ἀσεδειχκ. Ἐν ᾧ παρα[νε- σιν περὶ χάριτος ἑκάστου καθ) ἡλικίαν. Καὶ περὶ ἀποτροπῆς τῆς πρὸς τὸν κόσμον ἀγάπης. » € Λδελφοὶ, οὐκ ἑντολῆην xxwiv Ὑράφω ὑμῖν ἀλλὰ ἐντιολὴην παλαιχαν, ἣν εἴχετε ἀπ᾿ ἀρχῖς. 'H ἐντολὴ ἡ παλχιά ἑττιν 6 λόγος, Ov ἠκούσχτε ἀπ' ἀρχῆς. Πάλιν ἔντολην καινἠν γράφω "tw. "O ἀστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἓν ὑμῖν, ὅτι d σκοτία παρόγεται, καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἄδη φαίνει. Ὅ λέγων ἐν τῷ φωτὶ εἶναι, καὶ τὸν ἀλελφὸν ab- τοῦ μισῶν, ἐν τῇῃ σκοτίᾳϕ ἐστὶν ἕως ἄρτι. Ὁ ἀγα- πίυν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, kv τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκανὸ ἆλον lw αὐτῷ οὐκ ἔστιν, Ὁ 3i μισὼν τὸν ἀδελφὸν CAPUT II. De dilectione sine qua manet. impielas : in quo etidm agit de gratia juxta cujusque attatem et de aversione ab amore mundi. II, 7-11. Fratres, non preceptum novum scri- bo vobis, sed precptum. vetus quod habuistis ab iniho. Proceplum vetus est. sermo quem audi- slis ab initio. Rursum. preceptum navum scribo vobis quod verum est in ipso, idem verum est el in vobis : quiu. lenebre praltereunt, et vera luz jam lucet. Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc Qui diligit fratrem suum, in luce manet, et offendi- culum in eo non est. Qui autem odit fratrem αὐτοῦ, ky τῇ σχοτία εστὶ͵ καὶ, i τῇ σχοτίᾳ περιπατεῖ, Β suum, in trenebris est, et in tenebris ambulat. εί καὶ οὖκ oló mo) ὑπάγει. ὅτι ἡ σκοτία ἐτύφλωσε τοὺς ὀφθχλμοὺς αὐτοῦ ». Περὶ ἀγάπης λοιπὸν τῆς πρὺς τοὺς πλησίον τρέ- πετχι͵ καὶ φησιν. ὅτι ἡ πρὺς Θεὸν ἀνάκρασις τοι ἀγάπη ix τῆς el; τὸν πλησίον πρῶτον γινώσκετχι 9 φ ὃν . ' 9 φ ο - - - ἀγάπης. 020i γὰπ ἑνδέχετεχι τὸν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως πεφιτισµένον, καὶ τῆς ἀγάπης οὐτοῦ πε- πληρωμένον, ἓὰ ἀπὸ το πρὺς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ µίτους σκότος ἔχειν. Φως Υὰρ χχὶ σχότος κατὰ ταυ- P] 4 ει μα τὸν καὶ περὶ t5) αὐτὸ ἀσυνπαρκτα. ὠστε ὁ ἀπὺ τῆς πρὸς τν θεὺν ἀγάπης πεφωτισμένος, ἀπὺ τῆς τοῦ ἀδελφοῦ ἀνάπτετχι ἀγάπης c ὁ τὸν θεὸν ἔχων. ἔ/ει ^ 8 - ε 1 n xil τὸ πρὸς τὸν ἀδελφὸν φῶς, Ὁ δὲ τὸν θεὸν μὲν 9 ^ , - E 9 ** ^ [ ἀγαπᾷν λέγων, μισῶν δὲ τὸν ἀδελφὸν, ἓν σκότρ ὑπ- άρχεε διηνεκεῖ, τυφλώττων ἀεὶ τοὺς γνωστικοὺς ὀφθαλμοὺς, 2:5 τὸ ἀπὸ τῆς ἀναχρασεωςξτῖς τε πρὺς 4 9 ..4 4 9 "Ww L1 4 ^ τὸν θεὸν, τῆς τε πρὺς τὸν ἀδελφὺν ἀπολωλεχὼς φῶς. Καὶ οὐκ οὔδε λοιπὸν ὃ τι Ὑρήσαιτο ἑχυτῷ. Ἐπειδὴ δὲ καβολικῆς της ἘἜπιστολης οὕστης καὶ κοινῶς πρὸς » ? ^ o, 4 €**,. 9 s r ἄπχντας Ιουῤχίους τε καὶ Έλληνας, πρὸς μὲν Ἰου- ὀχίους ἔχει λόγον τὸ εἰπεῖν 05 χαινὴν αὗτοις kvto- ji» τὴν περὶ ἀγάπης γράφειν, ἀλλὰ παλχιάν, Καὶ γὰρ ἐν ταῖς πλαξὶ ἈΙωσέως, τὸ, « ᾿Αγαπήσεις μετὰ (€ θεὸν xxl τὸν πλησ.ον σου ὡς σεχυτὸν, » ἀναγέγρα- 9 es. πτχι. Πρός γε μὴν ἛἙλληνας, τί dv εἶποι τις περὶ πχλαιᾶς ῥἐἑντολῆς — 250x400 τούτου εὐρ'ισκομένου ; Φφχμὲν οὖν ὡς xal τούτοις γέγραπτεαι ὁ πρὺς τοὺς 9 - 9 ” θει - πλησίον νόμος ὁ περὶ ἀγάπης. Ιοῦ καὶ πῶς» "Ev τῷ τῆς καρδίας πυρ φυσικαῖς ἑννοίαις ἔγγεγραμμέ- voc, Kai ὅτι ai ἑνεσπαραέναι ἵμῖν φυσικαὶ ἔννοιχι νόμος λέγονται, Παύλος ἱκανὸς πιστώσασθαι τὸν λό- γου, οὕτως επών — « Ὠλέπω 0$ ἕτερον νόµον ἀντι- στρατευόμενον τῷ νόμρ τοῦ νούς µου, τῷ ὀντι Lv * 4 et ἐμοί. s Νόμου οὗ», ftot ἐντολην παλαιὰν, καὶ Ελ- λτηνες ἕἔλαλον, νομογραφούσης της φύσεως, ἡμέρους εἶναι πρὸς τὸ συγγενὲς ἅπαν καὶ φιλαλλήλους, καθὸ . 9 -. » et ο e xai συναγελαστικὸν ζῶον ὁ ἄνθρωπος. Ὁ οὐκ dv ἐκτὸς γένοιτο ἀγάπης. ᾽Αλλὰ καὶ ἀλλήλων ὕπεραπο- θανόντας ἀνθρώπους πολλοὺς παλαιαὶ ἀναγράφουσιν es - , ἱστορίχι. — 7 τῆς μείζονος ἀγάπης ὙνώρισμΣ, ὁ 64 Levit. xix, (8. 95 Rom. vit, 23. nescit quo eat, quia tenebra obcaecaverunt ocu- los ejus. Circa dilectionem erga proximum deinceps versa- tur,et ait quod conjunctio erga Deum sive dilectio, cognoscilur primum ex dilectione erga proximum. Neque enim fieri potest ut is qui a Dei cognitione illuminatus est,et ejus dilectione repletus.tenebras habeat ex odio adversus fratrem suum. Siquidem lux ac tenebra ad idem et secundum idem con*e- nire non possunt.[taquequi a dilectione circaDeum illuminatus est, ad fratris dilectionem accenditur, οἱ Deum habens, habet 568 et lucem erga fratrem. Qui autem dieit se Dcum diligere et fratrem suum odit, in continuis est tenebris, semper czecutiens C intellectualibus oculi- ut qui lucem perdiderit quz erat a conjunctione et erga Deum et erga fratrem : neque novit quumodo deinceps eo utatur. Quoniam autem Epistola haec generalis erat, οἱ communiler ad omnes et Judaeos et Graecos dirigebalur : ad Ju- daos quidem sermonem dirigit,cum ait, non pra- ceptum novum scribo vobis. sed vetus, de dile- ctione loquens. Siquidem in labulis Mosi scr ptum erat : «Diliges post. Deum etiam proximum tuum sicut teipsum 64.» Ad Grecos vero idicat quispiam) quidnam de veteri. precepto scriptuin est.cum hoc nusquain ieperiatur ? Dicimus ergo, quod his quo- que lex scripta erat de dilectione erga proximos. Übi e! quomodo ? nempe scripta in tabula cordis per naturalem intelligentiam. Et quod seminatie in D nobis naturales intelligen!i: dicantur lex, P^ulus idoneus est ad. confirmandum sei monem, qui ita dicit : « Video aliam legem repugnantem legi men- lis meique est in ine 65. » Legem ergo sive ργΏ- ceplum vetus eliain. Gri acceperan;, scribente lege natura, ut benigni essent erga universos propinqu :s,et sui invicem amantes,qualenus homo sociale animal est: quod sine dilectione fieri non posset.Sed et multos homines morti se exposuisse unum pro alio, veteres scribunt historic. Majoris signum dileclionis Salvator noster tradit, cum ait ; 635 animam suam ponat quis pro amicis suis 66, » Ita precepto de proximi dilectione jam olim et Judeis el Gricis posito, dicit : Prater vetus preceptum quod audistis de proximi dilectione, adhuc etiam novum praeceptum scribo vobis : quod veritatem habet el in eo qui vos familiares Deo effecit, et in vobis qui participastis cum ipso.Nam quia ipse di- cit : « Egoluxin mundum veni 07,» etlux vera juxta ejus sermonem jam lucet, porro in luce non possunt subsistere tenebre : eplendeat posthac vera lux dilectionis, affectu non. simulalo erga fratrem, et pretereant odii tenebre, hoc est discedant, dispe- reant. $69 Nam hoc significat Prweterire etiam apu beatum Paulum,ubi dici',Preteritenim figura mundi hnjus.— Alio moron ca illud : « Preceptum B axozíz, τουτέττιν, οἰχέσθω, novum scribo vobis68, »Prieceptum lioc novum est, quatenus Mosi preceptum non universale fuit, sed distinclum juxta eos qui ejusdem erant cognationis aut tribus, exhortans ad diligendos solos amicos 09, inimicos vero odio habentes cum dicit : « Diliges amicum tuum et odio habebis inimicum tunm 10.9 Preceptum autem Domini ejusque apostolorum nova admedum complectitur precipiendo : « Dili- gite inimicos vertros,e! benefacite his qui oderunt vos, » naturali :*ubsistent:e. hzerendo. et non illi naturali. affectui qui in hominibus pravis artibus deditis ex maiitia inhgret. «Qui autem odit (ratrem suuin. » Hujusmodi quidpiam dicit his verbis : OECUMENII TRICC;E EPISCOP! « Majorem hac dilectionem nemo habet, quam uL A ἡμέτερος Σωτ τὴρ ἀποφαίνεται, 636 « Μείζονχ ταύτης) φήσας, οὐδεὶς ἔγει ἀγάπην, ἢ Ίνα τις 0n τὶν ψυχἠν αὗτο: ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. » Οὕτως ἐντολῆς τῆς περὶ τοὺς πλησίον ἀγάπης ix παλαιοῦ xal ' Ἑλλησι καὶ ᾿Ιουδχίοις χειµένης, Φπσὶν, τι Πρὸς τῇ παλαιᾷ ἐντολῇ Ἡ ἠχούσατε περὶ τῆς τοῦ πλησίον ἀγάπης, ἔτι καὶ καινήν ἐντολὴν γράφω ὑμῖν, τὴν τὸ ἀληθὲς ἔχουσαν ἐν τε τῷ οἰχειωσαμένρῳ ὑμᾶς θεῷ διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας, καὶ ἐν ὑμῖν τοῖς κχεχοινωνη- κόσιν αὐτῷ. Ἐπεὶ γὰρ ἔκεῖνος φησιν, « ᾿Εγὼ φῶς ἐλήλυθα εἰς ιὸν κόσμον, » xxl τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν κατὰ τὺν ἐκείνου λόγον φαίνει ἧδη " bv Ob τῷ φωτὶ οὐ πίφυκεν ὑφίστασθαι σχότος λαμψάτω λοιπὸν τὸ της ἀγάπης φῶς τὸ ἀληθὲς ἐν τῇ πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἑνοποκρίτιρ διαθέσει, xxl ἡ τοῦ μίσους παραγέσθω ἀφανιζεσθω. Τουτο γὰρ τὸ παράγειν xxi ἐν τῷ μακαρίῳ Παύλρ σημαίνει, hwlxa λέγει, Παράγει γὰρ τὸ σχημχ τοῦ κόσμου τού-- του. — ) Άλλως tie τὸ, α Εντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν. » ᾿ν-ολὴ κχινη αὗτη, Χχθόσον à λωύσέως ἔντολη οὐ καθολικη, ἀλλὰ διεσταλµένη ἀπὸ τοῦ ópo- γενοὺς κχὶ ὁμοφύλου, μόνους εἰσηγουμένη ἀγαπᾷν τοὺς φίλους, τοὺς δὲ ἐχθροὺς µισεῖν, OU dv φησιν, « ᾿Αγαπήσεις τὸν φίλον σου, xxl µισήσεις τὸν ἐχθρόν σου, » ἡ δὲ τοῦ Κυρίο xal τῶν αὐτοῦ ἀποστόλων πολὺ τὸ κχινοπρεπὶς ἐἑνεστίρνισται, « ᾽Αγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν,ο ἐντελλομένη, « καὶ καλῶς ποῖετε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, 9 τῇ φυσικῇ προτέχοντες ὑποστάσει, o) τη ἓκ πονηρίας τών κακοσχόλων ἀνθρώπων τῇ Qui dicit se esse Christi, et fratrem suum odit, c φυσικῇ διχθέσει ἐπιφυομένων. « Ὁ δὲ pao τὸν mentitur et non est Christi.Si eniin Christus illum ita dilexit. uLeL animam suam pro eo poneret, quo- modo is qui se dicil esse Christi, odit fratrem suum pre quo Christus mortuus est? Aut etiam hoc modo: Qui dicit se esseDei, οἱ odit fratrem suum qui est Christus, (ipse namque dicit, « Nuntiabo nomen tuum fratribus meis 7!,») hic non est Dei, sed dia- holi. Nam si Dei esset, diligeret utique fratrem suum, et ita etiam Christum. ἁδελφὺν αὐτοῦ. » Τοιοῦτόν τι διὰ τούτων φησίν * Ὁ λέγων ἑαυτὸν εἶναι τοῦ Χριστοῦ, xal μισῶν τὺν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ψεύδεται, καὶ οὐκ ἔστι τοῦ Χριστοῦ. El Yap 6 Χριστὸς ἠγάπησεν αὐτὸν ὡς καὶ thv ψυχην αὐτου θεῖνχι ὑπὲρ αὐτοῦ, πὼς ὁ αὐτοῦ εἶναι λέγων μισεῖ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανεν ; Β καὶ οὕτως * 'O λέγων ἑαυτὸν εἶναι τοῦ θεοῦ, xol μισύν τὸν ἀθελφὸν αὐτοῦ, ὃς ἐστιν ὁ Χριστὸς (αὐτὸς ΥΣρ φησιν, € ᾽Απαγγε)λῶ τὸ ὀνομά σου τοῖς ἄδελφυτς . - ** 9 - L] - - - ^ - ? - po), οὐκ ἔστι τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τ,ῶ διχθόλου, El γὰρ zv τοῦ θεοῦ, ἐφίλει ἂν τὸν ἁδελφὸν αὐτοῦ, xal δι αὐτοῦ τὸν Χριστόν, II, 12-14. Scribo vobis.filioli, quoniam remissa Sunt vobis pceatt propter nomen ejus.Scribo vo- bis, patres,quonium cognovistis eum qui ab initio est. Scriba vobis, adolescentes, quoniam vicistis Mulignum. Scribo vobis, ο) μέ, quoniam cogno- tristis Putrem Scripsi vobis pat 'és, quoniam co- (norislis. cum qui ab initio est. Scripsi vobis, adolescentes, quoniam [ortes estis, el verbum Dei πιεί in vobis, et vicistis Mulignum. Quoniam dixerat:Praceptuin novum scribo vobis significat e iam dispositionem illorum qui litteras essant accepturi : id autem designat per progre sum ac promotionem juxta corporale augmentum Νυ- verat enim quod non in equali honore sermonem essent omnes suscepluri 5570 neque equali animo àc stu-lio : sed hi quidem veluti pueruli magis per 66 Joan. xv, 13. 67 Joan. xit, 46. 71 Psal. xxi, 23. 68 [ Cor. vit, 31. « Γράφω ὑμῖν, τεχνία, ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμκρτίαι διὰ τὸν ὀνομχ αὐτοῦ. Γράφω ὑμῖν, πα- τέρες. ὅτι ἐγνώκατε vov ἂπ᾿ αρχῆς. Γραφω ὑμῖν, νεχνίσκοι, ὃτ. νενικήκχκτ τὺν Άπονηρόν. Γράφω ὑατν, παδία, ὅτι ἐγνώκατε τὸν Πατέρα. "Type χ ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἂπ᾿ ἀρχῆς. Ἐγραψα ὑμῖν, νξανίσκοι͵ ὅτι ἰσχυροί ists, καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν pivtt, καὶ νενικήκχτε τὸν πονηρόν. » ᾿ἀπειδὴ εἶπεν. ᾿Εντολιν καινὴν γράγω ὑμῖν, ἔπι- σηµαίνετχι xai τὴν διάθεσιν τῶν τὴν ἐπιστολὴν δε- ῥομένω». ᾿Ἐπισημαίνεται 6: διὰ τῆς xot τὴν σω- paro αὕτητιν προαγωγῆς τε καὶ προκοπῆς. Ἠδει 129. ὡς οὐχ ὑμοτ' (ues πάντες δέξονται τὸν λόγον, οὐδὲν μετὰ τῆς ἴσης σπουδής, ἀλλ οἱ μὲν ὡς παῖδες, εἰσχγωγικώτερον. Οἷς καὶ παρεγγυᾶτχι ἄφεσιν 70 Matth. v, 43. 69 Levit. xix, 18. 637 COMMENT IN EPIST. I JOANNIS. 638 ἁμαρτιῶν διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Οἱ δὲ ὡς Α modum instructionis : quibus tamen spondet pec- προχόψαντες εἰς ἄνδρα τέλειον τῆς ἡλικίας τοῦ πλη- βώματος τοῦ Χριστοῦ. καὶ οὕτως ὡς καὶ ἑτέρους δύνασθαι τεχνοποιεῖν, ol; καὶ ἔχειν τὴν γνώσιν τοῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς µαρτυρετ. Τίς δὲ ὁ ἀπ᾿ ἁρχῆς, εἰ μὴ ὁ θεὸς λόγος, ὃς ἣν ἐν ἀοχῇ πρὸς τὺν θεόν; Οἱ δὲ ὣς νεανίσκοι, οἷς ὡς νεάτουσι xal σφριγῶσι, κατὰ τῶν τῆς ἀτιμίχς παθων τὸν ἐπινίκον μχρτμρεῖ. Εἶτα x10' ἑτέραν ἐπιβολὴν τὸ αὐτὸ ἑπαναλαμθάνε:, πρὸς τὸ µέτρον τῆς πνευματικῆς ἡλικίας τὸν διδασκαλικὸν λόγον ἁρμονομένος, ἸἘπεὶ οὖν, Φησὶν, οὕτως ὑμᾶς oíóz χατὰ τὰς vuv ἠλικιῶν διαχφορᾶς δεζομένους τὰ παρ ἐμοῦ Ἱραφόμενα, ἀνάγκη κἀμὲ παριμετρῆσαι τῇ διαθέσει τῆς ἡλικίχς ὑμῶν τὴν διδεσκαλίαν. καὶ ταῖς μὲν ὡς πχιδίος ἐπεγνωκόσι τὸν Πατέρα (λέγει δὲ τὸν Θεὸν), διαλεχθΏνχι * τοῖς δὲ ὡς πατράτιν, οἱ πλέον ἔχουσι τῶν πχιδίων κατὰ τὴν γνῶσιν, τὸ μὴ ὡς πατέρχ µόνον ἐπεγνωκέναι, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄν- αρχος καὶ ἁδιεξίτητος. "Hv γὰρ ἐν ἀρχῃ. Τούτοις δὲ καὶ τελεωτέρων ἄξιον παράθεσιν ποιήσασθαι λό- γων, Τοῖς δὲ ὡς νοανίσκοις ἰσχυροῖς οὖσι καὶ πρὸς πἆλην καὶ ἀγῶνας ᾖἘπιτηδείοις ὑπαλείφεσθχι. Οἷς καὶ τὸ ἀπὺ τῆς νικῆς ἀοίΐθιμον προσεῖναι λέγω», ενναίων Φείκνυσι καὶ στρχατεγικωτέρων δεῖσθαι λόγων, Oo:w ταῖς τοῦ πνεύματος ἡλιχίχις τὸν ἕχυ- τοῦ λόγον διαιτήσας, τῶν μὲν ὡς οὕτω δια-εθησο- µένων τοῖς τούτου λόγοις, τῶν δὲ ὡς τοιούτων ὄντων τῶν προσιήντων τῇ πίστει, καὶ κατλλήλως κατ- ηγεῖσθχι τί ἑαυτῶν ποιότητι ὀφειλόντων, ἐπιρέρει λοιπὸν τὸν τῆς πχρακλήτεως λόγων, καΐ φησι « Mi, ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον. » Ταῦτε ὡς mazo λέγει. ᾿ἑπτόηται vxo ἀεὶ τὰ παιδία περὶ τὸ Φχινόμενον $90. Εἶτα τὴν αἶτίαν εἰπὼν τοῦ διότι οἳκ οφείλει τις τὸν κόσμον καὶ ἓν τῷ xóspcp ἀγαπᾷν, λοιπὺν πρὸς τοὺς πατέρας καὶ τοὺς νεχνίσκους ἐναπερείδι την διδχσκχλίαν. Τελεωτέρχς Xo ἕξεως 7 τούτων ἀντληψις. Καὶ ἵνα qe, νοµίσῃς κόσμον τὸ, σύστημκχ τὸ ἐξ οὐρανοῦ xal γῆς σηµαίνειν αὐτὸν τῷ λόγῳ, ἐπάγει τίς ὁ χόσµος, καὶ τί τὰ ἐν τῷ κὀσμγ. Καὶ κόσμον μὲν τὸν συρφετὸν ἑχλον φησὶν, ὃς οὐδὲ τὴν τοῦ πατρὸς ἔχει ἀγίπην ἓν ἑχυτῷ. Τίνα δὲ τὰ ἐν τῷ χόσμῳ ; τὰ xata τὴν ἐπιθυμίχν τῆς σχρχὸς ἐκ- τελούµενα * à διὰ τῶν αἰσθη.πρίων τὴν ἐπιθυμία» ἀναχινεῖ, Xx γὰρ τῶν ὀφθελμῶν, τοῦ κυριωτάτο» τῶν αἰσθητηρίων, καὶ τὰ λουιπὰ περιέλαλε. Περ: δὲ D τὴν ῥἐπιθωμίαν πᾶν ἐνθεωρεῖται καχὸν, µοιχεται͵ πότοι, ἔρωτες ἀπρεπεῖς, ἁἀλαζονεῖαι, τὸ ὑπὶρ πάντας εἶναι, ὑποθαλλοῦσης τῆς ἐπιθυμίχς, ὡς ἂν ἀδεῶς πᾶν τὸ ἐπελθὸν κατεργασθείη τῷ ἀλαζόνι φόνοι, Οἱ N JI À z*( € 84 Να 8 8 9 ' μὲν διὰ πλεονετίαν, οἱ OÀ διὰ τὸ τοὺς ἀντικειμένους , [ 4 ” ^ *. d - ἀφανίσαι. Δόλοι, καὶ οὗτοι "vi ὑπογείρων τῷ δόλφ 9 , , e 5 e * ποιήσαμεν ἆπαν τὸ ἐμπυδών Καὶ ἁπλῶς ἄποντα τὰ " 9 - ^? ἐχθρὰ Θεῷ, ὃι ἐπιτελεσσθχι, ἐπιθυμίας vov σχρχικῶν πέροκεν catorum remissionem per fidem in Christum. Alii vero,sicut qui promoverunt in virum perfectum tela!is plenitudinis Christi, et vita ut alios quoque possint efficere filios:quibus etiam testificatur quod cognitiouein habeant illius qui ab initio est. Quis est autein isquiab initio est, nisi DeusVerbum, quod eral in principio aptd Deum?T'orro alii quasi ado- lescentes sunt, quibus tanquam juveniliter ac ro- buste «ο gerentibus adversus affectus et afflictio- nes contumeli:,attestatur quod accepturi sint pal- mam victorie.Deiade alio modo aggrediendo idem repelit,ad mensuram spiritualis adaptans doctrine sermonem. Quoniam igitur novi, inquit, vos ita excepturos vario modo qua a me scripta sunt,ne- p cesse est et me dimetiri doctrinam juxta disposi- tionem vestre z:talis: et cum his sane tanquam cum pueris disserere.qui l'atrem cognoverunt, dico sane Deum: cum illis autem veluti cum patribus, qui amplius aliquid habent quam pueri in cognt- tione,quod non solum ut patrem cognoverint, ve- rum etiam lanquam eum q iinilio carea!,et cujus initium nemo possit enarrare:erat enim in princi- pio. His sane aequum est et pefectiores apponere sermones:istos vero tanquam robustos adolescen- tes,el a-1 luctam ac cerfamina idoneos inungere : quibus etiam dum victoris claritatem dicit contin- gere,ostendit furtibus ac militaribus opus esse ser- monibus.[ta ergo juxta ctates spirilus attemperato suo sermone : dum hi quidem ita afficerentur ad ipsiussermonvs, alii vero tales accederent ad fidem, ut variis modis instrui deberent juxta sui qualita- tem,subjungit postea exhortationis sermenem, el ait: «Ne d ligatis mundum. » Hxc tanquam pueris dicit.Semper enim affecti sunt pueruli ad apparen- tem voluptatem.Deinde causam dicens cur non de- beat quis mundum diligere et ea quee in mundo sunt, confirmat deinceps doctrina: patribus ac rdolescentibustraditam:perfecliori namque habilu his subvenitur.Et ne existimes quod suo se: mone per mundum significaveril aggregatum ex ccelo et lerra subjungit quis sit mundus, el qua sint ea qni in mnndosunt.Et mundum quidem uicit vilem lurbam. qua nec patris habel in se dilectionem. 57 VQuzenam autem sunt illa que in mundo sunt? Qui carnis coneupi centia perficiuntur quie cen- cupiscentia per sensus agitant. Der oculos namque qui potissimum tenent locum in sensibus, czelera quoque complexus est.Circa concupiscentiam ma- lum omne versatur, adulteria, pocula, amores in- decentes : arrogantis,velle cunctos excedere,sug- geren'e concupiscentia ul quidquid adoritur, ab arrog nte conficiatur,ceedes, hze quidem ob avari- tiani,ille vero ad perdendum a.lversarios : doli, ef bi ut quidquid impedimento est nobis, dolo subdamus. utque uno verbo dicam, quidquid Deo ad- versatur, per carnalium concupiscentiam natum est perfici « Mi, ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδ; τὰ iv τῷ κό- σµῳ. ᾿Μάν τις ἀγαπᾷ τὸν χόσμον, οὐκ ἔστιν |, ἀγάπη 702 Πατρὺς ἐν α)-ῷ. "Ow πᾶν τὸ ἓν τῷ Ii, 15-17. Ne diligutis mundum, neque ea qua in mundo sunt. Si quis diligit. mundum, non est charitas Patris in ευ. Quoniam quidqnid esl in 639 ΟΗΕ ΜΑΝΗ TIUGC.E. EPISCOPI 640 mundo, nempe concupiscentia carnis et coneupis- Α xécurp ἡ ἐπιθωμία τῆς σαρχὸς, xai ἐπιθυμία τῶν centia oculorum et fustws vite non ez Patre, sed er mundo est. Et mundus transit,et concupiscen- lia ejus : qui autem facit voluntatem Dei, manet in ceterum. Disimus jam quod mundum appe:let vilem tur- bam, propter quod et Dominus dlcit discipulis : « De mundo non estis, sicul et ego non sum de mundo 72, »Hujus autem mundi pater est diabolus, mundana inquam voluplatis ac confusionis, Ideo et dominus de suis discipulis dicit ad Palrem:Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a Malo, $ive a mundo: quem etiam alibi in Maligno conslitulum esse dicit.— Alio autem modo:Si Malus adversatur bono Patri,qui vero servit mundi concu- piscentiis,n: n est ex Patre, sed ex mundo, mani- festum est quod is qui ex Palre non est, sed ex mundo, eliam ex diabolo ist : quemadmodum et in Evangeliis dicit ad Judaeos : «Vos ex Patre non estis,sed ex diabolo 73»:hocest,ex mundanisstudiis . ac exercitiis,quurum diabolus seminator est ac plantat r. Et hzc, inquit, mundana concupiscibi- lia non habent permanentiam ac subsistentiam, sed pretereunt : qua» vero juxta Dei voluntatem fiunt, perpetuo durant. Non est autem sapientiain persistentia contemnen.lo de:picere,579 οἱ pere- untibus adhierere : qua simile quid faciunt cum spectro domum awMificare conante, « Qui autem fa: it veluntatem Dei. » Qua est autem voluntas Patris ? ut credant in euin quem ipae misit. CAPUT Ill. De falsis fratribus Deum abnegantibus,et quod pie- las in Christum sit Patris confessio:Patrisnam- que glorificatio.Flilii lhealogia esl.In quo etiam ugit de dieino uc spirituali dono in sanclificatio- ne οὐ spem. percenienti ad. cugnitionem Dei, quod omnis qui est n Christo, extra peccatum est : qui enim peccat, ex diabolo est If, 18. ΕΠ οί novissimp hora est : et sicut au- distis quod Antichristus venturus sit, etiam nunc antichristà mulli ceperunt esse : unde scimus no- vissimam hor.:m esse. « Novissima hora est. » Hoc modo facilius fcrri potest sermo : Quoniam catholica Epistola aptatur cuique homini quocunque fuer t. empore, non est autem prescriptus singulis idein vite terminus, cuique tamen incertus est suus fi:is,merito unum- quemque suo fini applicuil,ul tanquam extremum vi':e tempus quod singu'is imminet, prudentia πο temperantia subsequalur : et ita vita irrepre- heusibilis et pura io action bus s: mper a Christia- nis transigatur. Nec habet locum insanus quisquam hiec irridendi, si cum ante tot annos dictum sit : Novissima hora est. usque uuuc non sit dimensum aut supputatum illud novissimum. 6795 Etenim si ad lemporis spatium a condito mundo conferas, quantum est quod ab eotempore usque nunc ela- 1 Joan. xv. 19 et xvi, 15. 75 Joan. ΤΙ, 44. ὀφθαλμῶν, xal ἡ ἁλαζονεία τοῦ βίου ob« ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστι Kal à κόσμος παράγεται xal d ἐπιθυμί« αὐτοῦ. Ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέληµα τοὺ θεοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα. » Εἰπομεν ἤδη ὅτι κόσμον τὸν συρφετὸν ὄχλον κα- Ast, Av ὅ καὶ ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς φησιν * € Ἐκ- τοῦ κόσμου οὐκ deii, καθὼς ἐγὼ ix τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί. » Τούτου δὲ τοῦ χόσµου πατὴρ, 5 διαδολος, τῆς χοσμικῆς φηµι ἠδυπαθείας καὶ συγχύσεως, Ad καὶ ὁ Κύριος περὶ τῶν ἑαυτοῦ μαθητών πεὸς τὸν Πα- τέρχ φησίν * Οὐκ ἐἑρωτοῦ ἵνα prc αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου, ἀλλ᾽ ἵνα τηρήσης αὐτοὺς ix (τοῦ πονηροῦ, ftot τοῦ χόσμου * ὅν καὶ ἐν τῷ Πονηρῷ ἀλλαχοῦ κεῖσθαι φησιν. — Ἕλλλως δε, Εἰ ὁ Πονηρὸς ἀντίκει- ται vp ἀγαθῷ Πχτρὶ, ὁ ὁξ ταῖς ἐπιθυμίαις τοῦ xó- σµου δουλεύων, οὐκ ἔστιν kx τοῦ Πκτρὸς, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου, εὔληλον ὅτι ὁ ἐκ τοῦ Πατρὸς μὴ ὢν, ἁλλ᾽ ἐκ τοῦ χόσµου, ἐκ τοῦ διχδόλου icti, καθὰ xil ἐν Εὐαγγελίοις φησὶ πρὸς Ιουδχίους * « μεις ἔκ ταῦ Πατρός ; O3 Αλλ’ ἐκ τοῦ διαθόλου itt,» Τουτ- έστιν, ἐκ τῶν χκοσμικῶν ἐπιτηλευμάτων, ὦν ὁ &a- ὄολος σπορεύς τε xxl φυτοχόμος. Καὶ ταῦτα δὲ. quel, τὰ κοσμιχὰ ἐπιθυμήματα οὐκ ἔχει τὸ µένον τε καὶ ἑστὼς. ἀλλὰ πχράγεται, Τὰ δες κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ Otxgx^ xxi διχιωνίζοντα, Οὖκ ἔστι δὲ σωφρό- νων, τὰ μὲν ἑστῶτα χαταφρονητικῶς παρορᾶᾷκ, τῶν δὲ ἀφανιζομένων ἀντέχεσθχι, ταρτόν τι ποιούντων τῷ περιφάσματι οἰκοδομεῖν ἐπιχειροῦντι » Ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Oso). » T δὲ τὸ θέληµα τοῦ C Πατρός: "Iva πιστεύσωσιν εἰς Ov ἔχε"νος ἀπέστειλεν. ΚΕΦΑΤ. T. ἀρνησιθέων. Καὶ ὅτι $à εἷς Χριστὸν εὐσέδεχ, Ἱπατρὺὸς ὁμολογί. H Ὑὰρ τού Ἠατρὸς δοῖολογία, τοῦ 1ἱοῦ ἔστι θεολογία. Ev e περὶ θείου καὶ πνευμχτικοῦ Χαρίσματος iv ἁγιασμῷ, ἐπ᾽ ἐλπίδι, εἷς γνῶτιν 0:0). Ότι πᾶς ὁ ἐν Χριστῷ, ἐκτὸς ἁμαρτίας. 0 Q422 ἀμχρτάνων ix του διχθόλου ἐστιν. » ε Παιδία, ἔσχάτη ὥρα ἐστὶ, καὶ καθὼς ἡχούσατε ὅτι ὁ ᾽Αντίχριστος ἔρχεται, καὶ viv ἀντίχριστοι πολλοὶ 'Ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη — pa « Περὶ ψευδσδέλφων γεγονασιν. ἐστιν. » Τὸ, « Ἐσ[άτη ὥρα zzv, « ἀνεπαχθέστερον οὔ- tux * ᾿Επεὶ καθολικἡ d ᾿Ἐπιστλὴ ἁριότουσα παντὶ Ὀ τῷ χαθίκαστε ἀνθρώπῳ, οὗ µία ói ὀροθεσμία ζωης παντὶ, ἄδηλον δὲ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον τέλος, εἰκότως τῷ οἰκείρ τέλει ἐπέστησεν ἕκαστου, ἵνα ὡς περι ἐσχάτης τῆς ζωῆς ὥρας ἑκάσερ ἔνεστηκυίας, νῆψις ἐπακολουθῆ, καὶ οὕτως βίος ἅμωμος καὶ χαθαριότης πράξεων εἰς ἀεὶ Χριστιανοῖς ἐμπολιτεύηται. Οὐκ ἔχει χώραν ὁ διαπαίζειν ταῦτα μελαγχολῶν, tl πρὺ τοπούτων ἑτῶν εἰρέμένου τοῦ. ᾿Εσγάτη ρα iar, μέχρι τοῦ vuv οὐκ ἀνεμετρήθη τὸ ἴσχατον. Πρὸς γὰρ τὸ ἀπ᾿ ἀρχῖς τοῦ χρόνου διάστηµα, πόσον τὸ ἀπ᾿ ἐχείνου µέχρι τοῦ νῦν ; λέγω δὲ τὸ ἀπὸ Χριστοῦ. "λλλως το sl καὶ παντὸς πράγµατως εἷς τρία µερι- ζομένου, πρώτου xai μέσου καὶ τελευταίο, πάντως 641 τὸ ἀπὺ τοῦ písou πᾶν, ἔσχατον λέγεσθχι ἀπεικός. ωστε el χατὰ τὸ μέσον της χιλιοξτοὺς ós- κάδος ὁ Κύριος πχρεγένετο (σχεδὸν γὰρ ἐν τῷ πεν- τχκισχιλιοστῷ ἡ ἓν YT παρουσία αὐτοῦ), τὸ ἀπὸ τούτου ὡς ἀπὸ τοῦ µέσου πᾶν, ἔσχατον λέγεσθαι, οὐδεὶς ἄν µέμψοιτο, T&v γὰρ ἑκατὸν -φέρε ἐτῶν, καὶ τὰ πρῶτα, Tot τὰ δέκα, καὶ τὰ εἴκοσι, καὶ Mn, ἕσχατον ἄν ῥηθείη, Οὕτως οὖν κάνταῦθα, ἐπεὶ τὸ μέσον ἀπὸ τῆς τοῦ Καρίου ἐλεύσεως ἡ χιλιοετῆς ὑπερέδη σωρεία, καλῶς ἂν ἅπαν τὸ ἀπὸ τούτου ἔσχατον λέγοιτο, Τοῦτο μὲν οὖν τὸ ἀληθέστατον καὶ κατὰ τὸν χρυσοῦν Ἰωάννην. ^" Ἐστι 0i τὸ ἔσχατον καὶ κατὰ τὸ χείριστον ἐκλαθεῖν, Ὡς ὅταν φαμὲν, El ἔσχατον ἀφῖγμαι καχοῦ. "Emil οὖν ὁ κόσμος τηνι- COMMENT. IN EPIST. 1 JOANWIS 642 οὐδὲν A psum est? dico sane tempus a Christo nat^. rieterea si cujusque rei in tria divisze,nempe primum, me- dium ac novis-imum.utique quidquid a medio se- quitur, dici uovissimum nullus absurdum indicat. Certe si juxta medium decivcs mil'e annorum Do- minus advenit (siquidem ejus in terra adventus ferme anno quinquies millesimofuit),quidquid hinc succedit, tanquam id quod medium sequitur, si extremuin ac novissimum dicatur, nullus merito possit reprehendere : centum enim verbi causa annis eliam primi, decem videlicet aut viginti el sic de sequentibus, novissimi dicerentur. [ta ergo et hic, quoniam tempore adventus Domini media millenariorum annoruin congeries transierat,quid- xz9tx ἐπὶ μεγάλων ἔσάλευε χακῶν, τοῦ διαδόλου p quid ab hoc sequitur, recte novissimum sive ex- ταῦτα μετὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ παρουσίαν πραγµατε.θ- pévou, ἥτοι πείρας ἕνεχεν τῶν ἀγαθῶν, ἢ καὶ συγ- γύσεως τῶν χρηστοτέρων, ὡς ἂν μὴ ἔχοι τις διακρί- νειν τί τὸ καλόν τε xxl οὐ καλὸν, διὰ τοῦτο ᾿ἐσχάτην εἴρηχεν ὥραν τὸν γρόνον ἐχεῖνον, ὡς τοῦ ἐσχάτου τὸ χείριστον εἰσηγουμένου, ὡς ἄν τρυγὸς fj ὑποστά- ins ἐπέχοντος λόγον, Πιστοῦται δὲ τὸ τῆς loy cnc ὥρας. ὥτοι τῆς χειρίστης, fj καὶ τῆς τοῦ χρόνου οὗ- σίας, ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου. El γὰρ, rol, τὸν ᾽Αντί- ἄβριστον ἐν ἑσχάτοις χαιροῖς προσδοκῶμεν, νῦν δὲ ἀντίχριστοι πολλοί ἐπεπόλασαν τῷ lp (λέχει δὲ Κήρινθον καὶ τοὺς ὁμοίους ἐκείνῳ), εὔδηλον ὅτι καὶ χαιρὸς της συντελείας ἐφέστηχε, προοδοποιούντων των πολλῶν ἀντιχρίστων ἐν. Εἶτκ τοῦτο εἰ πὼν ἐπιφέρει καὶ ἀπὸ τίνων ol; ἀντίχριστοι, ὅτι ἐξ ἡμῶν. | tremum dici potest, Που itaque verissimum est etiam secundum Joannem Chrysostomum. Potest quoque novissimum sive extremum intelligi pessi- mum, sicut cum dicimus : Δά extremum mali per- venit.Quoniam ergo munduslunc magnis agitabatur malis, diabolo ista machinante post adventum illius salutaris,sive ad tentationem bonorum, sive ad confusionem eorum quz meliora sunt,ne posset quis discernere quid esset bonum el quid non bo- num: propterea tempus illud dixit novissimam ho- ram, quantam extremo adducente id quod pessi- mura est, cum fecis ac crassissimarum reliquiarum habeat rationem. Conflrmat autem extreinam esse horam, sive pessimam, etiam juxta teinporis sub- stantiam ab Antichristo. Nam si Antichristum, C inquit, in novissimis temporibus exspectamus, nunc autem antichristi multi versantur in hac vita (dicit autem Cerinthum illique similes), manifestum est qnod tempus consummationis immineat, dum multi antichristi unum praecedunt, ilerque illi parant, Deinde hoc dicto subjungit unde sint antichristi, nempc quod ex nobis, etc. « Ἐξ ἡμῶν ἑξῆλθον, ἆλ)᾽ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν Ei γὰρ σαν d ἡμῶν, µεµενήκεισαν ἂν μεθ ἡμῶν. "AXX ἵνα φανερωθῶσιν, ὅτι οὐκ col πάν- τες EE ἡμῶν, καὶ ὄμεις χρισμα; yate ἀπὸ τοῦ ἁγίο, καὶ οἴδατε πάντα, οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οὖκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ ὅτι οἴδανε αὐ- τὴν, xxl ὅτι πᾶν ψεῦδος ix τῆς ἆληθείας οὐκ tou. » | e Ἐξ ἡμῶν ἐἔξηλθον, ν ᾿Ἐπιφέρει δὲ καὶ τοῦτο, μηδὲν εἰς σαφήνειαν τοῦ λόγου διοικησάµενος, Λέγω δὲ ὥσπερ ἔρωτήσαντα ἑαυτὸν, ἀντίχριστοι οὗτοι ; εἶτα τότε Ἐπενεγκεῖν τὸ, Εξ ἥμῶν ἐξήλθον, Οὕτως δέον ποιῆσαι, οὗ τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ συγκεχυµένως οὕτως, ἴσως τῇ συγχύσει τοῦ λόχου, τὸ περὶ αὐτοὺς ἀηδὲς ἐνδεικνύμανος. Αλλὰ διὰ τί ἀπὸ τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν οἱ ἀντίχριστοι; "Iv ἔχοιεν τὸ πιστὺν τοῖς πλανωμένοις κοµιζειν, ὡς ἀπὸ οὖν μαθητών ὄντες, καὶ κατὰ τὴν τοῦ διδασκά- λου γνώµην ποιοῦντες τοῦ κηρύγματος τὸν. λόγον, ἀλλ' ob πάντη ἄπεναντίας φερόµενοι τοῦ χηρύγμα- τος. Auk τοῦτο οὖν ἀπὺ τούτων. « Ἐξ ἡμῶν δὲ, φησὶν ἐξῆλθον. » Γεγονότες γὰρ μαθηταὶ ἀπέστησαν τῆς «ἀληθείας, xal ἰδίς βλασφημίας ἐξεῦρον, Προσυπ- ακουστέον δὲ τὸ, Kal πὀόδεν οὗτοι ol ἀντίχριστοι ; ἵνα ἳ σαφέστερον ὃ λόνος Ὑένηται, « Οὐ γὰρ ἦσαν ἐξ II, 19-21. Ez nobis egressi sunt, sed non erant ez nobis : nam si fuissent ex nobis, permansis- sent ulique nobiscum, sed ut manifesti fierent quod non sint omnes ez nobis. Sed vos unctionem habetis a sancto illo, el nostis omnia. Non scríip- δέ vobis quod nesciretis veritatem, sed quod scire- tis illam, quodque omne mendacium e verilate non esl. . 574 « Ex nobis egressi sunt.» Subjungit autem et hoc,cum nihil deposuerit aut preeposuerit ad ez- ὅτι, Καὶ πόθεν οἱ D planalionem sermonis : dico autem quasi seipsum interrogasset : Et unde sunt hi antichristi? deinde tunc subjunxisset, Ex nobis egressi sunt. Cum ita facere oportuisset, non hoc facit, sed confuse, hoc modo fortassis confusione sermonis ostendens molestiam quam circa illos habebat.Sed quare ex Domini discipulis egressi dicuntur antichristi? Ut possent apud eos qui seducerentur fide digni ha- beri quasi essent ex discipulis, et juxta magistri ac preceptoris sententiam facerent preedicationis sermonem : nec penitus contrariam habebant praedicationem : propterea ergo ab his. « Ex his egressi sunt. » Cum enim facli essent discipuli, discesserunt a veritate ac suam adinvenerunt blas- phemiam. Subaudiendum est autem. Et unde pro- 613 non erant ex nobis.» Huc est, de sorte eorum qui salvi fiunt : nam si inde fuissent, cum suis utique permansissent. Nunc autem hoc illis contigit ut manifesti fierent, hoc est utomnibus no:um fieret quod penitus abalienati es-ent a nobis, etaggluiinati his qui nostri non eranl. Sunt enim inler ipsos qui- dam qui ex nobis nunquam fuerunt, quibus vide- licet. seipsos conjunxerunt qui ex nohis egressi sunt. Propter quos, inquit, dixi : « Non suntom- nes ex nobis.»A nobis enim,qui,domoestici ac fami- liares eramus, alii adhzserunt, qui a nobis erant alieni: eligente: potius ethnicorum more]intempe- ranter vivere, quam nobiscum temperanter et ho- neste. His diclis, ne videretur sibi soli horum co- OECUMENiI TRICC.E EPISCOPI dierunt hi antichristi, ul serino fiat apertior. «Sed A ἡμῶν. » Τουτέστι͵ 644 Ὡς τῶν σωζομένων µοιρας. El γὰρ τοῦτο dv, μετὰ τών ἰδίων ἄν ἆμενον, Nov δὲ τοῦτο πεπόνθασιν, ἵνα φανερωθῶσι, τουτέστι͵ κατά- δηλοι γένωνται, ὅτι πάντη ἀπηλλοτρίωνται ἡμῶν, καὶ μετὰ τῶν οὐχ ἡμετέρων προσεχολλήθησαν, Εἰσὶ γὰρ τινες ἐν τούτοις) καὶ οὐκ ἐξ ἡμῶν ὄντες, ot δηλαδη συνηψαν ἑαυτοὺς οἱ ἔξ ἡμῶν ἐζελθόντες, Δι οὓς, φησὶν, εἴρηχα xal τὸ, « OUx elo πάντες E ἡμῶν, » Ἡμῶν γὰρ «ἀποῤῥαγέντες τῶν οἰκείων, ἄλ- λοις ἐκολλέθησαν τοῖς ἀλλοτρίοις ἡμῶν, μᾶλλον ἑλό- pivot ἐθνικῶς ζην ἀσωφρονίττως, T, μεθ ἡμῶν σωφβόνως. Ταῦτα εἰπὼν, ἵνα μὴ ὁόξῃ ἑαυτῷ uówp τὴν τούτων γνώσιν ἀνατιθέναι, καὶ χαταλαζονεύεσθαι διὰ τούτων κατὰ τῶν πιστῶν, ὡς μόνος εἰδὼς ταῦτα, ἐπιφίρει τὸ, € Καὶ ὑμεῖς χρίσμα ἔχετε, » ὡσπερεὶ ἕλε- gnitionem attribuere, et per hoc adversus fideles B γεν * ᾽Αλλὰ τί ταῦτα πρὸς ὑμᾶς ἐγὼ διεξέρχοµαι ὡς insolescere, 4185ἱ solus heec novisset, subjungit : πρὸς ἁγνοοῦντας ; Οὐκ fs: παρ ὑμῖν ἄγνοια τού- « Sed vos unctionem habetis. « Tanquam dicerel: των. ἘΕλάδετε γὰρ διὰ τοῦ ἁγίου θαπτίσµατος τὸ Sed quil ego hzec vobis narro quasi ignorantilus? χρίσμα τὸ ἱερὸν, xal διὰ τούτου τὸ εἷς πᾶσαν τήν Non est apud vos horum ignorantia. Sacram euim unciionei per sanctum baplisma accepistis,el per hanc divinum Syiritum, qui vos ducit in vinnem veritatem.Quoniam autem lioc ita est, scitis quod non scribam vobis liec tanquam ignorautbus, sed tanquam scientibus. Quaenam hzc? novissimum tempus, Anttchristi adventum, omnia esse plena mendacio. Popterea igitur quod abundet ,menda- cium, ait : Dico etiam antichristos multos factos esse, Nam si Christus verilas est, que:n el vos co- ἀλήθειαν ὁδηγοῦν ὑμᾶς θεῖον Πνεύμα, ᾿Επεὶ δὲ τοῦτο, ἴστε ὅτι οὐχ ὡς ἀγνοοῦσιν ὑμῖν γράφω ταῦτα, ἀλλ᾽ ὡς εἰδόσι, Τίνα ταῦτα ; Τὸν ἔσχατον καιρὸν, τὴν τῶν ᾽Αντιχρίστων φορὰν. τὸ πάντα ψεύδους εἶναι µετά, Διὰ τὸ πλεονάσαι οὖν τὸ ψεῦδος, διὰ τοῦτο, φησὶ, λέγω καὶ τοὺς ἀντιχρίστους πολλοὺς ἸὙενέσθαι, El γὰρ 6 Χρὶστὸς ἀλήθειά ἐστιν, ὃν καὶ ὑμεις Ἐγνωκότες, τὴν ἀλήθειαν ἔχετε ἐν ἑαύὐτοῖς, πάντως b ψεύστης ἕναν- τίος ὧν τῇ ἀληθείφ, ὥτοι τῷ Χριστῷ, ἀντίχριστος lot, gnoscentes, 73 habelis veritatem in vobis ipsis, utique cum mendax sit con(rarius veritali sive Christo, Antichristus est. II, 22-97. Quis est mendaz, nisi is qui negat C Jesum esse Christum? Hic est. Antichristus qui negat Patrein et Filium. Quisquis negat Filium, is ne Patrem quidem habet. Quod igitur vos au- distis ab inilio, in vobis permaneat. Si in robis permanserit quod audistis ab inilio, εἰ vos in Fio el Patre manebitis. Et hac est repromissio qua ipse pollicitus esl nobis vitam clernam. Hac scripsi vobis de his qui seducunt vos. Et unclio quam vos accepistis ab eo, munet in vobis. Et non necesse habetis ut quisquam doceat vos, sed sicut (psa unctio docel vos de omnibus, verax esl et non est menducjum. Et sicut. docuit vos, manete ín ea, Etiam hic subaudire oportet conjunctionem καὶ D Κάνταῦθα προσυπακουστέον τὸν, id est, et, clarioris intelligenti» gratia, υἱ sit hic sensns: Et quis est mendax, nisi is qui negat Jesum esse Ghristum?:Hoc autem impius Simon delirans nugabalur alium esse Jesum et alium Christum : Jesum quidem eum qui erat a sancta Maria; Christum vero eum qui in Jordanemacelo descenderat.Qui igitur huic applaudit mendacio, inquit,is est Antichristus.Id autem : Hic est Anti- cbristus, dupliciter accipiendum est, et de co qui Jesum negal esse Christum, et de eo qui negat Patrem et Filium.Nam et is,inquit, qui negat Pa- trem ac Filium,etiam mendax sst et Antichristus. « Τίς Ίστιν ὁ ψεύστης, εἰ µη ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ιησούς οὐκ ἵἔστιν ὁ Χριστός; οὗτός ἔττιν ὁ ᾽Αντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος τὸν Πατέρα καὶ τὸν Yióv, Πᾶς ὁ ἀρνούμενος τὸν Υἱὸν, οὐδὲ τὸν Πα- τέρα ἔχει. Ὑμεις οὖν ὃ ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς, lv ὑμῖν µενέτω. "Eav iv ὑμῖν µείνι ὃ ἀπ ἀρχῆς Ἱχούσατε, καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ Υἱῷ καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μενεῖτε Καὶ αὕτη ἁσιὶν ἡ ἐπαγγελία ἢν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν, την ζωὴν αἰώνιο. Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν Ἠπλανώντων ὑμᾶς, Καὶ ὑμεις τὸ χρίσμα ὃ ἑλάδετε ἀπ᾿ αὐτοῦ, kv ὑμῖν μένει, Καὶ οὗ Χχρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς. ἸΑλλ’ ὡς τὸ αὐτὸ χρίοµα διὀάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων. καὶ ἀληθές ἐστι, xal οὐκ ἔστι ψεῦδος, xxi καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μεςεῖτε dv αὐτῷ. » καὶ σύνδεσμον, σαφηνείας χάριν, (v! fj οὕτως ' Καὶ τίς ἔστιν ὁ ψεύ- στης, εἰ gh ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ιησούς οὐχ ἔστιν ὁ Χριστός», Τοῦτο δὲ Σίµων ὁ ἀνόσιος ἑλήρει, ἄλλον εἶναι τὸν Ιησοῦν, καὶ ἄλλον τὸν Χριστόν, Τὸν μὲν "Ingobv, τὸν ἀπὸ τῆς ἁγίας Μαρίας, τὸν O3 Χριστὸν, τὸν ἐπὶ τοῦ Ἱορδάνου καταθάντα ἀπ᾿ οὐρανοῦ. Ὁ τῷ ψεύδει οὖν περικροτούµενος, φησὶ, τούτῳ, οὗτος Αντίχριστός ἐστι, Καὶ τὸ, Οὗτός ἐστιν ὁ ᾿Αντίχρι- στος, διτιῶς ἐκληπτέον, καὶ ἐπὶ τοῦ ἀρνουμένου, ὅτι Ἰ[ησοῦς οὐκ ἴστιν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐπὶ τοῦ ἁρνου- µένου τὸν Πατέρα καὶ τὸν Yidv, )Αλλὰ καὶ ὃ ἀρνού- µενος, φᾳησὶ, τὸν Πατέρα καὶ τὸν Yibv, καὶ οὗτος 645 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 616 ψεύστης ἑστὶ καὶ ᾿Αντίεριστος, Έλεγον γὰρ ἄλλοι A Dicei. aat enimalii rursum hazeretici,a quibus impu- πάλιν αἱρεσιῶται, dv ὁ κατόρατος Οὐαλεντῖνος ἀπε- γεννήθη, ἄλλον εἶναι Πατέρχ ἁκατονήμεαστον, παρὰ τὸν λεγόμενων Πκτέρα τοῦ Χριστοῦ. Αὐτοὶ δὲ οὗτοι καὶ τὸν Ylby ἀἁρνοῦνται διὰ τοῦ ἄνθρωπον ψιλὸν λέ- ειν αὐτὸν καὶ μὴ κατὰ φύσιν θεὸν ὡς kx Oto) ὄνταχ. Δι B ἐπιφέρει " ε Πᾶς ὁ ἀρνούμενος νὸν Υὲὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει * » ὥαπερ Ἰουδατοι ἀρνούμενοι μὲν τὸν Υΐον, προσποιοὐµενοι δὲ τὸν Πατέρα εἰδέναι. λλλ’ ἴστωσαν οὗτοι ὅτι ο)δὲ τὸν Πατέρα ἐπίστανται. El γὰρ ᾖδεσαν, ᾖδησαν ἂν Ott καὶ Υἱοῦ Πατὴρ ἐστι Μονογενοῦς, Τὸ δ᾽ αὐτὸ xal ol ἀπὸ Σίμωνος ἐφλυᾖ- pouv. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν οὕτως, φισὶν, ὑμεῖς δὲ ὃ ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχης, τουτέστι, θεολογούµενον τὸν Χριστὸν, φυλάττετε παρ ἑαυτοῖς. Τοῦτο γὰρ διὰ rus Valentinus exortus est, alium; esse patrem in- nominaluin preeter eum qui dicitur Pater Christi. Hi autem et Filium negant,eo quod nudum homi- nem eum esse dicant, ot non natura Deum, tan- quam ex Deo. «Quisquis negat Filium,is nePatrem quidem habet:» quemadmudum Judai Filium qui- dem negantes, Patrem vero se nosse simulantes, idque sibi vindicantes. Sed sciant hi quod neque Patrem noverunt : nam si novissent, scirent utique quod et Pater sit Unigeniti Filii.Idipsum autem illi quoque nugabantur, jui. Simonem sequebantur. Itaque illi hoc modo, inquit : ὅ76 at vos quod au- distis ab initio,puta divinam de Christo doctrinam, servate apud vos. Nain hoc sibi vult, Permaneat in τοῦ, Μενέτω bv Ὀμῖν, βούλεται παριστᾷν. e. ᾿Εὰν γὰρ p τους. α Si enim in vobis permanserit quod ab ini- ἐν ὑμῖν µείνῃ τοῦτο ὃ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἠκούσατε, xal ὑμεῖς kv τῷ Yüp, καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μενεῖτε. » Τουτ- ἐστι. Χοινωνοὶ αὐτοῦ ἔσεσθε « Αὗτη γαρ ἔστιν |, ἐπαγγελίχ. » Τον γὰρ καὶ σύνδεσμον, ατιολογικῶς ἐκληπτέον. Ποία ἐστν ἡ ἐπαγγελία; ἡ φάσκουσα, ἵνα « ᾿ Όσπερ ἐγὼ ἐν col, Πάτερ, xxi σὺ Ev ἐμοὶ, καὶ αὐτοὶ iv ἡμῖν Ev ὥσι, Καὶ πάλιν" α Ίνι ἔχωσι τὴν ζωήν τὴν αἰώνιον, Αῦτη δὲ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωὺ, ἵνα γινώσχωσί σε τὸν µόνον ἀληθινὸν θεὸν, καὶ ὃν ἀπέ- στειλας ᾿Ιησοῦν Χριστόν, » ᾿Απαρτίσας δὲ τὸν περὶ τούτων λήγον, προστίθησι τὸ, « Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν πλανώντων μας, » τοοτέστι, διὰ τὰς b2- εληλυθυίας αἱρέσεις. Elta πάλιν ἐπιφέρει, ὃ καὶ πρὸ τούτου εἴπομεν, τὸ ἀνεπαχθὲς αὐτοῖς περιποιούμε- lio audistis, el vos in Filio et Patre manebitis. » Hoc est, consortes ejus evitis «Hzc est enim pro- missio. » Siquidem conjunctionem και, id est el, causaliter opurtel accipere pro enim.Qus est au - tem proinissio? ea qua dicit Dominus ad Patrem : «Ut sicut ego in te et lu in me,ila et ipsi in. nobis unum sint.» Et rursum : « Ut habeaut vitam zeter- nam. llc est autem vila cterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Chri- stum 74, v Absoluto vero de his seruione, addit : «Hac scripsi vobis de his qui seducunt vos : »hoc esl, propler eas qua sunt egressa: haereses. Deinde rursum subjungit quod antea diximus,efficiens ne molestus sil eis sermo, «Ipsi quoque unctionem voc, ὅτι « Καὶ αὐτοὶ δὲ τὸ χρίσμα ὃ ἑλάδετε. » (TU C accepistis. »Quasil autem illa,jam dictum est quod δὲ τοῦτο, εἴρηται ἤδη, ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει.) “Ὁ οὖν ἐλάδετε Πνεῦμα ἅγιον, ἐπειδὴ βέδαιον ἔχετε παρ ἑαυτοῖς, οὐ χρείαν ἔχετε, ἵνα τις διδάσκῃι ὑμᾶς. ἸΑλλ’ ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα, fot τὸ Πνεύμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων, καθὼς ῥἐδίδαξεν μας, μενεῖτε ἐν αὐτῷ. ᾽Αληθὲς γὰρ ἐστι, καὶ οὐκ ἔστι ψεῦδος, ὃ δηλονότι ἐδίδαξεν ὑμᾶς « Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα à Ελαδετε. » Τὸ ἕξης οὕτως * Καὶ ὑμεῖς ἐπεὶ τὸ χρίσμα ὃ ἐλάθετε ἀπ᾿ αὐτοῦ kv ὑμῖν μένει, οὐ χρείαν ἴχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς, ε Καὶ νῦν, τεχνία, µένετε dv. αὐτῷ, iva ὕταν φα- νερωθῇ ἔχωμεν παῤῥησίαν, καὶ μὴ αἰσγυνθῶμεν ἀπ' dicat Spiritum sanctum. Quandoquidem ergo Spi- rium sanctum quer accepistis, firmnm babetis apud vos ipsos , nou necesse habeiis ut quisquam doceat vos : sed sicut ipsa unctio sive ipse Spiritus docet vos de omnibus sicut docuit vos, manete in ipso : nam verum est, et non est mendacium id vide.icet quod docuit vos. « Et unctio quam vos accepistis. » Littere series est haec : Et vos, quo- niam unctio quam ab ipso accepistis manet in vobis, non necesse habetis ut quisquam doceat ΥΟΑ. II, 28-29. Et nunc filioli, manete in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam, et non. pudefia- αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ. ᾿Εὰν εἰδῆτε ὅτι δικαιός p fius, ab eo in adventu ejus.Si scitis quod justum ἐστι, γινώσκετε, ότι πᾶς ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην, ἐξ αὐτοῦ γεγένηται. "Ίδετι ποταπὴν ἀγάπην δέόωκεν ἡμῖν ὁ Πατὶρ, ἵνα τέχνα θεοῦ χκληθῶμεν, Διὰ τοῦτο ὁ χόσµος cÓ γινώσκει ἡμᾶς ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν, ᾽Αγαπητοὶ, νῦν τέχνα θεοῦ ἔσμεν, καὶ οὕπω ἐφανερώθη ὅ τι ἐσό- µεθα. Οἴδαμεν δε, ὅτι ἐὰν φανερωθῇ ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς bor, Καὶ .πᾶς ὁ ἔχων τήν ἐλπίδα ταύτην kn! αὐτὸν, ἁγνίζει ἑαυτὸν καθὼς ἔκεῖνος ἀγνός ἐστι, » Εἱρηκὼς τὴν τῶν ἀντιχρίστων φορὰν, καὶ πᾶσαν τὴν ἐνδιάστροφον αὐτῶν διδασκαλίαν, ἀφ᾿ fi; ὥσπερ 4 Joan. xvi, 1, 2. €8l, scitote quod omnis qui facit justitum, exipso fatus est. III, 1-3. Videte qualem charitatem dedit nobis Paler,ut filii Dei nominemur.Propter hoc mundus ΠΟΠ novit nos, quia non novil eum. Charissimi, nunc filii Dei sumus,et nondum apparuit id quod futuri sumus. Scimus auem quod si apparuerit, similes ei erimus; quonium videbimus eum sieuli est. Et omnis qui habet hanc spem m eo, purifi- cat se sicut οἱ ille purus est. 677Postquam dixit de congregatione antichris- lorum, et de perversa illorum docirina, a qua 047 OECUMENII TRICGC/E EPISCOPI 648 veluti cbaraclere quodam inanifestos sese reddide- A 42pxxvnpl τινι διαδήλους αὐτοὺς κατεστήσατο, καὶ runt : ac salis firmavit eos, ul immoti persisterent circa ea in quibus instructi eraut,subjungit conse- quen'er repositam quoque propter ista mercedem, lanquam forliores eoreddens claritate premiorum, et ait : « Manele in co.» Quare? Ut habeamus fidu- ciam in ipso cum apparuerit. Quid enim clarius aut desiderabilius fiducia qua eshibituri sumus Christo nostros in vita peracics labores, facientes hoc cum fiducia et in nullo pudorem sustinentes in adventu ejus? Et quoniam verisimile erat quog- dam interrogaturos, quibus operibus grati ei fieri possent,docet etiam hoc,etait:Si cognosvislis eum quod justus sit, utique el hoc scitote quod is qui bel ἵκανως στηρίξας ἀμεταθέτως ἔχειν περὶ X κατηχή- θησαν, ἐπάγει λοιπὸν καὶ τὸν ἀποχείμενον διὰ ταῦτα μισθὸν, ὥσπερ ἰσχυροποιῶν αὐτοὺς διὰ τῆς τῶν ἔπάθλων λαμπρότητος, xal φησιν, ὃτι ^ « Μένετε ἐν αὐιῷ. » Aix τί; Ίνα ἔχωμεν παῤῥησίαν ἓν αὐτῷ ὅταν φανερωθῇ. Τί γὰρ περιφανέστερον dj ζηλωτό- τερον παῤῥησίας, Ἐπειδὰν ᾧ ἐπιδείχνυσθαι μέλλωμεν τοὺς iv τῷ βίῳ πόνους ἡμῶν, μετὰ παῤῥησίας τοῦτο ποιούμεν καὶ μηδὲν αἰσχυνόμενοι ἐν τῇ παρουσίᾳ χὐτοῦ» ἔπειδη εἰκός τινας ζητεῖν, tiva κατορθωχό- τες εὐάρεστοι αὐιῷ τΥένοιντο, διδάσκει καὶ τοῦτο καί φησιν, ὅτι, El ἐγιώκατε αὐτὸν, ὅτι δίκαιός ἐστι, πάντως καὶ τοῦτο γινώσκετε, ὅτι ὁ ποιὼν τὴν δικαιο- facil justitiam ex ipso nalus sit * justus namque B σύνην, ἐξ αὐτοῦ γεγένηται, Ὁ δίκαιος γὰρ δικαίους justes generat.Perro quantum sit hoc ad gloriatio- nem et fiduciam nostram nullus, ignorat : sicut neque illud,nempe quanta et qualis s:t;dilectio et benignitas quam erga vos exhibuit. Videte enim quod dederit nobis ut filii sui essemus et vocare- mur.Quod si eos qui suntin mundo hoc lateat, puta nos esse Dei filios,ne hoc admiremini : nam pro- pter hoc mundus non novit nos, quoniam neque eum novit qui nos adoptavit in, fllios. Quod autem mundum dicat vilem et abjectam turbam,fr. quen- ter ostendimus.Deinde postquam adoptionem con- firmavit, clarius post hac dicil et gloriam ac fidn- ciam seu liberlatem que his reposita est qui ad- optati sunt, et ail : « Charissimi, nunc filii Dei su- γεννᾷ. 'Ocov δὲ τοῦτο εἷς καύχημα καὶ παῤῥησίαν ὑμῶν οὐδεὶς ἀγνοετ, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν τοῦ παρασχοµένου πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην τε xal χρηστότητα, ὅση τις xai oia ἐστίν * εἴδετε γὰρ ὅτι ἔδωχεν ἡμῖν τέκνα αὐτοῦ γενέσθαι τε καὶ κληθῆναι, El δὲ τοῖς iv τῷ χόσμῳ φησὶν ἆδηλον τοῦτο, λέγω δὲ τὸ, οἷους ἡμᾶς εἶναι θεοῦ, μὴ θαυμάζετε τοῦτο, Διὰ Ὑὰρ τοῦτο σὺ γινώ- σχει ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲ τὸν υἱοθετήσαντα ὑμᾶς ἔγνω. "Ότι δὲ κόσμον τὸν συρφετὸν ὀὄχλον λέγει, πολλαχοῦ παρεστήσαµεν. Elea ἐπειδὴ τὸ τῆς υἱοθεσίας κατε- σκεύασε, λέγει ἐπὶ τούτοις τρανότερον xal τὴν ἆπο- κειµένην ὁόξαν xal παῤῥησίαν τῶν υἱοθετηθέντων, xal φησιν α Αγαπητοὶ, νῦν τέκνα Θεοῦ ἔσμεν, » Ωστερεὶ ἔλεγε * Πάντως, ἀγαπητοὶ, διὰ τῶν προλα- mus.»Ac si diceret : Omnino,charissimi, ex prtg- C θόντων ἴἔγνωτε, ὅτι εἷς υἱοὺς Θεοῦ ἀνελήφθημεν, El cedentibus scitis quodin filios Dei assumpti simus: δὲ μὴ ἤδη ἐφανερώθη τοῦτο, μὴ θορυθεῖσθε. Τὸ γὰρ quod si id nonduro manifestatumn est,ne turbemini: νῦν ἄδηλον, φανερὸν Ὑενήσεται, Uxslvou ἄποκαλυ- quod enim nnnc incertum est, manifestum fiet ilo πτοµένου, "Όμοιοι γὰρ αὐτῷ ἀναφανέντες, τὸ της revelato.Siquidem adoptionissplendoremexhibebi- υἱοθεσίας λαμπρὸν παραστήσοµεν. Οἱ γὰρ υἱοὶ πάν- mus apparentes ipsisimiles; nam,fitii omnino simi- τως ὅμοιοι cp πατρἰ Αλλὰ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν les sunt patri.Sed ei fiducia erga ipsum habenis παῤῥησίαν ἔχοντες ὡς uiu, ὀψόμεθα αὐτὸν καθὼς tanquam filii, videbimus eum sicuti est: non sane ἐστιν, οὐ κατὰ τὴν φύσιν ὀηλονότι, (Τουτο γὰρ ἁμή- juxta ipsius naturam;nam hocimpossibileest cree. Ὕανον γενητῇ φύσει.) Αλλὰ τί; δίκαιον δίκαιοι, t» nature: sedquid?justumjusti, purum puri.Simili Ἅἁγνὸν ἀγνοί Tip γὰρ ópokp προσφύσονται καὶ οἱ enim adbsrebunt et similes. Namjob id paulo ante ὅμοιοι, Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ μικρῷ κατόπιν εἶπον ὅτι dixi quod similes ei erimus : non juxta naturam : ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, οὗ κατὰ τὴν φύσιν. Εἴπε γὰρ 578 dixisset enim alioqui non Similes, sed lidem, ἂν οὐχ ' Opotot, ἀλλ᾽ Οἱ abrol, Νὸν δὲ ἐπεὶ μὴ τοῦτο nunc autem quia id non continget, dixit Similes, ἔσται, εἶπε τὸ Όμοιοι, κατὰ τὴν τῆς δόξης ποιότητα jux:aglori videlicet qualitatemAnidmadvertendum δηλαδη, ἸἘπισημαντέον δὲ Du οὐκ εἶπεν ἀνωτέρω, est autem quod non dixerit in sup.rioribus, Omnis — lac ὁ ποιήσας τὴν δικαιοσύνην, fj Ὁ ποιήσων, ἀλλ’ Ὁ qui fecit aut qui faciet justitiam sed Qui facit. Vir- —gouov. Πρακτικαὶ γὰρ αἱ ἀρεταὶ, καὶ iv τῷ γίνεσθαι tutes enim semper operantur :;et dum fiunt, ha- ἔχουσι τὸ εἶναι, Παυσάμεναι γὰρ fj µέλλουσαι, οὐδὲ τὸ bent esse: cessantes vero aut fulurs, ne esse εἶναι ἴχουαι, quidem babent. III, 4-8. Omnis quijfacit peccatum, et iniquita- — « Ilàg ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν ἀνομίαν tem facit,et peccatum est commissum conira le- πφιετ, καὶ ἡ ἁμαρτία ἐστν ἡ ἀνομία καὶ οἴδατε gem.Et scitis quod ille appuruerit,ut peccata nos- ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη, ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν tra tolleret : εἰ peccatum in eo non est.Omnis qui αἳρο. Καὶ ἁμαρτία ἐν αὑτῷ οὖκ ἔστι, Bc ὁ ἅμαρ- in eo manet,non peccat .Omnis qui peccat, non υἱ- τάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν. οὐδὲ ἔγνωχεν αὐτόν. dit eum nec cognovit eum. Filioli, nemovossedu- ἍΤεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς ' Ὁ ποιῶν τὴν δι- cat.Qui facit justitiam,justus est sicu( el illejus- καισσύνην δίκαιός ἐστι, καθὼς ὀἐκεινός ἐστιν, Ὁ (us est. Qni facit pecculum, ex diabolo esl, quo- ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαθόλου ἐστιν, ὅτι níam ab initio diabolus peccat. Ad hoc apparuit ἀπ ἀρχῆς 6 διάθολος ἁμαρτάνει,. Εἰς τοῦτο ἔφα- Filius Dei, ut díssolvat opera diaboli. νερώθη ὁ Tibe τοῦ Θεοῦ ἵνα λύσῃ «à ἴργα τοῦ διαθόλο». » 649 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 650 Κατασκευάσας τὸν περὶ δικαιοσύνης λόγον διὰ τῶνΑ — Confirmato in superioribus sermone de justitia a ἀνωτέρω ἀπὸ τῶν της δικαιοσύνης καλῶν, vov καὶ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου καὶ τῶν ἐνυπαρχόντων αὐτῷ ἔφορ- μᾷ τῇ ἀποδείξει, καί φησι * « Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἆμαρ- τίαν. » τοιοῦτόν τι λέγων, ὅτι Ὑμετς οἱ υἱοθετηθέντες, ἐργάζεσθε τὴν δικαιοσύνη», καὶ μὴ ἀργοὺς ἑαυτοὺς ἀποφαίνετε ταύτης, Ὡς γὰρ ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας οὐχ ὁ ποιήσας fj ὁ ποιήσων, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἄνομος di ὁ ἁμαρτωλὸς, ἀλλ᾽ ὁ ἐχόμενος τοῦ κακοῦ καὶ ἐνεργὸς, οὕτω χαὶ δίκαιος οὐχ ὁ ἀπρακτῶν, ἀλλ᾽ ὁ ἑνεργός. Ίστεον δὲ ὡς ἁμαρτία μὲν d τοῦ ἀγαθοῦ ἀπόπτωσίς ἐστιν, ἀνομία, δὲ περὶ τὸν θετὸν νόµον πλημμέ- λεια. Καὶ ταύτην ἔχουσιν ἀρχὴν ἕἙκάτερον τούτων, τὸ μὲν τὴν ἀπὸ τοῦ ἀγαθοῦ ἔκπτωσιν, τὸ δὲ τὴν bonis justitie, nunc etiam a contrariis et his que ipsi accidunt demonstrationem assumit, et ail : «Omnis qui facit peccatum.» Tale quiddam dicens: Vos qui adoptali estis, operemini justitiam, neque vos ipsos exhibealisin hac otiosos.Quemadz:odum enim in peccato non is qui fecil aut futurus est, ille iniquus dicitur aut peccator,sed qei malo adhze- ret ejusque operator est : ita et justus non dicitur is qui nihil proficit, aut ignavus, sed strenuus. Sciendum autem quod αμαρτία quidem id est pecca- Lum est lapsus ab eo qued bonum est : ἀνομία vero, id est iniquitas,est delictum circa legem positam : et uurumque horum id habet initium : nempe pecca- περὶ τὸν θετὸν νόµον πλημμέλεια». Συμφέρονται δὲ pium,degenerationem ab eo quod bonum est : ini- ταύταις χαὶ κατὰ ταὐτό. Ὁ τε Ὑὰρ ἁμαρτάνων, τοῦ xatX τὴν οὖσιν xal iv τῇ φύσει ἀπέτυχε σχο- ποὈ. Σκοπὸς γὰρ tn ἀνθρωπείᾳ φύσει, τὸ κατὰ τὸν λόγον ζῇν, τῆς ἁλογίας πόῤῥω ἀπῳκισμένῃ. Ὡσαύ- τως καὶ ὁ ἀνομῶν, πλημμελεῖ περὶ τὸν ἐν τῇ φύσει δεδομένον νόµον, δια ινόµενος ἆχοατως. Καλῶς οὖν ὁ µαθητὴς τοῦ Κυρίου elc ταὐτὸν ἄμφαωτερα περιέστη- σεν, « Kal οἴδατε ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη. ». Οὐ μήν qt, φησὶ, χώραν ἔτι σχοίητε xpo ἁμαρτάνειν. Χριστοῦ γὰρ ἐπ᾽ ἀνααιρέσει τῆς ἁμαρτίας παραγενοµένου, καθ᾽ ὅτι ἀμέτοχος ἣν ἁμαρτίας, οὐδὲ ὑμῖν ὑπολεί- πεται ἔτι ἁμαρτάνειν τοῖς iv αὐτῷ γενοµένοις vai βεθαιωθεῖσι τῇ el; αὐτὸν πίστει Τοῦτο γὰρ βουλε- ται σηµαχίνειν διὰ τοῦ, Πὸς ὁ ἐν αὐτῷ µένων. quitas autem, committere adversus positam legem. Conveniunt autem inter se el circa idem sunt. Nam et is qui peccat,[aberrat a scopo qui est secundum naturam et in ipsa nalura : scopus enim humanas nalure est vivere secundum rationem, ut procul disjuncta sit ab irralionalitate. Similiter el qui agil inique, delinquitcirca datamin natura legem,intem- peranter affectus. Recte ergo discipulus Domini utrumque in idem commutavit. «Et scitis quod ille fpparuerit.» Nequaquam jnquit,locum jam habere polestis peccandi. 579 Cum enim Christus adve- nerit ad tollendum peccatum, quoniam non eratille particeps peccati, neque vobis relictum est utam- plius peccetis, qui ad eum accessislis, et in fide ipsius confirmati estis. Nam hoc siguificare vult cum ait : Omnis qui in ce manet. Οὗτος δέ ἔστιν ὁ ἀνενδότως τὰς ἀρετὰς μετιὼν, C Hicautem est qui serio el absque fuco accedit xal µηδέποτε τῆς τούτων ἀπολήγων ἐργασίας. « Καὶ ἁμχρτία Ev αὐτῷ οὐκ tou. » Πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ µένων οὐχ ἁμαρτάνει, Τὸ, Kal, ἀντὶ τοῦ, Διοτι. « Πᾶς ὁ ἁμαρτάνων, « xal ἕξης. Εἰπὼν ὅτι ἐφανερώθη, καὶ τὴν αἰτίαν δι’ ἣν ἐφανερώθη, ὅτι ἵνα ὡς μὴ ἁμαρ- τίαν ποιήσας τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἄρῃ, τουτέστιν, ἀφανίσῃ, ἐπιφέρει, ὅτι, « Πᾶς ὁ ἁμαρτάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτόν. » El γὰρ ὑμεῖς, φησὶν, οἵτινες φα- νερωθέντος αὐτοῦ ἑωράκατε αὐτὸν, καὶ σηµε]Ἰο) τοῦ ἑωρακέναι αὐτὸν ἐλάθετε, τὸ µη εὖχείρωτοι εἶναι cf ἁμαρτίᾳ ἅτε τελέως iv αὐτῷ Ἱδρασιένοι, πάντως που ol ἁμαρτάνοντες οὔτε ἑωράκασιν αὐτόν, Δι ὅ οὐδὲ ἔγνωσαν, ἑωρακέναι καὶ ἐγνωχκέναι οὗ τὸ κατὰ Ψιλην τῶν ὄψεων λέγων ἐπαφὴν, οὐδὲ τὸ κατὰ mpo- ad virtutes, el nunquam cessat ab operatione ea- rum. « Et peccatum in eo non est. » Conjunctio καὶ id est ef, capilur pro Quoniam. « Omnis qui peccal » et c:elera. Cum dixisset quod apparuis- sel, et causam propter quam apparuisset, nempe ut peccata nostra tolleret, hoc est, de medio aufer- ret ac deleret, lanquam is qui peccatum non fece- rat,subjungil : «Omnis qui peccat non vidit eum. » Nam αἱ vos, inquit, qui vidislis eum dum mani- festatus esset,eliam signum accepistis quod ipsum videritis, n. mpe quod non facile a peccato capia- mini tauquam perfecte in ipso confirmati. omnino sane qui peccant, hi non viderunt quidem eum, propler quod neque cognoverunt : vidísse el cogno- ειρον φαντασίαν ἐνηργηκέναι αὐτοὺς περὶ τὸ γνω- D pisse dicens non secundum nudum oculorum pro- X5'pov o er e Y στὺν, ἀλλὰ τὸ µετά τινος κρίσεως xai ἐσπιστήμης την πρὸς αὐτὸν πεποιηκέναι προσαγωγὴν αὐτοὺς, ὡς ἀνωτέρω εἰρήχαμεν. Εἱἰρικὼς δὲ ταῦτα, πρόεισι βεθαιωτικὼς, ὅτι « Μηδεὶς πλανάτω pag. » O0 γὰρ ἄλλως ἔχει fj οὕτως ᾽ Ὁ ποιῶν τὼν δικαιοσύνην ἔγνωχε τὸν δίκαιον, καὶ δίκαιός ἐστιν ὡς xal ixst- νος, τουτέστιν, ὁ Θεός. Καὶ ὥσπερ τοῦτο, οὕτω καὶ τὸ ἀπεναντίας πάλιν Ὁ τὴν ἁμαρτίαν ποιῶν, ἐκ τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἐστιν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ διάδολος, ὃς ἀπ᾿ ἄρχης ἁμαρτάνει, Δι ὃ καὶ κηδόµενος ὁ θεὸς τοῦ ἑαυτοῦ πλάσματος, δικαιοσύνη καὶ ἁγιασμὸς ὑπάρχων, ἐφανερώθη, ἤτοι εἰς τὸν Χόσμον ἐφάνη; ἵνα ἀφανίσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαθόλου, ἃ ἔστιν dj ἅμαρ- PaTrROL. Gh. CXIX. spectum,neque quod secundum facilem imaginatio- nem egis:eut ad cognitionem.sed quod cui aliquo judicio et scientiaoperati essent accessum ad ipsum quemadmodum supra diximus. His autem dictis firmius procedit, dicens : « Nemo vos seducat. » Neque enim alio uiodo potest quam islo : Qui facit justitiam, novit justum et justus est, sicut et ille, hoc est Deus. Et quemadmodum hoc, ita etiam rursum ediverso : Qui facil peccatum, a peccatore est,hic aulem est diabolus, ut qui ab inilio peccat. Propter quod providens Deus sue creaturz, factus justitia et sanctificatio, manifestatus est sive in mundo apparuit, ut e medio tolleret opera diabol. 21 -- - 651 . QECUMENII TRICCAR EPISCOPI 652 quz sunt peccatum. « Qui facit peccatum ex Dia- Α zíz, « Ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ix. τοῦ διαδόλου ἐστίν. » bolo. » Quoniam mutatus fnit diabolus peccando, ex ipsius instinctu agit quisquis peccaminose ope- ralur : prius enim in peccan:em ingreditur per immissionem pravarum cogitlationum,quemadmo- dum in Juda. Sed dicet aliquis : Quomodo intrat diabolus in eos qui peccant 75, cum illi antea pec- caverint dando ipsi locum ? Ad quod Sicendum est idem esse facere peccatum, quod peccare dando locum diabolo. $80 Dat enim ipsi locum qui pec- cat concupiscenti: subjectus, postquam eum exce- pit efficaciter perficiens peccatum : nam hoc signi- ficat Facere ipsum. Bene autem et hic dixit : Qui facit,non autem qui fecit; cum is qui resipiscit jam nonsit ex diabolo : sed is tantum qui adhuc peccatum committit. Ita enim et peccati servus est qui facit peccatum,et non qui fecit. Propter quod ait : Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. CAPUT IV. De charitate erga proximum,et affectione ad tri- buendum eleemosynas : in. quo etiain agit de bona conscientia quo est per fidem Jesu Chri- sti : et. de discernendis. spiritibus per confes- stonem incarnationis Domini. III,9-18. Omnis qui natus est ez Deo, peccatum non facit,quoniam semen ipsius n eo manet,et non polest peccure,eo quod ex Deonatus sit. Per hocma- nifesti snnt filii Dei et fllii diaboli. Omnis qui non facit justitiam ,non esl ex Deo,et qui non diligit fra- trem suum:quoniam hac est annuntiatio quam au- Ἐπείπερ τραπεὶς ὁ διάδολος iv τῷ ἁμαρτάνειν γέγονεν, ἐξ αὐτοῦ Ὑχρηματίει πᾶς ὃ ἁμαρτητικῶς ἐνεργῶν. Προάρχεται γὰρ iv τῷ ἁμαρτάνοντι δι ὑποῦυωλης λογισμῶν πονηρῶν ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰούδα. αλλ’ ἐρεῖ τις ὅτι Πῶς γίνεται ὁ διάθολος ἐν τοῖς ἁμαριά- νουσιν, αὗτων πρὸ αὐτοῦ ἡμαρτηκότων iv τῷ διδό- ναι αὐτῷ τόπον; Πρὸς ὃν λεκτέον, ταὐτὸν εἶναι τὸ ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν τῷ ἁμαρτάνειν ἓν τῷ διδόνα, τόπον τῷ διαθόλῳ, δίδωσι γὰρ αὐτῷ τόπον ὁ ἁμαρτά- νων ἐπιθυμί ὑπαχθεὶς μετὰ τὸ δέξασθχι αὐτὸν, πρακτικὠως ἐπιτελῶν τὴν ἁμαρτίαν. Τοῦτο γὰρ ση- µαίνει τὸ ποιεῖν αὐτήν. Εὖ δὲ εἶπε καὶ τὸ, Ὁ ποιῶν, ἀλλ᾽ οὐχ, Ὁ ποιήσας, τοῦ µετανοήσαντος οὐκ ἔτι ὄν- τος ἐκ τοῦ διαδόλο», ἀλλὰ µόνου τοῦ ἐνεργοῦντος αὐτὴν ἔτι. Οὕτω γὰρ τῆς ἁμαρτίας δοῦλός Ἐστί τις, ποιῶν, ἀλλ o) ποιέσας, Av ὅ φησι, Πὰς ὁ ποιῶν τὴν ápap- τίαν δούλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. ΚΕΦΑΛ. A. « Πορὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν πλησίον xal διαθέσεως μεταδοτικῆς. "Ev ᾧ περὶ συνειδήσεως ἀγαθης τῆς ἐν πίστει Ιησοῦ Χριστοῦ. Περί διακρί- σεως πνευμάτων ἐφ᾽ ὁμολογίχ τῆς τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπήσεως, » « Πᾶς ὁ γεγεννηµένος ἐκ τοῦ Θεοῦ, ἁμαρτίαν o) ποιεῖ, ὅτι σπέρµα αὐτοῦ bv αὐτῷ μένει, καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ Ὑεγέννηται. Ἐν τούτῳ φανερὰ ἐστι τὰ τέχνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέχνα τοῦ διαθόλου,. Πᾶς ὁ μὴ ποιῶν δικαιοσύνην οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, xal ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελ- distis ab initio,utdiligamus nos invicem.Non sicut C φὸν αὐτοῦ. "Ότι αὕτη ἔστὶν ἡ ἐπαγγελία. ἣν ἠκού- Cain ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et propter quid occiditeum? Quoniam opera sua mala erant, fratris autem sui justa..Ne míremini, fratres mei,si odit vos mundus. Nos scimus quod translati simus de morle ad vilam, quia diligimus fratres. Qui non diligitfratrem,manetin morte Omnis qui odit fratrem suum homicida est:et scitis quod om- tiis homicida non habeat vitam eternam 581 in se manentem. Per hoc cognovimus charitatem, quo- niam ille animam suam pro nobis posuit, et nos de- bemus pro fratribus animas ponere. Qui vero ha- buerit substantiam mundi,et videril fratrem suum egentem, clauserilque viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in ipso ? Filioli mei,non diliga- mus verbo neque lingua, sed opere el veritate. gate &m' ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, οὐ καθὼς Κάῑν ix τοῦ πονηροῦ fjv, xal ἔσφαξε τὸν ἁδελφὸν αὐτοῦ. Καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν; "Oc τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ v, τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὗτοῦ δίκαια. Μὴ θαυμάζετε ἀδελφοί µου, cl μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος. Ἡμεῖς οἴδαμεν, ὅτι µεταθεθήχαµεν ἐκ τοῦ θανάτου εἷς τὴν ζωὴν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς. 'O μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν μένει ἐν τῷ Θθανάτ. lag; ὁ µμισῶν τὺν ἀδελφὸν αὖ- ὅτι τοῦ, ἀνθρωποκτόνος ῥἐστί, Καὶ οἴδατε πᾶς ἀνθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν αὐτῷ µένουσαν. Ἐν τούτῳ ῥἐγνώχαμεν τὴν ἀγαπην, ὅτι ἔκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκε, xai μεις ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀθελφῶν τὰς ψυ- D (à vcvat, Oc ὃ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου, καὶ θεωρῇ τὸν ἀθελφὸν αὐτοῦ /ρείαν ἔχοντα, καὶ Χλείσῃ τὰ σλάγχνα αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ, πὼς ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ μένει ἐπ᾽ αὐτῷ ; Tex;lo µου, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ, μηδὲ γλὠσσῃ, ἀλλ ἔργῳ καὶ ἀληθεία. » «Omnes qui natus est ex Deo »Quoniam omnis qui facit peccatum ex diabolo est, et quatenus pec- cat eliam filius diaboli dicitur, sicul beatus Paulus ad Elymam ait : «O plene omni dolo etomni versu- tia,filidiaboli,inimice omnis jusitize 76; manifestum est quod etiam is qui ex Deo natus est, tanquam Dei Filius non peccat,et causa est,quoniam semeu ipsius est, Dei videlicet,sive Spiritus quem per do- num accepimus,quod in nobis manens sive firina- tum,efficit ne mens nostra recipiat peccatum. Αι 75 Luc. xxiJ, 3 ; Joan. xiu, 97. 76 Act. xin, 10. « Πᾶς 6 γεγεννηµένος ἐκ τοῦ θεοῦ. » Ἐπεὶ πᾶς ὃ τὴν ἁμαριίαν ποιῶν ix τοῦ διαθόλου ἐστὶ κατ αὐτὸ τὸ ἁμαρτάνειν, xal υἱὸς τοῦ διαθόλου λέγεται, ὡς ὁ µακάριος Παῦλος πρὸς τὸν ἸΕλύμαν φηαὶν, « Ὢ πλήρης παντὸς δόλου καὶ πάσης ῥᾳδιουργίας, uli διαθόλου, ἐχθρὲ πάσης δικαιοσύνης, s» εὔδηλον ὅτι καὶ ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγεννηµένος, ὡς Θεοῦ υἱὸς οὐχ ἁμαρτάνει, Καὶ ἡ αἰτία, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ, τοῦ θεοῦ δηλονότι ἐστὶν, τοι τὸ Πνεῦμα ὃ διὰ τοῦ χα-, ῥίσµατος ἐλάθομεν. "Ὅπερ lv ἡμῖν µένον, τουτέστιν 653 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 654 Ἡδρασμένον, ἀνεπίδεκτον ἁμαρτίας τὸν νοῦν ἡμῶν A eliam ipse Christus,tanquam habitans in fidelibus, ποιεῖ. H xai αὐτὸς 6 Χριστὸς, ὡς ἐνοικῶν ἐν τοῖς πιστοῖς, ποιεῖ αὐτοὺς υἱοὺς θεοὺ. Καθὸ καὶ iv τῷ σπέρµατι ᾿Αθραὰμ, ὃς ἐστιν ὁ Χριστὸς, εὐλογοῦνται πάντα τὰ ἔθνη. Προέθη δὲ οὕτω τῷ λόγῳ vov, τὸ ἀνωτέρω εἱρημένον αὐτῷ βεθαιῶν, λέγω δὲ τὸ, τῖχνα εἶναι Θεοῦ τοὺς πιστούς. Kal ἀναντίῤῥητον αὐτὸ ποιῶν, Ex τε τοῦ πράγµατος αὐτοῦ φημὶ τοῦ µὴ ἁμαρτάνειν, καὶ ἐκ του ἐναντου, ὡς μιχρῷ πρόσθε, εἴπομεν. El γὰρ, τῷ ἑναντίῳ τὸ ἐναντίον, καὶ τὸ ἐναντίον τῷ ἑναντίῳ, κατὰ τὰς διαλεχτικὰς ἐπιχειρήσεις. Σχόπει δὲ τὴν ἀχρίθεια» τοῦ ῥητοῦ. Οὐ γὰρ πρότερον εἶπεν, ix Θεοῦ γεγεννᾶσθαι f) τοῦ διχκθόλου, εἰ p τὰ ἔργα προέλαθον, ftot της δι- καιοσύνης, fj τῆς ἀνομίας. "Ex τούτων γὰρ ἡ υἱοθε- σία, Ἡ τε τοῦ Θεοῦ ἥ τε τοῦ διαθόλου. Κἄν γὰρ yi- ριτι σεσώσμεθα, ἀλλὰ διὰ τὸ ὑπερθάλλον λέγεται της τοῦ Θεοῦ χρηστότητος, ὅτι καίτοι ἀνιάτως προσκεκρουχότων ἡμῶν, αὐτὸς οὐκ ἐμνησικάχησε τῇ σωτηρίᾳ ἡμῶν ' Ἐπεὶ ὅτι μὴ ἀργοῖς δίδωσι τὴν παρ ἑαυτῷ σωτηρίαν, Παῦλος πιστοῦται oov: Τοῖς κατὰ πρὀθεσιν κχλητοῖς οὖσιν. Ὡσαύτως xai οἱ τῷ διαθόλῳ υἱοθετηθέντες, κἂν ἀπηλλοτριώθησαν ἀπὸ μήτρας καὶ µήπω τὴν κατὰ πρύθεσιν ἁμαρ- τίαν ἐνηργηχότες, ἀλλὰ διὰ τὸ ἄγαν φιλοπόνηρον αὐτῶν εἴρηται τοῦτο. Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνενέργητον τοῦ κακοῦ, τῷ διαθόλῳ οἰκειωθῆναι. ᾽Αλλ᾽ ὁ ποιῶν τὴν ἁμχρτίαν, ἐκεῖνος xal τῷ διαθόλῳ ἀνείληπται, ἤτοι eic υἱὸν, τῷ πλέον ἐνεργεῖν καὶ αὐθαίρετον τὸ κακὺν, fj εἰς δοῦλον, τῷ χαταπαλαισθηναι τῷ πονηρῷ καὶρ χειρωθῆναι ὑπ αὐτοῦ, xal τὴν λατρείαν κατακριθή- vat. Σχόπει δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι τὸν ἐκ Θεοῦ γεγεννηµέ- vov, οὐκ εἶπεν ὅτι οὐχ ἀμαρτάνει, ἵνα μὴ καὶ τὰ βρέφη συμπεριλάδῃ ἐξ ἡλικίας ἔχοντα τὸ μὴ ἁμαρτάνειν, ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι ᾽Αμαρτίαν οὗ ποιετ. Τὸ μὲν γὰρ, Oby ἁμαρτά- vet, ἀποφάσει ἔοικεν ἁπλῶς * τὸ δὲ, O5 ποιεῖ, τὸ ἐκ δια- θέσεως µη ὑπάρχειν δήλοι. AU 8 καὶ προστίθησι, xal ὅτι οὗ δύναται ἁμαρτάνειν, οὗ κατὰ φυσικὴν ἀδυναμίαν τουτο λέγων, ὡς ἐπὶ τῶν ἀλόγων φαμὲν, μὴ δύνα- σθαι ἐπιστήμην ἀναλαμθάνειν, ἀλλὰ κατὰ προαιρε- τικην τῆς ἁμαρτίας ἁἀργίαν. Ταῦτα διεξελθὼν, xal τὸ γνώρισμα τῶν τοῦ Θεοῦ τέκνων, τὸ μὴ ἁμαρτίαν ποιεῖν, εἶναι φήσας, ὡς ἔμπαλιν, τῶν τοῦ διχδόλου υἱῶν, τὸ ἁμαρτάνειν * διεξελθὼν οὖν ταῦτα, ἄναλαμ- θάνει πάλιν μετὰ πολλὰ τὰ μεταξὺ τὴν περὶ τὸν πλησίον ἀγάπην, ὥσπερ χάριν ἐκείνης πάντα τὰ διὰ μέσου πραγµατευσάµενος, ἐπεὶ καὶ πλήρωμα πάν- των 4 ἀγάπη, xxl φησιν « Ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ, οὐκ ἔστιν kx τοῦ Θεοῦ. Καὶ χατὰ τούτου γὰρ τοῦ Χώλου τέτακται, τὸ, Οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεού, τοῦτο λέγων ᾿Επεὶ ὁ ποιῶν δικαιοσύνην ἐχ τοῦ θεού γεγέννηται, ἔπεται τῷ οὕτω γεννηθέντι, ἀγαπᾶν τοὺς ἀδελφοὺς. Ὁ à ph ποιῶν δικαιοσύνην, τῷ μὴ ποιεῖν αὐτὴν μισών τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν οὐ κατὰ ἄλλον τρόπον ἢ τῷ μὴ γεγεννῆσθαι ἐξ αὐτοῦ. Kal πῶς οὐκ ἔστιν ix τοῦ Θεοῦ δείκνυσι λέγων, ὅτι « Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία, facit ipsos filios Dei, quatenus etiam in semine Abraham, qui est Christus, benedicuntur omnes gentes 77, Nunc autem ita sermone processit,con- firmans quod superius dixerat, dico sane fideles esse Dei filios, et indubitatum illud faciens, tum ex eadem re, puta non peccare: tum ex contrario, ut paulo ante diximus. Sicut enim hoc contrarium, se habet ad illud contrarium,ita rursum illud con- trarium ad hoc contrarium juxta dialecticas argu- mentationes. Considera vero exactam sententiam. Neque enim prius dixit ex Deo natumesse vel ex dia- bolo,nisi preeacceptis operibussive justitizsive ini- quilatis.Ex his namque adoptio est siveDei sive dia- B boli.Quanquam enim gratia salvi facti simus, atta- men propter eximiamDei benignitatem hoc dicitur, quia licet incurabiliter offenderamus,ipse malorum non meininit ob salutem nostram 76, Siquidem quod otiosis non det eam qua est apud se salutem. Paulus confirmat clamando: His qui secundum pro- positum vocali erant 79, Similiter et qui diabolo adoptali sunt in filios, quanquam abalienati sint ab ulero 80, cum tamen nondum juxta propositum operali sint malum : 689 attamen propter vehe- mentem eorum malitiam hoc dictum est : neque enim absque mali operationecontingit diabolo pro- prium acdomesticum fieri : sed qui facit peccatum, ille a diabolu assumptus est, sive in filium, ut am- plius operetur eliam sua sponte malum : sive in servum, eoquoda maliguo superatus sit, ct ab eo ductus cap livus ac condemnatus ad illius obsequi- . um.Anidmadverle autem et hoc quod non dixerit eum qui ex Deo natus est nun peccare,neetinfantes comprehenderet, qui ab utero habent quod non peccent : sed dixit, Peccatum non facit. Illud siqui- dem:Non peccat, negalionis:mpliciter congruit:hoc aulem : Non facit peccatum, significat ex affectu non contingere. Propter quud etiam addit quod non potest peccare, non secundum nalura impossibi- litatem hoc dicens, quemadmodum de irrationali- bus dicimus quod non possunt scientiam recipere : sed propter voluntarium otium sive abstinentiam a peccando hac disserens,et indicium filiorum Dei esse dicens, non peccare : quemadmodum rursum filiorum diaboli, peccare. His ergo enarratis,repe- tit y ost multa in inedio posita, dilectionem erga proximum, qua iillius gratia universa quein medio fuerunt tractaverit quandoquidem plenitudo quoque omiuiuni est dilectio 8!, et ait : « Qui non diligil fraÀrem suum, non est ex Deo.» Nam con- tra hoc etiam meinbrum positum est : Non est ex Deo, hoc dicens : Quoniam si his qui facit justi - tiam. ex Deo natus est, soquiturul is qui ita nalus est diligat Iratres : qui vero non facit justitiam, eo quod non faciat eam odieudo fratres suos, non est ex Deo, non juxta alium modum nisi quod non nalus sit ex «ο. Et quomodo non sit ex eo os- T! Cen. xxu, 18 ; Gal. πι, 9. 78 Ephes. 11. "9 Rom, vut, 28. 80 Psal. Lvir, 4, 8! Rom. xui, 10. -- 651 OERCUMENII TRICCJE EPISCOPI 652 qua sunt peccatum. « Qui facit peccatum ex Dia- A τία. « Ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαδόλου ἑστίν. » bolo. » Quoniam mutatus fnit diabolus peccando, ex ipsius instinctu agit quisquis peccaminose ope- ratur : prius enim in peccan!em ingreditur per immissionem pravarum cogitationum,quemadmo - dum in Juda. Sed dicet aliquis : Quomodo intrat diabolus in eos qui peccant 75, cum illi antea pec- caverint dando ipsi locum ? Ad quod Zicendum est idem esse facere peccatum, quod peccare dando locum diabolo. 680 Dat enim ipsi locum qui pec- cat concupiscenti: subjectus, postquam eum exce- pit efficaciter perficiens peccatum : nam hoc signi- ficat Facere ipsum. Bene autem et hic dixit : Qui facit,non autem qui fecit; cum is qui resipiscit jam non sit ex diabolo : sed is tantum qui adhuc peccatum committit. [ta enim et peccati servus est qui facit peccatum,et non qui fecit. Propter quod ait : Omnis qui facit peccalum, servus est peccati. CAPUT IV. De charitate erga proxzimum,et affectione ad tri- buendum eleemosynas : in. quo etiain agit de bona conscientia qua. est per fidem Jesu Chri- Sti : et. de discernendis spiritibus per confes- sionem incarnationis Domini. III,9-18. Omnis qui natus est ex Deo. peccatum non facit,quoniam semen ipsius ἐπ eo manet,et non polest peccure,eo quod ex Deo natus sit. Per hoc ma- ntfesti snnt filii Dei εἰ fllii diaboli. Omnis qui non facit justitiam ,non est exDeo,et qui non diligit fra- trem suum:quoniam hac est annuntiatio quam au- Ἐπείπερ τραπεὶς ὁ διάθολος ἐν τῷ ἁμαρτάνεν γέγονεν, ἐξ αὐτοῦ χρηµατίζει πᾶς ὁ ἁμαρτητικῶς ἐνεργῶν. Προάρχεται γὰρ iv τῷ ἁμαρτάνοντι δι ὑποδολης λογισμῶν πονηρῶν ὣς ἐπὶ τοῦ Ιούδα. αλλ) ἐρεῖ τις ὅτι Πῶς γίνετχι ὁ διάθολος iv τοῖς ἁμαριά- νουσιν, αὐτων πρὸ αὐτοῦ ἡμαρτηκότων iv τῷ διδό-- ναι αὐτῷ τόπον; Πρὸς ὃν λεκτέου, ταὐτὸν εἶναι τὸ ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν τῷ ἁμαρτάνειν ἓν τῷ διδόναι τόπον τῷ διαθόλῳ, διδωσι γὰρ αὐτῷ τόπον ὁ ἁμαρτά- νων ἔἐπιθυμί ὑπαχθεὶ μετὰ τὸ δέξασθαι αὐτὸν, πρακτιχκως ἐπιτελῶν τὴν ἁμαρτίαν. Τοῦτο γὰρ ση- µαΐνει τὺ ποιεῖν αὐτήν, Εὖ δὲ εἶπε καὶ τὸ, Ὁ ποιῶν, ἀλλ) οὐχ, 'O ποιήσας, τοῦ µετανυήσαντος οὐκ ἔτι ὄν- τος ἐκ τοῦ διαθόλου, ἀλλὰ µόνου τοῦ ἐνεργοῦντος αὐτὴν ἔτι, Οὕτω γὰρ τῆς ἁμαρτίας δοῦλός Εστί τις, ποιῶν, ἀλλ' οὐ ποιήσας, Δι) ὅ φησι, Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἆμαρ- τίαν δοὺλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. ΚΕΦΑΛ. A. « Παρὶ ἀγάπης τῆς εἷς τὸν πλησίον καὶ διαθέσεως µεταδοτικῆης. Ἐν ᾧ περὶ συνειδήσεως ἀγαθης τῆς ἓν πίστει ᾿Ιησοῦ ἉΧριστοῦ, Περί διακρί- σεως πνευμάτων ἐφ' ὁμολογίχα της τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπήσεως. » « Πᾶς ὁ γεγεννηµένος ἔκ τοῦ Θεοῦ, ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ iv αὐτῷ μένει, καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται. Ἐν τούτῳ φανερὰ ἔστι τὰ τέχνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέχνα τοῦ διαθόλου,. Ὠᾶς 6 μὴ ποιῶν δικαιοσύνην οὐχ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἆδελ- distis ab initio,utdiligamus nos invicem.Non sicut Q qv αὐτοῦ. "Ότι αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία. ἣν ἡκού- Cain ex maligno eral, et occidit fratrem suum. Et propter quid occiditeum! Quoniam opera sua mala erant,fratris autem sui justa. Ne miremini, fratres mei,si odit vos mundus. Nos scimus quod tronslati simus de morte ad vilam, quia diligimus fratres. Qui non diligitfratrem,manetin morle Omnis qui odit fratrem suum homicida est:et scitis quod om- fiis homicida non habeal vitam eternam 581 in se manentem. Per hoc cognovimus charitatem, quo- niam ille animam suam pro nobis posuit, et nos de- bemus pro fratribus animas ponere. Qui vero ha- buerit substantiam mundi,et viderit fratrem suum egentem, clauserilque viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in ipso ? Filioli mei,non diliga- mus verbo neque lingua, sed opere el veritate. σατε ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, οὗ χαθὼς Κάῑν ix τοῦ πονηροῦ fjv, καὶ ἔσφαξε τὸν ἁδελφὸν αὐτοῦ. Καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν, "Ow τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ Tj, τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ δίκαια. Μὴ θαυμάζετε ἀδελφοί µου, εἰ µισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος. Ἡμεῖς οἴδαμεν, ὅτι µεταθεθήχαµεν ix τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωὴν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς. Ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν μένει ἐν τῷ θανάτῳ. Πᾶς ὁ µμισῶν τὺν ἀδελφὸν αὖ- τοῦ, ἀνθρωποχτόνος ῥἐστί,. Καὶ οἴδατε ὅτι πᾶς ἀνθρωποχτόνος οὐχ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν αὐτῷ µένουσαν, Ἐν τούτῳ ἐγνώχαμεν τὴν ἀγάπην, ὅτι Ἐκεῖνος ὑπὶρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὑτοῦ ἔθηχε, καὶ ἡμεις ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀθελφῶν τὰς φυ- D χὰς τιθέναι. Ὁς 0 ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου, καὶ θεωρῇ, τὸν ἀθελφὸν αὐτοῦ γρείαν ἔχοντα, καὶ Χλείσῃ τὰ σλάγχνα αὐτοῦ ἀπ' αὐτοῦ, πὼς ἡ ἀγάπη τοῦ θεου μένει ἐπ᾽ αὐτῷ ; Τεκ/ία µου, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ, μηδὲ γλὠώσσῃ, ἀλλ᾽ ἔργῳ καὶ ἀληθεία. » «Omnes qui natus est ex Deo »Quoniam omnis qui facit peccatum ex diabolo est, et qualenus pec- cat eliam filius diaboli dicitur, sicul beatus Paulus ad Elymam ait : «O plene omni dolo etomni versu- tia, fili diaboli,inimiceomnisjustitize 70;manifestum est quod etiam is qui ex Deo natus est, tanquam Dei Filius non peccat,et causa est,quoniam semeu ipsius est, Dei videlicet,sive Spiritus quem per do- num accepimus,quod in nobis manens sive firina- tum,efficit ne mens nostra recipiat peccatum. Áut 76 Luc. xxii, ὁ ; Joan. ΧΙ, 27. 76 Act. xin, 10. « Πᾶς ὁ γεγεννηµένος ἐκ τοῦ θεοῦ. » Ἐπεὶ πᾶς ὁ τὴν ἁμαριίαν ποιῶν ix τοῦ διαθόλου ἐστὶ κατ αὐτὸ τὸ ἁμαρτάνειν, καὶ υἱὸς τοῦ διαδόλου λέγεται, ὁ µακάριος Παῦλος πρὸς τὸν Ἐλύμαν φησὶν, Ὦ. πλέρης παντὸς δόλου xal πάσης ῥᾳδιουργίας, vii διαθόλου, ἐχθρὲ πάσης δικαιοσύνης, εὔδηλον ὅτι καὶ ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγεννηµένος, ὡς Θεοῦ υἱὸς οὐχ ἁμαρτάνει. Καὶ ἡ αἰτία, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ, τοῦ θεοῦ δηλονότι ἐστὶν, τοι τὸ Πνεῦμα ὃ διὰ τοῦ χα-, ῥίσµατος ἐλάθομεν. Ὅπερ iv ἡμῖν µένον, τουτέστιν ε ως « 653 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 654 Ἡδρασμένον, ἀνεπίδεκτον ἁμαρτίας τὸν νοῦν ἡμῶν A eliam ipse Christus,tanquam habitans in fidelibus, ποιεῖ. H καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ὡς ἐνοικῶν iv τοῖς πιστοῖς, ποιεῖ αὖτους υἱοὺς too, Καθὸ καὶ ἐν τῷ σπέρµατι ᾿Αθραὰμ., ὅς ἔστιν ὁ Χριστὸς, εὐλογοῦνται πάντα τὰ ἔθνη. Προέδη δὲ οὕτω τῷ λόγῳ νῦν, τὸ ἀνωτέρω εἰρημένον αὐτῷ βεθαιῶν, λέγω δὲ τὸ, τέχνα εἶναι Θεοῦ τοὺς πιστούς. Καὶ ἀναντίῤῥητον αὐτὸ ποιῶν, ἔκ τε τοῦ πράγματος αὐτοῦ φημὶ τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν, καὶ ἐκ του ἑναντου, ὡς μικρῷ πρόσθε, εἴπομεν. El γὰρ, τῷ ἐναντίῳ τὸ ἐναντίον, xal τὸ ἐναντίον τῷ ἑναντίῳ, κατὰ τὰς διαλεχτικὰς ἐπιχειρήσεις. Σκόπει δὲ τὴν ἀκρίθια, τοῦ ῥητοῦ. O5 γὰρ πρότερον εἶπεν, ἐκ Θεοῦ γεγεννᾶσθαι f) τοῦ διχθόλου, εἰ μη τὰ ἔργα προέλαθον, ἤτοι τῆς δι- καιοσύνης, 5j τῆς ἀνομίας. 'Ex τούτων γὰρ ἡ υἱοθε- σία, Ἡ τε τοῦ Oro), fj τε τοῦ διαθόλου. Küv γὰρ χά- ριτι σεσώσμεθα, ἀλλὰ διὰ τὸ ὑπερθάλλον λέγεται της τοῦ θεοῦ Ὑχρηστότητος, ὅτι καίτοι ἀνιάτως προσκεχρουκότων ἡμῶν, αὐτὸς οὖκ ἐμνησικάκησε τῇ σωτηρίᾳ ἡμῶν ' Ἐπεὶ ὅτι μὴ ἀργοῖς δίδωσι τὴν παρ ῥἑαυτῷ σωτηρίαν, Παῦλος πιστοῦται oov: Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν. Ὡσαύτως xai οἱ τῷ διαθόλῳ υἱοθετηθέντες, xdv ἀπηλλοτριώθησαν ἀπὸ μήτρας xal µήπω τὴν κατὰ πρύθεσιν ἁμαρ- τίαν ἐνηργηχότες, ἀλλὰ διὰ τὸ ἄγαν φιλοπόνηρον αὐτῶν εἴρητχι τοῦτο. Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνενέργητον τοῦ κακοῦ, τῷ διαθόλῳ οἰκειωθῆναι. ᾽Αλλ᾽ ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, ἐκεῖνος καὶ τῷ διαθόλῳ ἀνείληπται, ftot εἷς υἱὸν, τῷ πλέον ἐνεργεῖν xal αὐθαίρετον τὸ καχὸν, facit ipsos filios Dei, quatenus etiam in semine Abraham, qui est Christus, benedicuntur omnes genles 77, Nunc autem ita sermone processit,con- firmans quod superius dixerat, dico sane fideles esse Dei filios, et indubitatum illud faciens, tum ex eadem re, puta non peccare: tum ex contrario, ul paulo ante diximus. Sicut enim hoc contrarium, se habet ad illud contrarium,ita rursum illud con- trarium ad hoc contrarium juxta dialeclicas argu- mentaliones. Considera vero exactam sententiam. Neque enim prius dixit ex Deo natumesse vel ex dia- bolo, nisi preeacceptis operibussive justilizsive ini- quitatis.Ex his namque adoptio est siveDei sive dia- B boli.Quanquam enim gratia salvi facti simus, atta- men propter eximiamDei benignitatem hoc dicitur, quia licet incurabiliter offenderamus,ipse malorum non meminit ob salutem nostram 76, Siquidem quod otiosis non det eam quas est apud se salutem. Paulus confirmat clamando : His qui secundum pro- positum vocali erant 79, Similiter et qui diabolo adoptali sunt in filios, quanquam abalienati sint ab utero 80, cum lamen nondum juxta propositum operati sint malum : 689 atiamen propter vehe- mentem eorum malitiam hoc dictum est : neque enim absque mali operatione contingit diabolo pro- prium acdomesticum fieri : sed qui facit peccatum, ille a diabolu assumptus est, sive in filium, ut am- plius operetur eliam sua sponte malum : sive in 4 εἰς δοῦλον, τῷ καταπαλαισθῆηναι τῷ πονηρῷ καὶ ϱ Servum, eo quod a maliguo superatus sit, «t ab eo χειρωθῆναι bn αὐτοῦ, καὶ τὴν λατρείαν κατακριθή-, Qucius captivus ac condemnatus ad illius obsequi- ναι. Σχόπει δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι τὸν ἐκ Oto) γεγεννηµέ- Um.Anidmadverle autem el hoc quod nondixerit vov, οὖκ εἶπεν ὅτι οὐχ ἁμαρτάνει, ἵνα μὴ xal τὰ βρέφη σομπεριλάδῃ ἐξ ἡλικίας ἔχοντα τὸ μὴ ἁμαρτάνειν, ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι ᾽Αμαρτίαν οὗ ποιεῖ. Τὸ μὲν γὰρ, Οὐχ ἁμαρτά- νει, ἀποφάσει Eotxev ἁπλῶς * τὸ δὲ, O5 ποιεῖ, τὸ ἐκ δια-- θέσεως µη ὑπάρχειν ὅηλοι, AU ὃ καὶ προστίθησι, καὶ ὅτι o) δύναται ἁμαρτάνειν, οὗ κατὰ φυσικὴν ἀδυναμίαν τουτο λέγων, ὡς ἐπὶ τῶν ἁλόγων φαμὲν, μὴ δύνὰ- σθαι ἐπιστήμην ἀναλαμθάνειν, ἀλλὰ κατὰ προπιρε- τικην τῆς ἁμαρτίας ἀργίαν. Ταῦτα διεξελθὼν, καὶ τὸ γνώρισμα τῶν τοῦ Θεοῦ τέκνων, τὸ μὴ ἁμαρτίαν ποιεῖν, εἶναι φήσας, ὡς ἔμπαλιν, τῶν τοῦ διαθόλου υἱῶν, τὸ ἁμαρτάνειν * διεξελθὼν οὖν ταῦτα, ἀναλαμ- θάνει πάλιν μετὰ πολλὰ τὰ μεταξὺ τὴν περὶ τὸν πλησίον ἀγάπην, ὥσπερ χάριν ἐκείνης πάντα τὰ διὰ μέσου πραγματευσάµενος, ἐπεὶ καὶ πλήρωμα πάν- των ἡ ἀγάπη, xal φησιν ^ « 'O μὲν ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ, οὐκ ἔστιν kx τοῦ θεοῦ. Καὶ κατὰ τούτου γὰρ τοῦ χώλου τέταχται, τὸ, Οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεού, τοῦτο λέγων * 'Emel ὁ ποιῶν δικαιοσύνην ἐκ τοῦ θεού γεγέννηται, ἔπεται τῷ οὕτω γεννηθέντι, ἀγαπᾷν τοὺς ἀδελφοὺς, 'O δὲ ph ποιῶν δικαιοσύνην, τῷ μὴ ποιεῖν αὐτὴν μισῶν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστιν ob χατὰ ἄλλον τρόπον fj τῷ μὴ γεγεννῆσθαι ἐξ αὐτοῦ. Καὶ πῶς οὐκ ἔστιν Éx τοῦ Θεοῦ δείκνυσι λέγων, ὅτι α Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία, eum qui ex D'eonalus est non peccare,neet infantes coimnprehenderet, qui ab utero habent quod non peccent : sed dixit, Peccatum non faeit. Illud siqui- dem:Non peccat, negalionis:mpliciter congruit:hoc autem : Non facit peccatum, significat ex affectu non contingere. Propter quod etiam addit quod non potest peccare, non secundum nalura impossibi- litatem hoc dicens, quemadmodum de irrationali- bus dicimus quod non possunt scientiam recipere : sed propter voluntarium otium sive abstinentiam a peccando hac disserens,et indicium filiorum Dei esse dicens, non peccare : quemadmodum rursum filiorum diaboli, peccare. His ergo enarratis,repe- til jy'ost multa in medio posita, dilectionem erga proximurn,qua-i illius gratia universa quain medio fuerunt tractaverit quandoquidem plenitudo quoque omuiuni est dilectio 81, et ait : « Qui non diligit fratrem suum, non est ex Deo.» Nam con- tra hoc etiam membrum positum est : Non est ex Deo, hoc dicens : Quoniam si his qui facit justi - tiam. ex Deo natus est, soquiturut is qui ita natus est diligal Iratres : qui vero non facit justitiam, eo quod non faciat eam odieudo fratres suos, non est ex Deo, non juxta alium modum nisi quod non natus sil ex «o. Et quomodo non sit ex eo os- T1 Cen. χι, 18 ; Gal. iil, 9. 18 Ephes. It. 79 Rom, vut, 28. 80 Psal. ινα, 4. 8! Rom. xiii, 10. 655 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 656 tendit, dicens : « Quoniam hzc est annuntiatio A ἣν ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς. » Τίς δὲ ἡ ἀγγελία αὕτη quam audistis ab initio82,» Quasit autem hzecan- ἤδη εἰρήχαμεν, ὅτι καὶ φυσικὴ καὶ διδακτή ^. ἀλλὰ nunliatio, jam diximus,quod et naturaliter accepla καὶ μετὰ τῆς νομικῆς ἐντολῆης τῆς περὶ τοῦ ἀγαπᾷν et per doctrinam ; sed et legali precepto de dili- τὸν πλησίον, καὶ τῆς τοῦ Κυρίου τῆς λεγούσης, « Ἐν- gendo proximo, Dominiquoque precepto dicenle : τολὴν καινὴν δίδωμι ὁμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους * » «Praeceptum novum do vobis, ut diligatis vos invi- ἔτι καὶ 7j πρὸς τὸ ὁμογενὲς φυσικῆ, τοῦτο καταναγ- cem83,»Pratereaetiamnaturalepraeceptumergaea xascudoq πράττειν ἐνάγει. ᾿Επεὶ οὖν τοιαῦται καὶ que ejusdem sortis et condilionis sunt, cogit ad τοσαῦται αἱ ἐντολαὶ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφαν- hoc faciendum. Quoniam igitur tot ac talia sunt σιν, ὁ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶν καὶ ποιῶν αὐτὸν ἔχει przecepta assertioni Domini conformia,qui sermo- ζωὴν αἰώνιον καὶ µεταθέθηχεν ix. τοῦ θανάτου εἷς τὴν nem ejus servat et facit ipsum, habet vitam ater- ζωήν, nam, et transivit ex morte ad vitam ὃν. 6823 Propterea ergo diligamus fratres, nihil Διὰ ταῦτα τοίνυν» ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς, μηδὲν nocumenti sumentes ad &mulandum: puta,si odio παραθλαπτόμενοι πρὸς ζῆλον, φησὶν, ἐκ τοῦ κόσμου habeamur a mundo,nonquoqueodiohabeamusíra- µμισούµεθα, ἵνα καὶ ἡμεῖς μισῶμεν τοὺς ἁδελφοὺς, tres : sed Domini sermo sit in nobis efficacior. Nam ῃ ἄλλ' ὁ τοῦ Κυρίου λόγος ἐνεργέστερος ἔστω ἐν ἡμῖν. qui fratres suos odit, non solum ab zterna vita Ὁ yàp τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ μισῶν, πρὸς ol, ἐκδέ- projectus est, sed etiam homicida est. Necessario θληται τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἔτι xal ἀνθρωποντόνος enim sequitur, si homicida est, quod nec vitam ῥἐστίν. ᾿Έπεται γὰρ τῷ &Vüpwmoxtóvp τὸ μηδὲ ζωὴν seternam habeat. Videte namque Cain,inquit,quo- αἰώνιον ἔχειν. Ὁράτε γὰρ, «rol, τὸν Κάῑν, ὅτι καὶ niam et ipse cum odio habuisset fratrem, occidit αὐτὸς, µισήσας τὸν ἀδελφὸν, ἐπέκτεινεν αὐτὸν xal τοι ipsum,quanquam frater esset, Sed quia opera mala Ys ἀδελφὸν ὄντα, Αλλ᾽ ἐπεὶ ἔργα πονηρὰ ἔχων υἱὸς habens,fiilius erat diaboli: Abel vero justa operan- Av τοῦ διαθόλου, ὁ δὲ ᾽Αδελ δίκαια ἐργαζόμενος do,filius De: appellabatur : opponitur autemdiabo- υἱὸς ἐχρημάτιζε θεοὺ. ᾽Αντίκειται δὲ καὶ ὁ διάβολος lus Deo, et mala ogera bonis: propterea et Cain τῷ θεῷ καὶ τὰ πονηρὰ ἔργα τοῖς ἀγαθοῖς * διὰ τοῦτο cum contrarius esset fratri, occidit ipsum. Ita xai ὁ Κάῑν τῷ ἆδελφῳ ἀντικείμενσς ἀπέκτεινεν αὖ-- quidem erat consequens sermonis decursus,verum τόν. Οὕτω κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἡ τοῦ λόγου διέξοδος. beatus Joannes ordinem immutavit,serviens sem- Ὁ μέντοι µαχάριος Ἰωάννης ἐνήλλαξε τὴν τάξιν, per eiquod magisurgebat.Siquidemurgebatipsum, ᾖτοῦ κατεπείγοντος ἀεὶ Ὑινόμενος, Κατήπειχε γὰρ quia diaboli mentionem fecerat, et eorum qui οὗ αὐτὸν, ἐπεὶ τού διαθόλου ἐμνήσθη, καὶ τῶν αὐτῷ διὰ pravas actiones ab illo adoptali erant, utillum , πονηρᾶς πράξεως υἱοθετουμένων, τὸν ἐξ ἀρχης xó- in exemplum proponeret qui ab initio mundi per ^ sov διὰ τῶν πονηρῶν ἔργων sl; τέκνον ἀποδρα- mala opera maligni filius evasit. Absolutus au- µόντα τοῦ πονηροῦ, παράδειγµα παραθαλέσθαι, ᾽Απηλ- tem a Cain et eis qui hunc imitantes eamdem λαγµένος δὲ τοῦ Κάῑν, xal τῶν ol τοῦτον ζπλοῦντες cum ipsoaccipiunt hzreditatem,rursumaddilectio- κληρονομεῖν ἔχουσι, πάλιν ἀνατρέχει ἐπὶ τὴν ἀγα- nem recurrit, ostendensquanta bona exipsaconti- nv, καὶ ὅσα ἐκ ταύτης συµθέθηχκεν ἀγαθὰ, καί gerint : et dicit quod dilectio persuasit Domino ut. qnstv, ὅτι ἡ ἀγάπη ὑπὲρ ἡμῶν ἔπεισε τὸν Κύριον pro nobis animam suam poneret,et qnod hocexem- τὴν ψυχὴν 0x) θεῖναι, καὶ ὅτι ἓκ τούτου τοῦ ὑπο- plo permoti debemus et nos pro fratribus ani- δείγματος, ὀφείλομεν xal ἡμεῖς ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν mam ponere.Et quoniam id rarum est et apud pau- τὴν qug» τιθέναι, Καὶ ἐπειδὴ σπάνιον τούτο καὶ cos, veluti exhortando ipsos, a mediocribus rebus παρ ὀλίχοις, ὥσπερ ἐντρέπων αὐτοὺς ἀπὸ τῶν incipit admonitionem fraterna charilatisfacere,ita petptorépov ἄρχεται τὴν παράχκλησιν τῆς φιλαδελ-- quodammodo sermonem disponens : Quid dico pro φίας ποιεῖσθαι, οὕτως πως τὸν λόγον οἰκονομῶν * Τί fratribus animas ponere ? quando videmus nonnul- φημι τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τιθένι; ὅπου losne necessarium quidem usum fratribus submi- ὁρῶμεν, μηδὲ τὴν τῶν ἀναγκαίων Ὑχρείαν ἀναπλη- nistrare; neque eos dico qni et ipsi egent vila p ῥουντάς τινας τῶν ἀθελφῶν * καὶ ob τοὺς βίου σπανἰ- necessariis, sed qui etiam divitiis abundant. toto ζοντας λέγω, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὅλον τὸν κόσμον σχεδὸν propemodum mundo.Propterea pudefiant quoniam ὕπαρξιν Έχοντας πλούτου, Διὰ τούτου αἰσχυνέσθω- si in his minimis viscera occluserunt, et seipsos σαν ὅτι εἰ περὶ τὰ μιχρὰ ταῦτα, τὰ σπλάγχνα indignos ostenderunt ac vacuos Dei dilectione, ἀπέκλεισαν, xal ἀναξίους ἑαυτοὺς ix τούτου ἆἁπ- quidnam in re majori exhiberent, nempe cum ἐέφηναν, καὶ διαχένους τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τί ἂν moriendum esset pro fratribus? Deinde etaliud περὶ τὸ µεῖζον τοῦ προαποβανεῖν τῶν ἀδελφῶν ἐπ- subjungit quo eos exhortetur, qui verb» quidein εδείξαντο; Εἶτα xal ἄλλο ἐντρεπτικὸν αὐτῶν ἐπιφέ- dilectionem susciperint,ac sola lingua przslarent, pe, τῶν ἀποθεχομένων μὲν iv λόγῳ τὴν ἀγάπην el ait: « Ne diligamus verbo 884 et lingua, sed καὶ ἐπιδεικνυμένων, τῇ γλὠσσῃ δὲ µόνῃ, xal φησι, opere ac verilate « M^ ἀγαπῶμεν λόγῳ xal γλώσσῃ, ἀλλ᾽ iv τῷ ἔργῳ xal τη ἀληθείᾳ. » 8* Levit. xix, 94. 85 Joan, xiu, 84. 84 Joan. v, 34. 657 « Kai. ἓν τούτῳ γινώσχομεν ὅτι Ex. τῆς ἁληθείας A ἐσμὲν, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὰς — xao- δίας ἡμῶν, ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ καρδία, μείζων ἐστὶν à Θεὸς τῆς χαρδίας ἡμῶν, καὶ γι- γώσκει πάντα, ᾿Αγαππητοὶ, ἐὰν ἡ καρδία ἡμῶν μὴ καταγινώσχῃ ἡμῶν, παῤῥησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὺν, καὶ ὅ ἐὰν αἰτῶμεν, λαμόάνομεν παρ) αὐ- τοῦ * ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν, καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμεν. Kal abcr, ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Ἆρισ- τοῦ. » « Ἐν τούτῳ γινώσκοµεν. Ἐν τίνι; Ἐν τῷ μὴ λόγῳ ἀγαπᾷν, ἀλλ᾽ ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ. Καὶ x γινώ- σκοµεν ; Ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείκς ἐσμέν. Πῶς ; 'O γὰρ ἄλλο μὲν λέγων, ἄλλο δὲ ποιῶν, μὴ σύμφωνον ἔχων COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 658 III, 16-23. Per hoc cognoscimus quod ex verí- ritate simus, et in conspectu ejus suadebimus cordibus nostris. Quoniam si argualt nos cor πο" strum, major est Deus corde nostro, el novit om- nia. Charissimi, si cor nostrum non arguat nos, fiduciam habemus erga Deum : et quidquid pe- Lierimus, accipimus ab eo: quoniam pracepta ejus custodimus, el. ea qua sunt placita coram ε0 facimus. Et hoc est preceptum ipsius, ut cre- damus nomini Filii ejus Jesu Christi. « Per hoc cognoscimus.» Per quid ? Ex eo quod non verbo diligamus,sed opere et veritate. Et quid cognoscimus ? Quod ex veritate simus. Quomodo? Siquidem is qui aliud dicit et aliud facit, non τῷ λόγῳ την πρᾶξιν, ψεύστης ἐστὶ καὶ οὐκ ἀληθή. p habens conformem sermoni aclionem, mendax est « Καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσοµεν τὰς καρδίας ἡμῶν. » Τοῦτό φησιν, ὅτι Aux τούτου, διὰ του ἀληθεύειν (ἆλη- θεύσομεν δὲ ὅταν κατὰ τοὺς λόγους xal τὰ ἔργα προθαίνι ἡμῶν), πείσομεν τὴν συνείδηαιν ἡμῶν, Τοῦτο γὰρ βούλεται διὰ τοῦ, Τὰς Χαρδίας, σηµαί- νειν. Καὶ πῶς πείσομεν ; Τοῦτο καθ) ἑαυτοὺς θέμενοι, ὡς ὑπὸ Θεῷ µάρτωρι ποιούµεθα τοὺς λόγους. Τὸ Υὰρ ἔμπροσθεν τοῦτο σημαίνει, "E&v γὰρ, φησὶ, μὴ οὕτω ποιῶμεν, ἀλλ ἡ συνείδησις, tov ἡ καρδία ἡμῶν, καιαγινώσκτ ἡμῶν, οὗ λανθάνοµεν ἡμαρτά- γοντες, El γὰρ τήν συνείδησιν ἡμῶν βραχεῖαν οὖσαν, ὡς ἐκ βραχέος ζώου, ob δυνάµεθα λαθεῖν ἐν τῷ ἁμαρτάνειν, πολλῷ μᾶλλον τὸν ἀπεριόριστον καὶ et non verax. « Et in conspectu ejus suadebimus cordibus nostris.» Id est quod dicit,quod per hoc, nempe quod veraces simus (porro veraces erimus quando juxta sermones processerint et opera),sua- debimus conscientiz nostra,hanc enim significare vult Per corda. Et quomodo suadebimus ? Hoc apud nosipsos ponentes, quod veluti Deo teste sermones depromimus. Nam id significat In cons- pectu ejus, sive coram eo. Etenim si ita non faci- mus,inquit,sed conscientiasive cor nostrum arguat nos,non latet illam nos peccare.Quod si conscien- tiom nostram, qus pusilla est utpote ex pusillo animali, latere non potest,dum peccamus, multo πανταχοῦ παρόντα θεὸν οὐκ ἂν λάθοιµεν. "Όλος οὖν ὁ C magis Deum qui incircumscriptas et ubique est, λόγος ἐστὶ τοιοῦτος * Tex il µου, μὴ ψευδώμεθα εἰς ἆλ- λήλους ἓν τῷ τῇ γλώσσῃ µόνῃ ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ την ἀγάπην ἐπιδεικνύωμεν. Ἐν τούτῳ Ὑὰρ γνωσό- μεθα ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας, τουτέστιν, ix τοῦ θεοῦ ἔσμεν. Καὶ ὃ λέγομεν, ὡς τοῦ θεοῦ ἐπισκοποῦντος λέγωμεν, Οὐκ ἂν δέ τις ἀνάσχοιτο. xÀv εἰ τῶν δαι- µόνων ἀναιδέστερος fj, ὑπὸ θεῷ µάρτυσι ψεύσασθαι. El γὰρ μὴ οὕτω movugev, ἀλλὰ λεγόντων ἡμῶν ἀγαπᾷν, d xxpóla ἡμῶν καταγινώσκτ ἡμῶν ψεύ- δους, ἁμαρτάνομεν. Πῶς ; Οἰόμενοι λανθάνειν τὸν πανταχοῦ παρόντα Εεὸν, xal οὐδὲ τοῦτο συνιέντες, ὅτι cel τὴν καρδίαν ἡμῶν βραχεῖαν οὖσαν οὐκ ἔστι λαθεῖν ἡμᾶς, πῶς tbv µηδαµόθεν ἀπολειπόμενον λήσοµεν. Οὕτως οὖν, φησὶν, ἀγαπητοὶ, παρεσκευακό- nequaquam latere potest. Totus igitur sermo talis est : Filioli mei, ne mentiamur inter nos invicem sola lingua diligentes,sed operequoque ostendamus dilectionem : per hoc enim cognoscemur quod ex veritate, hoc est ex Deo simus ; et quod dicimus, tanquam Deo inspectore dicamus.Siquidem nemo, etiamsi deemonibus esset impudentior, ferre pos- set ut Deoprzsente etteste mentiretur.Nisi enim ita faciamus,sed dicendo quod diligamus, cor nostrum arguat nos mendacii, erramus. Quomodo ? Putan- tes id latere Deum, qui ubique praesens est ? neque id scientes,quod si fieri non potest ut cor nostrum, cum pusillum sit, lateat, multo 8885 minus eum latebit quinu-qnam deest.Postquam igitur nosipsos τες ἑχυτοὺς, ἀκατχγνώστως ἑαυτοὺς ἡμῖν αὐτοῖς ἐν τῷ Dila preparaverimus, charissimi,ut non arguamur a πρὸς ἀλλήλους δηλονότι ἀληθεύειν, παῤῥησίαν ἕἔξο- μεν πρὸς τὸν θεὸν, ἀφ ἧς παῤῥησίας καὶ ὃν àv 3 9 - ^ M πάντως ληψόμεθα παρ αὐτοῦ. Διὰ τί) τι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν. Μέγιστον γὰρ πρὸς τὸ εἷς ὑπακοὴν ἐκκαλέσασθαι τὸν αἰτούμενον, $ παρὰ τῶν αἰτούντων εὐπείθεια, ὅταν ἀναμφιλέκτως πρὸς ὃν ἡ αἴτησις γίνηται. Επεὶ οὖν καὶ ἡμεῖς τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν, xal τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ποιοῦ- μεν, θαῤῥώμεν ὡς oby ἁμάρτωμεν τὴν αἰτήσεων, ἀντιδίδοσθαι φιλούσης τῆς παρ ἀμφοτν διαθέσεως ἀνυπερθέτως, τῷ πρὸς τὴν χρείχν θατέρου ἥκοντι, Καὶ ποίαν ἐντολὴν αὐτοῦ ἐφυλάξαμεν; Tv λέγουσαν, ᾽Αγάπην ἔχετε ἐν ἀλλήλοις, ᾿Ἐπεὶ οὖν ἔχοντες ἔντο- t», "να τῇ πίστει τῇ, ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ nobis ipsis, in eo videlicet quod est inter nos mu- luo esse veraces,fiduciam habebimus erga Deum : per quam eliam fiduciam quidquid petierimus,om- nino accipiemus ab ipso. Quare? Quia precepta ejus servamus : id enim maximi momeniü est ad impetrandum quod petitur, nempe obedientia eo- rum qui petunt, quando absque ulla hasitatione fuerit,erga illum ad quem petitio dirigitur. Quo- niam ergo et nos ejus przcepta custodimus,el quae p'acita sunt ipsi facimus, confidamus quod in pe- tionibus non simus passuri repulsam : cum affe- clus qui in utrisque est,summe cupiat rependore vices ejus quod ad usum venit alterius. Et quod | receptum illius cnstodimus ? Illud quod ait: Dile- 659 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 660 ctionem habete inter vosmutuam85.Quoniam igitur A ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, τοῦτο πεποιη- accepto przecepto ut fideque estin nomineFilii ejus Jesu Christi diligamus nos mutuo, id fecimus, per hoc cognoscimus quod in nobis firmata sit gratia quam per Spiritum suum dedit nohis.Sciendum est autem quod frequenterinNovoTestamento habetur, Credere in nomine Jesu Domini nostri. Verum quid hoc nomen sibi vult? Nihil aliud quam gloriam, consilium aut celebritatem.Gloriam quidem et ce- lebritatem, ut cum dicitur: « Ádmirabile est no- men tuum in universa terra 86: » consilium vero οἱ voluntatem, ut hoc loco, et cum dicitur : « Resi- piscite, et baptizetur unusquisque vestrum in no- mine Domini Jesu 87, » Id enim est, In ejus volun- καμεν, Ex τούτου γινώσχοµεν, ὅτι ἵδρασται iv ἡμιν Ἡ ix τοῦ πνεύματος αὐτοῦ χάρις οὗ ἔδωχεν ἡμῖν. Ἱστέον δὲ ὅτι πολλαχοῦ τῖς Νὲας Ὀραφῆς, τὸ, Ἐν τῷ ὀνόματι ᾿Ῥησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν πιστεύειν, χεῖται, Ti δὲ τοῦτο σηµαίΐνειν βούλεται; Οὐδὲν ἄλλο fj τὴν θόξαν, τὴν βούλησιν, τὴν εὔχλειαν ' τὴν δόξαν μὲν καὶ τὴν εὔκλειαν, ὡς ἐν τῷ, « θαυμαστὸν τὸ ὄνομα σου ἐν πάση τῇ γῃ᾽ » τὴν βούλησιν δὲ, ὡς ἐνταῦθα, καὶ tv τῷ, « Μετανοήσατε xal βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν Év τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίω ᾿Ιησοῦ ΄ » ἀντὶ γὰρ τοῦ, Ἐν βουλήσει. Τίς δὲ ἡ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ βούλησις; Βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη tiq τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς xal τοῦ Υἱοῦ xai τοῦ ἁγίου Πνεύμα- tate. Qu» est autem voluntas Domini Jesu? Ut B τος. baptizentur omnes gentes in nomine Patris et Fi- lii et Spiritus sancti 88. III, 24. Et diligamus nos mutuo, sicut dedit praeceptum ; et qui servat pracepla ejus, in illo manet, el ipse in eo. Et per hoc scimus quod maneat in nobis, e spiritu quem dedit nobis. Hoc est, veraci, inquil, affectione diligamus nos mutuo. Et ubi hoc precepit ? In his verbis, cum ait , «Quemadmodum vultis ut faciant vobis hoini- nes,ila et vos facite ipsis 89. » Si nos ergo cupimus ut proximi nostri vero ac sincero affectu erga nos affecti sint, et nos omnino similiter affecli simus erga ipsos. Qilod si hoc Domini preceptum est, α Kai ἀγαπῶμεν ἀλλέλους, καθὼς ἔδωχεν kvvo- λήν. Καὶ ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐν αὐτῷ pévet, καὶ αὐτὸς iv αὐτῷ. Καὶ ἐν τουτφ γινώ- σκοµεν, ὅτι µένει ἓν ἡμῖν, Bx τοῦ πνεύματος οὗ ἡμῖν ἔδωκεν. » ᾽Αντὶ τοῦ, ᾽Αληθινῇ, quat, διαθέσει ἀγαπᾷν ἀλλήλους, Καὶ ποὺ τοῦτο; 'Ev ᾧ ἔλεγε, « Καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὕμῖν ol ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε αὐτοῖς. » El οὖν τοὺς πλησίον ἡμῶν ἀγαπωῶμεν ἀἆλη- θινῶς καὶ ἁδόλως πρὸς ἡμᾶς διακεῖσθαι, ὡσαύτως πάντως καὶ ἡμεῖς διατεθείηµεν πρὸς αὐτούς. ᾽Αλλ᾽ εἰ ἐντολὴ τοῦτο τοῦ Κυρίου πολλῷ μᾶλλον ἡμῶν ἐν multo magis si nos in ipso maneamus ὤθθ sive c αὐτῷ µενόντων τοι ἠδρασμένων, καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν firmati simus, ipse quoque seipsum nobis exhibe- bit 90. Seipsum enim negare non potest : hoc est, non inaiter assumi potest.dum prxcepta sua no- bis suppeditat, sed hec in seipso primum stabilit. Si autem hoc fuerit, utique si quz przcipit faci- mus, habebimus et illum nobis obsequentem in omnibus qüzx ab eo petierimus,et donum ejus fir- mum in nobis. Tota vero ordinationis sententia, est hujusmodi : Ut credamus nomini Filii ejus Jesu Christi,et diligamus nos mutuo vere, sicut est prze- ceptum ejus.Nam qui servat precepta ejus, in illo manet et ipse in eo. Per hoc autem scimus quod maneat in nobis, ex spiritu sive dono quod dedit nobis.Siquidem donec manet hoc asylum, procul dubio babemus inauferibile donum ipsius. Quo- modo autem erit asylum ? Si nihil ex negligentia pretermittamus eorum quz nobis precepit circa dilectionem. IV,1-6.Charissimi,ne cujus spiritui credatis.sed probate spiritus an ex Deo sint : quoniam multi pseudopropheta exierunt ἐπ mundum. Per hoc co- gnoscite spiritum Dei.Omwis spiritus qui confitetur JesumChristum in carne venisse,ez Deo est;ct om- nis spiritus qui uon confitetur Jesum Christum in carne venisse,ex Deo non est. Et hic est spiritus ille Antichristi, de quo audistis quod veniat, et nunc jam in mundo esl. Vos ex Deo estis, filioli , οἱ vicistis ἡμῖν παρέξει. ᾿Αρνήσασθαι γὰρ ἑαυτὸν οὐ δύναται. Τουτέστιν, οὐκ ἐπὶ διχκένις ληφθείη, τὸς ἑντολὰς αὐτοῦ ἡμῖν ἐπιχορηγῶν, ἀλλ᾽ ἐν ἑαυτῷ πρώτως ταύ- τας βεθαιώσαιτο. El δε τοῦτο, πάντως εἰ à ἐντέλλε- ται ποιοῦμεν, ἔξομεν αὐτὸν ὑπήχκοουν xai ἡμεῖς kv οἷς ἂν αἰτῶμεν, καὶ τὸ χάρισμα αὐτοῦ βέθαιον iv ἡμτν, Ὁ δὲ ὅλος νοῦς τῆς συντάζεως, τοιοῦτος ' "Iva πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ᾿Ιησοῦ Σρι: στοῦ, καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους ἀληθινῶς, ὡς à iv- τολὴ αὐτοῦ. 'O γὰρ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, iv αὖ- τῷ μένει, xal αὐαὸς ἐν αὐτῷ. Ἐκ τούτου δὲ γινώσ- Χομεν ὅτι μένει ἓν ἡμῖν, Ex τοῦ πνεύματος ἴτοι τοῦ χαρίσµατος, οὗ ἡμῖν ἔδωκεν, ᾿Ασύλου γὰρ τού- του µένοντος, ἀναντίῤῥητον ἔχομεν τὸ ἀναφα[ρετον της δόσεως αὐτοῦ. Πῶς δὲ ἄσυλον ἔσται ; Ἐν τῷ μηδὲν ἡμᾶς παραθλάπτειν Ei ὁλιγωρίας cvy ἐνετείλατο ἡμῖν περὶ ἀγάπης. € ᾽Αγαπητοὶ, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ix τοῦ Oeo) ἐστιν, ὅτι — moÀÀol Ψψευδοπροφηται ἐξεληλύθασιν εἰς tüv Χόσμον. "Ev τούτῳ µυινώσκετε τὸ πνεύμα τοῦ Θεοῦ. Πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ Ἴησουν Xpi- στὸν ἐν σαρχὶ ἐληλυθότα, ἓκ το θεοῦ iov. Καὶ πᾶν πνεύμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν iv σαρχὶ ἐληλυθότα, iv τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι, Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, ὃ ἀκηχκόατε ὅτι 85 Joan, ΧΙΙ. 14. 86 Psal, vii, 2. 87 Act, i1, 38. 88 Matth. στι, 19. 89 Matth. v.1, 12. 99 T Tim. i1, 19. 661 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 662 ἔρχεται, Kal νῦν ἕν τῷ χόσμῳ boxly ἤδη. Ὑμετι À eos, quoniam major esl qui in vobis est quam qui Ex τοῦ Θεοῦ ἔστε τεχνία, καὶ νενικήχατε αὐτοὺς, ὅτι µείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν, ἡ ὁ ἐν τῷ κχόσμψ. Αὐτοὶ Éx τοῦ Χόσμου εἰσὶ, διὰ τοῦτο x τοῦ χό- σμου λαλοῦσι, καὶ ὁ χόσµος αὐτῶν ἀκούει, μεις ἐκ τοῦ ᾿θεοῦ ἑσμεν. Ὁ Υινώσκων τὸν θεὸν, ἀχούει ἡμῶν, τὸ πνεῦμχ τῆς πλάνης. P Διελθὼν τὸν περὶ τῆς ἀγάπης τῆς εἷς τοὺς πλη- σίον λόγον, xal ταύτην εἶναι γνώρισμα ἀποφηνάμενος τῆς τοῦ Πνεύματος διαμονῆς οὗ ἑλάδομεν, νῦν ἐπιφέρει xol διάχρισιν τῶν ὄντως ἁδελφῶν, καὶ τῶν παραπλη- σίων, ἵνα ταύτην ἔχοντες, μὴ διὰ τὴν ἐντολὴν τὴν περὶ της ἀγάπης, περιπίπτωµεν τοῖς ψευδαδέλφοις καὶ Ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεο”, οὐκ ἀχούει ἡμῶν. in mundo. Ipsi de mundo sunt,ideo de mundo lo- quuntur, et mnndus eosaudit. Nos ez Deo sumus. Qui novit Deum audit nos : qui non est ex Deo, non audit nos. Per hoc cognoscimus spiritum ve- ritalis εἰ spiritum erroris. "Ex τούτου γινώσκοµεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ Postquam sermonem absolvit de dilectione erga proximum, et hanc indicium esse demonstravit permansionis Spiritus quem accepimus, subjungit nunc eorum quoque dijudicationem qui vere fra- tres sunt et proximi. ut hanc habentes, non in- cidamus occasione przeceplti de dilectione in ψευδαποστόλοις xal ψευδοπροφήταις, μεγίστην ἐαυ- Β [αἶσος fratres falsosque apostolos et falsos pro- τοῖς βλάθην Ex. τούτου πορίζοντες. Ὡς γὰρ ὁμοτρόποις περιφυόµενοι, πρῶτον μὲν ἑαυτοὺς βλάψομεν, ἆσε- θέσι τοῦ λόγου Χεχυινωνηκότες τῆς πίστεως, xal τὰ ἅγια τοῖς χυσὶ παραθέµενοι, ἔπειτα καὶ τοὺς ἡμῖν προσανέχοντας,. Ἡ γὰρ πρὸς αὐτοὺς ἡμῶν ἀγάπη πολλοὺς πείσει λαμθάνειν αὐτοὺς διδασκάλους, καὶ πιστεύειν τοῖς ὑπ' αὐτῶν λεγομένοις ἀφυλαχτως ix της μεθ ἡμῶν χλεπτομένους αὐτῶν συναναστρο- φῆς. Kal τί τὸ γνώρισμα τούτων, ἀλλ fj τοῦτό φη- σιν * } Hav πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ. » Πᾶν πνεῦμα, ἤτοι προφητείας f$, ἀξίωμα ἀποστολῆης, ὃ ὁμολοχετ Κύ- pov Ἰησοῦν iv σαρχὶ ἐληλυθότα, ix τοῦ Oto) ἐστιν. "^O δὲ τοῦτο μὴ ὁμολογε;, bx τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ τὸ ἀξίωμα τοῦτο ἐκ τοῦ ἸΑντιχριστου ἐστὶν, ὃ ἀκηχόατε. Πότε ; Εξ οὗ πρὸ μικρών ἔλεγεν ὅτι Πολ- λοὶ ᾿Αντίχριστοι ἐν τῷ κόσμῳ ' τουτέστιν, οἱ πρό- ὄρομοι τοῦ ᾿Αντιχρίστοω. Τὴν δὲ ὁμολογίαν τῆς τοῦ Κυρίου iv σαρχὶ παρουσίας, οὐχὶ γλώσσῃ φησὶ γί- νεσθαι; ἀλλὰ τοῖς ἔργοις, Πῶς ; Ὡς 6 µακάρίος lao λός φησι. « Πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ περι- φέροντες ἐν τῷ σώματι, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ᾿Τησοῦ ἓν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇῃ. » Ὃς οὖν ἐνεργὸν ἔχει τὸν ᾿Ιησοῦν xal τῷ κόσμῳ ἀπέθανε, καὶ οὖκ ἔτι τῷ κόσμῳ tn, ἀλλὰ τῷ Χριστῷ, κχὶ περιφέρε t τοῦτον, οὐκ iv τῃ τοῦ Χριστοῦ μόνον σαρκὶ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ, οὗτος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Όστις δὲ οὐχὶ Χριστῷ, ἀλλὰ τῷ κόσωρ (f, τουτέστι, ταῖς τοῦ κόσμου ἡδυπαθείιις, ὁ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Orco), Aib xai Παῦλός φησιν ^ « Ὅπου 4€ ἐν ὑμῖν ἔριδες καὶ διγαστασίαι, οὐχὶ σαρχικοί boxe, x à κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε. » Ὁ δὲ κατὰ ἄνθρω- που περιπαᾳτῶν, πνεῦμα Ἀριστοῦ οὐκ ἔχει, Ὁ 8i Ἀριστοῦ πνευμα μη ἔχων, τουτέστιν, ὁ qn κατὰ Χριστὸν ζῶν, τῷ χκόσμῳ νεκρώσας ἑαυτὸν ὀηλονότι, οὗτος οὐκ ἔστι Χριστοῦ. € Ἐν τῷ κόσμῳ εἶναι ἤδη, » τὸν ᾽Αντίχριστόν φησιν, οὐ σωματικῶς, ἀλλὰ διὰ τῶν προοδοποιούντων αὐτῷ τὴν παρουσίαν, ψευβοπρυση- τῶν καὶ ψευδαποστόλων καὶ αἱρεσιωτῶν. Οὗτος δὲ 6 Αντίχριστος, ἄνθρωπος τὸν Σἀατανᾶν περιφέρων ἔσται͵ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον θεὸν f, σέβασµα. Διὸ καὶ τὰ εἴδωλα σέθειν ἀθετήσει, οὓς θεοὺς λεγοµένους ἐσήμανε,. Aix δὲ τοῦ, πᾶν σέθα- phetas, maximum inde damnum nobis ipsis 5687 comparantes. Siquidem complectendo illos lanquam similium essent morum, primum nobis ipsis nocebimus,dum sermone communicamus cum his qui fide impii sunt, etsancta canibus proponi- mus : deinde et his qui una nobiscum versantur Nostra namque erga illos dilectio suadebit multis ut ipsos assumant przceptores,credantque his quie ab ipsis dicuntur, dum nou observantes, veluti furto subducli sunt propter illorum conversationem, quam habent nobiscum, et quod sit horum indi- cium, dicit hoc esse quod sequitur : «Omnis spiritus qui confitetur.» Omnis spiritus sive prophetis vel apostolatus dignitas, quze confitetur Dominum Je- c sum in carne venisse, ex Deo est : quz? autem hoc non confitetur, ex Deo non est, sed hzc dignitas ex Ántichrtsto est, de quo audistis. Quando ? Ex his verbis qu:v paulo ante dixit, quod ::ulti Anti- christi sint in. mundo, hoc est przcursores Ánti- christi. Porro confessionem adventus Domini non lingua fieri dicit, sed operibus. Quomodo ? Sicut beatus Paulus dicit : « Semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes, ut el vita Jesu in corpore nostro appareat 91. » Qui igitur operan- tem habet Jesum, et mundo mortuus est, nec jam mundo vivit sed Christo, et hunc circumfert non in sola Christi carne, verum etiam in sua, hic ex Deo est. Quisquis autem non Cliristo, sed mundo vivit, D hoc est mundi voluptatibus, talis non est ex Deo. Ideo et Paulus ait. «Cum in vobis sint contentiones el factiones, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis 9? ? » Qui vero secundum lio- minem ambulat,Christi spiritum non habet 95, hoc est qui non secundum Christum vivit,ita videlicet ut seipsum mundo mortificaverit, hic non est Christi. «Et nunc jam in mundo est.» In mundo ait jam esse Antichristuui, non corporaliter, sed prepter eorum przesentiam qui viam illi preparant, nempe psendoprophetas, pseudapostolos et hzereti- cos. Hic autem Antichristus homo erit qui Satanam circumferet, elatus adversus omnem qui dicitur Deus autnumen94, [deo quoqne idola colere asper- 9! |I Cor. 1v, 10, 99 [ Cor. iir, 3. 95 Rom νι, 9. 94 I Thess. i1, 4. 663 OECUMENII TRICC.E EPISCOPI 664 nabitur, quos dici deos significavit: porro per lioc A σµα xal τὸν χριστιανισμόν *. xol ἑαυτὸν µόνον ἆπο- quod addit * Omne numen, etiam Christianismum significat : et seipsum solum conabitur ostendere Deum. Ubi per hec cognoscendos dedit Domini 588 propheta: et apostolos, subjungit : Vos autem cum ex Deo sitis. fi ioli,devicistis eos, nempe pscu- doprophetas. Quomodo? Quoniam Deus qui in vobis est, major est quam is qui in mundo est, juxta quem pseu'loprophetz vivere elegerunt.Deinde his subjungit et aliud indicium ipsorum pseudoprophe- tarum,quod etiam maxime contristabalsimpliciores credentes. Verisimile enim erat quosdam horum eg.e ferre, dum illos quidem viderent a multis haberi in pretio, sese autem despici, et ait : Ne moerore afficiamini si vos a multis contemnimini, illi vero ab his assumuntur.Simile namque accurrit ad sibi simile. « Ipsi de mundosunt, et ideo de mundo loquuntur. » Ipsi de mundo sunt, et cum de mundo loquantur, hoc est juxta carnales concu- piscentias doceant, hahent ipsos obsequentes, per- versi perversos. Nos autem eum ex Deo simus et a carnalibus concupiscentiis alienati, non possumus ab ipsis recipi.Nos autem audit ille qui temperan- ter vivit, οἱ ita Deum novit, paratus prebere nobis auditum. [deo et Christus ait : «Qui habetaures ad audiendum audiat 95: » testificans eum solum qui ad obedientiam preparatus est habere aures. His distinctis consequenter subjungit tanquam sigillum eorum qua jam a se dicta sunt, quod per hoc (nempe quod jam dictum est) cognoscimus eosqui φαίνειν ἐπιχειρήσει Θεόν. Τούτοις Ὑνωρίσας τοὺς τοῦ Κυρίου προφήτας καὶ ἀποστολους, ἐπιφέρει * "Yuste δὲ οἱ ix τοῦ Θεοῦ» ὄντες, τεκνία, νενικήκατε αὐτοὺς, ῆτοι τοὺς ψευδοπροφήτας. Πῶς ; "Ότι à ἐν ὑμῖν θεὺς µείζω ἐστὶν fj ὁ ἓν τῷ κόσμῳ, xa0' ὃν ol ψευδοπρο- φῆται (qv εἴλοντο, Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει xal ἕτερον αὐτῶν γνώρισμα τῶν ψευδοπροφητῶν, ὃ μάλιστα καὶ τοὺς ἡπλουστέρος τῶν πιστῶν ἐλύπει, Εἰκὸς γαρ τινας τούτων καὶ ἀσχάλμειν ὀρῶντας ἐκείνους μὲν τοῖς πολλοῖς περισπουδάστους, ἑαυτοὺς δὲ καταφρο- νουµένους. Kal φἼσι’ Μὴ λυπεῖσθε, cl. ὑπὸ τῶν πολ- λῶν καταφρονεῖσθε ὑμεῖς, ἔκεῖνοι δὲ ὑπὸ τούτων προσλαμθάνονται. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον προσ- τρέχει. € Αὐτοὶ ἐκ τοῦ Κόσμου sisi, καὶ ἐκ τοῦ κό-- σµου λαλοῦντες * » τουτέστιι, χατὰ τὰς σαρχικὰς Β ἐπιθυµίας διδάσκοντες ἔχουσιν αὐτοὺς κατηχόους, ἐνδιάστροφοι ἐνδιαστρόφους, Ὑμεῖς, δὲ, ἅτε ἐκ τοῦ, θεοῦ ὄντες, xal τῶν χοσμικῶν ἐπιθυμιῶν ἡλλοτριω- μένοι, ἄπαράδεκτοι αὐτοῖς καθιστάµεθα. ᾿Αχούει δὲ ἡμῶν ἐκεῖνος ὁ σωφρόνως ζῶν, καὶ διὰ τοῦτο θεὸν ἐπιγινώσκων ἔτοιμος ὑπέχειν ἡμῖν τὴν ἀκοήν, Avo xal ὁ Χριστός φησιν, « Ὁ ἔχων ωτα ἀκούειν, ἀκουέτω, » τὸν πρὸς εὐπείθεαν παρεσκευασμένον, ixelwp xai τὰ ὦτα μαρτυρῶν ἔχειν, Ταῦτα διαστειλάµενος, ἔπι- φέρει λοιπὸν ὡς Ἐπισφράγισμα τῶν εἰρημένων αὐτῷ Πδη, ὅτι ἐκ τούτου γινώσκομεν τοὺς τὸ πνεῦμα της ἀληθείας, τοι τὸ ἀληθὲς ἔχοντας προφιιχὸν ἀξίω- μα, καὶ τὸ πνεῦμα τὸ πλάνον, τὸ τῆς φευβοπροφι- τείας, spiritum veritatis sive veram propheticam dignitatem habent, et qui spiritum erroris sive falsae pro- phetiz. CAPUT V. De fraterna charitate ad divinum cultum. IV, Ἴ, 11. Charissimi, diligamus nos invicem, quia charitas ex Deo est ; et omnis qui diligit, ex Deo natus est, εἰ cognoscit Deum. Qui non dili- git. non. novit. Deum : quonium Deus charit«s est. Per hoc apparuit charitas Dei in. nobis, quod Filium suum unigenitum miserit Deus in mundum, ut. vivamus per eum. In hoc est 689 charitas, non quod nos dilexerimus Deum, sed quod ipse dilexerit nos, el miserit Filium suum propitialionem pro peccatis nostris. Charissimi, sí sic Deus dilexit nos, et nos debemus invicem diligere. Rursum post przedicta sermonem de dilectione ΚΕΦΑΛ. E. € Περὶ φιλαδελφίας εἰς θεοσέθειαν. » « ᾽Αγαπητοὶ, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ix τοῦ θεού γεγέννηται, καὶ Ὑγινώσχει τὸν Θεόν. Ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν θεὸν, ὅτι ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν, Ἐν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸν Υὲὸν αὐτοῦ μονογενη ἀπέσταλκεν ὁ θεὸς εἰς τὸν xó- σµον, ἵνα ζήσωμεν OU αὐτοῦ, Ἐν τούτῳ ἐστὶν à ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμείς ἠγαπήσαμεν τὸν θεὸν, ἀλλ' ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἀπέστειλε τὸν Tiv αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ᾽Αγαπητοὶ, cl οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Orbe, xxi ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπῆν. » Καὶ μετὰ ταῦτα ἀνχλαμθβάνει πάλιν τὸν περὶ τῆς resumit. Cum enim ostendisset quem oporleat dili- p ἀγάπης λόγον. Δείξας γὰρ τίνα χρὴ ἀγαπῆν, ὅτι gere, nempe quod moribns conformes, hzret his quaiuitio dicta sunt, dicens et dileclionem « t eum qui diligit ex Deo esse, solumque eum qui diligit ex Deo natum esse ac Deum cognoscere : eum vcro qui charitatem non hàbet. Deum etiam ignorare, con- trariiscontraria confirmans.Quomodo autem Deum non noverit is qui non diligit, hoc modo probat : eDeus charitas est.» Et unde hoc manifestum fiet ? ex eoquod miseritEilium suum unigenitum in mun- 95 Matth. χῃι͵ ο. τοὺς ὁμοιοτρόπους, ἔχετχι λοιπὸν τῶν ἐξ ἀρχῆς, ἐκ τοῦ θεοῦ εἶναι λέγων καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὸν ἀγα- πωντα, xal µόνον τοῦτον τὸν ἁγαπῶντα ix τοῦ Oto) γεγεννῆσθαι, καὶ ἐγιγινώσκειν θεὸν, τὸν δὲ µη ἔχοντα τὴν ἀγαπην, xal τὸν Θεὸν ἀγνοεῖν, τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία πιστούµενος. Πῶς δὲ ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω θεόν, κατασχευάζει οὕτως * 4 Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστι. ν Πόθεν θηλον ; "Ag! o0 ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν µο- νογενη εἰς τὸν Χόσμον, ἵνα τὴν ὄντως ζωὴν παράσγη 665 COMMENT. IN EPIST. : JOANNIS. 666 utw, καὶ ζήσωμαν δι αὐτοῦ. "ento γὰρ ἀγαθότης A dum, ut veram vitam nobis tribuere!,et viveremus λέγεται, ὅτι OU ἀγαθότητα οπέοτησε τὸν νοητὸν xó- σμον xal τὸν αἰσθητὸν, ἵνα ἔχῃ τοῦ ὄντως ὄντιος ἑαυτοῦ κοινωνοὺς, οὕτω xxl δι ἀγάπην τὴν εἷς ἡμᾶς δοὺς τὸν μονογενῃη αὐτοῦ Υἱὸν εἷς τὸν κόσμον, ἔδειςε ^t , σ 4 , 9 4 4 4 καὶ διὰ τούτου ὅτι ἀγάπη icti, διὸ καὶ αὐτὸς ἔπι- φέρει. € Ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, » vd τοῦ, Ἐν τούτρ δείκνυται ὅτι ἀγάπη ἐστὶν ὁ θεός. Εἶτα« ἑξαί- pto» τὸ τῆς τος θεοῦ ἀγάπης καλόν, φησὶν, Οὐχ ὅτι 0: ἡμεις ἠγαπῶμεν αὐτὸν, τοῦτο ἔποίησεν ὁ θεὸς, τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν, ὑπὲρ ἡμῶν δούς * ὅπερ ἐποφείλε- ται τοῖς ἀγαπωμένοις, ἀντιδιδόνχι ἀγαπῶσι τὴν ἴσην διάθῖσιν, ἀλ)ὰ προκατάρχων τῆς εἷς ἡμᾶς εὖ- εργεσίσς δι’ ἀγάπης, ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ. Kai o) μόνον ἀπεστειλεν ' ἀλλὰ καὶ υπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος ἐξιλάσασθχι. El οὖν οὕτως, φησὶν, ἠγάπησεν ἡμᾶς 6 θεὸὺς, καΐίτοι μηδὲν εἷς φύσιν αὐτῷ κοινωνοῦντας, πολλῷ πλέον ὀφείλομεν καὶ ἡμεζς τοὺς ἀμοφυεῖς ἡμῖν ἀγαπᾷν καὶ γνόντες τὸ ἀπὸ τῆς ο * ) , - Uu ' ἀγάπης χκαλὸν, ἀλλήλοις τοῦτο διακονεῖν. ἱσπεπ γὰρ ἔγκλημα τῷ μὴ αἱρουμένῳ τὸ αἱρετὸν, καὶ τῷ μὴ φιλοῦντι τὸ φιλητὸν, οὕτως ἔπαινον περιποιεῖν τοῖς ἀγαπῶσι τοὺς ἀξίους ἀγάπης, διὰ τὸ εἶνχι ἀγαπη- τούς Οὔτω δὲ διατεθέντες ἔχομεν ἀμφότερα, xal τὸ ; A ^. AY - 3 - 4 ἀγαπητοὶ, διὰ τὸ ὑπὸ Θεοῦ ἠγαπησθαι καὶ προσλη- φθῆναι ὑπ αὐτοῦ, xal τὸ ἁἀγαπητικοὶ, διὰ τῆς πρὺς τοὺς πλησ΄’ονυ ἀγάπης t ἀγάπης δὲ τῆς εἰλικρινοῦς xai καθχρᾶς, ἀλλ᾽ o) της ἐμπαθοὺς τε καὶ ῥυπαρᾶς ἥτις λτσταῖς ἂν καὶ τοῖς ἄλλοις κακούργοις ἐγγέ- γοιτο. θεὸν οὐδες πώποτε τεθξεχτχι. Εὰν ἀγαπῶμεν . , . ' * 0 L2 ἀλλήλους, ὁ θΘεὸς ἐν ἡμῖν μένει, καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ Ἅµτετελειωμένη ἐστὶν ἐν ἡμῖν. Ev τούτω γινώσχοµεν ὅτι iv αὐτῷ µένομεν, κχὶ αὐτὸς iv ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν, Καὶ ἡμεῖς τεθεαμεθ« — xal µμαρτυροῦμεν, ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέστχλχε τὸν Ylov Σωτήρα τοῦ κό- σμµου, » » * , * » - . Εἴπομεν καὶ πρὸ τούτω, ὡς ἔθος τῷ μαχαρίν τούτν, τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἀναλαμθάνειν, τοῦ τε Env βούλεσθαι τῶν λεγομένων τοῖς μαθητευοιένοις περιποιεῖν. καὶ ἐπὶ τὸ τρανώτερον τὸν Αό:νου άγειν MTS M , - καὶ |τελεώτερον. Ετέρως γὰρ καὶ ἑτέρως ἐπιχειρῶν ἀπὸ τῶν iv τῷ πράγματι ἐνθεωρουμένων, καὶ oiov τὸ ἑλλιπὲς τοῦ λόγου ἀναπληρων, τελεωτάτην την υ τῶν λεγομένων ποιεῖτχι ἀπόδειξιν. Κατὰ ταύτην Xii vov τὴν ἀγωγὴν γρώµενος τῷ λόγν φησί * « θεὺν οὐδεὶς πώποτε τεθέατχι, ο Ἐπεὶ γὰρ περὶ τῆς ἀγά- πης τῆς EQ τοὺς ἀδελφιὺς ποιούμενος τοὺς λόγους τὸν θεὸν εἰς ὑπόδειγμκ moo ve, ὀύντα τὺν Υἱὸν αὖ- τοῦ τὸν μονογενῆ διὰ τὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην εἰς θὰ- νατον, ᾿Αχκόλουθον δὲ ἦν εἶπειν viva, Καὶ πόθεν τοῦτο λεγεις περὶ πραγμάτων ἀθεάτων καὶ ἀνεφίκτων, xal διχθεθχιοῖς fU; olg µήπω τις ἔγνωκε; συντρέ- χων οὖν τοῖς οὕτω λέγουσι qno καὶ αὐτὸς, ὅτι θεὸν μὲν οὖδεις ἑώρακε πώποτε. Σύμφημι καὶ αὐτός. "AX ἐκ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, qnoi, γινώσχομεν, ὅτι ὁ Θεὸς iv ἡμῖν ἐστι. Καὶ καλῶς τοῦτο λέγει, per ipsum.Quemadmodum enim honitasdicitur,eo quod propter bonitatem,intellectualem ac sensibi- lem mundum produxerit,ut is qui vere est,aliquos haberet sui participes: ita quoque propter dilec- üonem qua pro nobis dedit Unigenitum suum in mundum ,ostendit,etiam per hoc quod charitas sit. Ideo et ipse subjungit: « In hoc est charitas,» hoc est,In hocostendilur quod Deus sit charitas.Deinde exlollens bonitatem charitatis Dei, ait: Non quod nos dilexerimus ipsum hoc fecit Deus,dans Filium suum pro nobis, quasi dilectis debuisset, ut dili- gentibus rependeret &qualem affectum : sed per charitatem prior auspicans beneficium erga nos, misit Filium suum : nec solum misit, verum etiam pro peccatis nostris proprio illius sanguine placatus est. Si sic ergo dilexit nos Deus, inquit, quanquam in natura nihil nobis commune esset cum illo, multo magis debemus et nos diligere eos qui ejus- dem nobiscum sunt naturz : et cognito bono quod a charitlale procedit, invicem illud adininistrare. Quemadmodum enim culpa est illi qui non eligit quod eligendum est, που amat quod amabile est : ita et laudi daturiisqui diligunt dignos dilectione, eo quod chari sint.ita autem affecti, utrumque ha- bemus : 890 ei ἀγαπητοὶ, id est, chari sumus, eo quod a Deo amati et assumpti simus, el ἀγαπητιχοί, hoc est, amore persequentes per dilectionem erga proximos : dileclionem, inquam, sinceram ac pu- ram, non autem affectibus obnoxiam ac sordidam, qu: sicariis aliisque facinorosis contingere polest. IV, 12.14. Deum nemo vidit unquam. Si diliga- mus nos invicem, Deus in nobis manet, et. chari- lus ejus est perfecta in nobis.Ex hoc cognoscimus in eo nos manere et ipsum in nobis, qvod de spiritu 8uo dederit nobis. Et nos vidimus et.lestamur quod Puter miserit Filium suum Salvatorem mundi. Diximus eliam antehac quod huie bealo viro moris sit eadem de eisdem repetere, ac habitum eorum qua dicuntur velle infigere iis qui docentur, el sermonem ducere ad id quod clarius ac perfe- ctus esl. Alio enim et alio modo aggrediendo ab his que in re conspiciuntur, et veluti com- plens quod in sermone deest, perfectissimam facit demonstralioneni eorum qua dicuntur. Juxta banc institutionem ctiam nunc sermone ulens ail : « Deum nemo vidit unquam.» Queuiam enim ser- monem faciens de cha:ilate erga fratres, Deum iun exemplum produxerat,qui Filium suumunigenilum dedil in mortem, propter charitatem quam erga nos liabuit : consequens autem erat ut aliquis dice- ret : Et undeaut quoinodo hoc dicis de rebus invi- sibilibus et incoinprehersibilibus,et tua apud nos confirmas his qux? nunquam aliquis cognovil? oc- currens igitur his qui ita dicerent, ait ipse: Quod Deum sane nemo unquam viderit, et ego quoque assero : sed ex dilectione erga nos mutua, cogna- 661 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 668 scimus quod Deus in nobis sit. Et recte hoc dicit. A Πολλὰ γὰρ τῶν ἀθεάτων ἡμῖν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν, ὅτι Multa namque ex his que nobis invisibilia sunt, ex actionibus esse deprehendimus. Certe que mad- modum neque animam quispiam vidii, sed tamen ex actionibus et motionibus in nobis esse depre- hendit : itaet dileclionem Dei erga nos, veluti per quamdam motionem ac operationem cognoscimus. Quod si hoc absurdum non est, nequeiste vir ργ»- ler decorum ex operatione Deum quoque in nobis esse ostendit. Et quz: est operatio? Pura ac siücura dilectio erga proximum. 691 Hc enim efficax est et nullum habens defe- ctum, quando videlicet pura est.Hoc indicium est et nos in ipso et ipsumin nobis manere,quod etiam εἰσὶ κατχλαμθάνοµεν. ᾽Αμέλει ὥσπερ οὐδὲ ψυγήν τις ἑώρακεν, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γοῦν καὶ τῶν xin µάτων κατχνοεῖ ὡς ἔνυπαρχει, οὕτω ἡμῖν καὶ τὴν elo ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγάπην, ὡς διὰ τινος κινήσεως xal ἕνερ- γείας γινώσχοµεν. Ei δέ τοῦτο οὐκ ἔξω τοῦ εἰχότος, οὐδὲ 6 θεῖος οὗτος ἀνὴρ παρὰ τὸ εἰχὸς ἐκ τῆς ἐνεργείας εἶνχι τὸν θεὸν xal iv ἡμ]ν δείκνυσι. Καὶ τίς ἡ Ἐνέργεια » Ἡ εἰς τοὺς πλησίον ἡμῶν καθαρὰ xal ἄδολος ἀγάπη, Αὕτη γὰρ καὶ ἕνεργης καὶ ἀνελλιπῆς, Ev τῷ κχθαρὰ δηλονότι εἶναι. Τοῦτο τὸ γνώρισμα τῆς τε ἡμῶν ἐν αὐτῷ µονῆς καὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐχεί- deSpirifusuodederit nobis. Namquipurusest,pura B νου, καὶ ὅτι, φησὶ, τοῦτο ἐκ τοῦ Πνεύμανος αὐτοῦ etabomnisordeimmaculatanobislargitur.Quoniam ergo per puram dilectionem cum eo communicamus ex hoc etiam nos,inquit,qui secundum carnem eum vidimus,cognovimus eum,el testificamur quod Pa ter miserit eum Salvatorem mundi.Sed preter nos. Iram quoque notitiam ipse eliam nos instruxit, perfectiusin hanccognitionem nos inducens,quando dixit: « Exivi a Patre, et veni in mundum96. »Hoc quantum ad id attinet quod Filium suum Unigeni- lum ob nostri dilectionem demiserit in mundum. Rursum eu aliis manifestius : Adeo enim, inquit, Deus dilexit mundum.,ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit ut eum non pereat. Et : Non veni ut judicem mundum, sed ut salvum fa- δέδωκεν ἡμῖν, Ὁ γὰρ καθαρὸς xxÜüxpà καὶ ἂχραντα παντὸς ῥύπου χαρίζεται. Ἠπεὶ οὖν διὰ της καθαρᾶς ἀγάπης]αὐτῷ κοινωνοῦμεν, kx τούτου καὶ ἡμεῖς, φη- σὶν, οἱ χκστὰ σάρχα τεθεαµένοι αὐτὸν ἔγνωμεν καὶ μαρτυροῦμεν, ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέσταλκεν αὐτὸν Σω- τΏρα τοῦ κόσμου, ᾽Αλλὰ καὶ πρὸς τῇ ἡμετέρᾳ γνώ- gti, xal αὐτὸς ἐξηγήσατο, τελεώτερον ἡμᾶς τῇ τοιαύτῃ ἐμθιθάζων γνώσει, movi μὲν λέγων, « 'Et- ηλθον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐλήλυθα εἷς τὸν κόσμον, » τοῦτο περὶ τοῦ καταπέµψαι ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ἀγάπης ἀπ᾿ οὐρανοῦ τὸν Yióv αὐτοῦ τὸν μονογενη el; τὸν κόσμον * καὶ OU ἑτέρων δὲ πάλιν τρανότερον * « Τοσοῦτον γὰρ, φησὶν, ἠγάπησεν ὁ Θεὺς τὸν χόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν µονογενη ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ciam mundum. Habemus igitur et a nostro ipso- 6 ὁ πιστεύων ἐπ᾽ αὐτῷ μὴ ἀπόληται ’ » καὶ, α Οὐχ ἦλθον rum aspectu, inquit, et a doctrina Unigeniti quj ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσω τὸν κόσμον. » est sinu Patris velut in Evangeliis dictum est 97. et ab operatione per mutuam dilectionem, quod Deus in nobis s't, et de Spiritu suo dederit nobis, et cum eo parlicipemus. IV, 15-17 Quisquis confessus fuerit quod Jesus est lilius Dei, Dei in. eo. manet, et ipse in Deo. Et nos cognovimus et credidimus charitatem quam habet Deus in nobis. Deus charitas est, et qui manet in charitate, in Deo manet et Deus in eo. In hoc perfecta. cst. charitas nobiscum, ut fidu- ciam habeamus in die judicii, quod sicut ille est et nos sumus in munde hoc. Hoc ad id quod paulo ante dictum est refertur, pula quod omnisspiritusqui confitetur Jesum Chri- sium in carne venisse, ex Deo est. Quoniam enim sufficienter demonstravit quod et filii sint Dei et Deus in ipsis maneat : demonstravit autem hoc per multram cha:itatem,qua c nfirmat datum esseipsis Spiritum sanctum sive spiritualia dona : 699 rur- sum ad illa refert sermonem, et ait : « Quisquis confessus fuerit quad Jesus est Filius Dei, Deus in eo manel;»hujusinodi aliquid dicens : Dixiinsnpe- rioribus, Omnis qui confiietur Jesum Christum in 96 Joan. xvi, 28. 01 Joan. 1 18. "Egogtv τοίνυν καὶ ἀπὸ τῆς αὐνοψίας, φησὶ, καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ Μονογενοῦς ἐξηγήσεως τοῦ ὄντος, εἷς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ὡς kv Εὐαγγελίοις εἴρηται, xal ἀπὸ της ἑνεργείας διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ὅτι ὁ Oc; ἐν ἡμῖν, καὶ ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ δέδω- xav ἡμῖν, xal κοινωνοῦμεν αὐτῷ. « Oz ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοὺς ἔστιν ὃ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, d θεὺὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὑτὸς &v τῷ θεῷ. Καὶ ἡμεῖς ἐγνώχαμεν καὶ Ἠπεπιστεύχαμεν τὴν ὀγάπην, ἢν ἔχει ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν. Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, καὶ ὃ μένων ἐν tá ἀγάπῃ ἐν τῷ θεῷ μένει, καὶ ὁ Θεὸς iv αὐτφ. Ἐν τούτῳ τετελείωται d ἀγάπη μεθ) ἡμῶν, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν ἓν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, ὅτι xad Ἐκεῖνός ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἔσμεν iv τῷ κόσμῳ τούτῳ. » Τοῦτο πρὸς τὸ πρὸ βραχέος εἱρημένον ἀναφέρεται τὸ. ὅτι πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ ᾿Ιησοῦν Χριστὸν ἐν σαρχὶ᾽ ἐληλυθότα, ix τοῦ Θεοῦ ἐστι. Ἐπεὶ γὰρ ἱκανῶς ἀπέδει- ξεν, ὅτι καὶ τέχνκ εἰσὶ θ3οῦ, καὶ ὁ θεὺὸς iv αὐτοῖς µέ- vtt, ἀπέδειξε δὲ τοῦτο διὰ τῆς εἷς ιἀλλήλους ἀγάπης, τις ὁτι ἐδόθη αὐτοῖς Πνεῦμα ἅγιον, ftot πνευμ1- τικὰ χαρίσματα, βεθαιοῦται, ἑπαναφέρει πάλιν iv ἐκεῖνα τὸν λόγον, καὶ φησιν, « Oc kzv ὁμολογήσῃ ὅτι ἸΙησοῦς ἔστιν ὁ ὰἸὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει ^ » τοιοῦτο λέγων * εἴρηχεν ἀνωτέρω, Πᾶν πνεῦμα ὁμολογοῦν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρχὶ ἔλη- 669 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 070 λυθότα, ix τοῦ Θεοῦ εἶναι. Προϊὼν δέ µοι ὁ λόγος, À Carne venisse,ex Deo est:porro in progressu aliud φησὶ, καὶ ἕτερόν τι ἐξέφηνε. Καὶ τοῦτο τοίνυν προ- τίθηµι, ὅτι ol ὁμολογοῦντες ταῦτα, καὶ µένων ἔγου- σιν iv. ἑαυτοῖς τὸ Πνεῦμα, ἴτοι τὸν θεὸν, xal τὰ τούτου πνευματικὰ ἸΧχαρίσματα, καὶ αὐτοὶ ἐν θεῷ µένουσι. Καὶ τοῦτο οὐχ ὡς ἔτυχέ φαμεν, ἀλλὰ βε- Oaíg γνώσει καὶ πίστει διὰ της εἷς ἀλλήλως ἀγά- πης. Αγάπης δὲ μνημονεύσας, ἐπιφέρι καὶ πάντα τὰ περὶ ἀγάπης ἅπερ φθάσας εἴρηχε, πίστιν πολλὴν τῷ περὶ ἀγάπης παρεχόµενος λόγῳ. « Ἐν τούτῳ τετελειῶται ἡ ἀγάπη. » Βουλόμενος, φησὶν ἡμᾶς τετελειῶσθχι ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν ἐν cn ἡμέρᾳ τῆς Χρίσεως, πρὸς τὸν ἐνανθρωπήσαντα δηλονότι, ὅτι xxl αὐτός ἔστιν ὁ χρίνων κατὰ τὴν αὐτοῦ ἀπόφανσιν, την, ὅτι « 'O Πατὴρ οὐδένα xpl- νει, ἀλλὰ τὴν κρίσιν ἅπασιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. » Kal ὅτε πρὸς τὸν Ενανθρωπήσαντα 5, παῤῥησία hs (v ἔστχι, ἑἐδήλωσε διὰ τῶν Ἑπομένων εἰπὼν, ὅτι Καθῶς ἐχετνός ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἐσμεν iv τῷ κχὀσμν τούτψ, τοῦτο λέγων, προσποδεδειγµένου ὅτι ὁ θεὸς bv ἡμῖν καὶ haste ἓν αὐτῷ, τὸ τέλειον, φησὶ, καὶ ἑαυτοῖς ἔπιμαρ- τυρόµεθα τῆς ἀγάπης. Ὡς οὖν ἐκεῖνος ἦν ἐν τῷ χόσμῳ ἅμωμος καὶ καθαρὸς, διὸ καὶ ἔλεγεν, « 'Ep- χεται ὁ ἄργων τοῦ χόσµου τούτου, xal ἐν ἐμοὶ εὑρή- ctt οὐδέν * » οὕτω xai ἡμεῖς Ισόμεθ ἐν τῷ νόσμ, φησί. Τὸ «xo, ἔστι καὶ ἐσμὲν, Ώτοι κατὰ ἀντι- γρονίαν χετται, ὡς vf Γραφῇῃ ἔθος, Ἡ βαθύτερόν τι σηµα΄νει διὰ τούτου. Εἴρηχε γὰρ πολλάκις, ὅτι μεις bv τῷ θεῷ, καὶ ὁ θεὸς iv ἡμῖν, Ei οὖν τοῦτο, ἀγνῶς, δὲ Ἐκεϊνώς ἐστιν ἐν ἡμῖν, τουτέστιν, ἀγνείας ἡμιν ὑφηγητῆς xxb ὕπαρχος, oot xal ἡμεῖς αὐτὸν περιφέρωμεν bv τῷ κόσμρ τούτρ, ἁγνῶς xxi χαθχ- ρῶς, τεθνεῶτες τῷ xóspup, πάντοτε τήν νέκρωσιν αὖ- τοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες. Οὕτω δὲ βιοτεύοντες, φησὶ παῤῥησιασόμεθά τε πρὸς αὗτον, καὶ φόδου παν- τὸς ἐχτὸς τότε ἑσόμεθχ, Τετελειωμένοι γὰρ ἐν τῇ ἁγά- πῃ διὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων, πόῤῥω τοῦ φύδου ἐσόμεθ:, Καὶ ἐπιφέρει τούτου πιστωτιχὸν τὸ, ὅτι ἡ τελέκ ἀγά- πη ἔξω βάλλει τὸν φόδον ; Ποτον 0i φόδον αὐτός φησιν, ὅτι τὸν κολαστικόν. ' Έσται γάρ τινα καὶ ἀγαπᾷν διὰ φό- 6ov τοῦ κολασθήνα:, Οὖτος δὲ ὁ φόθος οὐ τετελείωται, τουτέστιν, οὐ τῆς τελείας ἐστὶν ἀγάπης, Ταῦτα εἷ- ρηχὼς περὶ τῆς τελείας ἀἄγαπης, xal κατανχγκα- στικώῶς δείκνρσιν ὡς ὠφείλομεν ἀγαπῷν τὸν θεὸν, ὅτι καὶ αὐιὸς, φησὶ, πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς, Ὀψεί- λομεν 0i τὸν προχατάρ(όντα ἡμῖν ἀγαθοῦ σπου- δαιότερον πρὸς τὴν ἀνταμοιθην τούτου ἐπείγεσθαι xal ἡμεῖς, ὥσπερ ἀνωτέρω διεξοδιχώτερον ἡμιν εἴ- βηται, ᾿Εζήτησαν δὲ τινες πῶς τοῦ Δανὶὸ λέγοντος, « Φοθήθητε τὸν Κύριον πάντες ol ἅγιοι αὐιοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ὑςτέρημα τοῖς φοθουµένοις αὐτὸν, » ον οὗτός φησιν, « Ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν qó-- 60». } Οὐ δήπου γὰρ ol ἅγιοι τοῦ θεοῦ τετελείων- ται iv cj ἀγάπῃ, οἷς τὸ φοθεῖσθαι προστάσσεται. dapiv οὖν ὡς διττός ἔστιν b φόδος. Ὁ μὲν προκατ- αρτικὸς, ὃς καὶ σύνδρομον Ἐπιφέρεται τὴν κόλασιν διὰ τὰ πεπραγμένα αὐτῷ δεινὰ, τοῦ προσιόντος θεῷ mihi quiddam manifestavit sermo,et hoc ergo pro- ponam: quod qui hec confitentur, etiam manentem in seipsis habent Spiritum,sive Deum et hujus dona spiritualia, et ipsi iuDeo manent. Et hoc non temere dicimus, sed firma cognitione et fide per mutuam charitatem. Facta autem charitatis mentione, re- feri quoque omnia quz de charitate dixit,magnam fidem tribuens serinoni qui est de charitate. « In hoc perfecta est charitas. » Vult, inquit, nos per- [θείος esse in chari!ate, ut fiduciam habeamus in die judicii, erga eum videlicet qui incarnatus est: quoniam et ipse judex erit. juxta ipsius sententiam, qua ait : «Pater neminem judicat, sed omne judi g cinm dedit Filio98,» Et quod erga eum qui incar- natus est futura sit nobis fiducia,significavit per ea qua in sequentibus dixit, quod sicut ille estet nos sumus in hoc mundo,id dicens : Cum antea osten- sum sit Deum in nobis, et nos in Deo esse, perfe. clionem, inquit, charitatis nobis ipsis attestamur, Quemedmodum ergoille in mundoirreprehensib:lis eratac purus,ideo quoque dicebal: «Venit princeps mundi hujus,et in me nihil inveniet99: » ita et nos, inquil,erimus in mundo.Nam Es! et Sumus per ἂν- τιχρον/Σ, ponuntur (qua tempus unum sumitur pro alio tempore)veluti Scriptura moris est. Aut pro- fundius aliquid per hoc significat. Dixit enim fre- quenter,quod Deussitinnobisetnosin Deo Si hoe igilnr est,tlle autem sancte in nobisest,hocest,san- C ctitatis dux el princeps : ita et nos ipsum referamus in hoc mundo sancte ac pure moriui mundo,sem- per ipsius niortificationem in corpore circumfe- rentesi. Porro ita,inquit,vitam degentes,et fiuuciam habebimus erga ipsum,et absque timore tunc eri- mus.Siquidem pefecti in charitate per bona opera procul erimus a tiinore. 895 Et hujus confirma- tionem subjungit, nempe quod perfecta charitas foras ejicit timorem. Quem autem limorem ? [pse dicit quod supplicii metum : contingit enim ali- quein diligere propler metlum,ne puniatur: verum hic metus non est perfectus, id est, non es! per- fecte chari!atis.His de perfecta charitale diclis, convincit omnino quod debeamus Deum diligere, quoniam ipse prior, inquit, dilexit nos. Debemus autem, cum ille nobis prior fuerit boni initium, studiosus et nos eniti ad repensionem,quemadmo- dum superius a nobis latius dictum est. Quesive- runt autem nonnulli quomodo, cum David dicat : «Timele Dominum,omnes sancti ejus,quoniam ni- hil deesttimentibuseum?2, hic nondicit : « Perfecta charilas foras ejicit timorem. « Annon ergo sancti Dei perfecti suntin charitate,quibus jubetur ut ti- mean? Et dicimus duplicem esse timorem : alter quidem initialis est,quiel comitemaffertcruciatum, propter mala a se perpetrala : tiinente eo quia ad Deum accedit,el propterea accedente ne puniatur, el hic quidem initialis est. Porro perfectus, tali 9$ Joan. v, 22. 98 Joan. xiv, 90. ! I Cor. 1v, $0, * Psal. xxxii, 10. 671 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 672 timore liberatus est, ideoque sanctus dicitur et A φοδουµένου, καὶ διὰ ταῦτα προσιόντος ἵνα yg xo- permanens in seculum sseculi * nam « Timor Do- mini sanctus, inquit, permanet in seculum κο - lis : » cum initialis neque sanctus sit neque per- maneat, sed in perfecta charitate esse desinat. Quis igitur et propterquid dicitur perfectus timor? Qui eo quod perfecte in charitatem assumptussit, conatur ac veretur ne quiJ sibi desit eorum quae decet illos operari erga dilectum, qui vehementer diligunt. IV, 18-21. Timor non est in charitate,sed per- fecta charitas foras ejicit timorem : quoniam ti- mor cruciatum habet. Qui autem. timet, non est perfectus in charitate. Nos dilig.mus eum, quo- ῃ niam ipse prior dilexit nos.Si quis dizerit, Dili - go Deum, el fratrem suum oderit, mendaz est. Qui enim non diligit fratrem suum quem vilit, Deum quem non vidit quomodo potest diligere? Et hoc procceptum habemus ab eo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. 594 Qui ingenue Deum dilisit,non propter sup- plicioruin minas, facit quz illi grata sunt, sed ob vehementem virlutis amorem et charitalem erga Deum:non tamen seipsum tutum existimatob gene- rosum timorem, qui est amor honesti. Aut rursum isqui timore incidendi in cruciatum, aliquid facil, idem est cum priore : ideo subjungit : «Timor cru- ciatum habet. » —«Si quis dixerit, Diligo Deum.»Ubi cogentibus ratiunibus ostendil charitatem et a Deo ad nos,et a nobis ad Deum traducere,idque rursum addidit,quod si ita dilexit nos Deus,et nos debemus invicemdiligere:nunc iterum sermonem ad hoc re- ferens ail,quod quia ex debito nobis positum est,ut fratrem diligamus ab exemplo dilectioniz Dei erga nos,quam etiam Deo referentes ac retribuentes, debitum explebimus : oportet, inquit, eximie fra- rem diligere, ad perfectissimum signum charitatis erga Deum. Nam si hoc non sit. neque charitas nostra erga Deum servaretur, utpote debito quod erga nos invicem es! interlicense quod excharitate ad Deum contraximus. « Qui enim non diligit tra- trem. »Subjungitautem huiccfficacissimum quoque sermonem ad convincendum eos qui divinam chari- lalem corrumpe: e conantur ale quippiam dicens : Dilectio sive charitas coit ac formatur omnino ex mutua conversatione : conversatio autem cormitem habet fralris aspectuu,et ex hoc maximecolligatur ad illius dilectionem.Quo4 si hoc verum est,qui id quod fortius attrahit ad. Jilectionem niliil facit, et fratrem quem vidit non diligit: si Deum quem non vidit dicat se diligere,qui neque cum eo conversa- lus est, neque ullo sensu capi potest, quomodo verax esse depreheudetur'Si quis igitur impuden- ler dicat se Deum quide diligere, fratrem vero odio habere,noune is non sulum divinam corrum- 5 Psal. xvin, 11. λασθῇ. Καὶ οὗτος μὲν ὁ mpoxavxoxtuxóg. Ὁ δὲ τε- λειωτικὸς δέους μὲν τοιούτου ἀπήλλακται. Διὸ καὶ ἁγνὸς εἴρηται, xal διαχµένων εἷς αἰῶνα αἰῶνος. « Ὁ Φόθος γὰρ, φησὶ, Κυρίου ἀγνὸς διαµένων elo αἰώνα αἰῶνος, τού προκαταρχκτικοῦ οὔτε ἀγνοῦ οὔτε µονίµου ὄντος, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τελειᾳ ἀγάπῃ ἐκλείποντος. Τίς οὖν, καὶ διὰ τί ὁ τελειωτικὸς φόδος ; Ὁ διὰ τὸ τε- λείως εἷς ἀγάπην ἀναληφθηναι, σπουδὴν ποιούμενος μη ἕλλειπειν τι αὐτῷ ὥς εἰχὸς τὸν σφόδρα ἁγαπῶντα ἐπιτελεῖν τῷ ἀγαπωμένψ. « Φόθος οὖχ ἔστιν iy vf ἀγαάπῃ, ἀλλ᾽ ἡ τελεία ἀγάπη Έξω βάλλει τὸν φόδον, ὅτι à φόδοι χόλα- σιν ἔχει, 'O δὲ φοδούµενος οὐ τετελείωται — kv τῃ ἀγάπῃ. Ἡμετς ἀγαπὼμεν αὐτὸν, ὅτι αὐτὸς πρωτος Ἰἠγάπησεν μας. ἸἘΕάν τις εἴπῃ, ᾽Αγαπῶ τὸν θεὸν. xai τον ἀδελφὸν αὐτοῦ µιση, ψεύστης ἐστιν. Ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὂν ἑώρακε, τὸν Θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύναται ἀγαπᾷνα Καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπ᾿ αὐτοῦ, ἵνα ὃ ἀγαπὼν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. » Ὃ γνησίως ἀγαπῶν τὸν θ3ὸν, οὐ διὰ τὴν ἀπειλὴν τῶν χελάσεων ποιεῖ τὰ θεάρεστα, ἀλλὰ τῷ της ἀρε- τῆς qp, καὶ τῇ ἀγάπτ τῇ πρὸς τὸν Otóv, οὗ μην οὐ διὰ τὸν γνήσιον φόθον ἑαυτὸν ἀσφαλιζόμενος, ὃς ἐστιν ἔρως τοῦ κχλοῦ. '"H πάλιν ὁ φόδῳ τοῦ ἔμπε- σεῖν εἰς Χόλασιν ποιώντι, ὃ αὐτός ἐστι τῷ προτέρψ. Διὸ Ἐπάγει * « 'O φόδος κόλασιν ἔχει. « — α Εάν τις εἴπῃ, ὅτι, ᾽Αγαπῶ τὸν θεόν. Διαθιθαστικὴν εἶναι τὴν C ἀγάπην, ἀπό τε τού θεοῦ πρὸς ἡμᾶς, xal ἡμῶν πρὸς αὐτὺν Χατανχγκαστικὠς ἀποδείξας. καὶ τοῦτο προσ- θες πάλιν, ὅτι εἰ οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ θεὸς, καὶ ἡμεις ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾷν, νῦν αὖθις πρὺς τοῦτο ἀναφέρων τὸν λόγων φησὶν, ὅτι ἐπειδὴ χρεωστικὠς ἡμῖν ἀπόκειται τὸν ἀδελφὺν ἀγαπᾶν, ἐξ ὑποδείγματος τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς μας ἀγάπης, f| xal ἀντεισφέροντες xal ἀνταποδιδόντε Oti, τὴν ὀφειλην ἀποπληροῦντες ἐσόμεθα, χρή qnot, àv- υπερθέτως τὸν ἀδελφὸν ἀγαπᾷν, εἷς τελεώτατον γνώρισμα τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης. El γὰρ µη τοῦτο, οὐδὲ d πρὸς Θεὸὺν ἀγάπη ἡμῶν σωθείη, ὡς τῆς ὀφειλης τῆς πρὸς ἀλλήλους διαπιπτούσης, ἂν Ex τῆς πρὸς θεὺν ἀγάπης ἐσχήκαμεν, « Ὁ γὰρ μὴ àya- πῶν τὸν ἀδελφόν. » ᾿Επιφέρει 0i καὶ τούτου ἐναργέ- στατον εἰς ἔλεγχον λόγον τῶν Ἐπιχειρούντων νοθεύ- , - ε 9 ειν τὴν θείαν ἀγάπην, τοιοῦτόν τι λέγων ΄ H ἀγάπη πάντως ἐκ τῆς πρὺς ἀλλήλους συνίσταται συν- Ἠθείχκς. Ἡ δὲ συνήθεια ἐπόμενον ἔχει τὸ ὁρᾷν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ ταύτῃ μάλιστα συνδεῖσθαι πρὸς την ἀγαπην αὐτοῦ. ᾿Ιφελχωστικὸν γὰρ ὅρασις πρὸς ἄγαπην, El δὲ τοῦτο, ὁ τὸ μᾶλλον ἐφελκόμενον tiq ἀγάπην παρ) οὐδὲν ποιούµενος, καὶ τὸν ἁδελφὸν ὃν ἑώραχε μὴ ἀγαπῶν, πῶς τὸν Θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακε φάσκων ἀγαπᾷν, ὃς μηδὲ συνήθης ἐστὶν αὐτῷ, μηδὲ αἰσθήσει μηδεμιᾷ ληπτὺς, ἀληθεύων φωρα- θείη ; El τοῦτο οὔν τις ἀνχιδευόμενος λέγοι, φησὶ, ^ 673 COMMENT. IN EPIST. 1 JOANMIS 614 τὸν μὲν θεὸν ἀγαπᾷν, μισεῖν δὲ τὸν ἀδελφὸν, οὐ πρὸς A pit charitatem, sed et przecepti ejus transgressor οὓς τὴν ἀγαάπην τὴν θείαν νοθεύει͵ ἔτι καὶ τῆς ἕντο- invenitur? Cujus ? Ejus quo dicit : « Per hoc co- Anc αὐτοῦ παραθάτης εὑρίσκεται ; Ποίας ; τῆς λεγού- gnoscenl omnes quo4 mei sitis discipuli, si chari- σης. α Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ µαθηταίἰ latem habuerilis inter vos mutuam . Qui ergo bove, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. » Ὁ οὖν τὸν θεὸν ἀγκ- Deum diligit, οἱ hujus discipulum se esse asse- πῶν, καὶ τούτου µαθηιῆς διισχυριζόµενος εἴνχι, ἀγαπᾷ ril, diligat et fratrem suum juxta illius precep- καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ κατὰ τὴν Ἐκείνου ἐντολήν. ΚΕΦΑΛ. C. ilum. 093 CAPUT VI. « Περὶ θεολογίας Υἱοῦ iv Ód?n Πατρὸς, καὶ περὶ νίκης — Theologia de Filio qui est in gloria Patris. et de τῆς xxtà τοῦ Tovnoou διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ tl, ζωήν. » « Πᾶς 6 πιστεύων, ὅτι ησοῦς ῥἐστὶν ὁ Χριστὸς, victoria adversus mulignum per fidem Jesu Chrisli ad vitam. V,1-5. Omnis qui credit Jesum csse Christum, ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται. Kal πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν em Deo natus esl. Et qui diligit eum qui genuit, γεννήσαννα, ἀγαπᾷ καὶ — «by γεγεννημένον ἐξ diligit ef eum qui natus est ex illo. Per hoc co- αὐτοῦ. "Ev τούτῳ Υινώσχομεν, ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ gnoscimus quod diligamus filios Dei, cum Deum τἐχνὰ τού εὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. ἀγάπη του θεοῦ, ἵνα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμην. Θεοῦ, Όταν τὸν θεὸν ἀγαπῶμεν τὰ p diligimus, ét precepta ejus. servamus. Hac est Αὕτη Ὑάρ ἔστν 4 enim charitas Dei, ut pracepta cjus servemus : el precepta ejus gravia non sunt. Quoniam omne Kai αἱ ἔντολαί αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἶσι. Ότι πᾶν quod natum est ex Deo, vincit mundum. Et hac τὸ γεγεννηµένον ἐκ τοῦ Θεοῦ, νικᾷ τὸν κόσμον, καὶ αὕτη εστὶν ἡ νίκη ἡ νικήσασα τὸν κόσμον fj πίστις ἡμῶν, Τίς ἐστιν ὁ νιχῶν τὸν κόσμον el μὴ ὁ πιστεύων, ὅτι [ησοῦς ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ; Ταῦτα εἰρηκὼς, καὶ ἕτέροις πάλιν πιστοῦται τὸν λόγον, οὕτω πως χατασκευάζων * El ἐντολὴν ἐλάδο- μὲν ἀπὸ τοῦ Διδχσκάλου ἀλλήλους᾽ ἀγαπᾷν, πάντως εἰ πιστ:ύομεν ὅτι ὁ διδάσκαλος ἡμῶν ᾿Ιησοῦς ἐστιν 6 Χριστὸς, ὃς ἐν τούτῳ ἔστι Χριστὸς ἐν τῷ θεὸς εἶναι xal ἄνθρωπος, φυλάξομον καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, est victoria qua vincit. mundum, fides nostra. Quis est qui vincit mundum nisi qui credit quod Jesus est Filius Dei ? His diclis rursus aliis quoque sermonem confir- mat, ita quadammodo roborans: Si preceptum a Magistro accepimus de nolis mutuo diligendis.uti- que sicredimus quod magister ac preceptor nosler Jesus sil Christus,qui eo Christus est quo Deus et homo est:servobimus etiam praecepta ejus tanquam ὡς διδασκάλυυ, ὣς Θεοῦ. Πιστεύοντες δὲ θεὸν αὐτὸν ᾳ magistri et tanquam Dei. Porro credentesipsum esse εἶναὶ, υἱοὶ αὐτοῦ χρηµατίζοµεν, καθὼς καὶ ἐν Εὐαγ- γελίοις εἴρηται. « ΄ Όσοι δὲ ἔλαδον αὐτὸν, » τουτέστιν͵ ὅσοι ἐπίστευσαν εἷς αὐτὸν, « ἔδωκεν αὐτοῖς ἑξουσίαν τέχνα Θεοῦ γενέσθαι. » El γεγεννήµεθα δὲ ἐξ αὐτοῦ, πάντως xal τὸ xaÜnxov τῷ γεγεννηκότι ἐπιδειξόμεθα. Τ{ τοῦτο; Τὸ ἀγαπᾷν τὸν γεγεννηκύ-α, φύσει τού- του τοῖς τέχνοις πρὸς τοὺς πατέρας ἔπακολουθουν- τος. Επεὶ δὲ, φησὶν, τοῦτο; πάντες ol πεπιστευκότες ἐξ αὐτοῦ γεγεννήµεθα, {εἰ ὃξ ἐξ αὐτοῦ γεγεννήµεθα, ὀφειλέται ἐσμὲν καὶ διὰ τοῦτο ἀλλήλους ἀγαπᾶν, καὶ ὡς ἀδελφο, καὶ ὡς ἐξ αὐτοῦ γεγεννήµενοι,) ἐπιφέρει καὶ τούτου πίστιν, ὡς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεννήσαντα. καὶ τὸν γεγεννημένον ἐς αὐτοῦ ἀγαπῷ, Deum, filii ejus appellamur: quemadmodum etiam in Evangeliis dictum est : «Quotquot autem acce. per«nt euin,hoc est,quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent 5, » Si vero ex ipso nati sumus,ulique etiam prestabimus quod decens est ei qui nos genuit.Quidnam hoc est? Ut eum diligamus qui nos genuit, cum hoc filiorum naturam subsequatur ut patres diligant. Quoniam autem hoc ita est, universi qui credidimus ex eo- dem nati sumus : quod si ex eodem nati sumus, debitores etiam ex eo sumus ut nosinvicem diliga- mus : et quia fralres, el quia ex eodem nali. Et hujus persuasionem subjicit : quod qui diligit eum εἶτα ἀντιστρόφως χρηται τῷ λόγῳ, καὶ φησιν ὃτι p qui genuit, diligit eliam eum qui ex ipsogenitus est. à πρὸς τὼς ἀδελφοὺς τοι τὰ τέγνα τοῦ Θεοῦ ἀγόπη, τὴν sl; τὸν τεχόντα ἀγάπην βεδαιοῖ, "Avo μὲν γὰρ ἔλεγεν, « Ὁ ἀγαπῶν τὸν θεὸν, xai τὸν ἆδελ- φὸν αὐτοῦ ἀγαπᾷν, » νῦν δὲ ἀντιστρέψας λέγει, ὅτι ὁ ἀγαπῶν τὰ τέχνα τοῦ Θεοῦ, καὶ τ»ν θεὸν ἀγαπᾷ. Καὶ δεῖγμα τῆς elg Θεὸν ἀγάπης, τὴν εἰς τὸν ἀδελ- φὺν ἀγάπην τίθεται, Εἶτα τὴν εἰς θεὸν ἀγάπην, καὶ τῶν Ἰντολῶν αὐτοῦ ποιητικὴν φησι, καλώς τοῦτο λέγων, € Ὁ γὰρ ἀγαπῶν Ίμε, αὐτός Ὑησιν à Σωτὴρ, τάς ἑντολᾶς µου τηρεῖ. » — « Αὕτη γάρ ἐστιν ὁ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. » Ἐν ὑπερθατῷ ἀκουστέον τὸ προχείµε- voy οὕτως * Αὕτη γὰρ ἔστιν fj ἀγάπη, ἵνα τὰς ἔντο- λὰς αὐτοῦ τηρῶμεν, ὅτιπᾶν τὸ ἨὙεγεννημένον ἐκ 4 Joan. xi, 9ὔ. Deinde sermonis conversione ulitur, 6960 et ait quod dilectio erga fratres sive filios Dei, confirmat dilectionem erga eum qui genuit. In superioribus namque dixit: « Qui Deum diligit, is et fratrem diligit: » nunc autem scrmone inverso dicit quod isqui filios Deidiligit,etiam Deum diligit:ac signum dilectionis Dei ponit dilectionem ergafratrem.Dein- dedilectionem in Deum aitquoque efficere preecep- torum ipsiusobservationem: recte hocdicens: nam, «Qui me diligit, aitipseSalvator,precepta measer- val0.» —«Hecenim est charitas Dei.»Per hyperba- ton intelligendum est quod proponitur,hoc modo : Hecestenim charitasDei ut preceptaejus servemus 5 Joan. 1, 12. 9 Joan, xiv, 24. 615 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 676 quoniam omne quod natum estex Deo vincit mun- Α τοῦ θεοῦ. Τὸ δὲ, Βαρείαι οὐχ «lel παρεµθέθληται. dum.Porro. Gravia non sunl, interjectum est. «Et precepta ejus gravia non sunt. » Non sicut dixit Christus, « Jugum meum leve est " ; » sic el ipse, quod praecepta levia sunt,sed quod gravia nonsunt dixil:apud eum namque qui ad virtutem adducitur, eliam quz levia sint admodum gravia repulantur : quemadmodum apud eum qui robur ac sanitatem perdiditqueomniabona efficit, etiam qu» admodum levia sunt, gravia videntur.Siquidem quia videban- tur quibusdam precepta Dei esse gravia, ulpote qui: Dei essent, propterea dicit quod praecepta ejus gravia non sunt.Quid enim gravitatis habet dilige- reíratrem? l'reterea quid gravitatis haliet visitare « Καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι ox εἰσί. » Ox εἷ- πεν ὥσπερ ὁ Χριστὸς, ὅτι « 'O ζυγός µου ἐλαφρός ἐστι, καὶ αὐτός, ὅτι al ἐντολαὶ ἔλαφραι εἶσιν, ἀλλ᾽ τι βερεῖχι οὐκ εἶσι, Té γὰρ ἀναγομένῳ κατ ἀρε- τὴν καὶ τὰ πάνυ βαρέα κοῦφα λογίζεται, ὥσπερ τῷ ἀποθεθληκότι τὴν πάντα κατορθοῦσχν τὰ χαλὰ εὖ- ῥωστίαν, xxi τὰ πάνυ ἐλαφρὰ βὰρέχ λογίζετιι. Ἐπειδὴ γάρ ῥἑδόχει τισὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ βαρείας εἶναι dte Οεοῦ, διὰ τοῦτό φησιν ὅτι El ἐν- τολαί αὐτοῦ Βαρεῖχι οὔκ clot, Τί γὰρ βαρὺ τὸ ἀγα- πᾷν τὸν ἀδελφόν; ἀλλὰ καὶ τὸ bv φυλακῇι ἐπισχέ- πτεσθχι τί βαρύ: Οὐ γὰρ ἐξαιρῖσθαί φησι τὸν ἐν φολακῇ, ὃ δυσχερὲς, ἀλλ Ἐπισκέπτεσθαι μόνον * eum qui in carcere est? neque enim liberare jubel B οὐδὲ τὸν ἀσθενοῦντκ ἀπαλλάττειν τῆς νόσου, ἀλλὰ eum qui est in carcere, quod :lifficile esset, sed tantum visitare : neque eum qui zyrotat. lberare ab egritudiue,sed tantum visitare,neque exurienti mensam opiparam jubet apponere, neque nudo suppeditare vestimentum superflua variegaiione przparatum :sed qua necessarium usum tribuant, quem is esurit aut nudus est, requirit. Posliquam de his ita ordinavit, addii his qua jam dicta sunt el aliud quod ad exhibitionem charitatis indu:it, Quidnatu illud est? victoria Ait enim : vos qui di- leclione erga proximum vosipsos Dei filios consli- tuitis, jam et hoc habetis quod comitatiirillud fac- tum egregium, nempe ut mundum vincalis : quo- niam id quod natum est ex Deo,vincit mundum. Deinde addit et victoriam, et quid sit causa vic:o- rie, ac utrumque fidei convenire dicit, ei videlicet que est erga Deum, quas etiam ex Deo nata, vicit εί abegit omnem incredulitatem : 596 neque Ju- dus, neque Gracus,neque IHercticns potest quid. quam adversus illam. Et quoniam fldes non nuda vincit, sed una cum eo qui ipsam habet, propte- réa addit. « Et quis est. qui vincit mundum, nisi μόνον ἐπισκέπτεσθχι * οὐδξ cq πεινῶντι πολυτελη τράπεζαν παρατιβέναι κελεύει, ἢ τῷ γυμνῷ ἱμάτιον διδόναι περιττῃ ποιχιλίφ ακατεκευχσμένον, ἀλλὰ τὰ τὴν ἀναγκχιαν Ὑχρείαν παρεχόµενα, ἣν ὁ πεινῶν καὶ ὁ γυμνητεύων ἐπιζητεῖ, ΟΊτως τὰ περὶ τούτων διοι- κησάµενος, ἐπιτίθησι τούτοις τοῖς ἤδη εἰρημένοις καὶ ἕτερον ἐπακτικὸν πρὸς µεταχείρισιν τῆς ἀγά- πης, TÜ τοῦτο; Τὴν νίκην. Φησὶ γὰρ, ὅτι Διὰ τῆς πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, τέχνα συνιστῶντες ἑαυ- τοὺς τοῦ θεοῦ, ἔχετε xai τοῦτο ἤδη τοῦ κατορθώµα- τος τούτου ἐπακολούθημα, τὸ τὸν κόσμον νικᾷν. Τὸ γὰρ γεγεννηµένον ἐκ τοῦ Θεοῦ νικᾷ τὸν χόσμον. Εἶτα παρατίθησι καὶ τὴν νίκην, xal τὸ διὸ ἡ νίκη, τὴν πίστιν ἀμφότερων εἶναι λέγων, δηλονότι τὴν πρὸς τὸν θεὸν, 4 τις xal ἐκ τυωῦ Θεοῦ γεννηθεῖσα ἔνίκησε πᾶσαν ἀπιστίαν καὶ ἀπήλασε, καὶ Ἰουδαῖος, οὔτε Ἕλλην, οὔτε αἱρετικὸς δύναται πρὸς αὐτήν. Καὶ ἐπειδὴ ἡ πίστις οὐ ψιλὴ νιχᾷ, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἔχοντος αὐτὴν, διὰ τοῦτο προστίθησι * «Καὶ τίς ἐστιν ὁ νι- Xov τὸ) χόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ιησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦς » Καὶ τίς οὗτός εστὶν ᾿Ιησοῦς ; Ὁ δι᾽ ὕλατος xal ἵματος Ἰησοῦς 6 Χριστός. qui credit. quod Jesus est Filius Dei? » Quis est autem iste Jesus? Qui per aquam et sanguinem venit Jesus Christus. V,6-12.Hic est qui venit per aquam et sangui- nem Jesus Christus:non per aquam solum sed per aquam el sanguinem. Et spiritusest qui testifica- (ur, quoniam Spirilus esl veritas. Quoniam tres sunt qui testificantur Spiritus aqua et sanguis; et hi tres ad unum sunt. Si testimonium hominum accipimus, testimonium Dei majus : quoniam hoc est testimenium Dei, quod testificatus est de Filio p μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μείζων ἐστίν. "Ότι suo.Quicredit in Filium Dei,habet testimonium in seipso.Qui non credit Deo, mendacem fecit ipsum, quia non credit in testimonium, quod tes'ificatus est Deus de Filio suo. Et hoc est testimonium, quod vitam eternam dedit nobis Deus : et hec vita in Filio ejus est. Quihabet Filium, habet vitam: qui non habet Filium Dei, vitam non habet. Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν Oi! ὕδατος καὶ αἵματος Ἰησοῦς Ἁγιστὸς, οὐκ iv τῷ ὕδατι µόνον, ἀλλ' iv τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἵματι. Καὶ τὸ Πνεῦμά iow, τὸ μαρτωροῦν, ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια. Οτι τρεῖς εἶσιν ol μαρτυροῦντες, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, xal τὸ αἷμα. καὶ ol τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἶσιν, El τὴν paproplav τῶν ἀνθρώπων λαμθάνοµεν, ἡ αὕτη ἑστὶν à μαρτυρία του Θεοῦ, ἣν µμεμαρτύρηχε περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ θεοῦ, ἔχει τὴν µαρτυρίαν ἓν ἑαυτῷ. ὍὉ μὴ πιστεύων τῷ θεῷ, ψεύστην πεποίηχεν αὐτὸν, ὅτι ob πεπί- στευχεν εἷς τὴν μαρτυρία, ἣν µμεμαρτύρηχεν ὁ θεὺὸς περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Καὶ αὕτη ἐστν ἡ μαρτυρία, ὃτι ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν ἡμτν ὁ θεός Καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ Yl αὐτοῦ ἔστιν, Ὁ ἔχων τὸν Υἱὸν, ἔχει τήν ζωήν. Ὁ μὴ ἔχων τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὴν ζωὴν οὐκ ἔχει, » Quoniam et propagationis filiorum meminerat, 7 Matth, i1, 30, Ἐπειδὴ τεχνώσεως ἐμνήσθε θεοῦ καὶ τόκου, εἷ- 677 COMMENT. IN EPIST, I JOANNIS. 618 πών, Πᾶν τὸ γεγεννηµένον ἐκ τοῦ Θεοῦ, ταῦτα δὲ διὰ A dicens:Ümne quod natum ex Deo : hzec autem per τοῦ ἁγίου βγπτίσµατος ἡμῖν περιγίνεται, διὰ τοῦτό Φησιν, « Οὗτός ἔστιν ὁ ἐλθὼν δι ὕδατος καὶ αἵμα- τος ησοῦς Χριστός. » Καὶ τίνος χάριν ἤλθενς Ανα- γεννῶν ἡμᾶς xai υἱοὺς ποιῶν Θεοῦ. Καὶ γὰρ τοῦτο ὡς ἑπόμενον τῷ λόγῳ καὶ Εξακούεται, ἵνα d$ οὕτως ᾿ Καὶ πᾶν τὸν γεγεννηµένον ix τοῦ Θεοῦ vixg τὸν κόσμον, Καὶ πῶς ἐγθννήθη; AV ὕφατος, φᾳπαὶ, xal αἲ - µατος. Ὁ γὰρ ἐλθὼν Ἰητοῦς ὁ Χριστὸς, δι ὕδατος ἀναγεννᾷ καὶ αἵματος. Προστίθησι δὲ πάλιν ἕπανα- λαμθάνων τὸν λόγον, οὐκ ἓν τῷ ὕλατι φάσκων µό- vov, ἀναγεννῶν δηλονότι, ἆἀλλ᾽ ἐν τῷ ὕδατι xai τῷ αἵματι. Βούλεται γὰρ πρῶτον δεῖξαι τοῦ υἱοθετοῦν- τος ἡμᾶς Χριστοῦ zz. ἀνχδειξιν, ὅτι ὁ ἐν αὐτῷ ἄν- θρωπος πρῶτος υἱοθετηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ, xal ἡμῖν διὰ τῆς ἑαυτου υἱοθεσίχς ἐχαρίσατο τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα, "O καὶ κατὰ Χαιροὺς τρεῖς ἐξεφάνθγ, ἐπὶ τού βα- πτίσματος iv τῷ Ἰορδάνῃ, ἂνωθεν τοῦ Πατρὸς µαρ- τοροῦντος τὸν βαπτιζόµμενον Υἱὸν ἀγαπητόν. Τίς δὲ 6 ἐμθαίνων τὸ ὕδωρ, ἢ ὁ συνειληµένος τῷ θεῷ Δό- xw ἄνθρωπος; Ὁ φαινόμενος τῷ κρυπτώ * τούτῳ γὰρ καὶ ἔδει τὴν μαρτυρίαν Ὑενέσθαι. Διὰ τοῦ ὕδατος οὖν, τουτέστιν. ἓν τῷ δι ὕδατος βαπτίσικατι ἐξεφάν- θη Υἱὸς θεοῦ ὁ Ἰησοῦς διὰ της τοῦ Πατρὸς µαρτυ- plac. Διὰ 0i τοῦ αἵματος ^ ὅτε µελλων σταυροῦσθαι ἔλεχε, « Δόξασήν µε σὺ, Πάτερ, » καὶ ἠνέχθη à φω- « Καὶ Εδόξασα καὶ πάλιν δοξασω, » ἣν καὶ βροντην ἐνόμισαν οἱ ἀκούσαντες. διὰ δὲ τοῦ Πνεύματος, ὅτε ὡς θεὸς ἀνέστη ix νεκρῶν, Θεοῦ γὰρ τοῦτο μόνου s:crum baptisma nobis contingunt;propterea dicit: «Hic est qui venit per aquam el sanguinem Jesus . Christus.» Et cujus gratia venit? ut nos regeneret, ac Filios Dei efficiat Nam et hoc tanquam sermo- nem consequens subintelligitur,ut sil hic sensus. Et omne quod natum est ex Deo vincit mundum. Quom^do autem natum est? per aquam, inquil,et sanguinem. Siquidem Jesus Christus qui venit, per aquam regenerat et sanguinem. Addit autem rur- sum repetendo sermonem dicens : Non per aquam solum, videlicel regenerans,sed per aquam εἰ san- guinem. Vult enim primum designationem osten- dere Christi qui nos adoptavit : quoniam homo qui in ipso erat, primus a Deo adoptatus, nobis quoque per suam adoptionem dedit hujusmodi dignitatem quod etiam tribus temporibus demontratum est : nempe in baptismo in Jordane, 598 cum later superne testificaretur eum qui baptizabatur suum esse Filium dilectum 8. Quis autem ille erat qui ingressus est aquam nisi homo qui una cum Deo Verbo assumptns est ? is certe qui in occulto apparebat, nam huic opus erat testimonio. Per aquam ergo, hoc est, in baptismale quod fit per aquam, demonstratus est Filius Dei esse Jesus per testimonium Patris. Per sanguinem vero, quando crucifigendus dicebat: « Glorifica me tu, Pater,» el delata est vox: «Et glorificaviet ru:sum glorificabo *;» quam etam tonitruum esse existi- λοιπὸν, τὸ ἀνιστᾷν ἑαυτόν. Ti δὲ τοῦ Πνεύματος φω- C mabant hi qu: audiverant. Per Spiritum aulem, vA, σηµαίνεται ὁ θεός * ἐπεὶ xal Πνεῦμα ὃ θεός, Τριῶν οὖν μαρτυρούντων, τοῦ βαπτίσματος, τοῦ- σταυροῦ, τῆς ἀναστάσεως την vo) Ἰησοῦ υἱοθεσίαν, ἀναμφίλεχτος ἡ τοῦ Κυρίου υἱοθεσία, δι f υἱοθε- σίας, καὶ ἡμῖν ὣς ἁπαρχη τοῦ ὅλου ἀνθρωπείου φ»- ράματος dv, ἐχαρίσατο τὸ υἱοὺς εἶναι Θεοῦ, Καὶ τὰ τρία ταῦτα εἷς ἕνα τὸν Χριστόν clo, Τοῦτο γάρ σηµαίνει διὰ τοῦ εἶπεῖ;, € Ol «peto εἰς τὸ Ev clot, » τουτέστιν, εἷς τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ µμαρτυρίαν. Ἰστέον δὲ ὥς τινες τῶν Πατέρων τὸ Πνεῦμα οὐ διὰ τὴν ἀνάστασιν ἔφασαν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, ὅτε ἐν τῷ ορδάνῃ ἐθόησε τὸ, « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός µου ὁ ἆγα- πητὺς, » καθόνι xal Πνεῦμα, ὡς προειρήκαµεν, ὁ θεὸς λέγεται. Ταῦτα εἰπὼν, ἐπιφέρει πίστιν τῶν λε- γοµένων ἀπὸ τσῦ ἑλάττονος αὕτως εἰπών. El τὴν µαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων περί τινος ὁτουοῦν λαμ- θάνομεν, ob πολλῷ δικαιότερον λάδοιµεν τὴν ἀπὸ τοῦ θεοῦ τοῦ μείζονος; Ἡ γὰρ οὐχὶ an ἡ µαρτυρία περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ἤτοι τοῦ Χριστώ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐστιν; Ὁ πιστεόων οὖν εἰς τὸν Γἱὸν τοῦ θεοῦ, ὅτι θεός ἔστιν ὡς Υἱὸς Θεοῦ. ἔχειν τὴν µαρτυρίαν kv αὑτῷ, τουτέστιν, ἓν ἑαυτῷ, πιστεύων ὅτι καὶ αὐτὸς υἱοθετεῖται διὰ τοῦ υἱοθετηθέντος Ἰησοῦ ὑπὸ Θεοῦ. Ὁ μὴ πιστεύων δὲ δυσὶ ἔνοχος ἔστι καχοῖς, ἀπιστίας, ψεύστην ποιῶν τὸν θεὸν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ἀποστε- piv ὑ]οθεσίας, χαὶ διὰ τούτου xal τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἣν ἐπηγγείλατο τοῖς υἱοθετουμένοις ὑπ αὐτοῦ ὁ 8 Matth. ut, 17. 9 Joan. xri, 286. 10 Joan. rv, quando tanquam Deus surrexit ex mortuis. Nam soli Deo hoc relinquitur ut seipsum suscitet. Porro dictione Spiritus, significatur Deus:quandoquidem et Spiritus est l'eus !9.Quoniam igitur tribus testi- ficantur Jesu adoptionem, nempe baptismo, passio- ne et resurrectione,nihil ambiguitatis habet Domi- ni adoptlo : per quam adoptionem nobis quoque, ut qui esset primitiz totius humana masse,dona- vit ut filii Dei essemus.Et hac tria in unum Chri- stum sunt : nam hoc significat, dicens : « Hi tres ad unum sunt,» hoc estad testimonium de Christo. Sciendum est autem quod nonnulli Patrum Spiri- tum, non propl.r resurrectionem acceperunt, sed Patrem ipsum quando in Jordane clamavit : « Hic est Filius meus dilectus; » propterea quod et Deus dicitur Spiritus ut prediximus.His dictis persua- sionem eerum qus dicuntur, a minori subjungit, ita dicens: Si testimonium hominum de vulgari quavis re accipimus,nonne mullo justius accipere debemus testimonium a Deo qui major est? Etenim annon hoc testimonium de Filio suo sive Chrislo a Deo est? Qui igitur credit in Filium Dei,quod Deus sit tanquam Dei Filius,habet testimonium in ipso, hoc est, in seipso, credens quod el ipse αἀορίαίι s sit a Deo per Jesum adoptatum.Qui verum non cre- dit, duobus malis obnoxius est, puta incredulitatis, mendacem faciens Deum:ac preterea seipsum pri- 25. 679 ORCUMENII TRICCJE EPISCOPI 680 vans adoptione, ac per hoc eterna quoque vita, Α Χριστὸς, ἂν xal αὐτὸς ἔχει ἐ, ἑαυτῷ, ὡς ἐν τῷ Eb- quam promisit Christus his qui a se adoptati es- sent : quam et ipse in se habet sicut in Evangelio scriptum esl: « [n ipso vita erat! .» [taque qui ha- bet Filium per sacrum baptisma, habet et vitam. Quotquot enim in Christum baptizati sumus, hoc et,juxla ipsius preceptum,Ch istum induimus *. 599 Qui autem non habet Filium Dei per baptis- mum, neque vitam babet.sed mortuusest. Siquidem accipiens non peccatis mortluos,excitat per sacrum baptisma. Quomodo? Sicut frequenter dictum est, quod consepultus Christo per demersionem que fit in baptismo, mortuus sit mundo, sive mundanis concupiscentiis, et jam non sibi ipsi, sed Christo vivat, juxta pracepta illius in novitate vile. am- bulans!?,neque posthac peccato dans clancularium B ingressum. V, 18-15. Hocscripsi vobis qui creditis in no. men Filii Dei : ut sciatis quod vitam habemus eternam, el ul credatis in. nomen Filii Dei. kt hec est fiducia quam habe»us apud Deum,quod si quid petierimus secundum voluntatem ejus,au- dit nos. Et si scimus quod audit nos in. omni eo eo quod petierimus, scimus quod hubemus peti- (iones quas postulavimus ab eo. Tonquam in epilogo summatim przdicta repetit, et ai : Scripsi vobis hec tanquam heredibus vite ielern: : nequaquam enim ista scriberentur his qui non vivunt secundum spem vila sterne : quia neque sancla dare canibus neque margaritas spar- gere coram porcis *, laudem promererctur. Tan- € quam heredibus ergo vitze eterne hec scribens, repelit breviter,ut diximus,suggerens illis que jam dicta sunt: primum quod firmiter credere oporteat in nomenFilii Dei, hoc est, in traditum nobis ab illo divinum cultum : nam hoc significare vult no- men Filii Dei, sicuti diximus, cui videlicet viam parat ipsa sacri baptismatis gratia. Deinde quod hujus indubitate fidei nullum sit aliud signum, nisi fiducia, quam per irreprehensibilem fidem repe- rimus apud ipsum, sicut etiam in superioribus diximus.Rursumque signum hujus fiduciz posuit, non frustrari in omnibus quz a nobis postulantur. Sed quoniam non omnes omnia postulataassequun- tur, neque semper exaudiuniur in his quz petunt addit : Secundum voluntatem ejus : manifestans videlicet quod petens przter voluntatem magistri, non sit exaudiendus, conformiter ad beatum Jaco- bum : quandoquidem et ille, « Petitis, inquit, et non accipilis, eo quod male petatis 15,» hoc est, prout vobis non ex pedit. 600 Convertens autem hujusmodi signum in manifestius indicium, ait: «Et si scimus quod audit nos in omni eo quod petieri- mus, scimus quod habemns petitiones quas postu- lavimus ab eo:»tale qnippiam dicens: Si secundum voluntatem ejus petimus,audit nos : et si audit nos in omni eo quod petimus, scimus quod secundum !1 Joan. 1, 4. 13 Rom. vi, 3. !5 Rom. vi, 4, 14 Matth vi, 6. αγγελίῳ γέγραπτχι * « 'Ev αὐτῷ ζωη hw. "ωστε ὁ ἔχων τὸν Υἱὸν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτισµατος, ἔχει xal τὶν ζωήν, Όσοι γὰρ εἷς Χριστὺν ἐθαπτίσθημεν, τουτέστι͵ xatà τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, Χριστὸν ἑνεδυσά- µεθα. "Ost δὲ μὴ ἔχει τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος, οὐδὸ τὴν ζωὴν ἔχει, καὶ νενέκρωται, Νεχκροὺς Ὑὰρ λαμθάνων ἡμᾶς τοίς παραπτώµασιν, ἐγείρει διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, Πῶς; ως πολ- λάκις εἴρηται, ὅτ' ὁ συνταφεὶς Χριστῷ διὰ τῆς ἐν Ba- πτίσματι, χκταδύσεως, οὗτος νεχρός ἐστι τῷ χόσμῳ, ἤτο ταῖς κοσμικαῖς ἐπιθυμίχις, καὶ οὐκέτι ἑαυτῷ, ἀλλὰ Χριστώ Qd, κατὰ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐν καινό- τητι ζωῆς περιπατῶν καὶ παρείσδυσιν τῇ ἁμαρτίᾳ µηχεει διδοὺς., « Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἵνα εἰδῆτε, ὅτι ζωὴν αἰώνιον ἔχετε, xal ἵνα πιστεύητε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ 1ἱοῦ τοῦ Θεοῦ, Καὶ αὕτη ἔστν 1 παῤῥησία, ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἔάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ἀχούει ἡμῶν, Καὶ εἰ οἴδχμεν ὅτι ἀκούει ἡμῶν, à ἄν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα map αὐτοῦ. » Qc ἐν ἐπιλόχφῳ ἀναχεφχλαιοῦτει καί φησιν * ᾿Ἔγραψα ὑμῖν ταῦτα ὡς κληρονόμοις αἰωνίου ζωης * οὖκ ἂν γὰρ ταῦτα γραφείη τοῖς μὴ κατ ἑλπίρα βιοῦ- σι τῆς αἰωνίου ζωῆς, Ότι μηδὲ τὰ dqux διδόναι τοῖς xuci, μηδὲ τοὺς µαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἀξιέπαινον ῥιπτεῖν. ως οὖν χληρονόμοις τῆς αἰωνίου γράφων ταῦτα ζωῆς, Ἐπαναλαμθάνει, ὡς εἷ- püxxuev διὰ βραχέων ὑπομιμνήοχων αὐτοὺς τῶν εἱρημένων Ίδη * πρῶτον ὃτι δεῖ πιστεύειν ἀδιστά- κτως εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τουτέστιν, εἰς την ὑπ ἐκείνου παραδοθεῖσαν ἡμῖν θεοσέθειαν. Τοῦτο γὰρ βούλεται σηµαίνειν τὸ ὄνομα τοῦ Υ]οῦ τοῦ Θεοῦ, ὡς φθάνοµεν εἱἰρηκότε. Ὡς ὁδοποιὸς ἡ τοῦ ἁγίου δηλαδη βαπτίσματος χάρις. Εἶτα ὅτι ση- ustov ταύτης τῆς ἀδιστάκτου πίστεως οὐδέν ἐστιν ἄλλο, ἡ ἡ παῤῥησία, fj» διὰ τῆς ἀμώμου πίστεως εὖ- ῥίσκοµεν πρὸς αὐτὸν, Qc καὶ ἀνωτέρω εἰρήχαμεν. Καὶ πάλιν σημεῖον τῆς τοιαύτης παρβῥησίας, τὸ μὴ ἀστοχεῖν πάντων τῶν παρ ἡμῶν αἰτουμένων, τέ- θειχεν. Αλλ᾽ ἐπειδῃ οὗ πάντων τῶν αἰτουμένων πάντες τυγχάνουσιν, οὐδὲ εἰσακούονται ες ἆἃ αἷ- τούσι, προστίθησι το Κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ, ὡς ὃ γε παρὰ τὸ θέλημα τοῦ διδασκάλου αἰτῶν, οὐδὲ εἶσ- ακουσθησόµενος, συνῳδὰ τῷ µακαρίῳ ᾿Ιαχώδῳ ἆπο- φαινόµενος * ἐπεὶ καὶ οὗτος, « Αἰτεῖτε, φάσκει, καὶ οὐ λαμθάνετε, διόει |κακῶς αἰτεῖτε, » olovel, ἀσυμφόπως ὑμῖν, ᾽Αντιστρέφων δὲ τὸ τυιοῦτον σημεῖον εἷς σα- φέστερον γνώρισμα φησί * xal ἐὰν οἴδαμεν ὅτι εἶσα- κούει ἡμῶν sig mày ὃ ἂν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ἃ ᾖτέκαμεν αὐτὸν, » τοιοῦτό τι λέγων * El χατὰ το θέληµα αὐτοῦ εἰτούμεθα, ἀχούει ἡμῶν. Καὶ εἰ ἀκούει ἡμῶν sl; ὃ ἂν αἰτώμεθα, οἴδα- i5 Jac. iv, 9. 681 COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. 6892 μὲν ὅτι κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιοῦμεν τὰ alv- 4A µατα ἡμῶν, καὶ ἔχομεν dv ἑαυτοῖς, τὰ αἰτήματα d ἠτηκάμεν. Ταῦτα δέ ἐστι ἡ βασιλεία καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, ἃ καὶ αἰτεῖν αὐτὸς ἡμῖν ἑνετ. laxo, Ταῦτα εἰπὼν καὶ ῥητῶς παρατἰθεταί ct, ὦν αἱτεῖν ἡμᾶς βούλεται τῶν κατὰ τὸ θέληµα τοῦ θεοῦ. πεί γὰρ πολοὺς ἐστι σχεδὸν Oi ὅλης τῆς ᾿Επιστολῆς, τὴν εἷς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπην ἐξυμνῶν, καὶ τοῦτο βούλεσθαι τὸν θεὸν τὴν εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπην ἀνόθευτον τηρεῖν, τοῦτο εἶναί qnc vov ἕν τῶν θεληµάτων αὐτοῦ, ἵνα ἐὰν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτσῦ ἁμαρτάνοντα μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσῃ, καὶ δώσει αὐνῷ. Καὶ τί δώσει ; Ζωὴν αἰώνιονν Tie ; Τοῖς μὴ πρὸ θάνατον ἁμαρτάνουσιν. ΚΕΦΑΛ. Z. « Περὶ ἀντιλήψεως τοῦ ἁμαρτάνοντος ἁδελφοῦ διὰ προσευχΏς, καὶ περὶ τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν dv ᾧ περὶ ἄπυνης δαιμονικοῦ σεθάσµατος, Ἐάν τις ἵδῃ τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσει, xal δώσει αὐτῷ ζωὴν τοῖς ἁμαρτάνουσι μὴ πρὸς θάνατον. "Ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον, οὗ περὶ ἑκείνης λέγω ἵνα ἐρωτήσῃ. Πᾶσα ἀδιχία ἁμαρτία beri, Καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ ωρὸς θάνατον, Οἴδαμεν ὅτι πᾶς ὁ γεγεννηµένος Ex τοῦ Θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει, ἀλλ' ὅ γεννηθεὶς ἐν νοῦ θεου τηρεῖ ἑαυτὸν, xal ὁ πονη- poc οὐχ ἄπτεται αὐτοῦ. Οἴδαμεν ὃτι ix τοῦ θεοῦ ἔσμεν, xal ὃ κόσμος ὅλος iv τῷ πονηρῷ κεῖται. Οἵἴδαμεν δὲ ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ Ἆχει, καὶ δέδω- xt» ἵμῖν διάνοιαν, ἵτα Ὑινώσκωμεν τὸν ἀληθινὸν θεόν, Καὶ ἶσμεν ἂν τῷ ἀληθινῷ, ἓν τῷ Ylp αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. » « 'Eàv τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα. » Τοῦτο ἐν τῶν θεληµάτων levi. Δικαιοσύνης γὰρ τὸ τῷ ἡματηχότι ἀδελφῷ συναλγεῖν, xal συµπρόττειν εἷς σωτηρίαν. « ᾿Ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θανάτων. Τὸ ie. ^ Έστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον, καὶ ἔστιν ἁμαρ- τία οὐ πρὺς θάνατον. Οὐ περὶ της πρὸς θανάτον λέγω ἵνα αἰτήσῃ, ἀλλὰ περὶ τῆς μὴ πρὸς θάνατον Εἶτα διασαφεῖ τὸν λόγον, τὴν διαίρεσιν ποιούµενος τῆς πρὸς θάνατον ἁμαρτίας, xal τῆς μὴ πρὺς θά- vxtov. Ὡς γὰρ ἀπὸ Ὑένους τῆς ἁπλῶς ἁμαρτίας ποιεῖ τὴν διαίρεσιν, xal φησι * Πάσα ἀδιχία, ἆμαρ- τία, ἑστί " τουτέστι, καὶ d πρὸς θάνατον καὶ ἡ un πρὸς θάνατον. ᾽Αλλὰ περὶ μὲν τὴν πρὸς θάνατον, voluntatem ejus facimus petitiones nostras, et ha- bemus in nobis ipsis petitiones quas postulavi- mus 16, Hzc autem sunt regnum et justitia ipsius: qua eliam ipse precepil nobis petere. His diclis manifesle etiam aliquid proponit eorum qus vult nos petere juxta Dei voluntatem. Quoniam enim tota propemodum epistola multus estin extollendo chariiatem erga fratrem, et affercndo hoc velle, ut dilectionem erga fratrem incorruptam servemus : hànc nunc dicit esse unam voluntatem ipsius, ut $i quis viderit fratrem suum peccare non ad mor- tem, petat et dabit ipsi.Et quid dabit ? vitam eeter- nam. Quibus ? his qui peccant non ad mortem. CAPUT VI. De subveniendo fratri peccanti per orationem, et B quod non sil peccandum : sn quo eliam agit de abstinentia a cultu demonum. V, 16-21. Si quis viderit (ratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petet, et dabit ipsi vi- tam peccantibus non ad mortem. Est peccatum ad mortem,nonpro illo dicowut roget .Omnis iniquitas peccatum est, et est peécatnm non ad mortem. Scimus quod omnis qui natus est ex Deo non pec- cat, ced qui genitus est ex Deo servat ipsum, et malus ille non tangit eum.Scimus quod εω Deo sumus,el mundus totus in malignoconstitutus est. 601 Scimus autem quod Filius Dei venit. Et de- dit nobis mentem,ut cognoscamus illum qui verus esl : eL suus in vero, In Filio ejus Jesu Chris- to. Hic est verus Deus οἱ vita alterna. Filioli, ca- 6 vete vobis a simulacris Amen. « Si quis viderit fratrem suum peccare. » Hac una voluntatum est. Justilie enim est condolere fratri qui peccavit,et ad salutem auxilio esse. »Est peccatum ad mortem. » Ordo sit iste : Est pecca- lum ad mortem,et est peccatum non ad mortem. Non de eo quod est ad mortem dico, ut roget,sed de eo quod non est ad inorlem Deinde sermonem explanat distinclionem faciens peccati quod est ad mortem etejus quod non est ad mortem. Simplici- ler enim lanquam a. genere peccali facit. divisio- nem, οἱ ai: Jmnis iniquilas, peccatum est : sive sit ad morlem, sive non ad ijortem. Sed pro eo quod est ad inortem,:.e precetur sive petal, neque μὴ ἑρωτάτω φησὶν Trot αἰτείτω. Οὐ γὰρ εἰσακού- D enim exaudielur eo quod male petat,pro eo rogans σθήσεται͵ ὅτι κακῶς aluet, περὶ τοῦ µηθεµίαν λέγων ἐπιδεικνυμένου ἐπιστροφήν. Πρὸς θάνατον γὰρ αὕτη ἐστὶν ἁμαρτία μόνη, Μη πρὸς µετάνοιαν ἀφορῶσα, fjv, xai Ιούδας νοσήσας τῷ αἰωνίῳ ὑπήχθη θανάτῳ. ᾽λλλὰ xal οἱ μνησικακοῦντες, oi πρὸς θάνατον ἆ- µαρτάνουαιν,. Ὁδοὶ γάρ µνησικάκων sl; θάνατον, φησὶ Σολομῶν. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ οὗτοι μετανοοῦντες ἐπιστρέφουσι, µνησικαχίας ἐχόμενοι, καὶ διατη- ῥροῦντες τὴν κατὰ τοῦ πλησίον ὀργὴν, ἀλλὰ ἀμετ- άγνωστα ἁμαρτάνουσι. Ταῦτα δηλώσας. ἐπισημαί- νεται λοιπὸν xal τίνων ἐστὶ τὸ πρὸς θχνάτον ἅμαρ- τάνειν, xal φησιν, ὅτι ὁ υἱοθετηθεὶς ἐκ Θεοῦ οὐκ 16 Matth. νι, 1. PATROL. Gh. CXIX. qui nullam ostendit conversionem. Nam solum hoc peccatum ad mortem est,quod ad peenitentiam non respicit : quo cum segrotasset Judas, in sempiler- nam morlem abductus est. Sed et illi peccant ad minortem qui injuriarum sunt memores. Nam vise eorum qui memores sunt injuriarum tendunt ad mortem ait Solomon. Neque hi enim respiciendo convertunlur, injurie memoriam retinentes, et servantes iram adversus proximum, sed sine poe- ni'entia peccant, His declaratis, consequenter eliam significat querum sit peccare peccato ad mortem; et ait quod qui a Deo a doptatus est, hic nunquam 22 683 " O&CUMENII TRICC/E EPISCOPI 084 languet neque peccato ad mortem. Ubi enim esse Α ἂν ποτε οὗτος οὔτε τὴν πρὸς θάναιον, οὔτε τὴν p tradidit semel inhabitanti in se per adoptionem Christo, iuaccessibilis permanet peccato. Attamen ne quisexistimet quod hujusmodi penitus naturain mutaverit, ut qui a peccato posthac capi nequeat, subjungit : Servat seipsum : quasi dicat : Nisi ser- varel ac custodiret seipsum a maligno, omnino peccaturus. Non ergo natura ad impeccabilitatem procedit,sed ex Dei magnificentia,qui eo quod nos adoptaverit, tali dignatus est gratia : ut servantes nos et custodicntes quod ah ipso donatum est, etiam habeamus.609 ne peccemus.Quandoquidem nisi ita esset, cum mundisin maligno constitutus sit (licitautem mundum eos qui bonis operibus non tradiderunt seipsos in adoptionem Dei) nihil velaret quo minus una cum his qui pereuntexami- p naremur:eo quod mens hominis assidue prona sit ad malum ab ineuute ztate !7:quemaJmodum tem- pore diluvii manifestavit Deus.Sed quoniam inquit, FiliusDei venit ac dedit nobis mentem sivejudicium quo interna cognitione cognoscamus ipsum verum Deum,ac simus in vero Filio ejus Jesu Christo : co cognovimus per hanc magnificentiam quod hic sit verus Deus el vita eterna, et cognoscentes tuti sumus:ab impelu maligni ejusque offendiculis. « Hic est verus Deus. » Hoc etiam loco demons- trativum.Hie pro articulo relatio ponitur. « Cavete vobis a simulacris. » Interrogarunt nonnulli : Si ad perfectos hac scribii, quam ob causam nunc jubet,ut sibi caveant ab idolis? Dicimus ergo quod πρὸς θάνατον ἁμαρτίαν νοσήσῃ. "Amat γὰρ ἑαυτὸν ἐκδοὺς τῷ Ἀνοικοῦντι iv αὐτῷ διὰ τῆς υἱοθεσίας ριστῷ, Ἠνέπαφος διαµενεῖ ἁμαρτίας, πλὴν ἵνα μὴ τις οἱηθῃ πάντη τὴν φύσιν τὸν τοιοῦτον µεταπεποιῃ- σθαι, ὡς ἀνάλωτον εἶναι λοιπὺν τῇ ἁμαρτίᾳ. ἔπι- φέρει τὸ, Τηρεῖ ἑαυτὸν, ὡς st γε μλ cnp ἑαυτὸν «xl φυλάσσι x τοῦ πονηροῦ, πάντως ἁμαρτησό- µενος. Οὗ φύσει οὖν εἷς ἀναμαρτησίαν προδαίνει, φησὶν, ἀλλ᾽ ἐκ της τοῦ θεοῦ µεγαλοδωρεας. Ὃς ἐιὰ τοῦ υἱοθετῆησαι ἡμᾶς, ταύτης ἠξίωσε της χάριτος, "v1 φυλάσσοντες ἡμεῖς καὶ τηροῦντε ὁ δωρηθὲν Ἁμτν αὐτοῦ, καὶ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν ἔχωμεν, ἐπεὶ ἄλλως, φᾳησὶ, τοῦ κόσμου iw τῷ πονηρῷ χειμένου (λέγει δὲ κόσμον τωὼς μὴ διὰ δεξιῶν ἔργων εἷς υἱο- θεσίαν ἑαυτοὺς τοῦ θεού μετατάξαντας), οὐδὲν ἂν ἐκώλυε τοῖς ἀπολλυμένοις συνεξετάζεσθιι ἡμᾶς, καθότι ἔγχειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπιμελῶς ἐπὶ τὰ πονηρά ix νεότητος αὐτοῦ, ὡς ἐπὶ τοῦ κατα- κλυσμοῦ ὁ Otho ἀπεφήνατο * ἀλλ᾽ Ἐπεί, φησὶν, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ xti, καὶ δέδωχεν ἡμῖν διάνοιαν, τοι διάγνωσιν τοῦ ἑνδιαθέτῳ γνώσει ἐπιγινώσχειν αὐτὸν ἀληθινὸν θΘεὸν, καὶ εἶναι iv αὐτῷ τῷ ἀ’ηθινρ Tl αὐτοῦ Ἴησου Χριστῷ, ἔγνωμεν διὰ τῆς µεγαλο- δωρεᾶς ταύτης, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς, καὶ ζωὴ αἰώνιος, καὶ Ὑνόντες µένοµεν ἀνεπηρέαστοι ἐκ τοῦ πονηροῦ, καὶ τῶν σκανδάλων αὐτοῦ. « Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεός. » Κάνταῦθκ τὸ, Οὗτος, ἀντὶ ἀνχφορικοῦ ἄρθρου κχεῖται. « Φυλάξατε ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν εἴδώλων, » ᾿Εξήτησάν τινες, El πρὸς "ελείους quia universe Ecclesie scripsit, 41589 non conslae C πιστοὺς ταῦτα Ὑράφει, τίνος χάριν νὺν παρεγγυᾷ bal ex populu selecto,sed erant etiam aliquiin «φυλάττεσθαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν εἰδώλων ; Φαμὸὲν οὖν, ipsa qui seznius afficerentur. His ergo precipit ὡς ἐπειδὴ ᾿Εκκλησίφ ὃλῃ ταῦτα ἔγραφεν, ἥτις οὐ omnia, respiciens ad eorum lubricilalem. ἐν ταύτι xal νωθέστερον διχκείμενος πρὸς μευος. Finis, divino favente auailio, Joannis prioris Epistole catholice. 11 Gen. vui, 94. τούτους πᾶσκ χεχριμένφῳ Aa συνεπληροῦντο, ἀλλ ἣν τις ταῦτκ παρεγγυᾷ, τὸ εὐόλεσθον αὐτῶν ὑφορώ- α Τέλος, σὺν Ott, τῆς Ἰωάννου καθολικῆς ποώτης, πιστολης. ϱ ΥΗΘΘΕΣΙΣ IHX IQANNOY ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM CATHOLICAE JOANNIS POSTERIORIS EPISTOL;E 608 Hanctanquam senior scribit dorr.ineel filiis ipsius.Occasio vero Epistolze fuit haec : Cum videret filios illius recte in fide conversari, multosque Ταύτην ὡς πρεσθύτερος —oott χυρίᾳ καὶ τοῖς τέχνοις αὑτῃης. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιστολῆς αὕτη * Ορῶν τὰ τέχνα αὐτῆς καλῶς ἀναστρεφόμενα ἐν τῆ 685 πίστει, καὶ πολλοὺς λέγοντας μὴ εἶναι τὴν παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ ἐν- σχρχὶ, γράφει τὴν ᾿Επιστολὴν, xal πρῶτον μὲν ἀπυ- ὀέχεται αυτῆς τὰ τέχνα, καλῶς περιπατοῦντα. Εἶτκ διδάσκων μὴ νεώτερον' εἶναι τὸ καθ ἡμᾶς µυστήριον, παραινεῖ πάλιν περὶ ἀγάπης, xal ἵνα µείνωσιν iy τῇ διδαχτι τῇ παραδοθείσῃ αὐτοῖς. Καὶ λοιπὸν διδά- σκει ᾽Αντίχριστον εἶναι τὸν λέγοντα μὴ iv. σαρκ ἐνηλυθέναι τὸν Χριστόν. Παραγγέλλει δὲ τοὺς τοιού- τους μὴ δέχεσθαι τινα εἷς οἰχίαν, μηδὲ [λέγειν τοῖς τοιούτοις χαίρειν. Καὶ οὕτως τελειοῖ τὴν ᾿Επιστολήν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ IQJANNOY ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ AEYTEPAZ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ, COMMENT. IN EPIST. 1I JOANMIS πλάνους περιερχοχένους καὶ A Seduclores circumire ac dicere non esse adventum 686 Cbrisli in carne, scribit Epistolam, ac primum quidem commendat ipsius filios quod recte ambu- lent. Deinde docens nos esse recens mysterium, quod apud nos eat, rursum de dilectione exhorta- tur, et ut maneant in doctrina sibi tradila, et con- sequenler docet eum esse ÁAntichristum qui ait Christum in carne non venisse. Precipit autem ne quis suscipiat hujusmodi in domum, neque dicat ipsis Ave: et ita concludit Epistolam. 604 EPISTOLAE POSTERIORIS CATHOLICJE JOANNIS CAPITA. a. e Μετὰ τὸ προοίµιον περὶ ἀρθοῦ lou iv ἀγάπῃ 4. In quo post proemium agil de recta vita in θεοῦ, διὰ πίστεως εὐσεθοῦς ἁμεταθέτου * iv ᾧ τὸ, charitate Dei, per fidem immutabilis pietatis : O5 δεῖ αἱρετικὸν εἰσοικίζεν, ἢ χαιρετζειν ἐφ B.— et quod non oporteat hereticum in domum in- ἁμαρτίᾳ. » ducere aul salutare propter peccatum. B'. « ᾿Επαγγελία παρουσίας αὐτοῦ im! ἐλπίδι πρὸς 4. Promissio de suo adventu ob spem futuro uti- ὠφέλειαν. » litatis. ΙΩΑΝΝΟΥ AIIOXTOAOY H ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ JOANNIS APOSTOLI POSTERIOR CATHOLICA EPISTOLA ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. C 605 PRO(EMIUM. 'O πρεσθύτερος ᾿Εκλεκτῇ χυρίᾳ καὶ xot; τέχνοις — [, 1-3. Presbyter Electe domino: et filiis ejus, αὐτῆς, οὓς ἐγὼ ἀγαπῶ iv ἀληθείᾳ, καὶ ox ἐγὼ quos ego diligo in veritate, nec ego solus, sed el μόνος, ἀλλὰ xal πάντες οὶ ἔγνωχοτες τὴν ἁλή- Ommes qui cognoverunt veritatem : propter veri- θεια», διὰ τὴν ἀλήθειαν τὴν µένουσαν ἐν ἡμῖν fatem qua permanet in nobis, et nobiscum erit in (καὶ μεθ ἔσται εἷς τὸν αἰῶνα) orat μεθ «ίέγπιπι : erit vobis. gratia, misericordia, pax a ὑμῶν χάρις, ἔλεος, εἰρήνη παρὰ Θεοῦ Πατρὸς, καὶ Deo Patre a Domino Jesu Christo Filio Patris in παρὰ Κυρίου '"Imsoü Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ Πατρὸς, ἓν verilale et charitate. ἀληθείᾳ καὶ ἀγάπῃ. » Tic ᾠήθησαν ταύτην xal τὴν μετ αὐτὴν Ἐπι- Quidam existimarunt hanc Epistolam eteam quee στολὴν μὴ εἶναι Ἰωάννου τοῦ ἠγαπημένου ἀλλ sequilur non esse Joanuis Di'ecti, sed alterius qui ἑτέρου ὁμωνύμου τούτῳ, καθότι καὶ πρεσθύτερν idem nomen cuin hoc sortitus erat : eo quod in his ἑαυτὸν iv ταύταις Ὑράφει, xal πρὸς Ὑυναῖκα καὶ et presbyterum scribat seipsum, et ad mulierem, ἕτερον Γάΐον, ἕνα καὶ αὐτὸν, ὥσπερ καὶ τὴν γωναῖκα aliumque Gaium, et eum unicum sicut et unam μίαν, ὅπερ οὗ κατ ᾿Επισιολὴν καθολικήν. Καὶ τὴν D mulierem, scribat : quod non fit in Epistola catho- προγραφὴν δὲ ὅτι μὴ κατὰ τὴν πρώτην πεποίητι lica. Preterea quod praescriptionem non fecerit Ἐπιστολήν * οὐ γὰρ iv ἐκείνῃ οὕτως ἀπήρεατο. ᾽Αλλά — juxta priorem epistolam : nou enim in illa ita in- qautv, ὅτι iv cf πρωτῃ οὐχ ἐποίησε τοῦτο οὕτω choavit. Sed dicimus quod in priore non ila pre- προγράψας ^ ob Ὑὰρ πρὸς ὠρισμένον ἔγραψε mpós- scripserit, eo quod non ad definitam personam oov, οὐδὲ πρὸς "ExxÀns(x τόπων τινῶν, ὥσπερ Scriberet,G06 neque ad Ecclesiam certorum loco- ἐποίησεν ὁ µακάριος Πέτρο, ἀφωρισμένως πρὺς rum: quemadmodum fecit beatus Petrus, definite τοὺς ἓν τῇ διχσπορᾷ Ἰπισημαινόμενος Ἰουδαίους significans se scribere ad Judeos qui dispersi γράφει», καὶ πρὸ τούτου ὁ θεῖος Ἰάκωθος ταῖς δώ- erant: et ante hunc divus Jacobus definiens se 687 ORCUMENII TRICCAE EPISCOPI — 688 scribere dyodecim tribubus Judaeorum : sed uni- Αδεκα φυλαῖς τῶν ᾿Ἰουδαίων ἀφοριζόμενος Ὑράφειν versis communiter fidelibus sermonem faciens,sive ἀλλὰ πᾶσι πιστοῖς xotvóv ποιούµενος τὸν λόγον, ix- congregatis sive non congregatis, formam prescrip- Κκλησιάζουσι καὶ μὴ ἐχκλησιάζωυσι, τὸν τῆς npo[ypa- tionis pratermisit. Presbyterum autem scribit hic φΏς παρέλιπε τύπον. Πρεσθύτερον δὲ ἑαυτὸν γράφει seipsum, et non apostolum neque servum Jesu ἐνταῦθα καὶ οὐκ ἀπύστολον, οὐδὲ ὃσῦλων ᾿Ιησοῦ Christi, quemadmodum reliqui apostoli. Siquidem Χριστοῦ, ὡς οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι, ᾽Απόστολον μὲν apostolum non scribit se, eo fortassis quod non οὖν οὐ γράφει ἑαυτὸν, ἴσως ὅτι μὴ πρῶτος κατήγ- primus in Asia predi-asset Evangelium, sed post Ύειλεν iv τῇ ᾿Ασίᾳ τὸν λόγον, ἀλλὰ μητὰ Παύλον, Paulum : neque in transitu, sicut ille, qui | ercur- καὶ οὐ κατὰ πάροδον ὥσπερ ἐχκεῖνος, τὸν τοῦ Εὐαγ- rebat Evangelii circuitum : sed manens ibi,et prz ytÀou διατρέχων κύκλων, ἀλλὰ µένων kaet, καὶ sens presentibus exponebat sermonem. Sed neque παρὼν παροῦσι, ἐκτίθεται τὸν λόγον. Ἁλλ᾽ οὐδὲ δοῦ- servum Jesn Christi:confidebat enim,eo quod plu- λον 'Insou Χριστοῦ. ᾿Εθάβῥει — yàp, διὰ τὸ ἄγαν rimum diligeretur,se extraservilulis essetimorem. Ἰγαπῆσθαι, Et τοῦ τῆς δουλείας εἶνχι φόδου. ρε- Solum autem voluit se appellare presbyterum : σθύτερον δὲ µόνον ἑαυτὸν ἔξιωσε καλέσαι, ἤτοι ὅτι sive quod jam senior esset dum hasscriberet Ὑηπραιος Ow ἤδη ἔγραψε ταύτας, Tj καὶ ἐπίσκοπον (nam id significat presbiter) aut etiam episcopum " καλῶν ἑαυτὸν διὰ τοῦ πρεσθυτέρου, εἰωθότος κατ- vocans seipsum nomine presbyteri, cum illo tem- — Exetvo καιροῦ, καὶ ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων φέρεσθαι pore nomen presbyteri solilum esset etiam de epis- τοῦ ὀνόματος τοῦ πρεσθυτέρου, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν copis dici: quemadmodum et ex Actis mauifes- Πράξεων ὅδηλον, ὦν ὃ µακάριος ἔγραψε Λουκᾶς, καὶ lum est qua scripsit beatus Lucas !8, el ex Epis- διὰ τοῦ Πέτρου τῆς ᾿Επιστολῆης. Πρὸς ὃξ Ἱωναῖχα tola Petri 19. Porro ad mulierem fidelem nihil ve- — 4péquv πιστην, οὐδὲν ὑπεστύίλατο, ὅτι kv Χριστρ ritus est scribere: eo quod in Christo Jesu neque ἍᾖΙησσοῦ οὐκ dófev οὐδὲ θῆλυ οἵδε, Πρὸς τε Γάΐον masculum noverit neque feminam. Ad unum au- ἕνα γράφων ἔχει Παῦλον ΊΤιτῳ τε qpágov:z xai tem scribens Gaium, habet Paulum qui et Tilo — Tuasoü&. καὶ πρὺς Φιλήμονα δὲ ἰδιώτην. Ταῦτα scripsit et Timotheo, imo etiam Philemoni idiots. μὲν περ τῆς προγραφῆς, Δείκνυτει δὲ ἀπὸ τῆς Et hac quidem de prescriptione. Ostenditur au- ἁἀπαγγελίας καὶ τῆς ἄλλης τοῦ λόγου οἰχονομίας τὸ tem el a denuntiatione ac promissione etareliqua Ὑνήσιον τῶν ᾿Επιστολῶν. Ἐπεὶ κανταῦθα πολλάκις sermonis dispositione, quod germanz sintejus ἐπανάγει τὸν λόγον τὰ αὐτὰ περὶ τῶν abtov λέγων, Epistolz: quandoquidem in his quoque frequenter μετὰ τοῦ μικρᾶς παρεμπίπτειν ἀφορμῆς, xal ταύτῃ sermonem repetit, eadem dicens de eisdem ubi, κατασφαλίζεσθαι τὸν λόγον. Δύο δὲ τῇ Ἐκλεκτῇ ταύτῃ modica occurrit occasio, et haec via sermonem ἔπιμαρτυρε, ἓν μὲν, τὸ ἐν ἀγάπῃ περιπατεῖν, confirmat. Porro huic Electze duo protestatur:unum ἕτερον δὲ ἐκτρέπεσθαι τοὺς αἱρετιχκοὺς. Ἐκλε- quidem quod ambule: in veritate, allerum vero κτὴν δὲ, f, ἀπὸ τοῦ ὀνόματος, à ἀπὸ τῆς περὶ τὴν quod fugiat hzreticos. Electam vero appel'at, aut ἀρετὴν φιλοτιµίας, xaÀt. "Hw καὶ ἀγαπᾷν φησιν iv ex nomine, aut ex magna zmulalione circa virtu- ἀληθείᾳ, xai οὗ µόνον αὐτὴν, ἀλλὰ xal πάντας τοὺς lem: quam etiam ait se in veritate diligere : ne ὁμοτρόπους αὐτῇῃ, τοὺς τὴν τῷ ὄντι ἀλήθειαν ἔχου- solam ipsam,sed et omnes qui similium cum ipsa τες iv. ἑαυτοῖς ἠδρασμένην. Τοῦτο γὰρ σημαίνει διὰ sunt morum,qui vere habent in seipsis firmam ve- τοῦ. Τὴν µένουσαν iv ἡμῖν. Τοῦτο δέ ἐστιν ἡ εἷς ritatem; nam hoc significat, dicens: Que perma- Xputv πίστις. Ev ἀληθείὃ gb ἀγαπῃν λέγει. "Ecc net in nobis; hzc autem est fides in Christum [n γὰρ καὶ ἐπιπλάστως ἀγαπᾶν, στόµατι, ὡς αὐτὸς verilat^ etiam ait se diligere. Contingil enim et οὗτος ἓν τῇ πρώτῃ ᾿ἘΕπιστολῇ περί τινων νωθρευοµέ- fice 607 diligere ore; quemad mo:lum hic ipse in νων ἔδηλωσε πιστῶν Εἰπὼν δὲ, « Τὴν µένουσα) priore Epistola de quibusdam significavit corrup- ἐν ἡμῖν, » olov τὴν àÀn05 καὶ ἑδραίαν καὶ μὴ κατ- tis fidelibus. Ubi autem dixit : « Qua permanet in Ὁ εσχηματισµένην, ἐπήνεγκε τὸ, « Καὶ μεθ ἡμῶν nobis 2, »hoc est,que vera ac firma cst, subjun- ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα, » τὸ ἀναπόδλητον τοῦ χερίσµα- xit : « Et nobiscum eril in zternum. « Significans τος σηµάίνων. Έστι vào xa τοὺς ἠδρασμένους ἐπί certam doni pers. verantiam.Conliugit enim et eos τινος, πάλιν σαλευθΏναι, μὴ καλῶς cà τῇ ἑδραιότητι qui in aliquo confirmati sunt rursum concuti, xeypnpévouc. Τούτοις δὲ πάλιν ἐπιφέρει τό. « ΄Ἑσται quod non recle usi sint confirmatione.Iterum au- μεθ ἡμῶν χάρις καὶ ἔλεος, » ἐμφαίνων τὰ ἀπό τῆς lem post hac sul'jungit : « Éril nobiscum gratia el τελείας ἀγάπης ἐπανθοῦντα καλα, Από θεοῦ 0i Πκ- misericordia : » designans quz a perfecta charila- τρός φήσας xal πχρὰ Κυρίω Ἰησοῦ Χριστου, in- te exoriantur bona.A Deo autem l'atre dicens el ἃ ἠγαγετό, « Τοῦ Yloo τοῦ Πατρός, » Μόνος γὰρ *- Domino Jesu Christo, subjungit, « Filio Patris :» ρως οὗτος Πατήρ. Διό καὶ Παῦλος, "E& οὗ πᾶσα Nam solus hic proprie Pater est. ldeo e: Pau- πατριά, φπαὶν, iv οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάτεται, lus, Λ quo, inquit, omnis a communi Patre οὐ- Καὶ πάλιν δὲ τό, « Ἐν ἀληθεᾳ, ἐπιφέρι, καὶ gnatio in ccelo et in lerra nominatur ?!, Rursum- ἀγάπῃ. » ἆσφαλειαν τῷ λόγῳ περιποιῶν καὶ γνώ- que subjungit : «In veritate οἱ charitale, » ser- ρισµα fc φησιν ἀγάπης, moni firmitatem adducens, el certum indicium charitatis sive dilectionis quam dicit. 18 Act. xx. !9 I[ Petr. v... 99 [ Joan. nr, 94. *! Ephes. ui, 45. ΚΕΦΑΛ.ΛΑ, « Μετὰ τὸ προοίµιον περὶ ὁρθοῦ βίου ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ, διὰ πίστεως εὔσεδους ἁμεταθέτου, Ἐν ᾧ τὸ, οὐ δεῖ αἱρετικον εἰσοιχίζει,, ἢ χαιρετίζειν ἐφ᾽ ἁμαρτ-ᾳ. » € ᾿Εχάρην λίαν, ὅτι sbpnxz ἐκ τῶν τέκνων σου περιπατοῦντας, ἐν ἀἆληθείφ, καθὼς ivo ^y ἐλά- ὄομεν παρὰ τοῦ Πατρός. Καὶ vov ἑρωτῶ σε, χωρία. οὐχ ὡς ἐντολὴν γράφων σοι καινην,- ἄλλ᾽ ἂν εἴχομεν ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαιπῶμιν ἀλλήλους. Καὶ αὕτη ἐστιν ἡ ἀγάπη, ἵνα περιπατῶμεν κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. Αὔτη ἔστὶν ἡ ἀἐντολὴ καθὼς Ἡκούσατε ἀπ' ἀρχης, ἵνα iv αὐτῇῃ περιπατῆτε, ὅτι πολλοὶ πλάνοι εἰσῆλθον εἷς τὸν κόσμον, οἱ p ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἑρχόμενον ἐν σαρκί. » € Εχάρην λίαν. » Kal γὰρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς χαρᾶς αἴτιον τῆς μεγιστήῆς τὸ εὑρεῖν τινα ἀπροσχόπως ὀδεύοντα τὸν iv τῇ πίστει Χριστοῦ ὀρόµον κατὰ τὴν ἔντολην αὐτοῦ. Τίς δὲ ἡ ἑντολή»; ἡ παρὶ hc ἐν Εὐαγ- Ὑελίοις ὁ Χριστὸς, « Ὁ ἀγαπῶν µε, φησὶ, τὰς ἐντολὰς µου τηρήσει, * Πατέρα δὲ νῦν τὸν Χριστὸν καλεῖ, ἐπεὶ καὶ πατήο ἔστι τῶν διὰ τῆς οἰκονομίας αὐτῷ παρὰ τοῦ ἑαυτοῦ Πατρὸς δοθέντων υἱῶν. Καθὸ εἴρη- ται * « Ἰδού ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἃ µοι ἔδωχεν ὁ θεός.» Σχόπει δὲ καὶ τὸ γνήσιον τῆς ᾿Επιστολῆς ταύτης, ὅτι συμφωνεῖ διὰ τούτων, τῷ iv τῇ πρώτῃ εἱρημένῳ, τῷ, Καὶ οἴδαμεν, ὅτι ὁ ἀγαπῶν τὸν θεὸν τὰς ἐντολὰς αὖτου τηρεῖ,. Ταὐτὸν δὲ ἐστι τὸ περιπατεν κατὰ τὰς ἐντολὰς τῷ τηρεῖν αὐτὰς, Πρακτικοὶ γὰρ οἱ ἀρεταὶ, καὶ κατὰ τὸ ἐνεργεῖαθαι ἔχουσαι τὸ εἶναι. "Ὥστε ὁ πχυσάµενος τοῦ xztà ταύτας ὀδεύειν, οὐδὲ τερεῖ ἤτοι φυλάσσει αὐτάς. Τὸ περιπατεῖν δὲ χατὰ προκοπὴν εἴρηται, Όσον γὰρ τις κατ ὀρετὴν . ἕνερ- γεῖ, ἐπὶ τὸ πρόσω ἴεται, ἕξιν ἑαυτῷ περιποιῶν τοῦ κχλοῦ πλείουα λπειρος γρ xai ἀνελλιπης ἡ τῆς ἀρετῆς ὁδός. Κατὰ τοῦτο δὲ οἴμαι εἱρῆσθαι καὶ τὸ, « Ek à ἐπιθυμοὺσιν ἄγγελοι παρακυψχι. » Tov qàp δεδωρηµένων ἡμῖν παρὰ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος ἀγαθῶν τοσοῦτον τὸ µεγχλεῖον, ὡς καὶ ἀγγέλοις ἐφετὸν εἶναι βραχεῖαν τούτων λαδεῖν κατενόη- cw, Τοῦτο γὰρ τὸ παραχκύψχι αἱνίσσετσι. Εφίεται δέ τις σωφρονῶν, 9) τοῦ παυτοµένου, ἀλλὰ το ἀεν- COMMENT. IN EPIST. II JOANNIS. 690 CAPUT I. IA quo post proemium agit de recta vita in cha- ritate Det, per fidem immutabilis pietatis : el quod non oporteat harelicum in domum indu- cere aut salutare propter peccatum. 1,4-7.Gavisussum valdequod invenerim de filiis tuis ambulantes in veritatesicut preceptum accepi- mus aPatre.Et nunc rogo te,domina, non tanquam procceptum novum scribens tibi se | quod habuimus ab initio, ut diligamus nos mutuo. Et hec est di- lectio,eut ambulemus secundum praceptum ejus. Hoc esl. preccptum quemadmodum audistis ab initio, ut in eo ambulatis : quoniam multi seduc- lores ingressi sunt in mundum, qui non confiten- lur Jesum Christum venire in carne. 608 « Nam gavisus sum valde. » Nam maximi cerle causa gaudii est, invenire aliquem qui sine offendiculo gradiatur recto cursu in fide Christi juxta illius preceptum. Quod est autem pracep- tum? illud quod ait in Evangeliis Cliristus : « Qui me diligit, precepta mea servabit 33, Patrem au- tem vocal nunc Christum : quandoquidem et ipse pater est üliorum qui a Patre suo dispensatione quadam sibi dati sunt: juxla id quod. dictum est : « Ecce ego e! filii quos dedit mihi Deus€£. » Animad- verle autem germanam hujus Epistel: dictionem, quod in his sit confermis ei quodin priori diclum est : Et scimus quod qui diligit Deum, precepta ejus observat 33, Tdem enim est ambulare juxta C precepta e/ ea servare.Operan'ur namque virtutes et esse habent j;xta suam operationem. Itaque qu' cessat in his progredi, neque ea serval aut custodit. Ambulare vero dictum est secundum pro- fectum et augmentum.Etenim quantum quis se- cundum virtu'em operatur, tantuin ulterius gradi-- tur,majore::. honesti habitum sibi acquirens.Infi- nila est enim et nunquam deficiens via virtutis. juxia hoc autem opinor el illud esse dictum : « lu qua desiderant angeli prospicere?*. , Tanta est enim magnificentia bonorum qus nobis ab eo qui incar- natus est dunala sunt, ul et. ange'is desiderabile sit vel inudicam horum sumere intelligentiam ; νάως προϊόντος, xal &xnpzvp δόξῃ φαιλρονομένου. p ΠΒΠΙ h:c designal παρακογτι. Concupiscil autein Kal ἐπειδη τὸ ἀνεξάντλητον οὐκ oiov τε ὅλον περι- λαδεῖν, ἀγαπητὸν κἂν ποσῶς γοῦν ἐν µετουσίᾳ τούτου Ὑενέσθαι, Εἴρηκε δὲ, « Oby ὡς ἐντολὴν γράφων σοι Xatviv, » σύμµφωνον καὶ τοῦτο λέγων τοῖς ἔν τῇ πρώ- tp, xxi ἃμα παριστῶν, ὡς τοῖς ἤδη ἐφωδευμένοις αὐτὴν παριστᾷ, καὶ ὤν πεῖραν ἔλαθον ka τοῦ ἑνερ- γησχι κα: αὐτὰ, ἀλλ οὐ ξευίζουσι καὶ ὀυσκόλοις, iv' ἀποχναίηται τρ ἀήθει τῆς Ἐγχειρήσεως. ο Οὐχ ὡς ἐντολὴν γραφων σοι κχινήν. » Προστίθησι δὲ καὶ τὸ τῆς ἑντολῆς ἔργον, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. Καὶ τὴν ἀγάπην ἐξηγεῖται, ᾿Ότι ἐν τῷ κατ αὐτὴν πο- ρεύεσθαι ἔχειν τὸ εἶνχι, καὶ τὺν ἐντολὴν πάλιν τὴν ἀπ᾿ ἀρχῆς οὐκ ἄλλου τινὸς ἔνεχεν δεδόσθαι, εἰ μὴ ἵνα ἓν αὐτῃ περιπατῆτε, φησὶν, ἄνω καὶ κάτω τὰ quispiam, non quod cessat,sed quod coulinue pro- fi-it, et sincera gloria illustratur. Et quoniam id quod inexhaurib le est, nemo tolum complecti potest, desiderabile est saltem aliquantulum fie:i hujns participem. Dixit autem : « Non tauquaui preceptum novum sc: ibens tibi : » et hoc confur- miter dicens his qui in priore Epistola praemissa sunt.el s mul demonstrans quod illud ostendat ex precedentibus quorum etipsi experimentum acce- perant operantes juxta illa, et non ex difficilibus et exiraneis, morore ipsos afflciens aggrediendo insueta. « Nun lanquam preceptum novun scri- hens übi. » Addit autem et opus pracepti. Ut diligamus nos mutuo, et dilectionem exponi, 9 Joan τιν, 21. 3) Ten. virt, 18. Hebr. i, 19. 25Jo82. α. DE Petr. 1, 12. 691 OECUMENII TRIGUC/E EPISCOPI 692 quod consistat in ambulando juxtaillud. Neque ob Αα αὐτὰ στρέφων, Καὶ διὰ μὲν τῆς ἀγάπης τὸ ἆδιά- aliam causam jam olim ab initio datum fuit ργ- ceptum, inquit, nisi ut in illo ambularelis per su- periora et inferiora eadem versans ac revolvens: 609 et per charitatem quidem suadens ipsis inse- parabilitatem, et ne ad seductores avellerentur, qui jam in mundo ambulabant, et Domini per car- nem adventum repellebant: per hoc autem quod ambulare monet juxta Domini preceptum quod fuit ab initio, erroneam esse manifestans hereti- corum opinionem qua recens est : et exhortans ut preceptum amplectentes quod fuit ab initio,non abducerentur fraude illorum.Nam et Christus dis- cipulis de his seductoribus precepit, dicens; « Multi venient nomine meo, dicentes : Ego sum σπαστον αὐτοῖς προμηθούμενος, καὶ uà πρὸς τοὺς πλάνους ἀποσχίζεσθαι, τοὺς ἤδη idv τῷ χόσμῳ περι- πατοῦντας, xal τὴν διὰ σαρκὺς Ἀπιδημίαν τοῦ Κυρίου ἀθετοῦντας. Διὰ δὲ τοῦ Κυρίου κατὰ τὴν ἐντολὴν πεπιπατεῖν τὴν ἀπ ἀρχῆς, τὴν πεπλα- νηµένην τῶν αἱρετιζόντων δόαν ἔμφανζων πρόσ- φατον οὖσαν, xal παρακαλῶν τῆς ἀπ᾿ ἀρχῆς ἔντολης αὐτοὺς ἐχομένους, μὴ ὑπάγεσθαι τῃ ἀπάτῃ αὐτῶν. Καὶ γὰρ ἔἘνετείλατο ὁ Ἱριστὸς τοῖς µαθηταῖς περὶ τῶν πλάνων τούτων, λέγων ᾽ « Πολλοι ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί µου, λέγοντε * Ειὼ εἶμι ὁ Σρι- στὸς, xai πολλοὺς πλανήσουσι.» Μὴ οὖν πορευ- θήτε ὀπίσω αὐτῶν. » Ταύτας οὖν, φᾳποὶ, τὰς ἐντολὰς τηροῦντας, κχελεύει μὴ ἀπατᾶσθαι, ἀλλὰ τὸν ταύτα Christus, et multos seducent. Ne ergo sequamini B λέγοντα, ᾽Αντίχριστον ἡγεισθαι- illos 35. » Hzc itaque praecepta servantes, inquit, jubet ne seducamini, sed eum qui ista delit anti- christum existimetis. I, 7-11. Hic est seductor et antichristus,Intue- mini vosipsos,ne perdamus qua operalisumus,sed ut mercedem plenam recipiamus.Omnis qui tran- sgreditur et non manet in doctrina Christi, Deum non habel.Qui manet in doclrina Christi, hic el Patrem et Filium habet. Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, no recipiatis eum in domum, nec Ave ei diceritis. Qui enim dicit illi, Ave, communicat operibus ejus malis. « Hic esl seductor et anticliristus. » Gum his subaudiendum estad perfectiorem explanationem, Qui ergo hec non confitelur, » ut debite sub- C Uc οὖν uà ταῦτα ὁμολοχεῖ, jungatur, « Hic est seductur et Antichristus. » ε Οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος xal ὁ ἀντίχριστος. Βλε- πετι ἑαυτοὺς, μὴ ἀπολέσωμεν ἆ εἰργασάμιθα, ἀλλὰ µμισθὸν πλήρη ἀπολάθωμεν. Πᾶς ὁ παρα- θαίνων καὶ μὴ µένων iv τῇ διδαχῇτ τοῦ Χριστοῦ, θεὸν οὐκ ἔχει. Ο µένων ἐν τῇ Day τοῦ Χρι- στοῦ, οὗτος xal τὸν Πατέρα xxl τὸν Υἱὸν ἔχει. EU τις ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς, καὶ ταύτην διδαχἊν o) φέρει, μὴ λαμθάνετε αὐτὸν slg οἰχίαν αὐτῷ, καὶ χαίΐρειν αὐτῷ µη λέγχετε. Ὁ γὰρ λέγων χαΐρειν κοινωνεῖτοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς πονηροῖς. » « Οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ἀντίχριστος. » Προσ- υπακουστέον τούτοις εἷς ἐντελεστέραν δήλωσιν, τὸ, ἵνα εὐστόχως im- άγηται, € Οὗτός ἔστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ᾽Αντίχριστος. » Nam absque hoc, incompositus et independens Ὑχωρὶς γὰρ τούτου ἀσυνάρτητος ὁ λόγος, ὡς πληθυν- erii sermo, nempe ex plurali transiens ad singu- µτικοῦ εἷς ἐνικὸν µεταθαίνων. Οὗτός ἔστι, φησὶν ὃ lare. Hic est, inquit, Antichristus et seductor.- ᾿Αντίχριστος καὶ ὁ πλάνος, Εἰπὼν δὲ, οἱ μὴ όμολο- Dicendo autem. Qui non confitentur Jesum Chris- ἨὙοῦντες Ἰησοῦν Χριςτὸν ἐρχόμενον iv σαρκὶ, ἁλλ' lum venire iu carne, non autem venisse, manifes- οὐχ ἑλθύντα, ἐμφαίνοντός ἐστιν. ὣς τοὺς ἀθεεοῦντας tat se eos dicere qui secundum Domini adventum λέγει τὴν δευτέραν τοῦ Κυρίου παρουσίαν, ἐπεὶ καὶ repellunt : quando quidem ipse etiam Dominus, αὗτὸς ὁ Κύριος λέγων, « Πολλοὶ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ dicens : «Multi venient nomine meo. non de pri- ὀνόματί µου µου, » οὗ περὶ τῆς πρώτης αὑτοῦ φησι mo dicit adventu, sed de secundo Attamen vera Παρουσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς δευτέρας. Ὅμως ἀληθεῖ ralione qui secundum reprobant, etiam primum λόγῳ οἱ τὴν δευτέραν ἀθετοῦντες, xal τὴν πρώτην rejiciunt. Nam si his qui in carne venit eliam se- ἀποθάλλονται, El γὰρ 8 ἐν σαρχὶ παραγενόµενος xai cundum adventum prorrisit, utique qui secundum hv δευτέραν ἐπηγγείλατο, πάντως ὁ τὴν δευτέραν promisit, utique qui secundum repellit, primum ἀθετῶν, παὶ τὴν πρώτην düstet. El γὰρ πιστεύει quoque rejicit : si enim credit advenisse, eliam j, παραγενόµενον, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν πιστὴν ἡγήσεται promissionem existimebat certam esse illius qui τοῦ παραγενοµένου, El δὲ τὴν ἐπαγγελίαν, ἀθετεῖ, advenit : 610 quod si promissionem spernit, οὐδες λόγος unii τὴν πρώτην αὐτὸν ἀπιστεῖν. Διὰ nulla ratione dici potest quod vel primo credat. Propterea opinor usus est hoc voce dilectus disci- pulus dicendo Venire, non Venisse,ut utrumque Domini in carne adventum negantes comprehen- deret. Pracepit ergo ipsisut caveant ab illis : et causam addit : Ne adhwrendo, inquit, illis per- datis ea αυ prius operati estis, sed mercedem vestram plenam absque ullo defectu accipiatis. Sed fortassis dicet quispiam ^7 talibus : Quid si 38 Marc. xii, 6 ; Luc. xxi, 8. τοῦτο οἴμαι οὕτως ἐχρήσατο τῇ φωνῇ ταύτῃ 0 ἠγχ- πηµένος, ᾿Ερχόμενον εἰπὼν, ἁλλ᾽ οὐκ Ελθόντα, ἵνα τος ἁμφοτέρας ἀρνουμένους τὰς παρουαϊχς τοῦ Κυρίου τὰς iv σαρχὶ, περιλάθῃ. µΔιαστέλλεται οὖν αὐτοῖς φυλάττεσθχι ἀπ᾿ αὐτῶν xxl τὸ αἴτιον προσ- τίθησιν, ἵνα µή φησι διὰ τῆς πρὸς αὐτοὺς ἀνακρά- σεως, ἀπολέίητε à Ἠπροειργάσασθε, ἀλλὰ ἀνελλιπι τὸν μισθὸν ὑμῶν λάθητε. Αλλ᾽ ἴσως Ἶρεϊ τις τῶν τοιούτων Τί δὲ el μὴ τὴν παρουσἰαν πιστεύσω τοῦ 693 COMMENT. IN EPIST. II JOANNIS. 694 Χριστοῦ τὴν ἐν oapxi, διὰ δὲ ἀγαθοεργίας βιώσω οὗ A non credidero Christi in carne adventum,in bonis ὀύναμαι διὰ τῶν ἔργων τούτων μετὰ τῶν εὐσεθον- lamen operibus vitam duxero, an non possum per των συντετάχθαι, οὐδὲ «v ὑπὲρ τούτων ἀπολαβεῖν hac opera cum piis ac religiosis connumerari, µισθὀν; Ταύτῃν τὴν ἀντίθετιν προαναιρῶν ὁ ἀπύ- neque pro his recipere mercedein? Hanc objectio- στολος οὕτων φησὶν. ὅτι Μηδεὶς οἰέσθω, ὁ τὴν iv nem primum tollens Apostolus ita ait : Nemo σαρχὶ ἐπιδημίαν τοῦ Κυρίου ἀθετῶν ὡς δύναναι ἢ existimet repellens Domini in carne adventum, ἔργων ἀμοιθὴν ἀθολαθεῖν τελείαν ἥτις καὶ πιστοις quod possil iut operibus perfectam assequi retri- ἐποφείλεται, ἢ ὅλως θεοσεθής vouisünva,, ἀλλὰ mx; Dulionem que debetur fidelibus, aut omnino Dei ὁ παραθαίνων τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, τοῦ Χριστοῦ δηλον- cultor reputari : sed quisquis transgreditur hoc ότι παραγενοµένου, καὶ μὴ µένων ἐν cp διδακῖ preceptum ipsius, Christi videlicet qui advenit. αὐτοῦ, Θεὸν οὐκ ἔχει. El Ὑάρ 6 θεογνωσίαν "xov et non manet in ejus doctrina Deum non habet.Si ἀνθρώπους τελείαν διδάξαι, οὔτος ἀθετούμενος ὁρῶῷτο, eDim is quivenil ut perfectam de Deo cognitionem πῶς ἂν ἔτι θεοσεθὴς εἴη, ὁ τῶν θείων θεαµάνων τὸν homines doceret,repulsus videretur:quomodo jam ὑφηγητὴν ἀποσχοραχίζων ; Άθεος οὖν οὗτος, ὥσπερ Dei cullor esset,qui divinarum contemplationum ἀπεναντίας ἔνθεος καὶ θεοφιλῆς, καὶ πᾶν τὸ τῆς interprelem reprobaret? Hic ergo ἄθεος esset, id θεότητος ἔχων iv ἑαυτῷ πλήρωμα, Πατέρα δηλαδη est, sine Deo,quemadmodum e diverso ἔνθεος, id καὶ Yi»v καὶ Πνεῦμα ἅγιον, ὁ ἠδρασμένος iv τῇ esl, divinus et Dei amicus, ac omnem divinitatis διδαχη τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸς vào περὶ μὲν τοῦ llx- plenitudinem in seipso habens,Patrem videlicet et τρὸς διδάσκει λέγων, Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ip4 Filium ac Spiritum sanctum,qui firmus ac solidus ἐστι.» Καὶ πολλαχοῦ διδάσκει περὶ ἑαυτοῦ καὶ est in doctrina Christi.Ipse enim de Patre docet, τοῦ Πατρὸς, ὃτι ὁ μέν ἐστι Πατὴρ, 6 δὲ Yide. Περὶ 22 dicens: « Omnia quacunque habel Pater mea τοῦ Πνεύματος ὅταν Aéqm * « Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὃ Sunt*6: » frequenter quoque et de Patre et de παρὰ τοῦ Πατρὸς «xooe)rraxt » Τελεώτερον δὲ soj- Seipso docet, quod ille quidem si Pater, ipse au- των ἠνίκα λέγει * «Βαπτίζοντες αὐτοὺς slo τὸ Üvoux τοῦ Πατρὸς xai τοῦ 1οῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » Ei δὲ περὶ τοῦ Πατρὸς µόνον καὶ τοῦ Υἱοῦ εἴρητχι ἐνταῦθα τῷ µαθητῇ τοῦ Κυρίου, οὗ μέντοι xal περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μηδὲν σκανδαλισθης. Περὶ Υὰρ τούτυυ μόνου κατήπειχεν ἐνταῦθα εἰρῇσθαι vov, tem Filius; de Spiritu sancto autem quando ait : « Spirilus qui a Patre procedit 27.» His autem per- fectus cum ail : «Baplizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti 38.» Et quanquam de Pa- ire lantum ac Filio facta sit hoc loco mentio a Domini discipulo, non autem de Spiritu sancto, τοῦ Πατρός φημι καὶ τοῦ Υἱοῦ. Καὶ ταῦτχ μὲν πρὸς C ne offendaris. Nam de hoc solum cogebat et ex- το παρὸν, ἵνα μὴ uxxooAovogev, Μένει δὲ Ev τῇ διόαχ{ι τοῦ Χριστοῦ, ἧτοι τῇ εὐαγγελικῇ διδασκαλίᾳ ὁ κατ αὐτὴν φρονῶν xal πράττων, θεωρητικῶς aux καὶ πρακτικῶς βιῶν ὁ δὲ ταύνης ἀπάγων ἑαυτὸν, ἄθεος. ὣς γὰρ ὁ δι ἀκριδοῦς πολιτείας οἰχειὼν: ἑαυτὸν τῷ θεῷ, ὥσωερ ὁ ᾿Αθραὰμ, καθὸ xal ἥχουε παρ αὐτοῦ, « ᾿Εγὼ θεὸς cóc, » οὕτως ὁ ἔξω τῆς ἐντολῆς τοῦ Εὐαγγελίω βιοὺς, ἄθεος, ἑχυτὸν ἀπο- σχοινίας τοῦ ἔχειν Θεόν. ᾿Αθέου δὲ τούτου ὄντος, τοῦ ἑαυτὸν, qnpi, της θείας ἀλλοτριώσαντος παιδείας, ὁ µένων ἐν αὐτῇ, οὗτος καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν }1ὸν ἔχει. Περὶ γὰρ τοῦ τοιούτου xal ὁ Υἱὸς ἔφη, ὅτι « ᾿Ελευσόμεθα παρ) αὐτὸν, μετὰ τοῦ Πατρὸς ὀηλυνότι, petebat sermo ut loqueretur, de Patre, 1nquam,et Filio. Et heec quidem de praesenti loco dicta sint, ne proliziores simus. Manet autem in doctrina Christi sive evangelica, qui secundum eam sentit el operatur, contemplatio simul et operando vi- vens, 61 qui vero ab hac abducit sepsum, ἄθεος est. Sicut enim qui perfectam habet conversatio- nem, Deo seipsum reddit familiarem, quemadmo- dum Abraham, juxta illud ab ipso Deo audivit : « Ego Deus tuus 29 : » ita qui extra Evangelii praeceptum vivit, ἄθεος est, abstrabendo seipsum, ne Deum habeat. Cum autein hic ἄθεος sit, nem- pe qui seipsum alienavit a divina disciplina certe καὶ μονὴν παρ αὐτῷ ποιησόµεθχ.» 'Ex yàp τῆς ρομί in ea manel,hic et Patrem et Filium habet de - . 9 9 4 3 m ... « τῶν ἐντολων τηρήσεως, ναὸν ἑαυτὸν xal οἴκητ pov 9 3 - 9 bd » ^ - , p ἐποίησε Θεοῦ, καὶ Θεὺν ἔνοικον ἔχει, θιττοῦ ντος τοῦ ἔχειν θεόν, Λέγεται γὰρ ἔγειν θεὸν xal τὰ κτ'-᾿ ^ σµατα πάντα, mpüc ὃ καὶ Πχῦλος εἴρηκεν * * δν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθχ xxl ἆσμεν. » Τοῦτο δὲ χατὰ τὸν τῆς οὐσιώσεως εἴρηται τρόπο». ᾿Ετέρω: δὲ τοῦ διὰ καλοχάγχθίχς θεραπεύοντος θεὺν, πχλιν ἔχειν λεγομένου Θεὸν. καθ ὃ σηµαινόµενον, xil τοῦ ᾿Αθοαὰμ θεὸς εἴρητιι ὁ θεὺς, καὶ τοῦ 'Igaxx, xai ὅλως τῶν θεοφιλῶν Εβραίων, ἐπιστατίον τοῖς Voy εἱρησομένοις, ὁ ἔκων τὸν Υἱὸν ἔχει καὶ τὸν [ατερχ. « Ὁ Υὰρ ἑωρακὴς τὸν Yiow, » ὡς καὶ αὐτός Φησιν o Υἱὸς, « ἑώραχε τὸν Πατέρα. » Kai ἔμπαλιν « Ἐνὼ 7 Joan. xv, 20. 30 Joan xvi, 15 ; xvni, 10. 33 Αεί xvii, 28. Joan. xiv, 23. 9! [ Cor. νι. 38 hujusmodi enim dixit el Filius : « Ad eum venie- mus, ego videlicet cum Patre, ei mansionem apud ipsuin faciemus 9). » nam ex praceptoruin observatione seipsum fecit Dei templum et habila- culum ?!, ac Deum in se habitantem habet : cum dupliciter dicalur haberi Deus : Nam omnes quo- que crealure dicuntur habere Deum,juxla id quod dixit Paulus : « In ipso enim vivimus el movemur ac sumus 55. Hoc autem. dictum est juxta sub- s'stentiie. modüm. Álio autem modo per bonam operationem ejus qui colit Deum. etiam dicitur haberi Deus; juxta quod significatum οἱ Deus dictus est Deus Abrahum el Isaac, ^t universaliter Matth. xxvi, 19... 29 Gen. xv. Exod. un. 50 695 ORCUMENII TRICC;E EPISCOPI 696 Dei amicorum Hebreorum?*. Et hoc attribuendum Α γὰρ àv τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὶρ iv ἐμοὶ, » à αὐτός est his qua nunc dicenda sunt : Qui habet Filium, habet et Patrem.Nam « qui vidit Filium,» sicut et ipse Filius dicit : « vidit et Patrein 95. Et rursum : « Ego in Patre, el Pater in me est, » ait idem Sal- valor,ut etiam ex hoc Patris ac Filli consubstan- tialitas cognoscatur. Et si quis dicat quod is qui discipulos excipit, etiam filium ac patrem habet : Nam ait et de his Salvator : « Qui recipit vos, me recipit : qui autem me recipit, recipit eum qui me misit 55,» sciat se hoc modo male dicere, nequeut oportet iatelligere.Quoniam hac de doctrina dicta sunt, quando quidem is qui apostolos excepit, ad- mittendo doctrinam ipsorum, per eos excepit et Filium et Patrem docentes. — Jtem alio modo. B Quoniam is qui manet in doctrina.habet et Filium et Patrem, porro apostoli manebant in doctrina, ita ut illam quoque prxdicarent, qui ergo recipit " illos qui sunt templa Dei, eo ipso quo eos recipit, habet Filium et Patrem qui in eis sunt. « Si quis venit ad vos » Confirmat illos ad quos scribit, Si quis, ait, absque hac confessione ad vos veniat, nonsolum protectionem a vohis nen consequatur, sed neque salutis precationem a vobis accipiat me- rit? et caule haze dicens, 612 quasi hiec -alulis precatio solis illis debeatur qui conveniunt in mo- ribus et fi 'e nohiscum. Cui enim precamur salu- tem, nisi his qui similium. sunt inorum 8ο fidei? Itaque si iinpiis offeratur a nobis hujusmodi sa- lutis precatio. utique tanquam fidelibus et his qui φησι Σωτήρ. "Osca xal kx τούτου, τὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ὁμοούσιον γινώσκεσθαι. El δέ τις ἔρετ, ὅτι κατὰ τοῦτο xal ὁ τοὺς μαθητὰς δεχοµενος ἔχει καὶ τὸν Υἱὸν xal τὸν Πατέρα * (φησὶ γὰρ xal περὶ τούτων ὁ Σωτηρ, « Ὁ δεκόµενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται ΄ « ὁ Bi ἐμὲ δεχόµενος δέχεται τὸν ἁποστείλαντά µε * » ἴστω καχῶς οὕτως λέγων, xal, οὐχ ὃν δεῖ τρό- xov ἑνιστάμενος. Περὶ γὰρ τῆς διδασκαλίας εἴρηται ταῦτα, ἐπεὶ ὁ δεξάµενος τοὺς ἀποστόλους ατκ-- θέσει τῆς διδασκαλίας αὐτῶν, ἐδέξατο δι’ αὐτῶν Υ1ὸν καὶ Πατέρα διδάσκοντας.---Καὶ ἑτέρως ᾽ ᾿ΕἘπεὶ ὁ µένων ἐν τῇ διδαχη ἔχει xal τὸν Yibv καὶ τὸν Πατέρα, ἔμε- vov δὲ ol ἀπόστολοι kv τῇ διδαχἠ, ὡς καὶ χηρύσσειν αὐτῆην, ὁ δεξάµενος οὖν αὐτοὺς ναοὺς ὄντας θεοῦ, δι) αὐτοῦ, τού δέχεσθαι αὐτοὺς, ἔχει τὸν iv αὐτοῖς 1 ὸν καὶ Ἡατέρ. « Ei τις ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς. » Εξατφαλίκεται τοὺς πρὸς οὓς ἡ Επιστολὴ, ὅτι εἴτις μη μετὰ τῆς ὁμυλογίκς ταύτης ἕρχεται πρὸς ὑμᾶς uw novos ακέπης Tip ὑμῶν μὴ τυγχανέτω, ἀλλὰ μηδὲ πρωῤῥήσεως ἀξιούσθω, ἀκριθῶς ταῦτα λέγων, ὡς τῆς προῤῥήσεως ταύτης τοῖς ὁμοτρόποις ἡμῶν uüvotg κχὶ ὑμοπίστοις ὀφειλομένης. Tíw ιὰρ χαίρειν εὐξόμεθχ, ἀλλ᾽ à τοῖς ὁμοτρόποις καὶ ὁμοπίσιοις ; ωστε ei τοῖς ἀσεθέσι προσενεχθείη παρ) ἡμῶν 3 τοιχύτη πρόῤῥησις, πάντως Oc ὁμοτρόποις xai πι- στοῖς προσηνέχθη, καὶ κοινωνοὶ ἡμῶν ἐλήφθησαν διὰ τούτου, xal ἐπὶ τὸ ἑαυτῶν ἡμᾶς κατέσπασαν βάρα- θρον. similium sunt morum oblata est, ac per hoc socii a nobis assumpti sunt, nosque ad suum barathrum detraxerunt. CAPUT II. Promissio de suo udventu ob spem future utilitatis. 1,12-13.Cum multa haberem vobis scribenda, nolui per chartam et atrumentum. Sed. spero me venlurum ad vos, et presentem presentibus locu- turum, ut gaudium nostrum sit completum. 5a- lutani te filii sororis tum Elecle Amen. Causam brevitatis Epistolae et in hac et in se- quenti docuit hanc esse,quod speraret se ad eos venturum,suaque praesentia et aspectu additurum qua deessent.Per hoc autem quod addit, Salutant te filii sororis tuzv Electze, volunt nounulli astruere quod non ad mulierem scribatur Epistola, sed ad Ecclesiam : de quo nihil disceptare decrevi. Finis, divino favente auxilio, Joannis posterioris ' Epistola. 3* Exod. xxx. C ΚΕΦΑΛ. B. « ᾿Επαγγελία παρουσίας αὐτοῦ ἐπ ἐλπίδι πρὸς ὠφέλειαν, » « Πολλὰ ἔχων ὑμῖν γράφειν, οὖν ἠθουλήθην διὰ χάρτου καὶ µέλανος. )λλλὰ Ἱλπίζω ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ στόµα πρὸς στόµα λαλῆησαι, ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν d πεπληρωµένη. ᾿Ασπάζιταί σε τὰ τέκνχ τῆς ἀλελφῆς got τῆς Εκλεκτῆς. Αμήν. » Τὴν δὲ αἰτίαν τοῦ σύντομον ἐκθέσθαι τὴν Ἔπιστο- AX», καὶ ἐνταῦθα xol ἐν τῇ μετὰ ταύτην, αὐτὸς ἐδί- δαξε, τὸ ἐλπίζειν παραγενέσθαι, καὶ δι αὐτοψίας τὰ ἑλλείποντα προσθεῖναι. διὰ ó$ τοῦ προσθεῖναι, ἀσπάζεταί o) τὰ τέχνα “Ὡς ἀδελφῆς σου τῆς 'ExÀc- κτῆς, βούλονταί τινες βεθχιοῦν, ὡς οὗ πρὸς γυναῖκα D ᾿Ἐπιστολὴ, ἀλλὰ πρὸς ᾿Εκκλησίαν. Περὶ οὗ σὐθὲν τῷ βουλομένῳ διενεχθείην. ε Τέλος, σὺν Oti, τῆς Ἰωάννου δευτέρας Ἐπιστολῆς. » $4 Joan. xiv, 9. 85 Matth. z, 40. 697 COMMENT. IN EPIST III JOANNIS. 608 YIIO0E XIX ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM TERTLE JOANNIS EPISTOLUE. CATHOLICAE "Έστιν ἡ ᾿Ἐπιστολὴ περὶ φιλοξενίας. Καὶ πρῶτονΑ — 613 Epistola est de hospilalitate. Et primum μὲν ἀποδέχετχι τὸν Γάΐον, μαοτ)ρούµενον παρὰ πάντων ἐπὶ φιλοξενίᾳ, καὶ προτρέπει «7, αὐτῃ προ- θέσει ἐμμένειν, καὶ προπέµπειν xal δεξιοῦσθαι τωὼς ἀδελφούς. Πάλιν τε αὐτοῦ μὲν τὴν προσφοβὰν ἀπο- δέχεται, αἰτιᾶται δὲ Διοτρεφῃ, ὡς μήτε αὐτὸν παρ- έχοντα τοῖς πτωχοῖς, ἀλλὰ καὶ κωλύοντα τοὺς ἄλλους, καὶ πολλὰ φλυχροῦντα. Τοὺς δὲ τοιούτους λέγει ἆλ- λοτρίους εἶναι τῆς ἀληθείας, καὶ μηδὲ εἰδένχι τὸν Θεόν, Δημήτριον ὃξ σ.,νίστησι, μεχρτυρῶν αὐτῷ τὰ κάλλιστα. ETEPDE H ΥΓΠΟΘΕΣΙΣ, Kal τχύτην τὴν Ἐπιστολην γράφει, συνιστῶν τινας ἀδελφούς. Τράφει δὲ Γαΐῳ, καὶ μαρτυρεῖ τούτῳ. φιλοξενίαν πολλὴν, ἣν καὶ µιγάλων ἑπαίνων ἀτιο". Β Τὸν γὰρ ἁγαθοποιοῦντα ix τοῦ θεοὺ εἶναι λέγει. Πλεῖον δὲ αὐτὸν διεγείρει καὶ 82 cv διαθάλλει τὸν μὴ τοῦτο ἐγνωχότα ποιεῖν Διοτρεφῃ. Ἐπαινεῖ Oi καὶ Δημήτριον τὸ αὐτὸ πράσσοντα, xal μαρτυρίαν ατῷ παρέχεται πιστήν. Σύντοµος 0i αὗτη ἡ Επιστολὴ, διὰ την προειρηµένην αἰτίαν dv τῃ πρώτῃ ἘἜπι- στολῇ. ΚΕΦΑΛΑΙΑ THE [L2XANNOY ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ» α. € Εὐ(Ἀ τῆς τελειώσεως, καὶ εὐχαριστία ἐφ' ὁμολογίφ µΦιλοξενίας τῶν ἀλελφῶν διὰ Xpv- στὸν "Ev ᾧ περὶ τῆς Διοτρεφοῦς φχυλότητος xai µυσανθρωπίας. » p. « Περὶ Δημητρίου, ᾧ μαρτυρεῖ τὰ κάλλιστα, » Υ« «Περὶ ἀφίεως αὐτοῦ πρὸς αὐτοὺς kv τάχει dm ὠφελείᾳ. » quidem commendat Gaium pro quo ferebatur a mul- tis testimonium de hospitalitate,et exhortatur uL in eodem maneat proposito, deducendo ac humaniter excipiendo fratres. Rursum ipsiusquoque commen- dat oblationem : et accusat Diotrephen quod nec ipse tribuat quidquam pauperibus, et alios prohi- beat id facere, multaque deblateret. Hujusmodi aulem dicit alienos esse a verit4le, et Deum ignorare. Demelrium vero commendat, optimum de illo ferens testimonium. ALIO MODO ARGUMENTUM. Hanc quoque scribit Epistolam, fratres quosdam commendans. Scribit autem Gaio, et testimonium illi reddit de magna hospitalitate.quam etiam mul. tis laudibus extollit. Nam evum qui bene operatur, ex Deo esse dicit. Porro ipsum ex eo magis excital 614 quod Diotrephen traducit ac vituperat, quod statuisset ne hec fierent. Collaudat οἱ l'emetrium quiidem faceret, et fidele perhibet illi testimo- nium. Brevis est autem hoc Epistola, ob preedi- ctam in precedenti Epistola causam. EPISTOLA CATHOLICAE TERTLE JOAN- NIS CAPITA. 1. Precatio pro perfectione,et graturum ac!io ob atlestutjouem — susceplionis fralrum — peregre agentium propter Christum : in quo eli«m agit de Diotrephes pravitate ac inhumanitate. 69. De Demetrio cui optimum reddit testimonium. 3. De suo ad. ipsos adventu brevi futuro ob illo- rum utilitatem. 699 OECUMENIL TRICC.E EPISCOPI 100 IQANNOY ΛΗΟΣΤΟΛΟΥ H KA80AIKH EIIIZTOAH ΤΡΙΤΗ JOANNIS APOSTOLI TERTIA CATHOLICA EPISTOLA 615 PR(EMIDM. L, 1. Presbyter Gaio dilecto, quem ego diligo tn veritate. De hujusmodi salutatione in precedenti Epistola diclum est : et nunc. eadem repetere supe! fluum foret ac. redundans, « Quem ego diligo in veri- láte. » In veritate diligit, qui secundum Dominum d ligit affectuosa. charitate : quemadmodum etiam in superioribus frequenter dictum est. CAPUT I. Precutio pro perfeclione,et gratiarum actio ob at7 lestationem susceptionis fratrum peregre agen- tium propter. Christum : in quo etiam agit de Diotrephes pravitaté ac inhumanitate. Α ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ, « Ὁ πρεσθότερος l'ai τῷ ἀγαπητῳ, ὃν ἐγὼ ἀγαπῳ tv αληθείᾳ. » Εἴρηται περὶ τούτου iv τῇ πρὸ ταύτης. Kal viv δὲ τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμβάνειν παρέλχον καὶ περισσόν, ε Ον ἐγὼ ἁγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ. » Ἐν ἀληθείᾷ ἀγαπᾷ ὁ κατὰ Κύριον ἀγαπῶν ἑνδιαθέτῳ ἀγαπῃ, ὡς πολλάκις xal ἀνω- τέρω εἴρητχι. ΚΕΦΑΛΛΙΟΝ ΠΡΟΤΟΝ., « Εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως, καὶ εὐχαριστία i " ὀόμο. λογίᾳ φιλοξενίας τῶν ἄἀθελφῶν διὰ ἄριστον ' ἐν ᾧ περὶ τῆς Διοτρεφοὺς Φφαυλότητος καὶ μισχν- θρωπίας. » I, 2-4. Charissime,in omnibus opto ut prospere B « Αγαπητέ, περὶ πάντων εὔχομαί σε εὐοδοῦ- ngas el reclevaleas,sicut prospere agit anima lua, Gavisus sum, nempe venientibus 6416 fratribus et Lestimonium reddentibus veritati tua : sicut tu in veritate ambulas. Mujus his non habeo gaudium, quam ut audiam filios meos ín veritale ambulare. « Sicut prospere agit anima lua. » Prospere autem agit, nempe in politia qui est secundum Evangelium. « In. veritate ambulas. » In veritate ambulat qui justa simplicitatem evangelicam ambulat. Ambulare autem non dicit motionem ti- bisrum, cum hujusmodi gressus ex loco ad locum transiens, unus sit in universis animalibus pedes σθαι καὶ ὑγιαίνεν, χχθὼς εὐωβοῦταί σου ἡ ψυχή. Εχάρην Υὰρ λίαν ἐρχομένων ἁἀδελφῶν καὶ µαρτυ- βούντων σου tfj ἀληθείᾳ * καθὼς σὺ iv ἀληθείᾳ περιπατεῖς. Μειζοτέραν τούτων οὖκ ἔχω χαράν, ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέχνα ἐν ἀληθείᾳ περιπατοῦντα, » « Καθὼς εὐοδοῦταί σου ἡ ψυχή. » Εὐοδοῦται δὲ ἐν τῇ κατὰ τὸ Εὐχγγέλιον πολιτεία. « Ἐν ἀληθείᾳ περι- πατεῖς. » Ἐν ἀληθείᾳ περιπατεῖ ὁ xatà τὴν εἴαγγε- λικὴν ἁπλότητα περιπατῶν. Περιπατεῖν δὲ οὗ τὴν διὰ σκελῶν φητι κίνησιν, μιᾶς οὔσης παντὶ πύδας ἔχοντι ζώῳ τῆς τοιχύτης ἐκ τόπου εἷς τόπον μετχθατικῆς πο- ρείας, ἀλλὰ τὴν κατὰ τὰς ψυχιλὰς ὑρμᾶς τεταγμένην habentibus : sed ordinatum ac temperatum pro- ι Xl σῴφρονα πρόοδον ἧς ὀλίγοι τυγχάνουσι! ol tiv ἐπί- gressum juxla acrem animi affectum, quem pauci . vost? ἔχοντες. « Μειζοτέραν τούτων. » Τὸ μειζοτέραν assequuntur, eliam eorum qui intellectu non ΄ χατὰ ἀκρίδειαν tnc Ἑλληνικῆς γλὠσσης ἀθόκιμον, ὡς carent. « Majus his. » µεικοτέραν juxla Grace ᾖἐπίτασιν ἐπιτάσει προσπορίον. IN lingna proprietatem non est apta dictio comparativa, sed posuil illam tanquam exaggeralioni que- rens vehementiorem exaggerationem, el ita comparativum formavil a comparutivo. I, 5 8. Charissime, fideliter facis quidquid ope- raris infratres etin hospites,qui testimonium red- diderunt charitati (ue in conspectu Ecclesice,quos sí digne Deo ει. γής, benefacies. Pro nomine numque ejus profecti sunt nihil accipientes a gen- tibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi ut ooppertores simus veritati. « Fideliter facis : » hoc est, ut fidelem decet virum. « Debemus suscipere. » ᾽Απολαμβάνειν δι- € ᾽Αγαπητὲ, πιστὸν ποιεῖς, ὃ ἐὰν ἐργάσῃ t4 τοὺς ἀδελφοὺς xal εἰς τοὺς ξένους, oi ἐμαρτύρησάν σου τῇ Uam ἐνώπιον Εκκλησίας. Οὓς καλῶς ποιήσεις προ- πέµψας ἀξίως τοῦ Θεοῦ. Υπὲρ γὰρ τοῦ ὀνόματος, ἑξηλ- θ.ν, μηδὲν λαμθάνοντες ἀπὸ cov ἐθνῶν. Ημεῖς οὖν ὀφείλομεν ἀπολαμθάνειν τοὺς τοιυύτους, ἵνα συνεργοὶ γινώµεθχ τῇ ἀληθείᾳ. » « Πιστὸν ποιεῖς. » "Avil τοῦ, ' Άξιον πιστοῦ ἀνδρός. « ᾿Οφείλομεν ἀπολαμθάνειν 5 ᾿Απολαμθάτειν, ἀντὶ 701 τοῦ, ἀναλαμθάνεσθαι, ε Ὑπέλαθδόν µε ὡσεὶ λέων ἔτοιμος elc θήραν. » Παι- δεύει δὲ διὰ τούτου ἡμᾶς, µη ἀναμένειν τοὺς δεοµέ- νους, πότε πρὸς ἡμᾶς ἕλθωσιν, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἐπιτρέχειν καὶ καταδιώχειν, ὡς b ᾿Αθραὰμ xal ὁ λώτ. « ΄Έγραψα τῇ Ἐχκλησίᾳ, à)À' à φιλοπρωτεύων αὐτῶν Διοτρεφὴς οὖκ ἐπιδέχεται ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο ἐὰν ἔλθω, ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἴργα à ποιεῖ, λό- οις πονηροῖς φλυαρῶν ἡμᾶς. Καὶ μὴ ἁρκούμενος ἐπὶ τούτοις, οὔτο αὐτὸς ἐπιδέχετιι τοὺς ἀθελ- φοὺς, xal τοὺς βουλομένους Utt, καὶ Ex τῆς Ἐκκλησίας ἐκθαλλει, ᾿Αγαπητ μὴ μιμοῦ τὸ καχὸν, ἀλλὰ τὸ ἀγαθό. Ὁ ἀγαθοποιῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ ἔστιν ὁ ὃδὲξ καακοποιῶν oby ἑώραχε τὸν θεον. » « Ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἔργα ἃ ποιε, » El προστέτακται μὴ ἀντιδόναι xaxbv ἀντὶ καχοῦ, πῶς οὗτος vov ἀπειλεί ταῦτα; Φαμὲν οὖν, ὡς ἐκείνφ pn ΄ἀντιδιδόναι d ἔντολη αὗτη, τῷ εἷς ἡμᾶς αὖ- τοὺς μόνους ἁμαρτάνοντι, ἐπεὶ sl ἡ πρὺς ἡμᾶς ἁμαρτία, καὶ εἰς την πίστιν ἐμπόδιον φέρει ἀντα- ποδοτέον τῷ τοιούτῳ, ὡς καὶ Παῦλος τῷ )Ελύμᾳ τὰς ὁλους διαστρέφοντι Κυρίου. e Φλυχρῶν. ᾿Αν- τὶ τοῦ λοιδορῶν, κακολογών. « M3 μιμοὺ τὸ κακόν. » Μηδεμιᾶς οὔσης κοινωνίας φωτὶ πρὸς σκότος, un- COMMENT. IN EPIST. ΠΙ JOANNIS. ὑποδέχεσθαι, ὡς καὶ τὸ, A mitur pro. ἀναλαμθάνεσθαι, id est, suscipere veluti 105 cum dicitur : « Susceperunt me sicut leo paratus. ad praedam 30.» Per hoc autem instruit nos ne ege- nos exspectemus donec ad nos veniant, sed ac- curranius el insequamur illos : sicut Abrabam et Lot 31, I, 8-11. Scripsi Ecclesie, sed is qui amat pri- matum gerere in eis Diotrephes, non recipit nos propter hoc si venero suggeram opera illius que facit, verbis malitiosis garriens in nos. El nec his contentus, non solum non recipit fratres, ve- rum etiam volentes recipere prohibet,et e congre- gatione ejicit. Gharissime, ne imiteris quod ma- (um est, sed quod bonum est. Qui bene facit, ez Deo est : qui autem male facit, non videt B feum 617 «Suggeram facta illius qus facit. » Si praceptum est non reddendum esse malum pro malo,quod modo iste nunc haec comminatur ? Dici- mus ergo quo hoc preceptum est ne illi reddamus malum qui in nos ipsos solos deliquit : Nam si peccatum est adversum nos, el fidei affert impe- dimentum,referendum esl tali,sicut el Paulus Ely- ma qui pervertebat vias Domini 38, « Garriens. » Hoc est, convicia jaciens et maledicens. «Ne imi- teris quod malum est. » Cum nulla sit communio δὲ c.powviag Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ, ob χρὴ τὸν luci cum tenebris, neqne ulla concordia Christo ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐπιγνώσεως πεφωτισμένον, Cum Belial 9, Non oportet eum qui Cliristi cogni- τῷ σκότε συμφύρεσθαι διὰ µιµήσεως τῶν ἀσεθούν- — lione illusiratus est, commisceri tenebris per imi- των, τοι τοῖς ἀσελγέσιν αὐτῶν ἔργοις, "e γὰρ ὁ alionem impiorum, sive lascivis et impudicis ἀγαδὰ, φησὶν, ἐργαζόμενος kx τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ ΄ eorum operibus. Qemadmodum enim is qui bona τῷ τῆς ἐπιγνώσεως αὐτοῦ φωτὶ τὸν νοερὸν αὐτοῦ Operatur ex Deo est, el luce cognitionis ipsius ὀφθαλμὸν κατηρτισµένος, xal διὰ ταῦτα ὅλος τε φῶς oculum suum intellectuelem composuil, cunique ὢν, καὶ ὁρᾷ τὸ ὄντυς qux τὸν θεὸν, xai ὁρᾶτχι ὑπὸ — per hac tolus sit. lux, el videt Deum qui vera lux τῶν ἄλλων φωστὴρ iv τῷ κόσµῳ, λόγων ζωῆς esl, el videlur ab aliis ut luminare in mundo, ver- ἐπέχων * οὕτω xal ὁ τὰ xaxà ἐργαζόμενος ἓν σκό- bum vitz suslinens : ita el qui mala operatnr, in τει διαπορευόµενος, οὔτε αὐτὸς ὁρᾷν θεὸν Duwi- lenebris ambulans,neque ipse Deum videre potest, ται, τουτέστι, τὰ τοῦ θεοῦ πράττει», οὔτε ἄλλοις hoc est, qua Dei sunt facere, neque ab aliis ὁρᾶσθαι κατευθύνων, ἀλλὰ µισητός ἐστιν ἅπασι καὶ Videri, si quem redarguat aut corrigat: sed omnes ἐθῥελυγμένος, κατὰ τὸ, 4 ᾿Αδικίαν ἐμίσησα, λόγιεν καὶ illum oderunt et abominantur, juxiaillud sapiens ἐδδελυξάµην σοφὸν, ν oraculum : «Iniquitatem odio habui et abominatus sum 40, » 618 CAIUT II. Dc Demetrio, cui optimum reddil testimonium. l1, 12. Demelrio testimonium redditum esl ab omnibus, et ub ipsa veritate : sed el nos lestimo- KEbAA, B. e Περὶ Δημητρίου ᾧ μαρτυρεί τὰ κάλλιστα. » « Δημητρίῳ μεμαρτύρητχι ὑπὸ πάντων καὶ ὑπ αὐτῆς D τῆς ἀληθείας, Καὶ ἥμεῖς δὲ μαρτυρούμεν, καὶ οἵδχτει ὅτι ἡ μαρτυρία ἡμῶν ἀληθής ἐστι. » « Ἱπὺ πάντων. s» ἨΜεμαρτύρηται ὑπὸ πάντων, τῶν τὴν ἀλήθειαν δηλονότι ἐχόντων. « Kai ὑπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας, » τοῦ ἐνεργοὺς λόγου. Eig: γάρ τινες, oig μαρτυρεῖται μὲν peti, κατεψευσμένη Oi ἐπὶ ἀπράκτῳ λόγῳ. El δέ τις τὸ, Γπὸ πάντων, καὶ ἐπὶ τῶν ἀπίστων ἐχλέθοι, διὰ τὸ περιληπτικὺν τοῦ, πᾶς, μορίου. οὗ χακῶς οὖτο ὑπολαμβάνων φωραθείη, Απροσχόπως γὰρ εἶναί φησι χυλος τοὺς πιστοὺς $6 Psal. xvi, 12. 57 Gen. viret xvix.. 98 Act, nium perhibemus, et nostis quod testimonium no- sirum verum sit. « Àb omnibus : pula qui veritatem servant. « Et ab ipsa veritate : » qua est efficacia sermo- nis. Sunt enitn quidam quibus virtus perhibet tes- limonium,sed frustratur ob sermonem inefficacem sive operibus carentem. Quod si quis particulam Ab omnihus,etiam deiufidelibus accipiat,eo quod Ownis, com preliendat. universos, hic non male sermonem accipere deprebendetur. 618 Jubet xu, 8. 39 [I Cor. vi, 15. 49 Psal. cxvii, 163. 105 COMMENT. IN EPIST. JUD/£. 706 B. « Ταλανισμὸς αὐτῶν ἐπὶ τῇ πλάνῃ καὶ ἀσεδείᾳ «31A 3. Deploratio impiorum propter. errorem et im- ἀσελγείᾳ xai βλασφημίᾳ, xal ἐπιπλάστῳ ὑποχρίσει τῇ εἰς ἁπάτην δωροδοκία. » γ.« Περὶ ἀσφαλείας αὐτῶν ἐπὶ τῇ πίστει, συµπα- θείας τε xxl φειδοῦς tig; τὸν πλησίον ἐπὶ σω- τηρίᾳ iv ἆγ'ιασμφ. E545 αὐτῶν εἷς ἀγιασμὸν, καὶ παῤῥησί καθχρὰ σὺν δοζολογἰᾳ Χρι- στου. » pietatem ac lascitiam et blusphemiam ac fuca- tam simulutionem per /argitionem, quo [αεί- lius decipiant. 3. De (irmitute in. fide eorum ad quos scribit : quodque compuliendum et parcendum sit pro- xinio ob salutem qua est in sanctificatione : εί de fiducia pura. cum ὁ.ξολογίφ (.d esl glorifica- tione) Christi. IOYAA AIIOXILOAOY H KA00AIKH ΕΠΙΣΤΟΛΗ CATHOLICA EPISTOLA JUDAE APOSTOLI IIPOOIMION, « Ιούδας Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος, ἀθελφὸς δὲ Ἱακώθδου, τοῖς ἓν θεῷ Πατρὶ ἠγαπημένοις, xai ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ τετηρηµένοις κλητοῖς, ἔλεος ὑμῖν xai εἰρήνη καὶ ἀγάπη πληθυνθείη. » "Άρχεσεν αὐτῷ, τῷ παρόντι ἀποστόλῳ φημὶ, slc περιφάνειν δόξης, μετὰ τὸ δοῦλον ἑαυτὸν ὀνομάσει Χριστοῦ, xal ἀπὸ Ἰακώθου σεμνολογήσασθχι. Τὸ γὰρ τοῦ Ἰαχώδου παρά πᾶσιν ἐπ ἀρετῇῃ ἐξυμνού- µενον, εὐπαραδεκτότερον εἷς τὴν διὰ λόγου διδασκα- λίαν χκαθίστη τοῖς ἀκροαταῖς τοῦτον, εἴπερ ὁ γεννή- σεως καὶ α-ματος κοινωνὸς, οὐχ ἂν ἀἁπαλλοτριούμενος ὀφθείῃ xal τρόπων τοῦ ᾧ κεχοινώνηκε της συγγε- νείας, καὶ μάλιστα sl καὶ ὑφ ivi Δεσπότῃ Χριστῷ l'ACEMIUM. UV1 1. Judus Jesu Christi servus,frater autem Jucobi, his qui in Deo Putre dilects sunt, et qui vocali sunt, a Jesu Christo servati : misericordia vobis εἰ puc el charitas multiplicetur. Satis fuit huic presenti, inquam, apostolo, ad glorite splendorem, cum seipsum Christi servum hominasset etiam a Jacobo celebris reddi. Siqui- dem cuin Jacobus apud omnes ob virtutem maximis efferretur laudibus, effectum est ut hic apud audi- tores facilius reciperetur ad doctrinam sermonis, quoniam nalivitalis ac sanguinis communio nequa- q'.am alienata videretur moribus ab eo cum quo cognatione communicavit : et maxime si sub uno τελῶν, τὸν τῆς δουλείας ζυγὸν ἱσόῤῥοπον τῷ ὁμαί- C Domino Christo degens, servitutis jugum zequaliter µονι πρόχειται ἕλκειν. € Τοῖς iv. θεῷ Πατρὶ ἠγαπη- μένοις, καὶ Ιησού Χριστοῦ τετηρηµένοις χλητοῖς. » Toà Κυρίου εἰρηχότος, οὖδεὶς ἔρχεται πρὸς μὲ ἑὰν μη à Πατήρ µου ἑλκύσῃ αὐτὸν, δείχνυσι τὸν λόγον 5 µακάριος οὗτος ἀνὴρ ἐπχληθεύοντα νῦν. Τοὺς γὰρ τῷ Πατρὶ ἀγαπωμένους, τῷ Ἰησοῦ Χριστῷ τετηρησθαί φησι, Διὸ καὶ κλητοῖς λέχει, Οὐ γὰρ ἀφ᾿ ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἔχουσι διὰ τοῦ ἑλκῦσθαι καὶ τὸ χεκλῆσθαι, ' Έλεον δὲ εἰρήνην xal ἀγάπην αὐτοῖς ἐπεύχεται πληθυνθηνχι, Έλεον μὲν, ὅτι διὰ σπλόγ- χνα ἑλέους Θεοῦ ἀνεκλήθημέν τε καὶ ἀνελήφθημεν αὐτῶ ti; ὑπηρέτας, Εἱρήνην δὲ, ὅτι καὶ ταύτην ἡμῖν ὁ αὑτὸς θεὸς ὁ Πατὴρ ἐδωρήσατο, διὰ τοῦ Υἱοῦ cum fratre trahere proponitur. « His qui in Deo l'atre dilecti sunt,et qui vocati sunt, a Jesu Christo servati. » Dominisermonem quo dixit, Nemo venit al me nisi Pater meus traxeriteum, hic beatusvir nunc verum esse ostendit. Nam eos qui a Patre dilecti sunt, ait, a Jesu Christo fuisse servatos. 629 Ideo quoque Vocatos dicit : neque enim a seipsis, sed a Patre habent per lioc quod trahun- lur, ut etiam vocentur. Misericordiam vero, pacem et charitatem ipsis mulliplicari precatur. Miseri- * cordiam quidem, quoniam propter viscera miseri- cordis Dei revocati sumus et assumptiab eo in ministros : pacem autem, quia et hanc ipse Deus αὐτοῦ ᾿]ησοῦ Χριστοῦ τοὺς προσκεκρουκότας ἡμᾶς, p Pater nobis dunavit, reducens nos qui oifendera- ἑαυτῷ καταλλάζας. Αγάπη, δὲ, ὅτι Dk την mp ἡμᾶς ἀγάπην, ὁ μονοχενὴς αὐτοῦ — Ylóo ἐκδέδοται ὑπὲρ ἡμῶν εἷς θάνατον, Ταῦτα οὖν ὑπερεχπερισσοῦ ΒραθευθΏναι αὐτοῖς εὔχεται, συνῳδὰ τὰ µακαρίῳ mus ad suam amicitiam per Filium suum Jesum Christum : charitatem vero,quoniam propter cha- riatem quam erga nos habuit, unigenitus Filius suus expositus est pro nobis in mortem. Heec igi- 699 IOANNO Y OECUMENII TRICC.E EPISCOPI 100 AIIOXTOAO Y H ΚΑΘΟΛΙΚΗ EIIIZTOAH TPITH JOANNIS APOSTOLI TERTIA CATHOLICA EPISTOLA 615 PROMIUM. I, 1. Presbyter Gaio dilecto, quem ego diligo tn veritate. De hujusmodi salutatione in precedenti Epistola dictum est : et nunc. eadem repetere supe! fluum foret ac. redundans, « Quem ego diligo in veri- lále. » In veritate diligit, qui secundum Dominum d lgit affectuosa charitate : quemadmodum etiam in superioribus frequenter dictum est. CAPUT I. Precutio pro perfectione,et gratiarum actio ob at- lestationem susceptionis fratrum peregre agen- iium propter Christum : in quo eliam agil de Diotrephes pravitaté ac inhumanitate. I, 2-4. Charissime,in omnibus oplo ut prospere B ngas εἰ rectevaleas,s/cut prospere agit anima lua, Gavisus sum, nempe venientibus 616 fratribus et testimonium reddentibus ceritaté tua : sicut tu in cerilate ainbulas. Mujus his non habeo gaudium, quam ut audiam filios meos in veritate ambulare. « Sicut prospere agit anima tua. » Prospere aulem agil, nempe in politia que est secundum Evangelium. « In veritate ambulas. » In veritate ambulat qui justa simplicitatem evangelicam ambulat. Amhulare autem non dicit notionem ti- bisrum, cum hujusmodi gressus ex loco ad locum transiens, unus sit in universis animalibus pedes ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. « Ὁ πρεσδότερος Γαΐῳ τῷ ἀγαπητῳ, ὃν ἐγὼ ἀγαπῳ tv αληθείᾳ. » Εἴρηται περὶ τούτου ἐν τῇ mob ταύτης, Καὶ νῦν δὲ τὰ αὐτὰ ἐπαναλαμθάνειν παρέλκον καὶ περισσόν. « Ov ἐγὼ ἀγαπὼ by ἀληθείᾳ. » Ἐν ἀληθείᾷ ἀγαπᾷ ὁ κατὰ Κύριον ἀγαπῶν ἐνδιαθέτῳ ἀγαπῃ; ὡς πολλάκις xal ἄνω- τέρω εἴρηται. ΚΕΦΑΛΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ, « Εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως, xai δὐχαριστία bo! ὁμο" λογίᾳ φιλοξενίας τῶν ἀδελφῶν διὰ Χριστον ᾽ ἐν ᾧ περὶ τῆς Διοτρεφοὺς φαυλότητος καὶ ρισχν- θρωπίας. » « Αγαπητὲ, περὶ πάντων εὐχομαί σε εὐοδοῦ» σθχι καὶ ὑγιαίνιν, χαθὼς εὐολοῦταί σου d, ψυχή. "Exápnv Υὰρ λίαν ἑρχομένων ἀδελφῶν καὶ µαρτ- ῥούντων σου tf ἀληθείά * καθὼς σὺ iv ἀληθείφ περιπατεῖς. Μειζοτέραν τούτων οὐκ ἔχω χαράν, ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέκνα iv ἀληθείᾳ περιπχτοῦντα. » « Καθὼς εὐοδοῦταί σου ἡ ψυχή. » Εὐοδοῦται δὲ ἐν τῇ χατὰ τὸ Εὐαγγέλιον πολιτεία. « "Ev ἀληθείᾳ περι- πατεῖς. » Ἐν ἀληθείᾳ περιπατεῖ ὁ κατὰ τὴν εὐαγγε- λικὴν ἁπλότητα περιπατῶν. Περιπατεῖν δὲ οὗ τὴν διὰ σχελῶν φησι χίνησιν, μιᾶς οὕσης παντὶ πόδας ἔχοντι ζώῳ τῆς τοιχύτης ἐκ τόπου εἷς τόπον μετεαθατικῆς πο- ρείας, ἀλλὰ τὴν κατὰ τὰς ψυχι,ὰς ὁρμὰς τεταγμένην habentibus : sed ordinatum ac temperatum pro- .,xzi σῴφρονα πρόοδον fc ὀλίγοι τυγχάνουσι , οἱ τὴν ἐπί- gressum juxla acrem animi affectum, quem pauci C qot) ἔχοντες. e Μειζοτέραν τούτων, , τὸ μειζοτέραν assequuntur, eliam eorum qui intellectu non κατὰ ἀκρίδειαν τῆς Ἑλληνικῆς γλὠσσης ἀδήχιμον, ὡς carent. « Majus his. » µειζοτέραν juxla Grecs ᾖἐπίτασιν ἐπιτάσει προσπορίζον. uU lingna proprietatem non est apta dictio comparativa, sed posuit illam tanquam exaggeralioni qua- rens vehementiorem exaggerationem, et ita comparativum formavit a comparativo. I, 5 8. Charissime, fideliter facis quidquid ope- raris infratres et in hospites,qui testimonium red - diderunt charitati tue in conspectu Ecclesie ,quos sí digne Deo dedu:eeris, benefacies. Pro nomine namque ejus profecti sunt nihil accipientes a gen- tibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi wt ooppertores simus veritati. « Fideliter facis : » hoc est, ut fidelem decet virum. « Debemus suscipere. ᾽Απολαμβάνειν Su- € ᾽Αγαπητὲ, πιστὸν ποιεῖς, ὃ ἐὰν ἐργάσῃ εἲς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ εἷς τοὺς ξένους, oi ἐμαρτύρησάν σου τῇ Gary ἑνώπιον Ἐκκλησίας. Οὓς καλῶς ποιήσεις προ- πέµψας ἀξίως τοῦ θεοῦ. Ὑπὲρ γὰρ τοῦ ὀνόματος, ἐξτλ- θν, μηδὲν λαμθάνοντες ἀπὸ τῶν ἑθνῶν. Ἡμεῖς οὖν ὀφείλομεν ἀπολαμθάνειν τοὺς τοιυύτους, ἵνα συνεργοὶ γινώµεθα τῇ ἀληθείᾳ. » € Πιστὸν ποιεῖς. » ᾽Αντὶ τοῦ, "AEtoy πιστοῦ ἀνδρός. « ᾿Οφείλομεν ἀπολαμθάνειν, » ᾿Απολαμθάτεν, ἀντὶ 701 τοῦ, ἀναλαμθάνεσθαι, €« Ὑπέλαβόν µε ὡσεὶ λέων ἔτοιμος elc θήραν. » Παι- δεύει δὲ διὰ τούτου ἡμᾶς, μὴ ἀναμένειν τοὺς δεοµέ- νους, πότε πρὸς ἡμᾶς ἕλθωσιν, ἁλλ᾽ αὐτοὺς ἐπιτρέχειν xxi καταδιώχειν, ὡς b ᾿Αθραὰμ wal ὁ λώτ, « ᾿Έγραψα τῇ Ἐκχκλησίᾳ, à)À' à φιλοπρωτεύων αὐτῶν Διοτρεφὴς οὐκ ἐπιδέχεται ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο ἐὰν ἔλθω, ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἔργα ἆ ποιεῖ, λό- Ύοις πονηροῖς φλυαρῶν ἡμᾶς. Kal μὴ ἀρκούμενος ἐπὶ τούτοις; οὔτε αὐτὸς ἐπιδέχετχι τοὺς ἀἆδελ- φοὺς, xal τοὺς βουλομένους χωλύει, καὶ ix τῆς Ἐκκλησίας ῥἐκθαλλει, ᾿Αγαπητὲ μὴ μιμοῦ τὸ καχὺν, ἀλλὰ τὸ ἀγαθό. ὍὉ ἀγαθοποιῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ ὂξ κακοποιῶν οὐχ ἑώραχε τὸν tov. » « Ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἔργα ἃ most, » El προστέτακται μὴ ἀντιδόναι χαχὸν ἀντὶ Χακοῦ, πῶς οὗτος vov ἀπειλεῖ ταῦτα; Φαμὲν οὔν, ὡς ἐχείνφ pn ᾿ἀντιδιδόναι ἡ ἔντολη αὕτη, τῷ εἷ ἡμᾶς αὖ- τους μόνους ἁμαρτάνοντι, ἐπεὶ εἰ ἡ πρὺς ἡμᾶς ἁμαρτία, καὶ εἰς την πίστιν ἐμπόδιον φέρει ἀντα- ποδοτέον τῷ τοιούτῳ, ὡς xal Παῦλος τῷ ᾿Ελύμᾳ τὰς ὃδους διαστρἐφοντι Κυρίου, e Φλυχρῶν. » 'Av- τὶ τοῦ λοιδορῶν, χαχολογῶν. « Μὴ μιμοῦ τὸ κακόν. » Μηδεμιᾶς οὔσης κοινωνίας φωτὶ πρὸς σκότος, µη- δὲ σ.,µφωνίας Χριστοῦ πρὸς BeÀlap, οὗ ph τὸν ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐπιγνώσεως πεφωτισμένον, τῷ σχότει συμφύρεσθαι διὰ µιµήσεως τῶν ἀσεθούν- των, ἤτοι τοῖς ἀσελγέσιν αὐτῶν ἔργοις, -Q Υὰρ 9 ἀγαθὰ, φπαὶν, ἐργαζόμενος kx τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ ο τῷ τῆς ἐπιγνώσεως αὐτοῦ φωτὶ τὸν νοερὸν αὐτοῦ ὀφθαλμὸν κατηρτισµἔνος, xal διὰ ταῦτα ὅλος τε φῶς Qv, καὶ ὁρᾷ τὸ ὄντος φῶς τὸν Θεὸν, καὶ ὁρᾶτει ὑπὸ τῶν ἄλλων φωστὴρ ἐν τῷ κόσμῳ, λόγον ζωῆς ἐπέχων ΄ οὕτω xal ὁ τὰ καχὰ ἐργαζόμενος ἓν σκό- τει διαπορευόµενος, οὔτε αὐτὸς ὁρᾷ»ν Θεὸν ὃυνα- ται, τουτέστι, τὰ τοῦ Θεοῦ πράττει», οὔτε ἄλλοις ὁρᾶσθαι κατευθύνων, ἀλλὰ µισητός ἐστιν ἅπασι xal ἐθλελυγμένος, κατὰ τὸ, € ᾿Αδικίαν ἐμίσησα, λόγιον καὶ ἐθδελυξάμην σοφὸν, » KEDAA, B. « Περὶ Δημητρίου ᾧ μαρτυρεῖ τὰ κάλλιστα. » « Δημητρίῳ ᾽μεμαρτύρηται ὑπὸ πάντων καὶ ὑπ αὐτῆς p τῆς ἀληθείας, Καὶ fps; δὲ μαρτυροῦμεν, καὶ οἵόχτει ὅτι ἡ μαρτυρία ἡμῶν ἁληθής ἐστι. » « Ἱπὸ πάντων. s» Μεμαρτύρηται ὑπὺ πάντων, τῶν τὴν ἀλήθειαν δηλονότι ἐχόντων. « Kal ὑπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας, » τοῦ ἐνεργοὺς λόγου. Eis: γάρ τινες, οἷς μαρτυρεῖται μὲν ἀρετῖ, κατεψευσμένη Oi ἐπὶ ἀπράκτῳ λόγῳ. El δέ τις τὸ, Υπὸ πάντων, xal ἐπὶ τῶν ἀπίστων ἐκλάθοι, διὰ τὸ περιληπτικὺν τοῦ, πᾶς, µορἰου. οὐ Χακῶς οὗτος ὑπολαμθάνων Φφωρᾷθειη, Απροσκόπως γὰρ εἶναί φησι χυλος τοὺς πιστοὺς 56 Psal. xvi, 12. $97 Gen. vit et xvix.. 98 Act, COMXENT. IN EPIST. ΠΙ JOANNIS. ὑποδέχεσθαι, ὡς καὶ τὸ, Α mitur pro. ἀναλαμθάνεσθαι, id est, suscipere veluti 102 cum dicitur : « Susceperunt me sicut leo paratus. ad predam 36.» Per hoc autem instruit nos ne ege- nos exspectemus donec ad nos veniant, sed ac- curramus et insequamur illos : sicut Abraham et Lot 51. I, 5-11. Scripsi Ecclesie, sed is qui amat pri- matum gerere in eis Diotrephes, non recipit nos propter hoc si venero suggeram opera illius que facit, verbis malitiosis garrieus in nos. Et nec his contentus, non solum non recipit fratres, ve- rum etiam volentes recipere prohibet,et e congre- gatione ejicit. Charissime, ne imiteris quod ma- lum est, sed quod bonum est. Qui bene facit, ez Deo est: qui autem male facit, non videt B Deum 617 «Suggeram facta illius qua facit. » Si preceptum est non reddendum esse malum pro malo,quod modo iste nunc hec comminatur ? Dici- mus ergo quo hoc preceptum est ne illi reddamus malum qui in nos ipsos solos deliquit : Nam si peccatum est adversum nos, el fidei affirt impe- dimentum, referendum est tali,sicut et Paulus Ely- ma qui pervertebal vias Domini 38, « Garriens. » Hoc est, convicia jaciens et maledicens. «Ne imi- teris quod malum est. » Cum nulla sit communio luci cum tenebris, neqne ulla concordia Christo cum Belial 39, Non oportet eum qui Cliristi cogni- lione illustratus est, commisceri tenebris per imi- lalionem impiorum, sive lascivis et impudicis eorum operibus. Qemadmodum enim is qui bona operatur ex Deo est, el luce cognitionis ipsius oculum suum intellectuelem composuit, cunique per hac lotus sit lux, et videl Deum qui vera lux est, el videtur ab aliis ut luminare in mundo, ver- bum vitz sustinens : ila el qui mala operatnr, in lenebris ambulans,neque ipse Deum videre potest, hoc est, que Dei sunt facere, neque ab aliis videri, si quem redarguat aut corrigat: sed omnes illum oderunt et abominantur, juxiaillud sapiens oraculum : «Iniquitatem odio habui et abominatus sum 40, » 618 CAI UT II. Dc Demetrio, cui optimum reddit testimonium. Ι, 19. Demelrio testimonium redditum esl ab omnibus, et ub ipsa veritate : sed el nos testimo- nium perhibemus, et nostis quod testimonium no- sirum verum sil. « Ab omnibus : pula qui veritatem servant, « Et ab ipsa veritate : » qua est efficacia sermo- nis. Sunt enitn quidam quibus virlus perhibet tes- limonium,sed frustratur ob sermonem inefficacem sive operibus carentem. Quod si quis particulam ΛΙ; omnihus,etiam deinfidelibus accipiat,eo quod Omnis, coipreliendat universos, hic non male sermonem accipere deprebendelur. 618 Jubet xu, 8. 99 [| Cor. vi, 13. 90 Psal. cxvui, 163. 703 et ego, inquit, per omnia omnibus placeo 4j CAPUT III. De suo ad ipsos adventu. brevi futuro ob illorum utilitatem. 13-14. Multa habeam qua scriberem, sed nolo per alirumentum et calamum scribere tibi. Spero autcm me protinus visurum (c, εἰ prasentes co- ram lojuemur. Paz libi. Salutant te amici. Su- luta amicos nominatim. OECUNMENII TRICC.E£ EPISGOPI studeant et Judeis et Grecis et Ecclesie Dei sicut 4 σπεύδειν, xal 104 '[ou lote καὶ ᾿ Έλλησι, καὶ τῇ ᾿Εκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ, καθὼς κἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσχω. ΚΕΦΑΑ. T. « Περὶ ἀφίξεως αὐτοῦ πρὸς αὐτοὺς dv τάχει ix ὤφελείᾳ. « Πολλὰ εἶχον γράφειν, ἀλλ οὗ θέλω διὰ µέλανος καὶ καλάμου σοι γράψαι. Ἐλπίω δὲ εὐθέως lóttv σε, xxl στόμα mph; -στόµα λαλήσομεν. Βἱἰρήνη σοι. ᾽Ασπάζονταί σε ol φίλοι. ᾿Ασπάζου τοὺς φίλους κατ ὄνομα. Similia in fine precedentis Epistolie et dicta sunt οἱ interpretata ; quare superfluum foret eadem rursum repetere. Finis, divino favente auxilio,Juannis tertie Epi- stole catholica. 4 I Cor. x, 35. m—— — ná—— Ó ——À νν YIIOGEXIX « Τέλος τῆς Ἰωάννου τρίτης καθολικῆς ὮἘπι- στολῆς. s THX IOYAA ΚΑΘΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM CATHOLICAE J UD EPISTOL/E 619 Banc Epistolam scribit his qui jam credi- B — Taóenv τὴν Ἐπιστολὴν γράφει τοίς ἴδη πιστεύ- derant, Fuit autem hac occasio : Cum subingressi essent quidam qui docerent peccatum essequiddam vulgare et ἀδιάφορον ac Dominum negarent,necesse fuit ipsis scribere et confirmare fratres. Et primum quidem exhorlatur eos ut cerlent et permaneant in file sibi tradita. Deinde detegit hujusmodi seduclores, ac przcipit ut cum talibus nullam habeant communionem : scientes quod non satis sit esse duntaxat vocalos, ni-i etiam digne ad vocalionem ambulent, Siquidem licet prius ex /Egyp'o populum eduxisset Dominus, tamen non permanentem in fide,perdidit : sed nequeangelis, qui suum ordinem non servaveranl, pepercit. Oportet ergo ab hujusmodi discedere. Etenim Michael quoque archangelus nun tulit blasphemiam diaboli. Futuram ergo docet illorum perditionem sicul Sodomorum, deinde exhortatur ad mores, et precatus ipsis fidei firmitatem a Domino, con- cludit Epistolam. EPISTOLAE CATHOLICAE JUDA CAPITA. 090 1. De diligenti observatione fidei ὑπ Chri- stum, propter insurreclionem impiorum et la- scivorum vírorum in quo eliam agit de futuro ipsorum supplicio, ad similitudinem malorum quí alim peccaverant. σχσιν. Ο δὲ πρόφασις αυτη * Πακρελθόντων τινῶν καὶ διδασκόντων ἀλιάφορον εἶναι τὴν ἁμαρτίαν, xai άρνου- µένων τὸν Κύριον ἀνάγκη ἴσχε γράψχι xal ἄσφαλισα- σθχι τοὺς ἀδελφούς. Και πρῶτον μὲν παρακαλεῖ αὐτοὺς ἀγωνίζεσθαι καὶ ἐμμένειν τῇ παραδοθείσι αὐτοῖς πί- στει. ᾿ Έπειτχ ἀποκηρύττει τοὺς τοιούτους ὡς πλάνους. Καὶ παραγγέλλει µηδεµίαν ἔχεν Χοινωνίαν πρὸς τοὺς τοιούτους, εἰδότας ὅτι οὐκ &pxst τὸ κληθῆναι μόνον, tav yi, καὶ ἀξίως περ πατήσωμεν τῆς κλή- σεως. Καὶ Yap καὶ τὸν πρότερον λαὸν ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγόπτου ὁ Κύριος μὲ ἐμμείναντε tj πίστει, ἀπώ- Àtct, Καὶ ἀγγέλων δὲ μὴ τηρησάντων τὴν tolxv tdt, οὖν φείσατο. Δεῖ οὖν ἀπὸ τῶν τυιούτων ἀνα- χωρεῖν. Καὶ γὰρ καὶ Μιχαὶλλ ὁ ἀρχάγγελος οὐχ ὑπήνεγκε βλασφημίας τοῦ διχθύλου. Έσεσθαι ouv τὴν ἀπώλειαν αὐτῶν, ὡς Σοδόµων, διδέσχει. Elta παραινεῖ εἰς τὰ Tn. Καὶ ἐπευξάμενος αὑτοῖς βεδαιό- τητα τῆς πίστεως πορὰ τοῦ Κυρίου, τελειο τὴν ᾿Επιστολήν, ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΙΟΥΔΑ ΚΛΘΟΛΙΚΗΣ EIIIZ- TOABZ. α. « Περὶ προσοχΏς τῆς εἷς Χριστὸν πίστεως, δὰ τὴν ἐπανάστασιν τῶν ἀσεθῶν καὶ ἀσελγῶν ἀνδρῶν * iv ᾧ περὶ µελλούσης αὐτῶν κολά- σεως, καθ ὁμοίωσιν τῶν πάλαι ἁμαρτησάντων καὶ πονηρῶν, » 705 COMMENT. IN EPIST. 1084. - [] 06 Β΄, « Ταλανισμὸς αὐτῶν ἐπὶ τῇ πλένῃ καὶ ἀσεδείᾳ «31A 2. Deploratio impiorum propter. errorem et im- ἀσελγείᾳ καὶ βλασφημίᾳ, xal ἐπιπλάστν ὑποκρίσει τῇ εἰς ἀπάτην δωροθοκίφ. » [.« Περὶ ἀσφαλείας αὐτῶν ἐπὶ τῇ πίστει, συµπα- θείας τε xxi φειδοῦς εἷς τὸν πλησίον ἐπὶ σω- τηρίᾳ iv ἁγ.ασμφ. Εὖὐκἡ αὐτῶν εἷς ἀγιασμὸον, καὶ Ἠπαῤῥησία καθαρὰ σὺν δοξολογἰφ Χρι- στοῦ. » pietatem ac lasciviam et blusphemiam ac fuca- tam simulutionem per /argitionem, quo [αεί- lius decipiant. 9 De f[irmitute in. fide eorum ad quos scribit : quodque compuliendum εἰ parcendum sit pro- ximo ob salutem qua est in sanctificatione : et de fiducia pura. cum ὀιξολοτίᾳ (d est glorífica- tione) Christi. IOYAA AIIOXiLOAOY H ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ CATHOLICA EPISTOLA JUDA APOSIOLI IIPOOIMION, € ᾿Ιούδας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ δοῦλος, ἁδελφὸς δὲ Ἰπκώδου, τοῖς kv θεῷ Πατρὶ ἠγαπημένοις, καὶ Ἰησοῦ ριστοῦ τετηρηµένοις χλητοῖς, ἔλεος ὑμῖν xai εἰρήνη xxi ἀγάπη πληθυνθείη. » "Ἔρχεσεν αὐτῷ, τῷ παρόντι ἀποστόλῳ φιμὶ, sl περιφάνειν δόξης, μετὰ τὸ δοῦλον ἑαυτὸν ὀνομάσει Χριστοῦ, καὶ ἀπὸ ᾿Ἰαχώθου σεµνολογήσασθαι. Τὸ Yàp τοῦ Ἰακώδου παρά πᾶσιν ἐπ ἀρετ ἐξυμνού- µενον, εὐπαραδεκτότερον εἷς τὴν διὰ λόγου διδασκα- λίαν καθίστη τοῖς ἀκροαταῖς τοῦτον, εἴπερ ὁ γεννή- σεως καὶ αἵματος χοινωνὸς, οὐκ ἂν ἁπαλλοτριούμενος ὀφθείη xal τρόπων τοῦ d χεκοινώνηχε τῆς συγγε- γείας, xxl μάλιστα εἰ καὶ Óg' ἑνὶ Δεσπότῃ Χριστῷ it l'RA(EMIUM. 641 1. Judas Jesu Chrisli servus,frater autem Jacobi, his qui in Deo Putre dileclt sunt, et qui vocali sunt, a Jesu Christo servati : misericordia vobis εἰ pa.c εἰ charitas multiplicetur. Salis fuit huic presenti, inquam, apostolo, ad glorite splendorem, cum seipsum Christi servum hominassel etiam a Jacobo celebris reddi. Siqui- dem cuin Jacobus apud omnes ob virtutem maximis efferretur laudibus, effectum est ut hic apud audi- tores facilius reciperetur ad doctrinam sermonis, quoniam nalivitalis ac sanguinis communio nequa- q'am alienata videretur moribus ab eo cum quo cognatione communicavit : et maxime si sub uno τελῶν, τὸν τῆς δουλείας ζωγὸν ἱσόῤῥοπον τῷ ὁμαί- C Domino Chrislo degens, servitutis jugum aequaliter pow πρόχειται ἕλκειν, € Τοῖς lv. θεῷ Πατρὶ ἠγαπη- μένοις, καὶ Ἰησού Χριστοῦ τετηρηµένοις κλητοῖς. » Τοῦ Κυρίου εἱρηχότος, οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς μὲ ἐὰν μη ὁ Πατήρ µου ἑλκύσῃ αὐτὸν, δείκνυσι τὸν λόγον 5 µαχάριος οὗτος ἀνὴρ ἐπαληθεύοντα νῦν. Τοὺς γὰρ τῷ Πατρὶ ἀγαπωμένους, τῷ Ἰησοῦ Χοιστῷ τετηρῆσθαί φησι. Διὸ καὶ κλητοῖς λέχει,. Ob. γὰρ ἀφ᾿ ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἔχουσι διὰ τοῦ ἑλχῦσθαι καὶ τὸ χεχλῆσθαι, ᾽ Έλεον δὲ εἰρήνην xal ἀγάπην αὐτοῖς ἐπεύχεται πληθυνθηναι. Ἔλεον μὲν, ὅτι διὰ σπλόγ- χνα ἑλέους Θεοῦ ἀνεκλήθημέν τε καὶ ἀνελήφθημεν αὐτῶ ti; ὑπηρέτας. Elpávnv δέ, ὅτι καὶ ταύτην Ἁμιν ὁ αὑτὸς Θεὸς ὁ Πατηρ ἑδωρήσατο, διὰ τοῦ Yloo cum fratre trahere proponitur. « His qui in Deo l'atre dilecti sunt,et qui vocati sunt, a Jesu Christo servali. » Domini sermonem quo diiit, Nemo venit ad me nisi Pater meus traxerit eum, hic beatus vir nunc verum esse ostendit. Nam eos qui a Patre dilecti sunt, ait, a Jesu Christo fuisse servatos. 629 Ideo quoque Vocatos dicit : neque enim a seipsis, sed a Patre habent per lioc quod trahun- lur, ut etiam vocentur. Misericordiam vero, pacem et charitatem ipsis multiplicari precatur. Miseri- * cordiam quidem, quoniam propter viscera miseri- cordie Dei revocati sumus et assumpliab eo in ministros : pacem autem, quia et hanc ipse Deus αὐτοῦ "Ingo Χριστοῦ τοὺς προσκεκρουκότας ἡμᾶς, p Pater nobis dunavit, reducens nos qui offendera- ἑαυτῷ καταλλάξας. Αγάπη, δὲ, ὅτι διὰ την πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην, ὁ μονοχενὴς αὐτοῦ Υἱὸς ἐκδέδοται ὑπὲρ ἡμῶν εἰς θάνατον. Ταῦτα οὖν ὑπερεκπερισσοῦ mus ad suam amicitiam per Filium suum Jesum Christum : charitatem vero,quoniam propter cha- riiatem quam erga nos habuit, unigenitus Filius Βραθευθηναι αὐτοῖς εὔχεται, συνῳδὰ τὰ µαχαρῳ suus expositus est pro nobis in mortem. Hec igi- 101 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 708 tuf abunde ipsis tribui precatur: conformia di-A Δαυϊ) φθεγγόµενος, « Ἡκράτεινον τὸ ἔλεός σου τοῖς cens cum beato David, qui ait : « Extende mise- ricordiam tuam cognoscentibus te 13. » CAPUT I. De diligenti observalione fidei in Christum, pro- pter insurreclionem impiorum et lascirorum virorum : in quo etiam agit de futuro ipsorum supplicio, ed similitudinem malorum qui olim peccwerant. 9, 4. Charissimi tantum. mihi studium fuit scribendi ad. vos de communi salute, ut non po- luerim non scribere vobis : exhortans ut rursum certelis pro fide semel tradita sanctis, Obiter enim subierunt. quidum homines impii, qui olim descripti sunt iu hoc judicium : qui Dei nostri graliam transferunt ad. lascivi«m, ac Deum qui solus est herus, et Dominum nostrum Jesum Christum ncgaut. Per hzc innuit Epistolae argumentum, quo:l ob providentiam salulis eorum. ne rer simplicitatem caperentur a sceleratissimis herelicis praesentes depromat 695sermones,tanquam notans eosel ma- nifestos reddens ignorantibus perapertionemlasci- vaieillorum vita.Dehisautem etPetrus locutus est 45, sed hic latiusnuncetdiffusius. Descriptos autem dicit eos : quoniam et Petrus et Paulus deipsis dixerunt qui in postremis temporibus venturisint hujusmodi seductores 4. Et ante hos ipse Christus, dicens : «Mulli venient in nomine meo el multos seducent : ne ergo sequamini illos *5. Nam dicentes se Christianos,hoc nomine multos seducunt. Dicit au- tem Nicolaum, Valentinum ac Simonem, quique illos seculi sunt sceleratissimnos ac impurissimos. Nam cum gastrimargi essent ac libidinosi, doctri- nam simulabant, ut hujus pretextu latentem in- gressum in domos nanciscerentur, ac mulierculas peccatis oneratas ducerent captivas 16 Effictis enim nocturnismysteriis tradiderunt seipsos cubilibus ac lasciviis. Quod autem ait, « Transferunt ad lasci- viam, » hoc est, Depravant detorquentes a tempe- rantia ad lasciviam : unde et negare contingit ipsos Dominum nostrum Jesum Christum. Atenim quo- modo non negant, qui vite impuritate doctorem omnis tlemperantie veluti clamosa ac sonora qua- dam voce abjurant? Que enim communio est luci γινώσκουσί σε ϱϐ ΚΕΦΑΛ. A*. Περὶ προσοχῆς τῆς εἷς Χριστὸν πίστεως, διὰ τὴν ἐπανάστασιν τῶν ἀσεθω, καὶ ἀσελγῶν ἀνδρῶν * ἐν d περ µμελλούσης αὐτῶν κολάσεως, καθ ὁμοίωσιν τῶν πάλαι ἁμαρτησάντων καὶ ππονηρῶν. » « ᾽Αγαπητοὶ, πᾶσαν σπουδὴν πειούµενος γράφειν ὑμτν περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχου γράψχι ὑμῖν πχρακχλῶν ἐπαγωνίεσθαι τῇ dmat παραδοθείσι τοῖς ἁγίις πίστει, Παριέσδυσαν γέρ τινες ἄνθρωποι οἱ πάλαι προγεγραμµένοι — elc τοῦτο τὸ κρῖμα &s& tiq * τὴ, τοῦ θεοῦ ἡμῶν χάριν µετατιθέντες εἷς ἀσέλγειαν κτὶ τὸν µόνον Δεσπότην Θεὸν καὶ Κύριον ἡμῶν ᾿ησοὺν Χριστὸν ἀρνούμενοι. 5 Τὴν ὑπύθεσιν τῆς ᾿Επιστολῆς διὰ τούτων μηνύει, ὅτι προµηθείᾳ τῆς αὐτῶν σωτηρίας, τοῦ μὴ ἁλῶναι δ ἁπλότητα τοῖς µιαρωτάτοις αἱρετικοῖς, τοὺς περόν- τας ἐκτίθετχι λόγους, ὠὡσπερεὶ στίζων αὐτοὺς καὶ διαδήλους ποιῶν τοῖς ἀγνοοῦσι διὰ τῆς ἐχθέσεως τοῦ ἀσελγοῦς αὐτῶν βίου. Περὶ τούτων δὲ καὶ Πέτρος εἴρηκε μὲν, πλατύτερον δὲ καὶ διεξοδικώτερον οὗτος νῦν. Προγεγραμμένους δὲ αὐτοὺς λέχει, ὅτι καὶ Πέτρυς καὶ Παῦλος περὶ αὐτῶν εἴρηχαν, ὅτι lv. ἐσχά- τοις Χαιροῖς ἑλεύσονται πλάνοι τοιοῦτοι. Καὶ τούτων δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς φάσκων. « Πολλοὶ ἐλεύ- σονται ἐπὶ τῷ ἐμῷ ὀνόματι, Χαὶ πολλοὺς πλανή- Ἴσουσι, M3 οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν, » Χριστια- νοὺς γὰρ ἑαυτοὺς ὀνυμάζοντες, ἐπὶ τῷ ὀνόματι τού- tp πολλοὺς ἁπατῶσι, Λέχει δὲ τοὺς ἀπὸ Νικολάου καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Σίμωνος τῶν µιαρωτάτων xxi ἀκαθάρτων. Οὗτοι γὰρ γαστρίμαργοι ὄντες καὶ ἀχό- λαστοι, ὑπεκρίναντο τὴν διδασκαλίαν, ἵνα δι αὐτῆς παρείσδυσιν ες τὰς οἰχίας εὕρωσι, καὶ αἰχμαλωτί- σωσι Ὑυναικάρια σεσωρευµένα ἁμαρτίαις. Τελετὰς γὰρ νυκτερινὰς πλασάμενοι, Χοίταις xai ἀσελγείαις ἑαυτοὺς ἐκδεδώχασι. Τὸ Ob, « Μετατιθέντες εἷς ἀσέλ- γείαν, » ἀντὶ τοῦ, Παραχαράττοντες ἀπὺ της σωφρο- σύνης εἷς ἀσέλγειαν. ᾽Αφ΄ οὗ καὶ ἀρνεῖσθχι συμ- θαΐνει αὐτοῖς τὸν Κύριον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν Χριστόν. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἀρνοοῦνται, οἱ διὰ της τοῦ βίου áxa- θαρσίας τὸν πάσης σωφροσύνης διδάσκαλον οἱονεί cum tenebris ?', «Exhorlans ut rursum certelis.» D τινι διατόρῳ φωνῇ ἁπότομον ποιούµενοι; Τίς γὰρ Exhorlatur eos qui semel Christum Salvatorem susceperunt et in eum crediderunt, ut adhuc cer- tent sive adnitantur, hoc est, dissoluto animo non sint affecti, sed seipsos contineant et majus adhuc e 8tudium circa hoc amplectantur. Qui enim incar- natum Verbum suscepimus,si diceremusalium esse qui ante εΦου]α fuit cum Patre,et alium qui postre- mis temporibus ex Malre in propria hypostasi natus est, annon negaremus unum esse Dominum ac herum? Unus est enim Dominus Jesus juxta 43 Psal. xxxv, 6. 43 II Petr. in VI, 14. κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; « Παρακαλῶν ἐπαγωνί- ζεσθαι. » Ἐπαγωνίζεσθαι παρακαλεῖ τοὺς ἅπαξ τὸν Ἀριστὸν καταδεξαµένους Σωτῆρα, xal τούτῳ πεπι- στευχότας, τουτέστι͵ μὴ ἐκλελυμένως δικτεθηναι, ἀλλὰ συντείναντας ἑαυτοὺς, ἔτι μᾶλλον ἔχεσθαι τῆς περὶ τοῦτο σπουδηῃς. Δεξάμενοι γὰρ τὸν ἐνανθρω- πήσαντα Λόγον, εἰ λέγοιμεν ἕτερο μὲν εἶναι τὸν πρὸ αἰώνων ix τοῦ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐπ᾽ ἐσχά- των ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ κατ ἰδίαν ὑπόστασιν, πῶς οὐκ ἂν ἀρνηθείημεν τὸν ἕνα Κύριον xal Δεσπότην ; E 44 IL Tim, ui, 43. 48 Luc. xvii, 20. 461 Tim. u,0..— 4 Π Όος. 709 COMMENT. IN EPIST. 10548. 710 γὰρ Κύριος Ἰησοῦς καθ ἕνωσιν οἰχονομικήν. ὍὉ γὰρ A faclam quadam dispensatione unionem. Nam Dei πρὸ αἰώνων θεοῦ Λόγος καὶ θεὸς, εἷς τὴν της θεότη- τος δόξαν ἀναφοιτῶσαν ἔχων τὴν σάρχα, Ἡ ἀπὸ τῆς ἁγίας Παρθένου i£ ἀρχῆς συλλήψεως ἀνέλαδεν, εἷς καὶ ὁ αὐτός ἐστιν ἁπάντων δεσπότης. « Χάριν µετᾳ- τιθέντες. » ἨΜετατιθέντες, ἀντὶ τοῦ, μεταποιοῦντες, παραποιοῦντες. P « Ὑπομνῆησαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, εἰδότας ὑμᾶς ἁπαξ τοῦτο, ὅτι ὁ Κύριος λαὸν ix τῆς Αἰγύπτου σώσας, τὸ δεύτερον τοὺς μὴ πιστεύσαντας ἆπ- ώλεσεν. ᾿Αγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἐχυτῶν ἀρχὴν, ἀλλὰ ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἴχη- τήριον, εἷς — xplow µεγάλης ἠμέρας, δεσμοῖς ἀῑδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηχεν. Ὡς Σόδοµα καὶ Γόμοῤῥα, xai αἱ περὶ αὐτὰς πόλεις, τὸν ὅμοιον τούτοις τρόπον ἐκπορνεύσασαι, καὶ ἀπελθοῦσαι ὀπίσω σαρχὸς ἑτέρας, πρόχεινται δείγμα, πυρὸς αἰωνίου δίκην ὑπέχουσαι * ὁμοίως µέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνικζόμενοι, σάρχα μὲν µιαίνουσι, — xu- βιότητα δὲ ἀθετοῦσι, δόξας δὲ βλασφημοῦσι. Ὁ δὲ Μιχαηλ ὁ ἀρχάγγελος, ὅτε τῷ διαθόλῳ δικ- κρινόµενος διελέγετο περὶ τοῦ Μωύσέως σώμα: τος, 05x ἐἑτόλμησε µἉκρίσιν ἐπενεγκεῖν βλασφη- plac, ἀλλ εἶπεν, ᾿Επιτιμήσαι σοι Κύριος. Οὗτοι δὲ ὅσα μὲν «οκ οἴνασι βλασφημοῦσειν, ὅσα δὲ φυσιχῶς, ὡς τὰ ἄλογα (oz, ἐπίστανται, ἐν τούτοις φθείρονται, » Εἱρηχὼς τὴν ἀσέλγειαν τῶν ἀκαθάρτων Nixo- λαϊτών xal Οὐαλεντινιανῶν, καὶ Μαρχιωνιστῶν, xal ὥσπερ ἐγκαύσει τινὶ πισήμους αὐτοὺς ποιήσας ἀπὸ τῆς πβροσούσης αὐτοῖς βορθορότητος, ἐπάγει καὶ ταῦτα « Ὁ Κύριος λαὸν ἐκ γης Αἰγύπτου, » καὶ ἑξῆης. Ὁμοῦ μὲν διὰ τούτων δειχνὺς, ὡς ὁ αὐτὸς θεὸς τῆς παλαιᾶς ἐστι καὶ νέας εἰσηγητὴς, ἀλλ oby ὡς οἱ μιαροὶ οὔτοι, ἄλλον μὲν τὸν τῆς παλαιᾶς φά- σχοντες τιμωρητικὸν καὶ ὠμὸν, ἄλλον Ol τὸν τῆς νέας, προσηνη καὶ φιλάνθρωπον ἔφοθον εἶναι θεὸν, ὅμα δὲ καὶ ὡς οὐδὲ ol νῦν ἀτιμώρητοι µείνειαν. Ὡς οὐδὲ οἱ ἐξ Αἰγύπτω, διὰ μὲν τὴν ὑπερθάλλουσαν δύναμιν, καὶ τὴν πρὸς τοὺς πατέρας αὐτῶν ὀρχω- µοσίαν, τοῦ Θεοῦ τῆς Αἰγυπτιακῆς αὐτοὺς ἁπαλλά- ξαντος βίας, ob μέντοι xal παρανοµήσαντες ἀτιμώ- pnrot διαµεµενήκασιν, ἀλλ᾽ ἔδοσαν δίκας ἀξίας οὐδὲν αὐτοὺς ὠφελήσαντος τοῦ πρὸς τοὺς αὐτῶν πατέρας τοῦ Θεοῦ εὐμενοῦς, οὐδὲ τῆς τῶν Βαυμάτων ὑπερ- φυοὺς διὰ τούτους ἑναργείας, ὡς οὐδὲ μοὺς ἔκπεπτω- κότας ἀγγέλους, τὸ ἀπὸ θεοῦ γενέσθαι, xal νοερᾷ φύ- cst τετιµῆσθαι, οὐδὲ τοὺς Σοδοµίτας ἡ μετὰ τοῦ AU συναυλία, "AJÀ οἱ μὲν τὴν ΕἜρυθρὰν θάλασσαν διὰ ξηρᾶς διελθόντες διὰ πίστεως, ὕστερον ἀπιστήσαν- τες ἀπώλοντο. Τούς δὲ της ἀγγελικῆς ἀξίας λαχόν- τας τὸ τίµιον, ἐκ ῥᾳθυμίας μὴ ἐμμείναντας τῇ ἑαυ- τῶν ἀρχῇ, ἀλλ ἀθετήσαντας τὴν δεδοµένην αὗτοῖς δι᾽ ἁγαθότητα δίαιταν ἐπουράνιον, εἷς κρίσιν, "tot εἰς κατάχρισιν μεγάλης ἡμέρας τῃ τιµωρίφ καὶ ἀνυποίστου τεταµίευχεν. Τοῦτο Ὑὰρ xal νῦν τὸ τετήρηχε σηµαίνει,. Καθ καὶ ὁ Χριστός φησι " « Τὸ ἠτοιμασμένον τῷ διαθόλῳ xal τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. » Καὶ δη οἱ Σοδομῖται τεχµήριον τοῦ ὑποξι- Verbuin ac Deus aute saecula, assumptam habens ad gloriam divinitatis carnem,quam a divina Vir- gine ab initio conceptiones accepit, uius et idem est omnium herus. « Gratiain. transferunt : » hoc est, transmulant, corrumpunt. 624 5.10 Volo aulem vos commonefacere;cum sciamus semel illud ,quod Dominus posleaqua:n po- pulum ez gyplo salvum eduxeral,rursus eosqui non crediderunt perdidit : quodqueangelos qui non servacerant suam originem,sed reliquerant suum domicilium,ad judicium magni diei vinculis ater- nis sub caligine servavit. Sicut Sodoma et Go- morra hisque finitima civilates, que ad consimi- lem modum cum illis fuerant extra slupra inqui- nata, et carnem alenam secuta, proposita sunt exemplo, ignis eterni penam sustinentes. Simi- liter sane el hi insomniis agitali, carnem quidem polluunt, dominationem vero spernunul, in splen- dores maledicta congerunt. AL Michael archange- lus,cum adversus diabolum certans disputaret de corpore Mosi,non ausus: est illi maledicum judi- cium impingere,sed dizit : Increpet te Dominus. At isti qug non noverunt, ea maledictis insectan- lur : qua vero a natura, ceu animantia rationis expertia sciunt, in his corrumpuntur. Postquam impurorum Nicolailarum Valeutinia- norum ac Marcionistarum dixit lasciviam, et velut inustione quadam insignes eos ab ipsorum fcetu- lenta turpitudine reddidit, etiam hoc subjungit : «Posteaquam Dominus populum ex /Egypto, »etc. simul quidem,per h:ec ostendens quod idem Deus ve:eiis ac novi testamenti sit auctor : et nonsicut dicunt hi scelerati, alium fuisse veteris, vindican- lem ac sievum : alium vero novi, mitem ac huma- num praesidem esse Deum : el simulait quod neque ii qui nunc peccan:, inulti permanere poterunt, quemadmodum neque illi qui ex /Egypto educti fuerant. Nam immensa quidem Dei virtute,et pro- pter jusjurandum ad patres ipsorum factum, Deus illos ab /Egyptiaca servitute ac tyrannide libera- verat : nec tamen qui impie egerunt inulti per- manserunt, sed dignas dederuut poenas ; nihilque illis profuit quod benignus fuerit Deus erga patres ipsorum : neque iniitimmensa signorum evidentia D propter hos exhibita : quemadmodum neque ange- los qui ceciderant quod a Deo formati essent, et intellectuali natura prediti : 697 (5icj neque So- domitas quod una cum Lot habitarent, Sed hi qui mareRubrum velutaridam, fide primum transierant, postmodum facti increduli perierunt.Qui vero an- gelice dignitatis honorem sortiti fuerant,cum pra segnilie non permansissent in sua origine,sed cor- rupissent datum sibi ex honitate celeste vite insti- tutum, ad judicium sive condemnationem, suppli- cio magni et intolerabilis diei reposuit et conserva- vit.Nam hoc etiam nunc significat τετήρηνε Juxta illud quod ait Christus : «Qui prieparatus est dia- 7H (ECUMENII TRICCJE EPISCOPI 119 bolo et angelis ejus 4$. »Et certleSodomitzeinsignum Α ζαμένου αὐτοὺς ἀτελευτήτου πυρὸς πρόχειντκι, proponuntur ignis eterni qui ipsos exceplurusest. « 'Oxísw σαρχὸς ἑτέρας ἀπελθόντες, » καὶ πορνεύ- *Secutze carnem alienam,» el fornicatz, hoc est, σαντες, τουτέστιν, ἐκκλίναντες, Ὁ τὸ πορνεύειν declinantes, quod πορνεύειν significat.Carnem vero σηµαίνει. Σάρχα δὲ ἑτέρν τὴν ἄῤῥενα φύσιν λέγει, alienam dicit. masculinam, quod ad congressum ὡς µη πρὸς συνουσίαν ἨὙενέσεως συντελοῦσαν. — H qui fit generaiionis gratia non prosit. Caro enim ad Ὑγὰρ πρὸς σ.νουσίαν σὰρξ, τοῦ θήλεός ἐστι κατὰ τὸ congressum faciens caro femina esl, juxia illud υπὸ τοῦ προπάτορος εἰρημένον « ᾿Οστοῦν ἐκ τῶν quod a primo parente dictum est: «Osex ossibus ὀστέων µου, καὶ σὰρξ ix τῆς σαρκός µου.» Ἡ δὲ meis ex caro ex carne mea €.» Mascelorum autem τῶν ἀῤρένων σὰρξ, ἑτέρα τῆς συνουσίας φημί, Πλὴν caro aliena est, inquatn. a coitu. Quanqua;n in fe- καὶ ἐπὶ τοῦ θήλεος, ἡ μὲν κατὰ νόμους ivl µία, ἰδί« mina quoque, una quidem legibus uni juncta, sua σὰρς καὶ olxsía, ἡ δὲ ἐχχεχυμένη καὶ δηµοσία, et propria caro est: quz aulem eiTu:a ste: publica ἕτέρα καὶ ἀλλοτρία, xal μικρῷ τῆς ἀῤῥενικῆς εἷς extranea et aliena est, ac relicla ad piaculum pro- µίασµα λειπομένη. Εἱρηχὼς δὲ ταῦτα τὰ ὑποδεί- pemnodum masculini sceleris.Übi autemhascexem- Ὑματα, κατέλιπε Ἱὸ ἀχόλυυθον τούτοις ἐννοεῖν τὸν pla posuissel, quod his consequen- erat auditori ἀκροκτήν. Τί δὲ τοῦτο ; Τὸ ἔπενεγκεῖν ^ El οὖν τούτοις reliquit intelligendum. Quid est autem illud? In- pg οὕτως ἀπεχρήσατο μηδὲν δυσωπηθεὶς ch προτέρᾳ ferre quod inde sequitar Si ergo lios ila dele;it, αὐτῶν εὐκληρίᾳ, ἄρα τούτους νῦν ἀσελγοῦντας ἔξαι- nihil placatus priore eorum felicitatle.nunquid hos βΡήσεται τὸ τὸν Γἱὸν τοῦ Θεοῦ δι ἀνθρωπους εἰς τὸν nucc impie ac lascive agen'es liber vit, cum Dei Χόσμον ἐλθεῖν καὶ ἀνασχέσθαι ὑπὲρ τούτων ὕδρεων Filius propter homines in mundum venerit,el ine xxi παθὼν ; οὐκ ἂν εἴποι τις τοῦτο. Kdv γὰρ φιλάν- jurias ac afllictiones pro ipsis sustinuerit? hoc θρωπός ἐστι, ἀλλὰ καὶ δίκαιος ἀληθείφ. Kal διὰ nemo unquam dicere, Quanqvam «nim benignus μὲν àÀn85 δικαιοσύνην, τῶν papcnxó:mv οὖκ sit et llumanus, attamen eliam ve:ejustus esl: et. ἐφείσατο, διὰ δὲ φιλανθρωπίαν, πόρτας καὶ τελώνας propter veram justitiam, his qui peccaverunt non. εἷς τὴν βασιλείαν εἰσήγαγεν, Οὕτω τοῦ ἀκολούθου pepercit : propter benignitotem autem, meretrices ῥὀὄντος χρήσασθαι, αὐτὸς mapnxs, xxl δι à μὲν προ- ac publicanos in regnumintroduxitS0.Cum ila con« εἴπομεν, fj καὶ ὡς τῷ µακαρίῳ Πέτρῳ προειρηµέ- sequens fuisset ut sermc sponderel, ipse preter- νου, ὅτε Devtv* « El γὰρ ὁ θεὸς ἀγγέλων apaprn- misit, ob causam quam ypr:ediximus. Aul etiam σάντων οὐκ ἐφείσατο,» xzl ἑξῆς. Καὶ περὶ μὲν τού- simili modo loquens cum beato l'etro,cum diceret; των οὕτως, Γὸ δὲ, « Xápxx μὲν µιαίνουσιν ἔνυπνια- «Si enin; Deusangelis uipe.caverant non peper- &ópevot, » θαχυμόζειν ἄξιον τῆς σεµνότητος τοῦ cit,» elc.Et de his quidem ita diclum sit.Porro quod ,, λόγου. Πολλὴν γὰρ αὐτῶν ἀσέλγειαν καταμαρτυρεῖ, ait: « Insomniis agilati carnem inaculant,» ad- φάσκων ὅτι καὶ lp εἰσὶν ἀκάθαρτι, καὶ γλώσσῃ miralione dignum est quod adeo verecundeser- ἀσελγέστατοι. Τὸ γὰρ ἄγαν αἰσχρὸν τῆς πράξεως, monem protulerit. 698 Mullam enim lasciviam διὰ τοῦ ᾿Ενυπνιαζόμενοι περιέστειλε. Ὁ µμιχρὸν et impudiciliam de ipsis teslatur, dicens quod el Ἁμεῖς, καὶ ὅσον προσῆχε, παραγυμνώσοµεν, kx τοῦ vita sunt iinpuri, et lingua maximellascivi : vehe- πεπονημένω τῷ µακαρῳ ᾿Ἐπιφανῳ τῷ Κύπρου meutem autem operis turpitudinem recte compre- περὶ τούτων, ὃ xal Πανάριον κάλεσε, τὴν Ἱνῶσιν hendit per hoc verbum ἐννπνιχζόμενοι (id est, εἰληφότε. Φησὶ γὰρ οὗτος * Touc μιαροὺς τούτους somniantes vel agitali insomniis) quod nos paulu- Ἀορθορίτας αἰσχρῶς Ἱωναιξν ἐπιμιγνυμένους, μὴ τῇ lum et quantum decens erit,denudabimus,sumpto μήτρφ την γονὰν χατασχεῖν, ἀλλ’ ἀτελέστῳ τῇ βδε- intellectu ex opere quod de his edidit beatus Epi- λυρίφ ταῖς ἑαυτῶν ὑπολαθόντες ταύτην χεροὶν, εὖ- phanius Cypri episcopus, et Panarium appellavit. θὺς τῷ στόµατι ταύτην προσάχειν μεθ ὦν συνεφθά- Dicit enim hic quod scelesti isu Borboritze (id est, ρησαν Ὑυναίων, καὶ οὕτως ἀπέρχεσθαι ἀπ᾿ ἀλλήλων fetulenti ac ceno oppleti) cum fede mulieribus D τοὺς ἀκαθάρτους, µέγα τι οἰηθέντας ἐπιτετελεχέναι, commiscerentur,non in vulva semen effundebant, Τοῦτο «à ἀκάθαρτον ὁρᾶμα διὰ τὸ ἀτέλεστον, iv- sed imperfecta abominalione, suis manibus illud υπνίασμα xat, ἐπεὶ καὶ τοιαῦτα τὰ iv τοῖς iv- suscipientes, statim illud in os immittebant mu- lierum cum quibus corrupti erant : et ita a se muluo discedebant impuri, magnum quippiam se peregisse putantes. Hoc impurum facinus propter imperfectionem appellat insomnium, quoniam hu- jusmodi sunt qu& in insomniis aguntur. Inqui- names ergo per f«tulentam hanc assumptionem suam carnem, amplius adhuc insaniunt, inquit, adversus divinam naturam, Dominum hujus asper- nantes et dominationem quam ipsa in universum habet. Latius autem de his dixit beatus ]reneus 48 Matth. xxv, 41. υπνιασμοῖς, Μιαίνοντες τοίνυν διὰ τῆς βορθορώδους ταύτης προσφορᾶς τὴν ἑαυτῶν σάρκα, ἔτι, φησὶ, xal κατὰ τῆς θείας φύσεως µαίνονται τὴν κυριότητα ταύτης ἆθετουν ες, xal τὴν τοῦ παντὸς αὐτῆς ὃε- σποτείαν. Πλατύτερον δὲ περὶ τούτων b µακάριος Εἱρηναῖος ὁ Λουγδούνου εἴρηχεν iv τῷ ἐλέγχῳ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως, παρ) οὗ ὁ βουλόμενος λαµδα- νέτω τὴν γνῶσιν, Ἡ κυριότητα, τὴν τοῦ κατὰ Χρι- στὸν μυστηρίου τελετὴν ἀθετοῦσιν, iv τάξει µύστη- ρίων ἀγγελικῶν τὰς ἑαυτῶν ἀσελγείας ἐἑκτελούντες, Δόξας δὲ τὴν παλαιάν φησι διαθήκην καὶ τὴν νέαν, 49 Gen. n, 23. 90 Matth. xxr, 84. 113 ὡς Παῦλός φησι * δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ µένον ἓν δόξῃ. » Καὶ πάλιν * El γὰρ ἡ διαχονα τῆς κατακρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον ἡ διχκονία τῆς δικαιοσύνης δόξα. Ἡ xal Δόξας, τὰς ἐκκλησιαστικὰς ἀρχάς φησιν, ἃς ἐθλασφήμουν * ὡς ἔστι καὶ ἀπὸ τῆς τρίτης Ἰωάννου τοῦ ἠγαπη- µένου ᾿Ἐπιστολῆς μαθεῖν. Ἐν οἷς φησι τὸν Διοτρεφῆ λόγοις πονηροῖς Χαταφλυαρεῖν αὐτῶν, Ἐπεὶ δὲ βλασ- φημίας, ἐμνήσθη, σωφρονίζων oüx αὐτοὺς μόνους, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους χκαθαρὰς ἔχειν τὰς γλώσσας τοῦ τοιούτου κακοῦ, xal μηδὲ κατὰ τῶν ἀξίων βλασφηµίας τούτῳ κεχρῆσθαι, φησίν * « Ὁ δὲ Mega à ἀρχαγγελος, » xal ἑξῆς. Τί τοῦτο λέγων ; Ὡς οὗτοι μὲν προχείρως καὶ ἀκρατῶς κέχρηνται κατὰ πάντων ττι βλασφηµίφ. Ob χρὴ δὲ τοῦτο, ὅπου γε οὐδὲ τοὺς ἀξίους βλασφημίας, δίκαιο βλασφημεῖν, COMMENT. IN EPIST. JUDAE. « El γὰρ τὸ καταργούμενον διὰ À Lugdunensisin confutatione falso dictse scientist, a 714 quo is qui voluerit, intellectum accipiat. Autdomi- nationem spernunt, hoc est, perfectionem mysterii quod est secundum Christum: in ordine et vicé tnys- teriorum angelicornm suas impudicitias perflcien- tes. Δόξας autem, id est, splendores dicit Vetus ae Novum Testamentum : quemadmodum Paulus ait: « Etenim si idquod aboletur per gloriam fuit, multo magis quod permanet, in gloria est 51.» Etrursum : Nam si administratio condemnationis gloria,mul- to magis administratio justitàis gloria. Aut etiam . Splendores dicit ecclesiasticos principatus,in quos maledicta congerunt : quemadmodum discere licet etiam a lerlia Joannis dilecti Epistola, inter quos ait esse Diotrephen, qui malignis sermonibus adversus ὡς p ipsos garriret. Quoniam autem maledictorum me- δηλον ἀπὸ τοῦ ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Παρὸν γὰρ αὐτῷ minit, cohibens non ipsos solos, verumetiam uni- κρινομένῳ μετὰ τοῦ διαθόλου περὶ τοῦ Μωύσέως σώματος βλασφημήται τὸν διάθολον διὰ τὴν ἀναίδειαν αὐτοῦ, τοῦτο οὐκ ἐποίησεν, εἰ µη τὸ, ᾿Επιτιμήσαι σοι µόνον à Gsbc, διάδολε, ἀπήνεγχεν αὐτῷ. El δὲ ὁ ἀρχ- 4γγελος οὐδὲ ἀνδρὸς βλαφημουμένυ ἤνεγκε, πῶς οὗτοι τὸν πάντων Θεὸν βλασφημεῖν ὅλως τολμῶσι ; Καὶ ἄλλως γράφεται" Ἐἱ δὲ ὁ ἀρχά]γελος οὕτως, οὐκ ἐν Buy ἂν ἀιδρὸς ἀδελφοῦ xal ὁμογενοῦς βλα- σφηµίας συμπλέχοιµεν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτων, Ἡ δὲ περὶ τοῦ Μωύσέως κώμχτος χρίσις ioci αὕτη, Λέγεται τὸν Μιχαλλ τὸν ἀρχάγγελον τῇ τοῦ Μωυύ- σέως ταφῇῃ δεδιηκονηκέναι, Τοῦ γὰρ διαθόλου τοῦτο versos homines, ntlinguas habeant puras ab hujus- modi malo, et nec adversus illos qui maledicto digni sunt eo utantur ait : Michael archangelus, » etc. Quid autem per hoc sibi vult? 699 Quod hi quidem temere et intemperanter adversus emnes maledictis utantur. Id autem fieri non debet, cum ne eos quidem qui maledicto digni sunt. quum - sit maledictis incessere, sicut ab archangelo Mi- chaele manifestum est. Nam cum in controversia quae inter ipsum et diabolum erat de Mosi corpore, data fuisset occasiout eum maledicto im- peteret propter illius impudentiam, non hoc fecit, pÀ καταδεχοµένου, ἀλλ ἐπιφέροτος ἔγχκλημα &àcsedid tantum in eum intulit: Increpet te Deus, τὸν τοῦ Αἰγυπτίιου φόνο ὡς αὐτοῦ ὄντο τοῦ diabole. Quod si archangelus non tulit ut vir con- Μωύσέως, καὶ διὰ τοῦτο μὴ συγχωρεῖσθαι αὐτῷ Viciisimpeteretur, quomodo hi Dominum univer- τυχεῖν τῆς Ἰντίμου ταφῆς. καὶ διὰ τούτου τὸ δΟΓΙΠΙοΠΙΠΙπο blasphemiisaudent incessere? ΑΟ πᾶσιν ἀνθρώποις ἔποφειλόμενον μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ Quoque modo scribitur : Quod si ita se habuit ar- σώματος ἔξοδον λογοθέσιον σηµαίνειν — fovAdutvo; changelus nequaquam in causa fratris viri ejusdem 6 Απόστολος, καὶ ὅτι αὐτὸς si» ὁ Παλαιᾶς καὶ nobiscum conditionis blasphemias et maledicta Καινής Διαθήκης Θεὸς, τοῦτο προφέρει vüv. Δεῖξαι Congeramus. Et hec quidem de his dicta sint. γὰρ βουλόμενος, à θεὸς τοῖς τότε παχύτερον δια- Porro de Mosi corpore hoc est judicium. Dicitur κειµένοις ἀνθρώποις διὰ τοῦ φανεροῦ τὸ ἀφανὲς. Michael archangelus ministerium praestitisse in ὅτι μετὰ τὴν ἐνθέδε ἀπαλλαγὴν ταῖς ἡμετίραις Sepeliendo Mose : id non ferebat diabolus, sed ac ψυχαῖς ἀνθίσταταί ὁ διάδολος μετὰ τῶν ἑαυτοῦ mo- Cusationem afferebat propter cedem Egypti, νηρῶν δαιμόνων, ἐχκόψαι βουλόμενος τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω quasi Mosis ipsius esset*?: et propterea non per- πορείαν αὐτῶν (καὶ ὁ μὲν ἀνθίσταται, οἱ δὲ ἀγαθο mittebat, ut ille honorificam consequeretur sepul- θεοῦ ἄγγελοι συμμαχοῦσιν αὐταῖς, ὡς καὶ ὁ µακάριος ,, turam. Aut etiam per hoc significare volens Apos- Αντώνιος τεθέαται), ταῦτα τότε πραχθῆναι συνεχώ- toluslegem universis prefixam hominibus post exi- θει. Πλὴν τὸν Μιχαἡλ τότε, τὸν διάθολον ἀποσοθῆσαι tum acorpore, et quod idem esset Deus Veteris ac piv, μὰ μέντοι ἐξουσιαστικῶς ἐπιτιμῆσαι, ἀλλὰ τῷ Novi Testamenti, hoc nunc profert in medium. Kuplkp τῶν ὅλων παραχωρῆσαι τὴν xoleww, καὶ εἷ- Cum enim Deus hominibus qui tunc crassius af- πεῖν ΄ Ἐπιτιμήσαι σοι ὁ θεὺς, διάδθολε. « Οὗτοι δὲ ἃ feclierant, per manifesta vellet ostendere occulta : ob« οἴδασι. » Ὁ μὲν Μιχαἡλ, φησὶν, οὕτως, οὐδὲ κατὰ nempe quod adversus nostras animas, postquam ἀνδρὸς, xo. τοῦ Μωύσέως ἠνέσχετο βλασφηµίας, hinc 'iberate sunt, insurgat diabolus cum suis Οὗτοι δὲ περὶ δογμάτων & οὐκ οἴδασι, βλασφήµους συν- malignis deemonibus, impedire volens iter eorum τιθέασι λόγους, ὅσα δὲ φυσικῇ ὁρμῆι ἁδιακρίτως, ὡς τὰ ad superna (et ille quidem resistit, boni vero an- ἄλογα, ἐπίστανται ζῶα, ταῦτα µεταδιώκουσιν, ὡς ἵπποι geli Dei sunt. ipsis auxilio : quemadmodum etiam θολυµανεῖς fj χοῖροι. vidit beatus Antonius) : hac tum fleri permittebat, Attamen Michael tunc ausus quidem fuit diabolum arcere, non tamen cam auctoritate increpare, sed universorum Domino concessit judicium, et ait: Increpet te Deus, diabole. « At isti quie non no V II Cor. 11, 11. 53 Exod. rr. PATROL. GR. CXIX. 23 715 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 716 verunt » Michael quidem itafecit, neque adversus virum sive Mosen tulit convicium : hi vero de dogmatis que non noverunt, maledicos componunt sermones : qua vero naturali motu sive judicio, tanquam animantia rationis expertia noverunt, hzc prosequuntur tanquam equi insanientes in femel- las, aut veluti porci. 650 CAPUT Il. Deploratio impiorum propler errorem el impietatem, ac lasciviam et blasphemiam, ac. fucalam simula- tionem per largittonem, quo facilius decipiant. 11-13. Vo. illis, quoniam viam Cain ingressi sunt : et deceptione mercedis qua deceptus fuit Ba- laam effusi sunt : et contradictioneCore perierunt. Hi sunt inler charitates vestras velut saza maris simui convivantes absque timore,seipsos regentes, nubes aquam non hubentes, qua a ventis circumva- guntur, arbores autumnalesinfrugifera,bis emor - tug eteradicato undz effere maris, despumantes suaipsorum dedecora stelloerratice quibus caligo tenebrarum in elernum servaía est. « Viam Cain : » hoc est, per fratrisoccisionem : nam et ipsi talia docentes fratres, sive ejusdem sortis homines, occidunt illos pravis doctrinis. Aut etiam semen absorbentes, fratrem in virtute interimunt, quem seminis fructiticatio proferret in vitam. Viam autem Balaam, eo quod et ipsi sicut ille, lucri gratia hec faciunt. Porro viam Core, quoniam et ipsi sicut ille, praeceptoris officium, cum sintindigni rapuerunt«Hi sunt intercharitates vestras. » Erant adhuc temporeillo mens: quein ecclesiis parabaptur,de quibuset Paulus inEpistola ad Corinthios loquitur 55: quas etiam ἀγάπας, id est, charitates sive dilectiones, appellabant. Ad has, inquit, concurrunt : non ob usum qui in illis habelur, sed ut. occasionem inveniant inescandi KEOAA, B'. « Ταλανισμὸς αὐτῶν ἐπὶ τῇ πλάντι xal ἀσεθείᾳ xai ἀσελγείᾳ καὶ βλασφημίᾳ, καὶ ἐπιπλάστῳ ὑποχρίσει, τῇ eic ἁπάτην δωροδοκίᾳ. » « Obal αὐτοῖς, ὅτι τι ὁδῷ τοῦ Κάῑν ἐπορεύθησαν, καὶ τῃ πλάνῃ τοῦ Βαλαὰμ µμισθοῦ ἐξεχύθησαν, καὶ τζ ἀντιλογίίὰ τοῦ Κορὶ ἀπώλοντο. Οὗτοι εἶσιν ἓν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶνφ σπιλάδες, στνευ- ωχούμενοι ἀφόθως, ῥἑαυτοὺς Ἠποιμαίνοντε, νεφέ- λαι ἄνυδρι ὑπὸ ἀνέμων Ἠπεριφερόμεναι, δένδρα φθινοπωρινὰ ἄκαρπα, ὃς ἀποθανόντα xal ἐκριζωθέντα, χύμωτα ἄγρια θαλάσσης ἑπαφρίζοντα τὰς ἑαυτῶν αἰσχύ- νας, ἀστέρες πλανΏται. οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους tlc αἰώνα τετήρηται. » « Οδῷ τοῦ Κάῑν. » Τουτέστι, διὰ τῆς ἄδελφοκτο- νίας. Καὶ γὰρ xal αὐτοὶ τοιαύτα διδάσκοντες τοὺς ἀδελφοὺς, τοι τοὺς ὁμογενεῖς ἀνθρώπους ἀποκτιν- νύουσιν αὐτοὺς ταῖς πονηραῖς διδασκαλίαις. Ἡ καὶ σπερμοφαχοῦντες, τὸν δυνάµει ἀδελφὸν ἀποκτιννύου - σιν, ὃν d τοῦ σπέρµατος τελεσφορία ἤνεγκεν ἂν εἰς βίον. Τῇ δὲ τοῦ Βαλαὰμ ὁδῷ, ὅτι κέρδους χάριν xa αὐτοὶ ὡς Σκεῖνος ταῦτα πράσσουσι. Τᾷ δὲ τοῦ Κορὲ, ὅτι καὶ αὐτοὶ ὡς ἔχεῖνος διδασκαλικὸν ἀξίωμα ἀνάξιοι ὄντες ἥρπασαν. ε Οὗτοί slow ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν. » σαν ἔτι κατὰ τὸν χρόνον ἔκεῖνον iy. ταῖς ἔκχλη- σίαις Ὑινόμεναι τράπεζαι, ὡς xal Παῦλός φησιν ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους. "Ac καὶ ἀγάπας ἐκάλουν. Ἐν ταύταις, φησὶ, συνέρχονται, οὐ διὰ χρείαν τὴν ἐν ταύ- ταις Ὑινομένην, ἀλλ' Ίνα καιρὸν εὕρωσι, φυχὰς ἄστη- animas iostabiles : quemadmodum et Petrus dicit, βίχτους δελεάζειν, ὡς καὶ Πέτκος φησὶν ἓν τῇ δευ- in secunda Epistola 54: Quod autem dicit : Absque timore, aut cum przcedenti, Velut saxa maris si- mul convivantes, ordinandum est, ut sit hic sen- sus : Velut saxa marissimul convivautes, hoc est, cum nihil metuendum exspectant, ccenam una su- munt, repente tanquam saxa maris animarum per- ditionem ipsis inducentes. 651 Aut ad sequentem dictionem Regentes: hoc est, absque timore se- ipsos componentes, nihil veriti inquit, judicium quod ipsis imminet, eo quod regere nesciant, sed cs&ci ciecos ducentes, et in foveam 55, juxta Domiui verba, una cum his qui reguntur incidentes. Ma- rinis autem saxis ipsos comparat, et nubibus aqua τέρῃ Ἐπιστολῃ. Τὸ δὲ, ᾽Αϕόδως ἑαυτοὺς ποιµαίνοντες, τοι πρὸς τὸ σπιλῶδες συντακτέον, ἵνα τὸ νόηµα οὕτως * Σπιλάδες ἀφόδως συνευωχούµενοι, τουτέστι͵ μηδέν φόδον τοῖς συνδείπνοις προσθοχῶσιν, ἑξαί- φνης ὥσπερ σπιλάδες ἐπάγοντες αὐτοῖς τὸν ὄλεθρον τῶν ψυχῶν. Β πρὸς τὸ, ποιµαίνοντες, τὸ, ἀφόδως ἑαυτοὺς συντάττοντες, Οὺ δεδιότες, φησὶ, τὸ ἀπὸ τοῦ μὴ ἐπίστασθαι ποιµαίνεν κρῖµα, ἀλλὰ τυφλοὶ τν- φλοὺς ὁδηγοῦντες, καὶ εἷς βόθυνον, τὸ τοῦ Κυρίου ἐρεῖν, µετὰ των ποιμαινομένων ἔμπίπποντες. Σπι- λάσι δὲ αὐτοὺς παρεικάζει, καὶ ἀνύδροις νεφέλαις, καὶ δένδροις «φθιγοπωρινοῖς, xal κύμασιν ἁγρίοις, καὶ ἀστροις πλανήταις, Α Ὑὰρ ἐχείοις ὑπάρχει carentibus, ac arboribus autumnalibus, undisque p ***à φύσιν, ταῦτα τούτοις κατὰ προαίρσιν, Al τε efferis, ac stellis erraticis. Nam quis his natura conveniunt, hec illi libera voluntate habent. Si- quidem et saxa maris naviganlbus perniciosa sunt, cum ex improviso occurrunt : sicut eL ipsi his qui uma convivantur imminent ut inopinatum malnm. Et nubes aqua carentes que a ventis cir. cumaguntur ad quecunque loca pervenerint, non refrigeria ex imbre,quem non habent,sed caliginem ipsis inducunt. Similiter et hi salutari sermone 55 [Gor.n. 54I[Petr. Π. 55 Matth. xn, 41. γὰρ σπιλάδες τοῖς πλέουσιν ὀλέθριοι, ἀπροσδοκήτως ἔπιιινόμεναι, ὡς xal αὐτοὶ τοῖς συνδείπνοις ἀνέλ- πιστον Χαχὸν ἰπιφύονται, AT τε ἄνυδροι νεφέλαι ὑπὸ ἀνέμων ἐλαυνόμεναι, οἷς ἂν τόποις ἐπενεχθῶσιν, οὐκ ἀναψύχουσι τῷ ὄμθρῳ (ob γὰρ ἔχουσιν), ἀλλὰ ζόφον αὐτοῖς ἀπεργάζονται. Ὡσαύτως καὶ οὗτοι, οὐ λόγῳ σωτηριώδει τὰς ψυχὰς ἄρδουσι τῶν ἐντυγχανόντων, ἀλλὰ ζοφοῦσι ταῖς µιαρωτάταις αὐτῶν εἰσηγήσεσιν, ἐλαυνόμενοι τοῖς τῶν δαιμόνων πονηροῖς ἔπιτη- 717 COMMENT. IN EPIST. JUDA. 718 δεύμασιν. ᾽Αλλὰ καὶ τὰ φθινοπωρινὰ δένδρα δὶς &xo- A non irrigant animas eorum quos assequuntur, sed θνήσκοντα, tv τε tfj τοῦ xapmoü αὐτῶν ἀποθολῃ, καὶ ἐν τῇ τῶν φύλλων ἀποῤῥοῃ (ξηρὰ γὰρ δοχεῖ τότε xo) άλλους ἑστερημένα, τῆς ἀπό τε τοῦ καρποῦ ἁγλαίας, xal τῆς τῶν φύλλων ἀνθηρᾶς εὐπρεπείας), αὐτοῖς τι χατάλληλον πάσχει Alc γὰρ καὶ οὗτοι ἄπο- δαλλόμενοι διὰ τῆς σπερµοφαγίας, xal την ἀπὸ τῆς σώφρονος Ἠπολιτείας εὐχοσμίαν σφαιρούμενοι. — Ad καὶ ἐκριζοῦνιαι ἀπὸ τοῦ παραδείσου τοῦ Κυρίου τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ἔξω ῥιπτούμενοι τούτου, συλλέγον- ται τῷ αἰωνίῳ πυρἰ. Ποίαν γὰρ ἔ,ει στάσιν [dj ῥίζαν ὁ διὰ τὸν τῆς ἡδονῖς συρφετὸν ὑπὸ πάντων βαλλό- µενος ; ᾿Αστέρες δὲ πλανῆται χρηµατίζουσι καὶ αὐτοὶ, οὐχ ὅτι τῷ τῆς πίστεως ἡμῶν στερεώµατι µετα- obscurant potius scelestissimis suis doctrinis, vecti pravis demonum institutis. Sed et arbores autumnales sunt bis morluze, nempe et fructus sui amissione et foliorum defluxu. Tunc enim arid: videntur,pulchritudine privatze,sive venustate quse fructum sequebatur, οἱ jucundo foliorum ornatu. His consentaneum est quod istis contingit : nam et ipsi b's moriuntur, suum fructum abjicientes se- minis absorptione, et castze conversationis ornatu sese privantes. Ideo quoque a paradiso Ecclesise Domini eradicantur, et extra ipsam projecti, col- liguntur ad ignem szternum. Quem enim statum aut radicem habebit,qui propter fecem voluptatum πρέποντες, τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον Χριστὸν ἔχουσι Bab omnibus abjicitur? Porro stella erratice sive δι αὐτῶν προερχόµενον, xai τὰς τῶν ἀρετῶν ὥρας planet» appellantur et ipsi: non quod firmamen- ἀποτελοῦντα, καὶ ζωογονοζντα τοὺς κατὰ ταύτας lum lidei nostre exornantes, Christum justitize so- τεταγµένους πιστοὺς, àÀÀ' ὅτι δοχοῦντες εἰς ἄγγελον lem habeant per ipsos procedentem, et virtutum φωτὸς µετασχημµατίζεσθαι, ὡς ὁ moovatdpyov αὐτῶν horas per(icientes, ac fldeles qui juxta ipsas ordi- πονηρὸς δαίµων, ἀπεναντίας µόνον τῶν τοῦ Κυρίω narentur vivificantem, sed quod videantur in an- φέρονται δογμάτων, oic xal ζοφοῦσι τοὺς προσπελἀ- gelum lucis transformari: quemadmodum et mali- ζοντας, καὶ ζόφον τὸν αἰώνιον ἑαυτοῖς ἑκπορίζον- gnus demon qui ipsis predominatur : id solum «2t. ᾽Αλλὰ καὶ χύμασιν ἀγρίοις παρεικασθέντες, habentes quod contrariis dogmatis ferantur ad τὴν πρὸς αὐτὰ ὁμοιότητα οὐκ ἀναίνονται, Μανικῶς Domini dogmata, per qus et illis qui appropin- γὰρ καὶ αὐτοὶ xal ἀκατασχέτως ταῖς κατὰ τοῦ Oeo) quanttenebras offundunt, el sibi ipsis caliginem βλασφημίαις, ἐλαυνόμενοι ὑπὸ τῶν τῆς πονηρίας πνεύ- $lernam conciliant. Sed et undis efferis com- µάτων, bxagpl;ous: τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας, sl; ἀφρὸν parati, similitudinem cum ipsis non rejiciunt. ἀποτελευτῶντες μετὰ τὸν χόµπον τῆς βλασφημίας, ix 659 Nam blasphemiis adversus Deum insane et τῆς τοῦ βίου αὐτῶν ἀνυποστάτου xal εὐδιαλύτου αἰσχρό- effrene feruntur ventis maliti:e, despumantes suas τητος. Τοιοῦτος γὰρ ὁ πρὸς ὃν παρεικάσθησαν ἀφρὸς τῶν ο Ympudentias, in spuiam desinentes post fastum χυµάτων, blasphemiz, ex intolerabili et caduca sua vita ac turpitudine que facile dissolvitur. Hujusmodi namque est spuma undarum, cui comparati sunt. « Προεφήτευε δὲ xal τούτοις ἕθδομος ἀπὸ '"AOày. 14-19. Prophetuvit autem οἱ his septimus ab ἸΕνὼχ, λέγων. "'Ijoó 0e Κύριος ἓν ἁγίας μυ- Adam Enoch, dicens : Ecce venit Dominus cum ῥιάσιν αὐτοῦ, ποιῆσαι χρίσιν κατὰ πάντων καὶ sanctis millibus suis,ut faciat judicium adversus Ἐξελέγξαι πάντας τοὺς ἆσεθεῖς αὐτῶν περὶ πάν- Omnes οἱ redarguat. omnes qui. ínter ipsos sunt των τῶν ἔργων ἁσεθείας αὐτῶν, Gv ᾖἸἠσέθησαν, impiis de factis omnibus qua impie patrarunmt, καὶ περὶ πάντων τῶν σκληρῶν, ὦν ἐλάλησαν, deque omnibus duris qua locuti sunt adversus κατ αὐτοῦ ἁμαρτωλοὶ &esÓstc. Οὗτοί ela γογγυστὰὶ, µεμψίµοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόµενοι, eum peccatores impii. Hi sunt murmuraltores, cavillatores, juxta concupiseentias suas ambulan- Καὶ τὸ στόµα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα, θαυµάζοντες mpó- des : el os illorum loquitur (umida, admirantes σωπα ὠφελείας χάριν. » personas utilitatis gratia. Ταῦτα εἰπὼν, —bmtgioet καὶ τὸν Ev τὴν His dietis subjungit et Enoch, qui antea vatici- ἀποχειμένην αὐτοῖς προφητεύοντα ὑπὸ τοῦ coo matus est repositum ipsis a Deo supplicium, in xóuesw ἓν τῇ ἑσχάτῃ δηλονότι τοῦ θεοῦ δικαιοχρι- p postremo videlicet Dei judicio. « Qui inter ipsos Clg. « Καὶ ἐξελέγξαι πάντας τοὺς ἀσεθεῖς } ᾿Ασεθὴς ἁμαρτωλοῦ διαφέρει, καθὸ ὁ μὲν ἀσεθὶς περὶ θΘεὸν ἔχει τὸ πλημμελὲς, ὁ δὲ ἁμαρτωλὸς περὶ τὰ κατὰ τὸν βίον πραττόµενα, τνὺὸ τῆς δικαιοσύνης σκοποῦ τὸ ἀστόχημα. ἡΜετὰ δὲ ταῦτα ἀφέμενος τούτων τῶν ἀσελγῶν ὁμοιώματος, ἤδη καὶ εἰς αὐτόχρημα τῆς κατ αὐτῶν ἐνδείξεως χωρεῖ, Ἰογγυστὰς αὐτοὺς xal µε; ψιχιμοίρους καλῶν. "Eo δὲ γογγυστὴς μὲν, ὁ ὑπ ὁδόντα καὶ ἁπαῤῥηοιάστως τῷ δωσαρεστουμένῳ ἐπιμεμφόμενος. Μεμψίμοιρς δὲ ὁ πάντα xol ἀεὶ σκώπτειν ἐπιτηδεύων, Γογγυσταὶ δὲ καὶ µεμψί- S6 IPetr. πι, I Tim. ir. sunt impii.» Impius a peccatore differl,in eo quod impius peccatum habet circa Deum, peccator vero circa ea qu& aguntur in vite. conversatione a3 ju- stili scopo aberrat. Post hiec autem ah horum impiorum assiiifatione absolutus, jam rem quo- que ipsam aggreditur, accusans ipsorum vilia, vocansque eos murmuralores ac cavillatores. Est aulem proprie γοιγυστής, qui sub dentibus et apud se indignalur offendenti : µεμψὶµοιρος vero, qui semper studet omnes cavillari et dicteriis laces- sere. Porro hi murmuratores ac cavillatores sco- 719 ORCUMENII TAICCAS EPISCOPI IN EPIST. JUDA, 720 lesti sunt, inquit, cum libere et palam non possint Α µοιροι οὗτοι οἱ μιαροὶ, onov, Οὐ γὰρ ἔχουσι παῤῥα- $ua doctrina uti propter fceditatem : non enim ca- reret periculo publicare impudicitiam juncta im- pietate ac blasphemia. Cavillatores vero ut qui ea qua sunt aliorum, imo qua veritatis sunt calum- niantur, quo videlicet sua mala suasque lascivias stabiliant. Quod autem de Balaam dixit, quod bi quoque sicut illi mercede effusi sint, manifestius nunc dicit quod personas admirentur utilitatis gratia. Admirari quidem dicens, assentari princi- pibus, utilitatem vero lucrum. CAPUT Ii. σίαν τῇ διδασκαλἰᾳ ἑαυτῶν δι αἰσχρότητα Ἰρήσα- σθαι, Οὗ γὰρ ἀκίνδυνον δηµοσιεύειν τὴν μετὰ ἆσε- θείας ΚΧαὶ βλασφημίας ἀσέλγειαν, Μεμφίμοιροι δὲ, ὡς τὰ τῶν ἄλλων καὶ τὰ τῆς ἁληθείας διαθάλλοντες, ἵνα τὰ οἰκεῖα κατὰ δηθεν xal ἀσελγήματα στήσωσιν. “Ὅπερ δὲ περὶ τοῦ Βαλαὰμ εἴρηκεν, ὅτι μισθοῦ καὶ οὗτοι ὡς ἐχεῖνος ἐξεχύθησαν, νῦν σαφέστερὀν φησιν, ὅτι πρόσωπα θαυμάζουσιν ὠφελείας χάριν, θαυμάζειν μὲν, τὸ κολαχικώς αὐτοὺς χρῆσθαι τοῖς ἐν τέλει λέγων ὠφέλειαν δὲ τὸ χέρδος, KEPAA. T. « Περὶ ἀσφαλείας αὐτῶν ἐπὶ τῇ πίστει, συµπαθείας τε xal φειδοῦς εἷς τὸν πλησίον ἐπὶ σωτηρίᾳ Ev ἁγιασμῷ. Εὐχῆ αὐτῶν εἷς ἁγιασμὸν, xal παῤῥησία καθαρὰ σὺν δοξολογίᾳ Χριστοῦ. » 6359 Defirmitatein fide eorum ad quosscribit:quod- que compatiendum et parcendum sit proaimo ob salutem qua est in sanctificatione : et de fiducia pura cum δοξολογία (id est glorificatione) Ghristi. 90-95. Vos autem, dilecti, meministis verbo- — « "Yygst δὲ, ἀγαπητοὶ, µνήσθητε τῶν ῥημάτων rum quz predicta fuerunt ab apostolis Domini τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ nostri Jesu Christi, quod dixerint vobis in ez- — Koploo ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι ἔλεγον ὑμιν, tremo tempore futuros illusores qui juxta suas ὅτι ἓν ἐσχάτφ χρόνῳ ἔσοντι ἐμπαῖκται, κατὰ impias cupidilates ambularent. Hi sunt qui se- τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν ἀσεθειῶν. gregant, animales spiritum non habentes. Vos Οὗτοί εἶσιν οἱ ἀποδιορίζοντες Φψυχικο, πνεῦμα autem, dilecti, sanctissimo vestra fidei super- μὴ ἔχοντες. Ὑμεις δὲ ἀγαπηποὶ, τῇ ἁγιωτάτῃ struentes οοδέµεος per Spiritum sanctum oran- ὑμῶν πίστει ἐποικοδομοῦντες ἑαυτοὺς ἓν ὮΠνεύ- les, vosipsos in charitate Dei δεγυαίθ, ezxspecian- ματι ἁγίῳ προσευχόμενοι ἑαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ tes misericordiam Domini nostri Jesu Christi in Θεοῦ τηρήσατε, προσδεχόµενοι τὸ ἔλεος τοῦ Κυ- ᾿ vitam cternam. Et hos quidem commíseremini µρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ εἷς ζωὴν αἰώνιον, Καὶ discernentes ; illos autem per timorem saleos fü- οὓς uà ἐλεεῖτε διακρινόµενοι, οὓς δὲ ἓν φόδφ cile, ex incendio rapientes, odio persequentes σώζετε, ἓκ πυρὸς ἁρπάζοντε, μισοῦντες xal τὸν etiam qua in carne est maculatam tunicam. Βί ἀπὸ τῆς σαρχὸς ἐἑσπιλωμένον χιτῶνα. T δὲ ὃν- vero qui potest illos servare a peccato immunes, | ναμίένῳ Φφυλάξαι αὐτοὺς ἁπταίστος, καὶ στῆσαι et slatuere in. conspectu glorie sue inconta- ^ κατενώπιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἁμώμους ἐν ἀἆγαλ- minatos cwm exsultatione, soli sapienti Deo Sal- λιάσει, µόνῳ σοφῷ θεῷ Σωτῆρι ἡμῶν, δόξα καὶ eatori nostro gloria, et magnificentia, et impe- μεγαλωσύνη, Χράτος καὶ ἑξουσία, vüv xal εἰς πάντας ríum εί potestas nunc et in omnia secula. Amen. τοὺς αἰώνας. ᾽Αμήν. » «Meministis verborum quz predicta fueruntab -« Μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν προειρηµένων ὑπὸ apostolis.» Nempe Ροΐτο ἵπ secunda Epistola, eta τῶν ἀποστόλων, τῶν ὑπὸ Πέτρο ἐν τῇ δευτέρᾳ Paulo in singulis ferme Epistolis. Ex hoc autem ᾿Ἐπιστολῇ, καὶ ὑπὸ Παύλου ἐν πάσῃ σχεδὸν ᾿Επιστολῇῃ. manifestum estquodextremo temporehzcscripse- 'Ex τούτου δὲ δῆλον, ὅτι ἔσχατον μετὰ τὸ παρελθεῖν rit,cumjam cursumsuum perfecissentapostoli.«Hi τοὺς ἁποστόλους ἔγραφε ταῦτα, « Οὗτοί εἶσιν οἱ suntquisegregant.»Eccealiudcrimenscelestissimo- ἀποδιορίζοντες. » ᾿δοὺ ἕτερον ἔγκλημα τῶν µιαρω- rumistorum hominum.Nequeenimipsisoli pereunt, Ἱάτων τούτων ἀνθρώπων, Οὐ γὰρ αὐτοὶ μόνοι, φησὶν inquit,verumetiamEcclesi&alumnos depredantur: ἀπόλλυνται, ἀλλὰ xal τοὺς τῆς ᾿Εκκλησίας ἆποσυ- Nam hoc sibi vultsignificare ἀποδιορίζειν, id est se- λῶσι τροφίµους, (τοῦτο Ὑὰρ τὸ ἀποδιορίζοντε, gregare, 654 hoc est, extra terminos ecclesiasticos p βούλεται αὐτῷ σημαίνειν), τουτέστιν, ἔξω τῶν ἐκ- facere,sive extra fidem, sive etiam ipsum sacrum Χλησιαστικῶν ὅρων ποιοῦντες, ἤτοι τῶν τῆς πίστεως. Ecclesi: tabernaculum. Nam speluncas latronum f καὶ aovoo. τοῦ Ἱεροῦ τῆς ᾿Εκκλησίας σκηνώµατος. exhibentes suas synagogas,abducunt. Hoc autem fa. Σπήλαια γὰρ λῃστῶν τὰς ἑαυτῶν συναγωγὰς ἀποδεί- ciunt cum sint. animales homines, hoc est, juxta ἔαντες, ἀπὸ μὲν τῆς ᾿Εκκλησίας ἀπάγουσιν, ἑαυτοῖς δὲ mundi circonvolutionem et vulgarem usum viven- Ἱπροσάγουσι. Ποιοῦσι δὲ τοῦτο, ψυχικοὶ ἄνθρωποι ὄντες, tes.Jam enim disimus quod vitam solet frequenter τουτέστι, κατὰ τὴν τοῦ κόσμου συμπεριφορὰν ζῶντες. animam appellareScriptura:quemadmodum in Job: Εἴπομεν γὰρ ἤδη, ὅτι ψυχὴν πολλάκις καὶ τὴν ζωὴν «Quzcunque habet homo dabit pro anima sua. 57» εἴωθε χαλεῖν ἡ θεία Γραφή, óc ἐν Ἰώδ' « Πάντα ὅσα ἔχει sive pro vita sua : elin illis quos Paulus dicit, Cum ἄνθρωπος, δώσει ὑπὲρ της ψυχῆς αὐτοῦ, » εἴτουν τῆς animales essent, non posse suscipere qu: erant. ζωῆς αὐτοῦ. Οὓς καὶ Παῦλός φησι ψυχιχοὺς ὄντας, spiritus Dei. (Nam ψυχικός, id est, animalis, dici. μὴ δύνασθαι δέχεσθαι τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ. tur a φυχὰ, id est, anima,) Cum ergo animales es- Ψυχικοὶ τοίνυν ὄντες, καὶ ψυχικῇ χρῶνται διδασκα- V! Job. I, 4. 121 ANONYMI EX OECUMENIO IN APOCADYPSIN. 122 Alg, περὶ fis εἴρηται " Οὖκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν Α sent, et animali utirentur doctrina (de qua dictum ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτωνα καταθαίνουσα, &À)À* ἐπί- γειος, δαιµονιώδης, πνεῦμα μὴ ἔχουσα θεῖον λαλοῦν, « Ὕμεις δὲ, ἀγαπητοί. ν Ἐκεῖνοι μὲν οὖν οὕτως est : Non est hac sapientia e supernis descendens a Patre luminum,sed terrena, animalis,diabolica), spiritum non habebant qui divina loqueretur, « Vos autem, dilecti. » Illi itaque taliter se habent, inquit, vos autem, sanctissimz vestra fidei super- siruentes vosipsos, sive reformantes per Spiritum sanctum : hoc est: juxta spiritus sancti doctrinam congregationes vestras in precationibus vestris facientes. « Vosipsos in charitate Dei servate : » hoc est, vosipsos custodite, suscipientes a Domino Ἡμέραν τῆς αἰωνίου ζωῆς βραθευόµενον ὑμῖν, Ká- misericordiam, conciliantes vobis ad extremum κείνους δὲ, εἰ μὲν ἀποδιστανται ὑμῶν, τοῦτο γὰρ diem vilam :eternam ; illos vero si vobis resistant σηµαίνει τὸ, Διαχρίνεσθαι), ἑλέγχετε, τουτέστι͵ φα- (nam id significat Disceptantes) arguite : hoc est, νεροῦτε τοῖς πᾶσι τὴν ἀσέδειαν αὐτῶν, El δὲ πρὸς a maDifestate omnibus impietatem ipsorum : si vero ἴασιν ἀφορῶσι, μὴ ἄπωθεῖσθε, ἀλλὰ τῷ τῆς ἀγάπης ad sanitatem respiciant, ne repellatis : sed mise- ὑμῶν ἐλέε προσλαµθάνεσθε, σώζοντες Ex τοῦ ἦπει- ricordia«charitalis vestra» assumite, servantes ab λημένου αὐτοῖς πυρός. Ἡροσλαμθάνεσθε δὲ μετὰ τοῦ igne quem illis comminatus est. Deus.Ipsos autem ἐλεῖν αὐτοὺς καὶ μετὰ «φόδου, περισχεπτόµενοι μὴ assumite commiseratione simul et timore : pros- πως ἡ πρόσληψις τούτων, ἀμελῶς ὑμῶν τὰ πρὸς picientes ne quo modo horum assumptio,dum osci- αὐτοὺς διακειµένων, λύμης ὑμῖν γένηται αἰτία, τῶν tantes affecti estis in his qua ipsorum sunt, per- ἤδη Ἱστηριγμένων χλεπτομένων ὅπ᾽ αὐτῶν εἷς τὴν niciei vobis causa fiat, si jam confirmati corripi- αὐτὴν τῆς ἀσεθείας αὐτῶν ἀνόχυσιν. Εὐζήλωτον γὰρ mini;ab ipsis in eamdem confusionem. Facile 5 καχία. ᾿ Έστω οὖν ἡ πρόσληψις αὐτῶν, φησίν. ᾽Αλλὰ enim imitantur homines vitium. Sit ergo eorum μετὰ φόδου προσίεσθε αὐτοὺς, τοι μετὰ περι- assumptio, inquit, sed cum timore ad ipsos acce- σχέψεως, καὶ τῷ ἐλέει τῷ πρὸς αὐτοὺς συνεπέσθω — dite, sive cum circumspectione, et commiseratio- τὸ µῖσος, τὸ πρὸς τὰ μιαρὰ αὐτῶν ἔργα, µισούντων nem ad ipsos sequatur odium adversus impia eo- ὑμῶν καὶ βδελυσσοµένων, καὶ τὸν ἀπὸ κῆς σαρχὸς rum facta,dum odio prosequimini ac destestamini αὐτῶν ἑσπιλωμένον, τοι μεμιαμμένον αὐτῶν χιτῶνα, 655 a carne quoque ipsorum commaculatam sive ὣς τῇ πρὸς την αὐτῶν σάρκα προσφαύσει, καὶ αὐτοῦ C conspurcatam tunicam, tanquam ex contraciu ad βδελυροῦ Ὑχρημµατίζοντο. — H Ἠπροσλαμθάνοντες αὖ- carnem ipsorum ipsa etiam exsecratione appella- τοὺς τῷ φόδθῳ τῆς µελλούσης κολάσεως, φησὶ, ἑλέους tionem sumente.Àut assumentes eos, timore futuri ἀξίους ὁρᾶσθαι, μετανοοῦντας παρασκευάζετε. Ταῦτα supplicii preparate resipiscentes, ut misericordia εἰπὼν, εὐχῇ λοιπὸν ἐπισφραγίζει τὴν ᾿Επιστολήν, digni videantur. His dictis precatione ac voto postmodum obsignat Epistolam. Finis, divino favente auzilio, Judo Epistola catholico. φησὶν, ὑμεῖς δὲ τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει ἔποιχοδο- μοῦντες, ἅτοι ἑαυτοὺς ἀνακτώμενοι ἓν Πνεύματι ἁγίῳ, τουτέστι͵ κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος δι- δασκχλίαν τὰς ἑαυτῶν ἀθροίσεις ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν ποιούµενοι, € ἘΕαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ τηρή- catt, » τουτέστιν, ἑαυτοὺς διαφυλάττετε, bv ἀπὸ τού Κυρίου προδεχόµενοι ἔλεον, τὸν εἷς τὴν ἐσχάτην € Τέλος, σὺν Ot, τῆς Ἰούδα Καθολιχης ὮἘπι- στολῆς. P ATWTAAARAALAARAAA—————————M——— MONITUM. Sequens opusculum edidit P. Bern. Montefalconius in Biblioth. Coislin. p. 271. Ex eo innotescit quam sedem tenuerit (Ecumenius, quod antea ignorabatur. « Caeterum, inquit, vir dootissimus, stylo tam perplexo scriptum est, vix ut intelligi possit. Aliquot etiam in locis vitiatum videtur. Ipsum tamen pro facultate mea Latine iaterpretari studui. » | « Ἐκ τῶν Οἰκουμενῳ τῷ µακαρίῳ ἐπισκόπῳ Tolx- D Ez iis quo beatus OEcumenius episcopus Triccz χης Θεσσαλίας θεοφιλῶς πεπονημένων εἷς τὴν in. Thessalia in Apocalypsin Joannis Theologi ᾽Αποχάλυψιν Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, σύνοψις edidit, synopsis non ita compendiosa, ubi suf- σκολικὴ μετὰ τῆς δεούσης ὅσον κατὰ σύνοψιν ficienter omnia enuntiantur quantum licet in dude αὐταρχείας. Χριστὲ ὁ θεὸς, σύμπραξον synopsi. Christe Deus, auailiare nobis. pv. » "Ott xal τοῦτο τὸ σύγγραμμα, µύησις τῆς ἀπὸ τοῦ ἐπὶ τὸ στηθος ἀνακλήσεως (L ἀνακλίσεως) της Hunc librum esse dilecti supra pectus divins Sapientie recumbentis mysticam institutionem, 123 ANONYMI EX OECUMENIO IN APOCALYPSIN. 124 utpete divinitus inspiratum et utilem, 1neluc- A ὑπερθέου σοφίας τοῦ ἠγαπημένου, ἅτε θεόπνευστον tabiliter evincitur: non autem ex numero spu- riorum, ut quidam erroris spiritu concitati nu- gaciter effutierunt,sed contra genuinum et filioto- nitrui dignum. Si quidem credendum sit Athana- nasio maximo in Expositione librorum Veteris et Novi Testamenti in Canone locum habentium, qui hunc germanis Scripture libris annumerat; atque eliam divino Basilio in compendiaria Qusstione de Filio idipsum visum est : itemque Gregorio di- vine eloquentiz viro in libro ejus syntaxis more adornato, et Methodio sapientissimo Patarorum episcopo in sermone de RBesurrectione ; Cyrillo quoque magno in operibus suis de adoratione et cultu in spiritu, preter hos Hippolyto Romas ργᾶ- suli in Expositione in Danielem, aliisque multis, ne longiores simus: quibus sane non visum est hunc librum quasi spurium et abjiciendum res- puere, sed genuinum esse statuere. Neque vero tantis talibusque viris ejusmodi sententia fuisset, nisi ipsum omnibus modis et numeris absolutum esse scivissent.Nam si id non ita se haberet, verum sane non esset quod ait in Ecclesiaste Salomon : « Funiculum triplicem infractum manere, nec facile rumpi 58:59. »Quanto autem magis funiculus sextuplex (non rumpetur). Per hanc itaque Ápo- calypsin ostendit Christi Discipulus se prophetica gratia ditatum esse ; siquidem hic liber presen- ὄν καὶ ὠφέλιμον, ἀναμφιλόγως κατείληπται * ἀλλ’ οὐ τῶν νόθων, ὥς τινες πλάνῳ συγκροτούµενοι πνεύ- µατι ἑληρώδησαν, εἶ μὴ xal γνήσιον, xal τοῦ τῆς βροντῆς ἐπάξιον υἱοῦ, εἴ γε πιστέον (sic) ᾿Αθανασίῳ τῷ παμμεγίστῳ v. τῇ ἸἘΕκθέσει τῶν κανονιζοµένων τῆς Παλαιᾶς τε καὶ Νέας βιθλίων, τοῖς Ὑνησίοις xal τοῦτο ἐγκρίνοντι ' ἀλλὰ xal Βασιλίῳ τῷ Orly τουτο iy «f περὶ 1ἱοῦ συζητήσει συντόμῳ ἕξοξε, καὶ Τρηγαρίῳ τῷ θε τὸν λόγον iv τῷ σύυντα- κτηρίῳ αὐτοῦ λόγῳ, καὶ Μεθοίῳ τῷ σοφωτάτφ ἐπισκόπῳ ἩΠατάρων ἓν τῷ περὶ ἀναστάσεως, Κυ- ρἱλλῳ τε τῷ µεγάλῳ ἐν τοῖς περὶ τῆς ἓν πνεύματι προσχυνήσεως καὶ λατρείας αὐτοῦ πόνοις, πρὸς τού- p Tote καὶ Ἰππολύτῳ vp Ῥώμης προέδρῳ ἐν τῇ τοῦ εἰς τὸν Δανιὴλ ἑρμηνείᾳ λόγου, καὶ ἄλλοις δὲ πολ- λοῖς, ἵνα μὴ μακρολογῶμεν * οἷς elc νόθον καὶ ἀπόθλη- τον οὐκ ἔδοξεν ἀπεῤῥιφθαι, sl µη γνήσιον κριθῆναι. O2x ἣν τοιούτοις καὶ τοσούτοις ἀκριθασταῖς τοῦτο δο- κοῦν, εἰ μἡ τὸ µέτριον αὐτῶ ἴδεσαν σπουδαζοµένον, El γὰρ μὴ τοῦτο, μηδὲ τὸ ἔντριτον σπαρτίον κατὰ τὸν "ἐκκλησιάζοντα Ἱ; Σολομῶντα, € Αῤῥηκτον µένον (4), οὗ ταχέος διαῤῥαγήσεται, » Πολλῷ ἂν τὸ ἐξάπλοχον. Διὰ τῆς ᾽Αποχολύψεως οὖν ταύτης δείχκνυσιν ὁ Xpi- στοῦ μαθητὴς, ὡς xal τὸ προφητικὸν καταπλοῦτετ χάρισμα ' εἴπερ τῶν ἑνεστώτων καὶ τῶν παρφχη " µένων τε καὶ µελλόντων Ὑνῶσιν τὸ μετὰ χεῖρας σύγγραμμα θησαυρίζε, ὦν καὶ masa ἐγχύμων tium, preteritorum et futurorum notitiam ceu προφητεία, ὅ καὶ τοῖς παρ) ἡμῖν θυραυλοῦσιν ἐν λόγῳ thesaurum continet, quibus οιηηϊδί prophetia repleta est: quod pro iis dictum sit apud nos sapientibus,qui scientiam vix a limine ;salularunt. Quia vero nonnulli eo audacie proruperunt, ut dictum est,ut divinum hoc oraculum quasi spurium accusarent ; quia scilicet cum divinus hic Verbi Pater libros suos divinos a' principio theologia ornare soleat, id in hoc libro non prestat ; sed tempori se accommodans,de assumpta natura no- stra quam amore nostrorum ineffabili accepit, pro- emium concinnat:necessequeestdicereipsum,cum probe sciret indifferens esse argumentum,cum de uno eodemque agiturper unionem ineffabilem con- currentium naturarum, utroque modo usum esse, ita ut vel a divinitate Salvatoris Ghristi inciperet, vel ab humanis ejus attributis. Cumque in priori- bus scriptis suis a divinioribus co» perit,ad liumana procedere non dedignatus est, quando dicit : « Et Verbum caro factum est 89 : » in presenti quoque libro ab humanis orsus, ne videretur ipsnm a di- vinis duntaxat cognoscere,non autem ab huma- nis, noluit tamen in humanis sermonem sisli ; sed in his divina eliam tradere non omittit, per que vult ut ex humanitate Domini ea que supra hominem sunt speculemur. Quem etiam scopum habuit divinus Paulus in Epistola ad (οἱος- 58-59 Eccle. iv, 19. . 60 Joan. 1, 14 (4) Vitium suspicor. σοφοῖς. Επεὶ δέ τινες αὐθαδίσαντο, ᾗ xai προλέλε- κται νοθείας ἐγχλήματι τὸ θεοτελὲς τοῦτο χρησµμ- ῴδημα ἀχρειούν * παρ᾽ ὅσον ὁ θεόληπτος οὗτος τοῦ Λόγου Πατὴρ εἰωθὼς αὐτῷ θεολογίᾳ σεμνύνειν νῶν θεοπρεπῶν αὐτου τόκων τὸν ix βαλθιδος αὐτῶν ὡς ἂν εἴποι τις πρόοδον, οὐ vuv τοῦτο ποιεῖ * περὶ δὲ τὸ καθ᾽ ἡμᾶς πρόσληµμµα διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατου τὴν περὶ ἡμᾶς τὸ προοίµμιον προσευκαιρεῖ ἀναγναῖον ἐχεῖνο ἐρεῖν, ὡς ἁδιάφορον εἶδὼς τὸ περὶ τὸ iv χαὶ νὸ αὐτὸ ὑπάρξαν τῇ ἀποῤῥήτῳ ἑνώσει τῶν συνολθό- ντων, ὅπως οὖν ἑκατέρως χρῆσθαι, εἴτ ἀπὸ τῶν θειοτέρων τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ ἀρξάμενον, fj, ἀπὸ τῶν ἀνθρωποπρεπῶν. "Ev τοῖς πρὠτοις αὐτοῦ γράµ- µασιν ἀπὸ τῶν θεοπρεπεστέρων ἁρξαμενος, ἐπὶ τὰ Ρ ἀνθρώπινα χωρεῖν οὐκ ἠγῄνατο, ἀφ dw φάσκει ᾿ « Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο "» iv. τῷ μετὰ γεῖρας αὖθις συγγράµµατι ἀπὸ τῶν ἀνθρωποπρεπῶν ἀἁρ- ξάμενος, ὡς ἂν μὴ δόξαι ἀπὸ τῶν θειοτέοων µόνων αὐτὸν γινώσκειν, o) μέντοι καὶ ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων, οὔκ ἠνέσχετο τοῖς ἀνθρωποπρεπέσιν ἐπαναπαῦσα τὸν λόγον ἀλλὰ κὰν τούτοις τὰ θεοπρεπέστερα προσνέ- μειν οὐ κατοχνεῖ, Ov ὦν xal τῷ ἀνθροπίνῳ τοῦ Κυ- βίου τὰ ὑπὶρ ἄνθρωπον ἐνθεωρεῖσθαι βούλετχι. Ος καὶ Παύλῳ τῷ θείῳ σκοπὸς ἐν τῃ π.ὸς Κολασσαεῖς Ἐπιστολὴ * « Ἐν αὐτῷ, περὶ του Χριστοῦ φάσχοντι, ἐκτίσθη τὰ πάν-α, τὰ τι iv οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ γῆς : - κ. ω .. 125 JUS CANONICUM GRJECO-ROMANUM. 126 πάντα δι αὐτοῦ ἔκτισται, καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάν- Α senses : « In ipso (de Christo loquitur) creata sunt των, καὶ τὰ πάντα ἓν αὐτῷ συνέστηκεν, xal αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλἡ τοῦ σώματος τῆς ᾿Εχκλησίας, ὃς ἔστιν &mapy, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν ' ἵνα ένηται ἓν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων. » 'O προσ- ληφθεῖσα Ὑὰρ αὐτοῦ σὰριε ἑψυχωμένη νοερῶς, iv Ex δύο φύσεων ἀσυγχύτῶς νοοῖτ ὁ Ἐμμα- νουλλ στνηµµένων θεότητι xal ἀνθρωπότητι, τελείως ἐχούσης ἑκατέρας κατὰ τὸν οἰκεῖον λόγον xal τὴν κατὰ ποιότητα φυσιχκὴν Ιδιότητα καὶ διαφορὰν, οὐ συγχυθέντων, οὐκ ἀλλοιωθέντων τῶν συνδεδραµηκό-- των, οὐδ᾽ αὖ διχιρουµένων τῇ ὁλοχληρίᾳ τῶν φύσεων μετὰ τὴν ἄφραστον ἕἔνωσιν ^ ἵνα καὶ Νεστόριος xat- αισχύνοιτο, καὶ Εὐτυχῆς συναπὀλλοιτο. Αλλ᾽ ὅπως μὲν fj τὸ περὶ τοῦ Σωτῆρος iv τοῖς ἄλλοις θείοις ἀκριθὲς καὶ ἀπεξεσμένον δόγµα, ἐνδιατρίψας ὡς εἷ- ρηται ἐνταῦθα τοῖς ἀνθρωπίνοις κατεχρλσατο ῥή- pac, πλήν οὔτε τὰ θεῖα τῶν ἀνθρωπίνων ἀπήλ- λακται, οὐκ ἔμπαλιν τὰ ἀνθρώπινα τῶν θείων * κατὰ τὸ μᾶλλον x$ καὶ ἧττον ἡ χρῆσις πρόεισιν, omnia qua in ccelo et qua in terra Omnia per ip- sum creata sunt,et ipse est ante ante omnia,etom- nia in ipso constant. Et ipse est caput corporis Ec- clesim,qui estprincipium, primogenitus ex mortuis; ut sit in omnibus primatum tenens.» Nam caro ab ipso assumpta animata intelligibiliter, ut ex dua- bus naturis inconfuse intelligatur Emmanuel,con- junctis scilicet deitate et humanitate, utramque secundum rationem suam perfecte habente, et secundum qualitatem physicam, proprietatem, et differentiam ; non confusis nec mutatis naturis concurrentibus,neque divisis omnino naturis post inenarrabilem unionem,ut et Nestorius confunda- B tur, et Eutiches una pareat.Sed ut dogma de Sal- vatore inaliis divinis'accuratum et exactum esset, cum hic versaretur, ut dictum est, bnmanis usus est verbis. Ceterum neque divina ab humauis, neque rursum humanaa divinis sejuncta sunt : sed secundum magis el minus usus procedit. JUS CANONICUM GRJECO-ROMANUM - MONITUM. — Desinente seculo x placuit hic eolligere varia monumenta jus canonicum Gre- co-Romanum illustrantia. Quoad ea qu: ad szecula retroacta spectant et jam a nobis edita sunt, satis erit titulum ascribere cum nota remissiva ; sed ea integre edemus quie sunt subsequentium szculorum. Omnia nobis suppeditavit Joannis Leunclavii Jus Graco-Romanwum Seriem conten- torum dabit index ad calcem voluminis. ΕΡΙΤ. PATR. ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΣΥΝΟΔΙΚΑΙ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΧΙΕΡΑΤΙΚΑΙ ΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΑΣ ΑΡΣΙΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ SENTENTIAE SYNODALES ΕΤ SANCTIONES PONTIFICLE ARCHIEPISCOPORUM ET PATRIARCHARUM CONSTANTINOPOLIS. I4ANNOY TOY XPYZOZTOMOY « Περὶ ἐπιτιμίας τῶν ἁμχρτανόντων. » Ox ἁπλῶς πρὸς τὸ τῶν ἁμαρτημάτων µέτρον δεῖ τὴν ἐπιτιμίαν ἐπάγειν, ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ἁμαρτα- νόντων στοχάξεσθχι προαιρέσεως ' µήποτε ῥάψαι τὸ διεῤρωγὸς βουλόμενος, χεῖρον τὸ σχίσμα ποιήσῃς * à De correctione. C JOANNIS CHRYSOSTOMI (4). De emendatione delinquentium s. Non simpliciter pro delictorum modo correctio facienda est, sed delinquentium simul spectandus est animus : ne cum vis rupturam sarcire, deterio- aem eam facias:el cum erigere prostratum studes, (1) Hoc fragmentum, quia brevissimum, hic repetere non piget. EpIT. PATR. 791 JUS CANONIGUM. 728 graviorem casum efficias. lmbecilles enim, θἱ Α καὶ [ἀνορθῶσαι τὸ καταπεπτωκὸς σπουδάζων, μείζονα dissoluti, quique » magis mundi deliciis dediti sunt, preterea etiam qui generis nobilitate et potentia gloriari possunt, si quidem paulatim in eorum delicta censura adhibeatur, possunt, si non perfecte c, saltem ex parte, a malis liberari, quibus delenti sunt : quod si quis nimia discipline severitate utatur, minore eliam eos disciplina et emendatione privabit.Nam postquam anima coacta padorem deposuerit, in desperationem cadit, nec blandis cedit admonitionibus in posterum, nec minis deterretur, nec praemiorum agitur exhorta- tione : verum multo pejor redditur ea civitate 4, cui maledicens, propheta dixit : Facies meretricis fuit tibi : turpiter te apud omnes gessisti. Quam- ἐργάσῃ τὴν πτῶσιν. Οἱ γὰρ ἀσθενετς, καὶ δνακεχυ- pévot, καὶ τὸ πλέον τῇ τοῦ xócpou δεδεµένοι «pup, ἔτι δὲ καὶ ἐπὶ γένει καὶ δυναστείφ µέγα φρονεῖν ἔχοντες, ρέμα μὲν κατὰ μικρὸν ἓν ol ἂν ἁμαρτά- νωσιν ἐπιστρεφόμενοι, δύναιντ’ ἂν, εἰ καὶ μλ τέλεον, ἀλλ᾽ οὖν ἐκ µέρους τών κατεχ όντων αὐτοὺς ἆπαλλα- γῆναι κακῶν * ἐὰν δὲ ἀθρόον τις ἑπάγῃ τὴν παίδευσιν, καὶ τῆς Ἑλάττονος αὑτοὺς ἀποστερήσει παιδεύσεώς τε καὶ διορθώσεως, Ψυχὴ γὰρ ἐπειδὰν ἀπερυθριᾶσαι βιασθῃ, εἰς ἀνελπιστίαν ἐχπίπτει, καὶ οὔτε προση” νέσι λόγοις εἴχει λοιπὸν, οὔτε ἀπειλαῖς καλύπτεται 5. οὔτε εὐθργεσίαις προτράπεται ἀλλὰ γίνεται πολὺ χείρων τῆς πόλεως ἐχείνης, ἣν ὁ προφήτης χαχίζων ἔλεγεν, "Όψις πόρνης ἐγάνετό coi, ἀπῃναισχύντηχας obrem pastori multa opus est prudentia, et oculis ῃ πρὸς πάντας. Διὰ τοῦτο πολλῆς δεῖ συνέσευς τῷ ποι- innumerabilibus, ut undique circumspecte anima habitum intueatur.Quemadmodum enim ad contu- maciam feruntur multi, et in salutis propris des- perationem cadunt, quod acerbiora remedia per- peti non potuerint : sic sunt alii quibus, quod par delicto pcena non irrogatur, in contemptionem convertuntur, et multo fiunt deteriores, ut gravius quandoque peccent. Horum igitur nihil inexplora- tum relinquendum est, sed exacte omnia pers- crutando, adeunti conveniens emendatio adhi- benda , ne correctionis perperam insumatur stu- dium. GENNADII. Gennadii patriarcha Constantinopolitani, et san- C « cta cum eo congregata synodi, ad sanctiss om- nes meiropolitanos, et ad papam urbis Roma Epistola ἐγκόχλιος, — Ne ob pecunias fiat ma- nuum impositio. pévi, καὶ µυρίων ὀφθαλμῶν, πρὸς τὸ περισκοπεῖν πάντοθεν τὴν της ψυχΏς ἔξιν. "Ὥσπερ γὰρ εἰς ἀπὸ- νοιαν αἴρονται πολλοὶ, καὶ εἷς ἁπόγνωσιν τῆς ἑαυ- τῶν καταπίπτουσι σωτηρίας, ἀπὸ τοῦ μὴ ὄννηθηναι πικρῶν ἀνασχέσθαι φαρμάκων * οὕτως εἷσί τινες, ot διὰ τὸ µη δοῦναι τιµωρίαν τῶν ἁμαρτημάτων ἀντίῤ- ῥοπον, εἷς δλιγωρίαν ἐκτρέπονται, καὶ mop γί- νονται χείρους, xai πρὸς τὸ µεῖζον ἁμαρτάνειν προ- άγονται. Χρὴ τοίνυν μηδὲν τούτων ἀνεξέταστον ἀφεῖ- ναι, ἀλλὰ πάντα διερευνησάµενον ἀκριθῶς, χαταλ- λήλως τὰ παρ) ἑαυτοῦ προσάχειν τῷ προσερχοµένῳ, ἵνα μὴ µατοίως αὐτῷ γένηται ἡ σπουδή. ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ. Ἐγκύκλιος ἐπιστολὴη ᾖΓενναδίου. Κωνσταντινουπόλως, καὶ τῆς σὺν αἱ ἁγίας συνόδου, πρὸς ἅπαντας τοὺς ὅσιωτά-- τους µητροπολίτας, καὶ πρὸς τὸν πάπαν Ρώ- phe. — Περὶ τοῦ μὴ ἐπὶ χρήµασι ὨἨὙίνεσθαι χει- ῥροτονίας. » πατριάρχου Exstat inter ipsius Gennadii opera, Patrologiz tom. LXXXV, col. 1613. TARASII. De eodem, ad Adrianum papam veteris Rome, epistola Tarasii, sanctissimi patriarche Cons- tantinopolis, nove Roma. TAPAZIOY. € Περὶ τοῦ αὐτοῦ, πρὸς ᾿Αδριανὸν τὸν πάπαν τῆς πρεσθωτέρας Ρώμης, ἐπιστολὴ ἍΤαρασίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ῥώμης. » Exstat Patrologiz tom. XCVIII, col. 4444. NICEPHORI CONFESSORIS. Ez Nicephori Confessoris canonibus. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ TOY OMOAOTHTOrY. ' Τῶν Νιχηφόρου Ὁμολογητοῦ τινές. } κανόνων Exstant Patrologiz tom. C, col. 851. SISINNII (2). Decisio Sisinnii patriarche, ne duo fratres acci- píant duas consobrinas. Sisinnius, miseratione divina archiepiscopus e ZIZINNIOY. « Τόμος Σισιννίου πατριάρχου περὶ τοῦ μὴ λαμθάνειν δύο ἀδελφοὺς ἑξαδέλφας δύο. » Σισίννος ἑλέει Θεοῦ ἀρχιεπισκόπος, Κωνσταντι- VARLE LECTIONES. 1 xoAÀóeta:, p majori ez parie. cin universum. α faciem meretricis es nacta ; pudorem ad omnes NOTAE. (2) Vixit sub Basilio et Constantino fratribus Augg. deposwtsti. 129 "e. t Kal ἱατρὸς ἡδίων ἐκεῖνος, καὶ 1 πολλῶν ἄξιος πόλεων 1, boc λοιμοῦ προσθάλλειν ἐπειγομένου, πρὶν εἰσπηδῆσαι τὸ χακὸν διωθῶν, πεῖραν τῆς vó- σου λαθεῖν οὐκ tg * δίχιταν δὲ ὑποτιθέμενος ἄνο- σον, ταύτῃ τοῖς σώμασι ῥῶσιν ἀχίνδυνον πραγµα- τεύεται. πεί ἅπαξ εἰσπηδήσασαν ᾖἔνδον, 'xxl τὰ σώματα δίκην πυρὸς νεµοµένην, μόλις ἄν ὀυνηθείη ἀναστείλαι καὶ ἀπελάσαχι, τῆς ἐπιστήμης αὗτῳ ἀναγ- καίως Ἀπάντοθεν παραχωρούσης τῷ σφοδρῷ τοῦ παθήµατος 2, Kal ψυχῶν ἱατρς µεὐχερῶς τού- των πῶς ἄἀντιποιήσχιτο, ὅστις παντοως ἀνέστη 9 πρὶν εἰσχωμάσαι τὴν νόσον, πβοφυλακτικὰ σωτή- ῃ px λόγου φάρμακα κερασάµενος, καὶ µη ἑάσας ταύτην πάνδηµον χαταχορεῦσαι χατὰ τῆς φύσεως. "Hón δὲ τοῦ δεινοῦ εἰσφθαρέντος καὶ χρόνον συχνὸν τὰς τῶν πολλῶν . πολλάκις ἐπικατανεμηθέντος ψυ- χὰς, ἐργώδης ἀλλὰ οὐκ εὐχερὴς ἡ βοήθεια, καὶ τὰ ἐπὶ ταύτῃ δυσμεταχείρστα φάρμακα. Αλλὰ τοῖς μὲν αὖθις φυλαξομένοις τὸ πάθος πρόχειρος ἡ σω- τηρία, καὶ τὸ διαφυγεῖν τὸν ὄλεθρον ῥᾳδιον. Οἱ Gà φθάσαντες περιπεσεῖν τῷ δεινῳ, ἀπῆλθον οὗτοι τὴν ix τῆς νόσου βλάδην ὁυσαπάλλακτου ἑαυτοῖς καὶ ὅλην ἀπομορξάμενωι. ᾿Ώσπερ οὖν τῷ κακῷ τινι περιπεπτωχότι τὸ τοῦτο διαφυγεῖν κρεῖττον τοῦ συγκατορυχθΏναι αὐτῷ, καὶ τὸ ἀναστειλχι σοθάδα νόσον xal πάνδηµον κατὰ σωμάτων κχυµαινοµένην, καὶ πᾶσαν ἡἠλικίαν βοσκοµένην, καὶ γένος, ἑᾶσαι χωρεῖν ἀιεπιχωλύτως, ῥἐστὶν αἱρετώτερον * οὕτω xal παθους ἐπὶ λύμτῃ xal σηπεδόνι ψυχῶν ἑμ- πεσόντος, ἀναχόψχι xai στῆσχι τὸν Ex τούτου ἔπι- φυόµενον ὄλεθρο», ἐπαινετὸν ὁμοῦ καὶ Os ἀρέσκον, καὶ τοῖς λογικοῖς ποιμέσιν ἡμῖν πρόσφορόν τε ποιεῖν καὶ ἁἀρμόδιον, ἸἘπεὶ τοίνυν τὸν τοῦ Χρι- στοῦ λαὸν, ὃν τῷ οἰκείῳ oro; ἐξηγόρασεν αἷ- pat, τὸ ἅχιον ἔθνος, πάλαι μὲν «b διδασκαλιον τῶν θείων καὶ ἱερῶν ἁἀποστόλων, καὶ τῶν µετ αὐτοὺς αὖθις ἁγίων Πατέρων, οἶἱονεί τινα θείοις vópow 4 περιεχαράχωσεν ἄμπελον, ἱερῶς ἤδη καταφυτευ- θεῖσαν τῷ πάντα εἷς τὸ εἴναι παραγαγόντι θεῷ, περικόπτον πάντη D, καὶ ἀποχαθαῖρν ἐπὶ λύμῃ τῆς «φύσεως ἀῤῥωστήματα, bal πᾶσαν ὁρμὴν ἄνετον GRAECO-ROMANUM νουπόλεως, νέας Ῥώμης, xal οἰκουμενιχὸς πατριάρ- A Constantinopolis nove Romse, et universalis pa- 130 triarcha. Et medicus ille suavior, et e multis civitatibus dignus, qui pestilentia imminente, malum prius- quain grassetur repellens, periculum morbi face- re non sinit: salubremque pr:escribens rationem victus, corporibus sanitatem sine periculo per eam conciliat, cum si semel interius insiluerit ac ignis instar corpora depascatur, vix reprimi possit et abigi : quin necessario morbi vehementia ineffica- cem medicinam omni ex parte reddat.Et animarum medicus hzc apte sibi accommodaverit, qui, prius- quam morbus propagetur,omnino restiterit,reme- dia preservatoria, sermonibus pharmaca miscens, nec permittens eum passim contra naturam insul- tare. Cum autem doloris malum intro se insinua- verit, et longo tempore multorum animas sspe depastum fuerit, difficile est nec promptum auxi- lium, et medicamenta adhiberi vix possunt. Sed e contrario, iis qui a vitio cavent, salus parata, et esl facile vitare perniciem. Qui autem in malum inciderunt, ii abstersa morbi noxa, inexpugnabili et tota, perierunt. Quemadmodum igitur οἱ qui in- cidit inquodpiam malum,effugere melius est quam simul cum eo sepeliri, et grassentem morbum ac vulgo per corpora :stuantem, depascentemque omnem «etatem et sexum, salius est coercere quam sine iinpedimento sinere latius diffundi:sic, quan- τοῦ C do vitium in perniciem et corruptionem animarum accidit, resecare etsislere ex eo nascens exitium, laudabile simul et Deo gratum:et ut a nobis ratio- nalibus pastoribus fiat, conveniens ac consenta- neum.Quoniam igitur Christi populum, quem ipse suo sanguiue redemit, sanctam gentem,antiquitus quidem disciplina divinorum etsacrorum apostolo- rum, et qui eos secuti senl, rursus sanctorum Pa- trum, velut quamdam vineam , divinis sepivit le- gibus,saerosancte jam plantatam a Deo omnia in essentiam producente resecanst omnino et pur- gans,qua naturam laedunt,iibecillitates,et omnem solutum gentilis vit» impetum naturalibus cupi- ditatibus inservientem, veluti quemdam fluvialem cursum, irruentem in primarie imaginis injuriam ἰθνικοῦ βίου ταῖς φυσικαῖς ἐπιθυμίαις δουλεύουσαν, D refrenavit el. compescuit : practer autem divinos καθάπερ τινὰ, ποτάµιον ῥοῦν, ko! ὕδρει τῆς dpys- τύπου εἰχόνος «φερόμενον, ἀνεχαίτισε καὶ ἀν- έστειλε * πρὸς Ói τοῖς θείοις «xvoci, καὶ νόμοι πο- λιτικοὶ τοῖς μὴ τῇ εὐσεδείᾳ στοιχοῦσι,. μακρὰν δὲ του δέοντος ἐκτραχηλιχζομένοις 6, ὁσημέρι τὴν ψάχαιραν ἐπισείουσι * τοῦτο ἐχρῆν τὸ ἅγιον ἔθνος bs καθχρῷ τῷ σονειδότι µΛβιοῦν, καὶ μηδὲν τῶν ἀπειρημένων ἐἔπεισάγεσθαι τούτῳ, καὶ τὸν ἡμέτε- pov βίον καταθολοῦν. Θεῖοι μὲν vào κανόνες xal νόμοι πολιτικοὶ βίον πνευματικὺν καὶ ἤδη χρηστὰ canones, et civiles leges in eos qui pielate non imbuti sunt,sed procul ab eo quod decet precipi- tati, gladium quotidie vibrant : sic oportebat sa- cram gentem in pura conscientia degere, et nihil eorum qua prohibita sunt huic superinducere, vitamque nostram conturbare. Divini enim canones etcivilesleges asperitatem humans nature compla- nantes,spiritalem vitam bonosque mores mentibus nostris firmissime imprimunt : ut sine vitz offen- diculo rempublicam nomine dignam omnitempore VARLEjLECTIONES. 1 πολλοῦ ἄξιος πόλεσι. ᾗ3 νοσήµατος. εσο magni civitatibus vstimandus. $ ἀντέστη. ! divinus undique sepivit. ὃ πάντα. 6 ἐκτραχηλιζομένοις, 6 resecaus omm«s, 4 νόµοις πάντοθεν. 131 JUS CANONICUM 132 ostendere possimus. Et cum radicem ac fundamen- A τὸ τραχῦνον τῆς ἀνθρωπίνης καθοµαλίζοντες φύσεως, tum genere,nostrzque nature officinam, honestas noverunt esse nuptias,ut munditiem puritatemque ταῖς διανοίαις ἡμῖν T ἀπολιορχήτως κατορωρύ- χασιν * ὡς ἂν ἔγχοιμεν τῷ ἁπροσχόπῳ τοῦ βίου jain ab ipsa radice habeat,necullis vituperiiasper- ἀξίαν τῆς κλήσεως iv παντὶ καιρῷ τὴν πολιτείαν ginibus conspurcetur (grave namque est cum fru- mento lolium seri), variisargumentorum rationibus et commonitionibus muniverunt, illitas nuptias a legitimis procul removentes, aut etiam honestas ^ discernentes,et eos quijam ipsa naturz necessitate conjugalem vitam amplectuntur.ad has cohortantur et inducunt : suadent autem ut illas a suo repellant conjugio,et omnino aversentur. Olim enim Israeli, ἐνδείκνυσθαι. Καὶ ἐπεὶ ῥίαν καὶ ὑποπθαθραν τοῦ Ὑένους, καὶ τῆς ἡμετέρας φύσεως ἑργαστήριον, τὸν σεμνὸν Ὑάμον ᾖΊδεσαν ὄντα ^ ἵνα τὸ καθαρὸν ἐν αὐτῆς ἤδη τῆς ῥίζης καὶ τὸ ἀθόλωτον ἔχοι, καὶ μὴ Ti μώμου περιῤῥαντίσμασι κατα ραίνοιτο (δεινὸν γὰρ τῷ σίτρ συνεσπάρθαι καὶ τὸ ζιζάνιον) παὰν- τοίαις λόγων φυραῖς καὶ εἰσηγήσεσι χατωχύρωσαν, pxxoxv τοῦ νομίμου γάμου tbv ἀθέμιτον διαστέλ- cum Dei signum circumcisionem fuisset sortitus, ἍΆλοντες, f| καὶ τὸν σεμνὸν ἐχκρίνοντες 6, καὶ τοῖς nupliarum jura per singulas tribus regebanturi,le- , κατ’ αὐτὴν ἤδη τῆς φύσεως ἀνάγκην τὺν ἐπίζυγα gislatore excludente gentilium cum eo consuetudi- βίον ἀσπαζομένοις παρχινοῦντές εἶσιν nem el commislionem.Generiautem sibi a:ciscenti sui generis affinitatem,adid nuptiarum via directa repelilaque extra prohibitionein erat. Ut autem populus Dei peculiaris,elementia ejus qui assum- psit et conciliavit sibi,omnes gentes effects» sumus, et juxta Prophelam,cum letitia manibus plausimus, el novus Israel omnes facti sumus, cum universos, qui omnia paciflcavit, in unum col!egit : unire nos volens et ad dilectionem sui ipsius, et ad mutuam omnium inter nos conjunctionem,interiores nup- tiarum porlas, et ad cognationem ducentem viam ἐπὶ τοῦτον καὶ εἰσηγούμενοι, τὺν δὲ ἀπωθεῖσθαι τούτους πεί- θον-ες τῆς ἑαυτῶν συζυ]ίχς καὶ ἀποτρέπεσθχι παντοίως. Πάλαι μὲν γὰρ to) Ἱσραὴλ, σφραγίδα λα- χόντι Θεοῦ τὴν περιτομὴν, χα: οἰκείαν ἑκάστην ϐ φυλὴν τὰ τοῦ Ὑάμου ἐπρωτύνεύετο ' ἀποκλείοντος τοῦ νοµοθέτο τὴν τῶν ἐθνῶν πρὸς τοῦτον ἔπιμι- Clav, καὶ oiov ἀνάκρασιν. Γένει δὲ τὴν του γὲ- νους οἰκείωσιν δεξιουµένῳ, fj πρὸς τοῦτο τοῦ γά- µου ὁδὺς ἀναφερομένη καὶ ἀναπλεχομένη, ἄπερι- κώλυτος ἦν. Ὡς δὲ λαὸς θεοῦ πιριούσιος, εὐδοχίᾳ tou ἡμᾶς προσλαθόντος οἰκειώσαντος ἑαυτῳῷ, πάντα occlusit, exteriores autem transitus universis lerree τὰ ἔθνη Ἱεγόναµεν *— καὶ χεῖρας, Κατά τὸν Προ- incolis aperuit.Et vero ad has nuptias venire volen- tibus universus terrarum orbis patet:quemadmo- dum ad cognationem ducensvia divinis legibus ob- structa et occlusa est.Qui igitur legis scripserunt, illicitas nuptias, alias certis nominibus distinxe- ruut : alias immundiliei nomine generaliter com- prehendentes,omiserunt et silentio praeterierunt : honestatis omnino curam habentes, et in relonga per singulas species linguam suam polluere no- lentes Quibus magnusapostolus Paulus concinens, Scortatio,iuquil,et immundities omnis nec nomi- nelur inter vos, sicut decet sanctos. Immunditiei nomine omnem illicitam conjunctionem et obsce- nitatem comprehendens.Nec in his silentium pror- sus libidinosis pro licentia fuit,namque ad l'citas nuptias facile permisit lexprvsilire. Quid vero ait? In nuptiis nop tantum quod licet,sed et quod ho- nestum est spectandum (3). Sic de nature castitate Φήτην, χαῤμονικῶς ἐκροτήσαμεν ^ καὶ νέος πάντες γεγόναµεν "Icon ' καὶ πάντας, ὁ εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα εἷς fv συνήγαγεν ^ εἰς τοῦτο αυνάπτειν ἡμᾶς, καὶ την ἀγαπην πρὸς ἑχυτὸν. xai ἀλλίήλους θολλόμενος ἔνωσιν, τὰς ἔνδοθεν πύλας τοῦ γάμου, καὶ τὴν πρὸς συγγένειαν ἀποχλείσας ὁδὸν, τὰς ἔξω- θεν πδσιν ἂνψξε διαθάσεις, τοῖς καθηµένοις ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς. Καὶ δη ἐπὶ τοῦτον τὸν γόµον τοῖς χωρεῖν βουλομένοις à οἰκουμένη πᾶσα ἠνέωκται, ὥσπερ ἡ πρὸς συγγένειαν ἄγουσα πᾶσα θείοις Ἐπεζυγώθη νόµμοις καὶ ἐπηχλείσθη ὁδός. Τοὺς τοίνυν ἀθεμίτους τῶν Ὑάμων, τοὺς νόµους οἱ Ἱεγραφότες, τοὺς μὲν ὀνόμασι ῥητοῖς διέστειλαν ^ τοὺς δὲ τῷ τῆς ἀκαθαραίκς ὀνόματι διαλαθόντες γενιχκῶς, ἀφῆχαν καὶ παρεσιώπησαν ' τοῦ σεμνοῦ παντοίως 13 φροντίζοντες, xal μὴ ἐπὶ paxpp xat καθ ἕκαστον την γλῶτταν καταῤῥυπαίνειν ἐθέλον- τε οΟἷς καὶ ὃ μέγας ἀποστολος [Παῦλος συνάδων, el innocentia divini Patres canonibus etlegislato- D Πορνείκ (φησὶ) καὶ àxaüzp:(a πᾶσα μηδὲ ὀνομα- res legibus constituerunt. Ad nostrum autem Ρε] - lum strenuus bellator et in insidi.sis animarum obsidionibus fortissimus et potentissimus adversa rius,cum aliis,quibus sepe insurgens, et publice privatimque honestatem subverlens nuptiarum, contenliosius protulit;et hoc latenter introduxi!,ut multi pro nihilo habeant, fraires cum sint, duas ξέσθω ἐν ὑμῖν, καθὰ πρέπει ἁγίος, τῷ τῆς ἆκα- θαρσίας ὀνόματι πᾶσαν ἀθεματογαμίαν καὶ ἄῤρη- τοποιῖαν περιλαμβάνων. Καὶ οὐ πάντως ἡ σιωπὴ τοῖς φιληνόνοις iv τούτοις ἐγένετο ἄδεια c ὁλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς Ἐπιτετραμμένοις τῶν γάμων ὁ νόμος οὐκ àq^«& ῥᾳδίως ἐπιπηδᾷν. ᾽Αλλὰ τί φησιν; Ἐν τοῖς γάμοις οὗ τὰ ἐπιτετρχμμένον µόνον, ἀλλὰ καὶ VARUE LECTIONES. T ἡμῶν ἀρχῆθεν, 8 ἐγκρίνοντες. ϐ ἑκάστῳ. — 10 ἀπεκωλύετο. 34 movdptus, 13 πάντως, h approbando recipientes. iin sua cuique tribu nuptie contralebantur. NOTE. (3) L. xit, D. de Rit. nupt. 197 de reg. juris. 733 GREJECO-ROMANUM. 734 τὸ εὐπρεπὲς δεῖ σκοπεῖν. Οὕτως καὶ περὶ τοῦ Α consobrinas uxores ducere,idque palam ac impune ἁῤῥπώτου τῆς φύσεως καὶ πάντοθεν ἀνεγχλήτου, χαὶ θεῖοι͵ Πατέρες κανόσι xai νοµοθέτχι νόμοις δι- ησφαλίσαντυ. Ὁ δὲ πρὸς τὸν ἡμέτερον πόλεμον εὔζωνος μαχητὴς, καὶ πρὸς ἀκηρύκτους πολι- ορχίας φυχῶν δυσκαταµάχητος xal βιχιότατος ἀντ- αγωνιστὴς, μετὰ τῶν ἄλλων, oic πολλάκις ἕπανα- στὰς, xal xoti xai ἰδί τὸ σεμνὸν ἀνορύττων το γάμου, Φιλονεικότερον ἐκομίσατο 13 καὶ τοῦτο cum sacra precatione facere : aut rursus duos con- sobrinos sororibus duabus velut legitimis nuptiis conjungi aut avunculum patrumve et fratris soro- risve filium duabus sororibus copulari : aut vice versa fratres duos απηὶἰῷ materterzeve, et fratris sororisve filis.Insolentia hujusmodi), a nuptiarum honestate remota, contumelia naturam latenter afficiebat. λαθὼν Ἰπεισήγαγεν, ὥστε πολλοὺς iv οὐδενὶ τίθεσθχι, ἁδελφοὺς ὄντας εἷς γάμον αὑτοῖς δύο ἑξαλέλφας λαμθάνειν " τοῦτο δὲ χαταφανὺς καὶ ἀνεπικχωλύτως μετὰ τῆς ἱερολογίχς ποιεῖν ᾿ ἐξαδέλφους αὖθις ὡς ἐπὶ νομίµῳ γάµῳ συζεύγνυσθαι, fj θεῖον xai ἀνεψιὲν ἀδελωαῖς συνάπτεσθα.͵ fj δύο olv ἀδελφαῖς ὁυσὶν, fi ἀξελ« φοὺς δύο τὸ ἔμπαλιν θεἰᾳ καὶ ἀνεψίφ. Τὸ δὲ τοιοῦτον ἄτοπον τῷ τοῦ γάμου σεμνῷ καταχωρηθὶν 14, ὑδρίζον τὴν φύσιν ἐλάνθανε. Διὰ τοῦτο fj µετριότης ἡμῶν τοῖς ἀθεμίτις πε. B.— Quainobrem κ inoderatio nostra conjunctiones ριαλγοῦσα σ.νοικεσίὀις, μετὰ τῆς Ἱερᾶς τῶν θεο- Φιλεστάτων µμητροπολιτῶν καὶ ἀρχιεπισχόπων συνδιχσκεψαµένη συνόδου, καὶ τὸ apo της ἀπει- λῆς φοθηθεῖσα κρῖµα (0 τοῖς μὴ ἀναγγέλλουσι τῷ λαῷ τὴν ἐρχομένην ῥομφαίαν, ἠπείληται), ἔγνω xal ἐδοχίμασεν εἶναι λυσιτελὲς θεραπείαν ἐπινοησαί τινα τοῦ κακού» ἵν οἱ μὲν ἑαλωκότες, ὡς tapx f$ διαμαρτυρίαν τὴν ἀπόφασιν ἔχοιεν, iv τοῖς ἄλλοις δὲ προφυλακτήριον 45 εἶη τοῦ μέλλοντος. ᾿Εντεῦβεν διοριζόµεθα, µηκέτι ἀπό Ὑε τοῦ νῦν τοιοῦτόν τι περὶ τοὺς Ὑάμους τολμᾶσθχι πονηρὸν πρᾶγμα, xal περὶ τοὺς ἐξ α΄ματος ἀδιχώτατου, καὶ αὖτῃ πολε- μοῦν καθόλου τῇ φύσει, καὶ συγχέον ταύτην πρὸς ἑαυτήν. Ἐντεῦθέν τις χαταµάθοι καὶ διχσκοπήσοι τρανότερον, Ὁ Ἱερὸς καὶ μέγας Βασίλειος, ὁ καὶ τὰ βάθη τοῦ πνεύματος, κατὰ τὴν θεολόγον φωνὴν, ἐρευνῶν, οὗτος περί τινος ἀθεμίτου γάμου διχλε- όµενος, ἐπίτομον γνώρισμα {6 δίδωσιν, ἐν d τὰ τῶν ἀθεμίτων γάμων µῥᾳδίως τῶν νοµίµων ἆἀπο- κριθήσεται ' Ἐν οἷς (λέγων) τὰ τοῦ γένους συγχέον- ται ὀνόματα, ἓν τούτος ὃ γάμος ἀθέμιτο. Πῶς οὖν ἐπὶ τοῦ παρόντος Ὑάμου τὰς προσηγορίας ἁρμόσοι τις 17; ob μὲν γὰρ ἀδελφοὶ, κατὰ τοῦτο αὐτὸ καὶ ἀδελφοὶ xal σύγγαμθροι προσαγορευθήσον- ται, ὥσπερ αὗταὶ συναφθεῖσαι τούτοις εἷς γάμον ἐξάδελφοί τε dux καὶ σύννομφοι * τὰ δὲ ἀπὸ τού- τω» ᾖτικτόµενα (ἔχγονα) ἐκ ποίας συγγενείας οἱ τεχόντες προσαγορεύουσιν ; 'Amb μὲν γὰρ τῶν ἀδελ- illici'as graviter ferens,cum sacra pierum metro- politanorum et archiepiscoporum synodo consultans et grave comminationis formidans judicium (quod iis proponitur qui populo imminentem gladium non renuntiant), utile esse cognovit probavitque ut mali hujus aliquod excogitaretur remedium:ut qui ! con- victi sunt,veluti medicinam aut testatam defensio- nem condemnationem habeant, aliis autem in futu- rum sit preservatorii medicamenti loco. Hinc de- finimus,ne ab hoc temporein posterum committere quis audeat tantum in nuptiis flagitium, et circa sanguine conjunctos iniquitatem quie omnino ipsi nature repugnat, et creat. confusionem, ut postea manifestiuset clarius fiet. Sanctus et magnus Basi- lius, qui profunditates spiritus, juxta theologicam vocem,inquirit, cum de quibusdam illicitis nuptiis dissereret, brevem definitionem dedit, qua licite nuplie ab illicitis facile discernuntur : In quibus (inquit generis nomina confunduntur,in iis πυρ illicita, Quoniam igitur modo quis in presentibus nuptiis coaptaverit appellationes ? Nam fratres, pariteret fratreset congeneri appellabuntur:qoem- admodum h's nuptz, consobrina pariter el con- nurus : ex his autem natos liberos quo cogpationis nomine parentes nuncupabunt? À fratribus quidem secundus gradus iis conveniet appellatio,ul conso- brini nominentur ; a matribus aulem tertii gradus cominodior erit : justius enim sobrinos dicere Et φῶν, ἡ τοῦ δευτέρου βαθμοῦ τούτοις ἁρμόσει προσ- D nominum absurda confusio illiciti matrimonii ini- nyopla, ἐξαδέλφους προσαγορεύεσθαι * ἀπὸ δὲ τῶν µητέρων, ἡ τοῦ τρίτο μᾶλλον ἔσται κατάλληλος, quitatem, juxta sanctum Patrem Basilium, aper- tius demonstrant. Δισεξαδέλφους γὰρ ἣν εἰπεῖν δικχιότερον. Καὶ ἡ τῶν ὑνομάτων ἀκατάλληλος σύγχυτις, τήν τοῦ ἀθεμίτου 18 mzoa- νοµίαν, κατὰ τὺν iv ἁγίοις Πατέρα Βασίλειον, καταφανέστερον ἀπολείχνυσιν. "AAA ἴσως τῷ πάθει τυνηγορήσων τις ἀναστὰς ἐρεῖ, πυθόµενος δῆθεν, Aix τί μὴ τούτων γεγραµ- µένων 19 τις ὀνομαστὶ κεκώλυκε νόμος, ἀλελφοὺς λέγων τὰς ἐξ ἀδελφῶν Ὑεννωμένας, εἷς κοινωνίαν γάμων μὴ προσλαμβάνεσθιι; καὶ διὰ τί τῷ κατ Sed affeclui palrucinaturus fortasse quispiam exsurget,quairen-,cur nulla lex scripta numinalim veluit fratres sibi nupliis asciscere natas ex fra- tribus ; «t cur ei quod juxta consuetudinem fit per spiritum tam longi temporis contrarium statuis? VARLE LECTIONES. 14 κατοχυρωθὲν, 19 µῃ τοῦτο τῶν γεγρ. 49 ἐχονίσχτο. 18 ἀθεμίτου γάμου. | honesto nuptiarum titulo munita. el contestatione sententiam hanc habeant. 45 τοῖς ó$ ἄλλοις προφυλ. k mediocritas. 16 γνώμην, etc. ἓν ᾗ. 17 ἁρμόσαι τό τις. ! jam deliquerunt, veluti pro medicina 185 JUS CANONICUM 736 verborum circuitu et gravitate demulcensaures, et Α Boc pzrcogévp χρόνον τοσοῦτον εἷς συνηχορίαν rem ipsam captionihus involvens, culpzeque subji- ciens quod per leges culpa caret? Verum non ego quidem, sed spiritu [plenus] Basilius ? id delictum Jam pridem lege declaravit.Cujus lex.lingua Eccle- sit, εἰ verborum sonus divinitus scripte tabula, Dei digito insculpte. Quod si quis in his alium legislatorem quzsierit, et nescio an sapientibus sapere videbitur. Et licet nulla hujusrei mentio a quoquam Patrum facta sit,neque sic absque ratione vitium hoc ab Ecclesia removere videbimur iis, quibus nullum de eo judicium est. Nam qui de temperantia leges tulerunt, et mulieris adulterio Taplique virginis poenas irrogarunt, non addi- derunt, si pater filie pudicitiam violans deprehen- δυ6 sil, qua poena. plectendus sit : cum hzc non facile perpetrentur. Si tamen hujusmodi quidpiam commissum sit, manifestum est reum poenam sub- Iturum, cum minora crimina puniantur. An quia quidpiam lege prohibitum non est»,'ideo facile ad- mittel? aut si ausus fuerit, legem quz defeo scribetur non patietur ? Nemo qui sapiat id dixerit. Quemadmodum igitur cum illud silentio prat ritum est,silentium non permittet ut natura iinpudenter contumelia afficiatur:sic neque hoc preetermisso(si- cubi przetermissum est)licentiaeritimpune faciendi maxime cum simus Christiani,et probe noverimus hujus mundi formam momentaneam, juxta Paulum apostolum : ut qui habenl uxores, sint quasi non habeant. Quanquam pretermissum non est, sed quibus dictum, est prohibitum. Non enim quod ^ liceLin nuptiis spectandum est, sed quod decet. Et sanctus preterea ac magnus Basilius, queimadmo- dum dictum est, In quibus (inquit) nomina cogna- tionis confunduntur, in iis nuptis illicite. Nam quemadmodum unio copulatoruimn per nuptias di- stinctionem nullo modo novit, sed ambo P una caro noscuntur (Erunteniminquit,duoin carnem unam!: sic utrisque genere propinqui, consequenter jure eognalionis conjunguntur, et in unam sanguinis propinquitatem affinitatemque conveniunt : ut his necessario cavenda sit et formidanda lubrica in- ter se conjugalis, commistio et copula. Non enim Ingrediendum est omnem 4 carnis proximum, propter generis conturbationes el confusiones. λαθόντι ἀντινομοθετεῖς ; λόγων στροφαῖς καὶ δεινό- τητι Χλέωτων τὴν ἀκοὴν, xat τὸ πρᾶγμα κατα- σοφιζόµενος, καὶ ὑπ εὐθύνην ἄγων τὸ ἀπὸ τῶν νόμων ἀνεύθυνον ; Αλλ᾽ οὐκ ἔγωχε, ὁ δὲ τοῦ Πνεύ- µατος τοῦτο τὴν ἁμαρτίαν προενοµεθέτησε 30 πά- λαι Βασιλειος οὗ νόμος ἡ γλῶττα τῇ ᾿Εκκλησίᾳ, καὶ ὁ τῶν ῥημάτων φθόγγους, θεόγραφοι πλάκες ὃα- χτύλῳ ἐγκεχαραγμέναι Θεοῦ. Ὁ δὲ ζητῶν ἕτερον νοµοθέτην ἐν τούτοις, οὐκ οἶδα εἰ σωφρονοῦσιν οὗ- τός ὔε δόξει σωφρονεῖν. El δὲ καὶ δῶμεν μηδεµίαν Ἰεγράφθαι μνήμην παρ οὐδενὸς τῶν Πατέρων περὶ τοῦ πράγματος, οὐδ οὕτως ἂν ἀλόγως ἐθέλεν ἆπο- κινῆσαι τὸ ἁῤῥώστημα τοῦτο τῆς ᾿Εχκλησίας τοῖς Β μη περὶ τὴν χρίσιν δικάζουσι δόξωμεν. Οἱ γὰρ περ σωφροσύνης νοµοθετήσαντες, — yovauxóc τε µοιχείαν xai βίαν τιµωρητάµενοι Χόρτς, οὗ προστι- θέασιν, ἂν θυγατέρα dp πατὶρ βιασάµενος, ὅ τι δέοι παθεῖν * ὡς οὔτε ῥᾳδίως τὰ τοιαῦτα τολμώμενα. Κὰν doa πραχθῇ τι, πρόδηλον ὃν ὣς δίκην ὀφέξει, τῶν ἑλαττόνων τιμµωρουµένων. Ἆρα μὴ τοῦτο νόμψ κεκώλυται, µῥᾳδίως τις καταπράξαιτο; fj τολµή- σας οὐκ ἕξει τὺν ἐπὶ τούτῳ Ὑγραφόμενον: Οὐκ ἂν φαίη τις σωφρονῶν. "Ὥσπερ τοίνυν ἐχείνου σιωπω- pévou, οὐ δίδωσι χώραν dj σιωπὴ τολμηρῶς ὑθρί- ζειν κατὰ τῆς φύσεως ' οὕτως οὐδὲ τούτου ἴσως παρχλειφθέντος [εἵ πο καὶ παρελείφθη) ἄδειαν ἕξει τις ἀνεπικωλύτως ποιεῖν * καὶ ταῦτα, Χριστια- νῶν ὄντων ἡμῶν καὶ, xou; 99 εἰδότων ὅτι παρ- ἁιει τὸ σχηµα τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὸν ἀπό-- Ἄστολον Παῦλον * ἵνα καὶ oi ἔχοντες γυναῖκας, ὡς pA ἔχοντες dut. Καΐτοι οὐδὲ παραλέλειπται, ἀλλ’ οἷς ἑῤῥέθη κεκώλυται,. Οὐ γὰρ τὸ ἐπιτετραμμένον, Φησὶν, iv τοῖς γάμοις δεῖ σκοπεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπές. Καὶ à ἱορὸς αὖθις καὶ μέγας Βααίλειος, καθὼς εἴρηται, Ἐν οἷς, φησὶ, τὰ τοῦ Ὑένους συγ- χέονται ὀνόματα, ἓν τούτος ὁ Ὑάμος ἀθέμιτος, "uento γὰρ ἡ τῶν διὰ γάμου συναπτοµένων Ένωσις οὐκ οἶδεν ὅλως διαστολὴν, ἀλλὰ σὰρξ ἄμφω µία γνωρίζεται 35 (᾿Έσοντσι γὰρ, φησὶν. οἱ δύο εἰς σάρ- κα μίαν) ' οὕτω xal οἱ κατὰ Evo προσήκοντες ἑκατέροις ἀχολούθως δικαίῳ συγγενείας ἐπισυνάπτον« ται, καὶ sl; µίαν ἁρμόζονται ἀρχιστεαν αἵματος xai οἰκείωσιν * ὡς ἐπάναγκες εἶναι τούτοις εὐλαθετ- Όσθαι καὶ δεδιένχι σφαλερὰν ττν tlc ἀλλήλους γαμι- καὶ ἐπιμιξίαν xal συµπλοκήν. O5 γὰρ ἑνὸν εἰσιέναι πρὸς πάντα οἰχεῖον σαρχὸς διὰ τὰς συνθολώσεις καὶ συγχύσεις τοῦ γένους, Ubinam ergo jam pritermissum est quod omnia ex perte canonibus et legibus est caulum, ut pro- pter id extra culpam esse videatur ? De tempore vero quod vitio suffragatur, dici facile potest flagi- tiosam etimprobam degerevolentibus vitam, nullum omnino ex tempore esse auxilium. Neque euim adulteris, expilatoribus, effractoribus, aut alio Ποῦ toívov τὸ πάντοθεν, ὡς ἀθέμιτου, καὶ κανόσι καὶ νόµοις ἀσφαλισθὲν, ἤδη παραλέλειπται, ὡς καὶ διὰ τοῦτο δόξαι ἀνεύθυνον ; Περὶ Ob τοῦ συνηγοροῦν- τος τῷ πάθει χρόνου τοῦτό ἐστιν εἰπεῖν ῥήδιον, ὅτι τοῖς ἀσελγαίνειν ἐἑθέλουσι καὶ τοῖς διαμόγθηρον ἔχουσι βίον, οὐδεμία τις ἀπὸ χρόνου πάντως ἔσται βοήθεια. 0ὐδὲ γὰρ µοιχοῖς, fj λωποδύταις, fj τοιχω- VARL£ LECTIONES. 30 τούτων τῶν ἁμαρτίαν ἑλέγχων προενοµοθ, 3ἱ ἄρα ὅτι µή. 33 ἀκριθῶς. 35 λογίζεται. — 34 ἁρμόττονται. 29 σαρχἰ. ^ horum peccatum arguens, jam ante sancivit. ^» ideo quis eum hoc nomine accuset, non habebit ? ο licet, tnquit, in. pro «na carne habentur. à carne propinquum. 11] GRJRCO-ROMANUM. 788 βύχοις, fj ἑτέρως πως ἀδικοῦσιν, ἂν in! αὐτοφώρῳ Α quovis modo delinquentibus, si in ipso erimine ἁλῶσιν, ἁρκέσει πρὸς σωτηρίαν τὸ ἀπὸ Ὑρόνου µα- κροῦ ταῦτα πραττοµένους αὐτοὺς ἔχειν ἀἆποδει- Χνύειν ^. c µήπου xal μείζονα ἐπάξει τὴν καταδίκην, πρὸς τὸ δοῦναι δίκας τῶν τολµηθέντων, ὦν τε ἄρτι καὶ ὧν χατὰ τὸν πάλαι χρόνον πεπλημμεληχότες 36 διαποδειχθήσονται, ᾿Άλλως τε τὸ σεμνὸν τοῦ ἀσέμνου πρωτεύόν ἐστι 97, καὶ τοῦ καλοῦ δεύτερον 38 ἡ ἆπο- τυχία * xal ἡ ἕξις ἀεὶ τῆς στεµήσεως προτερεύουσα * καὶ τὸ σωφρονεῖν ἐπὶ γάµοις, τοῦ τῶν ἀθεμίτων xa- τατολμᾷν, τῷ ypówp ᾿Ἀπικρατέστερον. ίνα γοῦν Lim βοηθείας ῥοπὴν τὸ κακὸν χρόνῳ ἐπικυλινδηθὲν paxpp τινι καὶ ἀπερικόπῳ 99, Ἱπὶ λύωῃ ψυχῶν ; Tiva; δὲ ἑτέρους εἴποι τις ἀθεμίτου τῶν γάμων, deprehe:dantur, sufficiet αἱ salutem si a longo tempore hzc se fecisse probaverint : nisi quod graviorem importabit condemnationem, ut facino- rum luat penas, tam quie recens, quam que jam pridem commisisse arguetur. Prieterea quod ho- nestum est, ante id, quod turpe, primas obtinere debet: et calamitas hono deterior, et habitus semper privationem praecedit : et in nupliis tem- peranter se gerere,tempore firmius, qnam illicitas audere. Quodnam igitur auxilii momentum erit malo,quod longo aliquo tempore nec interrupto volutatum erit in animarum perniciem ? quasnam alias dixerit quis illicitas nuptias, si presentes τοὺς παρόντας παραγραφόµενος ; Ἐπὶ yàp τῶν ἆν- Bexceperit ? Nam inter ascendentes et descendentes, ιόντων xal κατιόντων, εἷς &mépavtow, ὡς ὃ νόμος φησὶ, τὰ τῶν γάµων χεκώλυνται " ἐπὶ δὲ τῶν ἐκ πλαγίου, ἀδελφῶν, ἐξαδέλφων, καὶ τῶν ἀπὸ τούτων τικτοµένων, καὶ µόνων. Οὐκοῦν οὐδὲ βαθμός τις ἀναχράσει αἵματος εἷς ἑαυτὸν συμπλεχόµενος ὅλως, tl; χοινωνίαν γάµου δυσὶν ἀδελφοῖς fj ἀδελφαῖς ἀνα- κραθήσεται, mob τοῦ διαλυθῆναι αὐτῶν τὴν ἐξ αἵμα- τος ἂνωθεν ἄναπλεκομενην σειράν. Πρὸς δὲ τούτοις ἐκεῖνο εἰπεῖν ἔστιν, ὅτι ἐπὶ παντὸς ἔργου xal πρά- Ύματος, τὸ pÀ ἀποδοχῆς ἄξιον, eic ἔργον ἐκθατνον ὑπεύθυνον καὶ τὸ bv ἐπαίνου µοίρᾳ τοὺς p πράτ- τοντας ἴχον, ὑπ εὐθύνην ἄγει τοὺς αἱρουμένους ποιεῖν. Οὐ τοίνυν χώραν ἔχει τὸ λέγειν τὸν το.οῦτον in infinitum, ut lex ait, nuptiae sunt prohibite : latere autem fratrum, oonsobrinorum,seu patrue- lium,et eorum qui ex his natisunt ac solis.Proinde uec gradus ullus conjunctione sanguinis in se omnino implicatus, ad nuptiarum communionem duobus fratribus aut sororibus miscebitur prius quam ipsorum cognatione continua series per enu- meralionem superne resoluta sit, Preterea illud dicendum est, in omni opere et. negotio, id quod non est coromendatione dignum, si effectum sor- tialur pent obnoxium esse. Et quod laudem tri- buit non facientibus culpe subjicit eos qui facere audent. Non est igitur quod hujusmodi nuptis γάμον ἀνεύθυνον. Οὐδὲ Ὑγὰρ οὗ µόνον ἀνεύθνος, extra culpam esse dirantur. Neque enim extra ἀλλ᾽ εἴ πού τις ἑξετάσει διατκοπῶν, μµεῖζον τὸ culpam tantum est : sed si quis consideratius per- δεῖγμα ἓν τοὐτῷ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὸ xaxbv τῶν pendat, majus in hoc indicium peccati, el malum ἄλλων ὀλεθριώτερον, Kal µοι μὴ θορυθείω πρὶν aliis perniciosus. Nec turbas mihi excitet quis, ἀκούσῃ µηδείς. Τῶν ἑλαττόνων ἀδικημάτων τὰ µεί- priusquam audierit. Minorum delictorum majora ζονά πως ἑφόλχια Ὑίνται. Καὶ τοῦ qdvou Χακὸν quodam modo sunt attractoria. Et ira minus malum ἔλαττον ὁ θυμός * 8 δ εὐχερῶς τις S0 ἐπὶ τούτῳ καὶ homicidio: sed si quis in hoc prompte et facile ῥᾳδίως τῷ πάθει κρατούμενος, τάχα που xal τυπτή- indulgeal affectui,forsitam et pulsabit : procedente σει * εἶτα προϊόντος τοῦ 91 χρόνω, τοῦ ἠνιόχου bao- — deindetemporeq'aratione deturbatusgubernatrice, λισθεὶς λογισμοῦ, τῷ πάθει ἁλώσεται. Ὁρᾶς πῶς affectibus rapietur. Vides ut majoribus delictis τὰ Ἰλάττονα τῶν ἁδικημάτων αἴτια γίνεται τῶν µει- minora dent semper causam, et horum initium ζόνων ἀεὶ, καὶ θύρα τῶν ὀλεθιωτέρων κακῶν 4 sit malorum graviorum porta. Ob eam rem etiam ἐπὶ τούτοις ἀρχή ; Kal διὰ ταῦτα ὑπὸ δίκην τῶν eidem cum aliis subjiciuntur pene potius, a qui- ἄλλων τὰ τοιαῦτα μᾶλλον ἄγεται 53, à καὶ φυλάττε- bus magis cavendum quam a majoribus vitiis σθαι πλεῖον τῶν µειζόνων ἑλαττωμάτων ἡ Κυριακὴ Domini vox hortatur.Dictum enim est: ünquit)Non φωνὴ ἐραλεύεται, ᾿Εῤῥόθη γὰρ, φησὶ, Mà πορνεύ- mochaberis. Ego autem dico vobis, non concupi- σῃς * ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ἰἐπιθυμῆσαι ὅλως. Καὶ scere prorsus. El scriptum est : Oculum pro oculo, Ἰέγραπται. ᾿Οφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, καὶ ὁδόντα ΄ etdentem pro dente.Egoautem dico vobis,1'* neque ἀντὶ ὁδόντος * ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μηδὲ ἀρχὴν ST όργι- — initio irasci. Fratres igitur duas consobrinas du- σθηναι, Οὐ τοίνυν δύο ἐξαδέλφας ἀγαγόμενοι ἁδελ- — centes, semel hamo capti, et viam ingressi ad qol, ἆπαξ τῷ ἁγιίστρῳ περιπαρέντες, καὶ ὁδοῦ exitium, ad majora fortasse delicta progredien- VARLE LECTIONES. 30 ὦν πάλαι πεπλημ. 31 προτερεὺόν ἐστι. 38 δευτέρι. 39 ἀπερικόπτμ. — 30 εὐχερής τις. σι τοῦ χρόνου ωρήσει xal πρὸς µιαιφονίαν ῥᾳδίως. Καὶ τὸ lv ἅπασιν ἐπιθάλλειν τὸν ὀφθαλμὸν, παρὰ τῇ φύσει ἀχώλυτον, Ε £ τις τῇῃ ὁράσει μὴ ἐπιθῇ χαλινὸν, τάχα τι τῶν προσηχόντων ἰδὼν, πρῶτον θαυμάσει, εἶτα θαυμάσας ἐπιθυμήσει, καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου, τού ἡνιοχοῦντος bu. 3 ὑπάγονται. 33) τηναρχήν. «' precedente deinde tempore, ad homicidium et jam facile progredietur. Itidem oculum om- ibus adjicere, non prohibitum est a matura. Sed siquis visui frenum non injecerit, forte quid gratum conspicatus, primum admirabitur. Deindeadmiratus, concupiscet : ac procedente tem- pore à ratione, | 4'* prorsus non irascendum. | ' ad majores foriassis absurditatesprompteprog. 139 ος JUS CANONICUM 140 tur : at si rei minoris peccatum excisum sit, ma- Α ἀπαγούσης πρὸς ὀὄλεθρον ἐπιθάντε, τάχα που καὶ jorurm raritas quzdam erit. Voluntas igitur facien- tium, condemnationem acerbam et coronas ubique meretur. Hanc igitur exquirens quispiam, et deli- tescentem perscrutans, num contumaciter his nuptiis insilientem inveniet, sed cum pedicis qui- busdam affectis invitati, captivam in eas precipi- tari. Àut enim gloria generis, aut dignitatem fa- stus, aut divitia viri, aut form pulchritudo, ad illicitas precipitarunt nuptias ab iis que ubique Lerrarum sunt permissa, nec in ullam reprehen- sionem impedimentum afferentem impegerunt, Has ob causas venit (inquit) ira Dei in Filios :no- bedientie, ob easdem causa: multi infirmi et πρὸς τὰ uellova τῶν ἁμαρτημάτων Χχωρήσουσε, της 99 δὲ [τοῦ] ἑλάττονος ἁμαρτίας ἵἑχκοπτομένης, φειδώ τις πρὸς τὰ μείζονα ἔστα, Ἡ γνώµη τοίνων ἁπανταχη τῶν δρωµένων, καταδίκης δὲ πικρᾶς xal στεφάνων ἀξία. Ταύτην οὖν ἐξετάζων τις, xo γω- νιάζουσαν ἐρευνῶν, οὐκ 94* ἀπειθῶς εὑρήσει τοῖς τοιούτοις Ὑάμοις ἐπιπηδῶσαν, μετὰ δέ τινος πέδης πάθος δριμυττοµένο, δεσμῶτιν µκυλινδουµένην αὐτοῖς. H γὰρ δόξα Ὑένους, xal ὄγχος ἀξιωμάτων, 5 πλοῦτος ἀνδρὸς, Ἡ Χάλλους φαιδρότης, τῆς ἅπαντα- χοῦ γῆς ἐπιτετραμμένων, xal µηδένα μῶμον προσ- επιτριθόντων Ἐκκρούσαντα Ὑάμων, πρὸς τὸν ἀθέ- µιτον ἐξεχύλισαν. Διὰ ταῦτα ἔρχεται, φησὶν, à ὀργὰ egroti, et dormiunt multi. Ob easiem, pavores Β τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας διὰ ταῦτα terribiles, terre motus quetien'es fundamenta terre, et civitatum zdificia convellentes, horridz Siccitates, morborum incursus in corpora, hostium insultus, fames denique et pesiilentie statem omnem invadentes,et nec unde accipientes conso- lationem.Hanc hominum ad exitium proclivitatlem, modestia nostra simul cum assidente pientissimo- rum metropolitanorumet archiepiscoporum synodo sistere cupiens, et a turpi, inhonesto, iufamique conjugio, peculiarem Christi populum liberans, veluit hujusmodi nuptiis inter Christianos amplius locum esse, et ab ullo unquam contrahi. Admonet autem communiler omues, et ex sancti Spiritus facultate, patris et domini jure definit, ne ex hoc πολλοὶ ἁσθενεῖς καὶ ἄῤῥωστοι, xxl κοιμῶνται ἔκανοί * διὰ ταῦτα, δείµατα φοθερὰ, σεισμοὶ κλονοῦντες θεμέλια γῆς Καὶ πόλεων ἀνασπῶντες οἰκοδομάς * αὐχμοὶ φρικώδεις ᾽ νόσων κατὰ σωμάτων ἐπιδρομαί * πολεµίων ἐπεναστάσεις, καὶ τὸ τελευταῖον, λιμοὶ καὶ λοιμοὶ, ἡλικίαν πᾶσαν ὀπάγοντε, καὶ μηδαμόθεν παραμυθίαν λαμθάνοντες, Τούτων τὴν ἐν ἀνθρώποις ἐπὶ ὀλέθρῳ φορὰν 35 ἡ µετριότης ἡμῶν, dpa τῇ συν- εδριαζούστ τῶν θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων 36, στῆσαι περὶ πολλοῦ ποιουµένη, καὶ τοῦ καταῤῥύπου καὶ ἀπρεποῦς xal ἀσέμνου γά- µου τὸν περιούσιον λαὸν τοῦ Χριστοῦ ῥυομένη * διωρίσατο µηχέτι τοὺς τοιούτους Ὑάμους χώραν ἐν τοῖς Χριστιανοῖς τοῦ λοιποῦ ἔχειν, μηδὲ παρά τινος tempore quisquam t, sive juvenum viribus potenlia c µηδέποτε καταπραχθηναι, Εἰσηγεῖται xal πᾶσι χοι- et divitiis efferatur, " sive multitudinis et populi, ad hujusmodi nuptias accedat.Quod si quis qua hic definita sunt nihili faciens, se in tale conjugium precipitaverit, aut liberos elocaveri! ,'oto vilz suse tempore ab Ecclesia ejectus erit. Nec prius ad poenitentiam, admittetur, quam nuptias diremerit, etiamsi ex iis liberos procrearit. Sacerdos autem qui hujus nuptiis preces concesserit, perpetuz de- jositioni subjicietur. Quamobrem et que definita hic, exposita sunt, et signata in chartophylacio Dei verbi sophie,in posterorum memoriam recon- dila sunt. Die 21 Februarii, 10 indictionis, anno 6508. νῶς, καὶ vi ἀπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσίφ πα- τρικῶς xal δεσποτικῶς διορίζεται, ὥστε µηδένα τῶν ἁπάντων, ἀπό γε τοῦ νῦν κἂν τῶν νέων 9! δυναστείαις f τις, καὶ ἑξουσίαις, καὶ πλούτῳ κομῶν, κἂν τῶν πολλῶν xal τοῦ δήµου, πρὸς τοιοῦτον γάμον ἐλθεῖν. El δέ τις ἀπὸ τοῦ παρόντος τὰ διωρισµένα ταῦτα θέµενος παρ οὐδὲν, πρὸς τὸν τοιοῦτον ἑαυτὸν ἐπιῤῥίψειε Ἰάμον, fj ἐπιδῷ τέχνα τῇῃ ᾿Εκχλησίᾳ 39 οὗτος Ἐκχήρυκτος ἔσται πάσας τὰς ἡμέρας τοῦ βίου αὐτοῦ * xal οὗ πρότερον δεχθήσεται εἷς µετάνοιαν πρὶν ἂν διασπάσῃ τὸν γάμον, κἂν φθάσῃ παῖδας ἀποτεκειν. Ὁ 8b τῷ τοιούτῳ (du εὐχὴν ἐπιδοὺς ἱερεὺς, Χαθαιρέσει τελείᾳ ὑποπεσεῖται. Διὸ καὶ τὰ ὡρισμένα 40 ἐνταῦθα ἑξετέθη, καὶ σφραγισθέντα τῷ χαρτοφυλαχκίῳ τῆς τοῦ Θεοῦ λόγου σοφίας, εἰς ὑπό- µνησιν τοῖς ἐσομένοις ἐπρυτανεύθη, κατὰ τὴν «x τοῦ Φεθρουαρίου μηνὸς τῆς UC Ἐπινεμήσεως, ἐν Exec 3 τῷ Got. ' Qui vero nobiscum hac consultando perpende- D Οἱ δὲ μεθ ἡμῶν συνδιασκεψάµενοι καὶ συνδριορι- runt et statuerunt metropolitani,sunt hi : Joannes, Heracles. Joannes, Ancyre. Leo, Sardium. Ste- phanus, Nicomedis. Daniel, Chalcedonis. Theodo- rus, Melitenz. Joannes, Tyanorum. Petrus, Gan- grensis. Joannes, Carim. Basilius, [conii. Theo- phylactus, Ántiochiz. Joannes,Sylei Theodegius, Athenarum. Stylianus, Larisse. Georgius, Trajano- σάµενοι ταῦτα µητροπολῖται, εἷσὶν οὗτοι ᾽ Ἰωάννης Ἡρακλείας, Ἰωάννης, ᾿Αγχύρας, Λέων, Σάρδεων, Στέφανος Νικομηδείας, Δανιῆλι Χαλκηδόνος, θεόδω- poc, Μελιτηνῆς, Ἰωάννης, Τνάνων, Πέτρος, Γαγγρῶν, Ἰωάννης Καρίας, Βασίλειος Ἰκονίου, θεοφύλακτος, Αντιοχείας, Ἰωάννης, Συλαίου, θεοδήχιος, ᾿Αθηνῶν, Στυλιανὸς, Λαρίσσης, Γεώργιος ὮἹραιανουπόλεως, VARLE LECTIONES. 33 τῶν ἀτοπημάτων ἑτοίμως, 34 ἁπανταχοῦ τῶν δρώντων, καὶ xatab, 94' οὐκ ἀπαθῶς. 95 26 αλ συνόδῳ, — 91 τῶν ἓν ὃυν. 98 xv πλούτῳ κομῶν. 39 τῆς ἐχκλησίας, 40 διωρισµένα. 41 τῷ Cos ' non absque affectione his. * sive quis dynasta sit, αο, " sive unus em multis, et plebeius. 144 λέω,, Κατάνης, Ἱεραπόλεως, Βασίλειος, τῆς ἁγίας ΣεθερινΏς, Νικό- λαος, Νέων, Πατρῶν, Στέφανος, Κοτυχειου, Λεόντιος, Σεῤῥῶν, Βασίλειος, Πομπηϊουπόλεως, Φίλιππος Πα- ῥίου, Λέων, Κυψέλλων, Κωνσταντῖνος, Κίου, Ἰωάννης, Δέρχου, Ἰωάννης, Λευκάδος, θεόδωρος, Ῥοΐων δὲ, xxi ζωνστεντῖνος, Σουγδαΐας. Ἐρμηνεία τοῦ Ζωναρᾶ. 'O συνοδικὸς οὗτος τοµος, sl xxl πολλαῖς παρ- εκθάσεσι κέχρηται, ἀλλὰ τὸ ὅλον ix τούτου συνάχει, Κωλύε Ὑὰρ δύο ἀδελφοὺυς δύο ἐξαδέλ- Φχς λαδεῖν, καὶ τὸ ἀνάπαλιν, δύο ἑξαδέλφας δύο ἀδελφούς. Καὶ θεῖον, xal ἀνεψιὸν, ἀδελφὰς δύο * καὶ αὖθις, ἀδελφοὺς δύο θείαν καὶ ἀνεψιάν. Καὶ πλέον οὖδεν, » ΣΕΡΓΙΟΥ. & Περὶ δωρεῶν καὶ ἐπιδόσεων τῶν µοναστηρίων f φροντιστηρίων. ϱ Ὁ pO νανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδοω, τὰ αὐτὰ διοριζόµενος, προστίθησι, μὴ ἐἑκδίδοσθαι κοσμικοῖς ἀνδράσι τὰ μοναστήρια, ἸΕλαλήθη ποτὲ ὡς ὀφείλου- σιν ἀκολούθως τῷ τοιούτῳ κανόνι xal τῷ παρόντι t7 ἀνατραπῆναι αἱ προγενόµεναι πατριαρχικαὶ ὀωρεαὶ µοναστηρίων πρὸς χοσμιχοὺς * ἀλλὰ μὴν καὶ αἱ ἐπιδόσεις τῶν προσκυρωθέντων ἑτέραις ιοναῖς µο- ναστηρίων καὶ ἐπανασωθηναι τῇ µεγάλι ἐκκλησίᾳ. ᾽Ανεγνώσθη δὲ καὶ τόµος τοῦ Πατριάρχου ἐκείνου κυρίου Σισιννίου, τὰ αὐτὰ διοριζόµενος. Καὶ τάχα ἔμελλε νοῦτο xal εἰς ἔργον ἐλθεῖν, "Ότι δὲ προεκο- µίσθη ἕτερος τόµος τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἐχεί- νου Χυρίου Σεργίου, Ὑενόμενος κατὰ uva Μάΐον ἐπινεμήσεως ιὸ τοῦ é φκὸ ἔτους, ὑπογραφτ βασι- λικῃ κατησφαλισµένος * ἑρμηνεύων τε τὸν pO xa- νόνα τῆς iv τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ ““νωματεύων τὴν ἔκδοσιν μὲ ἐχλαμθάνεσθαι εἷς τὰς δωρεὰς τὰς συντηρούσας τὴν τῶν µοναστηρίων καταστασιν, ἀλλὰ εἷς τοὺς λαμθάνοντας μοναστήρια, ἐφ᾽ d ἔχειν αὐτὰ κοσμικὰ Κκταγώγια. (Περὶ δὲ τὸ τέλος xal ταῦτα ῥητῶς διεξιών. ᾿Ανκτρέπομεν οὖν σωνοδικῶς, διὰ τῆς ὀοθείσης ἡμιν παρὰ toU ἁγίου Πνεύματος ἔξου- σίας, τὴν τὰς δωρεὰς καὶ τὰς ἐπιδόσεις ἀναιροῦσαν ἐκείνην πρᾶξι», ὡς ἐξ οὐδεμιᾶς ἐπισκοπικῆς συναι- νέσεως, ἐξ αὐτονόμου δὲ γνώμης γεγενηµένην, καὶ μηδὲ βασιλετ τῷ φιλοχρίστῳ δεχθεῖσαν, καθὼς φαι- νεται καὶ αὐτὸς δωρούµενος μοναστήρια παρὰ τὴν ταύτης ἰσχόν, καὶ προσέτι φανεῖσαν ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, οὐ πρὸς ὠφέλειαν τῶν µοναστηρίων, ἀλλὰ πρὸς τέλειον ὅλεθρον xal ἀφανισμόν. Ἐπιθε- θαιοῦντες δὲ xal ἐπιχυροῦντες τὸ παλαιὸν καὶ καλὸν λυσιτελὲς ἔθος τῶν µακαρίων xal θεοφὸρων Πατέρων ἡμῶν, ὀρίζομεν γίνεσθαι διυρεὰς xal ἐπιδόσεις ἆκω- GRAECO-ROMANUM. Εὐθύμιος, Φιλίππων, ᾿Αρσεθὴρ, α politanus. Leo, Catane. Euthymius, Philipporum. 142 Arseber, Hierapolitanus. Basilius, S. Severinz. Nicolaus, Neopatrensis. Stephanus, Cotyaii.Leon- tius, Serrensis. Basilius, Pompeiopolitanus. Phi- lippus, Parii. Leo, Cypselloram.Constantinus, Cii. Joannes, Dercous. Joannes, Leucadis.Theodorus, Rhoiorum *. Constantinus, Sugdais. Scholium Zonarc. Tomus hic synodalis,tamelsi multis digressioni- bus utitur ;in summa tamen hoc concludit. Prohibet enin, ne duo fratres,duasconsobrmmus uxores acci- piant;ac vice versa,ne duo consobrinc duobus fra- tribusnubant:neque patruus ,aut avunculus et fra- (ris sororisve fil.us,sororesduusducanl:el rursum, ne fratribus duobus, amita (materlerate cum fra- tris sororisve filia nubat.Prater ea nihil continet. SERGÍI (4). De donationibus et. collationibus momasteriorum aut conventuum. XLIX canon synodi in Trullo eadem decerneos, adjicit, non , tradenda secularibus hominibus mo- nasteria.Dicium estaliquando,canoni et przesenti... consequenter,debere subvertiy antiquiores patriar- cbales inonasteriorum ssacularibus factasdunatio- nes:quineliam traditionessmonasteriorumaliis mo- nasteriisaltributorum et magne ecclesia reversari. Lectus estet patriarche illius domini Sisinnii * locus eadein. decernens : et id forlasse eliam ad effectum pervenissel.Quia aulem sanctissimi illius patriarche domini Sergii allata est decisio, qus mense Maio facla est, indict. 14, anno 6524, C imperatoria subscriptione munita : que synodi in Trullo canonem xiv interpretatur, et statuit, non ascipi traditionem ^ in donationibus, qux statum monasteriorum conservant : sed in iis, qui mona- steria accipiunt, ut ea habeant secularia diver- soria, (Circa finem hsc quoque expresse prose- quens. Synodice ergo subveriimus 4 per datam nobis a sancto Spiritu potestatem, actionen illam, qua donationes et traditiones * tolliL : ut qua ex nullo episcopali consensu,sed ex propriaauctoritate facta sit,et nec ab imperatore Christi amantissimo suscepta sit, quemadmodum videtur et ipse donare monasteria przeter ejus vigoregn, et quie ex rebus ipsis appareat non esse ad monasteriorum utilita- tem,sed summam perniciem et exitium. Confir- mantes autem et corroborantesantiquam,et bonam, et ulilem consuetudinem beatorum et divinorum Patrum nostrorum,statuimus, fieri donationes et f citra ullam prohibitionem, ad constilutionem 6 et meliorationem sacrorum,qu& dantur? ac donan:ur, locorum.) Visum est itaque dictos canones debere VARLE& LECTIONES. 43 Ροδίων. v Rhodiorum. «x locanda. * rescindi. *locationes. * tomus, id. est scriplwm. ^ non in- telligi locationem. * pro secularibus diversoriis. ἃ rescindimus. 9 locationes. ἵ locationes. NOTE. (4) Vixit iisdem imperantibus quibus Sisinnius (supra col. 727). 8 stabilitionem. κ locantur. TÀ3 exponi secundum presentem decisionem, fiunt szmcularibus monasteriorum donaliones, multo autem magis i traditiones non posse la- befactari. Quamobrem ea hucusque sine impedi- mento servantur. ALEXII (5). I. De nuptiis septimi gradus. Presidente Alexio sanctissimo el cecumenico patriarcha ad dextram partem catechumeniorum assidentibus ipsi piissimis metropolitanis, Nicolao, Aneyre, Constantino, Patrarum, Laurentio, Dyr- rachii, et Constantino, Chonarum ; assistentibus JUS GCANONICUM 744 qui À λύτως ἐπὶ συστάσει καὶ βελτιώσει τῶν ἐπιδιδομένων καὶ δωρουµένων «φροντιστηρίων. » "Ἔδοξε τὰ τῶν ῥηθέντων κανόνων ὀφείλειν ἐρμηνεύεσθαι κατὰ τὸν πχρόντ« τόµον * καὶ τὰς πρὸς κχοσμικοὺς γινοµένας δωρεὰς τῶν µοναστηρἰων, πολλῷ δὲ πλέον τὰς ἔπι- δόσεις, ἐχείν τὸ ἀπαρεγχείρητον, Διὸ καὶ µέχρι τοῦ νῦν ἀκωλύτως τοιαῦτα γίνονται. ΑΛΕΞΙΟΥ. Α΄. Περὶ Ἱάμου τοῦ ἵ βαθμοῦ. Προκαθημένου Αλεξίου τοῦ ἁγιωτάτου xal οἴκου- μενικοῦ πατριάρχω ἓν τοῖς δεξιοῖς µέρεσι τῶν κατ- Ἠχουμένων, συνεδριαζόντων αὐτῷ θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν, Νικολάου, ᾿Αγκύρας * Κωνσταντίνου, Πατρῶν * Λαυρεντίου, Δυῤῥαχίου, καὶ Κωνσταντί- ecclesiasticis magistratibus, adfuil Joannes cubi- B νου, Χωνῶν ᾿ παρισταµένων ἐχχλησιαστικῶν ἀρχόν- cularius |, qui ex Euripo appulerat, el hanc pro» posuit questionem : Georgius (inquit) et Nicolaus fratres. Filia Georgii Theodote, Helena autem Nicolai : et rursus Theodotz» filius Demetrius, Helens autem Basilius : Demetrii filia Theodote cum Basilio nuptiis conjuncta est.Qusrebat an legi- tima» essent nupli, necne. Quoniam igitur Basi- lius septimo gradu Theodotze constitutus est, lex autem nuptias permittit iis qui octo gradibus a se invicem distant, iis. autem, qui sex, prohibet : αἱ iis, qui septimo sunt gradu, nec permittit,nec ve- tat : eL obeam rem cum similes sepe moti essent controversie, institutum est, hujusmodi nuptias antequam processerint, non permitti : postquam των * παρέστη Ἰωάννης κουθουχλείσιος, ὁ ἐξ Εὐρί- που ὁρμώμενος, καὶ τυιόνδε προεθάλετο πρόθληµα * Γεώργιος (Φησὶ) καὶ Νικόλαος ἀδελφοί ' θυγάτηρ Γεώργίου μὲν θεοδότη, )Ελένη δὲ Νικολάου * καὶ αὖ πάλιν Θεοδότης μὲν υἱὸς Δημήτριος, Ελένης δὲ Βασίλειος * Δημητρίου δὲ θυγάτηρ θεοδότη τῷ Ba- σιλείῳ πρὸς Ὑάμον συνεζύγη καὶ Ἐπυνθάνετο εἰ ἕννομος 4, μὴ, ὁ γάμος, Επεὶ οὖν ὁ μὲν Βασίλειος ἑδδόμου βάθμοῦ τῇ Θεοδότῃ καθέστηκεν, ὁ δὲ δὴ νό- poc ἡἱπιτρέπει τοῖς ὀγδόου βαθμοῦ πρὸς ἀλλήλους οὔσι τὸν Ὑάμον, ἀπαγορεύει δὲ τοῖς τοῦ ἕκτου * τοῖς γε μὴν ἑθδόμου οὐδαμῶς ἐπιτρέπει, οὖδ' ἀπαρνεῖται * καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις ὁμοίων ἀμφισθητήσεων κινηθεισῶν, ὡκονόμηται, τὸν τοιοῦτον Ὑάμον πρὸ μὲν vero facte fuerint, non distrahi quidem, sed eos ϱ τοῦ προθῶναι, μὴ ἐπιτρέπεσθαι μετὰ δὲ τὸ γενέ- qui sic conjuncti sunt, penis subjici : idem fieri σθαι, μῆ διασπᾶσθαι μὲν, ἔπιτιμίοις δὲ τοὺς οὕτω rursus definitum est litteris dominicis de simili συναφθέντας καθυποθἀλλεσθαι * — diploón τὸ αὐτὸ specie X scriptis ad Leonem piissimur metropoli- πάλιν πραχθηναι, Ἱράμματος δεσποτικοῦ περὶ της tanum Athenarum et syncellum. τοιαύτης ὑποθέσεως vsvopívou πρὸς Λέυντα, τὸ, θεοφιλέστατον μητροπολίτην λΑθηνῶν καὶ σύνχελ- λον, e Figura septimi gradus cognationis. Τὸ σχῆμα τοῦ ἐξ αἴματος ἑθδόμου βαθμοῦ. Fratres, ᾿λδελφοί. Georgius. Nicolaus. Γεώργιος, Νικόλαος. Consobrini. Πρωτεξάδελφοι, Theodote. Helene. θεοδότη, Ἑλένη. Sobrini, Δεύτεροι ἐξαδελφοι, Demetrius. Basilius. Δημήτριος, Βασίλειος. Theodote. ᾳ θε Il. De quodam, qui suo filio per nuptias con-DB'. « Περί τινος ἁρμοσαμένου τῷ ἵδίῳ υἱῷ πρὸς junzit filiam familias alterius, nne patris ejus Ἱάμον θυγατέρα τινὸς ὑπ' ἐξουσίαν παρὰ Ἠνώμην τοῦ consensu. | πατρὸς αὐτῆς. » Petrus,cognomine Bombylas,eGracia profectus, Πέτρος, τὸ Επώνυμον 5$ Βομθυλᾶς, ἀπὸ ᾿Ελλάδος de! nuptiis lege non receptis nostra retulit me- diocritati. Nam me absente, inquit, Nicetas ille, cognomine Chalcutza, uxorem meam Calain, et fi- ὁρμώμενος 44, περὶ γάμου τῷ vópup ἀπροσδέχτου τῇ ἡμῶν ἀνήνεγκε µετριότητι, ᾿Εμοῦ γὰρ, onsiv, ἄπο- δήµου τυγχάνοντος, Νικήτας ἐκεῖνος, ᾧ τὸ ἐπίκλην 49 VARLE LECTIONES. 8 ᾧ τὸ ἐπώνυμον. δέ ὁρμώμενος, τέχνον ἐν Κυρίῳ, περὶ. — 4S ᾧ Χαλκούτζης τὸ ἐπώνυμον. ! locationes. ὁ Cubiclusius oriundus ev Ewripo. * causa vel negotio. ' oriundus, filius in NOTAE. (5) Vixit sub iisdem cum Sergio principibus, et sub Argyropulo, Paphlagone, Caiaphate, Mono- Christo noster, de. macho. 345 GRLECO-ROMANIIM 46 Χαλκούτζης, τήν τε γυναῖκά µου Καλὴν καὶ τὴν θυ- A liam. Mitzam, domum suam deducens, sacram Ὑατέρα Μιτζὴν, εἰς τὸν olxov αὐτοῦ ἀγαγὼν, ἱερολό- Υησε, xal συνέζευξε τὴν ἐμὴν θυγατέρα Μιτζην μετὰ Φέοντος υἱοῦ ᾽Ανθίμου 40-40 ταῦτα προτεινόµενος, fist διαλυθῆναι τὸ οὕτως ἐνομώτατον συνοικέσιον, El γοῦν παρὰ Ὑγνώμην 46 τοῦ διεγκαλέσαντος τὴν θυγατέρα αὖ- οῦ πρὸς Ἱάμον ἠγάγετό τις. καὶ οὔτε πρότερον v90' ὕστερον εὑρίσκετχι συνχινέσας τῷ συναλλάγματι, ἀλλ᾽ ἀεὶ τουτο ἀπαρεσκόμενος φαίνεται, διάσπασαι τὴν τούτου ὑπεξουσίαυ ἀπὸ τοῦ κακῶς συναφθέντος αὐτῃ. Τὰς γὰρ τοιουτοτρόπους συναικήσεις μισούσι μὲν ol νόμοι xal ἀποτρέπονται, χαὶ οὐδὲ γάμους ἡγοῦνται, ὡς xai ἡ ἀγχίνοιά σο ἐπίσταται ' πόῤῥω δὲ τοῦ πο- λιτεύµατος καὶ οἱ ἱεροὶ κανόνες ἐλαύνουσιν, Ὁ γοῦν τὰ θεῖα πολὺς βασιλέων 40. πορνείας οὐδὲν διενηνοχέ- precationem Íleri curavit, οἱ filiam meam Mit- zam cum Leone filio Anthimo m conjunxit. heec proponens, peliit, ut tam injustum dissolveretur conjugium ?.Si igitur preter conquerentis volunta- tem,filiam ejus duxit quispiam uxorem : el neque inilio, neque postea contractui consensisse reperj- tur, sed eum semper improbasse apparuit : hujus filiam lamilias ab eo, qui male ei conjuncus est, separato Hujus modi enim conjugia leges oderunt el aversantur, neque pro nuptiis habent : ut pru- dentia tua novit. Sacri etiam canones procul:a ci- vili administraüone repellunta". Ideoque in divinis excellens imperator ο ea nihil a scortationedifferre ait. Nam nupti:ve non fiunt (inquil) nisi P consen- ναι ταύτας nolv. 'O μὲν γὰρ Ἱάμος ob Ἰίνεται Β tiant, qui co. junguntur, iique quorum in potestale (φησὶν) 49* εἰ μὴ συναινοῦσιν οἱ συναπτόµενοι, xal oi ἔχοντες αὐτοὺς ὑπεξουσίους, καὶ πολλαχοὺ δηλός ἐστι τους παρὰ γνώµην τῶν ἐγόντων τινὰς ὑπεξουσίους γενοµένους γάμους ἀντὶ μηδενὸς λογιζόμενος. Ὁ à μέγας Βασίλειος ποτὲ μὲν, Al κόραι [φησὶν) αἱ παρὰ γνώμην τῶν πατέρων — yefxynxutxt, πορνεύουσι * διαλλαγέντων δὲ τῶν γονέων, δοχεῖ θεραπείαν λαµ- θάνειν τὸ γεγονὸς * οὐκ εὐθὺς δὲ εἰς τὴν κοινωνίαν ἀποκαθιστανται, ἀλλ) ἐπιτιμηθήσονται τρία ἔτη ^. ποτὲ δὲ, ὅτι οἱ ἄνευ τῶν κρατούντων Ὑάμοι, πορνεῖαί εἶσιν, ὡς ἐὰν ἐπινεύσωσιν οἱ κύριοι τὴν συνοίκησιν, τότε λαμθάνει ὁ γάμος τὸ βέθαιον. Ἐκεῖνο δὲ καλὸν ὑπο μνΏσαί σου τὴν λογιότητα, ὅτι νόμος ἐστὶν ὁ κελεύων, sunt. Et multis in locis nuptias contractas ργῷίος eorum sententiam,qui in potestate habent coeun- tes, aperte pru nullis habet. Magnus autem Basi- lius alicubi : Puellae. (inquil) αυ przeter patrum voluntatem nupserunt, scortantur. Reconciliaüs aulein parentibus medelam videtur accipere quod factum est. Nun continu» tamen ad communionem restituuntur, sed tribus annis censura subjicien- tur. Alibi autein, nuptias sine iis, qui potestatem habenl scortationes esse : quod si domini conjuri- clioni annuaut,tunct nuptiis robur accipiunt.Iilud pulchre monebitur tua facundia ,legem esse, quz jubet. si per trienniuui pater ignoretur ubi degat, ἐὰν ἐπὶ τριετίαν b macho ἠγνόηται ποὺ διάχει, καὶ εἰ C eL an supersit, posse utriusque sexus liberos ejus περίεστι, ὀύνασθαι τοὺς ἑκατέρας φύσεως αὐτοῦ παῖ- legilimur matrimonium contrahere. (od si ante Sac νοµίµως Ὑαμει. El δὲ πρὸ τῆς τριετίας οἱ παῖδες — triennium liberi capuvi aut absentis nuptias con- τοῦ αἰχμαλώτου fj τοῦ ἀπόντος γαμήσουσι, xal δηλόν ἔστι μὴ ἀπαρέσχειν τῷ πατρὶ το πρόσωπον, ἐῤῥὼ- σθχι τὸν γάμον. Καὶ µήποτε xal τὸ τοῦ Πέτρου τοι- οὐτόν ἐστι * xal ἀπὼν ἡγνοεῖτο ἴσως ποῦ οιάχει, xal εἰ περίεστιν. El γὰρ οὕτω πολλάκις ἔχει τὰ τοῦ πρά- γματος, κατὰ xdv ὀύναμιν του νόµου δεῖ περαιωθὴ- νχι τὴν ζήτησιν Οὐ λανθανει δέ σου τὴν πολυµάθειαν οὖδε ἔκεινο τὸ νόµιµον, τὸ λέγον, E τινι τῶν γονέων Βουλομένῳ τῇ log θωγατρὶ fj ἐκγόνῃ ἄνδρα δωῦναι, καὶ προῖκα κατα τὴν δύναμιν τῆς ἰδίας περιουσίας ὑπὲρ αὐτῆς παρασχεῖν, ἐκείνη μὴ συναινέστ ἀλλ᾽ αἰ- σχρὸν βίον ἐπιλέξεται *— ἐξεῖναι τῷ πατρὶ ἀποκληρονό- traxerint,et cui.stet personam non displicere patri, ralas esse nuplias, Pelri causa ! nequaquatu esi hujus modi: «tsi. forte ignorabatur ubi agerel,et ai superesset.Si euim sepe sic se res habet, juxta vim legis quasuo terminanda est. Tuam auteib non Jatet eruditionem jus illud quod ait: Sicut paren- tum volenti virum dare su filie vel nepti,et do- teu! secundum facultates proprii patrimonii pro ea przslare ilia non consenserit, sed turpem agere vitam inaluerit;licere patri exuzeredem eam lacere : quod si filia ad vigesimum quintum a&lalis annum pervenerit,et pareutes eau viro conjungere distu- μον αὐτὴν ποιεῖν * sb δὲ µέχρι τῆς τῶν εἰκοσιπέντε p lerint, furteque inde acciderit, ul suum corpus ἐνιαυτων ἡλικίας à θυγάτηρ γένητει, καὶ γονεῖς ὑπέρθωνται ταύτην ἀνδρὶ συνάψαι, καὶ ἴσως ix τού- του συµδαίη εἰς τὸ ἑχυτῆς copa ταύτην ἁμαρτῆσαι, τοῦτο εἰς ἀχρηστίαν (9'* abri μὴ λογίζεσθαι * ἔπειδη οὗ τῇ ἑαυτῆς, ἀλλὰ τῇ τῶν γονέων αἰτία ταζτο γινώ- peccet, flagitium hoc ei nun imputari * ; quando- quidem non sua,sed parentum culpa hoc noscatur cuinmisisse. V.dendum igitur. num forle Petri lilia vicesiinum quintuin annum excesserit. Tunc enim siquid preter pat:is voluntatem feceril, non σκεται πλημμελήσασα. Att τοίνυν σκοπεῖν μὴ καὶ ἡ damnabitur. Si vero nihil tale contigit, sed contra VARLE LECTIONES. 441 , Ανθίµου τοῦ πρωτοσπαθαρίου. 48 διὰ τοῦτο γράφω τῇ εὖλαθείφ σου, ζητῆσαι τὰ τῆς ὑποθέσεως ἐ- πιμελῶς, καὶ εἰ παρὴ Ὑνώμην. 49 Βασίλειος, — 49 à μὲν γὰρ vópoc οὐ Ὑίνεται (φηαὶ) Ὑάμος, — 49"* εἰς ἀχαρι- στείχνι, " filio Anthimi protospatharii conjunzit. Hoc proponens. ἃ conjugium. Propterea pietati tua scribo, ul negotium hoc diligenter perquirus, ac si quidem. preier. conquerentis w* e republica éxpellünt. * Basiluis, ea nihil » Nam lez quidem, Nupti non [iunt, «nquit, nisi, 5. * nuptias robur accipere. * (ua eruditto. t An Petri causa talis sit, εἰ an. iqnorabalur, ubi degeret. absens, εἰ num superstes esset. " hoc pro ingratitudine haberi non posse. ΡΛΤΝΘΕ. GR. GXIX. 21 741 JUS CANONICUM 148 legem omnem filia familias Petri preter ejus vo- Α τοῦ Πέτρου θυγάτηρ ὑπὲρ τὸν εἰκοστὸν πέµπτον ἴσως luntatem nupserit; non solum conjunctos per tuam celebritatem disjungi oportet, sed et eos,qui auxilium ad id tulerunt, corrigi : et. sacerdotem, qui sacram precationem facere ausus fuerit, ad loci episcopum remitti, dignas audacis penas lui- turum. Quod si res etiam alique (ut predictus asseruit Petrus) ipsius domo translatz sunt ad do- mum ejus cui filia nupsit; eas recipi, eique resti- tui. Exigenda autem est etiam juxta tenorem le- gum stupri poena, et parli ejus, qui corrupta est, prestanda. Dat. mense Aprili, indictione... anno VICIS. 19. XLvI. qUnvat καὶ ἀποχαταστῆναι αὐτῷ. Aet óà xal ὑπὶρ τῆς περίληψιν, καὶ τῷ τῆς φθαρείσης µέρει παρασχεθΏναι. Most ᾽Απριλλίῳ, ἐπινεμήσεως..... Β MIXAHA, MICHAELIS (6-1). Ezemplum edite synodalis sententie, sub Μί- chaele sanclissimo et universali patriarcha, a Niceta santissimo protosyncello et charto- hylace magne ecclesi, anno 6565, v indict. e nuptio fiant septimo gradu. Retulisti, sanctissime, ad nostram mediocrita- tem, cum quidam sobrinis nati, nuptias secum invicem inirent, te in presenti eas prohibuisse;et qussiisti per litterasannon oporteat eos prohibere, sed permittere ulterius progredi.Nosti vero piissime qualia de nuptiis legumlatores sanciverint. Aiunt enim. [nterascendentes et descendentesininfinitum ἐγεγόνει ἐνιαυτόν ^ τότε γὰρ εἴ τι «xl παρὰ γνώμην τοῦ πατρὺς πεποίηκεν, οὗ κατχκριθήσεται. El μέντοι μηδὲν τοιοῦτον συνέθη, ἀλλὰ παρὰ πάντα vópov 3 ὑπεξουσία τοῦ Πέτρου θυγάτηρ παρὰ γνώµην αὗτου ἐγήματο, οὗ µόνον τοὺς συναφθέντας διαζυγΏναι χρὴ παρὰ τῆς εὐχλείας σου, ἀλλὰ xal τοὺς εἰς τοῦτο συν- αρσµένους εὐθυνθῆναι, καὶ τὸν τὴν ἱερολογίαν τολµή- σαντα lepíz τῷ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπῳ παραπεµ- φθῆναι, δίκας τοῦ τολµήµατος τὰς ἀξίας ληφψόμενον. Ei δὲ xal τινα πράγματα (ὡς ὁ δηλωθεὶς ἔφη Πέτρος ἀπὸ τῆς οἰχίας αὐτοῦ πρὸς τὴν τοῦ συναφθέντος τῇ θυγατρὶ αὐτοῦ οἰχίαν µετηνέχθησαν, xàxstva ἀἆναλη- φθορᾶς πρόστιμον ἀπαιτηθηναι κατὰ τὴν τῶν νόμων ἔτους, S enc . « Ίσον τῆς ἐκτεθεσης συνοδικης ψήφου ἔπ; Mi- χαὴλ τοῦ ἁγιωτάτο καὶ οἰκουμενικοῦ πατρι- άρχου παρὰ Νικήτα τοῦ ὁσιωτάτο Άπρωτο- συγκέλλου καὶ ἸὙαρτοφύλχχο τῆς µεγάλης ἐκχλησίας, κατὰ τὸ, eit 80 ἔτος, της ε΄ ἔπινε- µήσεως. Περὶ τοῦ ᾽᾿μὴ Υίνεσθαι γάμον ἑθδόμου βαθμοῦ. » ᾿Ανήνεγκας, ἱερώτατε 91, πρὸς τὴν ἡμετέραν µετριό- τητα, ὡς µελλόντων τινῶν τρισεξαδέλφων πρὸς vi- µου χοινωνίαν ἀλλήλοις συνέρχεσθαι, πρός γε τὸ πα- póv ἐκώλυσας τὸν Ὑάμον αὐτός' xal Ἰζήτησας διὰ γραμμάτων cl δέον τοὺς τοιούτους τῶν γάμων μὴ χω- λύειν, ἀλλ) ἐπιτρέπειν προθαίνειν. Καὶ πάντως ol- cz, θεοφιλέστατε, ola περὶ τῶν γάμων οἱ νωµοθέται nuptiae prohibentur, inter eos autem qui sunt a la- C θεσπίζουσι, Φασὶ γάρ ^ Ἐπὶ τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόν- lere,est quaedam prolübitio. Vox, Quedam,oppo- των εἷς ἀπέραντον ὁ γάμος κεχώλυται, ἐπὶ δὲ τῶν ἐκ sita ei, quod est in infinitum, particularem inducit πλαγίου ἐστί τις χώλυσις. Τὸ γοῦν τὶς ῥῆμα, ἀντιδια- prohibitionem. Idque manifestum sit ex iis qua στελλόμενον πρὸς τὸ ἀπέραντον, μερικὴν εἰσάγει κὠ- rursus leges dicunt, nuptiis conjungi prohibentur usw * xai τοῦτο δῆλον ἐς ὧν καὶ αὖθις οἱ νόμοι φασί * fratres,consobrini et qui ex iis nati duntaxat.Quid κωλύονται πρὸς γάμου κοινωνίαν ἀδελφοὶ, ἐξάδελφοι, hac lege clarius requiri potest? nihil. Quonam καὶ οἱ Ej αὐτῶν τικτόµενοι µόνον. Τ{ τούτου τοῦ vó- modo conabitur quispiam prohibitionem aut per- µου σαφέστερον ζητήσειέ τις; Οὐδέν. Καὶ πῶς ἄν τις missionem aliam facere supra eam quz sancilà ἐπιχειρήσειε Χώλυσιν fj ἄφεσιν ἑτέραν ὑπὲρ τὴν το- est? Si igitur terminum prohibilionis ex eadem θεσπισµένην ποιήσασθαι» El γοῦν τὸν ὅρον τῆς χω- cognalione nuptiarum le,islator fixit ad sobrinos Xóstuc τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ γένους γάµων ὁ νομοθέτης usque,et quz his ulteriora sunt iudefinita reliquit, µέχρι τῶν δισεξχδέλφων ἐπήξατο. καὶ τὰ ποῤῥωτέρω nemo est qui legitimum terminum egredi possil. τούτων ὄφηχεν ἀπεριόριστα, οὖδείς ἐστι» ὁ τὸν νομικὸν Contrarium enim constituit.Audi etiam expressim ὅρον ὑπερθηναι δυνάµενος. ᾿Αντιγομοθετεῖ γάρ Καὶ permittentem nuptias natorum ex sobrinis Hares, ,, ἄχουε τὸν τῶν τρισεξαδέλφων διαῤῥήδην ἐπιτρεπόμενον inquit, scripta sub conditione,si pronepoti propa- Ὑάμον. Ἡ γραφεῖσα (φησὶ) ὑπὲ αἴρεσιν 59 κληρονόμος, trui, proavunculive pronepoti nupserit v, impleat ἐὰν τῷ τρισεζαδέλφρ γαμηθῇ, πληρούτω τὴν αἴρεσιν. conditionem. Non enim turpes sunt nuptiz. O3 γὰρ αἰσχρός ἐστιν ὁ γάµος. Quid ita? quia octo gradibus separantur. Etsi διὰ τί; Ότι ἀπεσχοίνισται πρὸς τὸν ὄγδοον βαθμὸν ,nim eamdem radicem idemque genus*communi- ὁ γάμος. El γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ῥίζῆς καὶ της αὐτῆς cent sobrinorum filii; graduum tamen intervallum, «ov; «εκοινωνήχασιν οἱ τῶν δισεξαδέλφων παῖδες, ct legislatoris verba, ad unionem rursus cognalio- ἀλλ $ τῶν βαθμῶν ἐπίτασις, καὶ ἡ τοῦ νοµοθέτου nem vocant,connubii jure concesso. Sextus enim Φφωνὴ :póq ἕνωσιν xal αὖθις τὰ γένη χαλεῖ, συγχω- VARLE LECTIONES. 50 al. t. δΙ ὁ ἱερώτατος. — 52 κληρονόμος Un αἴρεσιν, τὴν ἐὰν τῷ. Y $i sobrini filio nupserit, * semen. NOTAE. (6-1) Cerularius Aic dictus fuit, et sub Monomacho, Theodora, Michaele Comneno primo, Acgg., vixit. 749 GRJECO-ROMANUM. 790 ῥροῦσα τὸν γάμον. 'O μὲν γὰρ ἕκτος βαθμὸς καὶ A gradus et inter eos, qui sunt ex transverso, et in- ἐπὶ τῶν ix. πλαγίου καὶ ἐπὶ τῶν ἓξ ἁιχιστείας πάµ- — ler affines,impedit omnino nuptias,et jam contra- παν ἀπείργει τὸν Ὑάμον, καὶ τὸν συστάντα ἴσως ctas dirimit. Rursus gradus octavus permissam διαλύει» ὁ δ αὖ ὄγδοος τῶν βαθμῶν, συγκεχωρη- habet conjunctionem, sive ii qui coeunt, sint α la- µένην ἔχει τὴν συνέλευσεν, εἴτε τῶν ἐκ πλαγίου, εἴτε lere cognati, sive affines. Circa septimum gradum τῶν EE ἁἀγχιστείας εἰσὶν ol γαμοῦντες, Περὶ μέντοι omnis consistit questio,qua non aliter, quam juris τὸν ἔθδομον βαθμὸν τὸ πᾶν περιΐσταται ζήτημα, οὐκ civilisscientia dissolvitur et sincera mente termi- ἀλλως fj τῇ νοµικωτάτῃ τῶν ἐπιστημῶν διαλυόµενον, natur.Nam quicunque conjugia personarum simul καὶ ἀνεπιφθόνῳ φρενὶ διαιρούµενον. "Osa μὲν γὰρ COoeunlium ex propinquate sive affinitate septimo τῶν συνοικεσίων ἐξ οἰχειότητος, ἄγουν ἐξ ἀγχιστείας, inclusa gradu consliterint,ea indissotuta manent, ἀλλήλοις σονηµµένων τῶν προσώπων, τῷ ἑθδόμφ utexinculpatis copulata nuptiis.Duo enim conso- περικλειόµενα βαθμῷ, τὴν σὐστασιν λάδι, ταῦτα — brini patruelesveinstrumenta dotalia componentes καὶ ἁδιάλυτα μένει, ὡς ἐξ ἀμέμπτων συναφθέντα — Cum ΠΙαΙΘΓΙΕΓΑ amilave magna, et fratris sororis- τῶν γάμων. Δύο γὰρ ἰζάδελφοι πρῶτοι πρὸς θείαν Ve filia.progressis ex alia serie et progenie, non μεγάλην καὶ ἀνεψιὰν, ἑτέρας σειρᾶς xal Ὑένος ὡρ- 1ΙΠΡΟΠΕΗΙ sibi accusationes criminum.Nam conso- μηµένας, τὰ Ὑαμήλια θέµενοι, κατηγοριῶν κατ — brini quarum a se invicem gradum obünent : αὐτῶν οὐκ ἐπιθήσουσι Ἱραφάς, Οἱ μὲν γὰρ πρὸς P amita autem seu matertera tribus dividitur gradi- ἀλλήλους τέταρτον ἐπέχουσι βαθμὸν, οἱ πρῶτοι usa fratris sororisve filia. Atque ita computatus ἑξάδελφοι» ἡ δὲ θεία τῆς ἀνεψιᾶς τρισὶ διῄρηται Seplinus in gradus acuta consideratione subti- βαθµοῖς. Καὶ οὕτως ὁ ἔδδομος ἐπὶ τούτοις συναγό- lique ratione, reprehensionem effugit, propter µενος βαθμὸς τὴν µέμψιν εἷς τέλος ἐκπέφευχεν, precepium : cum in aliis quidem gradibus qui ἰσχναῖς ἐπινοίαις καὶ λεπτοῖς διαλογισμοῖς, διὰ τὴν sepumurmn pracedunt, disjuncloruin generum con- ἐντολήν * iv μὲν τοῖς πρὸ τοῦ ἑθδόμου ἑτέροις βα- nexionem lemperans,uniat,seplimo autem nuptias θµοῖς, ἐνοῦντος τοῦ σώφρονος τὴν τῶν Bpngivov non impediat.Cognatorum autem a latere nuptim twv συνάφειαν, τὸν δέ γε ἐπὶ τῷ ἑθδόμῳ γάμον Seplimo gradu comprehenss, prorsus vetit:e sunt; o)x εἴργοντος. Tuv δὲ ἐκ πλαγίου συγγενῶν ὁ τῷ lugiendaque censentur.Neque enim sobrinus so- ἑθδόμρ καταλαμθανόµενος διόλου ἀπείρηται γάμος, brino nat: copulabitur unquam; aut sebrino nata, καὶ ἀποτρόπαιος εἶναι νοµίζεται,. Οὐδὲ γὰρ ὁ δι ad patris sui solirinum retrocedens, eum ad suas εξάδελγος và τοῦ δισεξαδέλφου θυγατρ συναρµο- ϱ Duptias alliciet unquam. Hiec euim est generis in- σθήσεται πώποτε, dj ἡ τοῦ δισεξαδέλφου θυγάτηρ quinatio οἱ corruptela,et cognatiouis probrum, ac ἐπὶ τὸν τοῦ πατρὸς αὐτῆς ἀναποδίσασα δισεξαδελ- —mistio incontinens, ei! legali opposita dissidio. φον τοῦτον πρὸς τὺν ἑκυτῆς Ὑάμον καθελχύσι Neque enim eadem omnino propinquitas persona- ποτἐ, Μολυσμὸς Ὑὰρ τοῦτο Ὑένους καὶ φθορὰ, καὶ rum per aflinitatem conjunctarum : et earum quae συγγενείας φυρμὸς, καὶ µίξς ἀκόλαστο, καὶ τι eX eadem cognalioue et sanguine progenitee ut in νομικῇι διαστάσει 5 ἀντίετος. ᾿Ἐπεὶ οὐδ ἡ αὐτὴ ulrisque septimus gradus permissus sit aut pro- πάντως οἰκειότης τῶν ἐξ ἀγχιστείας συνημμένων hibitus, Cognationum eniti a latere radix una, προσώπων, καὶ τῶν kx τῆς αὐτῆς συγγενείχς καὶ Unusque fons, licet diverse propagines et rivuli τού α-ματος ἀπογεννωμένων * ἵνα xal ἕδδομος àm' distincti intervallis. Quze enim propinquitates per ἀμφοτέριος βαθμὸς ἐπίσης f| συγχωρηθῇ! ἤ κωλυθῇῃ. nuplias cunslilute, duorum diversorum generum Τῶν μὲν γὰρ ἐκ πλαγίου συγγενειών µίσ d ῥία, conjunclionein trahunt, hz velut ex alio genere in xxl πηγη µία κἂν διάρορα τὰ βλαστήματα, καὶ aliud insit? et coalescenles, prohibitum continent τὰ ῥεύματα μετρητά, Ὅσαι δὲ τῶν οἰχειοτήτων kt; connubium, non jure cognationis, sed legalibus ἐπιγαμιῶν τὴν σύστασιν εἰληφυῖαι, δύο ξένων γενῶν edictis, el divina voce, in unum copulante ab iui- συνάφειαν ἐπισύρονται, ὥσπερ µετακεντριζόµεναι B4. lio. mari feminam Non enim quod fratris mei καὶ συμφυόµεναι ἐξ ἑτέρου γένους πρὸς ἕτερον, τὸν D UXOT una caro est cuui viro suo, fratre meo, et γ4μον ἔχουσι Χεχωλυμένον * ob διὰ θεσμὸν συγ-ε- νείας, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν νομιχῶν δικταγµάτων, [καὶ qvi: θείας, εἰς ἓν ἐξ ἀρχης τὸ θῆλυ συναπτούσης τῷ ἄῤῥενι, Ob γὰρ πεὶ ἡ τοῦ ἀδελφοῦ µου γυνή, µία ἐστὶ τῷ ἀνδρὶ ταύτης καὶ ἀδελφῷ µου σὰρξ, xal λεπτῷ vip καὶ νοήµατι κἀμοῦ λελόχισται ἁδελφὴ ἡ νύμφη, καὶ τὴν ταύτης ὅλην συγγένειαν εἷς ἕν συναλείφων πρόσωπον, ἁδελφὰς καὶ συγγενίδας λογίσοµαι ὅδ, Ὁδηγεῖ γὰρ ὁ νόμος, τίνας ταύτας τῶν συγγενίδων subtiliti menle ac consideratione sponsa *censetur soror mea, etiam hujus omnem cognalionem in unam personam obliterans, sorores et consangui- neas reputabo Ostendit enim lex, quas earum non ducam a, et cum quibus *ine reprehensione coe- am.Non enim cum uxoris mez sorore,vel ejusdem consobrina,aut amila inaterterave majore: sed nec cum fratris sororisve filia, dotales conscribam tabulas. Quoniam sexti gradus et inferiorum la- VARUE LECTIONES. US διατάξει. 54 αὗται ὥσπερ μετεγκεντριζόµεναι. 85 λογίζομαι, Ὁδηγεῖ γάρ µε ὁ νόμος, τἶνας ταύ- της τῶν. legum constitutioni adversa. , nurus Lex enin, manu me ducens ostendit, quas hujus οοθπαίαε τοι maternovs bujus filia; vel cum propatrui, pro- avuncnli, proamite, promatertere nepte, irre- prehensibile statuam conjugium. Nam illa ad octa- vum gradum remota est : hec autem excedit sex- tum, et ad septimum subsistit. Sic patruus wel avunculus et fratris sororieve filius diverse cogna- lionis consobrinis immisti,justas constituent nup- tias. Intervallo namque legitimo distant inter se, neex his cognationem ullo modo contaminent. Nemo igitur recte dixerit,affinitate conjunctum et cognominatum abusive cognatuu, proximiorem aut squalem esse ei qai est ex genere et sangui- ne: ut eum ob causam iisdem nuptiarum claudatnr finibus, quemadmedum superius explicatum est Cum enim legi-lator consobrinerum filios connu- JUS CANONIGUM. queis ierettus sum. At cmm sobrine, paterme A οὐκ ἄξθμας, 75$ καὶ cie) ἀμέμπτως wppcilée. Οὗτε γὰρ πρὸς τὴν τῆς νύμφης μον ἀδελφὴν, οὔτε πρὸς την πρώτην ταύτης ἑξιδέλφον f| τὴν θείων τὴν pice, καὶ μέντοι οὐδὲ πρὺς τὴν ἀνεψιὰν γαμικὰ συγγράψω 86 συµθόλαι« * ἐπειδὰ ταῖς τοῦ ἕκτου καὶ τῶν ὑπ αὐτὸν βαθμῶν ἄρκωσι rapa iain Πρὸς δὲ τὴν δισεξαδέλφην ταύτης, καὶ τὴν μικρὰν ἆνε- ψιὰν, ἀνεπιτίμητον θήσομαι τὸ πυνοικόσιο, ὮἩ μὲν γὰρ πρὸς τὴν ὄγδοον ἀπελήλαται βαθµόν. ἡ δὲ ἀνεφιὰ ὑπερθαίνοι τὸν ἔχτον, καὶ ἐπὶ τὸν ἔθδομον ἴσναται. Οὕτω καὶ θεῖρς καὶ ἀναψιὰς ἀλλοφυέαι πρώ- σαις abus ἐπιμιγνύμενοι, ἕννρμον συνιστῶαι τὸν γάμον. Χάσματι γὰρ τῷ νομικῷ ἁἀποδιεστήχασιν ἀλλήλων, την συγγένεαν Ex τούνων «αταῤῥυπαί- νοντες Ud μηδαμῶς, Οὐδεὶς οὖν ὀρίως εἴπει, τὸν & ἀγχιστείας σονημμένον, καὶ συγγενή καταχρηστικῶς bio jungi vetuit, et sobrinorum filiis congressie- Επωνομασμένον, οἰκειώτερον fj ἴσον εἶναι τῷ ix τῶώ nam permisit, ^ibiique de iis qui sunt in medie yévouc καὶ a'uacoc * ἵνα διὰ τοῦτο καὶ τοῖς αὐτοῖς statuit, ex vetito et non velito mentem suam mani- τῶν γάμων στοιχήσῃ τοῖς ὅροις, ὥσπερ καὶ προδιεί- festam fecit, ut limites transgredi non oportegt. Ληπται, 'O γὰρ νομοθέτης τοὺς Tw ἐξαδέλφων παῖ- Namsi sobrinus filiam solhrini amatorie aspiciens, ὃδας πρὸς γάμου κοινωνίαν κωλύσας, τοῖς δὲ τρισ- legalem terminum non plane observans, lasciviet εξαδέλφοις τὴν συνέλευσιν ἐπιτρέψας, καὶ µά τι περὶ (velut equut ad sui generis animal hinnit, : Bon τῶν ἐν μέσῷ διαταἸάμενος, ἐκ τοῦ κεκωλυµένου καὶ maritus,sed stuprator ex eo judicatur. Sobrini au- — éxeórou σαφῃ τὸν ἑαμτοῦ κατέστησε 58 ακαπὸν, ὡς tem paterni maternive filius, exsislens extra gra- ob δεῖ παρεκθαίνεν τὸ épolitsux. ϐ' ps γὰρ δισ- duum numerum a legislatore interdictum, si qui- «ξάδελφος 39 πρὺς τὴν τοῦ δισεξαδάλφου αὐτοῦ θυγα- dem retrocedens sepem egre'liatur,et relicta trisez τέρα ἐρωτικῶς ἀπιδὼν, ἐπιγκυριάαει, πὺν νοωμιχὸν adelphia intra prohibilas insiliat nuptias, et cum pov μὴ mapagoÀ «άμενος κπθαρῶς, ὡς ἵππος ἐπὶ patris sobrima flagitiose corrumpatur. insidiose τὸ σογγενὲς ἐχρεμέτισεν, o) septum ἀλλὰ φθορεὺς plane οἱ latronis moree, nec legitime eam uxorem c 2ντεύθεν χρινόµενας. Ὁ δέ γε τραεάέδελφος, τῶν ducet. Et ideo ignominiose ab hac separabi ur, -et παταριθµουµένων ἓν χωλήσει τῷ νοµοθέτῃ βαθμών qui oscula huic exhibuit, velut ο quedam ἀε]δεία τυγχάνων ἔξω, simo ἀναποδίσας ὁπεραναθῇ τὸν sponsalitia munera prohibi arum nuptarum ei φραγμὸν, xal τὴν τρισεξαδελφᾶιν ágaie, 5ígo τῶν Jargietur.Qusnam vero ha sunt! Perpetuum dede- — xexoAupé;mv εἰσπηδήσει γάµων, καὶ τῇ τοῦ πατρὸς cus, et Hlaudata fama. Itaque propter has sorües, ῥὀνσεξαδέλφῃ παρεισφθαρῇῃ, ἐπιθούλως Ἅἄρα καὶ et inquipationem confusionemque generis el com- λῃστρικῶς 60 καὶ ob νομίμως χαύτῃν queen. Καὶ *ristionem cognatici sanguinis piissime, in iis qui διὰ ταύτα ἀτίμως ταύτης διαιρεθήσρται, xal τὰ πρὸς septimi sunt gradus ex transverso nuptie non con- ταύτην αἰσχρῶς 6 συντρίψας φέλσρα, Μόνα ταύτῃ numerentur,neque a bene senlienlibus agnoscun- τῶν ἀπηγορευμένων γάμων, ὥσπερ "wi ἕδνα χα- tur, e numero legitimorum conjugiorum ieligiose µρίσεται τὰ &alpera. Τίνα δὲ ταῦτα; Όνμιδος αἰώνιον, *xplosem. καὶ φήμην οὐκ εὔφηυ ow, Aw ταῦτχ γοὺν τὰ ῥπά. σµατα, καὶ τὸν φυρμὸν καὶ τὴν σύγχυσιν τοῦ Ὑένους, xal τὴν ἐπιμιξίαν τοῦ αυγγενικοῦ αἵματος θδαφιλέσσατε, ἐπὶ τῶν Ex πλαχίου ὁ τοῦ ἑθδόμου βαθμοῦ οὐ σ»γκατηρίθµηται γάµας, οὐδὲ τοῖς εὖ φρονρῶσι Ὑνωρίζρται, τῶν ἐν- νόμων ἐχφυλοφορούμενος εὐσεδέστατα συνοικεσίων. Sic jurisconsullorum preceptiones volunt: sic'D Οὔνι τοῖς νομικοῖς τὰ ἁασάγματα βούλονται * οὕτω antiquissimi sapientum judicium ab initio ad hec — wi οἱ παλαίκατοι τῶν σοφιωτάσων δικαφσῶν 1E ἀρχἃς usque tempus de his pronuntiarunt, et hujusmodi καὶ ἄχρι τῶν νῦν ακαιρῶν περὶ ποήτων ἑωτυπώαχντο, nuptiis terminum posuerunt.Talia etiam clarorum καὶ τοιουτον τοῖς ιγάμοις τεθείκασιν ὅριον. Καὶ τοι- magnorumque vivorum constiluta sunt et οοηδιῖ- αὖτα περιφανῶν καὶ μεγάλων ἀνβρών συνέστη xal tuentur conjugia, et adhuc constituuntur, irre- preheusibilem habentia mistionem, el cognationis cruorethorum immaculatum nnllo modo i inquinan- tia. Cum autem beatus inter patriarchas dominus Simmnius inveniret (ut. videlur) sua elate, qui ισυστήσονται συνοικέσια, καὶ ἔτι συνίστανται, ἁμώ- µητον τὴν µίξιν λαθόντα, καὶ κῷ αυγγεναῷ λύθρῳ "v ἀμίαντον κοίτην µηδόλως µολύναννα, (0 δὲ μακαριστὸς ἓν πατριάρχαις χνριος Ἀναίνιας, εὑρὼν, ὡς ἔοικεν, bv τοῖς κατ absbv χρόνρις diim 43 ἐπὶ VARLE LECTIONES. U6 νννάφω, 1 ἐκ τούτου µηδόλως xatxdpon. ὅδ χατεστήσατο. U9 sl μὸν γὰρ δισεζάδελφος. B9 xal σφαλερὼώς. O0 αἶἰσχρά. ϐ3 ἀνέδην. *-perieslosc, *-et 4urpem erga illam amorem abolens, velut. 158 GRAECO-ROMANUM 784 τῶν ἓξ ἁγγιστείας τους του ἕκτον µιγνυβένους βα- ὁ se impudenter a sexto gradu affinitatis miscerent. θμοῦ, καὶ ἀνεπιτίμητον Dv ἀδελφοὺς δύο δυσὶν ἐξ- et exira reprehensionem esse fratres duos cum αδέλφαις πρώταις ἑτερογενέσιν, fj θείψ μείζον καὶ duabus consobrinis alterius cognationis, aut cum ἀνεφιᾷ συνέρχεσθαι, καὶ τὸν γάμον αἰσχρὸν εἶναι μλ amila materterave majore, et fatris sororisve filia ἔοκειν * τοῦτο μὲν διὰ νεκροῦ χκκώλυχε θεσπίσµατος, congredi, nec lurpes esse videri nuptias, loc qui- τὰ δὲ ἐκτὺς «ούτων ἀφῆκεν ἀπεριόριστα χαὶ ἀκώ- dem novella sanctione vetuit : extra bsc autem, λυτα. Εἰπὼν γὰρ μὴ δύνασθαι θεῖον xai ἀνεψιὸν δύο csetera indefinita nec prohibita reliquit. Cum enim ἀδελφὰς λαμθάνειν, f| δύο ἀδελφοὺς θείαν xal ἀνεψιάν *.— dixit patruum vel avunculum, et fratris sororisve καὶ, 0 δοχεῖ µεῖζον ἁμάρτημα τῷ πατριάργῃ, ἄπει- — filium non posse duas sorores accipere, aut duog Ρηχὼς, δύο ἁδελφοὺς δύο ἑξαδέλφαις πρώτχις µίγνυ- fratres amitam materteramve, et fratris sororisve σθαι γαμιγῶς, ὡς ix τούτου συγχύσεως τῶν γενῶν filiam:et,quod patriarche majus videtur delictum ἐπισυμθαινούσης, καὶ τῶν ὀνομάιων συµπτώσεως * Cum prohibuit duos fratres misceri per nuptias καὶ µέχρι το-το τὰς xoÀuogíva, 65 περιγραψά- — duabus consobrinis : quasi ex his generum orire- µενος τῶν συνελεύσεων, καὶ µή τι kxeovívac ὑπὲρ lur confusio et nominum conturbatio : et bactenus ταύτας δοκεί σαφέστατα, τὸν μὲν τοῦ ἕκτου βαθμοῦ ., Velitas circumscripsit coitiones, nihil amplius de καὶ tbv κατωτάτω τούτου γάμων κωλύειν," καὶ μὴ lis exprimens: videlur apertissime sexti quidem συγχωρεῖν χώραν διχλαμθάνειν 64, Τῶν 9' ὑπερδαι- — gradus et inferioris nuptias vetare, nec concedere νόντων τὸν ἕκτον ὅρον θεμιτὴν τὴν συνάφειαν ἡγει- locum habere: eorum autem qui sextum gradum σθαι * ταὐτὰ τοῖς πάλαι νομοθετῶν νοµοθέταις, xal exceduni,licilam existimare copulam eadem cum κανονίζων Ἱεροπρεπέστατα * καὶ μᾶλλον πλέον τούτων antiquis legislatoribus sanciens, et sacra consti- τὸν ἐξ ἁγχιστείας περιστέλλων xal συσφίγγων dgov, tuens regula : magis eliam quam hi contrahens et Ὅ γὰρ ἐχεῖνι µέχρι τετάρτου ἔστησαν βαθμοῦ, fj consiringensexalfinitaienuptias.Quod enim illi us- διὰ τὸ εὐπρεπὲς ἀπειρήκασιν, εἰπόντες οὕτως Οὐὁ usquo ad quartum sliterunt gradum, aut propter δύναµαι λαμθάνειν τὴν ἐξ ἄλλου θωγατέρα τῆς ἐμης bonestatem prohibuerunt, ita dicentes : Non pos- γαμετῆς * ἢ τὴν ἐγγόνην, ἃ προεγγόνην * οὐδὲ τὴν Sum accipere uxoris mes ex alio filiam, aut nep- γαμετὴν τοῦ υἱοῦ µου, fj τοῦ ἐκγόνου, fj τοῦ προεχ- lem aul proneptem, neque uxorem filii mei, aut γόνου µου * ἀλλ᾽ οὐδὲ την πενθεράν µου, ἢ τὴν µη- epolis aut pronepolis mei : sed neque socrum τρυιάν µου οὗτος ὁ σοφὸς τὰ θεῖᾳ πατριάρχης, μηδὲ meain, vel novercam meam : hic circa divina sa- ταῦτκ fj τἆλλα νομικὰ κωλύματα παριδὼν, ἀλλὰ καὶ piens patriarcha, neque has neque alias despiciens τὰ μέχρις ἔκτου β:θμοῦ χωλύσας ἐπεκτεινόμενα, iv prohibitiones sed et qua ad sextum usque gradum τούτῳ póvy τὸ χωλυτιχὸν ἔθετο ὅριο. "Onso 63 C porriguntur velans in hoc solo prohibitorium παρελθὼν 66 οὐδεὶς τοῦ Χριστωνύμου λαοῦ, ἀνεπιτί- posuit terminum : quem nemo ex Christiano po- pontoc ὑποστρέψει mori, ἀλλὰ τῇ αἰσχύνῃ τὸ πρόσωπον ἐπικαλυψάμενος, καταθρηνήσει πολλά, "Ave γὰρ δι- καστηρίοις ix “παΐδων ἐντεθραμμένος ἔχεῖνος, ὁ καὶ τὸν χρόνον καὶ τὴν αύνεσιν πολιὸς, καὶ τὰς νομικὰς μὲν ἀνελίττων βίθλους καθ) ἑκάστην, τελευταῖον δὲ xxl ἐπὶ «b ἱερὸν καθίσας συνέδριον, καὶ τὰ ,τῶν θεο- φόρων ἀνδρῶν συνελὼν 66” κανονίσµατα, καὶ παντα- χόθεν τὸ σεανὸν καὶ εἰµιον συλλεξάµενος, οὐκ ὤκνησε τῶν συνοικεδίων ἀκρεθεστάτην ᾖτάξιν ἐκθεῖναι, καὶ τόμον νέον περὶ τούτων συγγράφασθαι, καὶ τοῖς μετ αὐτὸν καταλιπεῖν, στηλογραφίαν ὄντως ἀἆψευδη καὶ ἁμώμητον, καθκρὰν τῷ βροτεῳ Ὑένει τὴν ὕπαρξιν pulo przte:iens, sine censura unquam revertetur, sed pudore suffusus, lugebit plurimum. Nempe educatus ille in foro et judiciis a pueris,qui etate el prudentia canua, legalesque vrrsans quotidie libros, landem in sacro consessu sedens, et divi- norum virorum contrahens * definitiones, et quod castum honeslumque, undique colligens,exactissi- mum conjugioruin ordinem exponere non dubita- vit,et novam de his conscribere decisionem,quam posteris relinqueret, titulum romnino veracem et irreprehensibilem, largientem hominibus puram generis exsistentiam,eosque Deo conservantem ca- τοῦ *$vouc χαριζομένην, καὶ θεῷ καθαρωτάτους ταῖς D Slissimos consueludine et conjunctione nuptiarum ἐπιμιβίαις καὶ suvagtlat τῶν ἀμέμπτων γάμων culpa carentium. Haec tibi, sacratissime pauca ex τοὺς ἀνθρώπους φυλάττουσαν. Ταῦτά cot, ὦ isoo- paucis ad ea, quz? a 4e scripla sunt, de nuptiis ταῖς, ὀλίγα Bb ὀλίγων πρὸς τὰ παρὰ go) γραφέντα περὶ colligentes et exarantes anitlimus in scriptis 6, γάμων ἀναλεξάμενοι καὶ] διαχαράξαντες, ἐκπέρπομεν Υόφως 6]. VARLE LECTIONES. 65 κεχωλυµένας. 04 λαμβάνει. 65 τὸν xw. ἔθετο ὅρον ὄνπερ. 06 διεξελθών. 67 Ἐκπεπόμφαμεν ἐγ- γράφως. Σὺ δὲ καὶ πλείονα τούτων τῷ ποριμωτάτῳ Ἐξευρίσκων τῆς φύσεως ὡραίῳ τῆς εὐσεθείας στεφάνῳ τὰ πορὶ τῶν γάμων ζητηθέντα ὡράίσον, xal οὕτως ὡραιοτάτην πάντως τὴν νυµφικήν ἀναδείξεις isi θεσιν. 4 magna cvm lieentia * perlegens t indicem $ misimus scripto comprehensa. Tu autem his etiam plura per ingenii solertiam inveniens, pulchro pietatis setto de nuptiis inquisita condecorabis, atque ftà hoc de matrimoniis argumentum omnino perpolitum e[Rcies. 155 JUS CANONICUM 756 Hoc exemplum patriarchalium litterarum syno- A — Toüto δὴ τὸ ἴσον τοῦ πατριαρχικοῦ σῦνοδικῶς ἐκ- daliter editarum, prolatum ex codicibus repositis in sanctiore secreto, et confirmatum proprie ma- nus subscriptione,et sigillo Nicetz sanctissimi pro- tosyncelli et chartophylacis sanctissime magna Dei ecclesia, subscriptionibus etiam peritissimo- rum diconorum notariorumque patriarchalium roboratum, datum et mense et indictione supra- scriptis. JOANNIS XIPHILINI (9). I. De sponsalibus. Meusis Aprilis die xxvi,feria quarta, indictione quarta, anno ΤΙΟΙΟ I) LXXIv, presidente Joanne, sanctissimo domino nostro el universa'i patriar- τεθέντος γράμματος ἐκ τῶν ἐναποχειμένων κχωδιχίων τῷ εὐαγεῖ σεκρέῳ ἐχθληθὸὲν, καὶ τῇ αὐτοχείρῳ ὑπογραφῇ xal σφραγῖδι Νικήτα τοῦ ὁσιωτάτου πρω- τοσυγχέλλου καὶ χαρτοφύλακος τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Oto) μεγάλης ἐκκλησίας πιστωθὲν, ἔτι δὲ καὶ ταῖς ὑπογραφαῖς τῶν λογιωτάτων διακόνων xal πατριαρ- χικῶν νοταρίων θεθαιωθὲν, ἐπεδόθη, μηνὶ καὶ ἐπινεμή- σει τοῖς προγεγραµµένοις. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΕΙΦΙΛΙΝΟΥ, « A. Περὶ µνηστείας. » Μηνὶ ἀπριλλῳ xG', ἡμέρᾳ $. ἐπινεμήσεως ὃ, ἔτους «Γφοδ προκαθηµένου Ἰωάννου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου xal οἰκουμενιχοῦ πατριάρχου, iw τοῖς cha, ad dextram catechumeniorum partem ; assi-B ὀεξιοῖς µέρεσι τῶν χατηχουµενείων, συνεδριαζόντων dentibus ei sanclissimis metropolitanis, (5058- riensi, Ephesimo, Heracliensi, Ancyrano, Cyzt- ceno, Clalcedonensi, Sebastiensi , Gangreno, Philippensi, Hierapolitano, Cotyaii, Mitylenzo, Chonensi, Nacoliensi : et archiepiscopis, Maronz, Preconesi, Garelle, Lemni, Bospori, Gothis, Herculano : cum ad extremum venissent etiain Amasenus, Melitenicus, Claudiopolitanus, Iconien- sis, Hydruntinus. Quavis evidenter et expressis verbis in syno- dali tomo, promulgato a clarissimo patriarcha, domino Sisinnio, de prohibitis et incestis nuptiis, nihil de sponsalibus quoque sit comprehensum : tamen cum jus (3! civile patrisatque filii sponsam, filio vel patri omnino conjungi propterea vetet, quod illa novercee locum habeat. hzc nurus, licet nuptias secule non sint : idemque voleat in sponsa filii adoptivi, licet adoptio soluta sit. ut eam pater adoptivus uxorem accipere nequeat, veluti nurum et filii sui conjugem ; cum obtinuerit denique in hunc usque diem, ut qui virginem sibi desponde- rit, eamque vel morte amiserit, vel repudio, vel consensu, penarumque legitimarum prestatione, ac deinde duxerit aliam ; neque sacerdos, neque diaconus, aut subdiaconus ordinari possit, quasi qui secundas contraxisse nuptias reputetur : visum est nunc quoque mediocritati nostre, tolique sanclissime synodo presenti, valere in omnibus αὐτῷ πάνιερωτάτων μητροπολιτῶν, τοῦ Καισαρείας, τοῦ ἸἘφέσου, τοῦ Ἡρακλείας, τοῦ ᾿Αγκχύρας, 00 Κυζίκου, τοῦ Χαλχηδόνος, τοῦ Σεθαστείας, τοῦ Γάγ- Ίρας, τοῦ Φιλίππων, τοῦ Ἱεραπόλεως, τοῦ Κοτυκείου, τοῦ Μιτυλήνης, τοῦ Χωνῶν, τοῦ Νακωλείας ' καὶ ἀρχιεπισχόπων, τοῦ ἨΜαρωνείας, τοῦ Προικονήσου. τοῦ Γαρέλλης, τοῦ Λήμνου, τοῦ Βοσπόρου τοῦ Γοτ- θίας, τοῦ Ἡραχλέος * ἑλθόντων καὶ iv ὑστέρῳ τοῦ ᾽Αμασείας, τοῦ ΜελιτηνΏς, του Κλαυδιουκόλεως, τοῦ Ἰκονίου, καὶ τοῦ Ὑδροῦντος. El καὶ μὴ προδήλως καὶ κατὰ λεξιν iv τῷ ἔκτε- θέντι συνοδικῷ τόμ παρὰ τοῦ ἀοιδίμου πατριάρχου, κυρίου Σισιννίου, ἐπὶ τῶν κεχωλυµένων καὶ ἆθε- µίτων Ὑάμων, διείληπται καὶ περὶ τῆς µνηστείας - C ἀλλ᾽ ἐπεὶ καὶ τὴν τοῦ πατρὸς μνηστὴν, καὶ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ 68, κωλύει παντάπασιν 0 πολιτικὺς 69 νόμος τῷ υἱῷ 7j τῷ ἀδελφῷ 70. ζεύγνυσθαι, διὰ τὸ τὴν μὲν μητρυιᾶς τάξιν ἔγειν, τὴν δὲ νύμφης, xdv ὁ γάμος μη προδέθηκε τὸ αὐτὸ δὲ καὶ Ἐπὶ τῆς µνηστης τοῦ θετοῦ υἱοῦ, κἂν ἡ θέλησις 70 Aud, μὴ ὀυναμένου τού θετοῦ πατρὸς ταύτην λαθεῖν, ὡς νύμµφην, xal τοῦ ἰδιοῦ υἱοῦ γαμετήν * ἐκράτησε δὲ καὶ µέχρι τῆς δεῦρο, τὸ μνηστευσάµενον κόρη», καὶ f θανάτῳ ταύτην ἀποθαλόντα, fj διχζυγίῳ. ἢ συναινέσει, καὶ προστί- pav Τὰ χατκθολῇ, εἶτα ἑτέρν ἀγαγόμενο, μη δύνασθχι ἱερέλ, fj διάκονον, fi ὑποδιάκονον ἆχειροτο. νείσθχι, δίγχμον δηλαδὴ λογιζόµενον * ἔδοξε καὶ vov τῃ ἡμῶν µετριότητι, καὶ πάσῃ τῇῃ ἐνδημούσῃ ἱερω- τάτῃ συνόδῳ, τοῦ κρατεῖν ἐπὶ πάντων τῶν ἀθεμίτων incestis prohibitisque nuptiis debere, ut non mo- D καὶ κεκωλυµένων, μὴ µόνον el γάμος καὶ ἱερολογί« do si nuptie sacreque preces intercesserint, ejusmodi contractus prohibeatur, et illicitus ap- pelletur,sed et si sponsalia secundum legem per- acta sint, nuptiis non impletis, sed morte, vel alio modo solutis, nefas sit alterutri harum persona- rum junctz sibi per cognalionem personz, cujus causa nuptiarum nascitur impedimentum, vel alio φθάσει προθῆναι T), κωλύεσθαί τε xal ἄθεσμον τὸ συνάλλαγμα ὀνομάζεσθαι * ἀλλὰ xliv νηστεία κατὰ τὸν νόμον τετέλεσθαι, Ὑάμος ἃξ οὐκ ἀπήρτισται, θανάτῳ δὲ, fj ἑτέρῳ τρὀπῳ διχλέλυται 4, μὴ ἑξὺν εἶναι, θάτερον τῶν προσώπον τῷ κατὰ τὴν συγγέ- νειαν ἡνωμένῳ αὐτῷ προσώπῳ, εξ f αἰτίας κώλυμα γίνεται γάμου, fj κατὰ ἄλλον τινὰ τρόπον τὸ ἀθέμι- VARLE LECTIONES. 68 τὴν. τοῦ υἱοῦ. 09 πρακτικός. 70 τῷ πατρ. Toig. 73 νοµίµων προστίμων, — T5 φθάσῃ συμθῆναι. Ἱὁ «λύεται. NOTE. (2)Vixitsub dicto Constantino, Eudocia,Diogene, Michaele, Augg. Hxc duo decreta Nicephorus Bo- toniales Λας. confirmavit per auream bullam. (3) L. 12. 8. 1. D. de rit. nupt. T Inst. de nupt. j uxor. 751 GRJECO-ROMANUM. 798 τον παρεισάγεται, συνάπτεσθαἰ τε κατὰ τὸν νόµιµον A quodam modo incestus admittitur, copulari justo γάμον καὶ νόµοις ἐγνωσμένον, f| θείοις χανόσι τὸ συνάλλαγμα fj τὴν συνοίχησιν κχεχλῆσθαί τε καὶ ὅλως καθίστασθαι * τῆς νοµίµο µνηστείκς τοῦ γάμου τάξιν τε καὶ κατάστασιν ἐχούσης. Διὰ τοῦτο γὰρ xxl πρυστίµων ἄνεύ Ἀλύεσθαι ταύτην οὐκ ἔξεστιν, ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν ἀθεμίτων νομικὸς διορίξεται χανὼν, ὡς £x τὸ συνάλλαγμα νόµοις ἁπρόσδεκτον, ποινὴν ἀπαιτεῖσθαι οὖχκ ἔξεστιν. ᾿Επὶ δὲ τῶν ἑῤῥωμένων καὶ νοµίµων, ὥσπερ ἐν τοίς γάµοις, al ποιναὶ ἀντι- δίδονται ΄ εἰ μὲν ἐξ αἰτίας δηλονότι τῆς γυναικὸς τὸ διαζύγιον πέµπετα., τοῦ ἀνδρὸς κερδαίνοντος,. Ei δὲ παρ) αἰτίαν τοῦ ἀνδρὸς, τῆς Ὑυνχικὸς ἀποφερομένης τὸ χέρδος, Οὕτω xal iy ταῖς µνηστείαις, τῆς λύσεως legibusque comprobato matrimonio, ne ve per sa- (108 canones contractus hic vel conjugium nuncu- petur, aut ullo modo subsistat : cum legitima sponsalia matrimonii locum et conditionem obti- neant. Nam proptera nec absque poenis hsc dissolvere licet, cum de incestis regula juris * definiat, ubi contractus legibus interdictussit, non licere poenam exigere. In iis autem, qua jure legi- busque valent, quemadmodum in nuptiis, poena persolvuntur : ut lucrum vir consequatur, si quidem per causam mulieris repudium mittatur, sin culpa viri, lucrum mulier auferat. Sic et in sponsalibus, siquidem cum pcena consistat eorum Yvlexà προστίµου συνισταµένης, πρόδηλον ὡς ὁ gv n-Bdissolutio, manifestissimum est, eum, qui sponsa- στείαν συστησάµειος «al κατὰ νόμους διαλυσάµενος, εἶτα ἑτέραν ἀγαγόμενος, δἰγαµός x6 ἔστι͵ καὶ οὕτω νῦν καὶ εἷς τὸ ἑξῆς ὀνομασθήσεταί τε xal ἔστχι,. Τὸ 9 αὐτὸ πάντως: καὶ ἐπὶ τῶν θηλειῶν. "Enti τὰ αὐτὰ i ἑχατέρας φύσεως οἱ vópot κρατεῖν xav τοῖς Yd- µοις χἀν τοῖς ἑτέρις συνλλλάγµασι θεσπίζουσι. Διαῤῥήδην τοίνυν ἀποφαινόμεθα, ὅσα καὶ oix πρὀ- σωπα ἄπὸ τῶν πολιτικῶν νόμων, fj ἀπὸ τῶν θείων κανόνων, 5j ἀπὸ τοῦ δηλωθέντος συνοδικοῦ τόµω, Ἡἢ ἀπὸ ἑτέρου τοῦ περὶ τριγχαµίας συνοδικοῦὺ τε ἅμα καὶ βασιλικοῦ θεσπίσµατος, εἷς γάμου κοινωνίαν χεχώλυται, τὰ αὐτὰ xal ἐπὶ τῶν μνηστειῶν τὴν Χώλυσιν ἐναργεστάτην Ιδ ἔχειν, καὶ μηδὲν εἶναι γά- µου τε καὶ µνηστείας διάφορον, εἰς σύστασιν τοῦ θεμ.ιτοῦ καὶ ἑῤῥωμένου, Ἑτέρα συνοδικὴ ἀπόφασις. Περὶ µνηστείας. Μηνὶ Μαρτίῳ :0', ἐπινεμήσεως δ᾽, ἔτους eot , προκαθηµένου Ἰωάννου τοῦ ἁγιωτάτσυ ἡμῶν δεσπό- του καὶ οἰχουμενικοῦ πχτριαρχου, Lv τῷ μικρῷ σε- κρέτῳ, συνεδριαζόντων αὐτῷ xal τινων ὀρχόντων συγκλητικῶν, πρὸς τούτοις δὲ πανιερωτάτων 76 μητροπολιτῶν, τοῦ Καιταρείας, τοῦ Ἡρακλείας, τοῦ Νικαίας, τοῦ Χαλχηδόνος, τοῦ Τιτάνων 71, τοῦ Νεο- χαισαρείας, τοῦ ᾽Αμωρείου, τοῦ Κοτυαίου. τοῦ 'Apd- στριδος, τοῦ Κελεσηνῆς, τοῦ Κολωνίας, xal ἀρχιεπισ- κόπων, τοῦ Σηλυθρίας, τοῦ Ῥουσίο, καὶ τοῦ Γοτθίας. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῶν συγκλητικῶν ἁπάντων ἆἄπο- 5 χωρησάντων, ῥἑλθόντος δὲ καὶ τοῦ µητροπολίτου Πατρῶν, xal συγκέλλου Νικήτα, προετέθη τὸ’ τῆς νηστείας ἀμφιθαλλόμενον, εἴ γἤε χρὴ iv τοῖς vaya- κοῖς συναλλάγµασιν, ἔνθα συγγενείας ἐστὶ νόμος, κώλυσιν πάγων ἀντὶ γάμο) ταύτην Λογίζεσθαι ' xal ἢ ἐπιτρέπεσθαι τὸ μετὰ τοῦτο μέλλον προθῆναι συν- οικέσιον, fj ἀποτρέπεσθαι, ὡς ἄθεσμόν τε xal vó- µοις ἐναντιούμενον, καὶ θείοις Κανόσι προσκόπτον, Καὶ Ἀρωτήθησαν οἱ παδουσιαζοντες ἅπαντες παν» ιερώτατατοι ἀρχιερεῖς, xal εἶπον κοινῃ γνώμῃ κατὰ lia contraxit, et secundum leges dissolvit, alia deindéps uxore ducta, digamum esse, alque ita nunc, et in posterum nominatum iri, et futurum. Idem vero et in feminis omnino locum habebit. cum eadem in utroque sexu tam in nuptiis, quam οδοί contractibus obtinere, leges sanciant. Itaque diserte pronuntiamus, que et qualescun'ue persone per juria civilia, vel sacros canones, vel indicatum synodalem tomum, vel aliam de tertiis nuptiis synodalem pariter et imperatoriam san- clionem, a consortio matrimoniali arceantur : easlem et in sponsalibus prohibitionem mani- festissimam habere, nec ullum esse nuptiarum et sponsalium discrimen in hoc, ut licite justeque contrahantur. Altera synodalis sententia. De sponsalibus. Mensis Martii die xix, indictione rv, anno VICI) 19 LXXY, presidente Joanne, sanctissimo do- mino nostro, et universali patriarcha, in minore secreto' assidentibus ipsi magistratibus quibusdam ordinis senatorii, praeterque hos sanctissimis me- tropolitanis. Cesariensi, Heracliensi, Nicsmno, Chalcedonensi, Tyanensi, Neocssariensi, Amo- riensi, Cotysi, Amastridis, Celesene, Coloniensi: et archiepiscopis, videlicet archiepiscopo Selebrigm, Russii, et Gotthiz. Eodem die, cum omnes ordinis senatorii proce- res abcessissent, et advenisset meiropolitanus Pa- trensis, et Nicetas syncellus, de sponsalibus est proposita quastio : num scilicet in contractibus nuptialibus, ubi cognationis lex impedimentum affert, sponsalia pro nuptiis habenda sipt ; ut. vel permittatur, quod subsecuturum est, conjugium ; vel prohibeatur, tanquam illicitum, et legibus contrarium, et in sacros canones impingens. In- terrogati vero cuncti, qui coram aderant, sanctis- simi pontifices, communi sententia de qnastione VARLE LECTIONES. T5 Ἰνεργεστάτην. — 70 θεοφιλεστάτων. — 11 τυάνων, b j. v C. de sponsal. 759 JUS CANONICUM 100 60ΠΜΠΟΥΘΡΡ4 responderunt ; ejusmodi eontractnm Α τὸ ἀναμφίδολον Ἴθ, χωλυτέον εἶναι τὸ συνάλλαγμα prohibendum esse, quotiescelebratis sponsalibus, nec seculis nuptiis, cum persona quapiam vel ob cognalionem, vel ob affinitatem manifestam velita, contractus alius instituitur : partim,quod nonage- simus octavus canon sancte universalis sexi synodi sic ad verbum statuat : Qui. alii desponsa- tam, viro adhuc superstite,duxerit uxorem ,adulte- rii crimine tenetor (quippe nisi patres ilii divini sponsalia loco. nuptiarum habuissent, sed pro re quadam diversa ; quonam modo adulterii crimen impegissent ei, qui cum desponsata cum altero matrimonium contrahit ? Nam haud dubie cum nupta committitur adulterium, nec citra discrimen ἔνθα µνηστείας προθάσης, καὶ γάμου qw ἔπακολου- θήσαντος, προς τι πρόσωπον fj ἀπὸ συγγενείας, ἀπὸ ἀγχιστείας προφανοῦς εἱργόμενον, μέλλει ἕτερον τελεσθῆναι συνάλλαγμα * τοῦτο μὲν, τοῦ ἐνενηχοστοῦ ὀγδόου Χχανόνος τῆς ἁγίας οἰκουμενικῆς ἕκτης συν- όδου, οὕτω κατὰ ῥῆμα διαλαμΆάνοντος | 'O τὴν ἑτέρρ μνηστευθεῖσαν ἔτι τοῦ ἀνδρὸς ζώντος εἰς γᾶ- pov ἀγόμενος 79, τῷ τῆς µοιχείας ὑπυχείσθω ἐγκλή- ματι ' (eb γὰρ μὴ ἑλογίζοντο ol Orto: πατέρες τὴν µνηστείαν εἷς γάμου τάξιν, ἀλλ ἄλλο τι, πῶς ἄν µοιχείας ἐγκλήματι τὸν συναπτόµενον τῇῃ ἕτερον μνηστευσαµένῃ ὑπέθαλον ; Πρὸς ὕπανδρον γὰρ προ δήλως ἡ μοιχεία πλημμελεῖται, καὶ ἀθιάφορον οἱ camdem penarum rationem ac modum tam in p Ἀλνόνες τὸν τῶν Ἐπιτιμίων λόγον καὶ τρόπον ἐπί τε adulterio, puam inscortatione, canones statuunt) : partim, quod et jus civile titulo v, libri xxvriu Ba- silicorum, in hanc sententiam loquatur Patris (4) fratrisve mei sponsam, uxorem ducere non pos- sum, licet eorum uxores non fuerint. Nam illa no- verce, haec nurus locum habet. Item, post capita quadam (5) : Quamvis mulias pater meus habuit, nullam earum duco (6). Nec matremsponse quon- dam mez. Quippe mea socrus fuit, Igitur etin hoc perspicuum est, legum conditores habuissesponsa- lia pro nuptiis et illicitum existimasse ;, quod con- sequitur, sanxisseque, non posse conjongi. Atque hiec deaffinitate Nam postenumeratasanguinisim- pedimen!a, subjiciunt: Sed et alie nuptize,qua non ob juscognationis, sed propteraffinitatemnon pro- € cedunt. Etin hujusmodiimpedimentorum enumera- lione, predicta quoque capita collocantur. Ac prze- sentes una sanclissimi pontifices inhanccanonicam legalemque sententiam consenserunt, ita sesenlire ac dicere professi, nec diversum quid se vel cogita- tione, vel facto probare, velut una voce pronuntia- rnnt;:quandoquidem et in renuntiationibus ad sacer- dotium, Τά se tum facere, tum manus imponere dicerent,ut cum quisaliqua sibi desponsata, nec ma- trimonió copulata, quocunque modo eam deserens, aliud deinde legitimum matrimoninm contraxerit ; nec Sacerdos ordinetur, nec forte per ignorantiam ordinatus, quidquam fructus inde refe:at ; sed sa- τῆς µοιχείας καὶ τῆς πορνείας οὗ τίθενται) τοῦτο δὲ, καὶ τοῦ πολιτικοῦ νόµου iv τῷ t^ τίτλῳ τοῦ xn βι- θλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέγοντος * Τὴν τὸῦ πατρός μου, ἢ τοῦ ἆἁδελφοῦ 80 µου μνηστὴν οὐ δὐνάμάι λαµθάνειν, κἂν Ὑαμεταὶ αὐτῶν οὐ Ὑεγόνασιν,. H μὲν γὰρ μητρυιᾶς, ἡ δὲ νύμφης τάξιν ἐπέχει. Καὶ µετά τινα κεφάλαια. Κἂὰν πολλὰς ἔσχεν ὁ πάτήρ µου, οὐδεμίαν αὐτῶν λαμθάνω, Οὐδὲ µητέρ τῆς ποτέ µου μνηστῆς ' γέγονε γάρ µου πενθερά. Δῆλον οὖν xai ἐπὶ τούτου, ἀντὶ γάμου τὴν µνηστείὰν cl νοικοθέται ἔθεντο, καὶ ἄθεσμον τὸ συμθαῖνον ἡγή- σαντο, xal μὴ οἴόν τε συνάπτεσθχι ἐθέσπισαν. Καὶ ταῦτα ἐπὶ ἀγχιστείας. Μετὰ (ap τὸ ἀριθμήσασθαι τὰς ἐξ αἵματος κωλύσεις Ἐπάγουσιν * Εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεροι, o) διὰ θεσμὸν συγγενείας, διὰ δὲ ἁγχιστείαν μη προθαίνοντες. Καὶ iv τῷ κατχλόγῳ τῶν τοιούτων Χωλυµμάτων, συντάττονται καὶ τὰ εἰρημένα κεφά- λαια. Καὶ ol συµπαρόντες πανιερώτατοι δὲ ἀρχιε- ρεῖς τῇ τοιχύτῃ κανονιχκζ τε xal νομικῇι γνώμῃ ὦμο- γνωµόνησαν, καὶ οὕτω φρονεῖν τε καὶ λέγειν &v- ωμολόγησαν, καὶ μηδέν τι ἐναντίον φρονεῖν ἢ πρᾶτ- τειν, ὁμοφώνως 82 ἐξεῖπον, ᾿Επεὶ καὶ iv ταῖς εἷς ἱερωσύνην παρχγγελίαις οὕτω ποιεῖν χαὶ χειροθετεῖν ἔφασαν, ὡς ὅτε τις μνηστευτάμενός τινα, καὶ μὴ Χχτὰ γάμον συναφθεὶς, ἀποσταίη ταύτης οἱψδήποτε τρόπρ, εἶτα ἑτέρρ νομίμφῳ Ὑγάμῳ συναφθῃῇ, ὁῦτε Ἱερέως χειροτονίαν δέχεται, οὔτε Χχειροτονούμενοξ ἴσως ἐξ ἀγνοίχς ὠφέλειαν τινὰ ἔχει, ἀλλὰ τῆς ἵερω- cerdolio, veluti digamus, excidat. Nam et quide- p σύνης, ὡς δίγαµος, ἀλλοτριοῦται,. "Emsb καὶ τὴν sponsatam alii duxerit, ad sacerdotii gradum ascen- dere prohibetur. Sic se tum judicare, tum dicere, pariter omnes deposuerunt! ; et sic ab omnibus faciendum, pronuntiarunt. III. De clericis cuusas agntibus x. ; Subnotatio patriarchze, domini Joannis, sic ha- et Mense Febrüario, xvi die, ri iulictione:. Cum ἑτέρῳ μνηστευθεῖσαν εἴ τις ἀγάγηται, εἷς ἱερωσύνης βαθμὸν ἐμποδίζεται ἀναθαίνειν. Οὕτω καὶ γινώσεειν καὶ λέγειν ὁμοῦ πάντες χατέθεντο, xal οὕτω πράτ- τεσθχι ἐκ παντὸς χρεὼν, ἐξεφώνησαν. r. Περὶ κληρικών συνηγορούντωνο Τὸ σηµείωµα τοῦ πατριάρχου χωρίου Ἰωάννου ἔχει οὕτω ' Μηνὶ Φεθρουαρῳ C^, ἡμέρ Y, ἐπινεμήσεως η, VARLE LECTIONES. b n ο 78 ἀμφίδολον. 79 ἀναγαγόμενως, 80 τοῦ υἱοῦ. 81 θεοφιλέστατοι,. — 82 ὁμοφρόνως. ! existimasse hunc casum. 1 teslati sunt. κ causarum patronis! Mensis Februari die 6, feria ὃ, NOT &. indiclione 2. P Filii vel 12. 8 1. D. de rit. nupt. (9) I. 14. 6 Nunc videamus. D. eod. (6) d. 1. 14, ὃ ult. 161 GFEUECO-ROMANUM jn Πολλόὺς τῶν ἐκκλησιᾶστικῶν xdi μοναχῶν κἀλορῶντές À mnlloà ecclesiasticos et monachos villerémus alie- ὑποθέσεις &llotplxc ὑποδουμένους, καὶ ὑπεραγωνι- ζόμένους τῶν δικαζοµένων Ev πολιτικῷ xal ἔκκλη- σιαστικῷ δικαστρίῳ » ἀλλότρίον τῆς ἐκκλησιαστι- x5 συνηθείας xal τῆς τῶν νοµίµων ἀκριθείας τὸ πραττόμενον καρίναντες, διοριζόµεθχ, µηχέτι τοῦ λοιποῦ µήτε μοναχὸν µήτε τῶν τινα Εκχλησιαστιχκῶν ἄλλ.τρίας ἀγωγὰς ῥὑπεισερχόμενον, ἓν δικαστηρίῳ συνηγορεῖν. ᾿Εργολαδία γὰρ ἄντικρυς τοῦτο * καὶ οὐκ ἄν τς τοιοὔτόν τι διαπραττόµενος, τὴν ἀπὸ τῆς ἡμῶν µετριότητος Ἐπιτίμησιν διαφεύξητχι. Πλην sl µή πως ἐχκλησιαστικῆς ὑποθέσεως οὕὔσης, κχελευ- σθείη παρ ἡμῶν ὑπεραγωνίζεσθαι θατέρὸυ µέρους τῶν διχκαζοµένων. Τηνικαῦτα yàp ἔξει σὺν τῷ ἀμέμπτῳ καὶ τὸ ἀνεπιτμητον. Τὸ δὲ παρὸν ση- nas causas subeuntes, et pro iis decéríantes, qui in civilibus et ecclesiasticis judiciis litigant ; ab ecclesiastica consuetudine, et legum gravitate, quod fiebat, alienum judicantes statuimus ut nemo deinceps, nec monachus, nec ullus eccle- siaslicus, alienas causas * suscipiens in judi- cio defendat.Id enim est aperte mercenaria opera : el nomo fale quid agens, nostre moderationis 3 S»pplicium effugiet : preterquam 'si forte cum $it causa ecclesiastica, a nobis jubeatur alter- utrius ligantium partis defensionem suscipere. Tune enim praeterquam quod erit reprehensionis expers, in penam quoque noh cadet. l'resens au- tem subnotatio omnibus quoqiie civilibus judicibus µείωμα υπαναγνωσθῆναι ὠρίσθη xal πᾶσι τοῖς πο- Blegijussa est: ul cum nostri decretiscientiam ha- λιτικοῖς δικασταῖς ^. ἵνα ἐντεῦθὲν εἴδησιν λαθόντες τοῦ ἁμετέρυ διορισμοῦ, μὴ πφοσδέχωνται τοὺς τοιούτους tlc τό τισιν ὅλως συνηγορεῖν, ΝΙΚΟΛΑΟΥ. Ἁ e Περὶ γάμου θείου xal ἀνεψιᾶς μετὰ θείας καὶ ἀνεφιοῦ κατ’ ἁγχιστείαν. » Μηνὶ Mato, τε, ἡμέραᾳ C, ἐπινεμήσεως τε’, προχαθ- Ὡμένον Νικολάου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου ἓν τῷ Θωμαίτῃ, συνεδρια- ζόντων συγκλητικῶν ἁρχόντων ζ, xal πολιτικῦν δι- Χλστω,, Ἰωάννου τοῦ μεγάλου δρουγγαρίου τῆς Βί- Ύλας, Γεωργίου πρωτοπροέδρου τοῦ Μαγγάνη. Ἰωάννου πρωτοπροέόρου τοῦ Σολομῶντος xxl θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν 8$ ἰκανῶν ᾿ παριστάμένων χαὶ δεσπο- τικῶν ἁρχόντων * προέθετο ὁ θεοφιλέστετος µτροπο- λίτης Φιλιππουπόλεως ἐπὶ εὩς Ἱερᾶς σωνόδου ἑρώτη- ὄιν, πυθόµενος, εἶ χρεὼν ἐστι θεῖον καὶ ἀνεψιὰν θείᾳ καὶ ἀνεψιῷ κατ᾽ ἀγχιστειαν συνελθεῖν. Ὡς τούτο µα- θεῖν ἐθέλων, καὶ φυλάττειν cl; τὸ ἕξης κατὰ τὴν ἑαυτοῦ ἐπαρχίαν. Καὶ πρὸς τὴν τοιχύτην τούτο ἑρώ- τησιν 84 ἀπεκρίθησαν ἅπαντες, µέχρι μέν τινος ἆμ- φίδολον εἶναι τὸ τοιοῦτυν συνάλλαγμα. ᾿Επεὶ δὲ τοῦ χρχταιοῦ 85 xal ἁγίου ἡμῶν αἰθέντω καὶ βασιλέως διχάσαντος ἡμῖν 86 xal τῇ ἱερᾷ συνόδῳ περὶ τοῦ συν- αλλάγματος τοῦ προέδρο Βάρβα τοῦ ξηροῦ, xal μετὰ ταῦτα Ἑρμηνεύσαντος τὰ ἐν τῇ χρίσει ταύτῃ δόξαντα ἁμφίδολα, διεγνώσθη περὶ αὐτοῦ καὶ ἀπεφάνθη * τῇ τοιαύτῃ χρίσει δΊ ὁ ἀντιλέγων οὐκ ἔστιν, ὡς ἀκωλύ- τως φανέντων πανταχόθεν τῶν τοιούτων συναλλαγµά- των, Καὶ ταῦτα μὲν οἱ ἄλλοι πἄντες, Ὅ Κλαυδιουπό- λεως δὲ, καὶ ὃ Καρίας, καὶ πρὸς τούτοις ὁ Εὐγχανείας, οὐ δύνασθχι ἔφησχν ἐκ ταύὐτομάτου περὶ τούτου ἀπο- πριθηναι, ἔστ ἂν ἀναγνωσθῃ αὐτοῖς καὶ διαγνωσθῇ τὰ τῆς τοιαύτης σεθαστῆς κρίσεως, καὶ εης ἐπ αὐτῇ buerint, eos omnino non admittant ad ullorum causas agendas. NICOLAI (1). I. De nuptiis patrui atunculive, el frutris soro- risve filie, cum amita mnterterace et fratris sororisve filio per affinitatem. MenseMaio, xv die,7 Indict. 1 5*,przsidente Nico- lao sanctissimo nostro domino et ecumenico patriar- chainThom.ita,assistentibus senatoriis magistrati bus vit, etcivilibusjudicibus Joanne, magno drunga- rioVigle: Gecrgio, protoproedroManganz: Joanne, jy rotoproedroSolomonis,et piissimis metropoli'an:s multisrassistentibusetiam dominicis magistra: ibus: Deo charissimus metropolitanusPhilippopolis in sa- cra synodo proposuit 4, interrogationem faciens, an oporteal patruum vel avuncu'um et fratris sororisve filiam coire cum amila materterave et fratris soro- risve filio per affinitatem:quia iJ discere vellet et in posterum in sua provincia observare. Et ad illius huj«smodi interrogationem responderunt omnes ', aliq'.atenusubium essecontractum.Sed postquam, potens et sanctus noster dominus et imperator judi- casset nobiscum,et cum sacra synodo, de contractu proedriBardzeXeri,et postea interpretatusesset,qua in hujusmodi judicio apparebant dubitationes, de eo cognovit et. pronuntiavit, huic judivio contradicit D nemo, quod hujus modicontractus nullo modo veliti appareant.Et hzc quidem a'iiomnes. Claudio polita- nus autem et Cariensis, et pr:ter hos Éuchantensis dehuc in promptu respondere se n. n pcssedixerunt, licet t lecta essent. ipsis et cognita qu:e venerandi illius erant judicii, el interpretationis ad ipsum facte, el siqua dehoc contractu synodalis processit subnoltatio. Philippopolitanus a tomo patriarche ΥΛΗΣ LECTIONES. 85 µητροπ. χε καὶ ἀρχίεπισκόπων 6. 85 ἐρώτ, ἅμα ἡμῖν ἀπ. 85 κρατίστο. 88 ἅμα ἡμῖν TI xploc' xal διαγνώσει. m qctiones. » mediocritatis ο Mensis Maii die xv, feria. septima , indictione xv. p metropolitanis XIV, et archiepiscopis vi, 4 proposuit. quastionem, interrogans : * nobiscum omnes. * sed quoniam, denec NOTE. (οκ ΝΑ Πε Gratimàtici, etsub imperio Alexii Comneni vixit, 763 JUS CANONICUM 164 domini Sisinnii se impulsum esse dixit ad hanc Α koumvelac, καὶ εἴ τι περὶ τοῦ τοιούτου συναλλάγμα- interrogationem,et in eo adhuc insistere et inter- pretationem requirere. τος συνοδικὸν προέθη σημείωμα. "UO γε μὴν Φιλιππου- πόλεως, ἀπὸ τοῦ τόµου τοῦ πατριάρχου xuplou Σισιν- νζου, καὶ εἷς τήν τούτου ἐρώτησιν παρυρμηθῆναι ἔφησε, xal ἔτι τούτου ἑνίστασθαί, καὶ τὴν αὐτοῦ ἑρμηνείαν ἐπιζητεῖν. De eodem. Mense Junio xiv, indict. 15, presidente Nicolao sanctissimo domino nostro el ccumenico patriar- cha in Thomaita,assidenlibus ei piissimis metropo- litanis xi assistentibus etiam dominicis mauistra- tibus * questione proposita apiissimo Philippopolis melropolitano Basilio. interrogali sunt illi de eo, an oporteat pa'ruum vel avunculum et fratris so- rorisve filiam, cum amita vel matertera, et fratris sororisve filo per affinitatem convenire. Qui eum alis antistitibus non consenserunt, neque simul cum iis responderunt, secundum ea, qua tunc ab his ad predictamPhiloppopolitani interrogationem dicia sunt, et subnotaliones Iraditas , : Joannes videlicet Claudiopolitanus, Joseph Cariensis, et Joannes Euchaniensis : qualem scopum attingant hujus questionis cause, cum tandiu de ea delibe- rarint, et quid iis de hac videatur. Utrum consen- liant aliis,an adversentur, et contradicant. Et tres illi unanimiter responderunt et affirmarunt, nullo modo discrepare a suis comministris,sed idem cum lis per omnia sentire,et esse unanimes,quod lege- rint el jam cognoverint, tam ea, qui prius pro- nunliata et subnotala sunl a »iissimo el sancto nostro imperatore, el a sanctissimo nostro dorino ccumenico palriarcha, et sacrosancía synodo, quam qua posterius emissa ac exposita sunt a Christi * studioso ejus imperio In quibusdam vide- bantur habere quiedam dubia, nihil amplius in ullo contradicentes, quasi non veliti appareant hi con- óractus, quemadmodum etiam prius subno'atum est. ΠΙ. De duabus sobrinis non ducendis. Vetuit Ecclesia, ne unus et idem secundas con- Subrinas uxores ducat. Neque enim tum aflinitatis seplimus, ut nonnulli existimant, colligitur gra- dus, sed sextus : propierea quod uno gradu vir esse cum uxore censeatur. Hoc siquidem patri-r- cha Nicolao in quzstionem vocatum, ab Ec.lesia prohibitum est. IV. De sponsalibus septennis. Περὶ τοῦ αὐτοῦ (19). Μηνὶ Ἰουνίῳ ιδ) τῆς αὐτῆς Ἐπινεμήσεως τε, προκαθ- ημένου Νικολάου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου iv τῷ θωμαΐτῃ, συνεδρια- ζόντων αὐτῷ θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν tq, παρ- (σταµένων καὶ δεσποτικῶν ἀρχόντων. Ἠρωτήθησαν οἱ γενομένης παρὰ τοῦ θεοφιλεστάτου µητροπολίτου Φι- λιππουπόλεως ὮἉἈασιλείου τῆς πεύσεως, περὶ τοῦ εἰ Xp^h ÜsTov καὶ ἀνεψιὰν θείᾳ καὶ ἀνεψιῷ κατὰ ἀγχι- στειαν συνελθεῖν, τοῖς ἄλλοις ἀρχιερεῦσι μὴ συµφω- νήσαντες, μηδὲ συναποχριθέντες αὐτοῖς, χατὰ τὰ τηνικαῦτα παρὰ τούτων πρὸς τὴν ῥηθεῖσαν τοῦ Φι- λιππουπόλεως πεῦσιν ῥηθέντα, καὶ σημειώματα 88 παραδοθέντα * ἤγουν ὁ Κλαυδιουπόλεως Ἰωάννης, ὁ Καρίας Ἰωσὴφ, καὶ ὁ ἘΕὐχανείας Ἰωάννης, ὁποίου σκοποῦ τυγχανουσι της τοιχύτης ἕνεκεν πεύσεως ἐπὶ τοσοῦτον διασκεψάµενοι περὶ αὐτῆς, xal τί τούτοις περὶ τχύιης δοκεῖ ἄρα συμφωνοῦσι τοῖς ἑτέροις, f ἐναντιοῦνται τούτοις xal ἀντιλέγουσι. Καὶ ἀπελογή- σαντο ol τρεῖς ὁμοθυμαδὸν, καὶ διεθεθαιώσαντο κατὰ µηδένα τρόπον διίστασθαι τῶν ἰδίων συλλειτουργῶν, ἀλλὰ xxi συμφρονεῖν κατὰ πάντε τούτοις; καὶ εἶναι συγγνώµονες 89, ὡς ἀναγνόντε καὶ διχγνόντες ἤδη xai τὰ πρότερον διεγνωσµένα καὶ σεσηµειωμένα τῷ τε χρατίστῳ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλετ xal τῷ ἁγιωτά- C τρ ἡμῶν δεσπότῃ τῷ οἰκουμενικῷ πατριάρίτ, xal τῖ, ἱερωτάτῃ συνόδῳ, καὶ τὰ ἐς ὕστερον ἐπιλυθέντα τε καὶ ἑρμηνευθέντα παρὰ τῆς φιλοχρίστου βασιλείας αὐτοῦ' ἐφ᾽ otc ἐδόκουν ἔχειν τιγὰ ἀμφίδολα, καὶ µη- Κέτι xzvà τι ἀντιλέγοντες, ὡς ἀχωλύτων τῶν τοιού- των συναλλαγµμάτων φανέντων 90, καθὰ xal προσεση- μείωται, i. Περ τοῦ μὴ λαμθάνειν αδέλφας. ν Κεχώλυκεν ἡ Εκκλησία, τὸν αὐτὸν xal ἵνα δευτέ- ρας ἐξαδέλφας λαμθάνειν. Οὐ γὰρ ἔθδομος ἐξ ἀγχι- στείας, ὡς οἴονται τινες, συνάγεται βαθμὸς, ἀλλ' ἕκτος * διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός. Τοῦτο γὰρ ζητηθὲν kml τοῦ πατριάρχου Νικολάου, ἐκωλύθη παρὰ τῆς Ἐκκλησίας. δύο δευτέρας ἕξ- Δ΄ Περὶ µνηστείας ἑπταετοὺς. Scito in chartuphylacii x sexto sanctissimi illiusD ἨΓίνωσκε, ὅτι τοῦ σεκρέτῳ τῷ 91 χαρτοφυλακίου ση- patriarchi domiui Nicolai subnotationem insinua- lam esse, qua hac ad vei bum complectitur. µείωµα κατέστρωται τοῦ ἁγιωτάτου ἐχείνου πατρι- άρχου κυρίου Νικολάου, τάδε. κατὰ ρῆμα διαλαμ- θάνον, VARLE LECTIONES. 88 σημµειώματι, 89 xat εἶναι συγκάταινοι. 90 ἀναφανέντων. — 91 τῷ σεχρέτῳ τοῦν α Subnotationi tradita * ab amante Christi majestate ipsius, de quibus habere dubia quedam NOT &. (8) In manuscripto hic est li'ulus: Ἡ 4evopéva — tío facta ad eos. pontifices, qui ad. aliorum sen- πρὸς τοὺς p, συνελθόντας ποῖς λοιποῖς ἀρχιερεῦσιν lentiam non accesserunt. in. ea causa, qua εκρε- ἐπὶ 5 by τῷ ἀνωτέρω σημειώματι δηλουµένη ὑπο. fiori notatione exponitur : et eorundem responsio. videbantur. x ín secrelo acrinii θέσει ἐρώτησις, καὶ ἡ τούτων ἀπόχρισις. Interroga- 165 GRAECO-ROMANUNM. 766 Μηνὶ Ἰουλίῳ, 4a', ἡμέρα, 9' ἐπινεμήσεως τε, προ- Α Mensis Julii diey 4, indictione 15, cum sanctissi- καθηµένου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ olxou- µενιχου πατριάρχου Νικολάου iv τῷ Θθωμαΐτῃ, συν- εβριαζόντων αὐτῷ θεοφιλεστάτων μετροπολιτῶν, τοῦ δεῖνος καὶ δεῖνος . ὁ θεοφιλέστατος μητροπολίτης Ku- ζίκου Συμεὼν συνεδριάαζων τῇ ἡμῶν µετριότητι, εἷ- πεν ὣς κληρικὸς της κατ αὑτὸν µητροπόλεως Ἰωάν- νης, Διαθατηνὸς ὀνομαζόμενος, ἐμνηστεύσατο Μαρίαν τινὰ τοῦ Θεοφίλου χαλουµένην, ἡἉἁλικίας οὖσαν ἕπτα- ετοῦς. Μαθὼν δὲ τὴν μηστείαν εἶναι παµάνοµον, διὰ τὴν τῆς μνηστῆς ἀνηθότητα, τοτε μὲν ἀπέστη ταύ- της, μετὰ δὲ χρόνους ὑκτώ νοµίµως ταύτην πρὸς γΥά- μον ἠγάγετο. Καὶ ταῦτα λέγων, ἄθελε τὸ ποιητεον ἐπὶ τῷ κληρικῷ µαθεῖν. "Exouctv οὖν ἀπὸ τῆς ἡμῶν mus noster dominus et ccumenicus patriarcha Nicolaus in Thomaita presideret, ac cum ipso Dei amantissimi metropolitani ille et ille considerent, Dei amantissimus metropolitanus Cyzyci Simeon cum nostra moderatione * considens, dixit, quo- modo quidam matricis suza urbis clericus, nomine Joannes Diabatenus,sponsalia inieral cum quadam Maria Theophili dicta,qua esset etate septennis : alqne intellecto, propter sponse impubertatem, preter ju: sponsalia esse inita, tunc ab illa reces- serat, ac|post annos oclo legitime ipsam in matri- monium assumpserat. At ue hzeccum dixisset,quid de clerico illo faciendum esset,discere voluit. Au- μετριότητος καὶ τῆς συνεῖριαζούσης ἀδελφότητος, ὡς p divil igitur a nostra moderatione,confidentiumque οὐκ ἐπὶ µόνου τοῦ Ὑαμικοῦ σαναλλάγµατος ἀῤῥαθώ- νας νενόμισται δίδοσθεαι, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντυν τῶν συναλλαγµΆθων * πλὴν οὐκ ἠναγκασμένους, ἀλλ’ αὖθ- αιρέτως. "anto τοίνυν ἐπὶ τῶν ἄλλων συναλλαγµά- των οὗ λέγομεν ἄχυρον εἶναι τὸ γεγονὸς, μη δοθέντων ὁῥαθώνων, οὕτων καὶ ἐπὶ τοῦ γαμικοῦ συναλλάγμα- τος, κἂν ἀρραθὼν τοι µνηστεία προθῃ 99, βέδχιον ἔσται καὶ ἁδιάσπαστον. Τῆς γοῦν προθάσης µνη- στείας͵ ὡς εἴρηται, μέσον τοῦ χληριχκοῦ xa: τῆς Ma- pac, οὔσης ἀνυποστάτου, ἆσεῖται ὁ χληρικὸς ἔχων ἁδιασείστως τὴν διὰ µόνης γαμιχῆς ἱερολογίας ἆρμο- σθεῖσαν αὐτῷ σύζυγον, ὡς διείληπται,. Πρὸ γἀμοὺ δὲ δωρεὰ, δι’ ἣν καὶ τὴν µνηστείαν νενοµοθέτηται γίνε- σθαι, µέσον τῶν ὁμοζύγων fj vuv μερῶν αὐτῶν οὐ τρακταϊσθήσεται, ἀλλ᾽ ὥσπερ εἰ μηδὲ προέδη µνη- στεία, μηδὲ πρὸ Ὑάμου παρηκολούθησε δωρεὰ, βέ- C Gatos ὁ γάμος ἔσται καὶ ἁδιάῤῥηκτος. ΣΤΥΠΕ ΚΑΙ APZENIOTY, ' Περὶ γάμου δύο ἀδελφῶν μετὰ νύμφης καὶ ἂν- δραδέλφης. » Τὸ τοῦ πατριάρχου Στυπῃ ψήφισμα, καὶ τὸ τοῦ πατριάρχου Αρσενίου, δύο ἀδελφοὺς νύμφην λαδεῖν καὶ ἀνδραδέλφην, ἀχώλυτον εἶναι χρίνουσι. ΝΙΚΟΛΑΟΥ TOY MOYZAAQNOZ, « Περὶ νηστείας δυοῖν πρώτοιν ἐξαδέλφοιν μετὰ δυατν ἆδελφαν. » Too σεθαστοῦ ἐκείνου καὶ µεγάλο» δρουγγαρίου κυρίου Στεφάνου Κομνηνοῦ μέλλοντος συζευχθῆναι τῇ χυρίᾳ Εδοχίᾳ, τῇ θυγατρὶ τοῦ σεθαστοῦ ixel- νου καὶ μεγάλου Δομεστίκου «χωρίου Ἰωάννου, καὶ κωλυοµένου διὰ τὸ τὴν αὑτχθέλφην αὐτῆς xuplav Εἱἰρήνην μνηστευθῆναι τῷ σεθαστῷ ἐχείνῳ κχυρίψ Ἰλλεξίῳ, ve ul τοῦ πρωτοσεθαστοῦ ἐκείνου χυρίου Ἰωάννου τοῦ ἀοιδίμου σεθαστοκράτορο, τῷ ὄντι fratrum cetu, non solum in nuptiali contractu arrhas dari receptum esse, verum eliam in cseteris contractibusomnihus : atque in quidem non coacte, sed sponte.Quemadmodum igitur in aliis contracti- bus non dicimus,quod actum est, si arrhee datze non fuerint, esse irritum : ita quoque in contractu nuptiali,tametsi atra sive sponsalia non processe- rint, quod actum fuerit, firmum atque indivul- sum erit. Itaque quanquam qus inter clericum el Mariam, ut dictum est, sponsalia processerunt, subsistere nequeant : habebit tamen indissolubili- ter clericus uxorem, ipsi per solam nuptialem consecrationem, ut explicatum est, conjunctam.De donatione tamen propter nuptias, propter quam sponsalia eliam fieri consuevere, intcr conjuges ipsorumve partes non traclabilur : sed perinde atque si sponsalia nou processissent, ncque ante nuplias donatio subsecuta esset, firmum erit ma- trimonium atque indisruptum. 1 STUPJE ET ARSENII (9). Denupliis duorum fratrum cum sponsa 5 et glore. Decretum patriarche Stupzx, item et patriarchae Arsenii, nequaquam prohibitum indicant, ut duo fratres sponsam ducant et viri sororem. NICOLAI MUZALONIS (10). De sponsalibns duorum consobrinorum fratrum- ve patruelium cum duabus sororibus. Cum venerandus »* ille, et magnus drungarius, dominus Stephanus Comnenus esset matrimonio jungendus domin: Eudociz, venerandi ο illius et magni doineslici domi:.i Joannis filiz, et prohibe- rewr, eo quod soror ejus domina lrene desponsa esset illi Augusto 4 domino Alexio, protesebasti domini Joannis inclyli sebastocratoris filio, qui erat'primus patruelis magni drungarii : et fieri non VARLE LECTIONES. 93 μὴ προθῇ. Mensis Julii die αχ! feria ἵν. 1 mediocritate , metropolis suc cler. ^ nuru ^* Sebaxtus. hoc enim palatino dignitatis est nomen, ut supra in exjremo libro n. « Sebasti. a Sebasto. NOT. (9) Leo Stypiota vixit sub calo-Joanne aug, Arsenius vero Ántorianus, longe post, sub Lasca- rino et Palgologino vixit imperio. (10) Vixit sub Manuele Comneno. Tel cónjungerentar : synodiceé agitatum est tempore sanclissimi patriarche domirii Nicolai Muzalonis, an ex eo impediatur magni drungarii contractus ; $tatutum est autem, non impediri, eo quod spon- salia perfecti matrimonii locum non teneant. THEODOTI. De divortio ab infideli conjuge. Tempore sanctissimi patriarcha, domini Theo- doti, separatus est a sua infilleli uxore Basilius buccinator imperatorius, postquam baptizatus fue- rat, decreto pat'iarchali : utpote quz a viri sua- sione induci non posset, ut baptizaretur. CONSTANTINI CHLÍABRENI. n De homicidis latronum. Tempore sanctissimi illius patriarche, domini Constantini Chliareni, cum quidam accessissent ad sanclissimam Dei magnam ecclesiam,et se arma:us in latrones incidisse dicerent in clausura sancti Basilii*, el eos interfecisse, el vellent scire, quid ag^ndum : synodaliter disputatum est, an omnes quilatrones interficiunt,debeant indistincte puniri: et dixerunl nonnulli, illum qui potuit latronis in- sidias f effugere, et hoc non fecit, sed eum dedita ope'a iuterfecit, non. puniri se-undum canonem, sed tanquam :n homicidam gravius in eum animad- verti. Quis enim scit (inqui:) an quiin eum impe- tum faciebat latro. si. vixisset, Dei providentia a Jatrocinio cessasset et Deo adhizsisset ? Utebantnr € aulem 6 el anliq.a superius sila lege, quz dicil : Si non posse. iuto effugere, criinini non datur. *;n autem latro. violentam manum adversus eum qui ipsum interfecit, intentavit, fiel, quod canon decernit J. Atqui lex quoq«e superius dicta, sic habet : Si autem. qui occidit, nec latronem pro- secutus est, nec. dum latro eum persequeretur, se defendit, el ipsum occidit; sed propter com- munem ulilitatem incilatus, hoc molitus est, et ipsum interfecit: nec legitime, nec ecclesiastice punietur. Is enim, inquiunt, przmiis quoque di- gnus est, ut qui multorum animas a morte libera- verit, et locum, qui latronis insidiis, tanquam quibusdam spinis et tribulis, suffocabatur, man- suefecerit. Hoc quoqne confirmabant ex lege,que sita est in 1 til, ru libri b, et decernit eum non esse infamein, qui pro osten'anda virtute cum bestiis pugnaverit et pro oppugnanda bellua absque canum venatione mercedem ' acceperit, cum ea bellua provinciam maguopere l»deret. Synodo autem] visum est, ut quod ad leges Ecclesise allinet, et qui se defendentes, et qui propter pu- JUS CARÜÓNICUM poterat; ut duo primi patrueles du&bus sororibus ^ πρώτῳ ἐδαδέλφρ — o5 µεγόλου 768 δρω * xal ἀδύνατον εἶναι δύο πρώτους ἐἑξαδέλφους Ouclv ἁδελ- qat; συνάπτέσθαι ἐλαλήθη συνοδικῶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωπάτου Πατριάρχου κορίου Νικολάου τοῦ Μουζάλωνος, sl ix τούτου ἐμποδίζεται τὸ tou μεγάλου δρουγγαρίου σὐνάλλαγμα. Καὶ διεγνώσθη μη ἐμποδίζεόθαι, διὰ τὸ τὴν µνηστείαν τόπον τελείου γάμου μὴ ἐπέχειν, ΘΝΟΔΟΤΟΥ, € Περὶ διαζυγίου ἀπὸ τῆς ἀπίστου γωναικός.. 9 Επὶ τῶν τοῦ ἁγιωτάτου Πατριάρχου κυρίου θευ- δότου, διεζύγη βασιλιλὸς βυκινάτωρ, μετὰ τὸ βα» πτισθῆνχι, ἀπὸ της ἀπίστου Ἰγυναικὸς ἀὐτοῦ, μετὰ πατριαρχικοῦ ὁρισμοῦ, ὡς quA πειθοµένης βαπτι- σθῆνχι Χχτὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς παράκλησιν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ TOY ΧΛΙΑΡΗΝΟΥ. « Περὶ φονέων τῶν λγστῶν. » Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἑχεί- νου Χυρίου Κωνσταντίνου τοῦ Χλιαρηνοῦ, προσελ- θύντων τινῶν στρατιωτὺν Tfj ἁγιωτάτγ τὼώ θεοῦ µ.- γάλῃ ἐκχλησίφ, καὶ διηγησαµένων ἐντυχεῖν ἑνό- πλοις λῃστχῖς εἷς τὴν Χλεισούραν τὼ ἁγίου βασι- λέως 93, καὶ φονεῦσαι αὐτούς ' xal ζητησάντων τὸ ποιητέον μχθε:ν ᾿ γέγονε λόγος συνοδικῶς εἰ ὀφεί- λουσιν, ἁδιαστίκτως πάντες οἱ φονεύοντες ἐπιτιμᾶ- σθχι. Καὶ εἶπόν τινες, ὡς el. μὲν δυνάμενός τις τὴν ἐπιδολὴν 95$ τοῦ λῃστοῦ διαφυγεῖν, οὐκ ἐποίησε τοῦτο, ἀλλ ἐκ μελέτης αὐτὸν Ἐφόνευσεν οὐχὶ κατὰ τὸν κα- vovx ἐπιτιμηθήσεται, ἀλλ᾽ ὡς φονεὺς ἐπὶ πλέων τι- µωρηθήσεται, Τίς γὰρ (φησὶν) οἵδεν, ἐὰν ὁ μὴ xxt αὐτοῦ ἐπιὼν λῃστὴς, προνοίᾳ θεοῦ ἐπιζήσας, ἀπέστη της λῄῃστείακς, καὶ τῷ Κιρῳ προδεκολλήθη ; Ἐχρῶντο 08 καὶ τῷ παλαιῷ τοῦ καταστρωθέντος ἄνωθεν νόµου, λέγοντι * τουτέστιν El μὴ ἠδύνατο φυγεῖν ἀσφχλῶς, οὐκ ἐγκαλεῖται ' εἰ δὲ ὁ λῃστης μᾶλλον προέτεινε χεῖρα «φονεύτριαν χατὰ τοῦ φονεύ- σαντος αὐτὸν, γενήσεται εἴ τι χανὼν διορίζστα,, ἀλλὰ μὴν καὶ 5 διαληφθεὶς νόμος. EL δὲ ὁ φονεύσας οὔτε ἐδίωξε τὸν λγστὴν, οὔτε διωκόµενος ὑπ' ἐκείνου ἀντημύνατο, καὶ ἐφόνευσε τοῦτον ἀλλὰ διὰ τὸ κοινῇ συμφέρον ἐκ πχρακλήσεως μελέτησε, xal ἐφόνευσεν αὐτὸν, οὔτε νοµίµως οὔτε ἐχκλησιατικῶς τιµωρηθήσεται, Ὁ τοιοῦτος γὰρ (onc) καὶ ἐπάθλων ἄξιός ἔστιν, ὡς πολλῶν ψυχὰς ἐκ θανάτου ῥυσάμε- voc, xal ἐξημερώσας τὸν τόπον, τὸν ὡσεὶ ἀχάνθαις καὶ τριδόλοις, ταῖς τοῦ λῃστου ἑνέδραις συμπνιγό- µενον. Κατεσκεύαζον δὲ τοῦτο xal ἀπὸ τοῦ νόµου τοῦ κειµένου sl; τὸν a^ τίτλον, τοῦ η) βιδλίο, xal διοριζοµένου,' μὴ ἀτιμοῦσθαι τὸν, χάριν ἐπ.δείξεως ἀνδρείας, θηριοµαχήσαντα, καὶ τὸν λαθόντὰ μισθὸν ἐπὶ τῷ καταπολεμῆσαι θηρίο ἔξωθεν κυνηγίου, βλάΊτον τὴν ἐπαρχίαν. ᾿Ἡρεσε δὲ τῇ συνόδῳ τέως, ὅσον χατὰ τοὺς νόµους τῆς ᾿Εκχλησίας, τοὺς ἆμωνο- VARLE LECTIONES. 95 τοῦ ἁγίου Βχσιλείο. — 95 τὴν ἐπιθουλήν. e in faucibus S. Basilii t impetum € et antiqua superius inserta legis interprete, dicente : Id est, non poterat tutoYfugere, nen uccusatur. ^» quod canon:deVrmil et vex indicata. Si awfem qai occidit ezira arenam mercedem. i famen. 160 GRACO-ROMANUM. 710 µένους τοῖς λῃσταῖς,͵ καὶ τοὺς διὰ τὸ xowt συμφέρον A blieam | ulilitatem, deprecatione interposita, la- ἔκ παραχλήσεως φονεύσαντας λῃστὰς, ἐπιτιμᾶσθαι καθὼς ἐπιτιμῶνται καὶ οἱ ἐν πολέμῳ φονεύσαντες. Τὸν && φονεύσαντα λῃστὴν, ὁπόταν τὴν ἀπὸ τούτου Ἀῃστείαν ἠδύνατο διαφυχεῖν, ἐπὶ πλέον ἐπιτιμᾶ- σθαι. Κατὰ μέντοι τὰ νόμιμα δίκαια ἡ ἀνωτέρω ῥηθεῖσα διαίρεσις οὐκ ἀπεπέμπετο. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ λαϊκών. Οἱ γὰρ κληρικοὶ ὅπως mots φονεύον- τες καθαιροῦνται, μηδεμιᾶς διαφορᾶς ocn πολε- µίων, Ὦ λῃστῶν, fj ἑτέρων τινῶνε ΛΟΥΚΑ. Α΄. 4 Σημείωμα συνοδικὸν ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Κομνηνοῦ xuplou Μανονλλ, πχτριάρχο ὄντος Λουκᾶ, περὶ τοῦ μὴ γίνεσθχι γάμον ἐδδύμου βαθμοὺ ἐξ αἵματος. » Περὶ ᾿Απριλλίῳ ια) ἐπινεμήσεως 90 ιδ προκαθ- Φμένου Λουκᾶ τοῦ ἁγιωτάτου — xol οἰκουμενικοῦ αατριάρχρυ ἐν τοῖς δεξιοῖς Αλεξιακοῖς κατεγουµά- νοις 96, συνεδριαζόντων τῇ µεγάλῃ ἁγιωσύνῃ αὐτοῦ ἱερωτάτων ἀρχιερέων, τοῦ Καισαρείας, τοῦ Ηρα- Χλείας, τοῦ Κυζίκου, τοῦ Νικομηδείας, τοῦ Νικαίας, τοῦ Μελυτηνῆς, τοῦ Γαγγρῶν, τοῦ Μύρων, τοῦ Ka- ρίας, τοῦ "Ικονίου, τοῦ Κορίνθου, τοῦ ᾽Αθηνῶν, τοῦ Μωσυκοῦ, τοῦ Κρήτης, τοῦ Λαρίσσης, τοῦ Μιτυλή- VAS, τοῦ Σμύρνης, τοῦ Νέων Πατρῶν, τοῦ ᾽Αμάστρι- ἃος, τοῦ Δρίστρας, τοῦ Κερχύρων, τοῦ Παροναξίας τοῦ Μιλήτου, τοῦ ᾽Αρχαδιουπόλεως, τοῦ Παρίου, τοῦ Σηλυθρίας, τοῦ Προικονήσου, τοῦ Βρύσεως, τοῦ Ni- κης, τοῦ Αγχιάλου, παρισταµένων καὶ δεσποτικῶν ἁρχόντων, Εὐστόχως ὁ σοφώτατος Σολομῶν νόµον καὶ ἔλεον ἐπὶ γλὠετηφ φορεῖν τὴν αοφίαν μὲν παροι- µίχις ἔφθέγξατο. Φιλανθρωπος Ύαρ αὐτῆς ὁ νόμος, καὶ τῳ Dp συγκέκρατει, πᾶν συνοῖσον ὑποτιθέμε- νος, xal της τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας χκηδοµενος, xai τὰ βλαπτοικ Ἠπόῤῥω ἀποχρινόμενος 91. καὶ παρανοµίαν ἀπείργων, καὶ ἀνομιαν ἀναστέλλων, ἔρυπθς interfecerunt, puniantur, quemadmodum puniuntur, qui in bello occiderunt : is autem, qui latronem interfecit, quando poterat suum * latro- cinium effugere, amplius puniatur. Tamen secun- dum jura legitima, superius dicta divisio non repudiabitur. Et hec quidem de laicis. Clerici enim, quomodecunque occidentes, deponuntur, nulla habita differentia hostium, vel latronum, vel aliquorum aliorum. LUCA (11). |. Subnotatio synodalis sub imperio domini Manuelis Comneni, Luca paetriarchatum ob- lineute. Νε fiant nupti sptimi gradus cogna- ttonis Mense Aprili!, indiclione 14, presidente Luca sanclissimo et &cumenico patria:cha in dextris Alexiacis catechumeniis aseidenlibus niagua ipsius Sanclitali sacratissumis antisUtibus, Cesarieusi, Heracliensi, - Cyziceno, Nicomediensi, Nicano, Melitenico, Gangrensi, Myrensi. Cariensi, Iconien- iSi, Corinthio, Atheniensi, Mocisio, Crrtensi,Laris- seno,Mitsleugo, Smyrnao, Neopatrensi, Amastri- dis,Dristre,Corcyronsi, l'aronaxio, Milesio, Arca- diopo itano, Pariensi, Selybriensi, Preconesio, Drysensi, Nicensi, Anchialinu : astantibus et do- minicis magislralibus. Elegauter sapientissimus Solomon in L'roverliis diiit sapientiam in lingua ferre legem et misericerdiam. Benlgna enim ejus lex,et misericordie comwista est,suggerens quid- q: id conducturum est, et hominum salutis curam habens,secernensque m procul ea,qus vfliciunt, et iniquilalem prohibens scelusque coercens, et congregans omnes ad Deum, ac ut a&qui et boni subjicianlur institutis, precipiens. Sapienlia igi- tur divina etiam hodie benigne agens circa eos, qui καὶ συνάγων πάντας πρὸς τὸν θεὸν, καὶ θεαµοῖς divina non transgrediuntur institula,el in eossuam ὑποχαῖσθχι τοῦ χαλοῦ xal τοῦ δικαιου διασταττόµε- — effundens misericordiam legi autem dizinee subji- voc. H σοφί« τοίνυν καὶ σήμερον ypnowvopévn Clensinique agentes : cum Davide per nos synodice μὲν περὶ τοὺς μὴ τοὺς θείους θεσμοὺς παραθαίνον- Cani. carnem, Dixi ^» inique ageutibus. Ne iuique tX, καὶ bm' αὐτοὺς τὸν ἑαυτῆς ἐκχέουσα ἴἔλεον, τῷ — Bgalis : el peccatoribus, Ne erigatis cornu : ad- γόµῳ δὲ τῷ θοίῳ, τοὺς παρανομαῦντας ὑπάγοσα, Yersus divinam legem praescriptione utentes ο. Ut μετὰ τοῦ Δαθὶδ φαλτῳδεῖ συνοδικῶς δι’ ἡμῶν, Εἶπαθθ autem orationis propositionem perspicuam exhi- τοῖς παρανομοῦσι, μὴ παρανομεῖτε * καὶ τοῖς &pap- beamus,age,eam elucidemus.Sacratissimus metro- τάνουσι, μὴ ὑψοῦτε κέρας, τὸν θεῖον γόµον παρα-} politanus Athenarum Nicolaus Hagiotheodoritus, γραφόμενοι 99, "Ίνα δὲ τὴν τοῦ «λόγου πρόθεσιν σαφη παραστήσωμεν 1. φέρε τοῦ λόγου δικλευχάνωµεν o ἱερώτατος Μητροπολίτες ᾿Αθηνῶν Νικόλαος ὁ ἁγιοθεοδωρίτης, ποὺ ὑπ αὐτὸν ποιμνίου κηδόµενος, καὶ φροντιστικῶς yov καὶ ἁμμερίμνως, μὴ µόνον τεὺς ἔτι περιόντας τῷ Κκανευλοίμονι χώρᾳ τῆς ἸΑττι- sui gregis curam habens, οί sollicite cogitabundeque se gerens, nonsolum ul superstites adhuc in felici Allica regione et Athenis P educatus 4, mundos sistaL Deo, sed et ul posteri per generationem esseincipiunt, legitimas habeant generationis prie miles, et justas. primas nuptiarum conventiones, YARLE LECTIONES. 95 ια ἡμέρ, B' ἐπινεμήσεως ιδ. 90 νατηχΦµεγείοις. — 9T ἀποκρουόμενος, 98 εἴπατε. — 99 περιγραφό- ptvot, 3 παραθήσοµεν, κ 3 Meysis Aprilis die xj, . feria. secundo. ".removensque » Dicit * legesa divinasa cércumacri- bentes. » versantes q sed etiam vl per ortum i9 &erum naturam producendi NOTAE. (14) Cognomen huic Chrysoberges, qui sub Comneno vixit. TH JUS CANONICUM TI utnon solumin vitecommercio, prout perhumanam A τῆς καὶ τρεφοµένους 9 ᾿Αθήναζε, ἀγνοὺς παραστῆσαι fragilitatem licet, inculpalti sint, sed et in nuptia- libus contractibus id consequantur, ne divinam legem et Deum offendant, requirens prohiberi nuptias septimi gradus cognatione illegitime con- tractas : synodaliter retulit nustree modestiz r,quos- dam ea, que a beate memorie sanctissimo patri- archa illo domino Alexio, synodice constituta sunt de contrahentibus matrimonium in septimo cogna- tionis gradu, data opera depravare, dum non ad eorum sentenliam respiciunt, sed verbis oscitanter inherent. Nam illo quidem sjnodive nuptias septimi gradus prohibente, si earum pelila fueril venia : sin minus,eas indivulsas manere perroitten- θεῷ, ἀλλὰ xal τοὺς µέλλοντας elc τὸ εἶναι διὰ γενέσεως ἔρχεσθχι, ἐννόμους ἔχειν τὰς ἀπαρχᾶς τῆς γεννήσεως, καὶ ἐνθέσμους τὰς πρώτας πρός γάμον συνχγωχᾶς ὅ, ὡ, μὴ µόνον iv ταῖς βιωτικαῖς συναλλαγαῖις ἔχειν ὡς Vinv ἀνθρώποις τὸ ἄμεμπτον, ἀλλὰ κὰν τοῖς γαμικοῖς συγαλλάγµασι κεκτησθαι πρὀς τε τὸν θειον νόµον καὶ πρὸς Θεὸν τὸ ἀπρόσκοπον, xal ix του ἑθδόμου ἐξ α-ματος 4 βαθμοῦ συνιστάµενον, γάμον &- θέσµως, ζητῶν κωλυθῆναι συνοδικῶς, τῇ ἡμῶν &v- ἦνεγκε µητριότητι, ὣς τινες τὰ παρὰ τοῦ iv µακαρίφ τῇ λήξει τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἐκείνου xuploo ᾽Αλεξίου συνοδικῶς οἰκονομηθέντα ἐπί τοῖς Ἰξ αἵμα- τος ἑθδόμου βαθμοῦ γαμικὸν συνιστῶσι συνάλλαγμα, te,sed eos qui contraxerunt penis subjiciente; id- B παραχαράττουσιν ἐχοντὶ, qi πρὸς τὸν ἐγκείμενον queomnino sic fieri definiente,et si qui coeunts,igno- rantes quoto gradu a se invicem distent, tales nuptias contraxerint : (quoniam enim modo,si non ita hoc illi sanctissimo patriarche excogilatum eit :, de una eademque re velut contraria quedam de- finita sint? quonam autem modo quod cum dolo clam factum est,indivulsum manere constituit, qui non permitlit fieri, si ejus venia petatur ?) quos- dam igitur illud videntes, quemadmodum nostre mediocritati relatum est, seque septimi gradus esse scientes,et, si hujus modi contractus sub in- terrogationem cadat, nullo modo permissum iri : de industria,maligne agere, limori Dei et canonice constitutioni propriarum libidinum expletionem τούτοις νοῦν ἀποῦλέποντες, ταῖς δὲ λέξεσι xaxocyo- λαίως ἱμαπομένοντες. ᾿Εκείνου Ὑὰρ συνοδικῶς τὸν εξ ἑθδόμου γάνον βαθμοῦ cl μὲν ἐρωτηθείη, κωλύον- τος γίνεσθαι * εἰ δὲ πρὸ ἑρωτήσεως γένηται, μένειν μὲν ἁδιάσπαστον ἐπιτρέποντος, ἐπιτιμίοις δὲ τοὺς συναλλάξαντας ὑποθάλλοντος, καὶ τοῦτο πάντως οὕτω διοριζοµένου Ὑίνεσθαι, εἴτε S. οἱ συναπτόµενοι ἀγνοοῦντες ὁποίου πρὸς ἀλλήλους εἶεν βαθμοῦ, τὺν τοιοῦτον γάµμον συστήσονται 6 * πῶς γὰρ ἂν, εἰ μὴ οὕτω τοῦτο ἑκείνῳ τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχη νενόη- ται 7 περὶ ἕνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγµατος olov ὑπ- εναντία τινὰ κεχανόνιστο» Πῶς δὲ τὸ ἐπιδούλως κρύφα πραττόμενον, µένειν ἁδιάσπαστον διετάξατο. ὁ μηδὲ γίνεσθαι συγχωρῶν τοῦτο πεσὸν ὑπ η ἐρώτη- preeferentes, quod vel florente pulchritudine victi, Q σιν ;) τοῦτο Ὑοῦν wie εἰδότες, ὡς ἀνήνεκται τῇ aut fluentibus divitiis adducti, aut generissubli- ἡμῶν µητριότητι, καὶ ὡς ἑδδόμου βαθμοῦ τυγχάνου- mitate pertracti fuerint. σιν ἐπιστάμενοι, καὶ ὡς εἰ πἀσῃ τὸ τοιοῦτον συν- άλλαγμα ὑπ ἐρώτησιν, πάντως οὐδ ὅλως mpo^nvat συγχωρηθήσεται * Κκαχουργοῦσιν ᾖ[πίτηδε, «φόδου θείου καὶ κανονικῆς ἑπίπροσθεν διατάξεως τὴν τῶν οἰκείων ἐκπλήρωσι, θεληµάτων τιθέµενοι ὡς f$ τοῦ ἁμαράντου κάλλους Ἱττώμενοι, ἢ πλούτρ τῷ ῥέονι ὑπαγόμενο, fj xal γένους ὑπεροχῇ ύφελ- χόμενοι. Nostra igilur ο moderatio, partim pro divina lege propugnans, partim hujusmodi facinorum pa- ternam curam habes: iis enim divinitus immi- net, ut inobedientis filiis, intolerabilis ira, ut au- tem horam aliquando et ambo talia committentes mortis gladio exscindantur, aut per mortem omni- no alter ab altero separetur, quod tales nuptiz, non sint nuptiz, sed nuptiarum dissolutiones : et talis conjunctio, separatio polius et exitium ; el talis conversatio, eversio potius et interitus. Pul- chritudinis etiam fruitio,hujus vit: dissolutiones : generis exaltatio,deslructio potius, et in infernum ducens viam ; el divitiarum satietas, eorum potius qu& cernuntur, privatio constitit *, propter hac igitur moderalio nostra, cum sacrosancta frater- nitate, factam a sanctissimo palriarcha domino A- lexio synodalem dispensationem in nuptiis septi- Ἡ τοίνυν µετριότης ἡμῶν τοῦτο μὲν, τοῦ θείου νόµου ὑπερμαχοῦσα τωώτο δὲ, καὶ τῶν οὔτο τοῦτο 8 κατατολμώντων πατρικῶς Χχηδοµένη (ἔρχεται γὰρ ἐπ) αὐτοὺς 9, ὡς υἱοὺς ἀπειθείσας, θεόθεν ὀργὴ &v- υπόστατος, ὡς mpó ὥρας ἔστιν οὔ καὶ ἄμφω τοὺς δεδρακότας τοιαῦτα τῷ τοῦ θανάτου Ξίφει ἐκτέμνε- σθχι, fj πάντως θάτερο τοῦ ἑτέρυ ἀποδιίστασθχι διὰ θανάτου 10, "Ότι μηδὲ γάμος 5 τοιοῦτος γάμος, Ρ ἀλλὰ γάμου κατάλυσις ^ xxl ἡ τριαύτη συνάφεία, διάστασις μᾶλλον xai ὄλεθρος ' καὶ ἡ τοιαύτη hà Ὑάμου συναναστροφὴ, xzvxctoogn μᾶλλόν ἐστι xal ἁπώλεια ' ᾖ τοῦ κάλλους ἁπόλαυσις, τοῦ ἐνθάδε βίου ἁπόλυσις * Ἡ τε τοῦ Ὑένους ἀνύψωσις, καθεαίρε- σις μᾶλλον καὶ ὁδὸς elg ᾧδην ἀπάγουσα 34. καὶ ἡ ταῦ πλούτου πλήρωσις, τῶν ὁρωμένων μᾶλλον καθ- έστηκε στέρησις.) At γοῦν ταῦτα ἡ µετριότης ἡμῶν, μετὰ τῆς ἱερᾶς ἀδελφότητος, τὴν Ὑγεγονυῖαν παρὰ VARLE LECTIONES. 3 στρε ένους. B συναλλαγάς. 4 τὸν τοῦ ἕκτου βαθμοὺ ἐξ αἵματος, ὅ εἴ γε, ϐ συστήσαιεν, — 1 νενόητο, οὕτω τούτου. Ὁ ἐπὶ υἱούς. 10 θανάτῳ διίστασθαι. 43 κατάγουσα, * mediocritati. * siquidem ii, qui cofunt. * intelleetum sit. * mediocritas. * exsistit : Τὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου µκυρίου οδιχκὴν 13 οἰκονομίαν ἐπὶ τῷ {5 ῥητῶς ἐπὶ του πολιτικοῦ νόµου μὴ χωλυθέντι ἐπὶ τοῦ ἐξ {4 αματος ἑθδόμου βαθμοῦ γάµῳ 15, μήτε καθαρῶς ἐπιτραπέντι, χρα- τύνουσα xal στηρίζουσα, καὶ olov ἐφερμηνούουσά τε xzl σαφηνίζουσα * ἅμα δὲ καὶ τὸ τῶν πολλῶν κα- κοργόν τε xai περίεργον περικόπτουσα, καὶ olov ἐκ ῥίζης αὐτῆς ἀνασπῶσα, ἵνα μὴ καὶ ἔτι 16 παρανο- µίας ἑξανατείλῃ µβλαστήματα, καὶ Ἠτέχνα μωμητὰ πληθυνθῇ, καὶ υἱοὶ τῶν θείων νόμων αὐξηθώσιν ἆλ- λότριοι * τὸν kx τοῦ τοιούτου γάμον βαθμοῦ οὐ µόνον ἐρωτώμενον προθαίνειν κωλύει, ἀλλὰ καὶ πρὸ ἔρω- τήσεως γεγενημένον διασπᾶσθαι διαχελεύεται ΄ παν- {ελῆ τοῦ τοιούτου Ὑάμου ἀργίαν καταφηφιζομένη ἀπὸ τῆς σήµερον * τῶν φθασάντων Ὑενέσθαι τοιού- των γάμων, µένειν πάντως ὀφειλόντων ἁδιασπά- στων. Τὸ Ὑοῦν ἀπὸ τοῦδε οἱ τοιοῦτον γάμον συ» στῆναι τολµήσοντες, οὐ µόνον τοῦ οἰκείυ σκοποῦ οὐδαμῶς ἀπολαύσουσιν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς τοῦ τοιού- Ὅ του συναλλάγματος διασπάσεως , xxl ἀφορισμῷ κκ- θυποθληθήσονται, ὥς συγγενικὰ συγχέοντες αἵματα, χαὶ ὣς τοῦ παρόντος συνοδικοῦ ὁρισμοῦ καταφρο- wntal* οἵ τε τοῖς οὕτω συναλάττουσι συναινέσοντες, αὐστηρίας Ὦκανονικῆς πειραθήσονται, καὶ οἱ ἵερολο- ῆσαι τολµήσοντες καθαιρέσει ὑποθληθήσονται. Ταῦτα ἀπὸ τῶν συνοδικῶν σχεδαρίων παρεχκθλη- θέντα, τῇ σφραγῖδί τε καὶ ὑπογραφῇ τοῦ τιµιωτάτο» ἀρχιδιακόνου xal χαρτοφύλαχος τῆς ἁγιωτάτης τοῦ θεοῦ μεγάλης ᾿ἘΕκκλησίας ἰπεδόθη μηνὶ καὶ ἐπινεμήσει ἔτους τς χοδ. Ὁ χαρτοφύλαξ ἐκχλησίας καὶ ἀρχιδιάχονος piene, ὑπέγραψε. B. « Περὶ κληρικῶν κοσµικαῖτς ἑαυτοὺς συµπλε- κόντων Φφροντίσι, » Τὸ σημείωμα τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου χυρίου Λουχᾶ ἔχει οὕτως ' Μηνὶ Δεκεμθρίῳ n ἡμέρᾳ a'. ἐπινεμήσεως G". Ei καὶ ᾿Οζᾶν ἐκεῖνος, τῆς θείας κιθωτοῦ παρα- τραπείσης ἀψάμενος, οὐ μικρὸν κατεκρίθη τὸ ἔπι- (piov » Χαΐτοι σχοπὸς ἦν αὐτῷ πρὸς ἀνόρθωσιν ταύτης, οὐ πρὸς καθαίρειν * τίς οὕτω τολμηρὺς, xol εἰς ἑσχάτην ἀναίδειαν καὶ ὑπερηφανίαν ἔξενε- τοῖς προγεγρααµένοις, τῆς ἁγιωτάτης μεγάλης Ἰωάννης ὁ ᾿Αγιοφλω- 4ΛΡΟΟ-ΒΟΝΑΝύΜ Λλλεξίου — cuv- A mi gradus cognationis nominatim non prohibitis σὐνήθως µβεθχιωθέντα, (: TIÀ lege civili, neque manifeste permissis, corroborans el firmaus, ac veluti interpretans et declarans, si- mul etiam multorum fraudem et versutiam rese- cans, et quasi ad radice exstirpans,ne ulla amplius iniquitatis exoriantur propagines εἰ reprehensio- nem merentibus liberis respublica impleatur, filiorumque a divinis legibus alienorum crescat nu- merus : nuptias septimi gradus non solum postu- latas procedere vetat, sed et ante postulationem contractas distrahi jubet : ab hodierno die discer- nens,ut hujus modi nuptie omnino fieri desinant : qu: autem jam facte sunt, manere debeant in- divulse. Qui igitur tales nuptias ab hoc tempore B contrahere ausi fuerint, non tantum sua frustra- buntur ipsi, sed et cum hujus modi contractus dissolutione excommunicationi subjicientur, velut cognalionis sanguinem * confundentes,et preesentis synodicte definilionis contemptores, si etiam, qui eum contractum ineuntibus consensum przeslite- rint, severitatem canonicam experientur, et qui sacram benedictionem facere ausi fuerint, depo- silioni subjiciuntur. Hec ex synodicis chartulis prolata, sigillo οἱ subscriptione in primis venerandi archidiaconi et chartophylacis sanclissimse magna Dei ecclesise pro more confirmala, data sunt mense et indictio- ne supra scriptis, anni 6674. Cartophylax sauc-- tissim; magnae ecclesie et archidiaconus Joannes Hagioflorita, subscripsit. II. De clericis se immiscentibus secularibns ne- gotiis. Subsignalio sanctissimi patriarche domini Lu- c:e sic habet : Mense Decembri, 8 die, 1 indiclio- ne 6 7. Si et Ozan ille, qui divinam arcam, que everte- batur, alligil, non pario supplicio affectus est : alquiejus eral * institutam illam erigere, non per- dere : quis est adeo audax, et ad extremam usque impudentiam arrogantiamque elatus,malo omnino χθεὶς, πνεύµατι πάντως ἀγόμενος πονηρῷ * 0c μὴ pspiritu ductus, qui non solum non vult divina et µόνον οὖκ ἐπανορθοῦν αἱρεῖτει τὰ θεῖα καὶ πνευ- ματικὰ διατάγµατα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑναντίαν τρεπό- ενος, xal παρασαλεύειν ταῦτα καὶ καθαιρεῖν ἀναιδεύε-- ται, καὶ παραλύειν τὰ παχίως ἠδρασμένα, καὶ πα- ῥαχινεῖν τὰ ἀσάλευτα ᾠκοδομημένα [καθὼς φῆσιν) ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Adi τοῦτο καὶ ἡ µητριότης ἡμῶν, οὐκ ἀνασχετὸν ἡγη- σαµένη πονηρὰν συνήθειαν καὶ ἔτι χρατεῖν, μιγνῦσαν θεῖά τε xal ἀνθρώπινα καὶ τῇ της Εχχλησίας κατα- στάσει, της ἁμωμήτω νύμφης Χριστοῦ, σπίλους οὐ spiritalia mandata erigere,sed etiam in contrarium detorquens, ea labefaclare ac destruere impudenter molitur, eaque dissolvere, qua firme ac stabililer locata sunt : et ea commovere,que conquassari non possunt : ut qua sint eedificala (ut aiunt *) supra fundamentum apostoloruin et prophetarum. Pro- pterea nostra quoque moderatio *' non ferendum esse rata, malam consuetudinem adhuc servari. qus divina et humana confundit, et Ecclesie (qua est ab omni reprehonsione aliena Dei sponsa) VARLE LECTIONES. 5$ συνοδικῶς, — 19 ὑπὸ τοῦ, «ἐπὶ τῶν Ve. 15 γάµων, {6 ἵνα µηκέτι παραν. 1 cognalum sanguinem. essel. ο sicut ille inquit. δ΄ mediocritas. y Mensis Deccmbris die vui, feria prima, indictione sexta, — * licet ejus T's TUS GANONICUM Ti constitufioni*non vulgares maculasinurere,qus que 4 τοὺς τυχόντας προσεπιτρίθοµσαν * καὶ τύφν xal superbia, et vana negotialione *, el in iis qua sunt abjecta, et eaindigna: studio et labore, et turpi- bus preterea lucris ejus honestatem splendoremque potuit : visum est eam esse radicitus evellendam, ut non amplius enascatur radix aimaritudinis, se- cundum divinum apostolum, presentem nostram spiri:alem el paternam doctrinam *, (1989 scopum quidem aperte declarat cause proposil:z de iis qui sacram auctoritatem sortiti sunt,et secularibus seipsos magistralibus et dign:talibus curisque ac negotiis implicant. Ad verbum autem sic habet : li qui sacerdolalem(inquiunt divini Patres d gnitatem sorüli sunt, lestimonia eti praeclara facta sunt canonicarum constitulionum informaliones ; quas B ὑποτυπιύσεις — slaív. eliam lubenter admittentes, ad Dominum Deum cum David Deo pracone canimns, In via testimo- niorum (uorum delectatus sum, tanquam in om- nibus divitiis Et rursus. Mandasli justiliam : testi- monia tua in. aevum, doce me, et vivam. Quod si vox prophetica nos jubet in evum Dei testimonia custodire, et in ipsis vivere,ea scilicet inconcussa el nulla ratione labefaclanda permanent. Nam divinus quoque Moses sic inquit, Non licet cis addere, nec detrahere. Cuin hac itaque ita sint, et nobis testimonium ferant, in eis exsultantes, tanquam si quis multa spolia invenerit, divinos lubenter canones ample- ctimus, et eorum conslitutionem integram ei in- ἀσχολίᾳ µαταίφ, καὶ τῇ περ τὰ εἰκαῖα. Ἰοὶ ταύτῃ ἀπάδοντα διαπονήσει τε xal απουδῆ, ἔτι γε μὴν καὶ ἀχερδέσι τὸ σεμνὸν ταύτης καναῤῥοπαίνουσαν * ηὐδύχησε ῥιζόθεν ταύτην ἀποτεμεῖν ἵνα μὴ Qa πικρίας καὶ ἔτι qui, κατὰ τὸν ttov ἁπόστολον ξιὰ τῆς παρούσης ἡμετέρας πνευματικῆς καὶ πατρικῆς διαλαλιᾶς, τῆς δηλούσης μὲν τὸν σκοπὸν φανερῶς τῆς προτεθείσης ὑποθέσεως, περὶ τῶν ἱερὰν ἀξίαν λαχόντων, καὶ ἉΧκοσµικαῖς ἑαυτοὺς συμπλεκόντων ἀρχαῖς, καὶ ἀξίαις, καὶ φροντίι, xai πράγµασιν * οὕτω δὲ κατὰ ῥῆμα ἐχούσης * Τοῖς τὴν ἱερατικὴν (exslv οἱ θεῖοι Πκτέρες) λαχοῦσιν ἀξίχν μαρτύριά τε xai νατορθώµατα αἱ τῶν κανινικῶν διατέέκων Ας καὶ ἀσμένως δἐκόµειοι πρὸς τὸν δεσπότην θεῦν μετὰ ἀάλὸ τοῦ θεοφἀν- τορος ἄλομεν. Ἐν vj 0Xp τῶν μαρτυρίων σου ἑτέρ- Φθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῷ. Kal αὖθις, ᾿Ενετείλω δικχιοσύνην. Τὰ μαρτύριἁ σου εἰς τὸν αἰώῶνα. Eov- ἐτισόν µε, καὶ ζήσομχιο Καὶ εὐπέρ εἰς τὸν αἰῶνα φυλαττειν ἡμῖν ἐἑντέλλειαι ἡ προφη:ικἡ φωνὴ τὰ µαρτύρι« τοῦ Θεοῦ, καὶ ζᾖν iv αὐτοῖς, δῆλον ὡς ἀκράδαντα. Καὶ ἀσάλευτα διαµένουσιν » ὄχι οὕτω φησὶ καὶ ὁ θεόπτης Μ.ωυσῆς, "iiv αὐτοῖς οὐκ ἔστι προσ- θεῖναι͵ καὶ ἀπ᾿ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν. Τούτων τοίνυν οὕτως ὅντων καὶ διαμαρτυρουµέ- vov ἡμιν, ἀγαλλιώμενοι ἐπ᾽ αὐτοῖς, ὡς εἴ τις εὕὔρῃ σκύλα πολλὰ, τοὺς θείους ἁἀσπασίως Χανόνας ἔνστερ- νιζόµεθα, καὶ την αὐτῶν διαταγὴν ὁλόκληρον «αἱ concussam manere toto animo eligimus r. Quoniam c ἀσάλεντον µένειν ὀλοψύχως αἱρούμεθα, Καὶ ἐπειδὴ aulem nonnullos eorum, qui sunt in clero consti- tuti, novimus sscnlaribus negotiis contra canones se implicare; hos quidem, domo: um, magistra- tuum, vel possessionum curationes administratio- nesque suscipientes ; illos vero,etiam publicorum vectigalium exacliones, vel aliorum capitum, vel earum, qua navibus portantur specierum inqui- sitiones 6, vel colligendarum pecuniarum ratio- aumque reddeudarum munera, vel aliquod hujus- modi officium, non in ecclesiasticis. sed szeculari- bus negotiis, nonnullisque ^ eorum civiles etiam magistratus dignitatesque esse attribulas : eis precipimus ut deinceps cessent a przdictis om- τῶν ἐν κλήρῳ τεταγµένων τινὰς ἔγνωμεν πράγµασι χοσμιχοῖς ἐμπλέχοντας ἀκανονίσ:ως ῥἑαυτούς οὓς μὲν, κουρατωρείας ασὶ προνοήσεις οἴκων ἀρχοντι- κῷν ὢ κτημάτων ἀναλαμθάνοντας * ὣς δὲ, xal ὅη- µοσίων τελών εἰσπράξες, ἃ κεφαλαίων ἑτέρων, f ἐξελάσεις πλωίμων, fj, δὴ καὶ ἀναγρχφᾶς, fj, λογο- ποιίας, fj καὶ ἑτέραν ὁμοίαν ἐνέργειαν ' οὐκ ἐπὶ πράγµασιν ἐκκλησιαστικοις, ἀλλὰ κοσµιχοῖς * ἔνίους δὲ καὶ ἀξίας τε καὶ ἀρχάς, τοῖς τῆς πολιτείας ἄπο- νενεμηµένας * τοῖς τοιούτοις παρεγγυωµεθα, παύ- σασθαι τοῦ λοιποῦ τῶν εἱρημένων ἁπάντων, ταῖς ἐκχλησιαστικαῖς ὃξ Χρείαις προσευκαιρεῖν. El μὴ βούλοιντο τῇῃ δεδογμένῃ τοῖς θείοις xai ἱεροῖς κα” nibus; inecclesiasticis autem negotiis officiisque D vs: χαθαιρέσει τοῦ προσόντος αὑτοῖς ἐγκλησιαστι- versentur, nisi velint ei, qna sacris divinisque canonibus placuit, gradus quem habent ecclesia- siici, deposilioni subjici. Etsi enim longa consue- tudine quidem se confirmari stabilirique existi- mant, quod non pouciante eos illa susceperint : preterea autem dicunt imperiales administratio- nes secularesque digDitates, et officia, similiaque munera et magistratus, sacratis hominibus com- missos, processisse : non lamen trahentur ad exemplum. Quia enim est citra controversiam, nec sacros ac divinos de iis canones intercidisse : xo) βαθμοὺ ὑπαγαγεῖν ἑαυτούς. El γὰρ καὶ μακρᾷ συνηθείᾳ ἑδράζεσθαίΥ τινες οἵονται, τοιχῦτα µετιέναι καὶ πρὸ αὐτῶν οὐκ ὀλίγους, πρὸς δὲ καὶ βασιλικάς φασι o6 vat οἰκωνομίκς ἀνατεθείσας ἱερωμένοις, ἀξίας τε χοσμικὰς xal ὀφφίχια, fj ἑνεργείας ὁμοίας, εἴτε ἀρχάς * ἀλλ᾽ οὐχ ἑλκυσθήσονται πρὸς ὑπόδειγμα. ἸΕπειδὴ γὰρ οὖθ ὑπ ἀμφιδολίαν οἱ περὶ τούτων ἱεροὶ καὶ θεῖωι Χανόγες ἔπεσον, οὔτε δοχιµασία τις καὶ διάγνωσις ἔγγραφος Ἀπροθεθήχει παρά τε τοῦ κατὰ χαὶρὸν τὰ τῆς βασιλείας σκΏπτρα διέπογτος, ἔτι δὲ xal ἁγιωτάτων πατριαρχῶν xal συ τούτους ΥΑΒΙΑ LECTIONES. ^ statui. * occupatione. * per presentem e interlocutionem, f optamus 5 descriptionum & non- €ullos denique, tam dignitates, quam magistratus, ad honines polilacos perlinenjes : ! Quia enim nec in dubium sancti fis ac dicini canones vocal sunt, tec lla. T αὐτοὺς παρχθραύουσα * νόνας al τοιαῦτχι οἰχονομίαι καὶ à μὴ δοκιμασθεῖσα συνήθεια ὅλως παρχσχλεύορσιν, αὗτχι δὲ μᾶλλον ὑπὸ τούτων τοὐναντίον τέλεον συντριῶήσοντοι ' ὡς Κύτρα, χατὰ τὸν Σολομῶντα, προσκρούσασα λέδητι, « Πύλχι δὲ (φησὶν) ᾧδου τῆς ἁγίας ᾿Εκκλησίας 0) κατ- ισχύσουσιν, » οἰκοδομηθείσης παρὰ Κυρίου ἐπὶ τῷ θεοκήρυχι Πετρ», τῷ σὺν τοῖς λοιποῖς ἁγίοις &mo- στόλοις νοµοθετήσαντι οὕτως ἐν τῷ ς κανόνι αὐτῶν" ἐπίσκοπος, fj ππρεσθυτερο, fj διάκονος κχοσμικὰς φροντίδας μὴ ἀναλαμθανέτω * εἰ ὃξ qu. καθαιρεσθω. ἵμσαύτως καὶ ἐν τῷ πχ εἴπομεν, ὅτι μὴ χρὴ ἐπί- σκοπον ἢ πρεσθύτερον καθιέναι ἑχυτὸν εἷς δηµοσια- κἁς διοικήσεις, ἀλλὰ προσευκαιρεῖν ταῖς ἔκχλησια- GRPAUECO-ROÓMANUM. o) τοὺς γεγραµµένους xa- À hec una cognitio aut examinatio litteris agendata TT8 ab eo,qui ilio tempore imperialia sceptra tenebat, processit : nec sanclissiimnorum patriarcharum et synodorum eos ad hoc incitans constitulio : seri- plos ! canones, ejusmodi dispensationes, et non probata cousueludo, omnino nun labefactabunt ; sed ipsa polius ab eis penitus conterentur, sicut olla, ut inquit Silomon, qua lebelti alli-a est. «l'urie enim, inquit. inferi adversus Ecclesiam pon prevalebunt, » qui a dumino supra Dei preconem Peurum züificata est, qui cum caeteris apostolis in vi eor.in canone Sic decrevit: Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, saecularia negotia non re- cipit : sin minus ας deponatur. Similiter et in στικαῖς χρείχις. Ἡ πειθέσθω οὖν τοῦτο μὴ ποιεῖν, B LXXXI dixinius, non opurtere episcopum ad publi- ἢ καθαιρείσθω. « Οὐδες γὰρ δύναται δυσὶ χυρίοις δουλεύειν, » κατὰ τὴν Κυριακὴν παρχκέλευσιν. — Ec καὶ ὃ «Y φησιν * ᾿Επίσκωπος, ἢ πρεσκύτερος, fj διά- Χονος στρχτείᾳ σχολάζων, xai βουλόμενος ἀμφότερα κατέχειν͵ Ῥωμαϊχὴν ἀρχὴν, καὶ ἱερατικὴν Οιοίκη- gt, καθαιρείσθω. e Ta Καΐσαρος, Καίΐσαρι ' καὶ τὰ τοῦ θεοῦ, τῷ Ot. » ᾽Αλλὰ μὴν καὶ ὁ τῆς kv Καρθα- γένη S, οὕτως ἐν µέρει δικγορεύει " Ὁμοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐπίσκοποι xal πρεσθύτεροι καὶ διάκονοι, ἑκλή-- πτορς μὴ Ἠίνωνται, 7j πβοκουράτωρες. Καὶ μετ ὀλίγον * « Οὐδεὶς γὰρ στρατευόµενος τῷ Oto, ἐμπλέ- δι ἑαυτὸν πράγµχσι κοσμικοῖς. » Σὺν τούιοις καὶ ὁ ιε τῆς ἐν Χαλκηδόνι σωνόδου. Τοὺς ἀπκξ i; κλήρρ τεταγµένους, Tj xai µοναστᾶς, ὠρίσαμεν µήτε ἐπὶ σ στρατείαν, µήνε ἐπὶ ἀξίαν κοσμικὴν ἔργεσθχι, H τουτο τολμώντας, γαὶ quy μµεταμελομένους, ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπὶ τοῦτο, ὃ δια θε.ν εἴλοντο, ἀναθεματί- ζεσθαι. Καὶ ὁ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει α xal β᾽ συνόδου ια, τάδε κατὰ ῥημα διέξεσι. Τοὺς πρεσθυ- τέρους ἢ διχκόνους Χοσμικᾶς ἀρχὰς fj φροντίδας ἀνχῥεχομένωρς, fj τὰς ἓν τοῖς οἴκοις τῶν ἀρχόντων λεγομένας κουρατωρείας, οἱ θεῖοι καὶ Ἱεροὶ κανόνες καθχιρέσει «αθυποθάλλουαι, Τωώτο οὖν καὶ ἡμεῖς ἐπικωροῦντες, xal περὶ τῶν λοιπὠν τῶν ἐν xy κατειλεγμένων διοριζόµεθα * ὡς εἴ τις αὐτῶν χοσµι- 4&; ἀρχὰς µετχχειρίκοιτο, ἢ τὰς lv τοῖς τῶν üap- Χόντων οἴχοις fj προχστείοις λεγοµένας χουβατωρείας ἀνχδέχοιτο, τοῦτον του οἰκείου κλήρου ἀποδιώκεσθχι, cas ΔΙ)ΙΠΙΣΙΓΒΙΙ0Π66 ipsum descendere ?, sed in ecclesiasticis negoliis ofliciisque versari Vel hoc ergo facere persuadcatur, vel. deponatur. « Nemo euim po est duobus dominis servire,» ul est prae- ceptum Domiui.Preterea et Lxxxit canon inquil : Episcopus, v | presbyter, vel diaconus militie va- cans, et volens uürumque obtinere, Romanum magistratum, εἰ sacerdotalem. administrationem, deponatur. «Qua euim sunt Caesaris, Caesari, eq qui? sunt Dei, Deo.» Jam vero εἰ canon Carthagi. nensis synodi Xvi, Sic. praecise dicit ο. Similiter placuit ut episcopi, el presbyteri, et diaconi, non siut administratores ,, vel procura'ores. Ei paulo pust: «Nullus uon peo militans se implicat sacn- laribus negotiis.» Cum lus xv queque canon Chal- Ced )neusis synoui, Eos qui seisel 10 clero eonstituti sunt, statuimus. neque ad niliuam, neque ad s2- cularein diguitaleun accedere. Vel si hoc audeant, vel nou pueuienta oucti, ad id revertantur, quod propter Deuin elegerunt. anathematizari, EA Con- stanunopolit. εἰ 1. aynodi canon Xi, hac ita ad verbum prosequi ur : l'resbyteros, vel diaconos seeculare» magisuratus vel curas suscipientes, vel qua in magistratuum 84105 dicuntur curaiiones, divin] εἰ sacri canones Gepositiuni subjiciunt. Hoc ergo nus quoque confirmautes, elam de reliquis, qui iu. clerum relati suut, statuimus ; ut si quis eurum saecularia negolia aggreuiatur, vel « Οὖδεὶς γὰρ δύναται, » xarà την τοὺ Χριστου zov p qud) im rnagistraluumi zuibus, vel suburbauis, ἀληθινοῦ ἡμῶν αὐτόλεκτον xai ἀψευδεστάτην φῳωνὴν, « ὁυσὶ xuplot; δουλεύειν. » Καὶ σαφεῖς πάντως οἱ θεῖοι κανόνες οὗτοι, xal πρόδηλοι * καὶ διὰ τοῦτο µετα- ποιεῖσθαι τούτους οὐ χρή. El δὲ καὶ ἐντολέα δίκης γένεσθαι τὸν κεκληρωμένον κεκώλυται..... µείζοσι κοσμικαῖς «Φροντίσιν ἐμπλέκεσθαι, παρεμποὀλιςού- σεις αὐτφ, ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς Χχρείαις, προσε»- Καιρεῖν. Πᾶσι µτοίνων εὐλχθδεστάτοις αληρικοῖς ἐν ἁγίφ παρεγγυώμεθα Πνεύματι, τῶν εἰρημένων ἀπέχεσθαι * ἢ μὴν εἰδέναι, ὡς ἔσονται μὲν ἐπιτιμίῳ curaliunes. dicuntur, δυδοιρίαί, js ex clero expel- laur. «Nemo enini potest» secuuduui Cliristi veri Dei nostri ab ipso q dictluni et verissimam vocem, «duobus doiuinis servire.» Et omnino apert sunt, el perspicui, lii divini canunes : et ideo non sunt translurmaudi *. [vel ali.er acci ijendi. | Sin autem eliam causwe procuratorem, [qui ad ecclesiam, cujus esl clericus, nun perünei |, fieri clerico pro- hibitum est ue, [ne, inquit, diviua ministeria 1inpe- diantur : | quanto uagis prohibitum est majoribus VARLE LECTIONES. ! tam ab aliquo id. temporis rerum potiente, quam a sanctissimis pairiarhis et. synodis processit, qua illos aboleret scriptus, ^ sin autem. » ad fiscales administration.s sese demittere. 9 ex purie p condnctores vectigahum. q ab ipsomet prulatum » mutandi. l'ATROL. GR. CXIX. 25 719 JUS CANONICUM 780 secularibus negotiis implicari, que impediunt, ne A ἀφορισμοῦ ὑπεθεβλημένοι, xal civ μείζονα δὲ κανο- possit ecclesiasticis negotiis vacare * Omnibus ergo religiosissimis clericis in S. sancto przcipimus, u! ab iis, quz dicta sunt, abstineant : vel sciant se fore quidem segregalionis pena subjectos : quin et majorem quoque. et canonicam acerbitatem 5 non effugituros, ejusmodi secularibus negotiis νικὴν αὐστηρίαν οὗ διαφεύξονται, πράγµασι Χοσµι- κοῖς τοιούτοις ἐμπλέχοντες ἑαυτούς. 'Emi toUtp γὰρ καὶ ὁ παρὼν ἔγγραφος ἀφορισμὸς τῆς ἡμῶν µετριο- τητος val τοῖς ἱερωτάτοις ἀρχιερεῦσιν ἐπιδοθῆνχι τετύπωτχι, ἵνα xal τοῖς ἁπανταχοῦ κληρικοῖς χατα- δηλος γένηται, seipsos implicantes. Ad hoc enim ΡΓΦΕΟΠ5 quoque nostre mediocritatis decretum sacralissimum an- tistitibus tradi jussum est, ut etiam clericis, qui sunt ubicunque, st manifestum. Ill. De profectis * in extraneo monasterio tonsis. — Scias, tempore patriarche domini Luce syn- odale decretum factum esse, ut sine prajudicio constituantur prefecti in monasteriis patriarche regioniw subjectis,quz: non habent monachosido- neos ut prasint, ex altero monasterio, quod est ejusdem regionis : etiamsi statu!a eorum caveant ne ξενοχουρίτης, hoc est, qui in externo monaste- rio tonsus est, fiat eorum przfectus. IV. De festo notariorum. Qua aliquando fiebant in sanctorum notariorum festo a notariis pueros docentibus, cum scenicis personis forum obeuntibus, ante aliquot annos exoleverunt, sanctissimi illius patriarch:e domini Luce decreto. V. De depositione episcopi. Cum Joannes Amathuntis episcopus ab illo Cy- pri archiepiscopo Joanne fnisset| depositus, et de- positionis decretum in tribnnali imperatorio le- clum esset : quoniam inventi sunt undecimC episcopi, et archiepiscopus, depositionem fecisse, statuit sanctissimus ille patriarcha dominus Lucas cum assistente synodo, quiu eliam ipse presens senalus, esse infirmam et nullius momenti deposi- lionem : eo quod non accersita fuerit universa synodus Cypriorum Ecclesiz, etiamsi magna esset ejus cogen:li facultas : et quod non archiepiscopus ultra 12 episcopos,sed una cum illis essel connu- meratus. Preterea autem allegarunt et xx eano- nem... synodi, et xiv. Et quainvis dixissent non- nulli,hoc de soiis presbyteris, ei diaconis dictum esse, tamen non sunt exauditi. VI. Ne ecclesie ledantur transactione episcopi. D Mihi videtur non ledi Ecclesia ex iis, qua pec- cal episcopus : et. propterea rite pareciam re- vocavit successor ejus qui invasit, etiamsi multum tempus preterierit.Tale quid autem dictum est in tempore patriarchze sanctissimi domini Luce.Cum enim quidam episcopus magn:e Brysis litigaret cum archiepiscopo parva Brysis,et protulisset scriptam transactionem antistitis et. archiepiscopi, de non revocanda κ ab ipso parccia, qos ab episcopo detinebatur : pronuntiavit synodus, facto praede- Γ΄, Περὶ ξενοχουριτῶν καθηγουµένων, Γίνωσκε, ὅτι γέγονε xai σημείωμα συνοδικὸν ἐπὶ τῆς ἐφημερίας τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχο xuptoo Áouxà, χάριν τοῦ ἀπροχρικατ-στως,..ο. Χαθήγουμε- νους εἷς µοναστήρία ὑποκειμενα τῇ ἑνορᾳ το πᾳ- τριάρχου, μὴ ἔχοντα ἱκανοὺς εἷς προστασίαν µοναχοῦ:, ἀπὸ ἑτέρας µονῆς οὔσης ἐκ τῆς αὐτῆς ἑνορίας * χκἂν τὰ τυπικὰ τούτων διορίζωνται, ξενοκουρίτην µἡ Ὑίνεσθαι καθηγούμενον. A', Περὶ ἑορτῆς νοταρίων, Τὰ Ὑινόμινἁ ποτε ἀπρεπη παρὰ τῶν νοταρίων παιδοδιδχσκἆλων χοτὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων νοτχ- pov, μετὰ προσωπείων σκηνικῶν διερχοµένων τὴν ἀγορὰν, πρὸ χρόνων τινῶν κατηργήθησαν, καθ ὁρι- σμὸν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνο πατριάρχο — xuplou Λουχᾶ. Ε΄. Περὶ καθαιρέσεως ἐπισχόπου, Too ἐπισκόπου Λμαθοῦντος ῥἐκείνου Ιωάννου καθχιρεθέντος ὑπὸ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κύπρο χυ- βίου Ἰωάννου, xal τοῦ καθαιρετικοῦ σημειώματος ἀναγνωσθέντος ἐπὶ βήματος βασιλικοῦ * ἐπεὶ εὕρηνται ἔνδεχα ἐπίσκοποι καὶ 6 ἀρχιεπίσκοπος τὴν καθᾳίρε- σιν πεποιηκότες, διέγνω ὁ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πα- τριάρχης Χύριος ΔΛουκᾶς μετὰ τῆς παρουσιασάσης συνόδου, ἀλλὰ μὴν xal ἡ παρεστῶσα σύγκλητος, ἄχυρον εἶναι τὴν καθαίρεσιν * διά τε τὺ μὴ µετα- χληθῆναι τὴν πᾶσαν σύννδον τῆς τῶν Κυπρίων Ἐκκλησίας, fj κἂν τὴν πλείονα, εὐχερείας xal ταῦτα οὔσης πρὸς τοῦτο * xai διὰ τὸ μὴ τὸν doy verla otov ἐπέχεινα εἶναι τῆς ὁωδεχάδος τῶν ἐπισχόπων, ἀλλὰ ταύτῃ τοῦτον συνυπάγεσθαι. ᾿Εχρήσαντο Ob mp τοῦτο καὶ τῷ x κανόνι τῆς..... συνόδου, καὶ wp ιδ. Kdv τινες δὲ εἶπον τότε, εἷς μόνους πρεσθυτέρους καὶ διχκόνους τοῦτο ἔκφωνηθηναι, ἀλλ οὐκ εἰσηχού- σθησαν. G''. Περὶ τοῦ μὴ βλάπτεσθαι ᾿Εκκλησίαν διαλυτέφ ἔπισ- χόπου. 'Euol Soxst qi κατχθλάπτεσθχι τὴν ᾿ἸΕκκλησιαν ἐξ ὦν ἀμαχρτάνει b ἐπίσκοπος * καὶ διὰ τοῦτο ἑνδυνά- µως ἵνα ἀνακαλέσηται την ἑνορίαν ὁ διαδεζάµενος tbv ποιήσαντα τὴν ἔφοδονι, κἂν πολὺς παρέλθῃ κχι- pós. ἸΕλαλήθη 9i τοιοῦτόν τι καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Λουκᾶ. Τινὸς γὰρ ἐπισχόπου τῆς μεγάλης Βρύσεως δικαζοµένου μετὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου της μικρᾶς Βρύσεως, καὶ προκο- µίσαντος διαλυτέον ἔγγραφον τοῦ προτελευτήσαντος ἀρχιεπισκόπου, Ὑάριν τοῦ μὴ ἀνακαλεῖσθαι τοῦτον VARUE LECTIONES. ο severitati * abbatibus « territorio * regionem is suam vepetel, qui successit, ab eo qui eum inva- 8it. x repetenda. 781 GEJECO-ROMANUM. 782 ἑνρρίαν, Χατεχομένην ὑπὸ τοῦ ἐπισχόπου * ἡ cÓv- A CeSsoris y non lzedi archiepiscopatum, preter sen- oco ἀπεφήνατο, μὴ χαταθλάπτεσθαι τὴν ἀρχιεπι- tentiam. suorum clericorum, et magnae sypodi. σκοπὴν ἓξ dw ὁ ταύτης πρόεδρος ἔπραξε παρὰ γνώ- — Fuerunt et multa hujusmodialia synodalia judicia, μην τῶν οἶκεων κληρικῶν καὶ τῆς μεγάλης συνήδου ᾖΓεγόνασι δὲ καὶ ἄλλαι πολλαὶ τοιαῦται κρίσεις συνοδικα(. Ζ, Περ τῶν μαρτυρούντων κατὰ Ἠπνευματικοῦ πχιδός, Ὁ ἁγιώτατος πατριάρχῆς κύριος Λουκᾶς, ἔπιτι- pp ἀλειτουργησίας καθυπέθαλε τὸν καθηγούµενον της µονης τοῦ ΥἈροτροφείου, τὸν γεγονότα ἀρχιεπίσκο- mov Ἡραλλείας, τοιοὐτόν τι µαρτυρήσαντα κατὰ πνευµα- τικοῦ πχιδὸς αὐτοῦ. Η᾽, Περὶ τού κατὰ βίαν ἀποκαρέντος ἐπισκόπου. Τοῦ χρηµατίσαντος ἐπισκόπου ᾽Αμυκλείου xuplou Νικολάου τοῦ Μουζάλωνος κατὰ xv πραχτορικὴν ἀποχαρέντος, καὶ πολλὰ παρακλητεύσαντος τὸ κατὰ βίαν γεγονὸς εἰς αὐτὸν, περιχιρεθῆναι, xal πάλιν ἕνερ- γεῖν τὰ ἐπισχοπικά * ὁ ἁγιώτατος ἐχεῖνος πατριάρ- χης xpi Λουκᾶς, βλέπων τοῦτον παρουσιόζοντα μετὰ ἐπισκοπιχῶν ἀμφίων συνοδικῶς, οὗ παρεδέ- ξατο αὐτόν * εἰπὼν, ὡς εἰ μὲν τὴν συνοδικἠν ἐκδί- Χησιν xai διόρθωσιν ἀνέμεινεν ὁ ἐπίσκοπος, εὗρεν ἂν κανονικὴν βοήθειαν * ἐπεὶ δὲ τὰ κατὰ βίαν περι- θληθέντα αὐτῷ μοναχιχὰ ἄμφια, ἀσυντάχτως ἆπ- έθετο, καὶ αὐτεκδίκητος γέγονεν, ob τεύξεται βοη- θείας. Αλλα τοῦ ἁγιωτάτου πχτριάρχου τούτου µε- ταστάντος πρὸς Κύριον ὁ pev Ἐχεῖνον ἁγιώτατος πατριάρχης Χύριος Μιχχὴλ, τὴν μὲν κατὰ βίαν γε- νοµένην ἀπόχαρσιν, ὡς μηδὲ γενομένην λογιζοµένην, ἐσχόλασε * τὸν OR ἐπίσκοπον, ὡς ὀλιγωρήσαντα xal VII. De fis, qui testificantur contra filium spiri- latem. Sanctissimus patriarcha dominus Lucas excom municalionis pon: subjecit monasterii gero- trophii prefecium, qui fuerat archiepiscopus * Heraclez, quod tale testimonium Lulisset, adversus suum spiritalem filium. VIII. De episcopo per vim tonso. Cum dominus Nicolaus Muzalon, qui Amyclzeus episcopus dictus es!,vi a magistratu 5 tonsus esset, B et supplex contenderet, ut quod vi in eum factum erat, tolleretur ; et episco;ale rursus munus obi- ret: sanclissimus ille patriarcha dominus l,ucas, videns,euiu cum vestihus episcopalibus presentem synodice*, non admisit : dicens, quod si synoda- lem quidem s-ntentiam , et correctionem exspec- lasset episcopus, canonicum auxilium invenisset : sed quia vesles monasticas, quibus vi indutus fuerat, inordinate exuit, et sibi ip*i jus dixit, au- xilium non assequetur. Sed cum sanctissimus iste patriarcha ad Dominum m'grasset, vi quidem fa- clam lonsuram (lanquam non factam reputans, Successor ejus sanclissimus patriarcha dominus Michael. abolevit : episcopum autem, ut qui ne- gligens fuissel, el sibi jus dixisset, ad tempus ce- ἑαυτὸν δικαιώσαντα, κΧαιρικῆς ἀλειτουργησίας ἐπιτιμίῳ B tebrandi officio privavit *. ὑπέδαλε, e. Περὶ τοῦ μὴ φυλαχθηναι ὄργον τὸν ὀντα ἀχχνό- νιστον, Τινὸς εὐγενὺς dv ἡμέρᾳ τρίτη μιᾶς ἑδδομάδος εἰπόντος πρὸς τὸν κρατχιὸν καὶ ἅγιον ἡμων βασι- Aix, μὴ ὀφείλειν χρεωφαγησχαι ᾖτελουµένης καὶ ταῦτα τῆς Ὑεννήσεως τοῦ Χριστοῦ xxi Θεοῦ) ἡμῶν, διὰ τὸ ἔπομεσασθχι νηστεύειν τὰς τρίτας ἡμέρας τῶν ὅλων ἑθδομάδων τοῦ χρόνου tiq τιμὴν τοῦ τι- µου Προδρόμου * ὥρισεν b θεοστεφὴς ἡμῶν αὖτο- κράτωρ συνοδικῶς ἐρωτηθῆναι εἰ xxvowxóv iu τὸν ὄρχον τούτον φυλαχθῆναι, καὶ τὴν Δεσποτιχῆν lopzh» πασχαλ-αν οὗσαν, ἀπανηγύριστον ἐἔχθηναι, Καὶ γενομένης τῆς ἑρωτήσεως, ὁ ἁγιώνατος πχ- τριάρχης ἔκεῖνος χύριος Λουκᾶς, µετὰ τῆς παρλ- τυχούσης συνόδου, εἰπὼν ἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ νη- στεύειν dv. παντὶ καιρῷ, ἐπήγχγεν ὡς οὐ χρὴ τὸν τοιοῦτον προτιμηθΏνχι τοῦ Κυρίου καὶ Oto) fov. Ei γὰρ οἱ ἀποστολικοὶ Κανόνες «ολάζουσι τὸν kv τῷ τυχόντι Σαθθάτν fj v5 Κνριακῇ γονυχλιτούντα, ἃ γηστεύοντα, πολλῷ πλέον κολασθήσεται ὃ νποτεύων κατὰ τὴν πασ(αλίαν τού Χριστοῦ ἑορτήν * διὰ τὸ µη παροραθΏναι τὸν αὐθχαίρετον ὄρχον αὐτοῦ. Καὶ ἑξ- εχώρησε τῷ εὐγενεῖ xoe ωφαγῆσαι. 'O αὐτὺς 03 πα- ΙΧ. Nejusjurandum irregulare servetur **. Cum quidam nobilis ter'io die *** unius heb- domadis dixisset potenli et sancto no-tro impera- lori, «e non debere carnem comedere, quamvis festum esset nativitatis Christi et Dei nostri, quod jurasset tertias ferias omnium anni hebdoma.lum, a carnibus abstinere in honorem venerabilis Prze- cursoris, s atuit a Deo coronatus noster impera- tor, synodaliler interroga:i, an sit canonicum, hoc ju:juraudum servari, et Dominicum festum, quod est Paschale, incelebratum dimittere, Et fac:a inlerrogalione, sanctissimus ille patriarcha, 'lominus Lucas, cum synodo, quae aderat, cum dixisset bonum ess» omni tempore jejunare, sub- junxit non. oportere hoc jusjurandum Domino et Deo nostro. przfferre. Si enim. apostolici canones puniunt eum qui in quovis sabbato, vel die Domi- nico genu flectit, vel jejunat, multo magis punie- tur, qui in Paschali Christi festo jejunat, ne jus- jurandum a se voluntarie susceptum contemnat. Et nobili carnibus vesci perimisit. ldem autem patriarcha Tzitam quoque ennuchuin, juratum,se VARLE LECTIONES. y prosidis sui. * Facla sunt. a pena suspensionis a ministerio sac10. subjecit. abbatem mansionís Gerotrophii, qui factus est archiep. P ví quaestore € presentem in. synodo 4. de[ensionem *. pane suspetisionis a ministerio sacro ad tempus subjecit. " conira canones [actum , *'* feria teríia. 783 cum profectus non esset, ul qui poenitentia ductus esset, synodaliter a perjurio absolvit ; me- diocri poena imposita, eum emendans. X. De homicidio voluntario. : Cum quidam miles in voluntarie cedis crimen incidisset,et a quodam antistite post valde modi- cum tempus datis scriptis absolutus essel, potens et sanctus noster imperator et dominus, id factum Άστυ ferens, statuit tempore sanctissimi illius pa- triarchze domini Lucz,ut synodaliter considerare- tur, an recte illi militi concessa esset a paenis absolutio, tanto inj eum studio, et'per quamdam non misericordiam, sed potius animi affectionem. Cum aulem antistes ille canonem proponeret, et alios, moderantes utique eam,qua illi objiciebatur, nimiam pcne levitatem ; sancla synodus canones limitibus cireumsceribens f, secundum divinissi- mam inspiralionem,,quis ex sancto illis Spiritu inerat, militem quidem canonicarum poenarum rursus compedibus subjecit : antistitem autem ad aliquantum temporis ab. officii ac ministerii sus- pensione punivit : dicens, antislilibus quidem li- cere penas canonicas augere el diminuere ; ara- nearum aulem Π 15 ligare, que debent tribus rudentibus alligari, non concessum esse. Quin- etiam propter iliius militis causam, polens el san- ctus noster imperator illam de voluntariis homi- cidis Nevellam edidisse dicitur s. XI. De advocatis. Diaconus quidam a felicis memorie patriarcha domiuo Luca, commemoratis canonibus reliquis- que legislationibus utente, advocatum aygere ali- quando prohibitus, coram imperatorio tribunali, prasente patriarcha, diiit canones illos, atque leges, in. hodiernis advocatis non habe:e locum : sed in illius temporis advocalis, qui in c vilibus judiciis stationes. habebant, imperiales frumenta. rias lesseras accipiebant, sub primiceriis cvant atq'e a mundanis magistratibus confirinabantur , quotempore omnino recte clerici mundanis advoca toruui officiis fungi prohibeantur. Αἱ quoniau qui hodie advocati. sunt, tanquam liberalem aliquam ariem, advocalionem exercent : neque sacri ordi- nis 1165 in jure patrocinari, impediri debere. JUS CANONICUM ad sanctorum locorum adorationem iturum 5; ^ 784 τριάρχης xal τὸν Τζίταν τὸν εὐνοῦχον ὁμόσαντα εἰς προσχύνησιν ἀπελθεῖν τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις ἁγίων τόπων, καὶ μὴ ἀπελθόντα, συνοδικῶς bx της bxtop- κίχς ἀπέλυσε, hà µετρίου ῥἀἐπιτιμίου θεραπεύσας αὐτόν, Ρ΄, Περὶ ἑκουσίου φόνου. Στρατιώτου τινος περιπεσόντος ἐκουσίου φόνου ἐγκλήματι, καὶ παρὰ ἀρχιερέως τινὸς μετὰ µετριον πάνυ καιρὸν ἐγγράφως ἀθωωθέντος, ὁ κρατειὸς xal ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς δυσχεράνακς ἐπὶ τῷ qtvopévip, διωρίσατο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου xuploo Λουκᾶ, σκοπηθΏνχι συνοδικῶς, εἰ καλῶς τῷ ατρατιώτῃ ἐπεφιλοτιμήθη ἡ τῶν ἔπι- τιµίων ἀθώωσις, κατεσπουδασµένως οὕτω, καὶ, olov εἰπεῖν, ob συμπαθῶς, ἀλλα προσπαθῶς. Too δὲ ἀρχιερέως τὸν κανόνα, προθαλλοµένου, καὶ ἑτέρους µετεωρίζοντας τάχα τὴν ἐπιφορτιζομένην αὐτῷ βα- βεῖαν χουφότητα, ἡ ἁγία σύνοδος τοὺς Χανόνας ὁρ- θοτοµήσασα χατὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτῃ ἕἔκ τοὺ παν- αγιωτάτου Πνεύματος θειοτάτην ἕλλαμψιν, τὸν μὲν στρατιώτην καὶ αὖθις ἀλυκτοπέδαις ἐπιτιμίων xa- νονικῶν καθυπέθαλε τὸν δὲ ἀρχιεέκ µετρῳ ἀφ- ορισµῳ ἀλειτουργησίας ἑστενοχώρησεν ' εἰποῦσα, ὡς τοῖς ἀργχιερεῦσι μὲν ἐφείται εὖξειν καὶ μειοῦν τὰ κανονικὰ ἐπιτίμια, ἀἁραχνιαίοις δὲ µίτοις δεσμεῖν τὰ καλωδίοις ἐντρίοις καταδεσμεῖσθχι ὀφείλοντα, οὖκ Ἱνεδόθη. Λέγεται δὲ, ὅτι καὶ διὰ την τοῦ τοιούτου στρατιώτου ὑπόθεσιν ἐζέθετο ὁ κραταιὸς καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς τὴν περὶ τῶν ἑκουσίων φονέων νεα- piv. IA. Περὶ συνηγόρων. Διάκονός τις Χωλυθείς ποτε παρὰ τοῦ µαχαρίτου πατριάρχου χυρίου Λουκᾶ τοῦ συνηγορεῖν, χρωμµένου τοῖς διαληφθείσι Χανόσι καὶ λοιπαῖς νοµοθεσίχις * εἶπεν ἐπὶ βασιλικοῦ βήματος, παρόντος xal τοῦ πα- τριάρχου, μη ἔχειν χώραν τὰ τῶν τοιούτων γχνόνων καὶ νόμων εἷς τοὺς σήμερον συνηγοροῦντας, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς τότε συνηἹόρους, τοὺς τετχγµένους εἷς πολι- τικα δικαστήρια, καὶ λαµθάνοντας βασιλικα σιτη- ῥέσια, καὶ ὑπὸ πριμικηρίους ὀντας, καὶ σφραγιζο- µένους οπὸ χοσμικὠν ἁρκ(όντων, ὅτε πάντως xzÀox ol κληρικοὶ ἐκωλύοντο συνηγόρων ὀφφίχια χοσμιχὰ ἐνεργεῖν. ᾿Επεὶ δὲ οἱ σήμερον συνηγοροῦντες, ὡς ἐλευθέριόν τι σπούδασµα τὸ σωνηγορεῖν µετέρχονται, οὐδὲ οἱ ἱερωμένοι ἐμποδισθήσονται συνηγορεῖν. Καὶ κατασχκευάζων τὸν οἶκε-ον λόγον, ἐδικαιολογήσχτο Et sermonem suum astruens, non actionem. sed p uh. την πρᾶξιν, ἀλλὰ τὸν τρόπον κολάζεσθει παρὰ modum a canonibus puniri, causabatur. Non solum euim, inquit, clerici, verum etiam episcopi pro amicis in jure certantes, veniam cons. quen- lur : neque qui in controversia rei ecclesiasticae patrocinium prastant,notabuntur : quemadmodum ipsum eliam jus hoc evidenter docet, Ut autem clericus. quema.imodum mundani officiales,advo- calum agat, eta laico confirmetur ; odiosum est τῶν Κανόνων. Οὐ µόνον ap κληριχοὶ, ἀλλὰ xal ἐπίσκοποι ὑπὲρ φίλων ἀντιποιούμενοι συγγνωσθή- σονται, καὶ περὶ ἐκκλησιαστικῆς ὑποθέσεως συν- ηγ:ροῦντες οὐκ αἰσχυνθήσονται, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ νόμιμα touto δικτρανοῦσι, Τὸ δὲ συνηγαρΏσαι κλη- ρικὸν, ὡς ol κοσμικοὶ ὀφφιχιάλιοι, καὶ δέξασθαι σφραγίδα λατκοῦ, μισεῖται καὶ κολάζεται. "Οτι δὲ τὸ συνηγορεῖν, ὀφφίκιον Ἐν ποτε κοσμιχὸν, καὶ σιτη- VARLE LECTIONES. canonibus recte disLinctis. € quam expositum habes inter Manuelis Comneni novellas. 189 GRJ/ECO-ROMANUM 786 ῥέσια ἐλάμθανον βασιλικὰ ob τεταγµένοι συνήγοροι, Α alque runitur. Verum quod advocati κ mundarum καὶ ὑπὸ πριμικηρίος ᾖσαν, OnÀóv isti ἀπὸ πολ- λῶν. Καὶ ἀνχγνωθι τὸ τελεωταῖον κεφάλχιον «κοῦ a τίτλου τοῦ η’ βιλλίου τῶν βατ.λικῶν, καὶ τὰ ἐν τῷ Βιθλίῳ 1T τοῦ ἐπέρχου, περὶ συ»τιγόρων ἀναταττό- μενα. Διχλαμβάνωσι γὰρ τοὺς συνηγόρως σύστημα εἶναι, καὶ ὑπὺ τοῦ κατὰ Χχιρὼς ἐπάρχω σφρχγ.- ζεσθχι,. Τιῦτε εἰπὼν, καὶ παραδεχθεὶς, ἐξςωρήθη καὶ παρὰ τοῦ πατριάρχο» συνηγορεῖν, ὡς xal πρό- τερον. ΙΒ’, Περὶ τοῦ βαπτίζεσθαι νήπικ αἱ (μαλωτισθέντα, καὶ περὶ τῶν ᾽Αγαρηνῶν, Τινὲς 0) παρεχώρουν, διὰ τὴν ἀμφιλολίαν βαπτί- ζεσθαι τοὺς παῖδας αἰχμαλώτους, ἵνα μὴ δόξωσιν ἀναβαπτίζειν τοὺς προθαπτισθέντας, Περὶ δὲ τούτου πολλάχις ἀμφισόητησις iyove συνοδικυς. Νππίων Υὰχρ ἀπὸ ἉΧριστιανιχῆς Χώρας αἱ (μαλωτισθέντων παρα Σκυθῶν καὶ ᾿Αγαρηνῶν, χαὶ διαπραθέντων πρὸς Ῥωμαίους, ἀμφιδολία Ὑέγονεν, εἰ χρὴ τος πωληθέντας βαπτισθήνχι. "Ἔλεγον γάρ τινες ὡς Enel ἀπὸ Χριστιανικής χώρας αἲ/μαλωτίσθησαν, πρόσ- ληγίς ἐστι 18. βαπτισθῆναι xazx χώραν ἐν νηπιότητι, xii οὗ χρὴ αὖθις ἀναθαπτισθῆναι, "Hesse 6$ μᾶλλων ὀφείλειν βαπτισθΏναι, διὰ τὸ μὴ εἰδέναι τούτους eb ἓν νηπιότητι ἐθ«πτίσθησχαν, µήτε τινας εὑρί- σκεσθχι ὁιχθεθαιουµένους τὸ βάπτισμα, Περὶ Ob vov ἀπὸ ώρας ἀπίστων αἰχααλωτιζομένων, ῥὑρίσθη, ἁλιαστίχτως αὐτοὺς βαπτίζεσθαι ' εἶ μῖ μάρτυρες ὁμολογοῦσι, ῥαπτισθῆνχαι τούτους μετὰ τὴν αἶχμ- αλωσίαν, "Ezi 0i τῶν ἡμερῶν τοῦ" ἁγιωτάτου πατριάρχου Xupío) Λουκᾶ παρέστησαν ᾿Αγαρηνοι συνοδικῶς * xi ἀπχιτούμενοι βαπτισθηναι, εἶπον ὡς ἔφθασαν εις τὰς χώρας αὐτῶν βαπτισθηναι. Καὶ Σρωτώμενοι ὅπως, ἀπελογήσαντο, ὅτι συνήθειά dou πάντα τὰ νήπικ τῶν ᾽Αγαρηνῶν βαπτζεσθχι παρὰ ὀρθοδόζων ἱερέων * ἀλλ o) παρελέχθησαν,. ' Hxoucxv γὰρ, ὡς T) παρὰ tQ» ἀπίστων ζητούμενου ἀπὸ τῶν Χρι- στιχνῶν βάπτισμα, 602 κατὰ διᾶθεσν ἀγαθην καὶ προα΄ρεσιν ὀρθόδοωξον ζητεῖται, ἀλλὰ διὰ θερχπείαν σωματικήν. Δέῤοκται γὰρ παρὰ τοῖς ᾽Αγαρηνοῖς, τὰ τέκναχ τούτων δαιµονᾷν, «xi χατὰ χύνχς ὄτειν, εἰ μή βαπτισµχτος τύχωσι Ἁριστιχικοῦ. Κάντεῦθεν, οὐχ ὡς κχθαρτήριον παντὸς ῥύπου ψυχικοῦ, καὶ φω- τὸς θείου καὶ ἀγιχσμο» wiooqov, ἀνακαλοῦνται τὸ Βάπτισμα, ἀλλ᾽ ὡς φαρμακεία», fj ἐπῳδήν. Τινὶς δὲ b; αὐτῶν μητέρας εἶπον ἔχειν ὀεθυδότους, καὶ ἀπὸ σπουλῆς τούτων βαπτισθῆναι αὐτοὺς παρὰ ὀρθολό- ξων, 'AÀA' οὐδὲ οὗτοι εηκούσθησχν, ὅτι oj παρ- έστησαν μάρτυρες 19, Ίτουτο αὐτὸ µμαρτυροῦντες. Μάλλον μὲν οὗν καὶ χατεγνώσθησαν, ὡς p ἀγαθην πρόσληψι» 19 διδόντες Ax ἑαυτόν, εἰς τὸ py προ- σἱρ(εσθιι c5» πίστει 0005; A0) καὶ ἐξεχωράθη, πάντως τώτους βαπτισζῆναι. officium a'iquando fuerit, et ordinarii advocati im- peratorias annons& pensiones ceperiri atque sub primiceriis fuerint, ex multis constat Lege antem postremum caput. tit. 1, lib, vui. Basil. et quie in Praefecti libro de advocatis digesta sunt. T adunt enim, advocatos collegium esse. atque a cuJus- cunque tempóMs praefecto confirmari. ll»c cum dixissel, applausumque ipsi esset, eliam a patri- archa, patrocinari (ut antea) permissum illi est. XII. De infantibus captivis baptizandis, et de Agarenis. Non permittebant aliqui, ut captivi pueri pro- pter dubitationem baptizarentur, me eos,qui antea B baptizati fuerant, rebaptizare viderentur. De eare autem s:epe synodice controversia exorta e*t Cum enim in'anles ex Christianorum regione a Scythis et Agarenis bello capti essent,et empti a Romanis, dubitatum est,an oporteat venundatos rebaptizari. Dicebant enim nonnulli, quoni&m ex Christiana regione capti sunt, presummptio est, eos fuisse baptizatos in patria ztate infantili, nee denuo re- baptizandos esse. Magis tamen plaeuit, eos debere baptizari, qued nesciant,an in i fantia fuerint ba- plizati, nec ulli inveniantur, qui baptismum affir- ment. Eos autem, qui ex infidelium regione ca- piuntur, indistincte baptizandos statutum est : nisi testes profiteantur, eos post captivitatem fuisse baptizatos. Tem ore autem sanctissimi patriarche, domini Lace, synodice adfuerunt Agareni : et cum ab eis poatularetur, ut baptizarentur,dixerunt se in suis regionibus, antea fuisse baptizatos. Et interrogati quomodo responderunt, esse consuetudinem, ut omnes Agarenorum infantes ab orthodoxis sacer- dotibus, baptizarentur : non tamen admissi fue- runt. Àudierant enim baptismum, quem infideles a Christianis petunt non bona affectione,et ortho- doxo proposito peti, sed propter corporalem me- dicinam. Persuasum est enim, Agarenis. fore ut sui liberi a. daemone vexentur, et tanquam canes male oleant, nisi baptismum Christianum asse- quantur. Quamobrem non ut omnium anima sor- dium mundaltorem,divinzque lucis et sanctficatio. n:s prebitorem, baptisinufn postulant; sed tan- quam veneficinm et incan ationem.Quidam autem eorum dicebant,se matres labereorthodoxas,seque earum cura ac studio fuisse baptizatos. Sed nec ii exaudili sunt quoniam testes non adducebant, qui hoc ipsum pro testimonio dicerent : imo polius condemnati sunt,quod non bonam de se exislima- tionem da:ent,quud recte ad fidem accederent : et ideo omnes hos etiam baptizare permissu: est. VARLE LECTIONES. 18 θχσιλεὺς αὐθέντης, 17 Βιθλίου τοῦ 3) ποόληψιν, b advocatis. ὑπάρχου. 18 πρόληψίς ἐστι, {19 μάρτυρας, et μαρτυροῦντας, 781 XIII. Ne clerici lurpilucres fiant, aut medici. Quoniam canon quidam statuit, ne qui sunt sa- crati, victum i quzrant ex rebus turpibus et vilibus, stepe quasilum est,quzenam sint ex.Et alii quidem dixerunt esse eas, lenonem esse, ac meretrices alere,cauponarizeque taberna praesse, etl similia. Sanctissimus autem patriarcha, dominus Lucas, unguentarias quoque cfficinas, et balnea, turpis esse quistus dicebat, ut. quae mendacii quoque caus:? essent. Sed nec diaconos vel sacerdotes fieri sinebat archiatros,dicens non esse ferendum, ul qui cum infuliset casulis sancia tractant, sse- cularibus vestibus induantur, et. cum laicis, vir.s scilicet, medicis, incedant. MICHAELIS ANCHIALI. I. Ut ne lectores quidem mundana officia susci- piant. Vis edicti domini' Michaelis hzc est, Mense Ja- nuario, die 8, 4 Indictionis | et deinceps, consti- tuit, ne lectores, seque ac diacon!: et sacerdotes seecularia officia suscipiant, vel exactorum mune- ra, vel curat'ones, propter XI canonem 1 et ii Constantinopolitanz synodi. ll. Ne clerici ex aliena diocesi creentur k. In memoria habe synodalem declarationem san- clissimi patriarche, demini Michaelis, qui fuit JUS CANONICUM AIT, Περὶ τοῦ χληρικοὺς µἡ γίνεσθχι αἰσχροχερδετς, fi 788 ἰατρούς. Ἐπεὶ χανών τις διορίζεται, μὴ πορίζεσθαι τοὺς ἱερωμέ νους τὰ πρὸς τροφὴν ἀπὺ πραγμάτων αἰσχρῶν xal ἀτ' nv, ἐζητ/θη πολλαχις ποῖα ταῦτά εἶσι. καὶ τινες μὲν εἶπον εἶνχι ταῦτα, τὸ πορνοθοσκεῖν, τὸ καπηλικο) ἐργαστηρίου προΐστεσθαι, καὶ τὰ ὅμοια. Ὁ δὲ ἁγιώτατος πατριάρχης Χύριος Λοὺχκᾶς, xal τὰ μυρεψιχὰ ἑἐργαστήρια, καὶ τὰ βαλανεῖα, αἴσχροχερ- δη εἶναι ἔλεγεν, ὡς καὶ ψεύόους παραιτίχ,. ᾽Αλλ) οὐδὲ ἀρχιάτρους παρεχώρει γίνεσθαι τοὺς διχκόνους, f, τοὺς ἱερες λέγων ἀνένδεκτον slvat, τοὺς μετὰ Φχινο- λίων καὶ στιχαρίων τὰ ἅγια μεταχειριζοµένους, χοσµι- κὰς στυλὰς ἑνδιδύσκεσθει, xal μετὰ λαϊίκῶν ἀνδρῶν, τῶν B ἰατρῶν δηλαδη, προποµπεύειν͵, MIXAHA ΑΓΣΙΑΛΟΥ, A. Mà ἀναγνώστας ἀναδέχεσθαι κοσμικά óo- φίχια, Ἡ δύναμις τοῦ σημειωµατος τοῦ χυρίου Μιχαἡλ, ἔστιν αὕτη * Μηνὶ Ἱανοπρίῳ t4, ἡμέρφ ὃ ἐπινεμί- σεως à, xal ἔφεξης διατάττεται xal τοὺς ἀναγνώ- στας ἑπίσης τοῖς διακόνοις xal τοῖς ἱερεῦσι μὴ ἀνα- δέχεσθχι κοσμικό ὀφφίχια A πρακτορικᾶς ἐνεργείας, f κουρατωρείας, διὰ τὸν ια κανόνχ τῆς ἐν Κωνσταντινου- πόλει α xal Ἡ' συνόδου, B. Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖν κληριχοὺς τοὺς ki ἑτέρας ἑνορίας. "E χε ἐπὶ µνήµης τὴν συνοδικῖν σηµείωσιν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἈΧυρίοῦ Μικαηλ, τοῦ γεγο- philosophorum summus,quz hzc ad verbum con- c; Υότος ὑπάτου τῶν φιλοσόφων, τάδε πρὸς tmo; δια- tinet : Mense Novembri, Jie primo, [ndiclione v, pri idente sanctissimo domino nostro et universali patriarcha dominoMichaele inAlexiaciscatechume- niis,magnz ejus sanclitati una assidentibus sanctis- simis anitistitibus, Stephano Caesares. Nicolao Eplie- si, Michaele Heraclez, Joanne Cyzici, Leone Ama- sei,Niceta Melitenes,BasilioNeocesarez,LucaMo- cisi,Joanne Cre!:,Leone Adrianopolis,Constantino Euchaitarum, Georgio Alani», Theodoro Methym- nes, Joanne Byzyes, Οἱ Romano, Apro. presenti- bus etiam religiosissimis dominicis magistratibus. Ιωάννου, Βυζύης, xal Ῥωμανοῦ, ' Patrum terminos non transgredi,quos ii pulchre, et cum ea, qua par est disquisilione ab initio po- ἐπινε- λα ὦν λαρθάνουσχν,. Μηνὶ Νουεμβρίν ἡμέρᾳ α’, µήσεως 6’, προκαθηµένου τοῦ ἁγιωτατου δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου χυρίου ΝΜι- (18. ἓν τοῖς ᾽Αλεξιακοῖς κατηχουµενείοις, συνεδρια- ζόντων τῇ µεγέλῃ ἁγιωσύντ αὐτοῦ ἱερωτάτων ἆρ- χιερέων, Στεφάνου, Καισαρείας Νικολάω, ᾿Εφέσου" Mii, Ἡρακλείας * Ἰωάννου, Κυζίώ * Λέοντος, Ἀμασείχς » Νιχέτε Μελιτηνῆς Βασιλείου, Νεοκαι- σαρείακς " — Aouva, Μωκισοί Σο Ἰωάννου, Κρήτης ᾿ Λεοντος, Αδριανουπόλεως Κωνσταντίνου, Εὐχαί- των Γεωργίου, ᾽Αλανίας * θευθώρου, Μηθύμνης . Ampo * παρισταμένων καὶ θεοφιλεστάτων ὃ θεσποτικῶν ἀρχόν των. Ὄρια Πατέρων μι ὑπερδαίνειν, & καλὼς οὗτοι xxi μετὰ δεούσης δοχιμασίχς ἄρχῆηθεν ἐτέθεντο " suerunt: sed nec fossas, nec vallum ! transilire D ἀλλὰ µηδε τὰ ἑσκαμμένα καθάλλεσθεχι, καὶ θριγγίον quod externa a suis juribus dividit, decretum cst ec- clesiasticum, et lex divina, a mul'is ante seculis statula. Oportebat ergo hoc non ignorare eos, qui Ecclesiis presunt, qua ubique sitze sunt, οἱ qui synodalia decre: alegumque constitutionesseserva- turos profitentur; et qui debent in eis permanere, et propria quidem jura retinere, ab alienis autem abstinere. Sed nescio quanam ratione quidam sanctissimi antistites, qui " etiam proxime hanc ὑπερπηδῷν διαιρετικὸν ὀθνείων τε xal οἰκείων δι- καΐων ' ἐκκλησιχστικὸὺν δόγμα, καὶ νόμος Όετος ἀνέκαθεν κείµενος, ᾿Ἔδει μὲν οὖν τούτο gh ἀγνοεῖν τοὺς τῶν ἁἀπαντεχοῦ διχκειµένων προϊσταμένους ᾿Εκκλησιῶν, καὶ τὸ ἐπάγγελμχ ἔχοντας συντήρησιν θεσπἰσμάτων κχνονικῶν καὶ νομικῶν διαταγμάτων ᾿ καὶ μέντοι καὶ ἐμμένειν τούτοις ὀφε-λοντας, Καὶ τῶ, οἰκείων μὲν δικαίων ἀντέγεσθαι, τῶν ὃ ἀλλοτρίων ἀπέμεσθαι,. Αλλ᾽ o)x o2 ὅ 3. παθόντες τινὲς τῶν VARIA LECTIONES. | ne sacerdotes victum. ! Mensis Jannarii die xim feria v. indictione 1ν. κ ordinen!ur. ' sepem » prosertim qui proz. NOTE. (14) Hic successor Luces fuit. . 789 GRJECO-ROMANUM 190 Ἱερωτάτων ἀρχιερέων, oi χαὶ μάλιστα ἔγγισια τῆς Α urbem imperialem sedes episcopales sortiti sunt, βασιλίδος ταύτης τῶν πόλεων τοὺς ἀρχιερατικοὺς diaconorum el sacerdotum suis diccesibus non θρόνους ἔλαχον, ἀσυντηρήτως ποιοῦντες χειροτονίας — Subjectorum ordinationes citra ullam observatio- διακόνων καὶ ἱερέων, μὴ ὑποχειμένων ταῖς ὑπ' nemfacere deprehensi sunt Qui etiam de eo,quod a αὐτοὺς ἔνορίαις, πολλάκις ἑάλωσαν. Οἱ Ὑγὰρ περὶ sanctissimo patriarcha nostro, domino Luca, τούτου προσαγγελθέντες τῷ πρὸ ἡμῶν ἁγιωτάτῳ annuntiatum est, et admoniti ,, ut hzc contra witotdpy* Χυρίῳ Λουκᾷ, xal πχρεγγυηθέντες παύ- canones facere desinerent: extra, inquam, su& σασθαι τοῦ τοιχῦτα ποιεῖν ἀκανόνιστα ^ φαμὲν δὶ regionis limites ordinare, et iis, qui ex aliena re- τοῦ γειρο-ονεῖν ὑπερόρια, καὶ τοὺς ἐξ ἑτέρας ἐν gione ad se veniunt,tam libere manus imponere : ορίας εἷς αὐτοὺς ἀφιγμένους, ἀνυποστόλως οὕτω oblivionem eorum,quz ante fact erant, decl»ra- γειροθετεῖν ' ἁἀμνηστίαν τῶν αὑτοῖς περὶ τούτου lionum ο, non cessavernnt imponere usque in παρεγγελµένων οὐκ ἐπχύσαντο τίθεσθαι, µέχρι hodiernam diem. Quia autem nostrze medioeritati órra xxl τήµερον. ἸἘπειδὴ τοίνων ἀνηγγέλθη καὶ a nostro pio chartophylace renuntiatum est, mul- τῃ ἡμῶν µετριότητι παρὰ τοῦ ἡμετέρου Όεοφιλε- tos ex nostra regione preter ejns voluntatem ad στάτου χαρτιφύλακος, πολλούς τινας τῶν i« τῆς p episcopos et archiepiscopos,qui sunt circum circa ἡμετέρας ivopla; παρὰ Ὑγνώμην αὑτοῦ πρὸς τοὺς magnam hanc civitatem, accedentes, sacerdotali πέριξ Ἠταυτησὶ τῆς µητροπόλεως ἀπερχομένους munere ab eis dignos haberi, deinde rursus reverti ἐπισκόπους τε καὶ ἀρχιεπισκόπους, Ἱερατικοὺυ παρ ad hanc nostram regionem cum littc: is forte com- αὐτῶν ἀξιοῦσθχι χαρίσματος, εἶτ αὖθις ἐπχναστρέ- mendatitiis: quid sibi agendum sit in iis,a nostr& φειν el; τή-δε τὴν καθ) ἡμᾶς ἑνορίαν, μετὰ δὴ τάκα intelligere mediocritate postulavit. Dixit enim καὶ γραμμάτων συστατικῶν * τὸ ποιητέον αὐτῷ ἐπὶ se non parum dubitare, ne ipse alienis forte judi- τούτοις ἐζήτει µαθεῖν παρὰ τῆς ἡμῶν µετριότητος. Ciis communicet, permittens eos ad sacra admitti, ᾽Αμϕιθάλλεν γὰρ οὐ μικρῶς ἔφσσκε, µήποτε quos ipse non examinavit : de quibus nec testes,ut xol&acw — àAÀozoloi; ἀἐπιχοινωνοίη, παραχωρὼν ipsi mos est, astantes interrogavit ; nec an pre- Ἱερᾶσθαι, οὓς αὐτὸς ἑξήτασε * περὶ ὦν οὔτο µαρτύ- finitos annos nati sint,certior faclus est, nec eorum pev, ὡς ἔθος αὐτῷ, παραστάντων ἐπύθετο, καὶ el vitam examinavil : nec fidessibi facta est ex scripto fpüwew tlt» v9» ὡριαμένων, πεπληροφόρηται * οὔτε eorum testimonio : qui illos secundum spiritum 6oxtiasíav περὶ τοῦ βίου τούτων πεποίηται, καὶ pepererunt, eosessesua professione dignos,idque, τὸ πιστὸν τοῦ ἀξίους εἶναι τοῦ ἐπαγγέλματος Ex τῆς Cum sepe in nonnullis manifeste adversetur Ενυπογράφου µαρτορίας τῶν κατὰ πνεῦμα τούτους ᾳ aSpeclus. quod ad annurum complementum attinet, ὠδινησάντων παβρεληφε * καὶ ταῦτα, πολλάκις ἐπί τινων προφανως Ἐναντιουμένης τῆς ὄψεως περὶ την τῶκ "ρόνων τέως ἐντέλειαν ^ xal τὸν τριαχον- τούτην εἶναι ὀφελοντα, πολλῷ της τοιχύτης λεί- πεσθχι προθεσμίας * προσμαρτρούσης προδήλως ἔκ τε της X3:3 τὴν ἡλιχίχν τοῦ σώματος Φφαινομένης ἀτελοῦς καταχστάσεως. καὶ i$ αὗτις τοὺ πώγωνος της ἐπιψιλώσεως, ἐφ dw δὲ βραχείας πάνυ καὶ ἐνλεεστέρχς πολλῷ τοῦ προσήκοντος τριχκον:ούτῃ πωγωνιήστι ᾖτριχώµατος. Τα.τα λέγων καὶ την ὑφέρπουσαν τοῦτον ἀμφιθολίαν καὶ ἀπορίαν, ὡς οὐκ ἀνεύλογον, ἐξ ἔργων αὐτῶν παρεδήλωσε παρα- στησάµενος τῇῃ ἡμῶν µετριότητι σωνοδικῶς — moo- καθηµένῃ, τὴν σήµερον 600 καὶ τρεῖς οὕτως ἔχοντας el qui XXx annos natus esse deberet,ab eo tempore longe absit, corporis constitutione, qua cernitur, telatem aperte testante, ipsaque barbe raritate: cum in aliis quidem pili nullo modo appareant, in aliis vero brevis, et multo minor quam triginta annorum pilos esse oporteat. Hac dicens, eliam ei occurreutem dubitationem non esse injustam fa- clis ipsis ostendil, nostre mediocritati synodice hodie presidenti, duos vel tres, qui hoc erant as- pectu et constitutione, et ad sacros urdines promo- ti erant, exhibens : hos quidem, a Dei amantissimo Derci episcopo : illos vero, a Dei amantibus epi- scopis l'reneti et Chalcidis ; el dicens,alios a diver- sis sic ordinatos hic esse et versari, et velle uti ὄψεως καὶ Ἱκαταστάσεως, καί εἷς ἱερατικὸν προδι- p sacerdotes sacra celebrare. Hanc ergo religiosis- θασθέντας βχθμόν ὃν μὲν, παρὰ τοῦ θεοφιλεστά- τοῦ ἐπισκόπου Δέρκου' «ος δὲ, παρὰ τῶν ϐεο- φιλῶν ἐπισκόπων, τοῦ τε Πραινέτου xxi τοῦ XaÀxl- δος * καὶ ἄλλους δὲ παρὰ διαφόρων οὕτω κεχειροτο- ντµένους φάµενος εἶνχι, καὶ διατρίδειν ἐνταῦθα, καὶ Ἱερουργεῖν ἐθέλειν ὡς ἱερεῖς. Τὸ γοῦὺν τοιοῦτον τοῦ θεοφιλεστάτου ἡμῶν χαρτοφύλαχος ἀξιοζήτητον πρό.ληµα, οὐδ d µετριότης ἡμῶν κατελιπεῖν ἐθέλουσΣ ἄλυτον, ἐπὶ κοινοῦ σωνδισσκεψαµένη τῇ ἐνδημούσῃ θείχ καὶ ἱερᾷῷ ἐπέτρεψεν ἀδελφότητι, Tolvov καὶ περὶ τοῦ πβοχειμένου διαγνωμονῆσαι simi nostri chartophylacis quzesita dignam propo- sitionem nec nostra mediocritas volens iusolutam relinquere, communiter censiderandam diving et sacre, qaz hic agit fraternitati permisit. Ergo et de proposito disceptare volentes, priuc ut diacer- natur petivimus, quanam sunt antistitum, qui sunt ubique, communia et qua sint specialia, id est, quinam ejusdem regionis episcopi peragere non prohibentur in iis, qui ad illos undecumque acce- dunt, et quaenam extra sue diccesis terminos facere prohibentur. VARLE LECTIONES. » qui eliam hoc nomine interpellati a deeessorenostro, sanctiss. patriar. domino Luca, el admoniti * iulerdictorum. 191 JUS CANONICUM 792 θέλοντες, διαχριθῆνχι πρότερον ἐζητήσαμε», τίνα μὲν τὰ τῶν ἀπανταχοῦ ἁργιερέων εἰσὶ χαινότερα ἑνεργήματα, τίνα δὲ ἰδικώτερα | ὀθενδήποτέ σφισι προσερ] οµένοις Deinde P deearesentenliam ferre cupientes,inve- 4 Bimus eos quidem, qui mysteriis non sunt initiali, fidei ralionem docere, et catech zare : deinde sit eliam illuminationedienari,ac divinam etiam et vi^ vifia mysteria communicare fidelibus, qui sunt ex qua^unque regione ; hoc esse commune officium judicavimus, et iis, qui ex propria regione acce- dunt, et iis etiam qui ex aliena regione veniunt. Manus autem imponere,et sacros ordines conferre, non iis, qui undequaque veniunt, sei iis solis, qui sunlejus dicecesis, unicuique antistiti canone cau- tum est: ne inter eos confu«io seditioque versetur,a quibus e! ordo et pacis b num aiiis quoque certa debet regula tradi .Quoniam ergo hec inquisita sic τουτέστι͵ mola μὲν οἱ ἐγχώριοι τῶν ἀρχιερέων οὐ κΧωλύονται διαπράττεσθει, * τἶνα δὲ ἀπείργοντχι ποιεῖν ὑπερόρια. ἐπὶ τοῖς Καὶ ἰπειδὴ τὰ περὶ τού:ων φιλοκρινοῦντες ἐφεύ- ροµεν, τὸ μὲν ἁμυήτους τὸν περὶ πίστεως λόγον δι- δάσχειν, καὶ κατηχεῖν, εἶθ᾽ οὕτω καὶ φωτίσαχτος ἀλιοῦνν ἀλλὰ xxi τῆς τῶν θείων καὶ ζωοποιῶν pu- στηρίων µεταλήψεως µετχδιδόναι τοῖς iL οἱασοῦν ἐνορίακς πιστοῖς, ἕἙνέργημα εἶναι τοῦτο κοινοτερον διεγνωκειµεν, ἐπί τε τῶν ἐκ τῆς οἰκείας ἑνορίας ὠρμημένων, ἀλλὰ xal ἐπὶ τῶν if ἀλλοδαπῆς ipyo- μένων, Χειροθεσίας δὲ Ἱἱερατικῆς ἀξιοῦν, οὐ τοὺς ἀπανταγόθεν to χοµένους, ἀλλ f, µόνοις τοὺς Ex τῖις οιείας ἑνορίας ἑνὶ ἑκαστῳ ἁρχιερεῖ χεκανόνιστχι * "να μὴ τὸ ἄτακτον τούτοις xal στασιῶδες ἐμπολι- τεύοιτο, ἐξ ὤν τὸ εὔτεκτον καὶ τὸ τῆς εἰρήνης xz- λὺν καὶ τοῖς ἄλλοις ὀφείλετχι Χανον.ζεσθχι. Επ.ὶ habere se invenimus, eos quidem, qui ante fue- B οὖν οὕτω ταῦτχ ζητέσαντες, εὔρομεν, τὸ μὲ iv σγολην runt, propemodum condemnare, et sacerdolalia munera, qua jem obierunt, infirmare et vel eos, qui ordinarunt, segregalioni subjicere, vel eos, qui ordinati sunt, sacerdotali nudare dignilale, durum omnino et inhumanum existimavimus : sed eos non amplius ferre, qui in nostrum 1 prajudi- cium 1am ralione aliena fecerunt, el quai prius quidem facta sunt,humane transmitlere ; id autem, quod futurum est, corrigendo tutum reddere ut quod nobis ipsisque conferat, censuimus . οἱ dein- ceps unanimes " omnes pronuntiamus, ne quis deinceps ex finitimis audeat antistitibus, nec ex ulterioribus, sive ex nostra sint, sive ex aliena synodo, manum sacros ordiues conferentem.i impo-, nere alicui eorum, qui sunt .hujus imperialis et C magne civitatis dicecesis, nec ullo sacratorum loco et gradu eos dignos judicare, sed sciat unusquis- que sua jura, et iis vel solis sit contentus. Episco- palia autem jura, que ad alios pertinent, ne im- padenter et omnino contemptim invadant. Mo- nendique sunt qui a nobis sic canonice constituta, infirmare et negligere ausi fuerint, et qui ad eos accedunt, el sacerdotio digni habiti sunt ; eos quidem qui prseter canones ordinati fuerint,nullum hic munus sacerdotale exercituros — sed in illis regionibus secure sacra celebraturos. in quibus etian sacerdotii unctionem acceperunt : qui autem ordinaverunt, ex quacumque sint synodo, non celebrandorum sacrorum pana fore deincepsob- noxios,ut qui nec post primam vel secundam admo- D «e20ev. ἔσονται ὑποκείμενοι - nitionem (primam autem dicimus, qua a sanctis- simo nostro predecessore dominoLucz synodaliter facta est, denuntiaticnem) ab ea actione canonibus repugnante sejungi voluerint Quocirca etiam cautum est, hanc emitli, et dari declarationem. τῶν προγεγονΊτων κατχφηφισασθαι, καὶ ἀκυρῶσχι τὰς ἤδη σφίσι προτ τετε) εσµένας ἱερατικὰς ἐνεργείας, γχὶ εἶτε ἀφορισμῷ τοὺς χειροθε«ήσαντας καθυποθαχ- λεῖν, πῖτε τοὺς Χειροτονηθόντας τῆς ἱερατικῖς ἁξίας ἀπογυμνῶσαι, σκληρόν τι καὶ ἀπηνὶς ὅλως ἑλογισά- μεθα τὸ δὲ καὶ ἔτι 13 ἀνασχέσθχι τῶν ἐπὶ κρίµατι σφετέρῳ τὰ τοιχῦτα διχπραζαµένων παράλογα, καὶ τὰ μὲν προτετυγµένα φιλανθρώπως παραδραμεῖν, τὸ δὲ μέλλον ἐπιδιορθωτικῶς, ἀσφχλίσχσθαι, ἅτε κοινῃ συμφέρον xal Ἱιμῖν αὐτοῖς ἐπεκρίναμεν * Ooh. καὶ ὁμοφρονοῦντες ἀποφχινόμεθα ἅπαντες, μηλέτι τὸ ἀπὸ τοῦδε τολμῆσε΄ τινα τῶν πλησιογώρων εἶτε καὶ πῤῥωτέρων ἀρ Κιεβέων, τῶν τε ἐκ της ἡμετέρας «συνόδου, τῶν τε ἐξ ἑτέρας, χεῖτρα τελεστικὴν ἔπι- θεῖναι ἐπί τινι τῶν τῆς ὑπὸ τὴν βασιλίδα ταύτην καὶ µεγαλοπόλιν ὄντων ῥἑνορίας, xal οἰουδήτινος αὐτὸν ἀξιῦσχι τῶν ἱερωμένων τόπου τεκαὶ βαθμοὺ ἀλλ' τὰ ἑαυτοῦ δίκαια, xal τούτοις ἀρ- τῶν Ó' ἄλλοις ἀνηκόντων ἀρχιε- xx: ἕκαστον εἰδέναι πεῖσθαι xai µόνοις ῥατικῶν δικαίων μὴ κατεπεµθαίνειν ἀναιδῶς, τὸ ὅλον «καταφρονητικῶς. Εἰδένχι ὀφειλόντων τῶν ἀθετῆσαι τολµησόντων τὰ οὕτω κανονικῶς παχρ' ἡμῶν διατετχγµένα, ἀλλὰ καὶ τῶν προσερχοικένων αὐτοῖς zi ἱερωσόνης ἀπιουμένων, ὡς οὗτοι μὲν, ὡς παρὰ κανόνας γειροτονηθέντες, οὐδὲν ἱερατικὸν λει- ni (nx ἐνταῦθα διενεργήτονσιν, GÀÀ' ἐν ἔκεναις ἵς ἑνορί χις ἄθεως tepágovcat, ἐν αἴς xxi τὸ Jo2lspa της ἱερωσύνης Εδέζαντο * do La gosovia1vens, ες o'zc ἂν εἶεν συνόδου, ἄλειτουρ γήσιας ἔπιτι' up ἀπεν- ὡς μηδὲ μετε πρώτην πχραΐνεσιν (πρώτην δὲ φαμεν την καὶ νρίου Λουχᾶ συν- ἡ νευτέραν παρὰ τοῦ πρὸ Ἰμων ἁγιωτάτω οὐικῶς περὶ τούτου γενομένην ἔγγραφον ἐπιφώνησιν) ἀποσ[έσθαι τῆς τοιαύτης ἀκανονίστου θελήσαντες πράξεως. Aib καὶ τετύπωται παρεκόληθήναι καὶ VARI LECTIONES. 91 καὶ ἔπειτα. 33 δὲ µηχέτι. P Deinde studiosus hec inquirentes, invenimus : tradere non initiatis fidei doctrinam, οἱ cateche- sin exercere, alqae ita baptismum impertiri, oc divina, * proprium. " id vero publice ac. nobis ipsis profuturam. censuimus : ac proinde unanimes. 193 δούΏναι τὴν τοιαυτὴν σημείωσιν, προσξπιτιθέαµεν ἐπιτίμιον, καὶ ὃς ἂν πρῶτος τῶν τὰς τοιχύτας διενεργούντων ἀχανονίστους Ὑδιροτο- νίχς τὰ παρ ἡμῶν διωρισµένα cut! ἐπιγνώσεται, εἰ μὴ καὶ τοῖς πλησίον αὐτοῦ ἱερωτάτοις ἁργιερεῦσι τὰ ὁρισθέντχ γνωρίσειεν ἃ δη xal ἐπὶ πασῶν τῶν ἔνοριῦν τῶν ὑπὺ τὰς ἀπανταχοῦ ἁγιωτάτας 'E-xÀn- σίχς, ἦγουν μητροπόλεις, ἀρχιεπισκοπὰς τὸ ἔνερ- γόν τε xzi ἀναλλοίωτον ἔξουσι, Καὶ οὐδεὶς τῶν ἱεράσθαι τὸ ἀπὸ τοῦδε µελλόντων εἰς ἕτερον ἀρχιε- pix παρ) ἐνορίαν ἀφίξεται, καὶ παρ ἐχείνου το τῆς ἱερωσύνης ἀξιωθήσεται Ἅ(αρίσματος, ᾿Απεντεῦθεν γὰρ ὑπόλικοι ἔσονται xxl ἀμφότεροι, ὃ τε γειροτο- νηθεὶς ἱερεὺς, καὶ Ó χε.ρυτονήσας τοῦτον ἄργιερες, GRJÉCO-ROMANUM ᾽Αφορισμοῦ SiKSegregalionis autem prrnam el inrporimus, qui 794 primus contra h.s canonicas ordinationes facien- tium, hzec a nobis definita cognoverit, nisi etiam finitimis suis antistitihus, que decreta sunt, nota fecerit. Que quidem in. omnibus regionibus qu» sunt sub sanctis-imis uhique Ecclesiis, nimirum metropolibus. archiepiscopatibus et episcopatibus. exercebuntur, et immntabilia permanebunt. Et nemo eorum, qui deinceps sunt sacrandi*, ad alium antistilem ultra regionem aecedet,et ab illo sacerdotali unctione dignus judicabitur. Deinceps enim abhinc erunt obnoxii utrique tam qai ordi- navit antistes, quam qui ordinatus est sacerdos. lis quz de his jam prius synodaliter statuimus. Ne τοῖς οἷς περὶ τούτων 72m συνοιδικῶς διωρισάµεθα B autem sil pretextus, isque salis elegans, iis, qui φθάσαντες. "[va i pA πρόφασις t'-, καὶ τοῦτο ὅηθεν εὐάφορμος, τοῖς μὴ µΛβουλομένοι: ἐνταῦθα χειροτονεῖσθαι, προσερχομένοις τῷ θεοφιλεστάτρ ἡμῶν Ὑχαρτοφύλακι, τὸ χαινοτοµίαν ἴσως ὑφίστασθχι πλείονχ τῆς εἰωθυίας συνηθείχς ἔκπαλαι δίόοσθχι ΄ ταὶ τοῦτο παρὰ τῆς ἡμῶν µετριότηιος συνοδικιὺς διῳκονόμηται σήμερον. Διωρισάμεθα γὰρ, τὸ ἁρ- χχῖον ἔθος ἐπὶ τούτοις q^ παραθαίνεσθαι ' ἀλλ ixc:vx δίδοσθαι µόνχ τοῖς τε ἔπισχοπειανοῖς καὶ τῷ Χάτὰ Χπιροὺς θεοφιλεστάτῳ χαρτοφύλακι, τὰ λεσθαι͵ ΓΡ. ε Περὶ συνηθείἰχς μὴ βεδαιωθείσης διὰ δικαστ'κῆς θιαγνώσεως. Συνηθείας οὔσης, τοὺς ἀπὸ leoi. λαϊκῶν uovi- σαντας, καὶ ὄντας πρύτερον «ατχγεγρχαμένους ες διχκον αν ἱερέων, καὶ μετὰ τὸν μόνκὸς Dow τῷ τῶν διχκόνων συγκαταλένεσθαι σώματι, καὶ µετὰ λακῶν ἱερέων πειρωμένους συναναστρέφεσθαι * ὁ παν- αγιώτατος ἡμῶν δεσπότης, «ύοιος λικαἡλ, την µὰ- κρὰν τοιχύτην συνέθειαν ὡς οὐδὲν ἑλογίσατο ^ καὶ διωρ΄σατο, ἀπὸ µόνον Ἀαϊκῶν ἱερέων τὰς ὃιεκονίας συνίστασθαι, καὶ τοὺς μονχχοὺς παρὰ ταῖς υἶκε΄χις προσεδρεύειν μοναῖς. A. e [heo γάμου μετὰ συγγενοῦς τῆς προµνι- στευθείσης. » Κακῶς ἐξεχωρήθη ὁ Ίλευρις χύριος MixxiÀ συ- ζυγῆναι τῇ Σπχνοπωλίνη x223 νυν, πρώτῃ 0097, ἑξαδελφτ τῆς προμνηστευθείσης αὐτῷ Mivil τῆς τοῦ ΣερδιΑίο». Κἂν γὰρ νόμῳ θανάτου ποὺ τῷ γί- μου διεζύγη τῆς τοιαύτης μνηστῆς, καὶ οἱὸὲ σωνε- Mn αὗτῃ ΄ ἀλλ’ οὗὖκ ὤφειλεν ἐξχδέλφην αὖτις πρώ- την λαθετν. 002: γὰρ ἡ σ»»άφεια. ἀλλ à τῆς εἰχῆς τελετὴν mot! τὴν µνηστείαν ὡς γάμων λογίσθει, Ki γοῦν λαϊκὸς τοιοῦτόν τι ποιεῖν κεκώλυται. πολλῷ μᾶ)- λον ἱερωμένος. 'O τοιοῦτος Υὰ2 Εχωλύθη διὰ σηµειω- µατος συνοδικ.ὸ ἐπὶ τῆς ἐφημερίακς το ἁγιωτᾶτου ἐκείνου πατριάρχου κυρίο MrgatÀ τοῦ ᾽ΑγΚιάλου, αυνάπτεσθχι νﵴµιος γοναιαὶ συγγενεῖ οὔττ, τῖ, διὰ δεσμωτικῶν µόνων ἐγγράφων κατεγγυηθείσῃ τούτῳ, καὶ μὴ φθασάσῃ λαδεῖν µνηστείας εὐχὴν μετ ab- τοῦ, fj ὡς θανούση, * ὡς wo ἀνδρὶ συνχφθείσῃ, εἰωθότα παρὰ nolunt hic ordinari, ad religiosum nostrum char- tophylacem accedentibus, quod majorem forte su- beant innovationem. quatn olim dori fuerit con- Suetude ; ei quoque rei a nostra mediocritate bodie provisum est. Cautum est enim, ne antiqua in iis consuetudo transiliatur :seJ illa sola dentur episcopi ministris etreligiosissimo hujus temporis chartophylaci, quie. ab iis, qui ordinantur, jam olim dari consuevere. τῶν Ὑειροτονουµένων ἀνέκαθεν καταδήλ- II!. De consuetudine nom confirmata. judicial sententia. Cum moris fuisset, ut qui ex laici- sacerdotibus monachi facti esseut, quoniam pri«s ministerio sacerdotum ascripli fuissent, post. susceptum vi- tam monachicain in corpore et collegi? ministerio - rum recen-erentur, et cumsacerdoltibuslaicis con- versarentur : sacrosancissimus dominus noster Michael hane longam consuetudinem pro nihilo reputavit, ac decrevit ut ex laicis -:acer lotibus solum ministeria cunstiluentur, monachi autem in recessibus suis assidui ess^nt. IV. De nuptiis cum cognata prius desposata. Male permissum fuit domino Michaeli Pleurz, matrimonio conjungi cum demina Anna Spanopo- lina. qua& pra:uelis * erat Moria Serbilii filie, an- plea ilii desponssm. Nam lamelsi lege inorlis ante nuptias ab ea sponsa separatus est, neque cuim illa se commiscuit: attamen ipsius patruelem « uxo- rem ducere non debuit, Neque enim conjunctio, sed precationum caremomii, ut sponsalia tun- quam nupL:ze reputentur, faciunt. Si igitur laicus tale quidpi:m facere. yrohibeiur, perfecto con-c- cratus " multos magis. Tali namque tem. oribus sanctissimi illius patriarche, domini Michaelis Àn- chiali, per synodalem commentarium vetituin est legitime conjungi cum ea muliere, qus& cognata ejus fuerat, que obligatoriis scriptis duntaxat illi obstricta fuisset,neque sponsaliorum preees cum VARI LECTIONES. * sacids initiandi sunt. consobrina. " consobrinam. | sacerdos. [ Nu o ri nnl MC I | n 195 JUS CANONICUM. 796 ipso excepisset : quod aut. mortua, aut poenitudine Α bx µεταµελείας "εἰ p mo ταύτην zezü οὔσαν b ducia al'eri viro conjuncta esset: extra quam si eam nec dum sexennem mors, arrhabonis insl:r. abstulerit. Nisum est enim concilio, in sexennem mulierem copulze: concuniscentiam non cadere. Verum hoc in laicis non obtinebit. Nam qui altari deserviunt. soli unius uxoris ejusdemque virginis viri nominari ipsique ejusdem status esse debent. V. De nuptiis duorum fratrum. cum filia fratris sororiste uxoris Joannis, et filia ejus, ez alio suscepia y. Patriarchae Michaelis decretum, Joannis; forte filiam, et filiam fratris sororisve uxo: is ejus, duo- bus fratribus jungi permittit,ulpote quam Juannes ex altera uxore susceperit. THEODOSII. I. Denuptiis cum prius desponsata sobrino. Scito, tempore sanctissimi et. universalis patri arche domini Theodosii, xxx Julii meusis, xm indictionis, factum esse subnotationen' syno- dalem, que ad verbum sic habet : Sanctissimus metropolitanus Apro, frater et comminister nostra mediocritatis, Roman: 8 Arta basdus, allato sydodaliter scripto; quod hzmv his verbis continebat: l'uebla quaedam,qne Irenedici- tur, sponsalia contraxit eum q..odam Joanne, nata decem annos.Cum autem dic'a essent illicita illius sponsal;a, facta est judiciaria declaratio, permit- lens eosutique separari qui -ponsalia contraxis- sent, quod essent, ul diclum est, spensal:a contra leges facta. Vult ergo Irene hodie legitime con- jungi Theodoro, qui est Juannis secundus patrue- lis a et interrogat, aut habeat aliquod impedimen- Lum. Rogavit nostram mediocritatem, et sacram fraternitatem, ub ab ea disceret, au nullum liabeat |" jupedimentum contractus, de quo | scriptura facta est. Áb ea ergo audivit, eliam p'asente fratrum congregalione ejusmodi contractum nullo modo esse prohibitum. Quia enim quae cum Joanne contracia sunt sponsalia, ut. quas propter [renes s&elatem consistere non possent soluta sunt, recle Ir-ne secundo ejus patruel. lege matrimonii con- θάνατος ἠἡῤῥαθωνίσχτο. ᾿Ἔδοξε γὰρ τῇ συνόδρ μετὰ ἐξαετοῦς γυναικὸς ἐπιθυμίαν φθορᾶς μὴ μεσολαθεῖν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ Lax οὗ κρατήσει, Μόνοι γὰρ οἱ τοῦ βήματος μιᾶς Ὑυναικὸς, καὶ ταύτης παρθένου, ἄν- δρες ὀφείλουσιν ὀνομάζεσθχι, καὶ αὐτοὶ δὲ τῆς αύτης εἶναι καταστάσεως, E.« Περὶ γάµου δύο ἀδελφῶν μετὰ, ἐνεψιᾶς τῆς qo- ναικὸς, Ἰωάννου καὶ θυγατέρος αὐτοῦ ἐξ ἑτέρας γυναιχὸς ἤτοι θε:δώρου 36. » Τὸ σημείωμα τοῦ πατριάρχου Μιχαἡλ, τήν θυγα- τέρα τοῦ Ἰωάννου τυγὸν, καὶ τὴν ἀνεψιὰν τῆς γυ- νχικὸς αὐτοῦ, δυσὶν ἀλελροῖς ἐπιτρέπει συζευχθηναι * fjv ἐξ ἑτέρας ἔσχεν ὁ Ιωάννης γυναικὸς δηλονότι. 5040ZIOrY. A'. € Περὶ Γάμου μετὰ τῆς προμνηστευθείσης τῷ δευτέρν ἐξαδελφῳ. ε "Ot ete εἰδέναι, ὅτι Ὑέγονεν εἰς τὴν ἐφημερίαν νοῦ ἁγιωτάτω καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου χυρ'ου θεδώρου 34, xal τὴν À' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τῆς τιθ' ἐπενεμήσεως, σηµείωμχ συνοδικὸν, ἔχον κατὰ ρῆμα οὕτως ' .0 ἱερώτατος μητροπολίτης "Amp, ἀδελφὺς καὶ σολλειτουργὸς τῆς ἡμῦν µητριότητος, ᾽Ῥωμανὸς ὁ ᾿Αρταθασδὸὺς, ἔγγραφον προκοµίσας 98 συνιδικῶς, τάδε xa:à ῥῆμα διαλαμθάνον Κόρη τις Δἱρήνη καλουμένη ἆἔλαδεν εὐχὴν τῆς µνηστείας μετὰ τινος Ο Ἰωάννου, δεκχετὴς οὖσα τότε τὴν ἠλικίαν, Λαλη- θείσης 0i τῆς περὶ τούτου ἀθμμίτου µνηστείας 96, Ύέγονε σημείωμα δικαστικὸν, ἐπιτρέπον διαζυγΏναι τοὺς τάχα μνηστευσαµένους ' διὰ τὸ εἶναι τὴν µνη- στείαν, ὡς εἴρηται παράνοµεν. ἈΒούλεται οὖν σή- µερον ἡ Εἱρήνη νοµίµως συναφθῆναι τῷ θεοδώρῳ, δευτέρῳ ὄντι ἐξαδέλφῳ τοῦ Ἰωάννου καὶ ἱρωτᾷ εἰ ἔχει τινὰ παρεμποδισµόν ἠξίωσε τὴν ἡμῶν µε- τριόττιτα καὶ cn ἱερὰν ἁδελφότητα μαθεῖν, ὥσπερ οὖκ ἔχει κωλύμην τινὰ τὸ περὶ οὗ γέγονεν ἡ γραφὴ συνάλ)αγµα παντα(όθεν ἀκώλυτόν ἐστιν. ᾿Επεὶ γὰρ ἡ μετὰ τοῦ Ἰωάννου τελεσθεῖσχ µνηστεία, ὡς &v- υπόστατος λέλυται, διὰ τὴν τῆς Εἱἰρήνης ἀνηθότητα, καλῶς fj εἱἰρήνη δευτέρῳ ἐξαδέλφῳ αὑτοῦ κατὰ νόμον γάμου συζευχθήσεται. Οὔτε γὰρ συγγενικὸν πρόσωπον τὴν Εἱἰρήνην 27 λογ΄ζεται ὁ θεόδωρος, οὔτε jungetur. Neque enim Irenem coguatam personam D τοῖς ἐξ ἀγχιστείας δεσμοῖς καὶ ὅροις συσφίγγεται. reputat Theodorus, nec cognationis p vinculis ac finibus constringitur. 1I. De sponsalibus non sufficientibus pro perfecto, matrimonio Sanclissimus patriarcha, dominus Theodosius, concessit Mesopolamino, domino Michaeli, cui Maria quadam forte desponsafuerat et quid ea A. « Περὶ µνηστείας µή ἀρχούσης ἀντι τελείου γ1μου. 5 Ὁ ἁγιώσατος πατριάρχης — xdoto; θευδόσιος ἕς- εχώρησε τῷ Μεσοποταμίτῃ xoolp Μιχαλλ, µνη- στευσχμένῳ Μαρίαν τινὰ τυχὸν, καὶ διὰ τὸ τελευτη- VARLE LECTIONES. 15 θεοδώρας. 34 θεοῦ δοσίου. 35 προεκόµισε. 20 παρχνόμη» συνοδικόν. 11 τῇ, εἰρήνῃ. x COilus. ex alia, puta Theodora, suscepta. x (verbi causa) « sobrinns. ὃ affinitatis. NOTAE. (13) Tertius hic a Michaele Anchialino pa'riar- cbatupo:tius est. (14) Successor fuit Nicolai Muszalonis, süb im- perio Manuelis Comneni. 797 GRJECO-ROMANUM 798 σαἰ ταύτην πρὸ τοῦ γάμου, ἑτέραν λαθόντι, ἄπροχρι- A ante matrimouium, aliam acceperat, ut alii sine ματίστως μετὰ τὸν ταύτης θάνατον ἑτέρᾳ covagün- ναι, ἔγοντι καὶ ταῦτα παῖδκς, καὶ τὸν -ριχκοστὸν ὑπεραναδάντι «Ἰβόνον * εἰπὼν, μὴ λογίζεσθαι τοῦτο τριγαµίαν, ὡς τῆς µνηστείας μὴ ἀρχούσης ἀντὶ τελείου γάμου. l'EPMANOY. τοῦ παναγιωτάτου — TXtotÁog 00 τοῦ µητροπολίο Nao- περὶ τινων µοναστη- περὶ παρθένου τὴς A. «€ Σημείωμα κυρίου Γεριανοῦ xac πάκτου x)olo) Ἰωάννου, ρίων ῥἐπισκοπικῶν, καὶ ἱερολογηθείσης προ τῆς fons. Ὁ Θεοφιλέστατος ἐἑπίσκοπος Άρτης Ἰωάννης, ἀρτιώσεως Ἡδῃ τετοχηκὼς καὶ ἀναπληρώσεως, «ἴτ οὖν ἁποκαταστάσεως εἷς τὴν προτέραν ἐπιτιμίχν διὰ συνοδικοῦ σημειώματος, &9' Ἡς καὶ ὡς mb. ix διαδολης ὑπέστη ὑφέσεως, καὶ πρὺς ἀντίληψιν ἄρτι τῶν ἐπισκοπικῶν αὐτοὶ δικαίων διχναστὰς, ἐπὶ τοῦ μέσου παρίσταται συνοδικῶς, xxi vov προκαθ- ημένῃ τῇ ἡμῶν µετριότητι, Καὶ moti μὲν τὸν µῃη- τροπολίτην ἔκεῖνον τῆς ἈΝχυπάκτου ἸἸωάννην κατ- αιτιᾶται ἅρπαγα χείρα τοῖς ἐπισκοπικοῖς αὐτοῦ µοναστηρίοις ἐπιθαλόντα, ῥἔστι δὲ οἷς καὶ οἴκεῖα fav: σταυροπήγιχ, προφάσει τού xal τὴν μονὴν τοῦ ἁγίο Δημητρίου kv τῃ ivopíg κειµένην τῆς ὌΑρτης, παρ) ἐγχωρίου ἐπισκόπου ἀνεγερθεῖσαν ἐπὶ σταυροπηγίῳ ἔἘκτθεσθαι (σννορᾷν ὅπως, οὐχ ἔχω) τοῦ τότε µητροπολίτου, Καὶ περὶ μὲν ἐχείνου ταυτὶ προύθάλλετο εἷς αἰτίχσιν, Οὐ μὴν ἀπέκρυπτεν οὐδὲ τὸν µετάµελον, Ov ἐκεῖνος εἰσήνεγκεν ἐπὶ διορθώσει τοῦ πλημμελήματος. ᾿Επιδεδώχει Υὰρ τοῦτο χόπω, ἐξενεγχὼν του αὐτοῦ µητρωπολίτου ὁμολογίαν κατὰ τὸν ᾽Απρίλλιον μῆνα προδᾶσαν τῆς β΄ ἐπινεμήσεως, "Ht ἀναγνωσθεῖσα ἐπ᾿ ἀκροάσει αυνοδικῇ, ὁρισμῷ vc ἡμῶν µητριότητος, εἶχεν ἐπὶ λέξεων οὕτως * Πανιερώτατε ΄Αρτης εν Κυρίρ συνάδελφε, πολ- Aix ἐγένετό poc δι’ ὄχλου f ἁγιωσύνη σου περὶ της ἓν "Apzn µονῆς τοῦ Katzoópn, ὡς συστᾶἆσης ἐπὶ σταυροπηγίῳ ἐμῷ, καὶ της ἑτέρας μονῆς τοῦ plo, Προδρόμου, τῆς ὀομηθείσης παρὰ τοῦ πανευγενε- σ-:άτου Κομνηνοῦ χυρίωυ Κωνσταντίνου, ἐν τῇ άρχο,- τά τοῦ Σµοχόλου, Ὑωρω ἵὈαλττζης, γαὶ τοῖς λοιποῖς * xal ἐδόκουν μηδὲν προσπταίειν τοῖς κχ- γόσιν bx τούτο». Συνεὶς δὲ χατὰ τὸν ἑνδε(ύμενον λό- 497, ὅτι σοι ἀνήκουσω. ὡς ἰπισχόπρ ἐγΓωρίο, al τοιαῦ-αι μοναὶ, ἀπολύω ταύτας τῆς ἀπεντεῦθεν. Καὶ ᾖἔξεστίί σοι ἐπιλαδέσθχι αὐτῶν ἁπάρτι xal τὰ ἐπισκοπικὰ δικαιχ ἓν ταύσχις δι- ενεργεῖν, xal Διεξάγειν ταύτας, καὶ διοικεῖν κατὰ τὴν κχνονικὴν ὑποτύπωσω. Όθεν καὶ ἡ μὲν dad, ἀναφορὰ σ(ολέτχι ἀπεντερθεν ὀφείλει ἀπὸ τῶν coro) των μονῶν * διχγνωσθηναι δὲ ταύτχις ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἷς τὸ E256, τῆς της ἱερότητος. Mnt Απριλλίῳ, ἐπινεμήσει β, ὑπογέγρπτο Oi καὶ αὐτογείρ τοῦ ῥηθέντος, καὶ σωνοδικῇ ἐξακολουθήσει συνεπληροῦτο prejudicio post mortem ejus conjungeretur, maxi- me cum et liberos haberet,et xxx annum excessis- set dicens, non reputari trigamiam ,, utpole cum Sponsalia pro perfecto matrimonio non suffice- rent. GERMANI (16). [. Subnotatio sanctissimi patriarche , domini (sermani. ermtra. meilropolitanum | Naupacti, dominum Joannis, d» quibusdum episcopalibus monasteriis, el de virgine, qu& ante pnberia- tem nuptialem benedictionem accepit. IJeo charissimus episcopus Arlz Joannes, redin- tegra' ionem et complementum adeptus, id est, restitutionem in priorem statum, per synodalem subnotationem, ab ea remissione ,, in quam, ut demonstravit, per fraudem inductus est : et cum adreceptionem episcopalium suorum jurium nnper exsurrexisset in medio. nunc etiam presens adest synodaliter, presidenti mec mediocrilali. Et pri- nium quidem metropolitanum illum Naupacti Joannem accusat, quod rapacem manum in ipsius monasterium injecerit, et nonnullis etiam suas fixerit cruces, eo pretextu, quod sancti Demetrii monasterium in dicecesi Artze silum, a Ioci epis- copo proponatur exstructum, suh cruce (nescio quomodo) ejus, qui tunc erat, metropolitani. Et de illo quidem hanc querelam proponebat, Neque vero penitentiam celavit,quam ille egit ad male- ficii emendalionem.| Uifficultatem enim auxerat, 6 quod protulisset ejusdem ietropolitani confessio- nem mense Aprili emissam,il indictione, qua jus- su nostre mediocrilatis lecta in synodali audien- tia, Sic habet ad verbum. Sacratissime Art»? in. Domino frater, sanctitas tua mihi sepe fuit molesta propter Catzurze mona- sterium,quod est Arte,ut conditum sub mea cru- cifixione, propterque aliud monasterium venerandi Precursoris,gdificalum ageuerosissiimoComneno, doinino Constantino,in preefectura a Scomobi, agro Baltitzz,et aliis : et ex eo nihil in canones offen- dere vi.iebar.Cum autem probabili ratione intel- lexissem, ea monasteria ad te, ut loci episcopum perlinere : ca exindea manu mea liberavi, ita ut ἐμῆς χειρὸς p posthac tibi liceat apprehendere, et episcopalia jura in iis exsequi, eaque regere et. a.lininistrare juxta r regularem dispositionem. Quamobrem et mea rel«tio exinde ab ej smodi monasteriis ces- sare debet, tu: autem sanctitatis ab hoc tempore deinceps agnosci. Mense Aprili, indictione in sub- scipta autem propria manu pradicli, et *ynodali conseculione complela, per sulscriptiones epi- Scoporum, qui ei! suberant. Joannis Dondilzz, Nicodemi Ae.ensis, Manuelis Bel e, Thom: Drvi- VARLE LECTIONES. ion hoc pro tertiis haberi nuptiis. ἆ buccinator imperatorius. * suspensionis, ! juxta cunonicam. NOTA. (16) Antea pontifex hic Adrianopolitanus fuerat, 7899 JUB CANONIGUM 800 nopolis, Demetrii Buthroti. Quorum singuli et Αδι᾽ ὑποσημανσιῶν 28 τῶν ὑπ αὐτὸν ἐπισκόπιον, τοῦ cum additione subscripscrunt, hane synodalem ju- risdictionem optimam videri, utpote canonicam. De metropolitano autem qui nunc. est Naupactio- rum gravius conquestus est [nuressus est enim (inquit) et vi facla. sacrificavit& in mihi eubjecto monasterio Catzure, et quidem post cognitionem provincialis sessionis synodicze, quae mihi mese diceceseos monasteria juxta canones re-tituit, et episcopalem relationem illuc sustulit : praefecit etiam priorem 5, dicens synodalem illam actiouem factam esse, cum metropolitanus moreretur, nulliusque momenti esse. Occupavit etiam mona- sterium venerandi Precursoris,et sancti Demetrii Βονδίτζης Ἰωάννου, τοῦ ᾿Λετοῦ Νικοδήμο», τοῦ Βελ- λᾶς Μανουἡλ, τοῦ Δρυϊνουπύλεώς τε θωμᾶ, καὶ τοῦ Βαχθρωτοῦ Δημιτρίιου ὦν 5 καθέκαστος μετὰ καὶ προσθήκης ὑπέγραψε, τοῦ ἀρεστὴν Ἰγήσασθιαι τὴν τοιχύτην σονοδικῖν δικαιοδοσίαν, ὡς [τε] κανονι- κήν. Tq 0$ νῦν μητροπολίτῃ της Ναυπακτίων μά- λιστα ἐπεμέμφετο ἐξοχώτερον. Εἰσῆλθε γὰρ (φησὶ) xxl ἱερούργησεν ἐπιρατικῶς bv τῇ ὑπ ἐμὲ μµονῇ τοῦ Κατζούρη, μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν καὶ ταῦτα της συν- οδικῆς ἐπαργιώτιδος πράξεως. τῆς ἀποκαθιστώσης και x1tà Χχνόνας τὰ τῆς ἑνορίας µου μοναστήρια. Καὶ τὴν μὲν ἐπισκοπιχὴν ἀνχφορὰν ἔκεὋεν ἐσχόλα- gt * προε/ειρίσατο 9: καὶ ἠγούμενον, λέγων ὣς ἡ monasterium, in quo adjudicata est et restituta mi- ῃ πρᾶξις αὕτη ἐν τῷ τελευτᾶν τον μητροπολίτην ἔχεῖνον hi subjecta ecclesia per provincialis synodi actio- nem : defensione videlicet illa utens, quod hujus repetitio tempore mihi exclusa sit,et in eo prafe- clum sigillavit; Dejecit etiam ecclesiasticas cruces a meis monasteriis, incluse et sancte Res: rrec- Uonis. Propria nunc fecil slaurnpegia : in. 'uobus qnibudam oratoriis erigere volentibus p r chartu- las) pe: misit. Et ordinati. sunt. sacerdotes. terri- torierum y meidiaceseos, Nisistz videlicet. rini- st Dobrollstz et Planicobiste, numero circiter duo 1, przeler eos, quorum notitiam m non habet Ordinarunt autem ex diccesi mea et quidam mei coepiscopi. Sed et sacra issimus Leu adis ar- chiepiscopus sepe ingress:s est, et intra meos fines prepria auctoritate sacra celeb avit. Velim igitur a vestra sauctitate percipere «quz sit in enumeratis capitibus singulis sacrorum cinonum et institulorum E clesizt sententia. A sancta nostra synodo hujusmodi responsivnes statim tulit: Ut vi- delicet, et si forte facta sit abejus temporis raelro- politano moriente redliibitio episcopalium Arlensis crucium, quas sibi attribuerat, et ipsius monaste- rii sancti Demetrii * : sed cum, ut ipse confessus est, insacros canones incurrere se intellexit el vitium correxit firmitatem habet quod factum es!) et episcopalia ο monasteria hxc in perpetuum maneant cessante prescriptione temporis, in eo, quod circa sancti Demetrii monasterium innovatum est : quia crucifixionum, qui sunt per dicecesim, soli patriarchali amplitudini relictum est privile- gium, metropolitanorum autem nemini. Quod au- tem in Calzurte monasterio sacra celebravit, post actionis synodalis notitiam, siquidem cum tu Art episcopus otio indlgeresP, per subnotationem a provincialibus epi-copis ad id tnductus est, extra culpam erit, per 14 apostolicum canonem, dicen. tem episcopo qui suam parceciam reliquerit, non licere in alienam insilire, quamvis a mullis com- pellatur: nisi justa aliqua causa eum cogat : ut γέγουε, Xd οὐκ Sfobotxi ᾿Εξιδιώσατο δὶ τὴν uoviv τοῦ τιµίου Προλρόμου καὶ την ἐν T, ἑδικιιώθη καὶ ἀποκατέστη jd, κατ ἐμὲ ἆ.:κλησίκ, πράξει συνοδικῇ ἐπχργιώτιδι τοῦ ἁγίου Δημητρίου µονήν ' δικαιολο- γούµενος δμῇθεν ἀποχεχλ:τσθαί µοι τὴν ταης àva- χλησιν ἐκ τοῦ |/ρόνωυ * xal ἐσφράγισε καὶ iv ταύτῃ γη ενον ἑξέβαλε καὶ ἐχκλησιχατικὰ στχυροπή- q:x ἀπὸ τῶν μοναχττηρίων µου, τοῦ τῆς ἐγχλειστῆς καὶ τῖς ἀνίας ἀνχστάσεως ᾿ἘΕποίησε vov καὶ οἶκε-α τττυοοπήγιχκ. Δύο τ'αὶ τῶν ε)χκτηρίων οἴχων μεέλ- λουσιν ἀνεγε΄ρχι προέτρεψε διὰ πιτταχίων ^. καὶ ἔχει- ῥοτονήθησχν ἱερες τῶν Κωρίων τῆς Evoplzc µου, ἤγουν τῆς Νισίστης. τῆς Πρινίστης. τῆς Δοβρολίστης, καὶ τῆς Πλανικοβίστης * ἀνὰ δύο τὸν ἀριθμόν ΄ παρ- :txtbq v οὖκ ἔφθασε λαθεῖν εἴδησιν. Ἔχειροτονη- σαν 2ὲ ἀπὸ της ἑνορίας µου καὶ τινες των συνεπι- σκόπάν pus. ᾽Αλλὰ καὶ ὁ ἱερώτατος τῆς Λευκωδος ἀριεπ΄σκοπως εἶσιλθε πολλάκις, xai Ἱερούργησεν ἐν τῇ ἑνορίφ µου αὐτοβούλως, Δέομαι ου) παραλα- θεῖν ἐκ τῆς ὑμῶν ἁγιότητος τὸ ἐφ᾽ ἑκάστῳ τῶν ἁπ- αριθµουµένων γεφαλαίων δοκοῦν τοῖς ἱεροῖς Χανόσι͵ x4 τῇ θεσµοθεσίᾳ τῆς ᾿Εκκλησίας. Καὶ 9» ἀποφέρε- ται τοιάσ2ε τὰς Ἀποχρίσεις ἀπὸ της καθ ἡμᾶς ἁγίας συνόδω Ίνα δηλαδη x&v "Gu; ἀπιτελεύτιος γέγονε- τῷ τότε μητροπολίτη dà τῶν ἐπισκοπικῶν σταυροπη- 9» τοῦ "Άρτης τῶν ἐκείνῳ σφετερισθέντων &v- t'G:pogn, xxi αὐτης τῆς τοῦ ἁγίο, Δημητρίου µο- vh; c ἀλλ ἐπειδὴ, ὡς καὶ αὐτὸς ὠὡμολόγησεν, tli οὓς ἱερὼς κανόνας παίων συνῆκχε, καὶ τὰ τοῦ πταί- σµατος διωρθώσατο, τὸ χῦρος ἔχει τὸ Ὑεγονὸς, καὶ ἐπισοπικὰ τὰ τοιαῦτα μοναστήρια εἷς ἀεὶ διχαεῖ- γωσν, ἀργούσις καὶ τῆς ἀπὸ Ὑχβόνου περιγραφῆς ἐπὶ τῃ κατὰ τὴν μονὴν τοῦ ἆγίο, Δημητρίου και- νοτοµίᾷ * διὰ τὸ προνόμιον τῶν παρ ἑνορίαν σταυ- ῥοπηγίων µόνῃ τῇ πατριαρχικ{ ἐφεῖσθαι µεγαλειό- τητι, τῶν δὲ μητροπολιτῶν «ὠδενί. Ότι δὲ καὶ ἵε- ρούργησεν εἰς τὴν τοῦ Κατζούρη μονὴν μετὰ τῆς πράξεως τὴν ἐπίγνωσιν, εἰ μὲν ἓν τῷ σ{ολάζειν σε τὸν επίσκοπον ᾿ Άρτης, ὑπὸ τῶν ἄλλων ἐπαρχιωνῶν VARLE LECTIONES. 28 ὑποσημχσιῶν. € per usurpationem sacra peregit. abbatem. vin eo. quoque confirmavit. abbatem. , per. breves k locorum. ! in singulis duo. " necdum habet. » Demetrié ; quia tamen, ut ipse confessus, etc. o quod factum est, et episcopalia. vacares. 801 GRARCO-RÓMANUM. 804 ἐπισκόπων διὰ σηµείώματος εἰς τοῦτο προεθιθάσθη, A siiis, qui ibi sunt. possit pielatis ratione plus ἀνεύθυνος ἔσται, διὰ τὸν τὸ) ἀποστολικὸν κανόνα, τὸν λέγοντ« ἐπίσκοπον μὴ ἐξεῖναι, χαταλείψαντα τὴν ἑαυτοῦ παροικ-αν, ἑτέρᾳ ἐπιπηδᾷν, κἂν ὑπὸ πλειό- νων ἀναγκάζηται * sb µή τις εὔλογος αἰτία cim τοῦ- τον βιαζοµένη * ὡς εἰ πλέον τι Χέδρος δυναμένως αὐτοῦ τοῖς Ἔκεῖσε λόγῳ εὐσεθείας ἐμθαλέσθαι, καὶ τοῦτο οκ ἀφ ἐαυτοῦ, ἀλλὰ χρίσει πολλῶν ἐπισκύ- πων, καὶ παρακλήσει µεγίστῃ. Εἰ ὁ' ἄλλως πως αὐ- τοχέλευρτος tl; τοῦτο καὶ παρωρι:ήθη, τέως μὲν ὁ ε καὶ À ὁ ἀποστρλικὸς κανὼν παραιτείσθω, διὰ συγ- γνώμην * παῤῥησιχζέσθω δὲ 0 x xal ὁ β΄ τῆς ἐν ἸΑ»- τιοχείᾳ ἐπίσκοπον µη ἐπίθαίνεν ὀρίζων ἀλλοτρ΄ᾳ πόλει τῇ μὴ ὑποκειμένῃ αὐτῷ, μπὸξ yog ch μὲ αὐτῷ θιχφερούσῃ. ἐπὶ Ἠχειροτονίᾳ τινός * μηδὲ καθ- ιστᾷν πρεσθύτερον ἢ διάκονον εἰς τόπους iré» im σκόπρ ὀποχειμένους * εἰ μὴ oa μετὰ γνῶμη: τοῦ οἰχείου της χώρας ἐπισκόπου. El δὲ τολιήσειέ τις τοιο».όν τι, ἄκυρον εἶναι τὴν Χειροθεσίαν, καὶ a»- τὸν ἐπιτιμίον ὑπὸ τῆς συνόδου τυγχάνει. Καὶ o3 ἐπιτιμία δὲ συμμµητρείσθω εἷς ἀλεινουργησίαν ἔνιαυ- σιαἰχν κατ ἐπιείχειαν. Καὶ τοὺς ἡγουμένος Oi ὡς ὁ μητροπολίτης προεχειρίσατο εἷς τὰ sa µοναστή- Qux, ἐξέστχι σοι παραστεῖλαι, καὶ ανθετέρους σφρα- Υΐσαι ᾿ εἰ µή πως ἀρεστοί σοι δοκῶσιν ol προεσφρχ- γισµένοι διὰ πνευματικὴν ἱκανότητα. Σταυροπηγικ δὲ τὰ μὲν ἐκθληθέντα ἀπὸ τῶν µοναστηρίων, σου, αὖθις ἓν αὐτοῖς ἀποκαταστήτοντχι ^ τὰ ὃν γαινι- cÜsvea παρ ἑνορίν, ὑπολλαγήτονται. Μελήσει 3l lucri afferre, idque non a. seipso, sed multorum episcoporum judicio. maximisque precibus. Sin aulem aliter nemine impellente ad id incilatus sit, lunc ΧΧΧΥ qcanon apostolicus per ' deprecationem plicetur. Audacter autem prodeat vicesimus secundus Antiochene synodi, definiens, ne episcopus invadat alienam civitatem non sibi subjeclam, neque regionem ad se non perlinen- lem * nec presbyterum, vel diaconum ordinet quemquam ad loca alii episcopo subjecta, nisi forte cum senteitia. proprii. regionis episcopi. Quod si ausus sit quidp.am ejusmudi,irrita sit ortinatio, et ipse censuram synodalem patiatur: eL censuram per benignitatem modum accipiat ad annuam a sacris vacationem | Licebilque tibi reiinere **, et pro aliis aigi lare prefeclus, quos metropolitanus luis praefecit monasteriis. N.si propter spiritualem suf- licientiam, qui prius. d: signali sunl, accepli esse tibi videanlur. Cruces autem, quae quidein ex tuis monasteriis sunt dejectie, iteruin in iis restit; en- lur : quie autein. per. dicecesim * innovata sunt, referinabuntur. Cura atem tibi erit. de iis. qui intralimiles ex tua digevesi creati -unl, ut etiain diligenter examines, num inculpatze vitae. sinl, et sacris imbuti litteris. Et eosquidem qui hujus- modi inventi fuerint. a -acro inministerio remuveas, quatenus tibi visui fuerit : alios autein plena de- posiuone condemnes. [n episcopis autem, et ar- σοι xaí περὶ τῶν ἑνορίως “(εικοτονηθέντων ἀπὸ τῆς ς ''θρίδευρο Leucadis, ead« m obtinebit disposilio : ὑπὸ σὲ ἑνορίας * ὡς ἂν ἀκριθῶς δοχιµάσῃς αὐτὼς. quie el de sanctissimo Naupacli superius enun- εἴπερ ἀνεπιλήπτου βίου τυγχάνουσι, καὶ τά ἱερὰ µε- μύηνται γράµµατα. Καὶ τοὺς μὲν εὐρισκομένους $ ἐξεφ»ννήθη, "Ew ὃὲ ἔήτησεν ὁ Άρτης ἐπίσκοπος, δρισθῆνχι τὸ ποιητέον καὶ ἐπὶ τῷ ἱερολογηθέντι πρὸ τῆς ἤδης τελειαν ἱερολογίαν κορασίρ iv τῇ κατ αὐτὸν ἑνορίᾳ, καὶ παιδοφθορίαν πχθόντι καὶ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ ἱερολογήσαντι Ἱερετ. Καὶ Ἴχουσεν ὡς ἡ τὴν παρ- θενικὴν Λυθεῖσα ζώνην ἐν ἀώρν τῇ ἡλικίφ, τοῦ φθο- βέως διαζυγήσετκι͵ «αἱ ὁ Ἱερολογήσας αὐτοὺς ἐν- ^r» - ^ Di dot καὶ ὄόξειε τῶν δὲ µὴ οὕτως χόντων. ἀργίαν τελεία κατχψηγίσασθαι, ἀρχιεπισκόπῳ Λευχάδος ἡ αὐτὴ κρατήσειον ὑποτύπωσις, ειάἰὰ est. , - 3 , ,» cu y τοιούτους ἐπιτιμῆσαι ἀλειτουργησίᾳ, ἐφ ὅσον ἂν "Evi δὲ τοῖς ἐπισκόποις χαὶ τῷ ἥτις Καὶ περὶ τοῦ ἱερωτᾶτου Ναυπάκτου ἀνωτέρω Amplius autem quasivit Arlensis episcopus, ut defiuiatur quid faciendum sit de puel, que ante pubertalem in ipsius dicecesi perfectam, benedictionem accepit, εἰ currupliunem passa est : quid etiam de sacerdote. qui sacras preces concepit EL audivit eam, qui virgineam »olvit zonam non matura &:ate,a corruptore separandam Ὠώσει, κχθχιρεθήσεται. Ταῦτα παρεκθληθέντα ἀπὸ pesse; enmque qui sciens sacram precalionem τῶν ἡμερησίων συνοδικῶν παρασημειώσεων, καὶ τῇ ὑπογραφῇῃ καὶ σφραγῖδι τοῦ µτιμιωτάτο) Ὑαρτοφ΄- λαχος τῆς ἁγιωτάτης τοῦ θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας συνήθως βεθαιωθέντα, ἐπεδόθη μηνὶ καὶ ἐπινεμήσει τοῖς πβργεγραμμένοις, ἔτωυς ς Qay. Ἡ ὑπο- ραφή. O χαρτοφύλαξ τῶς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, Κωνσταντῖνος ὁ Αὐληνός, Ἡ συνίθης μολιθδίνη βοῦλλα, Καὶ ὄπισθεν bv τῇῃ συµπήξει τῆς βούλλης, τῷ μηνὶ Ἰουλίῳ, ἐπινεμήσει η. pronuntiaveril, deponendum. Hac «missa ex diurnis synodalibus * annotationibus, el pro more confirmata subscriptione, ac signo imprimis vene- rendi charopbylacis sanclissime Dei Magnae Ecclesim, data sunt men-e el indiclione supra scriptis, anno 6743. Subscriptio. Chartophylax sanctissini Dei Magne Ecclesie, Constantinus Aulenus. Solita plombea bulla, οἱ retro,qua bulla cohsrebat : mense Julio, indictione octava, YARLE LECTIONES, 19 συµβάλλεσθαι, 4 (unc v, el * xxxv ' recusetur ignoscendo, "" inhibere abbates, εἰ pro eis alios confirmare, quos. * 120! e£irG. | descripta diaríis synodalibus. 803 che, Domini Germani, ce paralauriis pa- Iriarchalium monasteriorum ad quem per- (ἵπεγε debeant. Factum mense Junio V fn- dictionis, et insinuatum secrelo sacri rharto- phylacii. Qua de patriarchalibusstauropegiis metropolita- norum per diversas provincias, archiepiscoporum, et episcoporum nostre administrationis flxis, de(inita et disposita sunt, actis sy no-lalibus san- cüs-imi illius inter patriurchas domini Germani : (quorum alia quidem xxvit mensis Novembris, alia annum vil! Januarii, ejusdem indictionis, novit facta) bene et pie habere cogitans mediocritas nosira, definit; immutabile inviulatumque servari unumquodque eorum capitum,quz illis aclis com- prehensa sunt, alias ubique et maxime de ipsa pro- vincia Naupacti. Ut patriarchalis nominis relatio in ilis solis obtineat el clarius exprimatur, in quibus exstruclio per patriarehalia crucifixa facta fuerat, sive monasteria sint, sive ecclesie ca- lholice, sive orat ria. Ft in. hujusmodi nihil sit commune regionis antbsliii ", sive ad sacrorum confectionem. sive ad prefecti * designationem, sive ad animalium peccatorum inquisitionem s, neque aliud qeidquam, usque ad canonicarum illationum exactionem. Etenim qui in his?, conse- crationem sortiuntur, patriarchales erunt et no- minabuntur, el patriarchalium jurium exarcho subjicientur, eique solita cauonica persolvent. JUS CANONICUM II. Sigillum sanctissimi εἰ Gcumenici patriar- A B. EvyÜXov τοῦ παναγιωτάτου 304 καὶ οἶκουμενικοῦ πατριάρχου Κυρίου Τερμανοῦ, ἐπὶ τοῖς παρα: λαυρίοις νῶν πατριαρχιχῶν µμονῶν — iw ἂν διαφέρειν ὠὀφείλουσι. Γεγονὸς κατὰ μηνα ούνιον τῆς € ἐπινεμήσεως, καὶ Χαταστρωθεν τῷ σεχρετῳ τοὺ ἱεροῦ χαρτοφυλακίου. Τὰ περὶ τῶν πατριτρχικῶν σταυροπηγίων τῶν κατὰ διαφόρως ἑνορίας μητροπολιτῶν, ἁρχιεπισκο- mov τε xal ἐπισκόπων τῆς ἐφ᾽ ἡμᾶς διοικήσεως πε- πηγότων, ὠρισμένα τε καὶ τετυπωµένα δι ὑπομ.η- µάτων συνοδικῶν τοῦ iv πατριάρχαις Ἐκείνου ἁγιω- τάτου χυρίου Γερμανοῦ, ὤν τὸ μὲν xL τοῦ Ναμ- θρίου μηνὸς, θάτερον δὲ ἡ π τοῦ Ἰανουαρίο, τῆς αὐτῆς ἐπινεμήσεως, olós Ὑεχενημένα, καλώς καὶ θεοριλῶς ἔχειν κατανοήσασχ à µετριότης ἡμῶν, ἀμετάθετον καὶ ἀπαράθατον διορίζεται συντηρεῖ- σθαι τὸ καθ Év ἕκαστον τῶν kv τοῖς αὐτοῖς ὑπομνί- µασι διειλημμένων κεφαλαίων, ἀλλαχόσε πανταχη, καὶ δὴ καὶ ἐπ αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας Ναυπάκτου. "Όστε τὴν ἀναφορὰν τοῦ πατριαρχικοῦ ὀνόματος ἐν ἐχείνοις µόνοις xal κρατεῖν xai ἐκπεφωνῆησθα: τρα- νότερον, iv οἷς ἡ ἀνέγερσις διὰ σταυροπηχίων πα- τριχρχικῶν ἐγεγόνει' κἂν μοναστήρια ὥσι, xv ἐκ- κλησίχι καθολικαί' κἂν εὐκτήριοι olxot κάν τοῖς τοιούτοις μηδὲν εἶναι μεθεκτὺν τῷ κατὰ χώραν ἁρ- χιερεῖ, εἴτε εἷς ἱεροπραξίαν, εἴτε εἲἷς Ἠγουμενου σφραγίδα, εἴτε εἰς φυχικῶν σφαλμάτων ἀνάκρισιν, οὐδ) ἄλλο o38' ὁτιοῦν, µέχρι καὶ τῆς τῶν κανονικῶν εἰσφορῶν ἀπαιτήσεως. Καὶ Ὑὰρ οἱ ἱεράσθαι λαζκόν» τες ἐν τούτοις, πατριαρχικοὶ καὶ ἔσονται καὶ ὄνο- Ipse autem exarchus eos, qui sacris iu posterum c µἀσθήσονται, καὶ τῷ τῶν πατριαρχικῶν δικαίων iniliabuntur, per gra:/us singulos ad id prumove- bit, cum legitimis * tam vite, quam elatis ipso. rum testimoniis,el alio omni regu'ari observatione *. Preterea nuptialibus przerit contractibus per- mittendis aut. vetandis. Et ratiovipiorum susce- ptores spiritales Patres in patriarchalibus juribus assidentes,ab e. probabuntur.ac veniam accip.ent. Ubi autem patriarchale S auropegium praestructum non fuerit, regionis antistes illius potestatem ha- bebil: sive monasteriisuburbanuisit sive paralau- riutn, sive domus oratoria Et illius erit relatio sigillum 5, inquisitio, preventus canouicorum,or- dinaliones, venia et prohibitio conuractuuin, et si quod sit aliud episcopale privilegium. Sicubi etiam ἐξάρχῳ ὑποκείσονται, καὶ τὰ συνήθη κανοιικὰ πρὸς αὐτὸν ἀποτίσουσι, "O ὃ) αὐτὸς ἔξχρχος καὶ τοὺς ἑξῆς ἱερᾶσθαι µέλλοντας διὰ τῶν κατὰ µέρος βαὑμῶν εἰς τουτ) αὐτὸ προδιδάσει, μετὰ τῶν νενοµισµένων µαρ- τυριῶν τοῦ τε βίου καὶ τῆς ἡἠλικίας αὐτῶν, xxi πά- σης ἑτέρας Χχνονικῆς παρχτηρήσεως. — Ett Τε μὴν καὶ cj τῶν γαμικῶν συναλλαγµάτων ἐπιστατήσει προτροπῇ xal ἀποτροπῃ. Καὶ οἱ τῶν λογισμῶν δὲ ἀνάδοχοι πνευματικοὶ ἱ]ατέρες οἱ ἐν τοῖς πατριαρ- χικοῖς δικαίοις προσκαθήµενοι, παρ) abtoo xal ὁο- κιμχσθήσονται, καὶ τὸ ἑνδόσιμον λήψονται,. ΄Ενθα ὃ- µὴ κατεθλήθη πατριαρχικὸν σταυροπήγιον, xarà χώραν ἀρχιερεὺς ἔκεῖσε ἑξουτιάσει * κἂν προάστειον Ti µοναστηρίου, κἂν παραλαύριον, κἂν olxo; εὐκτή- forle tempus interruperit el abslulerit, occasione Ώριος * καὶ αὐτοῦ ἔστχι * ἀναφορὰ, à σφραγὶς, ἡ ἐξ- archelyporum, et ipsis subjecta lecerit,ul censeren- tur palriarchalia, qui ab initio patriarchicum non habuere Stauropegium.Sed inediocritas nostra re- gionun antistitibus talium jure credit. Etsi enim studiose amplectatur, quacumque patriarchali conveniunt potes!ati, aliena tamen non appetit, ul quz ad eam non pertinent, sibi vindicet. Subji- cimus autem locorum et antistitibus et illos, qui ante exstructionem divinorum templorum.qua suh patriarchalibus crucibus pradificata sunt, vel postea sditicabuntur, locum inhabitaru, aut έτασ.ς, à πρόσοδος τῶν κανονικῶν, αἱ qetpotovla:, 4 ἔνδοσις xal ἡ κώλυσις τῶν συναλλαγµάτων * καὶ st τι ἆλλο προνόµιον ἐπισχοπικόν. Κἂν τί πω "oux ὁ ypd- νος διέκοψε καὶ ἀφείλετο, προφάσει τῶν πρωτοτύπων, xal αὐτοῖς ὑποκείμενκ, πατριαρχικὰ λογίζεσθαι κά- χεῖνα πεποίηκε τὰ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐσχηκότα πα- τριαρχικὸν σταυροπήχιον. Αλλ΄ ἡ µετριότης ἡμῶν τοῖς ἐγχωρίοις ἀρχιερευσι τῶν τοιούτων παρεχωρεῖο Kdv γαρ ἐξόχως ἀντέχηται τῶν ὅσα τῇ πατριαρχιχκῇ προσήρµοσεν ἑξουσίᾳ, ἀλλ οὐχὶ xal τῶν ἀλλοτρίωφ log, ὥστε τὰ μηδὲν αὐτῃ προσήκοντα σφετερίζεσθαι, VARLE LECTIONES. « ponlifici. * abbatis, x anime delictorum examen, Y sacerdotes fiunt. * cum. visilatis. à canonica » confirmatio. 805 GRJAECO-ROMANUM. 806 Ὑποτιθέαμεν δὲ τοῖς ἐγχωρίοις ἀρχιερεῦσι xáxt/- A qui, cum posterius inhabilarunt, ab indigenis, vel νους, οἵτινες πρὸ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν ἐπὶ στχ»ροπη- Υίοις πατριαργικοῖς προμκοβομηµένων, fj καὶ μετὰ τοῦτο οἰκοδομηθησομένων θείων σηκῶν, τὸν τόπον χατῴχησαν, fj καὶ ὕστερον κατοικήσαντες. ἀπὸ τῶν ἱθαγενὼν καὶ ἔγχωρίων εὐρίσκοντχι ὄντες ' ὥστε xx: τοὺς τοιούτους τῷ κατὰ χώραν ὑποκεῖσθαι ἆρχιερεῖ, εἰς πᾶσαν ἐπισκοπικὴν διεξχγωγήν. Περὶ μέντοι τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐληλυθότων καὶ ἑλευσομένων πρὸ τῆς πήξεως τοῦ σταυροπηγίουν καὶ µετ« τοῦτο χάχεῖσε τὴν οἵχησιν ποιουµένων, οὐδεὶς ἀντερεῖ τῷ τῶν T2- τριχρχικῶν δικαίων ἑξάρχν, ὣς δῆθεν οὐκ αὐτῷ προσηκώντων. ᾿Αναμϕίλογος γὰρ ἔστχι καὶ αὐτῶν ἔξαρχος ὁ τοιοῦτος. ᾿Ἐπιγνωσθήτω τοΐνων ὁ παρὼν ὁρισμὸς τῶς ἡμῶν µητριότητος τῷ Sexot ἔτῳ τοῦ ἱεροῦ Χαρτοφυλακίου. Kxi ἀντιγραφήτω τῷ ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς ἐπισχοπῆς "Aptns αἰτησχμένῳ, καὶ πορισαμένῳ αὐτόν, bri τῷ ἐμφανισθῆνχι καὶ τῷ ἱερωτάτῳ untoo- πολίτῃ Ναυπάκτου, slg εἴδησιν, Elys τὸ, Μηνὶ *Iou- yUp, ἐπινεμήσεως c^, διὰ τῆς πατριαρχικῆς καὶ θείχς χειρός. ᾽Απϕιώρητο 0 xal χάτωθεν µολιόλίνη Βοῦλλα, ἔχουσα iv μὲν τῷ ixi πχλάμαις φέρουσχν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰητοῦν Χριστόν * ἐν δὲ τῷ ἑτέρρ Yide pXtX ταῦτα, καὶ οἰκουμενιχὶς πχτριάρχης. 3 , [] , 9 , ἀρχιεπίσχοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης, ε - - Έτερον τοῦ αὐτοῦ. Τὰ κατὰ συναρπαγὴν λαθόντα αύμπηξιν, οὖθ ὁ καιρὸς Ἱπεριτρέχει ἀπερικλόνητα, καὶ αὐτοὶ 6i οἱ τῆς αὐτῶν συµπήξεως αἴτιοι τὴν ἀἄνατροπην αὐτῶν τελεσιουργοῦσι προφυάνοντες. Προθαίνει τι xal παρ ἡμῖν τοιουτότροπον, xal ταχέως ἡ µετριότης ἡμιῦν την αὐτοῦ ποιεῖται διόρθωσιν. Ἐν τῇῃ χώρᾳ τῆς Παφλαγονίας, πατριχρχικαὶ μοναὶ σποράδην διά- Χεινται ' ταῖς μοναῖς ὑπόχεινται καὶ προάστειΣ, χωρία τε ὁμοῦ xal ἀγρίια * λαὸς τοῖς χτήµχσι διάφοµος xatotx&t. Περὶ τούτων, ἐπὶ τῆς καθ ἡμᾶς συνόδου. γεγενηµένης πρό τινος ἁαιρυῦ συζητήσεως, ὑπότερον dox εἶναι δεῖ τὸν τῆς αὐτῶν διεξαγωγῆς, ἀντιποιησόμενον * εἴτε τὸν κατὰ χώραν ἀρχιερέα (ὅτι τῆς ἑνορίας τούτου µέρος τλγχανοῦσιν), εἷτε τὸν ἀπὺ της πατριαρχικῆς ἑξουσίας ἀποότελλόμενον ἔξαρχον, ὅτι ταῖς μονχῖς, ἂς ἐτάγθη διέπεν, τυγχά - γουσιν ὑποκείμενχ ἕλαθέ πως καὶ τῇ τοῦ πατριαρ- χικοὺ ἐξάρχου ἐπεχυρώθησαν διεξαγωγῇ, Tf προσ- χυρώσει ταύτῃ — xal πρᾶξις ἐπηκολούθησεν, ἐκ- φωνοῦσα xal ἀφορισμὸν, διὰ τὴν τῶν διειλυγµένων ταύτῃ βεθαίωσιν. Τὴν σήμερον δὲ ὑπὸ ἀκριθεστέραν πεσούσης τῆς ὑποθέσεως βάσανον, αὐτήθεν ἡ µετριότης ἡμῶν xztzvosiv τὸ τοῦ πρά- γματος ἄτοπον, κάντεθεν τῇ ἐπιδιορθώσει τούτου παραυτίκα ἐπένευεν, ἐπ ῥἐἑκείνοις ῥοιαγινώσκουσα τὸν πατριαρχικὸν κχεχτῆσθαι δίκαιον ἔξαρχον, ὅσα ἐπὶ σταυροπηγίοις πατριαρχικοῖς τὴν βάσιν ἐσχή- X40), titt µοναστήριά εἶσιν, εἴτε εὐκτήρια. Εὔρηκε δὲ καὶ πρᾶξιν συνοδικἠν παλαιὰν ἐπὶ τῆς πατριαρ- χίας τοῦ µακαρίτου — ixslvoo χρίου Γερμανοῦ γε- γενηµένην, τὴν αὐτὴν περὶ πολλοῦ ποιοῦσαν ὑπόθεσιν * καὶ διαταττοµένην (el δεῖ συντόμως εἰπεῖν) µη ἔχειν csparsim sila sun! : incolis originem ducere reperiuntur : ut regionis antis iti tales subjiciantur, in omnem episcopalem sollicitudinem. De iis tamon, qui ex aliena re- giv«ne venerunt, aut venturi sunt. ante fixionem stauropegii, et postea illic doinicilium collocarunt, nemo repugnabit quin ad pa riarchalium jurium exar.hum prorsus pertineant. Indubilatus enim el eorum talis erit exarchus. I[nnotescat , ergo praesens nostra moderationis definitio secr: ta sa- cri charlophylacii, et reseribalur ei, qui a parte episcopatus Arte postulavit eam, el exhibuit, ut d intimelur noiiliz sacratissimi metropolitani Nau- pacti: Habuit subscriptum, mense Junio, iudictio- B nis 5, patriarchali eL di: ina manu. Pendebat autem inferne plumbea bulla, habens ex una parte sau- tissimaniDeiparam in ulnis gestantemDominum no- siru:. JesnmChristum.ex allera autem has litteras, Gerinanus Dei miserationearchiepiscopus Censtan- tinopoleos.nove Romi,et ccuinenicus patriarcha. μέρει τὴν ὑπεραγίαν Otocoxo, Γερμινὺς ἔλεῳ θεῦ Aliud de eodem -. Qus per vim affixionem ceperunt r, nec tempus percurrit inconcussa, et qui ipsorum affixionis 6 sunt auctores, eversionem, tandem eorum perfi- ciunt. Accidit quidpiam apud nos hujusmodi, cujus correctionem mediocritas nostra celeriter facit.[n regione Paphlagonie, patriarchalia monasteria monasteriis subjiciuntur et suburbana. pred:aquo simul et agelli. Populus multiplex possessiones incolit. De his in synodo, qua sub nobis habita, cum ante aliquod tempus facta esset quastio, uter administrationem eorum vindicare sibi eberel, isne qui est regionis antis- les ^ (quo diceceseos et pars sit) an qui a patriar- chali potestate mittitur exarchus, quod sujecia sint monasteriis. qu:e ab ipso gubernari statutum esl : incerium erat,quomudo patriarchal.s exarchi administrationi attributa essent. Altribulionem hanc actio snbsecuta est, pronuutians et extermi- nalisnem ad ea quz traclala sunt, confirmanda. Hodie autem incidente causa in exactiorem dis- quisitionem, potuit quidem mediocritas nosira rei εἶχε μὲν xal p absurdilatem ex eo perspicere,indeque ejus emen- dationi statim annuit, cognoscens exarchuin jus acquisiisse patriarchale, in iis, quc sub crucibus patriarchatibus fundamentum habuerunt, sive monasteria sint, sive oratoria. Sed et invenit ve- terem aclionem synodalem sub patriarchatu beati illius domini Germani factam, idem negotium plurimi facientem, constituentemque (si paucis verbis dicendum sit) patriarchalium. monasterio- rum qus ubique sunt, exarchos non habere licentiam vindicandi sibi predia his subjecta, aut VARLA&E LECTIONES. e Insinuetur. 4 et impetravit, ut. « Aliud ejusdem. ! per obreptionem confecta sunt, ea nec.g con- fectionis. y Exarchus. 80] JUS CANONIGUN 808 qui in iis est populum, aut oratoria, quz patriar- A ἐξουσίαν τοὺς τῶν ἑκασταχοῦ πατριαρχικῶν μονῶν chales eruces sortita non sunt, sed neqne susci- ἐξαρχεύοντας, ὑποποιεῖσθχι xal τὰ ὑποδλεθλημένα piendieos, qui illinc consecrandi sunt. el ut pro- τανταις quola, ἢ -ὂν ἓν τούτοις Aaov, fj τὰ εὐκτήρ.α prios ad sacerdotii dignitatem provehendi, sed ab ὅσα μὴ σταυροπηγίων πατριαρχικων πύμοιρήκασιν, lis omnino alslinere, ut a regionis episcopo Αλλὰ μηδὲ τοὺς ἐκε-θεν ἱερᾶσθαι μέλλοντας ἀνχδέ- administrentur.Et secula est actionem. Eademque Ἅἆεσθαι, xal ὡς ἰδίους πρὸς τὸ τῆς ἱερωσύνης &vi- et ipsa, cum assidente fraternitate, in presente Υειν ἀξίωμχ ^ ἀλλὰ ἀπέχειν πάντη αὐτῶν. ὡς παρὰ causa pronuntíavil, dicens,non esse consentaneum τοῦ ἐπισκόπου τῆς χώρας διέποιντο. Kal ἀχολού - ut episcopus a proprio expellatur opulo, eo: uod θησε τῇῃ πράξει xal τα αὐτὰ καὶ αὕτη µετα της patriarchalibus monasteriis, quibus alhzrept συνεδριαζούσης αὐτῇῃ ἀθελφότητος πρὸς τὴν ὑπό- predia, vel suburbana subjecta sint. Sel nec a θεσιν ἀπεφήνατο, pd θέον εἶναι εἰποῦσα, ἀπωθεῖσθχι suis oratoriis, nisi sub patriarehalibus stauropegiis τοῦ ἰδίου λαοῦ τὸν Ἐπίσκοπον, προφάσει τοῦ πατρι- elipsa fundala sint,sive etiam paralauria forie αρχικαῖς µοναῖς ἰὑποχεῖσθαι τὰ χωρία, ἢ τὰ προ- sint, aut metochia. Quamobrem praiclam iam ἁστεια ἔνθα προσκάχηνται ^ ἄλλα µηδε τῶν i» actionem inde synodaliter abrogans, qua in θ8 Ὦ αὐτοῖς εὐκτηρίων, kav μὴ bmi σταυροπηγίοις πα- conprehensa sunt, omui πιοο cessare constituit, τριαρχικοῖς καὶ αὐτὰ ἐφηδράσθησαν * κἂν καὶ el quam pronuntiavit excominunicalionis vinculum παρχλαύρια τυχὸν τυγχάνουσι τῶν μονῶν, d peto tz. solvit. Paphlagoniz igitur antistites hac prae iia εἰ ΄ὖθεν καὶ τὴν εἰρημένην ἐκείνην πρᾶξιν ἀπεντευθον suburbana sine interruplione gubernabunt, illa συνοδικῶς ἀκυρώσασα, ἀπραξίαν τε παντελη τῶν utique que non sub stauropegiis patriarchalibus iv αὐτῃ διειληµµένων κατεψηφίσατο, καὶ τῷ ag- exstructa sunt. luveniuntur quidem etaliqua ej s- οβισμῷ δὲ λύσιν ἔπηγχγε», ὃν ἐκφωνοὺσα ἔτυγχανεν, modi, cum iis aatem et oratoria patriarchatibus — 'Esovzat οὖν ol κατα την Παφλαγονίαν οὗτοι ap, - his monasteriis subjecta, nisi sint quibus patriar- ερεῖς τὰ χωρία ταυτα «καὶ τὰ προάστεια ἀπερις χό- chica cruces fundamentum prestiterint.Etenitn el πως ιέποντες. ᾿Εκεῖνα µέντοιγε ὅτε qo ἐπὶ σταυ- ab his debent quz sunt suze pasti,nis transferre, et βοπηγίοις πατριαρχικοῖς — gu rpxlo8n3 xo, εὐρίσκονται patriarchali exarcho transitum ad ea concedere. μὲν xat τινά που τοιαύτα, σὺν αὗτοῖς δὲ καὶ τὰ Quiautem ea sic regere probabuntur, nequeabiis, ῥὑποτεθειμενα τοῖς πατριαρχικοῖς µοιαστηρίοις τού- qui patriarchalibus monasteriis prasust !, turba- τοις εὐκτήρια * πλὴν eb µή τισι καὶ αὐτῶν πατριαρ- buntur neque a patriarchicz potestatis melochiis. Χικὰ ὑποθέθληνται σταυροπήγια. Κάι τούτων γάρ Debent enim iis, quz definit: sunt, acquiescere, C ὀφείλουσι τὰ τῆς ἑαυτῶν µεταίριν ποιµάνσεως, nec ullo modo conari cuiquam antistitum parti : molesti esse, ob administrationem et curam predi-«torum praediorum. et eorum, qai in his sedes collocarunt : prelerea enim oratoriorum, metochiorum et paralauriorum, quz? sub patriar- chalibus stauropegiis exstructionem non ceperunt. καὶ τῷ πατριαρχικῷ ἐξάρχῳ της εἷς τὰ τοιαύτα παρόδου παραχωρεῖν. Διέπειν δὲ οὕτων ταῦτα δικαιω- θέντες, οὖτε παρὰ τῶν τοῖς πατριαρχικοῖς µονα- ατηρίοις ἠγουμενευοντων εἰς τοῦτο ἐνοχληθήσετει, οὔτε παρὰ τῶν τῆς πατριαρχικῆς ῥἐξουσίας ὄντων µετοχἰίων. ᾿Οφείλουσι γὰρ οἱ τοιούτοι τοῖς ὠρισμένοις ἐμμένειν. καὶ µηδόλως πειρᾶσθα{ τινι τοὺ μέρους τῶν ἀρχιερέων παρενοχλεῖν, ἐπὶ τῇ διεζαγωγῇ καὶ ποιμάνσει τῶν εἰθημένων Κωρέων, καὶ τῶν ἐν τούτοις προσκαθηµένων ' πρὸς Oi καὶ τῶν εὐκτηρίων, µετοχίων τε καὶ παραλαυρίων, ὅσα μὴ ἐπὶ σταυροπη]ίοις πατριαρχικοῖς εἰλήφασι τὴν ἀνέγερσιν. MANUELIS (41). I. Solutiones quarumdam questionum. Sacratissimus Dyrrachii metre polila Romanus, dilectus in domino frater, et nostra ineuiocritatis comminister. nostre hod e assidens mediocritati synod.ce prasidenli cum sacratissimis suis fratri- bus,Cesarea, Cappadocie, Metrophane ; Sardium, MANOTHA. Α΄. « Λύσεις ἐρωτήσεών τινων, » Ὁ ἱερώτατος μητροπολίτης Δυῤῥχχίου Ῥωμανὸς, xxtà Κύριον ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς τῆς ἡμῶν µετριότητος, tn ἡμῶν σήµερον συνεριάζων µετριότητι προσκαθηµένῳ συνοδικῶς µετά τῶν Ἱερωτάτων αὐτῆς ἀδελφῶν, τοῦ Καισαρείας, Καπ- Δηάτυπιου : Philadelphiz,Phoca : Ροπἱυ]θγαςἰθᾶρ, p πχδοχἰίκς Μητροφάνους, τοῦ Σάρδεων ᾿Ανδροήίκου, Nicephoro : Smyrne, Georgio : Methymna, Mic- haele : charlam in medium, ut legeretur, protulit, in quaerant interrogationes piissimi Belle epis- copi, quzierentes synodicas soluliones. Erant au- tem interrogationes hujusmodi. του Φιλαδελφείας Φωχᾶ, τοῦ Ποντοηρακλείας ΝΙΧη- φόρου, τοῦ Σμύρνης Γεωργίου, τοῦ Μηθύμνης Μιχχηλ, χάρτην ἐπὶ τοῦ μέσου προέτεινε εἰς ἀνα- Ύνωσιν, Καὶ ὁ χάρτης ἑἐρωτήσεις ἣν τοῦ θεοφιλε- στάτου ἐπισχόπου Βελλᾶ, συνοδικῶν δεόµεναι λύσεων. Εἶχε δὲ οὕτω τὰ τῶν ἐρωτήσεων. VARLE LECTIONES. ! abbates sunt. NOTAE. (47) Charitopuli cognomentum hic habuit, 809 GRJECO-ROMANUM 810 Τινὲς τῶν οἰκείων γυναικῶν ὑποχωρήσαντες διὰΑ — Quidam cum per odium aut aliam quamlibet ob µῖσος, fj ἄλλην ὁποίαν δή τινα αἰτίαν, xal iv ἄλλο- τρἰᾳ διάγοντε, µένόυσιν οὕτως αἱ Ὑγυναῖκες τῶν τοιούτων ἐπὶ πέντε ἢ καὶ πλείοσιν ἔτεσι τῶν ἀνδρὼν αὐτῶν ἀνεπιστρόφων ὄντων, xal ἀδήλων ποῦ dox διάγοιεν ' αἱ δεῖ τοίνυν ἀνδράσιν ἑτέρος ταύτας συζεύγνυσθαι ; Τινὲς τῶν ἱερωμένων iv cà µεγάλῃ Τεσσαραχο- ctf, προηγιασµένους θείος ἄρτου κρύψαντες ἐν ἀρτοφορίοις, εἶτα συνεργίᾳ δαίµονος ἐκ τοῦ σηχοῦ τοῦ θείου συληθέντων ὑπὸ μυῶν, καὶ χυνὸς παραν- οἴξαντος τὴν θύρον, Tj xxl ἐν τῷ ἱερουργεῖν τὸν ἱερέα xal iv τῇ τραπέζι τὰς εὐχὰς ὑπαναγινώσχειν, λαθὼν μῶς τις μετὰ τὴν προσκομιδὴν ἀφήρπασε τὸ ἱερουργούμενον θεῖον σῶμα ' πῶς χρὰ εἷς τὰ τοιαῦτα ἐπιτιμηθῆναι τοὺς Ἱερεῖς. Ἱερεῖς τινες ἀφοριζόμενοι παρὰ τῶν οἰκείων ἀρχ- ιερέων τοῦ ἀφορισμοῦ καταφρονοῦσι * xal ἐπιτετιμημέ- νοις ὄντες εἰσέαχονται καὶ ἱερουργοῦσι, Πῶς δεῖ τούτους χολασθΏναι ; Λαϊκοὶ διγαμήσαντες καὶ παιδοποιήῄσαντες, ὑπερθάν- τες τὰ τεσσαράχοντα ἔτη παρενοχλοῦσι xai εἷς τρίτον ἐλθεῖν συνοικέσιον, Évexa της ἀνατροφῆς τῶν προύπαρ- χόντων παίδων αὐτοῖς, xal τοῦ μὴ χύδην ἁμαρτάνειν, εἰ ἀνέγκλητον αὐτοῖς τριγαμῆσαι : ᾽Αντιμίνσια ἴσμεν γενόµενα, ἐπὰν ὁ ἀρχιερεὺς δι’ ἑαυτοῦ ἐνεργήστι τὸν ἐγκαινισμὸν, καὶ ἐκ τοῦ πανίου τοῦ ὑποστρωθέντος xal περιειλήσαντος τὴν τράπεζαν, εἷς βραχέα τεµνοµένου xal γραφομένοῦ, τοῖς Ἱερεῦσι δίδοσ- θαι λαὶ ἄνευ τούτων μὴ δύνασθαι ἱερουργεῖν" ᾽ Ένθα οὖν ἐστι τούτων ἔνδεια, τι δεῖ πραχθηναι * ἵνα μὴ µένωσιν ol ἱερεῖς ἄνευ ἱερουργιῶν ; Τινὲς ἱερεῖς λανθανόντως ἐποίησαν τῇ µεγάλῃ Τεσ- σαρχκοστῇ εὐλογήσεις * ποταπὸς ἄρα ὃ γάμος οὗτος καὶ ποίοις ἐπιτιμίοις ἁλίσκονται οἱ οὕτως ἱερολογήσαντες ἱερεῖς ; Πρὸς γοῦν ταύταις ταῖς ἐρωτήσει ἡ µετριότης ἡμῶν τοϊαύτας τὰς λύσεις ἐπήνεγχεν. Οἱ ἀπὸ τῶν οἰχείων ὑποχωρήσαντες γυναικῶν ἄν- δρες δι) ὁποιανδήτινα αἰτίαν, καὶ ἓν ἀλλοτρίᾳ διά- Ύοντες ἀφορισμοῦ εἶσιν ἄξιοι, εἰ ἀνεπιστρόφως ἔχουσι, xal πρὺς τὰς οἰχείας Ὑυναῖκας οὐ προαι- ῥοῦνται πάλιν νοστῆσαι * εἰ Ob ἄδηλοι εἶεν, καὶ προ- έδη καὶ ἔρευνα τούτων ἐξ ἁἀποστολῆς τῶν γυναικῶν causam a suis uxoribus discessissent, peregre degentes, non revertuntur : et cum incertum sit, ubi agant, non revertuntur : et cum incertum sit, annos vel plures. Λη eas oporteat aliis conjungi viris ? Quidam sacrificuli iin magna Quadragesima praesanctificatos divinos panes in panariis recon- dentes, iis deinde opera daemonis ex septo divino subreptis a muribus, et cane ostium aperiente, vel eliam cum sacerdos sacrificaret, et ad mensas precationes legeret, delitescens mus post obla- tionem, consecratum divinum corpus subripuit ; B Quam censuram merentur sacerdotes ? Sacerdotes quidam a suis antistitibus excom- municati excommunicationem contemnunt; et sub ponis cum sint, ingrediuntur et sacrificant. Quo- nam modo sint hi plectendi ? Laici cum secundas contraxerunt nuptias, libe- ris procreatis post quadragesimum annum, postu- Jant ad tertias convolare, ob praexsistentem libe- rorum educationem, el ne passim k peccent. Án sine reprehensioue id faciant ? Ánümensia 1 scimus facta, postquam antistes per se operatus fuerit. dedicationem, et ex panno substrato circumvolventeque mensam, in frusta disseclo;et scripto *, sacerdotibus dari: nec pos- C se sine his sacrificare. Ubi igitur horum es! defec- fectus, Squid faciendum,ne sine sacrorum celebra- tione sacerdotes maneant ? Quidam sacerdotes in magna Quadragesima be- nedictiones clam fecerunt:quales tandem sunt nu- pti», et quibus tenentur penis sacerdotes, qui sic sacras preces conceperunt ? Ad has igitur interrogationes mediocritas nos- tra tales solutiones protulit ? Qui ob quamlibet causam ab uxoribus suis reces- serunt, et alibi degunt, excommunicationem me- rentur.si perseverent,nec velint ad uxores reverti. Si vero incertum ubi sint, el mandato earum in- quisilio processerit, praeterieritque quinquennium, ex quo viri disparuerunt, in bello forte capti, aut αὐτῶν, xal πενταετία παρΏλθεν ἑξότου ἀφανεῖς oiDquo alio modo de medio sublati : uxores eorum ἄνδρες τούτων ἐγένοντο, αἰχμάλωτοι τυχὸν γεγονό- τες, fj ἄλλῳ τινὶ τρόπῳ ἀφανισθέντες ΄ τῶν τοιούτων αἱ γυναῖκες ἀκωλύτως κατὰ τὸν ἐχχωροῦντα νόμον ἑτέροις συναφθεῖεν ἀνδράσιν * αἱ 9' ἄλλαι ὧν οἱ τωσαν. Οἱ πταίσαντες ἱερεῖς ol τοὺς προηγιασµένους ἄρτους πεποιηχότες αοὺς ὑπὸ χυνων τῶν παρανοι- ξάντων την τοῦ ναοῦ πύλην ἀφανισθέντας, τῆς ἵε- ρουργίας πρὸς καιρὸν τὸν παρὰ τὴν διάκρισιν χείµε- yov τοῦ αὐτῶν ἀρχιερέως παυσάσθωσαν, Oq μὴ την ἱκανὴν πεποιηχότες ἀσφάλειαν. Οἱ δ' ἄλλοι οἱ τοὺς per legem non prohibentur aliis conjungi viris. Alie autem, quarum adhuc viri supersunt, suos viros quaerant. ἄνδρες ὅτι περίεσι, τοὺς οἰκείους ἄνδρας ζηνεί. Qui sic deliquerunt sacerdotes,ut ργ5δη ο 408- tos panes,a se faclus,canes templi ostium aperien- tes de medio sustulerint, ad tempus in cognitione antislilis positum, a sacrorum operatione cessent, quod diligenter non caverint. Alii autem, qui pa- nes in oblatione per mures amiserunt, inculpati VARLE LECTIONES. | sacerdotes, k promiscue. | Suid. ἀντιμίσιον. PaTROL. Gn. CXIX. m picto. 26 811 JUS CANONICUM 812 maneant (multa enim ejusmodi smpe accidunt), Α ἄρτου: ὑπὸ μυῶν ἐν τῇ προσκυμιδῇ ὁλέσαντες, ἀνε- qui etiam aliam oblationem mense sacr: appo- nent oblationeque facta sacrificium perficient. Excommunicati , qui sacrificant, depositione sunt digni, idque in episcopi ipsorum cognitione positum esto. Qui tertiis nuptiis implicari vulunt, post annum setatis quadragesimum, ut polygamiam Christianis non convenientem quaerentes, re infecta dimit- tentur: quod si etiam vim inferant, censuram subi- bunt. Antimensia in omnibus sanctis mensis poni neccsse non est, sed in iis, de quibus incertum consecrata» sint,necne. Nam antimensia consecra- tarum sanctarum mensarum locum obtinent : nec lis opus est, ubi mensas consecralas esse con- stat. Sacerdotes, qui in magna Carrena » nuptiales fecerunt benedictiones, si per simplicitatem id fecerint, mediocri correctione sunt digni ; sin au- tem per malitiam et clam commiserint, majore poena, quz& antistitis judicio irrogabitur. Ab iis autem facta connubia, ut sacra precatione mu- nita rata inconcussaque manebunt. Habuit illud, mense Julio, indict. 8, et viridis cerw sigil- lum. II. De translatione episcoporum. Mense Julio, decima die », 1, indict. 90, przsi- dente sanctissimo demino nostro cecumenico pa- triarcha, domino Manuele, in celeberrima et super illustri synodo imperialis Ρ mansionis. qui hono- rata est nomine immaculate Dei Matris Gorgepe- coi, Saudrorum cognominata: assidentibus magne sanctitati ejus et sacratissimis anlistitibus, Czesa- rec: Cappadocis, Metrophane : Sardium et totius Lydi» exarcho, Ándronico : Philadelphiz et lo- cum Syracusani obtinente Phoca : Pontoheraclez et Claudiopolitani legato Nicephoro : Smyrna, Georgio : Dyrrachii, Romano : Metliymuz, Mi- chaele : assistentibus et piissimis dominicis ma- gistratibus. Quod in corporibus anime, id in negotiis tem- porum occasiones : et illa heec movent, et aliter interdum mutant, probabilibus causis cedentes. Quorsum vero temporalis istatranspositio, rerum- que mutatio et transitus?Oratio,tempore exigente, has transferat,et in apertius immutet.Joannes pon- tificatum adeptus sanctissimi episcopatus Ezeri, qui est sub Larissa metropoli, longumque perpes- sus iter, preruptum, et equitibus difficile, et se- nex, mundanum adiens Luciferum, oplimum et p ἁγίας τραπέζας, ἀλλ' πιτίµητοι διαμεινάτωσιν' ἐπεὶ πλείστα τοιαῦτα πολλάκις γίνονται * οἳ καὶ ἑτέραν προσφορὰν ἓν τῇ ἁγία τραπέζη εἰστάξουσι xal προσκομιδὴν ποιήσουσε, καὶ τὴν ἵερουρ- γίαν τελειώσουσιν, Οἱ ἀφωρισμένοι καὶ ἱερουργοῦντες, χαθαιρέσεώς εἶσιν ἄξιοι καὶ εἷς τὴν τοῦ ἐπισχόπο) αὐτῶν τοῦτο κείσθω διάκρισιν͵ Oi τερισὶ Ὑάμοις συμπλακῆναι τὴν τεσσαρακονταετίαν, ὡς πολυγαμίαν τοῖς Χριστια- νοῖς οὐκ ἀνήχουσαν ζητοῦντε, ἄπραχτοι ἀἆπο- πεµφθήσονται * εἰ δὲ καὶ βίαν ἐπάγουσι, καὶ ἐπιτι- µηθήσονται. Τὰ ἀντιμίνσια οὐκ tlg πάσας ἀνάγκη χεῖσθαι τὰς εἰ ἃς οὗ Ἱνώριμόν ἴστιν tite καθιερωµέναι claw, tite o0 τὰ γὰρ ἀντιμίνσια καθιερωμένων ἁγίων τραπεζῶν τόπον ἐπέχουσι * xal βουλόμενοι μετὰ ἔνθα elei γνώριµοι καθιερωµέναι τράπεζαι, οὗ χρεία ἀντιμινσίων ἐκετ. Oi πεποιηκότες τὰς Ὑαμικὰς Ἱἱερολογίας ἵερεῖς bv τῇ µεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ, ti μὲν ἐξ ἀφελείας τοῦ- το πεποιήχασι, µετρίων ἐπιτιμίων εἰσὶν ἄξιοι ^ εἰ à' ix σκαιοτοπἰας xxi xoóox, µειζοτέρων ἔπιτι- μίων, τῶν παρὰ τῇ διαχρίσει κειμένων τοῦ ἀρχιερέως αὐτῶν, Τὰ δε παρ αὐτῶν γινόμενα συνοιχέσια, ὡς ie- ῥολογίαν δεξάµενα, τὸ στέργον ἔξουσι καὶ ἀπεριαλόνητον. Εἴχε τὸ, unl Pun ἐπινεμήσεως η. 7, , καὶ τὴν χηρίνην πρασίνην σφραγῖδα B. περὶ ᾽μοταθέσεως ἐπισκόπων. Μηνὶ Ἰουλίῳφι, ἡμέρ α-, ἐπινεμήσεως κ προ- καθηµένου τοῦ παναγιωτάτου ἡμῶν δεσπὀτου τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου χωρίου ἨΜανουὴλ ἐντὸς τῆς περιωνύµου xal πανυπερλάμπρου συνόδου 99 βᾳα7.- Aue μονῆς, τῆς ἐπὶ ὀνόματι μὲν τιµωµένης τῆς ὑπεραμώμου θΘεομήτορο τῆς Γοργεπηχόου, τῶν Σάνδρων δὲ ἐπικεχλημένης * συνεδριαζόντων τῇ µε- v2 ἁγιωσύνῃ αὐτοῦ καὶ ἱερωτάτων ἀρχιερέων, τοῦ Καισαρείας, Καππαδοκίας, Μητροφάνους ' τοῦ Σάρδεων καὶ ἐξάρχου πάσης Λυδίας, ᾿Ανδρονίκο, * τοῦ Φιλαδελφίας, καὶ τὸν τόπον ἐπέχοντος το Συ- ρᾳκούσης, Φωχᾶ * τοῦ Ποντοηρακλείας, καὶ τὸν τό- Tov ἐπέχοντος τοῦ Κλανδιουπόλεως, ἈΝικηφόρο * τοῦ Σμύρνης, Γεωργίου τοῦ Δυῤῥαχίου, Ῥωμανοῦ * οἱ τοῦ Μηθύμνης, Μιχαήλ * περισταµένων καὶ θεοφι- D λεστάτων δεσποτικῶν ἀρχόντων. Ὅ ἐν σώμασιν αἱ ψυχαὶ, τοῦτ) ἐν πράγµασιν οι καιροί» xal χινοῦσιν αὐτὰ, xal ἄλλως ἄλλοτε ταῦτα µετχτιθέασιν εὐπροσώποις αἰτίαις ὑπείκοντε. Εἷς τί δὲ ἡ καιρικὴ αὕτη μετάθεσις, xal Ἡ τῶν πραγµά- των ἐναλλαγὴ καὶ μετάδασις ; ; Ὁ λόγος, καιροῦ κα- λοῦντος, µετατιθέσθω ταύτας, xal ὀἐναλλαττέσθω πρὸς τὸ σαφέστερον. Ὁ τῆς ὑπὸ τὴν τῆς Λαρίσσης µητρόπολιν ἁγιωτάτης ἐπισχοπῆς ᾿ἘΕζεροῦ ἀρχιερα- τικῶς προϊστάµενος Ἰωάννης, µαχράν τ) ἀνατλὰς ὁδοιπορίαν ἔγκοπόν τε xai δύσιππον, xal πρέσθυς VARLE LECTIONES. 90 σεῦασμίαι. ? quadragesima. 9 mensis Julii die x, feria prima. » ei splendidissima venerabili mansione regia. i 813 GRJEÉCO-ROMANUM 814 ἀφικόμενος πρὸς τὸ» χοσμικὸν φωσφόρον, τὸν κρά- A sanctum meum imperatorem, mandato felicissimi τιστον καὶ ἅγιόν µου αὐτοκράτορα, ἐξ ἀποστολῆς τοῦ πανευτυχεστάτου δεσπότου καὶ Ἠποθεινοτάτου υἱοῦ της ἡμῶν µετριότητος, xal ἁμέσας τούσῳ mpoc- οµιλήσας, καὶ πρὸς τὸ καθ ἡμᾶς ἐκκλησιαστικὸν Ἰπεχωρίασε στερέωμα * xal τοὺς φαιδρὸν ἴσα καὶ ἀστράσι λάµποντας ἱεράρχας, ἀδελφοὺς καὶ συλλει- τουργοὺς τῆς ἡμῶν µετριότητος, τῇ ἡμῶν εὐρών συνε- δριάζυντας µετριότητι, χάρτην bri τοῦ μέσου προέτεινε, καὶ ἀπολογίαν ἐζήτει ἀγκάνονον. Εἶχε δὲ οὕτω τὰ τοῦ προθλήµατος * Φῶς Ὑνώσεως δοῦναί µοι ἐξαιτοῦμαι παρὰ τοῦ παναγιωτάτου δεσπότου pot καὶ κυρίου, τοῦ olxou- μενικοῦ φωστῆρος, xal τῆς κατ αὐτὸν θείας καὶ ἱε- pàc τῶν ἱεραρχῶν ὁμηγόρεως, ἐπὶ τῇῃ ἀνχφορῷ, 1v Β πρὸς τὸ ὕψωμα τούτων ποιήσασθχι κατε-όλμησα, τῷ θείῳ πεισθεὶς ῥήματι. Ἐρώτησον (γὰρ, φησί), τὸν πα- τέρα σου, καὶ ναγγελεῖ σοι * τοὺς πρεσθυτέρος σου, καὶ ἐροῦσί σοι. "Ἐξεστι τοῖς µητροπολίταις, γνώμῃ. τῶν ὑπ' αὐ- τοὺς ἐπισκόπων, δι αἰτίαν εὐπρόσωπον, ἣν ὁ καιρὸς ἁπαιτεῖ καὶ τὰ πράγματα, µμεταθεῖναι ἐπίσχοπον ἀπὸ ἐπισκοπῆς εἷς ἐπισκοπὴν, ὑπὸ τὴν αὐτὴν µη” τρόπολιν τελούσας ἄμφω τὰς ἐπισκοπὰς, f οὗ: 'Em- τετράφθχι γὰρ τὴν µετάθεσιν, καὶ πολλοὺς τῶν ἁρχιερέων, κατὰ διχφόρους καιρος οὐκ ti; ὁμοτί- pouce, ἀλλ ἤδη xal el; ὑπερδιρηχότας θρόνους µε- τατεθῆναι, ol τῶν ἱερῶν πυκτίδων λέγουσιν ἐπιστή- µονες ἸΑλλ᾽ ἡμεῖς ἐκ τῆς ὑμῶν µεγαλειότητος τὸ domirii et dilectissimi , nostrse mediocritaris filii, et per seipsum cum eo collocutus, ad ecclesiasti- cum nostrum appulit firmamentum, et non aliter ac astra, clare fulgentes pontifices,fratres et com- ministros nostre mediocritalis: cui assidentes eos inveniens, chartam in medium protulit, canoni- cam ' defensionem requirens.Qusstio autem sic habebat : Lucem notitie , dari mihi postulo a sanctissimo hero meo et domino, ccumenico luminari, et a divina sacraque pontificum. que sub eo fit, con- gregatione: ad relationem,quam divino confidens! verbo, eorum celsitudini facere ausus sum. Inter- roga /inquit) patrem tuum, et renuntiabit tibi, et seniores tuos, et dicent tibi. Licelne metropolitapis, episcoporum, quos sub se babent,sententia,justam ob causam, quam tem- pus et res postulant, ab episcope in episcopen s, cum ambe sint sub ejus metropoli, episcopum transferre, necne? Concessam enim fuisse transla- lionem,et mullos antistites, variis temporibus non impares condilione,sed et subliores sedes transla- tos fuisse dicunt sacrarum tabularum periti. Sed nos hujus rei certitudinem a vestra amplitudine scire avemus. H«c questione continebantur : et περὶ τούτου βέδαιον γνωρίσσι δεόµεθα. "EAeye ταῦτα ,, Ezerensis scriptam de eo responsionem postulabat. τὸ πρόδληµα * καὶ ὁ 'Etepo- ἰζήτε bm wówp àmo- Nostra igitur mediocritas, cum sacra ipsius fra- λογία ἔγγραφον. Ἡ γοῦν µετριότης ἡμῶν, μετὰ τῆς lernitate " hec communi consilio tractans, talia Ἱερᾶς αὗτης ἀδελφότητος τὰ περὶ τούτου xowoloyn- quidam synodice pronuntiavit. Si quidem synodi σαµένη, τοιχῦτά τινα σωνοδικῶς ἀποφαίνεται ὡς, melropolitanus, suorum episcoporum consensu, εἴπερ ὁ τῆς συνόδου μητροπολίτης, συναινέσει τῶν dare cuipiam voluerit, incrementi ratione, aliam ὑπ᾿ αὐτὸν ἐπισκόπων, δοῦναί τινι θελήσει, κατὰ «bv — episcopen, in sua provincia sitam : sine prejudi- τῆς ἐπιδόσεως λόγον, xai ἑτέρν ἐπισκοπὴν, ὑπὸ cio *id faciel. Nam el a nobis? talia per modum τὴν ἐπαρχίαν αὐτοῦ καὶ ταύτην τελοῦσαν, ἀποκρι- — fralerneo dilectionis qnotidie funt. Et faciet episco- µατἰστως τοῦτο ποιήσει ἐπεὶ καὶ πχρ ἡμῖν τοιαῦτα — pusetiam in ea episcope lotaque ejus dicecesi admi- διὰ τὸν τῆς Φιλαδελφίας ὁσημέραι τρόπον iwpyst- nistrationem omnium pontificalium jurium, que- ται * καὶ ποιήσετχι ὁ ἐπίσκοπος καὶ iv τῇ τοιαύτῃ Cunque et genuinus antistes ejus : excepto eo, ne ἐπισκοπῇι καὶ πάσῃ và ταύτης kvoplg τὴν διεξαγω- in sacro conthrono collocetur.Quod si rursus cum q^» τῶν ἱερχρχικῶν ἁπάντων δικαίων, ὅσα καὶ γνή- σιος ἀρχιερεὺς acne ' παρὲξ τω ἐν τῷ ἱερῷ συν- θρόνῷ ἐγκαθιδρύεσθαι. Εἰ δ' αὖ γε μετὰ τῆς υἰχείας συνόδου b μητροπολίτης, δι αἰτίαν ἐπαινουμένην, καὶ ἀπολογίαν εὐπρόσωπον (ὠφέλεια δ abra ψυχῶν, καὶ Χχυθέρνησις ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως) εὖ- δοχήσει ἀποθέσται μὲν τὸν θρὸνον xal τὸ της im- σκοπῆς ὄνομα τινα τῶν ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπων µετα- θεῖναι δὲ τοῦτον ἐν ἑτέρᾳ ἐπισκοπῇ ὑπ αὐτὸν δὴ τὸν μητροπολίτην τελούσῃ * ἀνενδοιάστως τοῦτο καὶ ἀχωλύτως διαπράξεται, ὡς τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτη- ρίας καὶ τῆς ῥἐχκλησιαστικῆς εὐκοσμίας ποθητῆς sua syuodo metropolitanus ob causam laudabilem, el probabilem pratextum (utilitas autem hzc ani- marum et ecclesiastici status administratio (com- probaverit,ut quis episcorum sub se positorum deponat quidem sedem et episcopi nomen,ad aliam autem sub ipso metropolitano exsistentem transfe- ratur' episcopen : id sine dubio et impedimento facie, quod hominum salutem et ecclesiasticum decus nostra mediocrilas, sacraque ipsius frater- nitas, cum affectione requirat. Quamobrem et ad- mittenda censebitur translatio,ob predictam cau- sam ; et raia firmaque manebit, ut cui nihil VARLE LECTIONES. q desideratissimi. * Responsum canonibus consentaneum * Intellectus. *obtemperant. — ab episco" patu ad episcopatum. ν cum sacro suo fratrum coetu. * síne cujusquam prajudicto. κ et apud nos. 815 JUS CANONICUM 816 adversetur. Canonica enim observationovitdiversis A οὕσης xal παρὰ τῇῃ ἡμῶν µετριότητι xal τῇῃ oq temporibus translationes antistitum,episcoporum, et metropolitanorum factas,non in equales sedes, sed etin sublimiores et excellentiores, propter rationalium Ecclesie Christi ovium refocillatio- nem, et ecclesiasticarum rerum gubernationem. Hac e diariis synodicis annotationibus emissa, et subscriptionesignoque sanctissimi domini nostriet ccumenici patriarcha, domini Manuelis, confir- mata : data sunt mense et indictione subscriptis anni 6758. Habuerunt hoc, mense Julio, indictio- ne 8, per patriarchalem divinamque manum, et solitam plumbeam bullam. αὐτῆς ἀδελφότητι, "Olev καὶ δεκτὴ λογισθήσεται ἡ µετάθεσις, διὰ τὴν εἱἰρημένην αἰτίαν, καὶ Et τὸ στέργον, xai ἑτεργὸν ὡς μηδὲν τὸ προσιστάμενον κεκτηµένη. ἍΕπείπερ οἶδεν ἡ ἐγκάνουος παρατή- ρῃσις κατὰ διαφόρους Χαιροὺς µεταθὲσεις γενοµένας ἀρχιερέων, ἐπισκόπων xxl μητροπολιτῶν, οὐκ εἰς ἱσοστασίους θρόνους, ἀλλά γε δη καὶ εἷς ὑψηλοτέ- ρους καὶ ὑπερέχοντας, διὰ καταρτισμὸν τῶν λογικῶν θρεµμµάτων τῆς ᾿ἸἘΕκκλησίας Χριστοῦ, xai ἔκκλη- σιαστικῶν πραγμάτων γυθέρνησιν. Ταῦτα παρεχκθλη- θέντα ἀπὸ τῶν ἡμερησίων συνοδικῶν παρασημειώ- σειυν, καὶ τῃ ὑπογραφῇῃ xal σφραγῖδι τοῦ παναγιω- τάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου Χυρίου Μανουὴλ βεθαιωθέντα, ἐπεδόθη μηνὶ καὶ Ἐπινεμήσει τοῖς προγεγραµµένοις, ἔτους ςψνπ’. Εἴχε τὸ, μηνὶ Ἰουλίῳ ἐπινεμήσεως η’, διὰ τῆς πατριαρχικῆς xal θείας χειρὸς, xal τὴν συνήθη µολιθδίνην βοῦλλαν, IIl. De jure patronatus. Moderationi nostre * relatum esta piissimo epi- scopo Dominico Demetrio, qui sub provincia me- tropolitani Larisssi,eos qui jus fundationis revo- cant * in monasterio, quod ab initio sub ejus epis- cope fuit, magni inter sanctos martyris Demetrii, Procovico indigenarum tingua cognominato, cu- pientes quidem hujusmodi monasterium in suam potestatem redigere, et consecratis eis rebus ut propriis uti,sed per praedictum episcopum eo, qui preter rationem erat, impetu inhibitos et non data facultate bujusmodi absurdum perpetrandi, ad ultionem ejus videlicet excitatos, templum aliud exstruere conari sub patriarchali stauropegio : et « T. Περὶ οἰχτητορικοῦ 3 δικαίου, » ἸΑνηνέχθη vn pv µετριότητι παρὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῆς µητροπόλεως Λαρίσσης θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Δομινίκου Δημητρίου, ὡς οἰκτητορικὸν 98 δίκαιον ἀνακαλούμενοι ἐν τῷ ὑπὸ τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ τελοῦντι ἀνέκαθεν µοναστηρίῳ τοῦ ἐν ἁγίοις µεγαλομάρτυρος Δημητρίου, τῷ Προκοθίχκῳ ἐγχωρίως ἐπονομαζομένῳ * ὀρεγόμενοι μὲν χατεξζουσιάζειν τέ- λεον τῆς τοιαύτης μονῆς, xal τοῖς ἀφιερωμένοις αὐττ πράγµασιν ὡς οἰκείις χρῆΏσθαι, τῆς δὲ παρα- λόχου ταύτης ὁρμῆς παρὰ σοῦ ῥηθέντος ἐπισκόπου ἀναχαπτόμενοι, καὶ μη ἐγχωρούμενοι τὸ τοιοῦτον ἄτοπον διαπράττεσθχι, εἷς ἄμυναν τούτου δῆθεν δι- εγειρόµενοι, πειρῶνται ἕτερον ἀνεγεῖραι ναὸν ἐπὶ ab episcopali monasterio divellere possessiones, ᾳ σταυροπηγίῳ πατριαρχικῷ, xal ἀποσπᾶσαι ἀπὸ τοῦ qua a majoribus eorum, aut quibusdam Christi amantibus cognatis illorum,ei tribut:e sunt : tem- plo autem ab eis sub patriarchali cruce exstruendo consecrare.Nostraigitur moderatio iniquam hujus- modi ipsorum cogitationem radicitus exscindere volens,ut sacris cThonibus omni modo prohibitam, per preesentes suas lilteras definit,quascunque pos- sessiones, vel res,episcopali monasterio sancti De- metrii semper ab eo indivulsas ^ manere, idqueab episcopo Dominico administrari, et spiritualiter dirigi ^. Nec enim zdiflcaloribus, neque alii cui- quam licet ab episcopali monasterio possessiones divellere, easque patriarchali monasterio vel ora- torio templo jure proprietatis tribuere.Quod si quis monasterium vel oratorium septum sub pa- ἐπισκοπικοῦ µοναστηρίου τὰ παρὰ τῶν προγόνων αἳ- τῶν, ἢ τινων προσγενῶν αὐτῶν φιλοχρίστων, προσ- χυρωθέντα «bti χτήµατα * ἀφιερῶσαι ὃ αὐτὰ τῷ παρ αὐτῶν ἐπὶ σταυροπηγίῳ πατριαρχικῷ ἄνεγερ- θησοµένῳ ναῷ. 'O xoüv µετριότης ἡμῶν τὸ τοιοῦτον αὐτῶν παράλογον διανόηµα Ἠπρόβῥιζον ἀποτεμεῖν βουλομένη, ὡς τοῖς ἱεροῖς Χάνόσιν ἁπηγορευμένον παντάπασι, διορίζεται διὰ τοῦ παρόντος αὗτης γράµ- µατος ἀναπόσπαστα μέχρι παντὸς µένειν παρὰ τῇ Επισκοπικῇι μοντ τοῦ ἁγίου Δημητρίου τὰ προσόντα auci ὑποιαδή τινα Κτήματά τε καὶ πράγματα ^ καὶ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Δομινίκου διειάγεσθαι ταύτην, καὶ πνευματικῶς διιθύνεσθαι. Οὔτε γὰρ τοῖς δοµή- τορσιν, οὖθ' ἑτέρῳῳ τινὶ ἔξεστν ἀπὸ ἐπισκοπιχῆς μονῆς ἀποσπᾷν κτήματα, καὶ προσχυρούὺν ταῦτα triarchali cstauropegio exstruere velil, a nemine πατριαρχικῇ μονῇ, fj εὐχτηρίῳ vai. El δέ τις βού- quidem probibebitur: prius tamen ei possessiones — Asvat ἀνεγεῖραι μονὴν fj εὐχτήριον σηκὸν ἐπὶ σταυ- ex propriis assignari curet. Quas enim possessio- βῥοπηγίῳ πατριαρχιχῷ, elc μὲν τοὐτούῦ ἀνέγερσιν οὗ κω- nes episcopale monasterium habet, ab eo divelli Ἀλυθήσεται παρά τινος φροντισάτω δὲ πρότερον προσ- (ut dictum est) nullo unquam tempore poterunt. Χυρῶσαι αὐτῷ κτήµατα ἀπὸ τῶν οἰκείων. Τὰ γὰρ τῇ Et hec quidem de eo. ἐπισκοπῇ μοντ προσόντα κτήµατα. ἀναπόσπαστα παρ) αὐτῇῃ, ὡς εἴρηται, ἐς τὸ διηνεχὲς ἔσονται, Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου. VARLE LECTION ES. 3l κτητορικοῦ, — 99 κτητορικόν. z Mediocritati. * repelant. » apud episcopale monasterium S. Demetrii semper indivulsas. 5 gubernari. *oratoriam . 817 ra GEUECO-ROMANUM. 818 Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ ἑτέρας µονῆς ἀριῆθεν διαφε-Α — Cum autem et de alio monasterio pertinente ab βρύσης τῇῃ τοῦ Δομινίχου ἐπισκοπῇ, εἷς Κρομποὺς μὲν οὔσης, im' ὀνόματι δὲ τῶν ἁγίων μεγάλων µαρ- τύρων θΘεοδώρων τιµωμµένης ἀνέφερε cn ἡμῶν µε- τριότητι b αὐτὸς ἐπίσκιπος, ὡς φθάσειε xal ταύτην ὁ δεσπότης kxe"voc Χύριος ἩΜανουὴλ ὑποθεῖναι cl; µετόχιον τῇ ἐν τῷ θέµατι τῶν Σερθίων πατριαρ- χικῇ μονῇῃ τῶν ἁγίων θεοδώρων * ol δὲ μοναχοὶ τῆς τοιαύτης πατριαρχικῆς μονῆς, τοῦ ἐπισκόπου κατ- εξανιστάµενοι, xal τὴν αὐτοῦ ἀπαναινόμενοι ποίµαν- σιν, τὴν μὲν ἀναφορὰν αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος ἐπι- σκοπικοῦ µοναστηρίου, τοῦ εἷς µετόχιον, ὡς εἴρηται, ἐκδοθέντος αὐτοῖς, τέλεον ἐξώθησαν, τὴν πατριαρχι- x3» δὲ ἀντεισήγαγον * καὶ τὸ τοιοῦτον ὡς ἀκανόνιστον πάντη ἀπείργουσα ἡ µετριότης ἡμῶν, διορίζεται, ὡς ἐὰν (ὡς ὁ ἐπίσκοπος ἀνήνεγκε) πρὸ τοῦ εἷς µετόχιον ὑποτεθῆναι τῇ πατριαρχῇ µονῇ, τὸ elg Κρομποὺς µο- ναστήριον ἐπισκοπικὺν fjv, xal παρὰ τοῦ κατὰ και- pobc ἐπισχόπου Δομινίκου διεξήγετο, ἵνα ἔχτι καὶ αὖθις 5 ἐπίσκοπος τὴν οἰκείαν ἀναφορὰν ἓν αὐτῷ, ὡς γνήσιος ἀρχιορεύς. Ὁ γὰρ ἐκδεδωκὼς τοῦτο τοῖς μοναγοῖς εἰς µετόγχιον, την χρηματικὴν µόνην δεσποτείαν ἐκδοῦνχι ἠδύνατο, οὐ μὴν δε καὶ τὴν πνευματιχὴν τοῦ ἐπισχό-- που ἀναφορὰν, xal τὴν τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων ἀνά- Χρισιν, ᾿Εσείται γοῦν ἡ ῥηθεῖσα τῶν ἁγίων θεοδώρων pov? $ εἷς Κρομποὺς διαχειµένη, ὑπὸ την ἐπισκοπικὴν ξουσίαν xal διοίκησιν * εἰ µή πως δυνηθῶσιν οἱ τῆς πατριαρχικΏς µονης μοναχοὶ δεῖζχι ὡς καὶ τὸ τοιοῦτον µοναστήριον ἀνηγέρθη ἐπὶ σταυροπηγίῳς πατριαφχικῳφ. Εἴχε τὸ, μηνὶ Ἰουλίῳ, ἐπινεμήσεως η, διὰ τῆς πατριαρχικῆς θείας χειρὸς, καὶ τὴν χηρίνην πρασίνην σφραγῖδα. ΑΔΗΛΟΝ IIATPIAPXON, « A Τού ἁγιωτάτωυ πατριάρχου κυρίου περὶ τῆς χατὰ την καθέδραν τάξεως τῶν μητροπολιτῶν xal ἀρχιε- πισχόπων, καθὼς iv τῷ χαρτοφυλαχίῳ ἑπαναγράφον- ται, P "Έδει τὰς πόλεις αἲ τῷ τῆς ἀρχιερωσύνης τετι- µηνται ἀξιώματι χαὶ αἷς Ἱεροὶ ποιμένες παρὰ της πατριαρχικῆς προχειρίζονται δεξιᾶς, ἔνταυθοτ δια- γράφεσθχι, ὥσπερ τινὶ οἰκουμένῃ βραχείᾳ σὀνεχο- µένας, xal τῷ βουλομένῳ ἀταλαιπώρως προσφαχινο- ένας, T$ γὰρ ἀναιμάκτῳ ἀνηκούσας ἀρχῇ ἀξιό- χρεων ταύτας τῷ lO σηκῷ κατατάττεσθαι ΄ ὡσαύ- τω: τε καὶ πᾶσι τοῖς ἄὤλλοις τὴν ἐπ αὐταῖς ἑξουσίαν καὶ τὴν τάξιν αὐτῶν εὐσύνοπτον εἶναι καὶ εὐεπίγνω- στον. Σὺν ταῖς πρὸς ἀνίσχοντα δὲ ἥλιον, καὶ αἱ πρὸς δυόµενον καταγράφονται, Ἐκ παλαιοῦ Ὑγὰρ αὐτὰς οὕπω µέχρι τῆς δεῦρο ταῖς ἄλλαις συντετάχαμεν, ὤν οἱ τήν ἔφορείαν πεπιστευµένοι ἠνίκα Χχθέδρας καιρὸς ἐκάλει, παρὰ τῶν ὁμοταγῶν διωθοῦντο, καὶ ἀντώθουν τούτος, φεῦ τῆς ὕδρεως ! τῷ ἴσῳ µέτρν τῆς ἐπιπλήξεως, Αλλ᾽ ὄγε φ.λόχριστος πανευσεθὶς βατιλεὺς ἡμῶν προὐκάθητο μὲν ἅμα ἡμῖν ἐν τῷ σεθασμίῳ νχῷ τῆς ἁγίας Εἰρήνης, Ἠνίκα τε τῶν ἀοιδίμων πατριαρχῶν μνήμην ῥἐπετελοῦμεν . σὺν initio ad Dominici episcopen, in Grompis quidem exsistente, ornato autem sanctorum magnorum martyrum Theodorum nomine, mediocritati nostra idem episcopus retulerit,herum illum 4 dominum Manuelem hoc subjecisse in metochium patriar- chali monasterio sanctorum Theodororum , quod estin Serviorum provincia * monachos autem illius patriarchalis'monasterii in episcopum insurgentes, ejusque passionem renuentes*,relationem quidem ejus a praedicto episcopali monasterio, ipsis (ut dictum est) in metochium concesso, tandem reje- cisse; patriarchalem autem pro ea introduxisse : rem hujusmodi, ut canonibus adversantem, om- nino [prohibens nostra moderatio definit, si (ut B episcopus retulit) Cromporum monasterium,ante- quam in metochium patriarchali subjieeretur mo- nasterio, episcopale fuit, et ab illius temporis Dominico regebatur;aabeat rursum episcopus pro- priam in eo relationem, utpote legitimus antis- tes. Nam qui illud monachis in metochium f lar- gilus est, pecuniarium solum dominium tribuere potuit, non autem spiritualem episcopi relationem, el animalium peccatorum cognitionem g.Pradic- tum igitursanctorumTheodororum monasterium in Crompis situm,sub episcopali potestatc et ad mi- nistratione dimittetur : nisi patriarchicae mansio- nis monachi ostendere potuerint, tale monaste- rium sub cruce patriarchica exstructum fuisse.Ha- buit subscriptum, mense Julio, indictione octava, patriarchali divina manu, et cereo viridi si- gillo 5, - INCERTORUM PATRIARCHARUM. I. Sunctissimi patriarche domini" de sessionis ordine meiropolitanorum et archiepiscoporum, ut in chartophylacio describuntur. Oportebat civitates, qux antistitis! dignitates decorate sunt,et quibus sacri pastores dextra pa- triarchali preficiuntur, hic describi,velut quodam brevi orbe comprehensas, et cuilibet sine labore conspicuas.Num, et qua ad incruentum pertinent principatum, proprio septorecenseri consentaneum est: sic omnibus aliis potestatem, quz in ipsis est earumque ordinem manifestum esse et cognitu fa- ci'em.Cum iis autem,quzx ad orientem solem, es qu& ad occasum, describuntur.Jampridem enim ad hodiernum diem nondum aliis annumeravimus il- las quarum qui tutela. susceperunt, cum sessionis lempus vocabat, ab ejusdem ordinis antistitibus expulsi sunt,et eos vicissim,proh dolor! pari indi- gnalionis mensura expulerunt.Sed religiosissimus Chrisli cultorimperator noster,in venerando sancte Irenzj templo simul nobiscum przsidebat, quando etiaminclytorum patriarcharum mentionem facere- mus: cum eo autem et Deo acceptissimi metropo- VARLE LECTIONES. 4 Despotam illum. epastoralem gubernationem. ἵ Ad. usumfructum. ς Anime delictorum examen. ^ Cereum viride sigillum. | pontificis. 1 Pacis. 819 JUS CANONICUM 820 litani, cum quibus uniuscujusque throni conside- rantes reverentiam, convenientem cuique locum atiribuimus : quemadmo:lum presens ordo nos- tre commonitionis verbis circumspecle x scriptus declarat. Absurdum enim videbatur eos sedis pri- matum usurpare, et decoris causa, quod est dede- cus, vel, ut potius dicam, infamia, primarii sacer- dolii reverentiam! posthac contumelia afficere, cum solum immortalem gloriam curare debere- mus,que marcorem non admittit, sed semper ef. florescit, et sui studiosos gloria incorrupta exor- et illustrat. « Al μητροπόλεις. » Metropoles. a A Καισάρεια, | Cosaria. B. ἡ "Έφεσος 2 Ephesus. [ À Ἡράχλεια 9 Heraclea. à Avxopz. 4 Ancyra. ε ἡ Κύζιχος. 9 Cyzicus. G al Σάρδεις. 6 Sardes. t 5 Νικομήδεια. 7 Nicomedia, A τούτῳ δὲ καὶ µητροπολῖται θεοφιλεῖς, μεθ ὦν τὸ ἑ «da to) θρόνου αἰδέσιμον συνδιχσκεψάµενοι, mpos- qopov πᾶσι χώραν ἐπεκληρώσαμεν * χαθὰ καὶ m παρούσα t.bt d τῷ µμετε ἔρῳ τῆς προτροπῆς Aet περιεσχεµµένως Ὑραφεῖσα, δηλοῖ, Ατοπον γὰρ ἐδόχει, τοὺς τοῦ βήματος πρωτείων ἀντιποιε-σθαι, καὶ δόξης Évexa, ἥτις ἐστὶν ἁδοξία, εἰπεῖν δὲ μᾶλλον αἱ- σχύνη, τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης τίμιον, τοῦ λοιποῦ κ1θ- υβρίζεσθαι * µόνης τῆς ἀθάνάτου δόξης φροντίζειν ὀφειλόντων ἡμῶν, fj μαρασμὸν οὐ προσίετχι * ἀλλ' ἀεὶ Ἐπανθεῖ, καὶ τοὺς ἑραστὰς ὀόξῃ ἀχηράτῳ καταλοσµεῖ καὶ ἀποσεμνύνει. ηι ἡ Νίκαια, 8 Nicea. 0, ἡ Χαλχηδών, 9 Cbalcedon. t À El)n. 10 Side. ια ἡ Σεθάστεια. 11 Sebastea $. ἡ Αμάσεια. 13 Amasea. T à Μελιτήνη. 43 Melitene. τὰ Τύανα. 14 Tyana. µε d. Γάγγρα. 18 Cangra. Go ἡ θεσσαλονίκη. t ἡ Κλαυδιούπολιςο " à Νεοκαισάρεια, (0 ^ Πεσσινοῦς. x τὰ Μύρα. γα À Καρία. x6 Jd Λαοδίχεια. " τὰ Σύναδα. τὸ "Ixóvtov, χε E, Αντιόχεια. κο τὸ Σύ)χιον, xL á Κόρινθος. xn ' al ἸΑθῆναι, x0 ἡ Μωσικός. λ᾽ Ἁ Σελεύκεια. λα à Καλαυρία., 3$, αἱ Πάτραι. à Τραπεζοῦς, jl VA pwea. s. À Ναύπακτος. n à Φιλιππούπολις, AD à Ttva λη᾿ à Ῥόδο λθ᾽ à Φιλίππου 55 μ΄ À Ἀδριανούπολις. μα Ἱεράπολις, up. τὸ Δυ dier. " ^ Σμύρνη à Kain. με τὸ ᾽Αμόριον. µς ἡ Κάµαχος. M "«b Κοτύαιον, μη ἡ Ama Σεθηριανή, p9 ἡ Μιτυλήνη. ν αἱ Νέαι Πάτραι. να ' cà Eoydtxa. v8, Άμαστρις, 1 al Χῶναι, νε Ke)eonvá, 46 hescalonica. 17 Claudiopolis. 18 Neocasarea. 19 Pisynus. 20 Myra. 94 Caria. 92 Laodicea. 23 Synada. 94 Iconium. 95 Antiochia. 26 Saleum. 97 Corintbus. 98 Athena». 99 Mocisus. 90 Seleucia. 941 Calauria. 939 Patre. 93 Trapezus. 34 Larissa. 35 Naupac. tus. 36 Philippopolis. 97 Trajanopolis. 38 Rhodus. 99 Philippi. 40 Adrianopolis. 41 Hierapolis 49 Dyrrhachium. 43 Smyrna. 44 Catana. 45 Amorium. 46 Camachus. 41 Catyeum. 48 Sancta Severiana, 49 Mitylene. 50 Nova Patre. 54 Euchaita. 529 Amastris. 53 Chona. 54 Hydrus. 55 Célesena. S À Koloveiz, 56 Colonia. νζ΄ al θῆδαι. 57 Thebas. νη αἱ Σέῤῥαι. 58 Serra. A. ^ Πομπηϊούπολις, 59 Pompeiopolis. BE À Ῥωσία. 60 Rosia. ta ἡ ᾽Αλασία 54, 61 Alasia. 55, à Αἴνος, 62 /Enus. "4 Τιθεριούπολις. 05 Tiberiopolis. E à Εὐχανία. 64 Euchania. ξε᾽ ἡ Κερασοῦς. 65 Cerasus. ες) ἡ Ναχώλεια. 66 Nacolia. 4 h Γερμανία. 61 Germania. En. τὰ Μάδυτα. 68 Μαιγία. £0 à Απάμεια. 69 Apamea. o τὸ Βασίλεον. 70 Basileum. οα "4 Δρίστρα. 11 Distra. op. uU Ναζιανζός. 129 Nazianzus. τὰ Ké υρὰ. 73 Cercyra. 1i λῴδος. 14 Abydus. s Μήθυμνα. ος LY Χριστιανούπολις. 6 ος τὸ Ῥούσιον. on ^ $ λακεδαιµονία. o8 ἡ Nata. π 72073 « Al ἀρχιεπισκοπαί, » α ἡ Βιζύη. B. & Λεοντόπολις. ἕ E) Μαρώνεια, τὰ Γέρµια. ε E ᾿Αρχαδιούπολις. a τὸ Πάρειον, ζ E Μίλητος. η à Προικόνησος., θἡ Σπλυμδνία, ια Ji Anpux. p f. (τὰ Κύψελλα. ἡ Νίκη. d à Νεάπολις. TE E Σέλγη. C ἡ Χερσών. (ς Ἡ Μεσήνη. Uy E Γαρέλα. A ἡ Βρύσις, x ' , AMpxoc. xx i Καραθυζύη. κβ᾽ à ἡ Λῆμνος. | à Λευκάς. $ Μίσθειχ. χε αἱ Κοῦδραι. κο ἡ Σωτηριούπολις, xL κ. Πηδαχθών. xn "A Γέρμη. x0' ἡ Ἡόσπορος. VARIA t .ECTIONES. 15 Methymna. 16 Christianopolis. 71 Rhusium. 18 Lacedemonia. 79 Naxia. 80 Atalia. Archiepiscopatus. | Bisya. 9 Leontopolis. 3 Maronea. 4 Germia. 5 Arcadiopolis. 6 Pareum. " Miletus. 8 Proconesus. 9 Selymbria. 10 Cius. 11 Apros. 12 Cypsella. 13 Nica. 14 Neapolis. 15 Selge. 16 Cherson. 1" Mesene. 48 Garela. 19 Brysis 20 Dercus. 21 Carabyzye. 99 Lemnus. 93 Leucas. 26 Soteriopolis. 2] Pedachton. 28 Germa. 99 Bosporus. 821 λ᾽ À Κότραδις, 30 Cotradis. λα ἡ Ἐρωίνη, 31 Eroine. Ag. à Κάρπαθος. 32 Carpathus. Ày ἡ Mtanyu6p!z. 33 Mesembria. λδ $ l'oxüía. 34 Gotthia. α Β΄ Περὶ τῶν ἐχτιθεμένων τὰ olxeta. βρέφη. » Περὶ τοῦ κολάζεσθαι, εἴτε καὶ μὴ, τὰς ἐκτιθεμέ- vac τὰ οἰκεῖα βρέφη εἰς τὰς εἰσόδους τῶν θείων wav, λόγος ἐγένετο διαφόρως ἐπὶ συνελεύσει συνοδικῃ * καὶ ἤρεσεν, ὡς Φφονευτρίας ταύτας κολάζεσθχι, xdv παρά τινων τὰ βρέφη ζωογονηθώσιν. « Γ΄ Περὶ τῶν κατὰ βίαν ἀποκαρεισῶν γυναικῶν. ν Τὴν Κομνηνὴν χυρὰν θεοδώραν, τὴν χρηµατίσα- σαν σύζυγον τοῦ Λαπαρδᾶ ἐχείνου αχυρίου ᾿Ανδρονί- xou, ἀποχαρεῖσαν κατὰ βίαν τοῦ τυράννου, d iv Κωνσταντινουπόλει σύνοδος οὗ παρεχώρησε µετα- σχηματισθΏναι καὶ συζυγΏναι τῷ Κράλῃ Οὐγγρίας, ἐκθύμως τοῦτο ζητήσαντι ^ διὰ τὸ μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς στοιχΏῆσαι τῃ ἀποχάρσει, xdv κατὰ βίαν ἐγένετο, καὶ ἐν κοινοθιαχῇ διάγειν μονῇ Ἑτέρας δὲ γυναῖκας εὐγενεῖς οὕτως ἀποκαρείσας ἐδικαίωσεν d αὕτη σύνοδος μετὰ θάνατον τοὺ τυράννου µετασχηματισ- θῆναι, f, ὡς ἔτι παριόντων τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν, f, διὰ τὸ μὲ καταδέξασθαι ὅλως τὴν ἀπόχαρσιν μετὰ θάνατον τοῦ τυράννου. GRJECO-ROMANUM 829 Αλε ἡ Σουγδία. 35 Sugdia. λς αἱ Φοῦλλοι, 36 Phulli. Àj ἡ Αἴγινα, 4] /Egina. Àn τὰ Φάρσαλα. 98 Pharsala. 18' τὰ Μέτραχα. 39 Metracha. II. De iis, qu& proprios infantes exponunt. Λη autem essent puniend: que proprios filios in divinorum templorum 7 aditibus exponunt,an- non, in synodali congressione varie disceptatum est : et placuit eas, ut homicidas, puniri, et si in- fantes ab aliquibus educentur. III. De mulieribus per vim tonsis. Comnenam dominam Theodoram, qua dicta est Laparde illius domini Andronici conjux, ut illius tyranni Ándronici tonsam, Constantinopolitana sy- nodus non sivit mature habitnm, nec cum Crale Hungaris, qui hoc vehementissime petebat, con- jungi ; eo quod post ejus viri mortem processisset tonsura, etiamsi vi facta esset, et in ccnobiaco monasterio vitam egisset.Jam vero et alias quoque nobiles feminas sic tonsas, equum censuit hac synodus ad pristinum habitum reverti : vel quod eorum mariti superessent, vel quod tonsuram om- nino non admisissent post mortem lyranni. VARLE LECTIONES. " sacrorum. SENTENTIARUM ET SYNODALIUM SANCTIONEM PATBRIARCHALIUM LIBER SECUNDUS NEKTAPIOY., « Περὶ ᾽Αγαπίου xa: Γαδαδίου, ἑκατέρου ἀντεχομένου τῆς ἐπισκοπῆς Βόστρης, ἐκ τῶν πραχθέντων ἐν Κων- σταντινουπόλει ὑπομνημάτων. » Ὑπατείχκς τῶν εὐσεθεστάτων καὶ θεοφιεεστάτων βασιλέων ἡμῶν «Φλαδίου ᾿Αρκαδίου Αὐγούστου τὸ τρίτον, καὶ ᾿Ονορίου τὸ δεύτερον, τῇ πρὸ τριῶν Κα- λανδών Ὀκτωθρίων, ἓν τῷ φωτιστηρῷ τῆς κατὰ Κωνσταντινυύπολιν ἁγιωτάτης καθολιχῆς ᾿Εκκκλη- σίας, καθεσθέντων τῶν ἁγιωτότων ἐπισχόπων, Νε- xvaplou τῆς αὐτῆς Κωνσταντίνουπόλεως, Θεοφίλου Αλεξανδρείας, «Φλαθιχνοῦ ἍΛ᾿Αντιοχείας, Ἑλλαδίου Καισαρείας Καππαδοχίας, ᾖΓελασίου Καισαρείας Παλαιστίνης, Γρηγορίου Ἀύσσης, ᾽Αμϕιλοχίου Ἴκο- vlou, Ἰχύλο Ἡρακλείας, ᾿Αραδιανοῦ ᾿Αγκύρας, C NECTARII (18). De Agapio et da Gabadio, quorum uterque Bos- trensem episcopatum sibi vindicabal, ez monu- menlis actorum Constantinopoli. Consulatu piissimorum et religiosissimorum im- peratoruni nostrorum, Fl. Arcadii Aug. tertium, et Honorii iterum, a. d. πι Kalend. Octebreis, in photisterio sanctissims Catholice Constantinopo- litanzge Ecclesie,cum consedissent sanctissimi epi- scopi, Nectarius ejusdem Constantinopolis, Theo- philus Alexandrinus, Flavianus Antiochenus, Helladius Cesarienis in Cappadocia, Gelasius Cesariensis in Palestina, Gregorius Nyssenus, Amphilochius Iconiensis, Paulus Heracliensis, Ara- bianus Áncyrensis, Ammon Adrianopolitanus, Fa- NOTA. (18) Successit Gregorio Nazianzeno, sub Theodosio Magno imp. 823 Laodicensis, Paulus Xeensis,Dioscorus Hermopo- litanus, Probatius Beronicensis, Theodorus Mo- psuestenus, BizusSeleuciensis, Epagathus Marcia- nopolitanus, Gerontius ClauJiopolitanus, aliique diversi episcopi, et sacerdotum coetus universus: ingressis Gabadio et Agapio, Nectarius episcopus Constantinopolitanus dixit : Cum hac sacra synodüs per Dei gratiam rur- sus in hoc sancto loco collecta sit, placetne ei- dem sanctorum fratrum et comministrorum conci lio,quandoquidem stantes hic video fratres nostros Gabadium et Agapium qui de Bostrenorum epi-- JUS CANONICUM lerius Tarsensis, Luvlus Hierapolitanus, Elpidius A "Apquovoc 824 ᾿Αδριανουπόλεως, «Φχλερίυ θαρσοῦ, Λουχίου Ἱεραπόλεως, Ἐλπιδίου Λαοδικείας, Παύλου Ἐέως, Διοσκόρυ Ἑρμουπόλεως, Προδατίου Bepovi- κης, θΘεοδώρου Μοψονεστίας, ἈΒίζο, Σελευχείας, Ἐπαγάθου µΜαρχιανουπόλεως, ἍῥΓεροντίου Κλαυδια- νουπόλεως, καὶ ἑτέρων διαφόρων ἐπισκόπων, καὶ παντὸς τοῦ ἱερατείου, καὶ εἰσελθόντων Γαθαδίου, καὶ ᾽Αγαπίου, Νεκτάριος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως εἶπε * T^c ἁγίας ταύτης συνόδου κατὰ Θεοῦ χάριν πάλιν ἐν τῷ ἁγίῳ τόπῳ τούτῳ συνειλεγµένης, εἰ δοκιμά- ζει Ἡ αὐτὴ τῶν ἁγίων ἀδελφῶν καὶ συλλειτουργῶν σύνοδος, ἐπειδὴ xal ἑστῶτας ὁρῶ τοὺς διαφεροµένους πρὸς ἑαυτοὺς περὶ της Βοστρηνῶν ἐπισκοπῆς τοὺς ἀδελ- copatu inter se dissident, ut de juribus suis agere p φοὺς ἡμῶν Γαδάδιον καὶ ᾽Αγάπιον, τῶν πρὸς ἀλλήλους incipiant ? Ac postquam acta quaedam ab eis essent, ad eamdem causam pertinentia, et insinuata deposi- tio dicti Gabadii, facta per duos duntaxat episco- pos, eosque, jam vita functos, ejusdem concilii tempore : Árabianus episcopus Ancyrauus dixit : Non de presenti duntaxat lite, sed etiam de omni posteritate sollicitus, uti de hoc sancta syn- odus decernat, peto. Liceatne fieri depositionem a duobus episcopis, necne? num adversus absen- tem id fieri liceat, necne? Nullum hoc prejudi- cium ad causam presentem attulerit. Vereor autem, ne his ex monuments aliqui potestate ἑνάρξασθχι δικαίων ; Καὶ μετὰ τὸ πραχθΏηναἰ τινα παρ) αὐτῶν, χάριν τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, xxl ἐμφανισθηναι καθαίρεσιν τοῦ ῥηθέντος Γαθαδίου, γενομένην ὑπὸ δύο xal µό- νων ἐπισκόπων, τῶν καὶ τετελευτηκότων ἅδη, κατὰ τὸν Χαιρὸν τῆς αὐτῆς συνόδου, ᾿Αραθιανὸς ἐπίσκοπος ᾽Αγχύρας Ίἶπεν * Οὐ τῆς παρούσης ἕνεχα δίκης, ἀλλὰ τοῦ ἐφεξῆς, βίου παντὸς δεδοιχὼς, τοῦτο ἀξιῶ τὴν ἁγίαν σύνοδον διαλαλῆσχαι ^ ᾿Έξεττι γενέσθαι καθαίρεσιν παρὰ δύο ἐπισκόπων, ἢ οὔ ; καὶ κατὰ ἀπόντος ἔξεστιν, f 00; Ο0ὐδὲν πρόκριµα πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν. Δέ- δοικα δὲ, μὴ ἐκ τῶν ὑπομνημάτων τούτων τινὲς λα- θόμενοι ἐξουσίας, τοιαῦτα τολμήσωσιν. ᾽Αξιῶ ὑμᾶς usurpata, ejusmodi tentent. Rogo vos ut respon- C ἀποκρίνασθαι. deatis. Nectarius episcopus Constantinopolis dixit:Lau- dabiliter monuit reverendissimus episcopus ΑΓ8- bianus. Sed cum lis per confessionem tolli nequeat, preteritum non condemnantes, futuro caveamus. Arabiamns episcopus Ancyranus dixit : Quod preteriit, sanctorum Νίο coactorum Patrum synodus condemnat, qui precipit, ne pauciores sint tribus, qui ordinant nec id faciant absente metropolitano. Ego vero de futuro sollicitus, hanc interrogationem proposui. Quapropter rogo, ut perspicue statnamus, non suspense nec ambigue, quod non liceat a duobus hominibus episcopum Νεκτάριος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως εἶπεν. Ἐπαινετως εἰσηγήσατο ὃ εὐλαθδέστατος ἐπίσχοπος ᾿Αραθιανός. Οὗ μὴν δυναµένης δίκης ἐξωμολογῆσθαι, τὸ παρελθὸν μὴ κατακρίνοντε, τὸ ἑξῆς ἀσφαλισώ- μεθα, ᾽Αραθιανὸς ἐπίσκοπος ᾽Αγκύρας εἶπε * Τὸ παρ- ελθὸν ἡ τῶν µακαρίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαίᾳ σύν- οδος κατακρίνει, à κελεύυοα μὴ ἑλάτιους εἶναι τριῶν τοὺς χειροτονοῦντας, μηδὲ ἁἀπόντος µητρο- πολίτου. Τοῦ δὲ μέλλοντος ἕνεχεν δεδοικὼς ἐγὼ, τὴν ἐρώτησιν ἐποιησάμην. Αξιῶ οὖν ὑμᾶς σαφῶς δια- λαλησχι, καὶ µήτε ἠρτημένως, μήτε ἀμφιδόλως, ὥστε μὴ ἐξεῖναι ὑπὸ δύο ἀνθρώπων μήτε etpoto- ordinari, nec depoui, Nicens synodi auclorita- D νεῖσθαι µήτε καθχιρεῖσθαι ἐπίσκοπον, ἀχολούθως τῇ tem in hoc sequendo. Post alia, Theophilus episcopus Alexandrinus dixit : De mortuis fieri nequit ut indignationis sen- tentia feratur, quandoquidem non presentes sunt condemnati. Verum si futura quis considerat, nimirum qui deponere debeant, mihi quidem videtur, non solum tres adesse debere, verum etiam (si fieri possit) universos episcopos provin- ciales, ut plurium calculo condemnatio hominis depositione digni majori cum accuratione fiat, etiam reo presente. Nectarius episcopus Constantinopolis dixit : Quum legitime fiunt expositiones atque decreta, ἓν Νικαίᾳ συνόὀῳ. Καὶ μεθ) ἕτερα, θεόφιλος ἐπίσκοπος ᾽Αλεξανδρείας εἶπεν * Ἐπὶ τῶν ἀπελθόντων ου δυνατὸν Ψηφου ἐχφέρειν ἀγανακτήσεως, ἔπειπερ µή παρόντες κατεχρίθησαν. El µέντοιγχε περὶ τῶν µελλόντων διασκοποίη τις τῶν ὀφειλόντων καθελεῖν, φαἰνεταί pot, uw µόνον τρεῖς παρεῖναι προσήκειν, ἀλλὰ καὶ {εἰ δυνατὸν) τοὺς πάντας ἐπαρχεώτας, ἵνα τῃ τῶν πολλῶν ψήφω ἀκρι- θεστέρα ἡ κατάχρισις τοῦ ἀξίου τῆς καθαιρέσεως δειχ- νύηται, παρόντος τοῦ κρινοµένουν Νεκτάριος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως εἶπεν * Εἰσηγήσεων νοµίµων καὶ δογμάτων πρυτανενομέ- 825 GRJECO-ROMANUM 826 wu, ἀκόλουθον ob διὰ προσώπων τινὰς αἰτίας τὰ Α consentaneum est talia non statui propter culpa τοιαῦτα δογµατίζεσθαι. Τοιγαροῦν «καθάπερ ὁ ἁγιώ- τατος ἐπίσκοπος ᾿Αραθιανὸς εἰσηγήσατο, τὰ µέλ- λοντα ἀσφαλίσασθαι βουλόμενος, ἀκόλουθος καὶ φιλ- άνθρωπος ἡ τοῦ ἁγιωτάτου ἐπισχόπου θεοφίλυ ψῆ- qoc, διορισαµένη μλ ὙχρῆΏναι πρὸς τὸ ἑξῆς, μηδὲ παρὰ τριῶν, µήτιγε παρὰ δύο, τὸν ὑπεύθυνον δοχι- µαζόμενον καθαιρεῖσθαι ' ἀλλὰ γὰρ πλείονος συνόδου Ψήφῳ, χαὶ τῶν τῆς ἑπαρχίας ' καθὼς καὶ οἱ ἀποστολικοὶ κανόνες διωρίσαντο. Φλαθιανὸς ἐπίσχοπος Αντιοχείας εἶπεν ' 'Απερ κατέθεντο οἱ περὶ τὸν ἁγιώτατον καὶ ὁσιώτατον ἐπίσκοπον θΘεόφιλον, ὅῆλα,. Καὶ στέργοµεν πάντες ol ἑκχλησιαστιχοί. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΟΥ IIAAAIOY « Περὶ τοῦ, τὰς πατριαρχικὰς ἐπιστολὰς ἀμισθὶ δίδοσθαι τοῖς αἰτοῦσιν ὁ ὡς Ὑέγραπται ἓν τῷ χαρτοφυλαχίῳ. » Χαλεπὸν μὲν, πάθος σαρχὸς, χρόνιον ἤδη γενόµε- vov, ἐκμοχλεῦσαι, Χαλεπώτερον δὲ χρονική παρόδῳ βεθαιωθὲν ἔθος ἀποσκευάσασθαι, Άμφω γὰρ πρὶς ὅξιν τινὰ μεταστοιχειοῦνται, πρᾶγμα Ὑινομένα µονι- µώτερον. καὶ ῥφδίως Ἡχιστα δυνάμενον µεθαρµό- ζεσθαι. Αλλ᾽ el καὶ ταῦθ) οὕτω τῷ ὄντι δοχετ, ἀλλ) ἡμεῖς γε ῥᾷον παλαιὰν συνήθειαν, τὸ φαῦλον πρό- δηλον ἔχουσαν, τοῦ εὐαγοῦς τοῦδε τόπου ἐξεφορήσα- μεν, τὸ ἀχαπήλευτον αὐτῷ μνηστευσάµενοι. Καὶ γὰρ ὁ τοῦδε τὴν φυλαχὴν ἐμπεπιστευμένος, ὃν ὑστιάριον à Ῥωμαίων γλῶσσα καλεῖ, τοὺς πατριαρχικὰς quasdam personarum. ltaque sicut exposuit san- ctissimus episcopus Arabianus, futuris cavere volens, consentanea benignaque sententia est sanctissimi episcopi Theophili, quz statuit, non debere in posterum nequidem a tribus, nedum a duobus, reum examinari ac deponi ; sed frequen- tioris concilii, et provincialium episcoporum com- muni sententia : quemadmodum et apostolici ca- nones definiverunt. Flavianus episcopus Antiochenus dixit : Quse deposuerunt episcopi, qui sanclissimum et piissi- mum episcopum Theophilum sequuntur, manifesta Sunt. Ea probamus omnes ecclesiastici. NICOLAI ILLIUS PRISCI (19). Quod littere patriarchales gratis concedantur pe- tentibus eas, ui descriptum exstat in scrinio. Difficile quidem est vitium carnale, quod diu duravit,exscindere : sed difficilius, consuetudinem longi temporis irreptione firmatum amoliri.Etenim ambo in habitum quemdam transeunt, οἱ durabile quiddam fiunt,quod haudquaquam reformari facile possit. Qui licet ita se habere reapse videntur, nostamen facili momento consuetudinem veterem, qua vitiositatem manifeslam habebat ex hocreligio- so loco removimus, cauponandi licentiam coercen- tes. Hactenus enim is, cui eredita est ejus custodia (Romani ostiarium lingua sua vocant), ab illis, qui αἰτουμένους ἐπιστολὰς, μισθοὺὂς (ὡς οὐκ ὤφελεν) C litteras patriarchales petebant, eo nomine merce- ἀπῄτει τῆς παραλήψεως. Καὶ ἦν τὸ πρᾶγμα λίαν ἐφύθριστόν τε xal Χσταγέλαστον, οὗ µόνον θεὺν παροργίζον, ἀλλὰ καὶ τὸν σεμνὸν τόπον ἐξατιμοῦν, καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἐκφαυλίζον αἰδέσιμον, 'AAX ἡμεῖς γε τὴν ὁστιαρίωυ σκηψιν ἐκφυλοφοροῦν- τες, τούτῳ μὲν ῥόγαν ἐἑτήσιον δίδοσθαι ἑτάξαμεν * τὴν πονηρὰν δὲ συνήθειαν, λήθῃ βαθεί, καὶ ἀῑδίῳ ὑπεροπίᾳ παρεπεμψάµεθα * if» µμηδαμῶ» — qopav ἔχειν ἔτι, ἓν ἁγίῳ διοριζόµεθα« Πνεύματι ^ ἐντελλό- µενοι τοῖς τε κατὰ καροὺς χαρτοφύλαξι, καὶ τοῖς ἀμφ) αὐτοὺς νοιαρίοις, ἄθραυστον τὸν παρόντα τὺ- πον διατηρεῖν, xal τούτου ἐπιμελεῖσθαι del ^ ὡς μὴ ῥᾳστώνῃ τινὶ καὶ ὁλιγωρίᾳ (ὃ δη καὶ ὑπολαμδάνειν, pts πράττειν, ἐφάμαρτον) x&v οὗ βραχύτατον περιτρέπεσθαι, El δὲ παρόπται τινὲς τοῦ τοσούτου ἀγαθοῦ ἐκ μεγάλης περὶ τὰ θεῖα φωραθεῖεν κατὰ- φρονήσεως, τοῦτον μὲν γνώµη φιλόθεος πρὸς τὴν ἀξιέπαιον ἐπανάξει εὐγένειαν, αὐτοὶ δ' εὖ ἴστωσαν, ὡς δίχας Os δώσουσι, νῦν τε xal ὁπηνίκα οὐ τὰ µοίζω µόνων τῶν ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ xal αὖὐτά γε τὰ µέτρικ πυρὶ ταλαντεύεται καὶ διακρίνεται, Ὡς γὰρ τὰ θεῖα τς ἀξιολόγου καθεστήκασιν ἀντιδόσεως ἄξια, οὕτω καὶ τὰ τῆς ἀναντίας μοίρας, τὴν ἴσοπαλη τοῖς ἔργοις παρέχεται ἁμοιθην. dem (quod minime factum oportuit) poscebat. Qus quidemres eratinjurizludibriiqueplena neque Dei duntaxat offensam commovebat ; verum etiam huic augusto loco pariebat infamiam,et venerandam ip- sius sacerdotii dignitatem imminuebat. Nos autem hoc inslitutum ostiarii de medio tolleutes,ipsi qui- dem annuum salarium constituimus : malam vero consuetudinem oblivioni profundz, ac perpetuo tradidimus exsilio : nec eam locum deinceps ullo habituram modo, in Spiritu sancto decernimus : mandates tam quorumlibet temporum chartulariis, quam eorum noltariis,ut sanctionem hauc inviola- tam servent, ejusque curam perpeluo gerant : ne socordia quadam et negligentia (quod sane vel cogitare,nedum agere,deliclo non vacat),vel mini- D ma ex parte subvertatur. Quod si qui tantum negli- gere bonum deprensi fuerint, ex magno erga res divinas contemplu, sanctionem quidem ipsam religiosa mens nitori suo laudabiliter restituet, verum ipsi plane norint, se poenas Deo daturos, tam nunc,quam id temporis,quo non majora lan- tummodo peccata, verum eliam leviora per ignem examinabuntur οἱ dijudicabuntur. Ut enim divina facinora se dignam remunerationem merentur,sic eliam iis contraria respondentem faclis ipsis com- pensationem tribuere solent. NOTAE. (19) Fuerat hic antea mysticus in aula. Vixit sub Leone Philosopho, Alexandro, Constantino et Lacapeno Augg. 821 JUS CANONICUM 828 ALEXII (90). I. Monumentum sanctissimi patriarche Alezii, de diversis causis ecclesiasticis, pertinentibus ad universas melropoles et urchiepiscop^tus. Alexius miseratione Dei: archiepiscopus Con- slanlinopolis, nove Roms, et universalis patriar- cha. Cum divini sacrique canones unicuique religio- sissimorum episcoporum potestatem rerum eccle- siasticarum permittant, ea tamen lege, ut et indi- gentihus adhibita cautione de iis suppeditent, et ipsemel res necessarias percipiant:episcopi quidam indifferenter, ut ita dixerim, et magna licentia res eas invadentes, et usui suo vindicanles, non ipsos AAEZIOT. A. € "móuvnga τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἸΑλε- ξίου, περὶ διαφόρων ἐκκλησιαστικων ῥὑποθέ- σεων, ἀἆνηπουσαν πάσαις ταῖς µητροπόλεσι χαὶ ἀρχιεπισκοπαῖς, » Αλέξιος ἐἑλέρ Θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντι- νουπόλεως, νέας Ῥώμης, xxl οἰχουμενικὸς πα- τριάρχης. Των θείων καὶ ἱερῶν κχνόνων ἑκάστῳ τῶν θεοφι- λεστάτων ἐπισχόπων τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐχκλησιαστι- xiv ἐπιτρεπόντων πραγμάτων, οὕτω μέντοι, ὥστε καὶ τοῖς δεοµένοις σὺν εὐλαθείᾳ ἐπιχορηγεῖν, xal αὐτοὺς τῶν δεόντων µεταλαµμθάνειν, τινὲς τῶν ἐπισκόπων ἀλιαφόρως, ὡς ἄν τις εἴποι, καὶ ἀδεῶς τοῖς πράγμασι προσφερόµενοι, καὶ τῆς ἑαυτῶν χρή- duntaxat episcopatus per occasionem difficullatis g σεως ταῦτα ποιούµενοι, οὗ µόνον αὐτὰς τὰς ἔπισκο- lemporum in extremam perniciem przcipitarunt ; verum ctiam melropoles illas, quibus subsunt, intolerandisdetrimentisac novilatibus subjecerunt, dum onera ad episcopatus perlinentia,melropoles susiinent, ac paulatim ad interitum consimilem adignntur.Quamobrem nostra mediocritas una cum venerabili hac ad urbem s: nodo re deliberata, omnino rata grave, dubioque procul injustum, ut talia tantaque damna metropoles episcopatuum no- mine sustineant, a quibus nullum ad ipsas lucru:n redit : modum inveniendum censuit a sacris con- stitutionibushaud alienum,imo magnopere ad finem el consentaneum,quo earum indemnitati,et onerum relaxationi, quantum ejus fieri poterit. consulatur. Uede ex auctoritate sacrorum canonum statuit, ut areligiosissimis metropolitanisc»conomi sivererum adiinistralores pro episcopalibusiis constituantur, a quibusillorum culpa, qui eos adepti sunl; detri- mentum inetropoles capiunt ; donec acceptum sin- gulorum nomine damnum metropolibus resartum fuerit,et jndiciaria sen:enlia definitum, undenam ad eam egestatem et inopiamredigantur.Ei quonism ne aliorum episcopatus, ob improbitatem et mali- tiam ipsorum p:zsidum, cons milia paliantur,ve- rerise perhibent metropolitani; eorumque nonnul- los qui sacrorum canonum contemptu in laude ponunt, nihilominus imminentem ex eis condem- nalionem metuentes, tam fructus, quam reditus ecclesiarum ceteros aiunt auferre, quoque velint ipsi transpor!are, defixisque in adventum exacto- rum oculis, suis ecclesiis excedere, atque alio commigrare, et ad metropoles debitorum ad se pertinentium exactionem defensionis titulo trans- mitlere : necessarium est ut in his etiam prius, quam quod moliuntur, ad exitum perducatur. cer- litudinis gratia,quasique correctionis εἰ cautionis, eadem ratio servelur adeoque curatores similiter a metropolilanis denlur qui ecclesiis omni adhi- bita sollicitudine cum episcopis earum prospiciant, οἱ administrationis annue rationes exigant : quod- que superfluum est ex rcd: tibus, siquidem aliquid πὰς προφάσει δηθεν τῆς τῶν xxiv δωσκολίας εἷς ἔσχατον χατήνεγχαν ὄλεθρον, ἀλλὰ καὶ τὰς µητρο- πόλεις, bo! ài τελουσιν, ἀφορήτοις τοῖς ζημιώμασι καὶ ταῖς χαινοτοµίαις ὑπέθαλων, ἐκ τοῦ τὰ ἀνήχκοντα ἐκείνχις βάρη ταύτας εἰσπράττεσθχι, καὶ νυνωθεῖ- σΏχι κατὰ μικρὸν εἷς τὴν ὁμοίαν χαταστροφήν. Διό- περ ^ µετριότης ἡμῶν dua τῇ ἐνδημούσῃ σεθασµίᾳ σονόδῳ τὰ τοῦ πράγµατος διασκεψαµένη, χαλεπὸν ὄντως Ἀρίνασα καὶ ἀτεχνῶς ἄδικον, τὸ τηλικαύτας ζημίας ὀφίστασθχι τὰς μητροπὸλεις ὑπὲρ τῶν ἔπι- σκοπῶν, b dy οὐδὲν, κέρδος ταύταις προσγίνεται, δεῖν ἔγνω τρόπον ἐξευρεῖν, οὐ Κξένον τῶν ἱερῶν διατάξεων, ἀλλὰ καὶ λίαν οἰκεῖον xal σύμφωνον, ᾧ τὸ ἀζήμιον ταύταις καὶ ἀθαρὲς κατὰ τὸ iv- δεκόµμενον περιποιηθήσεται. Ένθεν τοι xal διωρί- σατο ἀπὸ της τῶν ἱερῶν κανόνων αὐθεντίας, οἰκονό- uou; καθίστασθαι παρὰ τῶν θεοφιλεστάτων µητρο- πολιτῶν, ie! ὅσχις τῶν ἐπισκοπῶν, ἀφελεί τῶν λαθόντων αὐτὰς, αἱ μητροπόλεις ἐζημίωνται, ἄχρις οὗ τὸ ὑπὲρ ἑκάστου αὐτῶν ζημίωμα ταῖς µητροπό- λεσι πορισθῃ, καὶ διάγνωσις Ὑένηται, ὁποθεν εἰς ἀπορίαν καὶ στένωσιν καταφέρονται. Ἐπεὶ δὲ ἑτέ- pov ἐπισκοπὰς διὰ µοχθηρίαν καὶ χαχοήθειχν τῶν προέδρων αὐτῶν, ὅμοια πείσεσθαι ὑποπτεύειν φασὶν ol µητροπολίται, Κα ᾖτινας αὐτῶν σπουδάσµατα ποιουµένων τὴν τῶν θείων Χανόνως παρόρασιν, εἶτα τὴν i£ αὐτῶν κατχαδίκην ὑφορωμένους, τούς τε xap- ποὺς καὶ τὰς ἄλλας προσόδους τῶν ἐκκλησιῶν ύφαι- ρεῖσθαι καὶ µετακοµίζειν Évüz καὶ βουλητόν ἔστιν αὐτοῖς, καὶ σκοπὺν Έχοντας ἐπιλημούντων άπαιτη- τῶν, ἀποδημετν τῶν λαγουσῶν, καὶ ἀλλαχοῦ που μεθίστασθχι, κἀντεῦθεν πρὸς τὰς μητροπόλεις ἁμύ- νης τρέπον τῶν αὐτοῖς προσηκόντων ὀφληματων τὴν εἴσπραξιν παραπέµπειν, ἀναγκαῖον κὰν ταύταις πρὸ τοῦ εἷς τέλος ἀχθῆναι τὸ σπουλαξὀμενον, ἀσφαλείας χάριν, καὶ olov θεραπείας, καὶ φυλακῆς, τὸν αὐτὸν τηρηθῆναι τύπον * καὶ φροντιστὰς ὁμοίως παρὰ τῶν μητ]οπολιτῶν δοθῆναι, τοὺς ὀφείλοντας ἅπασάν τε τὴν πρόνοιαν τῶν ἐχχκλησιῶν ποιεῖσθαι, ἄρα τοῖς αὐτῶν ἐπισκόποις, xal λόχος τῆς κατ ἐνιαυτὸν εἰσπράττεσθχι διοικήσεως καὶ τὸ περιττεῦον τῶν | NOTE. (20) De hujus atate diclum lib. precedente (supra co]. 14δ.. 829 GILECO-ROMANUM. 830 προσόδων, εἴ ve xal περισσεύο͵, τὸ μὲν, ix τῶν A Superat partim iis ademptum,qui metropoli aucto- ζημίας αἰτίων Ὑινομένων τῇ µητροπολει, ταύτῃ δηλονότι ἀναδίδοσθαι * τὸ ὃ) Ex τῶν λοιπών συντηρεῖν την ἐκχλησίαν ἀκαινοτόμητονι Ότι δὲ κχανονιχῆς ἔχονται ἀχριθείας τὰ ὁρισθέντα, i αὐτῶν θείων χανόνων δείχνυτχι. Καὶ γὰρὃ «' καὶ κ τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ συνόδου κανὼν, τοῖς ἐπι- σκόποις τὴν ἐξουσίαν νῶν ἀἐκκλησιαστικῶν ἐπιτρέ- TOV πραγμάτων, Χωλύει µεταθάλλειν αὐτὰ εἰς ἰδίας χρείας, καὶ οἰχείοις αὐτῶν συγγενέσι παρέχειν, els τὸ διὰ τοῦτου λεληθότως βλάπτεσθαι τοὺς λόγους τῶν ἐχχλησιῶν. A καὶ ὑπευθύνους ταῖς κατ ἐπαρχίαν συνόδοις τιθεὶς, τὸ πρέπον αὐτοὺς δυκιµάζειν ἔπι- τρέπει. Καὶ τοίνυν κάνταῦθα, ἐπεὶ κατὰ τὸ λεληθὸς πρὸς τὰς μητροπόλεις ἔρχεται τὰ τῆς βλάδης, τὸ πρέπον 4 καθ’ ἡμᾶς ἁγία σύνοδος δοχιµάσασα, ἀναγ- καΐως την τῶν οἰκονόμων Ἁπροχείρισιν διετάξατο, Ἀανὰρτὸν ια δηλονότι τῆς ἑθδόικη» σων-δνυ xavóva., Άδειαν γὰρ ἐκεῖνος δίδωσι καὶ τῷ ἁγιωτάτῳ πι- τριάρχῃ, xal τοῖς ἱερωτάτοις µητροπολίταις, olxo- νόμους κχθιστᾷν ἓν ταῖς ἐκκλησίαις, ὧν οἱ µητρυ- πολῖται xxl οἱ ἐπίσχοποι τοῦτο ποιεῖν οὐκ ἀνέχονται' fj καὶ xaxd τά τῶν ᾿ἘΕκκλησιῶν διέπουσιν. Ότι δὲ ὁ τοιοῦτος κανὼν τῷ τοῦ προτεροῦ συνάδει σκοπῷ, o5- δένα οἶμαι διαμφιθαλλειν τῶν μὴ παρέργως αὐτοῖς τὸν νοῦν ἐφιστώντω», Ἐπεὶ οὖν ἐνταῦθα, ὣς σαφῶς ἀποδέδεικται, τοῖς θείοις χανόσιν Ἐπόμενοι τὰ ἀνωτέρω εἰΦρημένα διετυπώσαμεν, δεῖ ταῦτα διενεργεῖσθαι ἀναμφιλέκτως, ἐπί τε τῶν ἧδη προξένων γεγονότων ζημίας ταῖς μητροπόλεσιν ἐπισκόπων, καὶ Ἐπὶ τῶν res accepti detrimenti sunt, eidem reddatur : reli- quum ecclesia, nulla innovatione facta, sibi ser- vel. Quod autem hac a nobis ita definita, consentanea sint accuratze canonum menti, ex ipsis canonibus sacris constat. Nam quintus et. vicesimus Ántio- chene synodi canon, potesta'em in res ecclesiasti- cas episcopis concedens, quominus eas in usus Suos convertaut, cognatisque suis prebeant,nt hoc modo raliones ecclesiarum tacite detrimentum ca- piant, prohibet. Ideoque rationibus ad synodos provinciales reddendis obnoxios faciens, decori explorandi curam eis injungit.Quapropter hicetiam, cum tacite damnum ad ipsas metropoles :edeat, p hac sanctasynodus nostra, decori ratione habita, necessario constituendos administratores decrevit, secundum xi scilicet concilii septimi canonem. Is enim licentiam dal tum sanctissimo patriarch:e, tum sacratissimis metropolitanis ceconomos in iis ecclesiis constituendi, quarum metropolitani et episcopi hoc facere non sustinent, aut male res ecclesiarum administrant. Quod autem canon ille cum scopo prioris consentiat,neminem ex iis am- bigere arbitror,qui non otiose mentem in eos defi- gunt. Cum igitur hic, uti liquido demonstratum est,sacrorum canonum vestigiis insistentes, supe- rius indicala sanciverimus, oportet ea citra con- tradiclionem exsequi, tam in iis episcopis, qui hactenus auctores exstiteriut accep!i metropolibus ἤδη προσδοχωµένων, καὶ κακῶς τὰ τῶν ἐκκλησιῶν C damni, quam qui deinceps exspectantur, et inale καταγρωµένων, xal ἔἘκποιουμένων, καὶ σκορπίζὀν- των ἀγελευθέρως, & οὐκ ἐπισυνήγαγον αὐταῖς, xal µάλιστα τῶν τὰ ἀλλότρια χτήµατα ἐκλαμθανομένων, f καὶ κοσμικὰς ἀναξίως μεταχειριζοµένων φροντι- δας, τῶν δὲ τῆς λιχούσης αὐτοὺς καταφρονούντων. 'AÀÀà καὶ τῶν τοιούτων, sl μὴ µεταθάλλοιντο, καὶ καθαίρεσιν τελείαν οἱ τοῦ λόγου μµύσται καὶ µυστ- αγωγοὶ τῶν Πκτέρων σὺν αὐτοῖς ἐκείνοις καταφηγί- ζονται, μηκενὸς ἐμποδίου παρὰ τῶν ἐπισκόπων ἐπ- αγοµένου τοῖς πράγµασιν, ἄχρις οὗ τά τε ζημιώµατα ταῖς μητροπόλεσιν ἰκανωθῃ, ἐξ dv καὶ ἐπτινέχθη, καὶ διαγνωσις γένηται τοῦ λοιποῦ, εἴτε πρὸς τὰ ἔπι- κείμένᾳ ταύταις ἐξαρκοῦσι βάρη, εἴτε «καὶ µή. El δέ γε πρὸ τοῦ ταῦτα γενέσθχι, τολµήσειέ τις τῶν ἐπισκόπων Ἠπρόφασιν ἐμποδισμοῦ τοῖς οἰκυνόμοις ἐπενεγχεῖν, ἢ παρενοχλῆσχι τοῖς πρᾶγµασι, πλὴν τοῦ ἀναδιδάσκχειν tl τι τῶν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐκ- χλησιῶν ᾖἔπίσταντχι συντελεῖν, αὐτὸς ἑαυτῷ τῆς μείζονος καταδίκης γενήσετχι πρήξενος, ὡς τοῖς συν οδικῶς καὶ Χχνονικῶς ὁρισθεῖσιν ᾖἘνχντιούμενος. ᾽Αλλὰ μηδὲ τῆς χχτὰ την ἔπαρχιαν συνόδου ἀπολιμ- πάνεσθαι τοὺς ἐπισκόπους, χωρὶς ἀναγκαίας τινὸς καὶ ἁπαραιτήτου αἰτίας, σονοδικη dp καὶ χρίσει διοριζόµαθα, ως γὰρ ἐπὶ λυσιτελείάφ πολλῶν καὶ οἰκοδομῃ, τάχα δὲ καὶ διορθώσει ἑναντίων τινῶν συµπιπτόντων ἐἑκασταχη, δεῖ ἐκ παντὸς τόπου τὴν συνέλευσιν Ὑίνεσθαι ' καὶ ὁ ἀνευλόγως ταύτης ἀφ- υστερῶν, f, καλνύμενος ἀπειθῶν, εἰ μὴ εὐπροφάσιστον rebus ecclesiarum abutuntur, easque alienant, et illiberaliter dissipant,qua pro eis ipsi non college- runl;ac pressertim,quialiena predia conducunt aut indignum in modum mundanas curaliones in sese suscipiunt,cum res ecclesise sibi commendata ne- gligant.Quin etiam tales,nisi mulentur, depositio- nis plena sententia myste verbi Patres, el myste- riorum doctores, una cum ipsis damnaut: nullo impedimento rebus per episcopos afferendo,donec ei de damnis satisfactum metropolibus fuerit ab 115,8 quibus illata sunt, et cognitione facta, con- stilerit in posterum, an incumbentibus sibi suffi- ciant oneribus metropoles, necne. Quod si prius, quam hac fiant, episcodorum quispiam fuerit au- sus impedimenti causam ceconomis objicere, vel molestiam negotiis afferre: extra quam si docere velit aliquid eorum, que commodo ecclesiarum servitura norint : is ipsius sibi gravioris condem- nationis conciliator erit, ul qui defiuit;is ex. au- ctoritate synodorum et canonum adversetur. Quin eliam ne provincialibus episcopi synodis interesse negligant, absque necessaria quadam el minime rejicula causa synodali decreto sententiaque statui- mus, Quippe tanquam ad utilitatem multorum ej - &dificationem,ac fortassis etiam correctioncm con- trariorum quoi umdam, singulis temporibus inci- dentium, e quovis conveniendum est loco : et qui absque justa causa a conventu abest, aul vocatus 881 JUS GANONICUM. non paret, nisi probabilem rationem absentis sus 4 λόγον ἀποδώσει τῆς ἑαυτοῦ ἀπολείψεως καὶ τοῦ reddiderit, et impedimenti futurum sciat, ut in eum sententia feratur, sicut inter czeteros multos etiam Lxxvit synodi Carthaginensis canon decer- nit.Neque vero fines alienos hi ambitiose invadant, etextra limites suos ordinent, atque hac ratione confusionis auctores sint, qui bonis ordinis exem- plum alii fieri debent,et primum virtutis exemplari nuque clericos alterius provincie quocunque modo admittant,absque sententia et scripto cpisccpi sui commendatitio,quemadmodum sacri divinique ca- nones requirunt. Quod magis etiam in hac custo- dita divinitus urbe rite servabitur, utpote ad quam constituti ubique terrarum clerici, rei pariter et non rei, ordinati et non ordinati, confluunt, nemi- ἐμποδισμοῦ, ἔστω εἰλὼς, Ψῆφον υομοθετησοµένην κατ αὑτοῦ, ὡς μεθ ἑτέρων πολλῶν καὶ ὁ iv Καρ- θαγένῃ οὗ. ὀρίζει κανών, Μήτε δὲ ἀλλοτρίαις τούτους ἑνορίαις πλονεκτικῶς ἐπεμθαίνειν, καὶ Χχειροτονεῖν ὑπερόρια, καὶ νοµοθετεῖν οὕτῶς τὴν ἀταξίαν τοὺς ὀφείλοντας εὐταξίας καὶ ἑτέρις ὑπόδειγμα γίνε- σθχι καὶ ἀρχέτυπον ἀρετῆης * gute κληρικοὺς ἑτέ- βας ἑπαρχίας προσίεσθαι καθ οἰογδήτινα τρόπον, παρὲξ γνώμης καὶ ἐγγράφου συστατικοῦ τοῦ ἰδίου αὐτῶν ἐπισχόπου, ὡς οἱ ἵεροὶ καὶ θεῖοι χανόνες προσ- απαιτοῦσιν. Ὁ xal μᾶλλον ἓν ταύτῃ τῇ θεοφυλάκτφ πόλει χαλῶς φυλαχθήσεται, ἅτε τῶν ἀπανταχοῦ γῆς κληριχῶν, ὑπευθύνων τε ἅμα καὶ ἀνευθύνων, καὶ κξ(ειροτονηµένων καὶ ἀχειροτονήτων, si; αὐτην συν- neque prohibente sacra peragunt.Nec item secun. g τρεχόντων, καὶ ἀχωλύτως Ἱἱερουργούντων. Μήτε μὴν dis illigati nuptiis, quod passim jam fieri accepi- διγάµοως, 8 πολλαχοῦ ἀκηκόαμεν Υίνεσθαι νῦν, f mus, vel criminibus vetitis obnoxii, vel adhuc impuberes, vel accuratissimo testimonio desliluti, vel qui prius alias sibi desponderunt, et aliis postea juncti sunt matrimonio prorsus ad sacerdotium ad- mittantur. Nam qui hac non observant episcopi dum canones violant, a canonibus abdicabuntur, et interminatis per eos penis inevitebiliter subji- cientur. Clericos autem cum clericis disceptantes, aut monachos cum monachis,apud episcopum suum debere jus petere, sacros canones sequendo, pro- nuntiamus.Clerici vero cum episcopis,vel episcopi cum episcopis, apud metropolitanum- provinciz, synodo interveniente, agant. Sin aliquod incidens ἓν αἰτίαις τιν ἀπηγορευμέναις γεγενηµένους, ἃ ἔτι ἀφήλικας, f] χωρὶς μαρτυρίας ἀχριθεστάτης, d προμνηστευσαμένως ἑτέρχς, καὶ ἑτέρχις συναφθέν- τας, sl; ἱερωσύνην παραδέχεσθαι ὅλως. ᾿Επεὶ ci τχῦτχ Uu παρατηροῦντες Επίσκοποι, ἀθετοῦντες τοὺς κανόνας, ἀθετηθήσοντχι παρ αὐτῶν, «αἱ ταῖς ἡπει- ληµέναις ὑπ) ἐκείνυν εὐθύνχις ἀφεύχτως ὑποθληθή- σονται- Κληρικοὺς δὲ «κληρικοῖς διαμφισθητοῦντας, Ἡ καὶ μοναχοὺς μοναχοῖς, παρὰ .τῷ οἰκείῳ κρίνεσθαι ἐπισκόπῳ, ἀκολούθως τοῖς θείοις χανόσιν ἀποφαινό-- µεθα. Κληρικοος δὲ ἐπισκόποις, [fj ἑοισκόπους ἔπι- σκόποις, παρὰ τῷ τῆς ἐπαρχίας μητροπολίτῃ συν- οδικῶς. El δὲ σκάνδχλον ὑποτρέχον, ὑποψίαν θᾳτέρφ οΠεπάίου]ωπη, μβρίοοπθπη alterutripartiumgignat: C ἔμποιεῖ τῶν μερῶν, παρὰ τῷ xzvà τὴν ἡμέραν ἁγιω- ad sanctissimum cujusque temporis patriarcham, et ad sacrum magnumque concilium reservata lis, decidatur: non tamenabsque sententia et commen- datilio metropol:tani scripto, urbem imperatricem episcopus ingrediatur, vel alio peregrinationem instituat, si qua necessaria res ita flagitet. Quippe canonibus obnoxium reumque sese reddet.Episco- pum autem,qui temere metropolitani penam con- temnit, inaudita causa removeri jubemus. Et personam sacerdotalem,vel personam mona- chicam mundanos adire judices, et petere,de qua- cunque ut lite per ipsos cognoscatur, omnino non permittimus : sed in episcopos, cpiscopatus ; in clericos, clericatus ; in monachos, amissi hoc facto monasterii justam senlentian: ferimus : οἱ adversus judices, qui hos suscipiunt, vel etiam ad se vi per- trahunt, preter justam numinis iram, imperato- rie quoque majestatis indignationem, legumque ponas implorabimus. Et vinculum, quo per nos illigabuntur, insolutum eis ad finem usque vitz porrigelur ; si videlicet animum non mutaverint, et ab hoc impio proposito non abstiterint. Nam et religiose leges, e! preepotens atque sanctus impe- rator noster,in Porphyra natus(20*),una cum beat memori& fratre suo germano,in publicatis edictis p^» δὲ κληρικών, τοῦ κλήρου * τάτῳ πατριάρχῃ, καὶ τῇ lepg καὶ µεγάλῃ συνόὰψ τηρεῖσθαι καὶ τέµνεσθαι «b ἀμφισθήτημα. Πλὴν μὴ ἄνευ γνώμης καὶ συστατικῆς τοῦ µητροπολίτου γρα- φῆς, ἐπιθαίνειν τῆς βασιλευούσης ἐπίσκοπον, ἃ ἆλ- λαχοῦ που στέλλεσθαι ἀποδημίαν, εἴ τι ὃ ἂν καὶ ein τὸ καλοῦν ἀναγκαῖον. ᾿πεὶ ἔνοχον ἑαυτὸν ἀπεργά- σεται τοῖς κχνόσιν, ἘΕπίσκοπον δὲ προπετὼς ἔπιτι- µίου ὁλιγωροῦντα µητροπολίτου, καθαιρεῖσθαι ἀν- απολογήτως προστάσσοµεν. Κοσμικιῖς ὃὲξ δικασταῖς ἱερατικὸν πρόσωπον, fi xxi μοναχιχὸν πρόσωπον προσιέναι͵, καὶ ζητεῖν ὑπ' ἑκείων δικάζεσθαι δίκην ἍΆντινα τύχη, ὅλως οὐκ ἐφίεμεν * ἀλλὰ τῶν μὲν ἐπισκόπων, τῆς ἐπισχοπῆς * καὶ τῶν μοναχῶν, τοῦ µοναστηρίου δικαίαν αὐτόθεν καταψηφιζόμεθΣ ἕκπτωσιν * καὶ χατὰ τῶν παραδεχοµένων τούτους δικαστῶν, fj καὶ βιαίως ἑλχόντων, μετὰ τῆς ἐκ Θεοῦ δικαίας ὀργῆς, ἔτι καὶ τὴν τῆς Bae ome μεγαλειό- τητυς ἀγανάκτησιν Ἐπικαλεσόμεθα, καὶ τὰς ix των νόμων εὐθύνας. Ὁ δὲ ἀφ᾿ ἡμῶν Step, ἄλυτος αὖ- τοῖς μέχρις ἐξόδου παρεκταθήσεται, εἴπερ ὅηλον μὰ μεταθουλεύσαιντο, καὶ τῆς ἀνοσίο ταύτης ἀπόσχοιν- το προχιρέσεως. "Oct καὶ οἱ εὐσεθεῖς νόμοι. καὶ ὁ χραταιὸς καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς ὁ πορφυρογέ.- νητος, μετὰ τοῦ ἐν µακαρίᾳ τῇ λήξει αὐταδέλφου NOTAE. (203) Constantinus scil. Basilii junioris frater. 833 GRJECO-ROMANUM 834 αὐτοῦφ ἓν τοῖς Σγγράφοις αὐτῶν τυπικοῖς, ἀναστέλ- Α suis judices coercent, quominus in personas ec- λουσι τοὺς δικαστὰς τοιαῦτα εἷς τὰ ἐχκλησιαστιχὰ νεανιεύεσθαι πρόσωπα. Ὑφαρπάζεσθαι γὰρ τὰ ἐκ- κλησιαστιχὰ, καὶ ἱερὰ, καὶ θεια προνόμια, παρὰ τῶν θεματικῶν 7j πολιτιχκῶν δικαστῶν, ὅλως οὖκ ἀνεχόμεθα. ᾽Αλλὰ καὶ πρὸ ἡμῶν ὁ ὑπὸ τούτων κατκ- φρονούµενος — xal μυκτηριζόµενος — Otbe, ἴἄκδικον αὗτοῖς ἐποίσει τὴν ἀγανάκτησιν, καὶ την ῥομφαίαν δικαίαν στιλθώσει τῆς ἐκδικήσεω:. Αἰσχύνη γὰρ. καὶ ὕδρις, τοὺς τῆς θειοτέρας xal κρείττονος µοί- ρας, ἐπὶ κοσμικῶν διαπληκτίζεσθαι, xai τὰς λοιδό- pouc διερεθίζειν Ὑλώσσας κατὰ παντὸς τοῦ τῆς Εκκλησίας πληρώματος. "O xal μάλιστα οἱ τῶν βασιλινῶν λεγομένων μονῶν xal κλήρων κληρικοὶ xai µονάζοντες ἀνευλαθῶς ποιεῖν χαὶ. ἀνοσίως θρα- σύνονται, ὑπὸ χοσμιχῶν αἱρούμενοι ἐπὶ καταγνώσει ἑχυτῶν αρίνεσθαι xal καταχρίνεσθαι, οὕς βελτιοῦν αὐτοὶ καὶ ῥυθμίζειν ἐτάγησαν, fj ἀρχιερεῦσι θεοῦ sl; γνῶσιν τὰ διάφορα προτιθέναι, xal τὰς τούτων αἰτίας, καὶ την ἁρμόζουσαν ἔκεῖθεν θεραπείαν ὡς ἐξ ἔπι- στηµόνων κοµίζεσθαι ἰατρῶν, xal πρὸς τὴν τοῦ xa- oo µελέτην ἐπιθαῤῥύνεσθαι τὴν ἀρετήν. )Αλλά τοὺς των τοιούτων µοναστηρίων µμονχχοὺς τοιαῦτα τολ- μυ ὤντας σωνοδικῶς ἀποφχινόμεθα, µήτε τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης ἔπισκόπους, µήτε τοὺς παρ, ἓν- οραν, f χειροθεσίας καταξιοῦν, ἢ εὐλογίας ἑτέρας καὶ κοινωνίας µεταδιδόναι. O5 Υὰρ πάραδον ἑαυτοῖς ἐπὶ ταῦτα πραγματευόµενοι, ἀλλὰ τὸ σεμνὸν ἐκ παντὸς τρόπου xal τὸ τίμιον τῆς μοναδικῆς πολιτείας clesiasticas talia juveniliter audeant committere. Quippe subripi nobis ecclesiastica, et sacra : diva- que privilegia, sive a provincialibus, sive urbanis judicibus, omnino non patimur. Imo eliam ante nos ipse Dens, qui &b eis contemnitur et subsan- natur, ultricem in eos indignationem stringet, et justum vindicta gladium coruscare faciet. Est enim et dedecus et probrum, divinioris ac melioris sorlis hominescoram mundanis litigare,linguasque contumeliosas hominum in universum Ecclesie corpus acuere Quod sane vel imprimis imperato- riarum (quae dicuntur) mansionum et clerorum, tam clerici, quam monachi profane alque impie facere per summam audaciam gestiun!, dum ad Β Suimel condemnationem judicari damnarique ma- lunt a mundanis, quibus corrigendis et in ordinem redigendis ipsi przefecti sunt, quam Dei pontifi- cibus variorum negotiorum cognitionem permitte- re,atque illorum causas etsanalionemidoneam tan- quam a perilis medicis accipere,ipsorumque virtu- tem ab iisdem excilari ad recti meditationem. Sed auctoritate synodali decernimus, ut nec illius epi- scopi provincie, nec diversi territorii, monachos ejusmodi monasteriorum,qui talia committunt, vel impositione manuum dignerntur,vel eis aliam bene- dictionem aut communionem imperliant.Non enim hec ideo sancimus, ut nobismetipsis aditum ad lalia patefaciamus ; sed omni modo vitae monaslicee διώκόντες, τὰ παρόντα διοριζόµεθχ. Ὥστε εἰ μὴ τὴν dignitatem el honestatem quazrimus.Adeo quidem, ἀνχφορὰν ἐχεῖνοι, καὶ τὴν ἄλλην τιμὴν τοῖς τῆς ἕπαρ- χίας ἀπιδώσουσιν ᾖἈπισκόποις, οὐκ ἀντιλήψονται παρ᾽ αὐτῶν fj παρ ἑτέρων ἱερωσύνης ἀξίωμα οὐδὲ ἕν. Κληρικοὺς 0b ἀπειθοῦντας τοῖς οἰχείοις µητροπολίταις, ἐπίταγμα αὗτοῖς ἐκκλησιαστικὸν ἀμ.ησικάχως τὸ ωνατὸν ἐπιτάττουσιν, εὐθύνεσθαι ἐπιτάσσομεν, Οὐὗ γαρ ἀνυποταξίαν καὶ ἀνηχοίαν ἡ Κυριακὴ νοµοθετεί ἐντολὴ, ἀλλ, εὐχείειαν καὶ ὑπαχοήν "Ωστε ὁ μὴ ταύτῃ, στοιχῶν, καὶ τῆς χλήσεως καὶ τῆς Εκκλησίας ἀλλότριος, Τοὺς 92 διακονίας ἐκκλησιαστικὰς ἐμπε- πιστευµένους, καὶ λόγους div ἐπιστεύθησαν, δοῦναι μὴ ἀνεχομένους, κανονικῶς εὐθύνεσθαι, καὶ ἔκλογι- σµοῖς καὶ ἁκοντας ὑποθάλλεσθαι μετὰ κληρονόμων καὶ λοιπῶν τοῦ Ὑένους διαδόχων, κατὰ τοὺς ἱεροὺς κανόνας xal πολιτικους νόμους, ὁρίζομεν, Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ µοναστηρίων ἠἐκδιδομένων διὰ δωρεᾶς ol ἱερώτατοι ἀδελφοὶ ἀνήγγειλαν καὶ συλλειτουργοι, ὡς ἐπιθλαθῶς πρὺς ταῦτα διατεθένες οἱ τὰς δωρεὰς εἰληφότες εἷς ἔσχατον αὐτὰ συνήλασαν ἀφπνισμὸν τὰς τούτων προσόδους οἴχοι µεταχοµίζοντες, καὶ γυ- μνὰ τῶν οἰκείων ἑῶντες ἀγαθῶν, ἕτερα δὲ xal clo κοσμικὰ τελείως µεταµείθουσι καταγώγια, τοὺς τούτων μοναχοὺς πάσῃ ἑνδείᾳ καὶ στενοχωρίᾳ µετ- αναστεῦσαι xal ἄκοντας ἐχεῖθεν καταναγκάσαντες, ἐξέσται αὐτοῖς, τοὺς τοιούτους εὐθύνειν κατὰ πᾶσαν ἄδειαν el; ὅτι ἂν εὑρεθεῖεν τὰ μοναστήρια Χαινοτο- ul nisi relationem x, ' illi atque alios honores epi- Scopis sue provincie tribuerinl; vicissim ab eis, velab aliis, nec unam quidem sacerdotii dignita- tem accipiant.Clericos autem contumaces erga me- tropolitanos suos, qui mandatum aliquod ecclesia- slicum eis,non injuriandi animo, quodque praestari possit, imponunt, in ordinem cogi jubemus. Non enim contumaciam et inobedientiam dominico precepto docemur sed facilitatem in parendo, et subjeclionem. Quo sane qui se non dirigil, tam vocaljone, quam Ecclesia excidit. Eos autem, quibus ecclesiastica ministeria credila sunt, nec rationes sibi commissorum reddere suslinent, se- cundum canones in jus debere vocari, el ad red- D dendas rationes eliam invitos, una cum suis here- dibus, ac ceeteris successoribus adigi, secundum sacros canones et leges civiles, decernimus. Quia vero eliam de monasteriis, qu& per donationem locantur, sanclissimi fratres et comministri ad nos retulerunt, quod qui donationes illas accepe- runt, ipsa monasteria parum Φᾳαὶς affecti ad ex- tremum ea redigant interitum, domum suam re- ditus eorum deportantes, ipsaque bonis suis nudata relinquentes, quodque nonnulla prorsus in hospi- tia mundana commutent, coactis eorum monachis per omnis generis rerum inopiam et augusliam, ut VARLE LECTIONES. κ-ὶ nominis commemorationem in sacris. 835 JUS CANONICUM 836 inde vel inviti abscedant : licitum eis esto, ejns- A µέσαντές τε αἱ καταθλάψαντες εἷτε καὶ τοῖς modi homines imyune reos peragere de quibusvis damnis et innova!ionibus quibus nocuisse mona- steriis deprehensi fuerint : atque etiam, ut malis eorum curatoribus ex eis cum contumelia expulsis, libere juribus ea metropolitanum vindi« ent. Quod si fortasse curatores eorum aliquid habeant proba- bile, quod his objiciant : non adeant mundana tri- bunalia. Quippe hoc facto seipsos omni jure suo excludent. Sed ad sacram synodum nostram acce- dant, quodque fas squum fuerit, impetrabunt. Neque vero credimus quemquam sacralissimorum metropolitanorum, el ceterorum ponlificum, abs- que causa et immerito,perque solam injuriam,be- neficiorum mansione expellere : nisi quis indigne δικχίοις τῶν «αητροπόλεων ἀνχσώζειν ἐπ ἔξουσίφ, τοὺς κακοὺς αὐτῶν φροντιστὰς μεθ Opto iL αὐτῶν ἀπελάσασιν. El δέ τι τυχὸν ἔχοιεν πρὸς ταῦτα εὔλο- ον προτείνειν οἱ τούτων προνοηταὶ, μὴ κοσμικοῖς προσίτωσαν δικαστηρίοις. ᾿Επεὶ ἐχκλείσουσι παντὸς δικαίου ἑαυτοὺς. ᾽Αλλὰ τῇ καθ ἡμᾶς Ἱερ προσφοι- τάτωσαν guvdó p, καὶ τῆς ἐνδεχομένης οὐχ ἁμοιρή- σουσι δικαιώσεως. ᾿Αναιτίως δὲ, καὶ ἀνεγκλήτως, καὶ Ou µόνην ἐπήρειαν, οὐδένα Ἠπιστεύοµεν τῶν ἱερωτάτων μητροπολιτῶν καὶ λοιπῶν ἀρχιερέων, Καριστηκάριον Εξωθῆσχι μονῆς ' εἰ µή τις ἀναξίως ἑαυτοῦ βούλοιτο πολιτεύεσθαι, καὶ τὴν ἀδιχίαν ἁσπά- ζεσθχι. El δὲ τινα τῶν φροντιστηρίων τύπον εἶχον ix παλχιοῦ συνεισφορᾶν τινχ συνεισφέρειν τα-ς µη- se gerere velit,et injustitiam amplecti.Quod si qui- B τροπόλεσιν, εἴτε ἐπὶ μονοπροσώπων παροχῇ, εἶτε bus monasteriis ratione prisca sanctionis alicujus erat injunctum,ut collationem aliquam metropoli- bus prestarent, sive personis singularibus eam probendo, sive judicum et exactorum fisci alimen- tis exhibendis,sivealioquin; atque illa forte dein- ceps onera conligil aliis esse imposita : statuimus, ut ea collatio sine defraudaiione, nec ulla innova tione facta, metropolibus praestetur. Quzecunque vero quadam ex parte commune quid cum metro- polibus habent, aut que jus aliquid vicinis et permissionis, cum eis copulat, nec ante hac ali- quibus jure Leneficiario concessa sunt : ea nobis haud placet ullis personis donari.Imo vero si ma- ἐπὶ εροφαῖς κριτών xal τῶν τοῦ Cnuos'oo) ἁπαιτη- τῶν, εἴτε χαὶ ἀλλαχοῦ, καὶ ἔτυχε ταῦτα ὕστερον ávz- τεθῆναί cut, τὴν συνεισφορὰν διοριζόµεθα παρέχειν πρὸς τὰς μητροπόλεις ἀνωστερήτως ἀκοινοτόμητον. "Oga δὲ κοινωνεῖ κατά τι ταῖς μητροπύλεσιν, fj πλη- σιασμὸν ἐν ταύταις ἔχει, xal. ἀνχκοίωσιν, καὶ οὖκ ἀπεχαρίσθη πρὸ τούτου τισὶν, tl; δωρεὰς δίδοσθχι προσώποις οὐκ εὐδοκοῦμεν — "AAA εἰ καὶ ἐδόθη, ἀχύρους εἶναι καὶ ἀνισχύρους τὰς δωρεὰς βουλόμεθα * καὶ τὰ φροντιστήρια αἴτόθεν ἀντιστρέφεσθαι, πρὸς τὰς μητροπόλεις, fj ἐπισκοπάς. Τὰ γὰρ μµήκοθεν xai ἰδιοπεριόριστα δωρεῖσθαιῳ καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν ἁγίοις πατράσι καλῶς ἔδοξε, καὶ ἡμῖν * τὰ δέ olov ἔνδιχι- xime donata sint, eas donationes irritas, el nullius c; τήµατχ τῶν µμητροπολιτῶν καὶ ἐπισκόπων, xal esse roboris volumus ; ipsaque monasteria melro- ῥὑπερείσματα xal συγκροτέµατα τῶν ἁγίων ἔκχλη- polibus e vestigio, vel episcopalibus restitui. Non σιῶν, οὐδαμῶς * οὐδὲ ἡ ἡμῶν τοῦτο παραδέχεται µε- longe dissita,suisque descriptafinibus ut donentur, Ἅτριότης τὸ σύνολον preclare tum Patribus qui ante exstitere, tum nobis placuit : nullo autem modo ea, qnx metropoli- tanorum et episcoporum quasi domicilia sunt, el fulcro sustentaculaque sanctarum ecclesiarum : nec nostra id prorsus admittit mediocritas. Per locationis autem contractur, et (verbi gra- tia) ad annos xx et ix monasterium, vel certis pactis metropolim et episcopatum locari; tanquam alienum ab evangelico mandato, et apostolicis patriisque traditionibus omnino interdicimus : et pariter tum eos, qui hoc audent facere, tum qui, si fiat, negligunt; indignos pontificia per- fectione judicamus, et sacrorum canonum adver- sarios : nec hisce rebus ultionem convenienptissi- ἘΕκδοτικὼς δὲ, xal otov ἐπὶ χρόνοι εἴκοσι xal ἑννέα µοναστήριον, f, πακτικῶς μητρόπολιν ἐκδίδο- σθαι, xal ἐπισκοπὴν, ὡς ξένον τῆς εὐαγγελικῆς διατάξεως, καὶ τῶν ἀποστολικῶν τε καὶ π- τρικῶν παραδόσεων, Πάντη ἁπαγορεύομεν * xal τούς τε τολμῶντας ἅμα, καὶ τοὺς τὸ γινόμενον παρορῶντας, ἀναξίους της ἀρχιερατικῆης µκρίνοµεν τελειότητος, καὶ τῶν ἱερῶν κανόνων ἐναντιόφρονας * καὶ τοῖς πράγµχσιν ἐκδίκησιν τὴν πρεπωδεστάτην mam secundum canones adhibere singulari cum D κανονικῶς προμηθεύσασθαι οὐκ ἀποχνήσομεν, O0 providentia cessabimus. Non enim patiemur ut sacra illa gratia venalis habeatur, et ipsi con- Sortes eorum simus, qui sacra contra canones profanant, utque lucri causa dona spiritualia profanorum instar distrahantur.De sessione autem episcoporum sancimus,ut episcopi secundum ordi- nem suorum metropolitanorum sedeant, idque in concessibus sacris, et in synodis el in conviviis : neque superiores sedes οἱ primatus studium af- feclent indignis sese modis inferiorum metropo- lium episcopi : sed in suos metropolitanos, tan- quam in canones et sancliones quasdam, oculos dirigant; secundum quos in consessibus et γὰρ καπηλεύεσθαι τὴν ἱερὰν χάριν, καὶ κοινωνεῖν τοῖς χοινοῦσιν ἀχανονίστως τὰ ἁἅγια, xal τὰς πνευ- ματικὰς δωρεὰς ὡς κοινὰς ἐμπορεύεσθαι ἀδεξόμεθα ἑμπορίας χάριν. Περὶ δὲ τῆς τῶν ἔπισκ.πων καθ- έδρας, διοριζόµεθα. Κατὰ τὴν τάξιν αὑτοὺς τῶν ol- χείων καθέζεσθαι μητροπολιτῶν, καὶ ἓν συνθρόνοις, καὶ iv συνοδοις, xal iv. ἑστιάσεσι ^. καὶ μὴ τὰς προ- εδρίας ἁρπάζειν, καὶ τὸ φιλόπρωτον, ἀναξίως ἑαυ- τῶν, τοὺς τῆς ὑποδεδηχυίας µητροπόλεως ἔπισχο- πους ' ἀλλ᾽ ὡς πρὸς χανόνας xal ὅρους, τοὺς ἰδίους ὁρᾷν µητροπολίτας, καὶ τυποῦν ἑαυτοὺς (v τε καθ- έδραις, καὶ πανταχοῦ. Ἐπεὶ δὲ xal τινες τῶν κατὰ τόπους δωνατῶν kv τοῖς τῶν οἴκων εὐκτηρίοις ση- 837 GRJECO-ROMANUM. 838 μείνειν τε Ya συνάγειν Φιλονεικοῦσι, καὶ ἱερολογίας A ubique. sese conforment. Ei quoniam alicubi καὶ βαπτίσµατα, xal ἕτερα ἐπιτελεῖν, πατριχρχικοῖς ὅπθεν σταυροπηγίοις f, xal ἐπισκοπικοῖς θαῤῥοῦντες, τὰς καθολικὰς παραιτούμενοι, xal τῶν ἐπὶ ταύταις συνάξεων καταφρονοῦντες, ἄξιον καὶ περὶ τούτων διορίσασθχι, ὥστε µηκέτι τοιοῦτόν τι συγχωρεῖν τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους γίνεσθαι ᾽ ἀλλὰ τοὺς μὲν ἱερεῖς, τοὺς πλὴν πρὸ λειτουργίας, χἀκείνην τυχὸν ἐν ἑορτῇῃ, καὶ κατ ἔπιτροπὶν τοῦ ἐπισκόπου, ἑτέραν ἀκολουθίαν ἱερὰν ἓν εὐκτηρίις ῥἐπιτελέσαι τολµή- σοντας, Χαθχιρέσει τοὺς — 0à μὴ καταδεχοµένους τοῦτο τῶν δυνατῶν ἀναθέματι ὑποδάλλειν. Φησὶ γάρ * Et τις διδάσκοι τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ εὐκαταφρόνητον εἴ- ναι, καὶ τὰς ἐν αὐτῷ συνάζεις, καὶ παρὰ τὴν χαθολι- quidam potentes in oratoriis imperium habere, cctusque cogere nituntur, el sacras preces, ba- plsmos, aliaque talia peragere, patriarchalibus scilicet crucium defixionibus aut episcopalibus freti, generales interim Ecclesias repudiantes, et cetus, qui in eis habentur, contemnentes : opere pretium est, de his ctiam decernere, ut episcopi provinciales ta'e quid amplius fieri non. permit- lant, sed sacerdotes quidem qui preterquam ante ministerium sacrum, ibique fortasse die feriato, et episcopi permissu, aliud quid rei sacre in ora- toriis peragere fucrint ausi,depositioni: potentes autem, qui hoc non amplectuntur, anathemati Xv ᾿Εκκλησίαν ἰδί ἐκκλησιαζοι, xxl μὴ συνόντος g Subjiciant. Iloc enim c.nonis m verba sunt : Si παντὺς τοῦ πρεσθυτερίου, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτα οὕτω συγκεφαλαιωθέντα καὶ ὁρισθέντα, καὶ ἐπὶ συν- εδριων τῶν θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν, Κυριχλοῦ, "Eidos * Δημητρίου, Κυζιχου * Κωνσταντίνου, Νι- κχίας θεοδώρο, Χαλκηδόνος Κωνσταντίνου, Σί- δης ’ Ἰωάννου, Μελιτηνῆς * Κωνσταντίνω, Τυάνων ᾿ Ἰωάννου, Κλαυδιουπόλεως * θεοφυλάχτου, Νεοχαισα- pelas Ἰωάννου, "Ixovluu * Γεωργίου, Κορίνθου * Μιχαηλ, ᾽Αθηνῶν θεογνώστου, Μωκισου * Κωνσταν- τίνου, Πατρῶν Κωνσταντίνου, Τραπεζοῦντος * Ἰωάν- νου, Φιλίππων. Ἅ᾿Αγαπητοῦ, Αδριανουπόλεως * Θεοδώρου, Καμάχο. Κωνσταντίνου, Χωνῶν * Στε- φάνου, Κρήτης Νιχήτα, “δροῦντος * Σισινίου, Κελτζηνης καὶ ἀρχιεπισχόπων, Νικήτα, Βιζύης * quis doceat edem Dei contemni posse,el qui fiunt In ea congressus ; sique seorsum quis extra gene - ralem Ecclesiam cecus cogat, toto presbylerio 2 non simul presente, anathema esto, Hzc ita sum- malim exposila et definita, inque consessibus religiosissimorum — metropolitanorum , Cyriaci, Epheseni ; Deinetrii, Cyziceni; Constantini, Ni- ceni; Theod.ri, Chalcedonensis; Constantini, Sidensis ; Joannis, Meliten ; Constantini, Tyanen- 8is ; Joannis, Claudiopolitani ; Theophilacti, Neo- ciesariensis ; Joannis, Iconiensis ; Georgii, Corin- thii, Michaelis, Atheniensis ; Theognosti, Mo- cisii ; Constantini, Patrensis ; Constantini, Tra- pezuntiüi ; Joannis, Philippensis ; Agapeti, Adria- Διονυσίου, Ἡροικονήσου Νικηφόρου, Κίω ᾽ Στρα-ϱ nopolitani ; Theodori, Camacheni; Constantini, τηγίου, Απρω Ανδρέου, Χερσῶνος Λέοντος, Ἡρύσεως * Νικολάου, Λήμνου ᾽ Ἰωάννου, Βοσπόρου Αρσενίου, Σουγθαίας * ἓν ὑπομνήμασι, ἐἑντεθέντα, τῇ συνήθει διὰ µολίθδου σφραγῖδι ἐθεθαιώθη, xal ἐπεδόθη μηνὶ Ὦ᾿Ἰανουαρίῳ, ἐπινεμήσεως τα, ἔτους Go S". Chonensis ; Stephani, Cretensis; Nicete, Hy- druntini; Sisinii, Celzens» ; οἱ archiepiscopo- rum Nicels, Bizyensis ; Dionysii, Proconesii; Nicephori, Ciensis; Strategii, Aproi; Λη- dree, Chersonis; Leonis, Brysei; Nicolai, Lemnii ; Joannis, Bosporani ; Arsenii, Sugdeen- sis; monumentis illata, consueto plumbeo sigillo corroborata sunt, et data mense Januario, indictio- nis XI, anni v1 619 10 XXXVI. Β΄, « "icov ὑπομνήματας ἐναποτεθειμένου τῷ iv Κων- σταντινουπὀλει εὐαγεί Ὑαρτοφυλακείῳ τοῦ πα- τριάρχου χυρου Αλεξίου, περὶ τῶν διὰ δωρεᾶς λαμθανόντων μοναστήρια, περί τινων ἄλλων ἀναγκαίων ἔκκλησιαστικῶων ὑποθέσεων, ταῖς µητροπόλασι, ταῖς ἀρχιεπισχοπαῖς, καὶ ταῖς ἐπισκοπαῖς ἀνηκουσῶν. » Μετὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων παρατρέχων ὁ ypóvoc καὶ τὰς πατριαρχικὰς τὰς ἐπὶ διαμονι καὶ εὐθηνίᾳ καὶ πλατυσμῷ τῶν ἱερῷ «φροντιστηρίων Ἠπράξεις τῶν µακαριωτάτων πατριαρχῶν, ἨἈπράσεις ἀνελευθέρους, xal μεταφορὰς ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπα καπήλους καὶ πάσης βωμολογίας πεπληρωµένας, Καὶ εἰκότως. ᾿Εκλειπόν- τῶν γὰρ τῶν ἀμέμπτιος πορευομένων, ἐπλήθυναν ol ἀροτριώντες τὰ ἄτοπα, κατὰ τὸν ἸΙὼδ, καὶ thv ἀρετὴν παρετηµέρησεν ἡ καχία. Πᾶς δέ τις χέχηνεν εἷς ἀργύριον, οὐδένα πόρον αἰσχρὸν, fj x£pÜoc ἄδικον παρχιτούµενος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ εὐαγῶν καὶ ἀπὸ Lv- Il. Exemplum ? monumenti,in venerabili scri- sio Conslantinopolitano reconditi, quod est domini Alexii patriarche, de iis, qui per do- nationem monasteria consequuntur, et dealiis quibusdam necessariis | ecclesiasticis causis, qua ad melropoles, archiepiscopatus et episco- palus pertinent. Ut temporis progressus alia solet omnia, sic ἑχαινοτόμησε ὀωρεάς * καὶ D patriarchales etiam donationes innovavit: et ten- dentes ad durationem et felizitatem, et amplifica- tionem sacrorum monasteriorum actiones beatissi- morum patriarcharum, convertit in mercaturas illiberales, ac translationes ab una persona in aliam, cauponaria levitate, atque omni nequitia plenas. Nec abs re quidem. Dum enim deficiunt, qui citra reprehensionem ambulant, auctus est eorum numerus, qui arant absurda, quemadmo- dum Jobus loquitur, et virtutem improbitas fer- tilitate sua superavit. Quilibet inhiat argento, VARLE LECTIONES. m Apostolorum scilicet. 5 presbyterorum ordine. ο Vulgo copiam dicunt. 839 JUS CANONICUM 840 nullum turpem quaestum vel lucrum injustum re- A αγῶν ὁμοίως ζητῶν χρηµατίζεσθαι. Ὡς χινδωνεύειν pudians, sed ex religiosis pariter ac piacularibus ditescere cupiens. Quo fit ut periculum sit, ne sacra eodem habeantur loco, quo impura, et ne sancta profanentur ; et qui discrimen inter rem sacram profanamque faciat, vel virtutem colat, et videat, et recte ambulet, prope nemo sit in homi- num vita reliquus. Ac vide, queso, quid sibi velit hoc meum exordium. Omnis in hominum vitam modo yiliositas irrepsit, εἰ inhonesta per summam licentiam impune committuntur. Simulatio et larva, pro re honesta laudabilique ducitur : nec aliud quidquam universi prope mortales magissol- licito complectuntur studio, quam unde quis, et quomodo lucrari possit, et avaritie queslum inve- niat, ac presentibus aliquid adjiciendi viam sibi muniat, easque subtilitates excogitet, qua haud dubie captos animos abducaut a Deo. Pecuniam majori, quam animas nostras, in pretio habemus. AtLigere jam nonnulli etiam non tangenda,nec eis pepercere ; sed inexplebilem animi sui libidinem porrexerunt ad minime attentanda, Deoque dedica- tis cupiditatem avaram et infrenem apoelitum ἐντεῦθεν τὰ lepà iv ἴσῳ κεῖσθαι τοῖς μιαροῖς, xal Κοινουσθχι τὰ ἅγια καὶ τὸν διακρίνοντα μεταξὺ Ἱεροῦ xal βεθήλο, fj κατορθοῦντα, καὶ ὁρῶντα, καὶ περιπατοῦντα ὀρθῶς, pa εἶναι σχεδὸν, μηδὲ πολιτεύσθαι, Καὶ σκόπει, τί µοι βούλεται τὸ προοίµιον. Παρεφθάρη τῷ lp πᾶσα φαυλότης τανῦν, καὶ τολμᾶ- ται ἀνέδην τὰ ἄσεμνα. Ἡ δὲ σχηνἡ καὶ τὸ προσωπεῖον, ὡς τίµιον ἐπιτήδευμα, καὶ ἐπαινετόν ' καὶ οὐδὲν ἄλλο διά πεφροντισµένης σπουδῆς οἱ πάντες σχεδὸν τίθενται ἄνθρωποι, fj πόθεν ἄν τις, καὶ ὅπως κερδήσοι, καὶ τῇ φιλογρηµατίᾳ πόρον Εξεύροι, καὶ τοῖς οὖσι προσ- Ohxnv ἐμπραγματεύσαιτο, καὶ ᾖἐπινοίας ἐπινοήστῃ ἄντικρυς αἰχμαλωτιζούσας, ἀπὸ Θεοῦ. Kal ποιοῦμεν τὰ χρήματα τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς προτιµότερα, " Ἠψαντο p καὶ τῶν ἀψαύστων πολλοὶ, καὶ οὐκ ἐφείσαντο. ᾽Αλλὰ τὴν ἑαυτῶν ἐπληστίαν θαὶ µέχρι τῶν ἀτολμήτων Ἰξέτειναν, xal τοῖς ἀναχειμένοις θεῷ πλεονέκτιδα ἐπιθυμίαν, καὶ ἀκόλαστον ἐπέδαλον ὄρεξιν ' οἴκους τε ἁγίους ἠχρείωσαν, xal Ἱερὰ ἠρήμωσαν φροντιστή- pix " καὶ τεμένη Orta, ἱερῶν χειµηλίων ἑψίλῳσαν * τὸν ἁγνὸν τοῦ Θεοῦ qdOov, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις νέ- µεσιν, ποῤῥω που xal μαχκρὰν ἑαυτῶν ῥἐξοικίσαντες. injecerunt, edes sanctas reddiderunt inutiles, monasteria sacra in solitudinem redegere, templa divina donariis sacris spoliarunt : dum castum Dei timorem, et horum scelerum vindictam, suis ab oculis longe remotam habent. Ita factum est, ut sancta Dei verba mendacii arguant, et legem ejus irrideant. Quinetiam non- nulli ob ea,que designantur, ingemiscere perspi- cacem illum oculum justitiz per errorem non pu- tantes,ad id operam dederunt,uL animi occulto dolo, et lingua fraudulenta sanctorum quoque patriar- charum,reliquorunmque sacerdotum simplicitati et sancie modestie insultarent, ac peterent ipsi quidem monasteria per donationem ab eis conse- qui, cum promisso nullum non beneficentie genus in ea declarandi, et illatam eis ipsorum ratione temporum c:elerorumque casuum infelici- tatem dissipandi, formamque pulcherimam resti- tuendi : sed lantum abfuit, ut ea nacti, verba facis prestarent, et promissa imp'erent,ut etiam inverecunde omnia contrari» designent,et veslatio- nes eorum vastalionibus cumulent : dum bonis iis, qua auferunt, ad salietatem fruuntur, eorum vero, quibus indigent ipsi, ne minimum quidem repen- Οὕτω ῥήματα τὰ ἅγια ἑψεύσαντο τοῦ θεοῦ, xal τὸν νόµον αὐτοῦ ἐμυχτήρισαν. "Hón δέ τινες καὶ μὴ ἐπιστενάζειν τοῖς πεπραγµένοις τὸν τῆς δίχης ἅλη- στον ἐξαπατώμενοι ὀφθαλμὸν, ἔσπευσαν μεθ) ὑπο- κεκρυμµένου «φρονήµατος, xal γλώσσης ἁπατηλῆς, καὶ πατριαρχῶν ἁγίων καὶ ἱερέων ἑτέρων ἁπλόνητος καὶ Ἀἐπιειχείας ἁγιοπρεποῦς κατοργήσασθχι, xai αἰτήσασθαι μὲν φροντιστήρια δίὰ δωρεᾶς λαθεῖν map αὐτῶν, ἐφ᾽ ὑποσχέσει τοῦ πᾶν εὐποιίας εἴδος εἷς αὐτὰ ἐπιδείξασθαι, καὶ ἀποσκεδάσαι τὴν ἐπισυμθᾶ- σαν τούτοις ὀυστυχίαν Éx τε τῶν καιρῶν xal τῶν ἄλλων ἐπιφορῶν, καὶ ὄψιν αὐτοῖς εὐπρεπεστάτην ἐπισχευάσαι, Λαθόντας δὲ τοσούτου δεῆσαι κεἷς ἔργα τοὺς λόγους ἀποτελέσαι, xal τὰς ἐπαγγελίας ἀποπληρῶσαι, ὅτι καὶ τἀναντία πάντ« ἀνερυθριάστως νεανιεύονται * καὶ ταῖς Ἐρημώσεσι τούτων, ἑρημώ- σεις ἀπεργάζονται * τῶν μὲν, ὧν φέρουσιν, ἆγαθων εἷς χόρον ἁπολαύοντές * τῶν δὲ, dw δέονται, οὐδὲ τὸ εὐτελὲς ἀντεισφέροντες. "Ἔως εἷς ἐσχάτην αὐτὰ dant, donec ea tandem ad eversionem ac vastita- D καταστροφὴν xal ἐρήμωσιν συνελάσουσιν. ᾿Επειδὰν tem extremam redegerint. Atque hoc modo perdita monasteria perinde divendunt, atque communia profanaque predia, velaliis ea gratis locant, ut eruce residua devoret locusta,et plagam extremam plenus excipiat interitus : ac si quid illos effugit, ab his consumatur :in quo sane facinus admitiunt incursui barbarico simile, sed Christiana tum honestate, tum modestia prorsus indignum. Jam quod eliam his ipsis et inhonestius est, οἱ alienus à decoro, virilibus monasteriis mulieres prosunt, δὲ οὕτω ταῦτα Χαταλυµήνηται, ἔπίσης κχοινῆς 96 Χτησειδίοις ἀπεμπολοῦσιν, fj δωρεὰν ἄλλοις ἔχδι- δόασιν, Oc ἂν τὰ κατάλοιπα τῆς κάµπης καταφάγοι ἡ ἀχρὶς καὶ τὴν ἑσχάτην πληγὴν ὃ παντελὴς διαδέ- ξηιαι ὄλεθρος * καὶ eU τι ἐχείνους διέφυγεν, ὑπὸ τούτων ἀναλωθείῃ * τόλµηµα τελμῶντες βαρθαρικῆς ἐπιδρομῆς ὅμοιον, Χριστιανικης Ob σεµνοπρεπείας xal κοσµιότητος πάντη ἀνάξιον. Καὶ τὸ ἔτι τούτων ἀσεμνότερόν τε καὶ ἀπρεπέστερον, Ὑυναῖκες μὲν ἀνδρῴων ἐπιστατοῦσι «φροντιστηρίων, ἄνδρες δὲ VARLE LECTIONES. UB xoivo*,, 841 GRJECO-ROMANUM 842 Ὑωναικείων «φροντίζουσιν * — AÓxot, φασὶν, ἄνδρας 98 A et viri muliebrium curam gerunt : a lupis, quod ποιµαίνοντε, dj καὶ πῦρ εἷς χόρτο, Ἐπαφιέμενοι. alunt, pascuntur agni ; vel ignis feno immittitur, Ὅπου γὰρ οὐδὲ πάροδος τυχαία xal ἀπερίσκεπτος ἀνδράσι μὲν εἷς γυναικεῖα ἐφεῖται παρὰ τῶν θείων κανόνων, |j Ὦτοὐναντίον γυναιξν εἰς ἀνδρῶν κατ- αγώγια * πολλοῦ γε δεῖ ἐνδοθῆναι ἄνδρας μὲν γυναι- x&v ἄρχειν τιµίων, Θεῷ uówp ζην ἑλομένων ᾿ γυναῖκας δὲ ὁσίων προΐστασθαι ἀνδρῶν. Εἰ µήπω τις ἅμικτχ µμιγνύειν ἐθέλοι, xal τῶν θείων νόμων καὶ τῆς ἑντολῆης καταπαίζειν αὐθαδιάζοιτο. Αλ ἡ µετριότης ἡμῶν τῆς τε φυλακης τῶν ἱερῶν κανόνων, καὶ τῶν θείων δικαιωμάτων παρατηρήσεως μηδέν τι προὐργιαίτερον πιουµένη, xal τὰ τοιαῦτα ὥσπερ Φθάνουσα xal ἱστῶσα δεινὰ, καὶ τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς ἀνακόπτουσα, διορίζεται, μήτε µμετένεξιν Quippe cum ne fortuitus quidem,ac minime medi- tatus aditus viris ad muliebria monasteria sacris a canonibus permittatur, aut e contrario mulieribus ad virorum domicilia : multum profecto abest, concessum esse,ut in venerabiles feminas qua soli Deo vivere decreverunt, imperium viri gerant, ac mulieres viris religiosis presint, nisi quis forte non iniscenda miscere velit,et contumaciter divinis legibus ac precepto illudat.Enimvero mediocritas nostra conservatione sacrorum canonum, et ju- rium divinorum observatione nihil antiquius ha- bens; simul et hec mala velut .nticipans ac si- stens, et quominus ulterius serpant, retundens : ἀπὸ τοῦ παρόντος, μοναστηρἰου γίνεσθαι οἰανδήποτε, pg Statuit ut ex hoc tempore neque translatio mona- ἀπὸ τοῦ διὰ δωρεᾶς κατέχοντος τοῦτο εἷς ἕτερον πρόσωπον ' ἀλλ εἰ xal γένηταί πότε, ἄχυρον εἶναι ταύτην, xal ἄδεχτον, καὶ εὖὐθύαις ἔνοχον ταῖς ἁρμοδιωτάταις, Μήτε γυναῖκα, οἵας ἂν εἴη τύχης, ἀνδρῴου δεσπόζειν µοναστηρίυ ᾽ Ἀ τοὐναντίον, ἄνδρα γυναικείου * xal μάλιστα, ἡλιχίας ὑποπτευο- µένης τυγχάνοντα, wal σκανδάλου ἀφορμὴν τοῖς πιστοῖς ἐμπαρέχοντα. Καὶ τοῦτο φυλάττεσθαι xal ἐν µητροπόλεσι, καὶ ἐν ἐπισκοπαῖς, xal πανταχοῦ. Ἐκποδὼν Ὑὰρ δεῖ ποιεῖσθχι τὰς πονηρὰς ὑποψίας πάσῃ μηχανῃ. ἀλλ οὐχὶ καὶ πτώματα ἐντεῦθεν συγχωρεῖν ἀποτίκτεσθαι, xai τὸ τίµιον τῆς ᾿Εκκλη- σίας ακαθυθρίζεσθι πλήρωμα. Ὡς ἂν οὖν μήτε μεταφορὰ τὸν μέλλοντα χρόνον ἀπὸ προσωπου tlc πρόσωπον Ἱἱεροῦ «φρωντιστηρίου πλημμεληθείη, ἃ ἀπεμπόλησις (τοῦτο δ αἰσχύνη καὶ ὑπολογίζεσθαι, po τι λέγειν καὶ πιστεύειν γράφῇ) µήτε μὴν γυναι- κείων ἄνδρες σεµνείων ἐπιστατοῖεν, Ἡ Ύγυναῖκες ἀνδρῴφων προΐσταιντο, τὸ παρὸν ὑπόμνημα ἐξετέθη * πρὸς τοῖς εἱρημένοις ἔτι καὶ πᾶσαν ἔχδοσιν παρα- λαυρίων τε xal ἱερῶν «φροντιστηρίων, xal κχτηµά- των, καὶ τοπίων ἁπλῶς καὶ ἀμπελώνων, ἥτις μὴ κατὰ Ὑνώμην πατριαρχικὴν, fj εἴδησιν τῶν τοῦ σεχρέου τοῦ εὐαγοῦς ἸἈΧαρτοφυλακείου προέδη, ἀναργύρως ἀνατρέπον καὶ ἀχυροῦν. Οὕτω μέντοι, ὥστε μηδεµίαν ἐντεῦθεν ζημίαν τὰ εὐαγη σεμνεῖα ὑφίστασθαι ' ἀλλ αὐτοὺς ἐχείνους τοὺς ἐκδεδωκότας, οἴκοθεν ταύτην ἐπιγινώσχειν, καὶ πρὸς οὓς ἐκδεδώ- sterii quecunque fiat ab ea persona, qua per donationem id possidet, ad aliam personam : et, Si facta sit forte, sit irrita,nec admittatur, et poenis convenienlibus reprimatur. Nec ut item mulier cujuscunque conditionis sit, virilis monasterii dominium habeat : aut vice versa, vir muliebris ; presertim, qui suspecta sit :talis, et occasionem scandali üdelibus prebeat. Atque hoc observan- dum tam in. metropolibus quam episcopalibus, et ubique. Nam omni conatu removendz sunt suspi- ciones male, multoque minus permittendum, ut lapsus inde proveniant, et infamia venerabile corpus Ecclesie afficiatur. Ul igitur in posterum neque translatio sacri alicujus monasterii a perso- nain personam committatur, aut venditio (quod vel cogitatu turpe fuerit, nedum ut dicatur, et in litteras referatur), neque viri mulieribus scholis honestatis przesint, aut virilibus mulieres: presens hoc monumentum expositum est, quod przter ea qua dicta sunt, etiam omnem locationem paralau- riorum et sacrorum monasteriorum, et przdio- rum, et fundorum simpliciter, ac vinearum, quae de sententia patriarche, ac scientibus iis, qui secrelario venerabilis scrinii presunt,non proces- sit : absque pretii restitutione rescindit et abolet. Ita tamen,ut venerabiles honestatis schol: nullum inde detrimentum sustineant, sed ut illud de suo locatores agnoscant et conductores : illi quidem, κασι, τοὺς μὲν, ὡς δολεροὺς, καὶ & μὴ Ἐπετράπησαν p ut fraudulenti, et qui non permissa a sanctissimis παρὰ τῶν ἁγιωτάτων ἀρχιερέων, ἐπὶ κέρδει ἰδίῳ κακῶς ἐκποιουμένους τοὺς Ἐκλαμθάνοντας δὲ, ὅτι μὴ ἐφρόντισαν ἀκριζώσασθαι παρ Gv δεῖ ἐκλαμθά- νειν καὶ ἠσφαλίσαντο ἑαυτούς καὶ μάλιστα, εἰ μὴ προφανὲς εἴη xal ὅηλον ὅτι εἷς χρειώδεις xal ἀναγκαίας Ἐξόδους τῶν «φροντιστηρίων προεχώρησαν τὰ εἰσδεκτικά. "Amb δὲ τοῦ παρόντος, μηδέν τι τούτων ἨὙίνεσθαι. ᾽Αλλ εἰ καὶ δεήσει γενέσθαι, τῇ ἡμῶν ἀναφέρειν µετριότητι, f) xal τῷ θεοφιλεστὰτῳ γαρτοφύλαχι, καὶ τοῖς περὶ αὐτὸν εὐλαθεστάτοις διακόνοις xal πατριαρχικοῖς νοταρίοις * καὶ προ: pontificibus proprii lucri causa male alienent : conductores vero,quod curam nullam adhibuerint, ut certiores essent, a quibus conductionem fieri oporteat,nec eo modo sibi caverint : ac presertim, si nun manifesto pareat,quod ad utiles et necessa- rias expensas monasteriorum erogata sint, qua recepta ex reditibus erant. Deinceps quidem nihil horum ficri debet. Ac si maxime fieri oportuerit, ad mediocritatem nostram referatur, vel ad reli- giosissimum chartularium,et adjunctos ei venera- biles diaconos ac patriarchales notarios horumque VARLE LECTIONES. 98 ἄρνας. PATROL. GR. CXIX. 21 LL 843 JUS CANONICUM. 844 jussu et conseusu scripto, alienationem fieri A τροπῇῃ, xal συναινέσει Ἐγγράφῳ, προδαΐνεν τὴν ix- volumus. Absque quo sit locatio nulla certa et indirupta manebit: sed tum conductor excidet pretio numerato, secundum canonum legumque constitutionem ; tum etiam locator multabitur. Hoc autem et in metropolibus valeat,et in archiepisco- patibus οἱ episcopatibus. Λο neque donatio mo- nasterii locnm habeat unquam in persona, qua in ea non est inserta : neque viri muliebrium, vel mulieres virilium monasteriorum curam gerant : neque locatio paralauriorum vel alicujus alterius immobilis rei, sine approbatione sanctissimi pa- triarch:e, vel metropolitani et archiepiscopi, fiat. δοσιν. ᾽ Άλλως δὲ, τὸ βέδαιον καὶ ἀῤῥαγὲς οὖδεμία δέξεται τῶν ἔχδόσεων ἀλλὰ xal 6 ἐκλαμθάνων τοῦ τιμήματος Ἐχπεσεῖται, χατὰ τὴν τῶν κανόνων καὶ τῶν νόμων διάσυξιν 97, καὶ ὁ ἐκδιδοὺς ζημιωθήσε- ται, Τοῦτο δὲ xal ἐπὶ µητροπόλεων κρατείτω, καὶ ἀρχιεπισκοπῶν, καὶ ἐπισκοπῶν. Καὶ µήτε δωρεᾶ µοναστηρίου sl; πρόσωπον ἁμωσγέπως μεταθαινέτῶ, τὸ p ἀναταττόμενον ἓν αὐτῃ, µήτε ἄνδρες γυναι- κείων, 1| Ὑυναῖκες ἀνδρῴων µοναστηρίων φροντζέ- τωσαν, µήτε μὴν ἴἔχδοσις παραλαυρίων, fj τινος ἀκινήτου ἑτέρου, plc εὐδοχήσεως τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου, fj µμρητροπολίτου, καὶ ἀρχιεπισκόπου Facla vero, litteris tantummodo continebltur : µΥινέσθω, Γεγονυῖα δὲ, iv. γράµµασι χείσεται µόνον * cum re ipsa ne tantum quidem efficacitalis, ἐν πράγµασι δὲ, οὐδ ὅσα ὄνειροι ἑνεργήσει, ἢ ὀνή- quantum somnia, sit habitura, vel profutura con- Όσει τοὺς ἐκλαμθάνοντας, ᾽λλλὰ καὶ ἐπίσκοποι, ὅσοι ductoribus. Quin etiam episcopi, quotquot ex δωρεαῖς μητροπολιτῶν κατέχουσι μοναστήρια, καὶ metropolitanorum donationibus monasteria possi- , ἔτυχε τὰς μὲν μητροπόλεις στενοῦσθαι καὶ εὐπορεῖν, dent, si metropoles in artum cogi, et inopes fieri ^ εὐθηνεῖσθαι δὲ xal εὐπορεῖν τὰς ἐπισκοπὰς, δίκαίως contigerit,beatosautem etlocuplelesesseepiscopa- τὰς δωρεὰς ἀντιστρέψουσι, xal τῶν φροντιττηρίων tus : merito donationes illas restituent, ac melro- ὑπ ἐκστῶσι ταῖς µητροπόλεσιν, ὡς ἂν μικρόν νι polibus monasteria cedent; ut eorum angustasors ἐντεῦθεν ἡ σύγχληρος αὐτῶν παραμυθῆται στενο- paulum ex eo solatii capial. Similiter et alie per- χωρία. Ὡσαύτως καὶ πρόσωπα ἕτερα. ᾿Ατεχνῶς sonz facient. Nam haud dubie absurdum est, el γὰρ ἄτοπόν ἔστι xal παράλογον, τὰς μὲν µητροπό- alienum a ratione, omnis generis exactionibus Ae παντοίαις βραρεῖσθαι εἰσπράξειν ὑπὲρ τῶν gravari metropoles episcopatuum ad inopiam ἐξαπορουμένων αὐτῶν ἐπισκοπῶν * τὰς εὔπορούσας redactorum causa: locupletes autem episcopatus δὲ τῶν ἐπισκοπῶν μὴ συγκροτεῖν καὶ συναίρεσθαι non manum porrigere,necopem ferremetropolibus ταῖς ἀπορούσαις αὐτῶν µητροπόλεσι, καὶ τῶν suis egentibus nec pertinentibus ad se si poscat διαφερόντων αὐτοῖς, εἰ τύχοι, µοναστηρίων παρα- usus, monasteriis cedere. Verum ut illud, ceu , χωρεῖν, )Αλλ’, ὥσπερ ἐκεῖνο ὡς ἀναγκαῖον καὶ necessarium et irrecusabile, publicorum redituum " ἀπαραίτητον ἡ εἰσφορὰ xzwotoust τῶν δημοσίων illatio preter consuetudinem fieri jubet: ita hoc εἰσπράξεων, οὕτω τοῦτο ἡ παροῦσα λελογισμένη presens sententia,ex certa deliberatione profecta, Χρίσις οἰκονομεῖ, καὶ δίδωσιν ἐνεργείσθαι xal πράτ- disponit,etin posterum exercendum peragendum , «&s0x« τουλοιποῦ. Ταῦτα cl; ἀπήχκοον ἀνχγνωσθέντα que tradit.Haec audientibus perlecta religiosissimis θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν, Κυριακοῦ, ᾿Ἐφέσου * metropolitanis, Cyriaco, Ephesino ; Constantino, Κωνσταντίνου, Niuxala, * — 65050000, Χαλκηδόνος * Niceno ; Theodoro, Chalcedonensi ; Constantino, Κωνσταντίνου, Σίδης * Οωάννο, Μελιτινῆης * Κων- Sidensi : Joanne, Meliten:e; Constantino,Tyanensi; σταντίνου, Tuivwov * Ἰωάννου, Κλαυδιουπόλεως * Joanne, Claudiopolitano ; Theophane p, Neocs&sa- θεοφάνους 98, — Neoxawapelac * Ἰωάννου, — "ixovlou - . riensi; Joanne, Iconiensi ; Sergio *, Corinthio; Σεργίου 89, Κορίνθου * Μιχαὴλ, Αθηνών * Gsoyvo- Michaele, Atheniensi ; Theognosto,Mocisio ; Con- στου, — Me»astoó * Κωνσταντίνο, Ἱραπεζοῦντος * stantino, Trapezuntio ; Agapeto, Adrianopolitano ; ᾿Αγαπητοῦ, Αδριανουπόλεως * Στεφάνου, Κρήτης " Stephano, Cretensi ; Nicolao, Hydrunttno; et NixoÀáou, Ὑδροῦντος, καὶ ἀρχιεπσκόπων, Διονυ- archiepiscupis, Dionysio Preeconesio ; Strategio, cíou, Προικονήσου * Στρατηγίου. '"Ampw * Λέοντος, Aproo ; Leone, Brysensi ; Petro, Cypsellensi ; Nico- |, Bpjsewc * Πέτρου, Κυψέλλων * Νικολάου, Λήμνω * τῇ lao, Lemnio; sigillo plumbeo munita sunt, et διὰ µολίθδου σφραγῖδι ἐπιστώθη, xal ἐπεθεδαιώθη, corroborata, dataque mense Novembri, indictio- xai ἐπεδόθη μηνὶ Νοεμθρίῳ, ἐπινεμήσεως ια”. ἔτους nis XI, anni VI 6Ι9ΙΟΧΣΣΥΙ. . Ill. De sobriínis duobus, quorum unus matri- monium contrazit cum filia cujusdam adhuc impubere, hoc est, annos VS. nata : alter vero copulatus est illius matri, post ejus obitum, quod priores nuptia pro nullis haberentur, ob etatem puella prorsus imperfectam. Quzstiones nuptiales, cum de re sacra fiant, et Gv. «T. περὶ δισεξαδέλφων δύο, ὦν ὁ μὲν εἷς συνάλ- λαγµα συνεστήσατο μετὰ θυγατρός τινος ἁτι- λοῦς οὔσης τὴν ἡλιχίαν, ἤτοι χρόνων πέντε πρὸς τῷ μίσει * ἅτερος δὲ τῇ ταύτης συνεζύγη μητρὶ μετὰ τελευτὴν αὐτῆς, ὣς ἀντ οὐδενὸς δοχοῦντος τοῦ πρώτου Ὑάμου, διὸ τὸ παντελῶς ἀτελὲς τῆς κόρης. 9 Al τῶν Ὑάμων ζητήσεις παρὰ θείυ Ἱινόμεναι VARUE LECTIONES. 91 διάταξιν. 98 θεοφυλάκτο. 39 Γεωργίω, p Thenphylacto. 4 Georgio. 845 πράγµατος, καὶ διαμονὴν τοῦ ἨὙένους τῷ χαριζομένου, πεφροντισμένως ὀφείλουσι προϊέναι, ἵνα μήτε τὰ xaÀà λυµήνηται τὸ ἀμέριμνον, μήτε τὰ φαῦλα ῥυπαίνωσι τῶν συναλλαγµάτων τὸ τιμιώ- «xcov, H γοῦν ὑπόθεσις, περὶ Ὡς ὃ λόγος ὥρμηται διαλαθεῖν, ἔχει τινὰ θεωρίαν οὐκ ἄμουσον, υὐδ' ἄχαριν, ἀλλὰ xal λίαν ἡδέως εἷς τὸν νοῦν τῶν πεπαιδευµέ- νων διαθαίνουσαν. ἃ καὶ διηγητέον, ἵνα γένηται ὅηλον τὸ λεγόμενον. Συμὼν b ὁ ἐπίκλην Σεµίδαλις, ἐλκύσας εἷς δικαστήριον τὸν Εὐφήμιον, παρανόμων γάμων τοῦτον ἐγράψατο, Kal ἡ διήγησις ^ Εὐφήμιος, φησὶ, xxi Γεώργιος ἐξ ἀνεψιῶν τεχθέντες, δισεξαδέλ- φων ἔχουσι τάξιν. Τούτων ὁ μὲν Γεώργιος μεθ) iepo- Ἀογίας Ἰγάγετο θεοδότην ὄνομα, οὗ µόνον οὗ γάμων, &)À οὐδὲ µνηστείας ὡραίαν. ᾿Επιζήσασα δὲ À κόρη ἐνιαυτὸν ἕνα πρὺς τῷ plos, θνήσκἒι. Επειτα Εὐφήμιος Μαρίαν τὴν ταύτης μητέρα γαμεῖ, Ο μὲν κατήγορος, ταυτὶ διεξηλθε. Ὁ δὲ διωκόµενος ἀπελογήσατο, ἐνιαυτῶν μὲν εἶναι πέντε καὶ ἡμίσεως λέγων τὴν θεοδότην" ὅτε Ἡ ἱερολογίκ συνίστατο κατὰ τὸν Μάρτιο µΏνα τῆς τρίτης ἐπινεμήσεως. Ἐν δὲ τρ Ἰουλίῳ μηνὶ τῆς τετάρτης ἐπινεμήσεως θανεῖν, καὶ διὰ τοῦτο αὐτὸς τῇ ταύτης μητρὶ πρὸς άμον συνελθεῖν. Λέον τοιγαροῦν ταῖς τοιαύταις δικαιολοχίαις παραθεῖναι τὸν νόµον, καὶ οὕτως ἀπό- φασιν ἐνεγκεῖν, ἐδικάσαμεν χρῆναι πρότερον διὰ µαρτύρον συστῆσαι, πόστον ἔτος Ἴγεν Ἡ Χόρη κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἱερολογίας * xai εἴτε µνηστεία συνέστη πρότερον, εἶθ᾽ οὕτος ὁ Ὑάμος ἢ εἰ τοπρῶτον φαμι- κὸν συνάλλαγμα, μὴ προὐπαρξάσης µνηστείας. Παρήχθῃσαν µτοιγαροῦν ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου μάρτυρες — El γὰρ χαὶ τοῖς κατηγόροις προσῆκον τὰς ἀποδείξεις ἐπιφορτίζεσθαι, ὅμως φειδοῖ τοῦ µή τι παρανενομῆσθαι, καὶ τὴν φύσιν ἠδικῆσθαι, τῷ διωκοµένῳ τὴν συγγένειαν ὁὑμολογοῦνι, τὸ τῶν ἀποδείξεων ἂχθος ἐπετέθη. Καὶ τῶν ἀναθεθηκότων μαρτύρων, ὁ μὲν Γελάσιος, ᾧ ἐπώνυμον θράχης, xai Dlpoxómtoc, ἐπίκλην Στραθοπροχόπιος, καθ ἕνα ὃι- ερωτηθέντες, σύμφωνον καὶ εἷς ἕνα σχοπὺν συµπε- βχινόµενον μαρτύριον ἔνειμαν. Ὡς Υεννηθείη μὲν À παῦς περὶ τὸν Αὔγουστον μΏῆνα τῆς β Ἐπινεμήσεως, ὑπερθᾶσα δὲ τὸν πέμπτον ἐνιαυτὸν, xal τὸν ἔντον ἀνύουσα, πρὸς Ἱάμον συναφθείη «p Ρεωργίφι ἀμφὶ τὸν Μάρτιον uva της τρίτης ἐπινεμήσεως * καὶ µετ- αλλάξειε τὴν ζωὴν κατὰ uva Ἰούλιον, τῆς τετάρτης ἐπινεμήσεως. Ὁ δὲ Θεόκτιστος, xal Νικήτας, ὁ υἱὸς τοῦ πρωτοσπαθαρίου Ἰωάννου, καὶ Θεόδωρος à δαι- µόνιος, σύν γε Ἰωάννῃ τῷ τὴν ἐπωνυμίαν Κλασματᾶ, τὰ μὲν ἄλλα τούτοις ὅμοια µεμαρτυρήκασι * τὸν δὲ τῆς τετάρτης ἐπινεμήσεως, μηνα, καθ ὃν ἑἐξέλιπα τὸν βίον ἡ Θεοδότη, μὴ εἰδέναι εἶπον, Οὕτω καὶ οὗτοι συνῳδὰ τοῖς δυσὶ διεξῆλθον. El γὰρ καὶ διεχώρισεν ὁ λόχος ἀνὰ µέσον τῶν δύο, καὶ ἀνὰ μέσον τῶν τεσσάρων, ὅμως ὡς οὐκ ἑναντιότητα τῆς µαρτυ- ρίας ἐχούσης, εἰργάσατο τοῦτο * ἀλλὰ τῆς ἀληθείας περιεχόµενος, καὶ μηδὲν τῶν εἰρημένων ἄῤῥητον παρελθεῖν ἀνεχόμενος. Επεὶ ὅσον γε πρὸς τε πολυ- πραγμονούµενον, δι ὅλων οἱ μάρτυρες συμφωνούσι. Τὴν γὰρ ἀρχὴν τοῦ συναλλάγματος ζητοῦ, εν, ἆλλ GREJECO-ROMANUM 846 βίῳ A qua generis perpetuitatem vitz largitur, singulari cum cura tractari debent: ut nec iis, qu: bona sunt,officiat incuria ; nec contractum honestissi- mum malasordident. Argumentum quidem certc, de quo decretum est agere,considerationem quamdam non illepidam, nec ingratam continet, sed ma- gna cum voluptate in eruditorum animos pene- trantem : quod narrandum primo venit, ut quod dicturi sumus, liquido perspici possit. Symeon, cognomento Senmidalis, pcrtractum ad tribunal Euphemium de nuptiis illicitis accusatum inscrip- sit. Facti narratio hac est. Euphemius, inquit, et Georgius, ex consobrinis procreati, pro sobrinis habentur.Horum alter, Georgius, quamdam, nomi- ne Theodotem, precibus sacris adhibitis duxit, uon modo non maturam nuptiis, sed ne sponsalibus quidem. Cumque puella superstes annum IS fuisset, moritur. Hinc Euphemius Mariam, puella matrem, nuptiis sibi jungit. Et hec quidem ab actore sunt exposita. Reus autem se purgabat, Theodotem narrans annorum VS fuisse, cum sacre preces adhiberentur, mense Martio, indi- ctionis 11. Sed eam mense Julio indictionis 1v esse mortuam, ideoque si in matrimonium cum ejus inatre coivisse. Quandoquidem ergo discepta- tionibus hujusmodi lex est adhibenda, atque ita ferenda sententia : pronuutiavimus, oportere prius constare de dictis testium, quotum annum puella tempore conceptarum precum egerit ; et an spon- salia prius contracta sint, deinde nuptie : an c Stalim ab inilio matrimonlum, nullis sponsalibus premissis Producti sunt igitur a reo testes. Licet non actores probationum onere gravari par sit, tamen eo respectu, ne quid scilicet adinissum illici- t» rei foret, neve sexus affectus injuria, reo cognationem fatenti probationum onus est imposi- tum.Ex testibus qui coram tribunali comparuere. Gelasius,cognomento Thraces, et Procopius, cogno- πιθηίο Straboprocopius, seorsum interrogati, con- sentiens et ad unum scopum tendens testimonium perhibuere. Nimirum puellam natam fuisse circa mensem Augustum, indictionis ΧΙΙ cumque supe- rasset annum quintum, et sextum jam ageret, Georgio nuptum datam, circa mensem Martium, indictionis 11; vitamque cum morte commu- Diasse mense Julio, indictionis 1v. Theoctistus aulem, et Nicelas, Joannis Protospatharii filius, et Theodorus Damonius, una cum Joanne cogno- menio Clasmala, czstera quidem his censimilia testali sunt : verum indictionis iv mensem, quo rebus humanis excessit Theodote, nescire se dixerunt.Sic et hi duobua illis alteris consentanea perhibuerunt. Quamvis enim diversilas quedam exslitit in duorum, el in posteriorum quatuor di- ctis,non tamen hoceo factum est, quod contrarietas inessel testimonio; sed quod inhzerens eorum oratio veritati, nihil eorum, quz dicta sunt, omit- lere vellet. Nam quod rem ipsam, de qua agitur, 847 JUS CANONICUM attinet per omnia testes inter se consentiunt. Α οὐ τὴν λύσιν * 848 ὅπερ οὐδὲν ἐπισημαίνει τῷ πράγματι. Quippe contractus principium quirimus, non solutionem quod sane negolio nibil addit. Nam quod non ceptum est recte, nec solutum dicitur : sed a principio vinculum nullum ha- buisse. C:xeterum testes actor idoneos, et exce- ptione majores, ipsam quidem indictionem, qua nuptie contractz sint,et puella diem obierit, vere commemorasse dixit: sed quod nativitatis tempus attineret,errasse. Nam putare se,puellam tempore contractarum nuptiarum annos sex, totidemque menses fuisse natam. Verum isthec objectio nihil adjumenti ferebat rationibus ejus,qui et iin - puberem ztatem fateretur, nec ab se dictis firmi- ter insisteret : sed cum conjectura et dubitatione isthuc adversario objiceret.Et qui primus accusa- tionem instituisse ferebatur Malacenus,in judicium deductus, aperte dixit, in contractu se nihil ab- surdi scire,nec sibi liquido constare quidquam vel de tempore nativitatis puelle, vel conceptarum precum, vel obitus. Cum igitur examen huc usque processisset, ac lestes nuptiarum et sponsalium tempus non distinxissent, sed precum quidem sa- crarum conceplionem perfici, vidisse se dicerent; ignorare vero, num eodem die sponsalia preces- sissent : nihil erat, quod senlentis ferenda im- pedimentum objiceret. Quippe si puella jam septimum excesserat annum, cum preces sacre conciperentur, par erat, nuptiis intra duo deci- mum annum peractis, inquiri, num ante id tem- pus legitima sponsalia contracta fuissent, post annum septimum : ut si πυρ non constarent, Ὃ γὰρ οὐκ ἄχται 40 καλῶς, οὐδὲ λελύσθαι λέγεται * &)À' ἀπαρχῆς δέσιν μὴ ἐσχηκέναι * ὁ μέντοι κατ- ἠγορος ἁλήπτους ὄντας τοὺς μάρτυρας xai διαθολῆς ὑπερτέρους, τὴν μὲν ἐπινέμησιν, καὶ Ow ὁ γάμος συνέστη, xal καθ ἣν ἐπῆλθεν ἡ τελευτὴν τῇ κόρῃ ἀλιθῶς ἔφη διεξελθεῖν πρὸς δὲ τὸν τῆς Ὑενέ- σεως χρόνον ἐσφάλθαι, Οἴεσθαι γὰρ ἑνιαυτῶν EE καὶ μηνῶν ἰσαρίθμων εἶναι Χχτὰ τον τοῦ γάμου xatpóv. Ἡ δὲ τοιαύτη ἀντίθεσις κατ οὐδὲν ἑπήμυνς ταῖς τούτου δικαιολωγίαις, ἀτέλειαν ἡλικίας ὁμολογοῦντος, καὶ μηδ αὐτῷ τῷ ῥηθένι στεῤῥῶς ἐμμένοντος * ἀλλ εἰκασμῷ καὶ μετ ἱνδοιασμοῦ τὸν ἀντβεσιν ποιουµένου. Καὶ ὁ προκατηγορΏσαι λεγόμενος Μαλα- κηνὸς ἀχθεὶς εἷς τὸ δικαστήριον, καὶ μηδὲν ἄτοπον συνειθέναι τῷ συναλλάγματι τρανῶς ἀνεῖπε, μήτε τι σαφῶς εἰδένχι f, περὶ τοῦ χρόνου τῆς γενέσεως τῆς χόρης, fj τοῦ τῆς ἱερολογίας, fj τῆς τελευτης. Τῆς δοχκιµασίας volvo εἷς τουτο προχεχωρηχυίας, καὶ τὴν μαρτύρων p διαστειλάντων χρόνου 4 κχαι- pov καὶ µνηστείας, ἀλλὰ φαμένων Ἱερολογίαν θεά- σχσθαι τελουµένην ἀγνοεῖν δὲ, εἰ προὐπῆρξε µνη- στεία κατ αὐτὴν ἡμέραν » οὖὐδν ἣν τὸ προσ- ιστάµενον τῃ ἀποφάσει. El μὲν γὰρ ὑπερθᾶσα ἡν ἡ κόρη τὸν ἕθδομον ἐνιαυτὸν, ὅτε τὰ τῆς ἱερολογίας ὑπεθειάζετο, προσῆκον jv px, τοῦ γάμου ἑντὸς τοῦ δωδεκάτου ἐνιαυτοῦυ γεγονότος, πολυπραγμονεῖ- σθαι, εἰ συνέστη πρὸ τούτου ἔννομος µνηστεία μετὰ τὸν ἕθδομον ἔνιαυτόν * ἵνα τοῦ γάμου μὴ λαμθάνον- τος ὑπόστασιν, τέως γοῦν εἰ νόμιµον ἰσχὺν ἔσχεν ἡ saltem planum fieret, an sponsalia vim legitimam C µνηστεία, κατασταθῇ ὅηπλον, Ἐπεὶ ὃ) ὁ χρόνος τῆς habuissent. Cum autem sacre benedictionis,velut ὥσπερ ἐν σκηνῇ παιχθείσης ἱερολογίας συνωμολύ- in scena peraci:», tempus etiam actor ipse fassus ηται xal παρὰ τοῦ κατηγόρου μηδὲ µνηστείας sit, minime sponsalibus esse idoneum : omnis est εἶναι δεχτικὸς, ἀμφισθήτησις πῆσα περιήρηται, της sublata dubitatio, quando rem manifesto illicitam ἐναργοῦς παρανοµίας πᾶσιν ὑπ ὄψιν ὑποπιπτού- nemo non perspicit. Quippe cum leges sanciant, σης. Μνηστείαις γὰρ ἕθδομον ἐνιαυτὸν οἰκεῖον εἷ- sponsalibus annum aptum esse septimum, nuptiis ναι παρεληλυθότα, γάμοις δὲ υναικῶν δωδέκατον, autem mulierem, duodecimum : si quidem ex θεσπιζόντων τῶν νόμων. El μὲν, κσθάπερ νενόμισται, sententia legum contractus fiat, nu!la facto labes συσταίη συνάλλαγμα, οὖδεὶς Ἐπιτρίθετχι τῷ πραχ- inuritur. Sin precipatio quadam comitata fuerit, θέντι poc. El δέ τις ἐπαχολουθήσει περιπέτειΣ, lex in hanc sententiam loquitur : Qui puellam mi- νόμος ὧδέ φησιν * Ὁ χόρην ἅττονα τῶν δώδεκα ἔνιαυ- norem annis duodecim in uxorem ducit,siquidem τῶν ἑπαγόμενος πρὸς Ὑάμον, εἰ μὲν προηγήσατο sponsalia praecessernnt, custoditur, licel uxoris µνηστεία, μένει φυλαττομένη κἂν τὰ µάλιστκ kv loco domum ejus deducta sit. Sin sponsalia nulla τάξει Ίαμετης εἷς τὸ olxov αὗτου 43 ἀνήνεραεν. El precesserunt, nec eum habuit ab initio animum ; non propterea jam uxor esse facta videtur. Hac cum verba legis sint, satis intelligitur, quee inter Georgium et Theodorem intervenerint, neque nuptiarum, neque sponsalium contractum fuisse : quippe qui neque nuptiarum legem servarit, et legem sponsalium violarit. Solet enim lex imitari naturam. Et quod agnoscit natura, lex etiam ad- mittit: quod aulem ignotum est nature, missum facit. Si ergo αυ adhuc pubescit, necdum partui est idonea ; πυρ] vero procreationis causa fiunt: δὲ μὴ προηγήσατο µνηστεία μηδὲ τοιαύτην ἕξαρ- X ἔσχε διάθεσιν, οὐ διὰ τοῦτο νῦν γενέσθαι δοχεῖ. Οὕτως τοῦ νόµου φράζοντος, πάρεστι αχαταµανθά- νειν, ὅτι καὶ vápou xal µνηστείας τῶν μεταξὺ Γεωρ- qloo καὶ θεοδότης, ἀπεστέρηται τὸ συνάλλαγμα μήτε τὸν τοῦ γάμου τηρῆσαν ὅρον, καὶ τὸν τῆς µνη - στείας λωθησάμενον. Καὶ γὰρ εἴωθεν ὁ νόμος τὴν φύσιν µιµεῖσθαι. Καὶ ὃ μὲν οἶδε αὕτη, προσ- ιέται : τὸ ὃ' ἠγνοημένον αὐτῃ, παραπέμπεται. El τοί- vov d μὲν ἡθάσκουσα «ovn ἐστιν ἀνεπίδεκτος, διὰ δὲ παιδογονίαν ὃ Ὑάμος ὁ συνερχόµενος ἄρα τῇ VARLE LECTIONES. 44 γάμου. 43 αὑτήν. 40 ἤρχται. 849 GRJECO-ROMANUM 850 μὴ —veyovolg δωδεκάτου ἐνιαυτοῦ, «φθορεύς ἐστιν, A sequitur, cum, qui cum nondum nata duodecim ἀλλ) οὗ γαµέτης. Καὶ διατοῦτο ὃ τῆς Tivtovog τῶν δώδεκα ἐνιαυτῶν ἀπείρηται Ὑάμος. Καὶ ὁ ἵερολο- Q&v ἱερεὺς, αἰτιάματι κχαθυποπίπτει, Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ περὶ της µνηστείας ἐπιλογιζόμεθα. Ὡς ἡ μὲν ζττων τῶν ἑπτὰ ῥἐνιαυτῶν, διακρίσεως ἐντελοῦς μοιρετ. Ὅ δὲ μὴ δικκρίνων, οὐδὲ λεγισμένως δυναται συναινεῖν. Συναινέσεως ὃξ χωρὶς, συμφώ- vov σὐστασις οὗ προθαίνε. Διότι νόµος φησί * Σύμφωνόν ἔστι δύο εἷς ταυτὸν ἀρεστὸν συναίνεσις, "ωστε ol νοµοθέται ἑπόμενοι τοῖς φυσικοῖς λόγοις, τὰ περὶ τῶν γάµων διέταξαν δόγµατα. Οὐκοῦν ἐπεὶ τὸ τῆς θεοδότης «αἱ τὸ τοῦ Γεωργίου συνάλλαγμα, οὔτε τοῖς νόµοις, οὔτε τῃ φύσει γνώριμόν ἐστιν ' ἀχωλύ- τως ὁ τοῦ Γεωργίου δισεξάδελφος Εὐφήμιος τὴν annos coit,stupratorem esse,non maritum. Ideoque nuptie cum ea, qua minor est annis duodecim, prohibite sunt. Et qui benedicit eis sacerdos, se culpe reddit obnoxium. Eadem et de sponsalibus ratiocinamur. Nimirum eam, qua minor sit annis septem, judicio pleno destitui. Qui vero judicio caret, is nec ex usu rationis consentire potest. At absque consensu, pacta constare nequeunt. Cum hzc legis verba sint : Pactum est duorum in idem placitum consensus. Unde paret, juris conditores rationum nature vestigia sequentes, de nuptiis statuta promulgasse. Quandoquidem ergo contra- ctum hunc Theodotz ac Georgii neque leges agno- scunt. nequenalura: citra impedimentum ullum τῆς θεοδότης μητέρα πρὸς γάμον Ἰἠγάγετο, Ο «àpB Georgii sobrinus Euphemius Theodote matrem ἀντ᾽ οὐδενὸς ὀρχεῖ, τοῦτο πῶς ἔσται τῷ χαλῶς xai ἔννόμως Ὑινομένφῳ Χκώλυμα; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ταῦτα συνεδοχίµασε μεθ) ἡμῶν ἐν τῇ βασιλίδι πό- λει, καὶ συναπεφήνατος, καὶ Μιχαλλ ὁ θεοφιλέστα- τος μητροπολίτης ᾿Αθηνῶν. Οὗτος γὰρ καὶ της δίκης παρ) αὐτῷ προχκαταρχθείσης, προσήχατό τε τὸν γάµον, καὶ γφαφὴν πρὸς τὸν ἁγιώτατον πατριάρχην µάλα δι- καιοτάτην καὶ ἀκριδεστάτην ᾿Αθήνηθεν πέπομφεν εἰς τοῦτο, xal ὑπέγραψεν. Σχῆμα τῶν προλαθόντων. Δισεξάδελφοι Εὐφήμιος, Τοώργιος, Μαρία µήεηρ. θεοδόθη θυγάτηρ. c Γεώργιος ὁ τοῦ Εὐφημίου ἐξάδελφος 49 ἔλαθε τὴν θιοδότην, ἀτελοῦς οὖσαν ἡλικίας, Θανούσης αὐτῆς μετὰ μικρὸν, ἔλαθεν ὁ Εὐφήμιος την Μαρίαν αὐτῆς μητέρα, Καὶ κρίνεται 6 τοιοῦτος γάμος ἠάθῶος καὶ ἔννομος, ΜΙΧΛΗΑ. Α΄, Ἐπιστολὴ τοῦ Πατριάρχου, κυρίου Mty aÀ τοῦ Κη- ῥουλαρίου, περὶ γάμου κεκωλυµένου, » Ακήκοεν ἡ µετριότης ἡμῶν, εὐκλεέσατε, παρὰ Λέοντος τοῦ Κρεμνίτου, Ὑαμικὸν προθηναι συν- οικέσιον, ἀνκχίσχυντων τὴν ἀνομίαν ἐπισυρόμενον, Λέων γὰρ, φησὶ, xxl Νικηφόρος, ἀδελφοί, Τούτων, ὁ μὲν Λέων γεννᾷ τὴ Καλήν ὁ Νιχηφόρος δὲ, τὸν Γεώργιον. Εἶτα συνέρχεται πρὸς γάμου κοινωνίαν 1, Καλὰ τῷ Μιχαλλ, καὶ ὁ Γεώργιος ὁ ταύτης ἐξάδελ- qoc, γαμεῖ Εἱἰρήνην, τὴν τοῦ Μιχαὴλ ἀδελφήν. Ὡς συμπλακῆναι δύο πρώτων ἐξαδέλφων Ὑάμον, πρὸς δύο ἀδελφοὺς, ἑτέρου γένους, ὅπερ OnÀov πάντη καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόµοις, xal τοῖς Ἱεροῖς χανόσιν ἁπκχ- ῥάδεκτόν ἔστι. Κωλύονται γὰρ, φησὶν o νόμος, πρὸς γάμου χοινωνίαν, ἁδε)φοὶ, Ἐξάδελφοι, xal οἱ ix τού- των καταγόµενοι xal µόνον. "Emi δὲ τῶν bx πλαγίου, ἑοτὶ τις Χώλυσις. Τοῦτο γοῦν τὸ τίς ῥῆμα, μερικὴν conjugio sibi junxit. Quod enim pro nullo ducitur, quonam modo possit esse obstaculo ei, quod recte fiu »c legitime? Minime quidem. Hxc nobiscum examinavit in urbe imperatrice, ac una pronun- tiavit etiam Michael (21), religiosissimus ille me- tropolitanus Atheniensis. Hic enim, lite coram se inchoata, et nuptias ipsas probavit, et ad sanctis- simum patriarcham scriptum s&quissimum etl ac- curatissimum Athenis hoc nomine misit, atque subscripsit. Figura promissorum. Sobrini Ephemius, Georgius. Maria, mater. Theodote, filia. Georgius Euphemii sobrinus Theodoten accepit adhuc impuberem. Ea paulo post mortua, duxit Euphemius Mariam, Theodot: matrem. Atque hoc matrimonium vitio carere judicatur, et esse legi- timum. . MICHAELIS. I. Epistola patriarche, Domini Michaelis Ceru- larii, de matrimonio prohibito. Audivit mediocritas nostra, vir clarissiine,a Leone Cremnita, matrimonium esse contractum, quod cum impudente flagitio conjunctum est. Sunt fra- tres, inquit, Leo et Nicephorus.Horum aiter, Leo. Calen procreat : Nicephorus, Georgium. Hinc Cale in matrimonii societatem cum Michaele coit, et consobrinus ejus Georgius, Irenam ducit, Michaelis sororem. Ita quidem, ut duo consobrini cum duo- bus fratribus, diversi generis, nuptias contraxe- rint : quod haud dubie nec legibus civilibus, nec canonibus sacris admittitur. Nam, ut lex inquil, arcentur a socielate conjugii fratres, consobrini, el qui ex his procreantur tantum. ln iis aulem, qui sunt ex transverso, prohibitio quaedam est. Hac ergo vox, quedam, particularem prohibitio- VARLE LECTIONES. 43 διστεξάδελφος. NOT &. (31) Hic proximus precedentibus etiam decretis subscripsit. 851 JUS CANONICUM 852 nem inferens,nonin infinitum se porrigit; sedin A ἐπάγον τὴν κώλυσιν, οὐκ εἰς ἀπέραντον ἐξικνεῖται, eodem genere,septimi quoque gradus nuptiz pro- hibentur.Non enim potest sobrinus sobrini sui fi- liam ducere,licet ex sobrinis procreatorum nuptize non sint prohibit: Qui autem ex transverso sunt, iis etiam septimus gradus permittitur.At in delato ad nos matrimonio, gradus sextus invenitur Nam Cale ac Georgius, cum sobrini sint, in quarto erga se invicem gradu consistunt. At Michael ab Irena gradu altero abest, ut cujns ipse frater sit. Atque hoc modo cum gradus sextus colligatur, Irenz matrimonium prohibetur. Quod quidem tu, vir doctissime, vel non contractum prohibe, vel jam contractum dissolve : cum ex relatione Leonis intelligas, id intra sextum gradum claudi. Nec est ἆλλ᾽ ἐπὶ αὐτοῦ Ὑένους καὶ b τοῦ ἑθδόμου βαθμοῦ χωλύεται γάμος. Οὁ γὰρ δύναται ὁ δισεξάδελφος την τρισεξαδέλφην γαμεῖν, xüv ὃ τῶν τρισεξαδέλ- φων γάμος οτκ ἀπειρημένος ἐστι. Πρὸς δὲ τοὺς ἐκ πλαγίου καὶ ὁ ἕδδομος συγχωρεῖται βαθµός. "Emi δὲ τοῦ προσαγγελθέντος συνοικεσίου, ἕκτος εὑρίσχετιι βαθμός. H μὲν γὰρ Καλλ πρὸς τὸν Γεώργιον πρὼ- τοι ὄντες ἑλάδελφοι, τέταρτον ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους βαθµόν. Ὁ δὲ Μιχαὴλ πρὸς τὴν Εἱρήνην, δύο ἁπ- - έχει βαθμοὺς, ἅτε ἀδελφὸς ὢν ταύτης. Καὶ οὕτως τοῦ ἕχτου βαθμοῦ συναγοµένου, κωλύεται τὸ συνοικέ- σιον τῆς Εἰρήνης. O δὴ καὶ αὐτὸς, ὁ λογιώτατος, fj un γενόµενον, Χώλυσον * ἢ γενοµενον, διάλυσον * topi- σκων τοῦτο κατὰ τὴν προσαγγελίαν τοῦ Λέοντος, quod vereare.Nam plures habeo tibi patrocinantes ῃ τῷ ἕκτῳ περικλειόµενον, καὶ μηδὲν φοθηθῖς, Πολλοὺς in hoc facto,tam leges civiles, quam sacros cano- nes, ipsumque novellum tomum perpetuo cele- brandi, et religiose defuncti, domini Sisinii pa- triarchae. γὰρ ἔχω τοὺς συναιροµένους σοι τοῦ ἔργου καὶ πολιτιχοὺς νόμους, καὶ ἱεροὺς κανόνας, καὶ αὐτὸν τὸν νεχρὸν τόµον τοῦ ἀειμνήστου καὶ ὁσίως ἀναπαυσαμέγου χυροῦ Σισινίου τοῦ πατριάρχου. Figura. Σχῆμα. Fratres. Faatres. ᾿Αδελφοὶ ᾿Αδελφοὶ Leo, Nicephorus. * Miehael, ^ Irena. Λέων, Νικηφόρος, à Moya καὶ 5 Εἱρήνη. | «Cale. — ^ Georgius. à Καλη, b Γεώργιος. II. Ex Epislola Michaelis, sanctissimi et univer- «Β. Ἐξ Ἐπιστολῆς Μιχαἡλ, τοῦ ἁγιωχάτου καὶ ol- salis patriarcha. κουμενικοῦ πατριάρχου. » Sacerdos, qui novit uxorem suam adulterio pol- Ἱερὺς γνοὺς τὴν σύνοικον μοιχευθεῖσαν, ἁπωσ- lutam, si eam expulerit, a munere suo non arce- C άµενος μὲν, ἀκώλυτος * παραδεξάµενος δὲ, ἀνίερς. tur : sin receperit, sacerdotium amittit, Dotis au- Της δὲ προικὸς τῆς µοιχευθείσης τοῦ ἱερέως, γυνχικὸς, lem,quam per adulterium cognila sacerdotis uxor τὸ μὲν δίµοιρον ὑπὲρ τοῦ τεχθεντος αὐτοῖς ἀποκρατη- marilo attulit, duo trientes pro nalo utrisque filio θήσεται παιδός ΄ τὸ δὲ τρίτον παρχσχεθήσεται αὐτῇ, retinebuntur : reliquus ipsi concedetur,ei'tribuen- δοθησόµενον εἷς µοναστήριον ἐν dp ἀποκαρήσεται. dus, monasterio, in quo tondebitur. III. Ejusdem. Γ΄, Τοῦ αὐτοῦ. Quidam sacerdos quosdam preter parentum Ἱερεὺς τινὰς παρὰ γνώμην τῶν γονέων συναπτο- sententiam in matrimonium coeuntes precibus sa- µένους πύλόγησεν. Εἶτα διαστάντας ἀπ' αὑτῶν, καὶ cris initiavit. Inde divulsis a se invicem, etalia συναπτοµένους ἑτέροις κατὰ Ὑνώμην τῶν τεκόντων, conjugia contrahentibus,sacerdos alius bene pre- εὐλόγησεν ἕτερος ἱερεύς. El μὲν ἱγνόησε xb τῶν catus est, Siquidem ignoravit, parentes non con- Ἅτεχόντων ἀθούλητον, ἐπὶ χρόνον τινὰ ῥητὸν τῆς is- sentire ; cerium quoddam ad tempus a ministerio oupylac ἐπισχεθήσεται, xal τὴν ἐν Υηστείαις καὶ sacro abstinerc jubebitur,etjejuniis ac orationibus προσευχαῖς ταλαιπωρίαν ὑποστήσεται. Ὁ χρόνος γε semet affliget. Ipsius ρῴπ tempus ad dies xL, vel μὴ τῆς ἐπιτιμίας. μ᾿ ἡμέραι fj δὶς τοσαῦται. El δὲ alios totidem sese porriget. Sin norat, sacerdotio D 43«, τῆς ἱερωσύνης ἔἘκπεσεῖται. El δὲ προσωτέρω excidet.Quod si provectioris erant astatis liberi, et τῆς ἡλιχίας ἤλασαν, τῶν Ὑονέων ὑπερτιθεμένων, καὶ quia dilationem parentes interponebant,idcircoeis παρὰ τοῦτο ἠναγκάσθησαν συναφθῆναι ἀχόντων, invitis contrahere matrimonium coacti fuere: ἐπεὶ τὸ τοιοῦιον καὶ τοῖς νόµοις δοκεῖ, καὶ Ὁ εὖλο- quandoquidem id leges etiam probant, etis, qui Υήσας ἀναίτιος, καὶ b δεύτερος δὲ ἀγνοῶν τὸ πρῶτον preces sacras concepit, culpa caret, etsecundus συνοικέσιον, ἀναιτίατος. Εἰδὼς δὲ, ἐπιτιμίος µ-- quoque, cui de priore matrimonio non conslabat, τριωτέροις ὑποθληθήσεται, ὅτι τοὺς περνείας ἐγκλή- excusatur.Sin constabat, penis mitioribus subji- µατι ἁλόντας, ὡς καθαροὺς, ἐἑστεφάνωσεν. El pgviot cietur,quod obnoxios criminiscortationis,tanquam γνώµῃ τῶν γονέων ὁ πρῶτος συνέστη Ὑάμος, εἴτα puros, coronarit. Quod si de parentum sentenlia παραλόγως διέστησαν * 6 μὲν πρῶτος ἱερεὺς, ἀθῶος * prime contracte sunt nuptie, deinde nec opinato ὁ δεύτερος δὲ, τῆς ἱερωσύνης ἀλλότριος * εἶτε παρ- divortiumintercessit: sacerdos primus culpacaret, sav οἱ γονεῖς, εἴτε µή. alter sacerdotium amittit: siveparentes adfuerint, sive non. 858 - GRAECO-ROMANUM. 854 « Δ΄, Ἐξ ᾿Ἐπιστολῆς τοῦ αὐτοῦ πατριάρχου Μιχαλλ. » AIV. Ex Epistola ejusdem patriarche Michaelis. Ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ γένους, xal ὁ τοῦ ἑδδόμου βαθμοῦ κωδύεται γάμος. Οὗ γὰρ δύναται ὁ δισεξ- άδελφος τὴν τοῦ δισεξχδέλφου θυγατέρα γὙαμεῖν, xdv ὁ θῶν τρισεξαδέλφων γάμος οὐκ ἁπηγόρευται. Πρὸς δὲ τοὺς ἐκ πλαγίου ἐξ ἀγχιστείας, καὶ ὃ ἔθδο- poc συγχωρεῖται βαθµός. Πρῶτοι οὖν ἐξάδελφοι εἰ συνήφθησαν ἄδελφαῖς t£ ἑτέρου ἸὙένους, ὁ ὕστερος γάμος ἀθέμιτος. Καὶ γενόμενος μὲν, διασπασθήτω ' μὴ Ὑενόμενος δὲ, Κκωλυθήτω, Τετάριου piv — qàp βαθμοῦ οἱ ἐξάδελφοι, δευτέρου δὲ οἱ ἀδελφοί. Καὶ εὑρίσκονται ἕκτου βαθμοῦ, ὅπερ xal ὁ πολιτικὸς ἀπείργει νόμος. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ TOY AEIXOYAOY. A'. * Σημείωμα συνοδικὀν περὶ δούλου ἐγκλημα- τικοῦ, » Κωνσταντῖνος ἔλέῳ θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταν- τινουπόλεως, νέας Ῥώμης, καὶ οἰκουμενικὸς πατρι- ἄρχης. Μετὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν τῆς Oto) μµεγά- Ans Ἐκκλησίας δικαίων τε καὶ καλῶν, οὐδὲ τὰ περὶ τῶν δούλων οὐδοχούμενά τε xai διοριζόµενα τοῦ δικχίου xal πρέποντος ἡλλοτρίωνται. "Ὅσοι γὰρ καὶ τούτων φόνο» µίσει 4S χρανθῶσι, xal τῶν θείων αὐτῆς περιθόλων ἐντὸς γένωνται, προσίεται συμπαθῶς, Καὶ θανάτου μὲν ἐπίσης τοῖς ἄλλοις ῥύεται µητρι- xc, δουλεία δὲ διηνεχεῖ, συμπαρεκτεινοµένη τῇ ἐκείνων ζωῇ, κατὰ τὴν ἀρχῆθεν ἐμπολιτευομένην αὐτῇ συνήθειαν, Χατακρίνει θεοπρεπῶς, θείοις φροντι- στηρίοις καὶ εὐαγέσιν οἴχοις ἀπεμπολοῦσα, ὡς ἂν xal τὸν δι Ἐλπίδος ἀδέσποτον βίον τῆς διανοίας ἐκθδά- λοιεν, καὶ τὸν τῆς ἁτοπίας ἔλεγχον ἐγκαλούμενον ἔχοιεν τῷ τῆς δουλείας ὀνόματι, καὶ διὰ µετανοίας τὸ τοῦ φόνου ἄτοπον ἀποκαθαίροιεν. Καὶ τοίνυν Δη- µήτριον τὸν οἰκέτην τοῦ δεῖνος, µιάσµατι φονικῷ χρανθέντα, καὶ ἐξαγορεύσαντα, κατὰ τὸ ἀνέκαθεν ἔθος, ἐξέδοτο ὡς ἡμαρτηκότα τοῦτον φόνου μῦσος ἡ τοῦ θεοῦ µεγάλη Εκκλησία διὰ τῶν θεοσεθεστάτων bxóbuov, Δημητρίῳ ἐπισκόπῳ Πριηΐνης 40, ἐπὶ παρ. οχῇ νομισμάτων xó * ὥστε πᾶσαν αὐτοῦ δεσπο- τείαν ἔχειν καὶ καυριότητα, καὶ µηδένα τῶν παν- τον ἕτερον αὐθεντεῖν αὐτοῦ. Παραινοῦσα διὰ ταυτησὶ τῆς ὑπηγορευθείσης ἹὙραφῆς xxl τοῖς κατὰ χαιριὺς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις τῆς αὐτῆς Χήδεσθαι τῆς αὐτοῦ πλέον σωτηρίας, xal τὰ πρὺς λυσιτέλειαν καὶ ἄφεσιν τοῦ τοιούτου µύσους ἔγκε- λεύεσθαί τε καὶ διδάσκει. Mà µέντοι πειρᾶσθαι, της δουλικῆς αὐτὸν τύχης ἐλευθεροῦν, µήτε πιπρά- σχειν εἷς πρόσωπον, ἕξ σὔ τῆς διηνεκους δουλείας καὶ τοῦ ἐχκλησικστικοῦ ῥἐπιτιμίου λυθήσετι. Εἰ γάρ ποτε καταγγελθι ὁ εἱρημένος ἐλευθερίαν ἐπι- φερόµενος, αὐτὸς μὲν τὴν δικαίως αὐτῷ ὡρισμένην καταδίκην οὐκ ἐκφεύξεται, ἀλλ ἐχδοθήσεται πάλιν 45 µύσει. 40 πριήνης. In iis, qui eodem orti sunt genere,septimi quo- que gradus πυρ prohibentur. Nequit enim so- brini filiam uxorem ducere, licet prognatorum ex sobrinis matrimonium minime sit vetitum. At iis, qui ex transverso sunt afflnes, etiam gradus septi- mus permitütur.Itaque si consobrini copulati fue- rint cum sororibus ortis alio genere, matrimonium posterius est illicitum, ac siquidem contractum sit, divellatur : necdum vero contractum, prohi- beatur.Nam gradu quarto juncti sibi sunt conso- brini, secundo fratres. Adeoque sexto constituti gradu deprehenduntur,quod quidem civili quoque jure vetatur. CONSTANTINI LICHUDIS (29). I. Scriptum in synodo subnotatum ; de servo cri- minuli. Gonstanlinus miseratione Dei archiepiscopus Constantinopolis, nove Roma, et universalis pa- triarcha. Inter omnia alia majoris Ecclesi Dei jura et bona,nec ea qui de servis statuere placuit, ab sequitate ac decoro sunt aliena. Nam quotquot ho- rum quoque czdis piaculo polluti fuerint, et intra sacra ejus septa pervenerint, adhibita commise- ratione recipiuntur. Et a morte quidem ipsos Ecclesia, materna pie- tate,sieut et alios, liberal : verum eosdem ad ser. vitutem perpeluam, que cum eorum tota se vita "porrigit, pro sua consuetudine antiqua, ceu divino quodam rigore, damnat, sacris ipsos monasteriis ac domibus religiosis vendens ; ut etiam spe con- ceptam vitam ab herili liberam imperio suis exclu- dant animis,et ipso nomine servitulis accusantem facinus stimulum habeant, perque poenitentiam czdis turpitudinem expurgent. Itaque Demetrium Titii servum, cedis inquinamento pollutum, idque confessum, veluti qui piaculum czdis adiniserit, ex more prisco hec magna Dei Ecclesia per reli- giosissimos defensores, Demetrio Prienensi epi- Scopo, ΧΧΙΥ aureorum pretio persoluto, sic vendi- dit, utis omne dominium et proprietatem ejus habeat, nec alius quisquam | mortalium sibi quid- quam juris in eum vindicet. Simul per hanc di- ἐπισκοπῆς, D. etatlam ab se scripturam religiosissimos pro "lempore antistites episcopatus illius hortatur, ut majorem in modum salutis ejus curam gerant, et quiae ad commodum ipsius, et piaculi remissionem Spectant,imperent atque doceant. Non tamen eum servili conditione liberare,nec ulli ausint persons vendere, per quam e servitute perpetua, et eccle- siastica poena eripiatur. Quippe si nuntiatum ali- quando fuerit, indicatum Demetrium libertate potitum : ipse quidem irrogatum sibi jure suppli- VARLE LECTIONES. NOTAE. (22) Successit Cerulario, Isaacii Comneni et Constantini Duce temporibus. 855 JUS CANONICUM 856 cium non effugiet, sed denuo per religiosissimos Α διὰ τῶν θεοφιλεστάτων ἐχδίκων χαλεπωτάτῃ δουλείᾳ, defensores molestissimz servituti, gravissimoque labori mancipabitur ; episcopatus autem multabi- tur,ut qui constitutiones scriptas flocci fecerit ; et 'cujusque demum temporis antistes, qui ei przest, poene canonice subjicietur. Igitur ad avertendum eum,qui servi dominus aliquando fuit, et exclu- dendum omnem in hujus modi casibus actionem ceteroqui legitimam et zquam, ne scilicet ullo modo corporali morte distractus hic Demetrius af- ficiatur, nec male tractetur, aut ab alia persona puniatur : hec ita sancita, et ecclesiastico more perscripta, et obsignata per bullam plumbeam, data sunt. mense Decembri, indictionis xit, anni VICI) 10 LXVII. II. De sacerdote cadis reo οἱ deposito. Priscam legislatorum circa delubra religionem, cum de pluribus aliis perspicere licet, tum multo maxime de iis, qua» humaniter ac benigne sta- tuendo, esse argumenta pietatis erga benignum Deum sus voluerunt. Nam iis, quibus omnis adempta vite spes est,ob magniludinen. perpetra- torum ab eis scelerum, sepla sacre magnaeque Ecclesiw palefecerunt, intra qu& si qui se rece- pissent,eos ab omni reatu et vexalione exemerunt : quod eorum ad sedem sacram perfugium non sine divina providentia,et cum ipsorum salute accidere staluissent. Itidem si qui etiam sacerdotes ad pia- culnm cadis admittendum prolapsi fuerint, quan- doquidem quodam modo Dei templum sunt,eidem consecrati : sacerdotii gradu dejecti, laicorum in turba,exploratione interveniente,degent, quousque se hujus vit spatium porrigit; qua dignitatis amissione, satis gravem cadis expiationein conse- quuntur. Proinde et Sempronius hic, ex ordine sacerdotum, cum intra sacra Ecclesise septa se re- cepisset; confessus est se suis auclorem fuisse filiis ut cum agri sui reliqua multitudine perge- rent,eamque in perpetrandaChalceopuliCatacalonis οδἀ9 juvarent. Qua confessione facta, catalogo sa- cro,secundum divinos canones,ob ad missum cadis piaculum,excidit.Ut autem liber maneat, etintactus, et vexalionis ex»ers, presentem hanc depositionis καὶ βαρυτάτῃ Ommpselg ζημιωθήσετιι δὲ ἡ ἔπι- σκοπὴ, ὡς τὰς Ὑεγραμµένας ἀθετήσασα διατάξεις " Καὶ ὁ κατὰ Χχαιροὺς ταύτης προεστὼς, ὑπὸ δίκην κανονιχὴν ἀχθήσετχαι. Πρὸς ἀποτροπὴν οὖν τοῦ πο- τε δεσπόσαντος, τῆς τε νομικής ἐπὶ τούοῖς τοιούτοις καὶ δικαίις ἀποτολμίας, τοῦ μηδαμῶς εὐθύνεσθχι σωματικῷ θανάτῷ, µήτε μὴν ἐπηρεάζεσθαι, ἢ τιµω- ῥᾳἴσθαι παρ ἑτέρου προσώπου τὸν ἐκδεδομένον Δη- µήτριον, ἐγράφη τὰ διωρισµένα ἐχκλησιαστικῷ ἔθει, καὶ σγραγισθέντα τῷ διὰ µολίδδυ βολλωτηρίῳ, ἐπεδόθη μηνὶ Δεκεμθρίῳ, ἐπινεμήσεως (B^ ἔτους Go. « B. Περὶ τοῦ φονεύσαντος Ἱερέως, xal xaÜüzipe- θέντος, » Τὴν ἄνωθεν τῶν νομοθετῶν περὶ τὰ τεμένη εὖ- λάθειαν, ἔξεστι μὲν καὶ διὰ πολλῶν ἑτέρων χατα- μαθεῖν, πολλῷ δὲ μᾶλλον, οἷς τῷ φιλανθρώπῳ τὴν πρὸς τὸν φιλάνθρωπον εὐσέθειαν ἐπιδείκνυνται, Τοῖς γὰρ ἀφῃρημένοις πᾶσαν ἐλπίδα ζωῆς µεγέθι ιῶν πλημμεληθέντων αὑτοῖς, τοὺς τῆς θείας καὶ µεγά- λης Ἐκκλησίας ἤνοιξαν περιθόλους * ὦν εἰ φθάσαιεν Ἐντὸς γενέσθαι τινὲς, πάσης ἀφιᾶσιν αὐτοὺς kvoy ne xac χχκώσεως, τὴν εἷς τὸ ἱερὸν αὐτῶν ἄφιξιν οὖκ ἄνευ θείας προνοίας καὶ σωτηρίας Ἁχρίναντες Ὑίνεσθαι. Οὕτω δὴ οὖν, xal εἴ τινες τῶν ἱερωμένων εἷς τὸ τῆς ἀνδροφονίας ἐκκυλισθετεν μῦσος, ἐπεὶ ναὺς θε sla τρόπον τινὰ, καθιερωθέντες αὐτῷ * το τῆς ἱερωσύ- νης βαθμοῦ “χαταγόμενοι, διατελοῦσιν εἷς τὸ τῶν λαϊχῶν ἐξεταζόμενοι πλῆθος, μέχρις dv ἡ παροῦσα τούτοις ἐπιμετρῆται ζωὴ, ἀρκοῦν Ἀξίλασμα τοῦ φόνου τὴν τοιχύτην ἔκπτωσιν ἔχοντες. ᾿Εντεῦθεν καὶ ὃ δεῖνα ἱερεὺς, τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Εκκλησίας περι- θόλων ἔνδον Ὑενόµενος, ἐξηγόρευσε, τοὺς οἰκείους υἱοὺς προτρέφασθαι συπανελθεῖν τῷ λοιπῷ ὁμίλῳ τοῦ χωρίου αὐτῶν, καὶ συνεργησαι εἷς τὸν τοῦ Χαλχεω- πούλου Καταχαλὼν φόνον. Ταῦτα ἐξαγορεύσας, τοῦ ἱεροῦ καταλόγου, κατὰ τοὺς θείους Κανόνας, δια. τὸ γεγονὸς τοῦ φόνου µύσος, ἐκέπεσεν * ὥστε δὲ ἄνετον µένειν αὐτὸν, ἀνέπαφόν τε, καὶ ἀνεπηρέαστον, τὸ παρὺν καθαιρετικὸν Ὑρέμμα Ὑγραφῖναι καὶ ὑπο- Ἰραφῆναι προετρέψαµεν. Μηνὶ ΛἸουλίῳ, ἐπινεμή- scripturam litteris mandari, et subscribi curavi- Ῥσεως (β. mus. Dat. M. Julio, indict. xit. JOANNIS XIPHILINI. Exemplum decreti | sanctissimi et — universalis patriarche, domini Joannis ad quemdam meiropolitanum, de nupliis prohibitis, lit- teris mandatis α Niccia diacono εί chartu- lario. Quod illicitas vel prohibitas nuptias atlinel, esse personas quasdam diserte piis et imperatoriis legi- bus expressas,qus in contrabendis matrimoniis ad nuptiarum coitionem tendere prohibeantur prop- terea, quod nefas admittant : itemque nonnullas esse, quie nulla prohibitione coerceantur, sed in ΙΩΑΝΝΟΥ TOY ΞΙΦΙΛΙΝΟΥΣ, « Ψηφίσματος ἴσον τοῦ ἁγιωτάτου καὶ οἶκουμενι- xou πατριάρχου, xuplou Ἰωάννου, πρὀς τινα µητροπολίτην, περὶ κχεχιωλυµένων γάμων, ἕκτε- θέντος παρὰ Νικήτα διαχόνου καὶ χαρτοφύ- λαχος. » "Oct μὲν ἐπὶ τῶν ἀθεμίτων d| χεχωλυµένων γά- µων, τινὰ πρόσωπα τοῖς εὐσεθέσι «ai βασιλικοῖς νόµοις ὥρισται ῥητῶς Ἐπὶ συναλλάγμασιν ἰέναι χω- λυόµενα πρὸς Ὑάμον ὅλως συνάπτεσθαι, διὰ τὸ τοῦ πράγματος ἄθέμιτον εἰσὶ δέ τινα μηδεμιᾷ κωλύσει ὑποχείμενα, ἀλλ’ ἄνετον ἔχοντα τὸ θέλημα ἐπὶ συν- contrahendis nuptiis liberum habeant arbitrium, αλλάγματι Ὑαμικῷ, διὰ τὸ ἀκώλυτον τῆς πράξεως ' 857 GRJECO-ROMANUM. 858 οὐκ οἶμαί σε ἀγνοεῖν, θεοφιλέστατε. Ένθα δὲ ῥητῶς Α quod res minime vetita sit : equidem te.vir religio- τι UA διηγόρευται τοῖς νόµοις καὶ τοῖς θείοις xavoat, συνοδικἡ διὰ τὰς συνεχεῖς ἐρωτήσεις οἰκονομία ἐπὶ τοῦ µακαρίτου πἀτριάρχου. χυρίου Αλεξίου, γέγρα- πται * τυποῦσα τὸ ὀφεῖλον bv. τοῖς τοιούτοις προθαι- νειν, Ἴγουν ἔνθαπερ ἔἕθλομος της συγγενείας boi βαθμός * xai δηλουσα, ὡς εἰ μὲν ἐρωτηθτ τὸ τοιοῦ- τον πρὸ τῆς αὐτυθελοῦς πράξεως καὶ τοῦ ἀποτελέ- σµατος, χωλύεσθαι * εἰ δὲ λάθοι ὡς ἀγνοούμενον, καὶ ἀποτελεσθείη, µένειν μὲν ἁδιαίρετον ' ὑποχεῖσθαι δὲ τοὺς συναφθέντας ἔἐπιτιμίοις, καθὼς ἂν ὁ τοῦ τόπου συν(δῃ ἐπίσχοπος. Ἐπεὶ οὖν καὶ ἡμεῖς ἱρωτήθημεν παρἀ τινος τῶν kv τῇ ὑπὸ σὲ Ἱνορίφ ὡς ὁ Γεώργιος xal ἡ Μαρία, ἀοελφοὶ ὄντες, ἔτεκον * ὁ μὲν, τὴν Elpüvnv * ἃ δὲ, τὸν Βασίλειον * ὁ δὲ Βασίλειος ἐγέννησε τὴν Μαρίαν * τῆς δὲ Βἱρήνης τῷ ᾿Επιφανίῳ συναφθείσης, βούλε- ται ὁ τοῦ Επιφανίου αὐτάδελφος τὴν Μάριαν ἄγα- γέσθαι ^ ἀπεφηνάμεθα διὰ γραφΏς, ὡς o ἔξεστιν αὐτῷ ἔνωθηναι αὐτῖι διὰ τὸν τοῦ ᾿Επιφανίουὴ μετὰ τῆς εἰρήνης τῆς θείας αὐτῆς ἤδη γὙιγεημένον γά- μον. Καὶ οὕτω μὲν ἀνεχαιτίσθηἹ τηνικαῦτα ἡ τοιαύτη τῶυ εἱρημένων προσώπων Ένωσις. θάτερόν γε μὴν τῶν μερῶν. σπεῦδον ἐπὶ τὴν τοῦ συναλλάγματος ἐνέργειαν, τοῦ κρατχιοῦ καὶ ἁγίο ἡμῶν βασιλέως ἐδεήθη, ὡς ἂν ὁ λογιώτατος νομοφύλαξ κρίνῃ περὶ τούτου καὶ ψηφίσηται, ᾽Αλλ᾽ αὖθις ὁ ἀντιδικῶν αὐτῷ δέησιν τῷ θειοτάτῳ χράτει Ἱπανατεινάμενος, θείας εὐμοίρησεν ἀντιγραφῆς, οὕτως ἐχούσης Τὸ κριθὲν παρὰ τοῦ τιµιωτάτου Ὑχαρτοφύλαχος, xzl μᾶλλον ἐπὶ χωλύσεως γάμου, οὕτω μενεῖ, ὥσπερ ἐχρίθη. Την τοιαύτην olv δεξάνενοι ἀντιγραφὴν, δηλοῦμέν σοι, ὃ xai πρότερον ἐπὶ της τοιαύτης ὑποθέσεως ἔρωτη- θέντες δεδηλώκαμεν * ὥστε μὴ ἐξεῖναι, τὸν Μιχαἡλ ἑαυτῷ τὴν Μαρίαν συνοικίσασθαι, Ox τὸν τοῦ Ἐπι- qxvlou μετὰ τῆς Εἱρήνης ἤδη ὀἐκτεθέντα γάμον, συγχεοµένων τῶν ὀνομάτων τῆς οὐγγενείας * καὶ μάλιστα, κατὰ τὸν τοῦ θευφόρου χαὶ µεγάλο [la- τρὸς Βασιλείου λόγον xal ouv, Τὰς Ὑὰρ τῶν ἀδελφῶν γαμετὰς, θείαν οὖσας xal ἀνεχιὰν, [καὶ συννύμφας, ἐν ταύτῳ συµθαίνι καλεῖσθαι, Ὡς κξκωλυµένον συνάλλαγμα, ἄπραχτον διαμεῖναι, καὶ μηδὲ πρόστι- μον ἐκ παραθασίας ἄἀπαιτηθηναι, Οὕτω γὰρ καὶ ὅτε sissime, non ignorare arbitror. In quibus autem casibus nihil diserte legibus et canonibus sacris expressum est, de iis consilium synodicnm ob in- terrogationes continuas temporefelicis recordatio- nis patriarche, domini Alexii, perscriptum est ; quod sancit, quid in talibus locum habere debeat. videlicet ubi septimus cognationis gradus est : et significat, si de tali matrimonio consulatur onte rem sponte peractam et impletam, prohiberi : sin tacile quasi per ignorationem absolutum fuerit, indireptum quidem manere : sed copulatas perso- nas poenis obnoxias esse, prout episcopo loci vi- snm fuerit. Quoniam ergo nos etiam consulti sumus a quo- B dam tui territorii, narrante, Georrium et Mariam, qui fratres essent,illum quidem Irenam,bhanc vero Basilium procreasse, ex quo Maria nata sit, hinc Irena Epiphanio juncta, velle germanum Epiphanii fratrem, Mariam uxorem ducere : per scripturam pronuntiavimus, non ei fas esse copulari Marie, propter jam contractas Epiphanii cum Irena, ejus amita, nuptias. Atque ita tunc impedita fuit ejus modi dictarum personarum conjunctio. Verum utraque pars operam dans ut contractus reipsa succederet, przepotenti ac sancto imperatori nostro precesjobtulit, quibus petebat, ut doctissimus no- mophylax de re cognosceret, atque pronuntiaret. Sed adversarius ejus vicissim sacratissims» majesta- li porrectis precibus, rescriptum sacrum impetra- vit, in sententiam : Quod judicatum est a maxime venerabili Chartulario, cum magis tendat ad pro- hibitionem matrimonii, sic manebit,uti judicatum est. [gitur accepto hujusmodi rescripto, significa- mus tibi, quod'etiam prius in tali causa consulti significavimus : non esse fas, ut Michaeli Mariam sid conjugio copulet, propter Epiphanii contractas jam cum Irena nuptias, cum nomina cognalionis confundantur : idque vel in primis, secundum gu- bernati divinitus ac magni patris Basilii dictum et sanctionem. Quippe fratrum uxores, qu& amita sunt, et filia fratris, pariter quoque fratrias appel- lari contingit, adeoque contractum prohibitum, infectum manere, nec ponam ex transgressione oportet exigi.Sic enim el cum initio consulti fuis- καταρχὰς ἠρωτήθημεν, ἀπελογησάμεθα * τοῦ ζητή- Dsemus,respondiuius, questione tunc ob ejus modi µατος τότε τῆς τοικύτης ἕνεχεν altae ὄντος. Καὶ διδάσκει ἡ ὑποκειμένη τῆς διὰ γραφῆς 47 τῆς ὑπο- θέσεως Ἅἡμετέρα ἔθγραφος ἀπόχρισις. El ὃ καὶ προῖκα ἴσως τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἔφθασε δἐξσσθαι µέρος, Ἡ προγαµιαίας δωρεᾶς ὑπόόχεσιν fj, δόσιν, τὸ τῆς γυναικὸς, o) παρὰ τοῦτο συννηρηθήσετχι τὸ συνάἀλ» λαγμα. Ἐπεὶ μηδὲ αἱ προῖκες συνιστῶσι τοὺς γά- µους δυναµένους καὶ γωρὶς τούτων συνίστασθαι, Dus νομίμως συναλλάττονται. Τὰ ὃξ ἐπὶ τοῖς ἀθεμίτοις fj causam instituta. ld quod subjecta delineationi causa responsio nostra, per scripturam facta, de- clarat. Quod si forte dotem viri pars jam ante ac- ceperit,aut donaliunis propter nuplias promissio, vel prestatio, mulieris parti facta -il ; non pro- pterea contractus servabitur.Quandoquidem dotes non faciunt nuptias, qua absque dotibus eliam constare possunt,cum legitime contrahuntur. Quas vero nefariis in nuptiis, aut prohibitis promittun- VARLE LECTIONES. 41 τῇ διαγραφῇ τῆς. s Rescriptum imp. 859 JUS CANONICUM 860 tur aut dantur, neque dotes sunt, neque donalio- Α λεχωλυµένοις ὑπισχούμενα fj διδόµενα Ὑάμοις, οὔτε nes anle nuptias : et restiluenda sunt, qua data fuerint, quo data sunt modo, nullo ex usuris in- cremento accedente. Figura. Fratres. Fratres Georgius, Maria. Epiphanius, Michael. Consobrini. Irena. Basilius. | Maria. Interdictum est Marie ne Michaeli nubat. EUSTRATII (25). προῖκες οὖτε Ἠπρογαμιαῖαι δωρεαὶ καθεστήχασι * καὶ χρλ ἀναδοθηναι τὰ δεδοµένα καθ ὃν τρόπον ἐδόθησαν, μηδεμιᾶς αὐξήσεως ἀπὸ τόκων προστιθη- µένης, Σχηµα ᾿Αδελφοὶ Αδελφοί " Γεώργιος, Μαρία. Ἐπιφάνιος καὶ Μιχαήλ. Εξάδελφοι | Μαρία. Ἐκωλύθη à Μαρία λαθεῖν τὸν Μιχαήλ. EYZTPATIOY. Εἱρήνη, Βασίλειος. De duabus sobrinis, qui matrem et filiam duxe- B « Περὶ δύο ῥδισεξαδέλφων, λαθόντων μητέρα καὶ rant; deque dirempto posteriore matrimonio, tanquam illicite contracto Presidente sanctissimo patriarcha Eustratio, in minore secretario, assidentibus ei Petro illustris- simo protospathario et przsside, ac religiosissimis metropolitanis, Neocszsaresm,Severine,Chonarum, et archiepiscopo Zecchiz, civilibusque magistra- tibus, Potho protospathario et magno cconomo, Theodosio protospathario et cconomo religioso- rum, Joanne protospathario et chartulario, prz- fecto" Generalis,et libellorum supplicum magistro, Basilio spatharo candidato et coadjutore, Romano, a secrelis ac scriba, Leone a secretis et logotheta preetoris, introducti suntMalacenus, Bardas, Theo- dorus, Hellalici, protospatharii, ferentes secum litteras metropolitani Athenarum,et metropolitani Thebarum, et episcopi Euripi. Quibus audiente sacra synodo, et assidentibus ei civilibus judici- bus, perlectis ; quoniam in eis de illicito matri- monio continebatur, contracto per Euthymium Capulen, et Mariam Bardse protospatharii mili- tumque Tribuni filiam, quo sane duo sobrini,ma- trem atque filiam in matrimonii societatem acce- pissent : sancitum esl ut et hze nuptiae, tanquam nefarie, pro nullis habeantur, et divortio solvan- tur.Non tamen hoc in utraque parte Iocum ha- beat,sed in Euthymio et Maria, velut qui postremi, adeoque prioribus illis nuptiis peractis, in matri- θυγατέρα, καὶ λυθέντος τοῦ δευτέρου συνοικεσίου, ὡς ἀνόμως συστάντὸς. » Προχαθημένου ἘΕὐστρατίου τοῦ ἁγιωτάτο πα- τοιάρχου iv τῳ μικρῷ σεκρἐτῷ συνεδριαζόντων αὐτῷ, Πέτρου τοῦ περιφανεστάτου πρωτοσπαθαρίου καὶ ἐπάρχου, καὶ θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν, τοῦ Νεοκαισχρείκς, τοῦ Σεθηρίνης, τοῦ Χωνῶν, καὶ ἀρχιεπισκόπου τοῦ Ζηκχίας, καὶ πολιτικὼν ἀρχόν- των, Πόθου πρωτοσπαθαρίου καὶ μεγάλου οἰχονόμου, θοδοσίου πρωτοσπαθαρίου καὶ οἰκονόμω τῶν εὐαγῶν Ἰωάννου πρωτοσπαθαρίου xal χαρτουλαρίου, τοῦ γενικοῦ, τοῦ ἐπὶ τῶν δεήσεων, Βοσιλείου σπαθαρο- κανδιδάτου καὶ συµπόνου, καὶ Ῥωμανοῦ ἀσηχρῆτις καὶ oxolóz, xal Λέοντος ἀσηκρῆτις καὶ λογοθέτου C τοῦ πχίτωρος, εἰσήχθη ὃ τε Μαλακηνὸς, καὶ ὁ Bdo- δας καὶ ὁ Θεόλωρος, ol ᾿Ελλαδικοὶ, πρωτοσπαθάριοι, ἐπιφερόμενοι — xal Ἱράμµατα — x00 µμητροπολίτου ᾽Αθηνῶν, καὶ τοῦ µητροπολίτου θΘηθῶν, καὶ του ἐπισκόπου Εὐρίπου, "uc εἷς ἐπήχοον τῆς ἱερᾶς σον” ὁδου και τῶν συνεδριαότων πολιτικῶν δικαστῶν ἀναγνωσθέντων, ἐπεὶ περὶ ἀθεμιτογαμίας διελάµδα- vov v&yovulog παρά τε Εὐθυμίου τοῦ Καπουλη, xal Μαρίας της Οθυγατρὸς Βάρδα πρωτοσπαθαρίου καὶ ταξιάρχου, οἷα δύο δισεξαδέλφων. μητέρα καὶ θυγα- τέρα εἷς γάμου Χοινωνίαν λαθόντων * ὠρίσθη τὸν τε γάμον ἀθέμιτον ὄντα ἀχυρωθῆναι, καὶ διαζύγιον περὶ αὐτὸν γενέσθαι. Mj βέντοι εἷς ἀμφότερα τὰ µέρη, ἀλλὰ 'εἴς τε τὸν Εὐθύμιον καὶ τὴν Μαρίαν, ὡς ἔσχα- monium coiverint. A poenis tamen immunes has- τον xai μετὰ τὸν πρῶτον fyágov συναφθέντων αὐτῶν. persona serventur,quandoquidetn de synodali sen- D Πλὴν μέντοι ἀνεύθυνα διατηρεῖσθαι εἷς τὰ πρόστιμα tentia divortium hoc fiat.Simul Mariatonsa,quod- τὰ τοιαῦτα πρόσωπα, ὡς συνοδικῶς τοῦ διαζυγίου dam in monasterium ejus loci tradatur. προδαίνοντος. ᾽Αποχαρῆναι δὲ τὴν Μαρίαν ἓν τινι τῶν χατὰ τόπον µοναστηρίων, NICOLAI (24). ΝΙΚΟΛΛΟΓ. I. De prestatione canonicorum. A'. € Περὶ τῶν κανονικῶν. » Mense Novembri, die x,inditionis x, pr:esidene — Mwyi Νοεμθρίῳ, τε, ἔπινεμέσεως t, mpokafinpi- Nicolao sanctissimo universali patriarcha, in mi- νου Νικολάου τοῦ ἁγιωτάτου καὶ οἰκουμενιχοῦ πα” VARLE LECTIONES. . t scilicel ratiocinii, vel, NOTA. (23) Hic cognomento dictus est Caridas ; vixit imperante Alexio Comneno. (24) Cognomento Grammatici, de cujus etate lib, diclum precedente (col. 706). 861 τριάρχου αὐτῷ τῶν θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν, τοῦ ᾽Αγχύ- ρας, τοῦ Κυζίχου, τοῦ Κλαυδιουπόλεως, τοῦ Χριστια- νουπόλεως, τοῦ Ῥωσίας' xal ἀρχιεπισχόπων, τοῦ Λεοντοπόλεως, τοῦ Σουγδαΐας, τοῦ ᾿ΡῬωσίου * παριστα- µένων καὶ δεσποτικῶν ἀρχόντων. "Qovco μέν τινες τῶν κατὰ χώραν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ix τοῦ οσυνοδικοῦ ἐπιστάλματος, ὃ πάλαι μὲν περὶ της τού κανονικοῦ δόσεως ἐπὶ τοῦ µακα- ρίτου πατριάρχου χυροῦ ᾿Αλεξίω ἐξετέη, οὗ µι- κρῶς χαταθλάπτεσθαι, ὣς ταῖς μετέπειτα γενομέ- νχις θείαις καὶ βασιλικαῖς κατὰ τὰς πάσης της οἱ- κουµένης πόλεις ἐναντιοῦσθαι δοχοῦντος χρυσοθούλ- Aot; διαταγαῖς παβρόσον τὸ μὲν συνοδικὸν ὑπὲρ κανονικοῦ, νόμισμα ἕν χρυσοῦν ἐκ μόνου τοῦ ἱερέως εἰσπράττεσθαι διοριζεται, τῶν διαχόνων καὶ ὑπο- P διακόνων μηδέν τι παρεχοµένων * xal àe' ἑκάστου τῶν χειροτονουµένων, εἰ μὲν ἀναγνώστης εἶη, νό- µισµα ἕν χρυσοῦν * εἰ δὲ διάκονος, νοµίσµανα τρία ὅμοια * tl δὲ πρεσθύτερο, ἕτερα νομίσματα τρία ὅμοια, τὸν χειροτονοῦντα ὑπὲρ διατροφΏης λαμδάνειν διατάττεται ^ ὅτι μηδὲ ἁδάπανον, xav ἆμισθον ἐστὶ τὸ Εὐαγγέλιον. Οἱ δὲ παρὰ τῶν εὐσεθῶν τεθέντες χρυσόδουλλοι λόγοι, προσθήκην τέ τινα τοῖς παρὰ τῶν Χχειροτονούµενων παρεχομένοις ἕξε-ρον µέ- έπειτα, xxl τὰς ἀπὸ τῶν λαϊχῶν ἁἀπαρχός κανονικὸν ὀνομάσαντες, ὠρίσαντο παρ ἑκάστου τούτων ἀναλό- γης τῇ αὐτῶν εὐπορί εἰσπρέττεσθαι, καὶ τοῖς εὐλαθεττάτοις ἱερεῦσι πσρέχεσθαι, Αλλὰ [συνοδικῶς παραστάντες, καὶ τὰ βασιλικὰ διατάγµατα εἷς μέσον προθέµενοι, καὶ τοὺς παλαιοτέρους συνοδικοὺς ὁρι- σμὼς ἀναγνωσθηναι πρὸς τούτοις καθικετεύσαντες, ἐφάνησαν μηδ ὁτιοῦν ἐντεῦθεν ἐπὶ τι τῶν κανονικῶν εἰςπράξει πρόκριµα ὑφιστάμενοι. Ότι τὰ μὲν συνο- Bà τὴν ἐκ τῶν λαϊκῶν του κανονικοῦ εἴσπραξιν ἀπείργοντα φαίνεται, δι ὃ οὐδὸ μνήμην τινὰ τούτων ὡς ἁπαγορευομένων, ἐν Τραφαῖς τίθεται. Τὰ δὲ μὴ χώλωσιν ὀθενοῦν δεξάμενα, πῶς ῥἐναντιότητά τινα εἶσαξει γινόμενα ; Οἱ δέ γε θειότατοι ΄βασιλεῖς πρὸς τὸν xat ρὸν (ὡς ἔοιχεν) ἀποθλέψαντας, xal τῇ πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς cta, διὰ της τῶν πραγμάτων εἶσ- φορᾶς χώραν παρέχοντες, xol τοῦ λαϊκοὺς τῇ παρ- οχῇ ταύτης ὑπέθεντο, ᾿ Ένθεν τοι xal δικαιότατον, ἔδοξεν, ἀμφοτέρωθεν τοὺς ἀρχιερεῖς, ἔκ τε τῶν ἵε- ῥέων, καὶ τῶν λαϊκῶν, τὰ ὑπὲρ νοῦ κανονικοῦ τυπω- θέντα, χοµίζεσθαι * ὅτι μηδὲ σνρατεύεταί τις, κατὰ τὸν θεῖον ᾽Απόστολον, ὀψωνίοις ἰδίοις. ᾽Λλλὰ καὶ ποί- μνην τις ποιµαίνων, ix τοῦ γάλακτος ἔσθιειν οὐκ ἀποτέτραπται * καὶ ἁἀμπελῶνα φυτεύων — ix τοῦ κχρποῦ δρέπεσθαι οὗ χεκώλυται, Καὶ ὁ παλαιὸς δὲ νόμος, ἐμθαλεῖν Ex τῶν καρπῶν εἰς τὴν κάρταλιν παρακελεύετχι. καὶ εἰσοίσειν el; τὸν τοῦ Θεοῦ νῖχον * λήψεσθαι τε ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ προσοίσοντος τὸν ἱερέα, καὶ τεθῆναι ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου εὔλογησαί τε καὶ εὔξασθαι, καὶ οὕτως εὐλογημένον εἶναι τὸν . προσενέγκανα, xal τὸν οἶκον αὐτοῦ, xal. εν Officialibus. GIUECO-ROMANUM. ἓν τῷ µικρῷ ctxpévp. συνεδριαζόντων A ΠΟΓΘ secretario, assidentibus ei religiosissimis 862 metropolitanis, Ancyrano, Cyziceno, Claudiopoli- tano, Christianopolitano, Rosie, atque item ar- chiepiscopis, Leontopolitano, Sugdaism, Rosii, astanübus et dominicis magistratibus *. Existimabant quidem nonnulli per provinciam religiosissimi episcopi, se non parum ex synodali precepto, quod olim de canonici prestatione sub beat: memoris patriarcha, domino Alexio, fuit expositum, damni percipere; veluti quod fa. ctis deinceps sacris et imperaloriis ad orbis uni- versi civitates sanctionibus, per aureas bullas mu- nitis,adversari videretur : quatenus illud decretum synodale canonici nomine nummum aureum unum a sacerdote duntaxat exigendum statuit, diaconis et subdiaconis nihil prebentibus : et a quolibet eorum, qui ordinantur, si lector sit, nummum. aureum uuum ; si diaconus, nummos tres similes ; si presbyter, alios tres nummos con- similes sumepdos,alimenti nomine, decernit abeo quiordinat : quandoquidem si maxime mercedem, non tamen et vivendisumptusexcludil Evangelium. Aures vero bulle piis a principibus promulgaue, tum appendicem quamdam invenere deinceps ad ea, qna ab ordinandis prestantur : tum debitas a laicis primitias,canonici nomine iis indito, statue- runt ab eorum quolibet exigendas, pro modo fa- cultatum ejus, ac reverendissimis sacerdotibus prestandas. Sed cum in synodo hi comparuissent et imperatorias sanctiones in medium proposuis- sent, pretereaque vetustiora decreta synodalia re- legi petiissent : nullum eis paruit in exactione canonicorum prajudicium inde afferri. Quippe sy- nodalia quidem decreta exactionem canonici a laicis prohibere videntur, dum mentionem horum nu(lam faciunt ,veluti sacris Litteris interdictorum. Qus autem nulla prohibitione vetantur, quonam pacto si fiant, adversalioni causain aliquam pre&- bebunt? At vero sacratissimi principes temporis qut quidem apparet) ratione babita, et honori pontificibus exhibendo, per oblationem rerum, occasionem przbentes, etiam laicos preestationi hu- jus obnoxios esse voluerunt. Eaque de causa visum D est &quissimum esse, ut utrinque pontifices, tam a sacerdotibus,quam a laicis,canopici nomine san- cita ferant; quandoquidem slipendiis propriis, secundum divinum illum Apostolum, nemo militat, sed el pastor aliquis, pastoriciam faciens, lacle vesci non velatur : οἱ qui vineam plantat, de fructu decerpere ποπ prohibetur. Preterea lex eliam vetus conjici fructuum partem in quas illum jubet, et in Dei templum deportari : ubi de manibus offe- renlis ea sacerdos accipiat, el ex adverso allaris collocet, votisque conceptis benedicat : quibus peractis, benedictus ille futurus sit, qui obtulit, VARLE LECTIONES. 803 JUS CANONICUM 864 una cum domo sua, et fundo, et reliquis faculla- Α τὴν χώραν αὐτοῦ, xai τὰ ἐγκαταλείμματα αὐτοῦ libus. Quod si hzc illorum talia, quo pacto non majorem ista benedictionem consequantur, cum divina sacrosanctior sit atque perfectior ? In hunc ergo modum cum prius indicatum synodale de- cretum, et insecuta imperatoria sacra sanctio, in nullo inter se discrepent, statutum est ut preter hec nihil aliud fiat: sed quaecunque praeceptum est a sacerdotibus solvi, ea solventur ; si nummi sint,in nummis : sin autem,in proportionali quan- titate rerum sanctionibus imperatoriis expresse insertarum ; nec his amplius aliquid nomine ali- mentorum illius,qui ordinat,ab ordinando expen- detur. Quecunque vero requiruntur a laicis, El δὲ τοιαῦτχ τὰ ἐκείνων, πῶς οὐχὶ μείζονος τεύξεται εὐλογίας, ἱερωτέρας οὔσης τῆς θείας, καὶ τελεωτέ- ρας» Οὕτω γοῦν, τοῦ προεκφωνηθέντος συνοδικοῦ ἐπιστάλματος καὶ τού ἀκολουθήσαντος µβασιλικοῦ θείου προστάγµατος κάτ οὐδὲν διεφονούντων πρὸς ἄλληλα, οὐδὲν παρὰ ταῦτα ἕτερόν τι γίνεσθχι ὥρισται * ἀλλ’ ὅσα μὲν ix τῶν ἱερέων τετύπωται χαταθάλλε- σθχι, τχῦτσ δὴ καὶ καταθληθήσεται ^ νομισμάτων μὲν ὅντων, διὰ νομισμάτων * μἡ ὄντων δὲ, διὰ τῆς ἀναλόγου ποσότητος τῶν ἐν τοῖς βασιλικοῖς τυπιχοῖς ἁναταττο- µένων * «1l οὐ πλέον τούτων, ὑπὲρ διατροφῆς τοῦ χειρο- τονοῦντος, ἐκ τοῦ χειροτονουµένου x τοῦ χαταθληθήσε- ται. Όσα δὲ αὖθις ἐκτῶν λαἰχῶν, διὰ νομισμάτων εἰδῶν solventur in nummis, et speciebus, et argenteis, p ** καὶ ἀργυρίων, τῶν ἀνατεταγμένων ἐν τούτοις, Οὔτε prout dictis sancüionibus inseruntur. Sic enim nec olim in sy nodis decreta violari videbuntur,nec deinceps imperatorio sancita jussu, rejicula fient : sed utraque inter se conciliala, cunclis in locis atque urbibus, citra ullum impedimentum observa- buntur. Atque hzec excerpta, moreque muuita solito, data sunt mense Maio, indictione x. Subscriptio. Petrus, humilis diaconus et chartularius san- ctissime Dei majoris Ecclesiz. Nicetas diaconns et chartularius sanctissima Dei majoris Ecclesie, presenti exeinplo cum insinuato mihi originali.collato, et invento per omnia zqui- valenti, subscripsi, et sigillum appendi. II. Synodalis epistola sactissimi et universalis patriarche, domini Nicolai, ad piissimum imperatorem dominum Alexium Comnenum, probans ex saeris canonibus atque legibus,non esse fas, uL episcopatus a metropolibus oufe- rantur. Pro divina lege ducens pis majestatis tuz jussa, quando eliam reapse justa sunt et digna, quae studiose servenlur, coronate divinitus sancteque domine mi, el praepotens ac sublimis imperator noster, posteaquam accepi datum ad oblatas ma- jestati tu: preces a religioso Ancyre metropolitano Nicela sacrum rescriptum, per sigillum cereuin puniceasque proprie manus titleras idonee muni tum, quo hec continebantur : « Sanctissimus γὰρ τὰ πάλαι σινοδικῶς ὁρισθέντα παραθαίνεσθαι δόξχι, oU:3 τὰ μετέπειτα ἐκ βασιλικῆης τυπωθέντα προστάξεως, ἀθετητέχ γενήσετχι. ᾽Αλλὰ xxl ἀμφό- τερχ συµθιθασθέντα πρὸς ἄλληλα, κρατητέα ἔσται ἀχωλύτως, ἐπὶ πάσαις χώραις καὶ πόλεσ. Ταῦτο παρεκκληθέντα καὶ συνήθως πιστωθέντα, ἐπεδόθη μηνὶ Mato ἐπινεμήσεως t. « Ἡ ὑπογραφὴ. s Πέτρος 6 εὐτελῆς διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ τῆς ἁγιωτατης τοῦ θεοὺ μεγάλης Εκκλησίας. Νικήτας διάκονος xal χαρτοφυλας της ἁγιωτάτης τοῦ θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας, τὸ παρὸν ἴσον άντι- θαλὼν μετὰ τοῦ ἐμφανισθέντος µοι πρωτοτύπου, κχὶ εὐρὼν χατὰ πάντα ἰσάζον, ὑπέγραψα καὶ ἑσφρά- qua. B'« Συνοδικὸν Ὑράμμα τοῦ ἁγιωτάτου xai olxou- μενικοῦ Πατριάρχου, — xoploo Νικολάου, πρὸς τὸν εὐσεθέστατον βοσιλέα, κυρον ἸΑλεξιον τὸν Κομνηνὸν, παρίστῶν ἐκ των ἁγίων κανόνων καὶ νόμων, ὅτι οὐκ ἔξεστιν ἀφαιρεῖσθαι τὰς ἀπισκοπὰς ἀπὺ τῶν µετροπόλεων. » θεῖον νόµον ἡγούμενος τὰ τῆς εὐσεθοῦς σου βασι- λείας ἐπιτάγματα ([εἰσὶ γὰρ καὶ τῷ ὀντὶ δίκαια καὶ ἀξιοσπούδαστα), θεόστεπτε ἅχιε δέσποτά µου, xal κρατχιὲ καὶ ὑψηλξ ἡμῶν βασιλεῦ, δεξάµενος τὴν ἐν τῇ προσενεχθείστ δεήσει τῷ χράτει σου παρὰ τοῦ θεοφιλοῦς µητροπολίτου ᾿Αγκύρας Νικήτα δοθεῖσαν θείαν ἐπίλυτιν, διὰ σφραγῖδος ἐκ xupoü καὶ φοινικῶν αὐτοχειρων γραμμάτων τὸ ἀξιόπιστον 48. κεκτημένα τὴν καὶ περιέχουσαν οὕτως * « Ὁ ἁγιώτατός µου « dominus meus el universalis patriarcha, una p « δεσπότης καὶ οἰκουμενικὺς πατριάρχης, dpa τῇ « cum sacra synodo, quie ad urbem est, ac prz- t terea cum ordinis senalorii magistratibus, quos «requisivisti, causam lianc audiat, eique finem « imponat, legibus el canonibus consentaneum, « nihil eum impediente scripto, quod privs a ma- «jeslale mea factum est: atque ubi hzc causa « pervestigala fuerit, majestati mez scribat, a qua « quod opus facto fuerit,curabitur. Mense Augusto, « iudiclione vii : » pro mea virili operam dedi, ut divino huic mandato saüisfacerem. Ideoque ar- cessitis viris senatoriis, qui mecum exercendo « ἐγδημούσῃ ἱερᾷ συνόδῳ, πρὸς δὲ xxl τοῖς συγκλη- « τιχκοῖς ἄρχουσιν, οὓς ἐζήτησας, ἵνα ἀκροασηται « τῆς τοιχύτης ὑποθέσεως, καὶ πέρας ἔπιθήσει a ταύτῃ νόµῳ καὶ τοῖς Κανόσι συνᾷδον, μη Χωλυό- « µενος ἀπὸ τοῦ προγεγονότος σημειώματος τῇ βα- € σιλείᾳ µου * μετὰ ὃς τὸ ταύτην τὴν ὑπόθεσιν ζη- e τηθῆναι, γράψῃ καὶ τῆ βασιλείφ µου, xxi παρὰ « ταύτης τὸ δέον οἰκονομηθήσεται, Μηνί Αὐγούστῳ, e ἐπινεμήσεως ζ ᾿ »ἔσπευσα κατὰ τὸ ἐγχωροῦν, τὴν θεσπεσίαν ταύτην πληρῶσαι ἐπιταγήν, Καὶ δητα μετακληθέντων τῶν σὺν ἐμοὶ τυχθέντον πονησαι. τῇ VARLE LECTIONES. 48 καχτηµένην. 805 GRJECO-ROMANUM 866 ζητήσει συγκλητικῶν, xal τῆς ἱνδημούσης τηνικαῦτα A examini deslinati erant, et. synodo, qu& tunc ad συναθροισθείσης συνόδου συνέδριον Ὑγέγονε. Καὶ τῆς ἱέετάσεως ἀρχὴν ἤδη λαμθδάνειν μελλούσης, παρά- δοξὸν τε παρὰ προσδοχίαν ἀπήντηοε * τῶν κληρικῶν τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας αὖθ:- ῥέτως ἐἑζάπινα στασιασάντων, ὡς μηδὲ ἀνχσχέσθαι ζήτησιν ὅλως περὶ τοῦ σκέµµατος προτεθηναι ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἱκανὰς ὢρας κόπτεσθαι τὸ συνέδριο µάτην. μἩ &' ὑποδεχομένων τῶν ἐκκλησιαστι.Ὀν τὴν της ὑπο- θέσεως ἄγωνίαν ιήτε μὴν ἀποκρτομένων, ν δὲ µόνον φωνὰ παμμιγὰς, ὑπὸ τοῦ λίαν ἐνηχεῖν ταῖς ἀχοχῖς, ἁδιάκριτος, Ὡς καὶ κατασιγάζουσι τοῖς ἱεροχήρυτι την ἄσημον χραυγὴν, xxi σιγὴν παραγγέλλουτιν, ἐπισχεθῆναι 49 τὰς φωνάς. Ο συν- νενοηχὼς ἐγὼ µετὰ τῶν δοθέντων pot συνεργῶν τῆς σκέψεως, xal τηνάλλως τρίθεσθαι τὸν Χχιρὸν οὐκ ἐθελήσας, ἔλυσα τὴν ἐκκλησίαν, καὶ tl; ἑτέραν Ίχειν παρήγγειλα, παρεσκευασμένους ὄντας, xxl ἆπχγο- µένους τὰ μεθ dw οἵονται νικᾷν, βοηθήματα * ἔπι- τιµίοι» καὶ παλαμναίαις ἀραῖς xal φρικωδεστάτχις (ὡς φόμην) ἀσφαλισάμενος τοὺς εἷς τὴν µέλλουσαν θορυδήσειν Ἅπιχειρήσοντας, fj φθέγξασθαί τι κατὰ χρείαν, fi χὰριν, fj πάθο» ἕτερον, χοινῶς 1j log δια- φέρον αὐτοῖς τῶν µτενόντων εἷς πχράδασιν τῶν θείων xal παρακοὴν Κανόνων, xal σύστασιν ψεύδους, Ἔχεν εἷς δευτέρα 90. Καὶ πάλιν ἀφίκοντο οἱ τῆς ἐκκλησίας ἑνστάναι, καὶ ἐναγόμενοι, Οἵ οὐδὲ περι- έμειναν πεῦσιν, ἀλλ εὐθς ἐπίμπλαντο τὰ πάντα ἀχοσμίας καὶ ταραχΏς, xal τοῦ προτέρυ συνεδρίου urbem erat, congregata ; concilium est coactum. Cumque jamjam habitura principium esset in- dagatio, quiddam inopinatum preter exspectatio- nem contigit ; cum clerici sancte magnique Dei Ecclesie sponte sua subito seditionem commovis- sent tantam, ut ne quidem paterentur omnino de re consideranda investigalionem proponi, sed plnribus horis concilium frustra laboraret, nec accipientibus ecclesiasticis caus disceptalionem, nec eliam rejicientil'us. Tantum clamor quidam promiscuus erat, etquod vehementer feriret aures, indiscretus adeo quidem, ut etiam preconibus sacris obscurum clamorem compescentihus, et si- lentium indicentibus, minime voces cohibite fue- rint, Quo ego animadverso cum iis, qui mihi dati crant investiganda rei socii, quod tempus frustra conteri nollem, concionem dimisi, et in alterum diem venire jus:*iparatos, eaque secum afferentes, adjumenta, quibus se superiores evasuros puta - rent: ponis et exsecrationibus diris maximeque horrendis (ut equidem arbitrabar) im] licans eos, qui postridie ausuri essent. tumultuari, aut quid- quam proloqui, vel ex usu, vel ex gratia, vel alio affectu, quod publice vel privatim eos tangeret, atque ad violationem contemptumque sacrorum ca- nonum, et mendacio stabiliendo faceret. Ventum ergo postridie, jamque rursus ecclesiasticiaderant ad instandum, eliam cum rei essent. Nec jam ut µείξον ἀταξία κατέσχε τὸ δεύτερον. Λοιπὸν. ἕλυσα C interrogarentur,exspectabant; sed mox omnia com- καὶ πάλιν την ἐχκλησίαν, xal τὴν ζήτησιν ἀνήρτησα, προχειρίσασθαι παραγγείλας, sl; ἀπολογίαν ἀφ᾽ ix4- στου τῶν ἐχκλησιαστικῶν ταγµατων, δύο τοχὸν fj καὶ τρεῖς, τοὺς λόγον στρογγύλει εἰδήμονας, xal εἶπειν καὶ ἀχοῦσαι δοκιµωτάτους * ἔτέγεσθαι τε κε- λεύσας καὶ θείους Κανόνας, ei ἔχουσιν ἐναντίους πρὸς παρὰ τῶν ἀπεναντίας προφεροµένοις, Tj ἕτερά τινα δικαιώµατα, ᾿ἸἘπισχεῖν δὲ τὸ πλήθος καὶ τὸν σύρ- φαχα ὄχλον, οὐ σὺν τῷ δικαίῷ, σὺν fla 93 τῆς δίκης ἀποπειρώμενον, καὶ συγχέοντα, καὶ θλίδοντα τὸ ἀχροατήριον. ᾿Εὐτρεπίσθη xai πάλιν ἐκκλησία τρίτη. Καὶ συμπαρΏσαν ἅπαντες οἱ προτεταγµένοι, ἦνεφγ- µένας ἔγοντες καὶ ἑστώσας ὡς πρὸς ἀκρόσιν τὰς ἑαυτῶν ἀκοὰς, xal οἱόμενσι ἀκούσεσθαί τι λαμπρὸν καὶ γενναῖον, 'AJA' fjv οὐδὲν οὐδαμοῦ τοιοῦτον * ὄγλος δὲ, καὶ θροῦς, καὶ ἐνθουσιώδης ὁρμὴ, καὶ δῆμος πἆλιν παρέθκκχόν τι βλέπων καὶ μανικὸν, καὶ πολ- λων λόγων µαταία τριθὴ, ὡς τοπράτερον. Τελευταῖον δὲ μετὰ πολλὰς τῆς ἡμέρας ὥρας, καὶ περὶ δείλην ὀψίαν, ἤδη δόξαν οὕτως αὐτοῖς, slc μέσον προετέθη- χρυσόδουλλον προσκυνῃτὸν τοῦ θειοτάτου — xpátouc σου, τῇ µεγάλῃ φιλοτιμηθὶν Ἐκκλησίφ, ἐπί τισι μὲν καὶ ὄλλοις θεφαλαίοις διαφόροις, περιέχον δὲ καὶ περὶ της ζητουμένης ταύτης, προσέπος ταῦτα ' « ᾿Όσαι δὲ ἀρχῆθεν ἐπισχοπαὶ εἷς ὕψος ἀνήχθησαν ἤδη µητροπόλεων, fj xal ἐπισκοπαὶ εἰς ἀρχιεπισκο- plebantur indecora facie rerum ac perturbatione, majorque confusio erat in altero, quam in priore concilio. Quamobrem denuo concionem solvi, et exainen sustuli ; cum jussissem, ut exponenda caus: duo vel tres e quolibet ecclesiasticorum or- dinum seligerentur, qui rotunde rem proponere nossent, ac tum loquendi, tum audiendi modum recte tenerent. Simul edixi, sacros adducerent ca- nones, si quos haberent contrarios iis, qui ab adversa parte proferentur, aut aliajurium admini- cula : inultitudinem interim promiscuamqueturbam cohibentes, qua non ex equi et boni ratione, sed vi causam disceplet, ipsumque auditorium turbet ac vexel. Itaque rursus instituta concione tertio, D convenerun! universi de quibus dictum, jamque apertas et erectas ad auscultandum aures habe- bant, quod aliquid rei splendide ac preclare 96 audituros putarent. Verum nihil usquam erat tale, sed merus omnino tumultus,et strepitus, et incita- tus animorum impetus, et populus iterum more bacchantium furentes ostentans oculos, οἱ mul- torum verborum ceu prius etiam acciderat, vana consumptio. Tandem post multas diei horas,etsero jam vespero, quod eis ita visum esset, prolata est in medium venerabilis aurea bulla sacratissime majestatis tuse, majori concessa Keclesis, cum de VARLE LECTIONES. 40 o)x ἐπισχεθηναι, — 90. fixoy clc δευτέραν, : 867 JUS CANONICUM . 868 aliis quibusdam diversus capitulis, tum de qua- Α xov fj µητροπόλεων ἀξίωμα ἀνεθιθάσθησαν, ἔσονται δίῖοηθ proposita complectens hec ad verbum: « Quicunque vero episcopatus jamdudum evecti sunt ad melropolium sublimitatem, vel si episcopa- tus ad archiepiscopatuum, aut metropolium di: gnitatem ascenderunt : manebunt οἱ ipsi eadem in dignitate ac gradu, nec eos quisquam ad infe- καὶ αὗται ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀξίας ἑστῶσαι καὶ Bastox, κχὶ οὐδεὶς ταύτας ὑποθιθάσει. τὸ ἀμεταχίνητον καὶ πάλιν ὀφειλούσας κεκτῆσθαι, ὥσπερ δλ xal τετύπω- ται, καὶ γεγόνασιν * εἰ µή που Ὑχρονικὸν ἴσως, καὶ προσώποις περιγραπτὺν τὸ τοσοῦτον δεδώρηται φι- λοτίµηµα παρά τινος βασιλέως, » riorem rediget locum, sed habere debebunt hoc jus, ut innovari nequeant, quemadmodum et san- citum est et oblinuere ; nisi forte beneficium ejusmodi ceu temporarium, et personis circumscri- ptum, ab aliquo eis imperatore concessum sit. » Preter hanc vero sacram bullam auream, insi- nuatum esl etiam scriptum constitute divinitus majestatis tue, jus dicentis inter indicatum reli- giosum metropolitanum Ancyra, ac reverendissi- mum chartularium, atque nonnullos e majore Dei Ecclesia, d'ecessoris nostri jussu, missos obcausam propositam, quod quidem secundum majorem Ecclesiam pronuntiat. Cumque tum hac ipsa, tum longi temporis dura- tionem, instar alicujus teli objicerent: negabant abrogandam rem qua tanto jam temporis inter- vallo ex longa minimeque interturbata consuetu- dine obtinuisset. Qu» cum ad tollendos canones nobis haud sufficere visa fuissent, ipsique metro- politani permoleste ferrent tam alienas a ratione contradictiones ecclesiasticorum ; ac vicissim ac- clamarent ecclesiastici, et ad sacrum imperato- rium tribnnal provocarent, nec prius sc causam suam actures asseverarent, nisi hzec abrogata fuis- sent: suspensa denuo fuit quastio, tuz que ma- Πρὸς τῷ slip. δὲ τούτῳ ᾿(ρυσοδουλλίῳ, ἐνεφανίσθη καὶ τὸ σηµείωαχ τοῦ θεοπροθλήτου Χράτους σου, μεταξὺ δικάσαντος τοῦ τε ῥηθέντος θεοφ[λοῦς µη- τροπολίτου ᾿Αγκύρας, καὶ τοῦ εὐλαδεστάτου qap- τοφύλαχος, xx| τινων τῆς τοῦ θεοῦ μεγάλης ἔχχλη- (i; ix προστάξεως τοῦ πρὸ ἡμῶν τὰ τῆς "ExxÀn- σίας οἰακίζοντος ἐκπεμφθέντων περὶ της προκειµένης ὑποθέσεως, δικαιοῦν τὴν μεγάλην ᾿Εκκλησίαν. "De τι δὲ ὅπλον προθαλλόµενοι προθλημα, ταῦτά τε xal τὸν μακρὸν χρόνον, μη δεῖν τὴν Emi τοσοῦτον 4póvov κρατήσασαν ix μακρᾶς καὶ ἁπαραποδίστου συνηθείας πρᾶξιν ἀθετηθῆναι ἔλεγον, "Ow οὐχ ἵκα- νῶν ἡμῖν εἷς κανόνων καθχίρεσιν ἀναφανέντων, ἁγακακτούντων δὲ τῶν μητροπολιτῶν ἐπὶ ταῖς τοιχύ- ταις ἀλόγοις τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀντιῤῥήσεσιν, ἔπι- δοωµένων δὲ καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, καὶ τὸν θεῖον βασιλικὺν ἐπικαλουμένων βῆμα, καὶ μη πρότερον ἀπολογήσασθχι βεβαιουμένων, εἰ μὴ ταῦτα ἀθετη- θετεν, µετεωρίσθη πάλιν τὰ τῆς ξητήσεως, καὶ Th τῆς σῆς µεγαλειότητος ἐξενάσει ἐταμιεύθη, Ίνα δὲ jestatis examini reservata. Ut autem sacra quoque c xai τὸ ἅγιόν σου κράτος wp, ὡς ix iv παρέργῳ majestas tua cognoscat, non ob nullum pretium opere nobis hoc datum fuisse mandatum, nec obi- ter aut negligenter tractatum, visum est medio- critati nostre, omnem librum sacrum (si fieri pos- sel) evolvere, sacrosque canones universos curiose perquirere. deque his ejus, quo de rgitur, intel- ligentiam percipere, postque cognitionem hanc, scripto exhibere dive majestati tu: que inventa essent. Qua sane recensenti a principio ad finem usque..... utet singuluis et particulatim propositis juribus cujusque partis instructa tua majestas sequissima et incorrupta, certo cognoscat religio- sos metropolitanos, qui de his litigant, non de re- bus iniquis contendere. Quapropter audi, queso, serenissime imperator. Qum multi canones inme- dium allati fuissent multique libri sacri reper- lum ex eis est, uti deinceps indicabitur, multos Sacros ac divinos canones, legesque civiles, et acta sanctarum universalium synodorum vetare, ne ad metropolium snblim:tatem episcopatus evebantur : cum ordinem singulis modumpue statuant, nec ulli rerum fines transilire, velappeterenon convenien- tia, permittant. Atque uti minime producentis omnibns orationem prolixiorem faciens, sacris au ribus luis molestus sim, saltem prolatis in medium majoris momenti canonibus et ex quibus solis elu- cescere vcritas poterit, caeteros omittam. Cum pa- triarcha quiJam Antiochenus olim ordinationem ἡμῖν ἐδόθη τα τῆς προστάξεως, οὐδὲ παρέργως f$ ἀμελῶς ἐξηιάσθη, δεῖν ἔγνω d µετριότης ἡμῶν πᾶσαν ἱερὰν βιθλον (sl οἷόν τε) ἀναπτδασθαι, xad πάντα θεῖον Χανόνα πολυπραγµονησαι, καὶ ἐξ αὐτῶν λαθετν τοῦ ζητουμένου χατάληψιν ᾽ χεὶ μετὰ γνῶσιν, γράμματι παραστῆσχι τῷ θεσπισίῳ κράτει σου τὰ εὑρεθέντα πᾶσιν. περ ἐπεξιόντι τοῖς ἀπ᾿ ἀρχῆς µέχρι τέλους,.... ὅπως ἀπὸ τῶν καθέκαστα xal κατὰ µέρος δικαιολογίων ἑκάττου τῶν μερῶν λαθοῦσα εἴδη- ew ἡ δικαιοτατη καὶ ἀἄῤῥεπης βασιλεία σου, qaot καὶ πληροφορίαν λάδοι, ὡς οὐκ ἐπ᾽ ἀδίκοις οἱ περὶ τούτων μαχόμενοι θεοφιλεῖς μητροπολῖται φιλονει- κοῦσιν. Οὐχοῦν xal ἄκουσον, Ὑαληνότατε βασιλεῦ, Πολλῶν κανόνων εἷς μέσον τεθέντων καὶ ἱερῶν δι- θλῷν, εὑρέθη ἐκ τούτων, ὡς ἕξης δηλωθήσεται, ὡς τὸ τὰς ἐπισχοπὰς εἷς µητροπόλεων ὕψος ἀνάγεσθαι, πολλοὶ καὶ Ἱερο καὶ θεῖοι κανόνες, καὶ πολιτικοὶ νόμοι, καὶ πράξεις καθολικῶν ἁγίων συνόδων κωὠ- λύουσι, τάξιν ἑχάστῳ xal τόπον ᾖἘπιτιθέντες, xal μὴ πηδᾷν ὑπερόρια, μηδ ἐφίεσθαι Ἐπιτρέπονττς τῶν οὗ προσηκόντων, Καὶ ἵνα μὴ μηχύνων τῇ τῶν πάντων παραγωγῇ, ταῖς ταῖς ἁγίαις ἐνοχλῷ ἀχοαῖς, τοὺς Καιριωτέρους προθεὶς cl; μέσον. xal iv ὦν µόνον δυνατόν ἔστι τὴν ἀλήθειαν ἀναφανΏηναι, τοὺς ἄλλους καταλιµπάνω, Πατριάρχου Ὑάρ τινος Λ᾿Αντιοχείας; τῶν ἕν Κύπρῳ ᾿Εκκλησιῶν τῆς χειροτονίας πάλαι ἀντεχομένου. καὶ ζητήσεως περὶ τούτου iv τῇ ἁγίᾳ xol «aÜoÀu τρίτῃ συνόὸν ἨΥενομένης, ἀπόφασις 869 GRAECO-ROMANUM 870 τῶν θείων ἐδόθη Πατέρων, ὡς ὁ ζ ταύτης xavàv A ecclesiarum Cypri sibi vindicaret, deque hoc in παρίἰστησι, courbe * « Πρᾶγμα παρὰ τοὺς bom- « σιαστικοὺς θεσιοὺς xal τοὺς κανόνας τῶν ἁγίων « Πατέρων καινοτομούµενον, xai τῆς πάντων ἔλευ- α θερίας ἁπτόμενον, προσήγγειλεν ὁ θεοφιλέστατος « ἐπίσκοπος Ῥηγτνος, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ εὐλαβέστα- « τοι ἑπτίσχοποι τῆς Κυπρίων ἐπαρχίας Ζήνων καὶ « Εὐάγριος. “Ὅδεν inni) τὰ κοινὰ πάθη μείζονος « δεῖται θεραπείας, ὡς καὶ μείζονα τὴν θλάθην φὲ- « povtx, καὶ μάλιστα, εἰ μηδὲ ἔθος ἀρχαῖον παρ- « ηχολούθησεν, ὥστε τὸν ἐπίσχοπον τῆς ᾽Αντιοχέων « πόλεως τὰς ἐν Κύπρῳ ποιεῖσθαι χειροτονίας, καθὰ ε διὰ τῶν λιθέλλων xal τῶν οἰκείων φωνών ἴδίδαξαν « οἱ εὐλαθέστατοι ἄνδρες, οἱ τὴν πρόσοδον τῇ ἁγίφ « συνόδῳ ποιησάµινοι, ἔξουσι τὸ ἀνεπηρέαστον καὶ τα ἀθίαστον ο) τῶν ἁγίων ᾿Εχκλησιῶν τῶν κατὰ τὴν « Κύπρον προεστῶτες, κατὰ τοὺς χανόνας τῶν ὁσίων « Πατέρων, καὶ τὴν ἄρχαιαν συνήθειαν, δι) ἑαυτῶν « τὰς ἨἉΧειροτονίίας τῶν εὑλαθεστάτων ἐπισχόπων « ποιούµενοι, Τὸ δὲ αὐτὸ xal ἐπὶ τῶν ἄλλων à- 6 οικήσεων καὶ τῶν ἀπανταχη ἐπαρχιῶν φυλαχθήσε- « txt ὥστε µηδένα τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων « ἐπαρχίαν ἑτέραν οὐκ οὖσαν ἄνωθεν καὶ ἐξαρχῆς « ὑπὸ τὴν αὐτοῦ ἤγουν τῶν πρὸ αὐτοῦ χετρα, κατκ- € λαμθάνειν. ᾽Αλλ’ εἰ καὶ τις κατέλαθε, xal bo! ἑαυ- « τὸν πεποίητχι βιχσάµενος, τοῦτου ἀποδιδόναι, ἵνα € μὴ τῶν Πατέρων οἱ κανανες παραθαίνωνται, μηδὲ « iv ἱερουργίας προσχήµατι, ἐξσυσίας xo; κοσµι- « χὸς παρεισδύηται, μηδὲ λάθωμεν τὴν ἔλευθεριαν « κατῤμικρὸν ἀπολέσαντες, ἣν ἡμῖν ἐδωρήσατο τῷ sancla et universali terlia synodo quasitüm fuis- set : sententia divorum Patrum edita est hu- jusmodi, sicuti canon eisdem septimus declarat : « Rem qua novo more prater leges ecclesiasticas, « el sanctorum Patrum canones admittitur, om- α niumque libertatem tangit, nuntiavit religiosissi- « mus episcopus Reginus, eiqueadjuncti reveren- « dissimi episcopi provincie Cypriorum, Zeno « Mque Evagrius Unde.cum morbi communes ma- « joris curationis egeant, ut. qui majus quoque « damnum ferant,prasertim si neque mos antiquus « accesserit, ut episcopus urbis Antiohene ordi- « Dàliones in Cypro faciat, quemadmodum per li- « bellos et orationes suasdocuere viri reverendis- B«simi, qui concilium hoc nomine adierunt ; « immunitatem ab omni habebunt injuria et. vio- « lentiosanctorum ecclesiarum,quee in Cypro sunt, « prasides,secundum canones sanctorum Patrum, « et antiqnam consuetudinem, per seipsos ordina- «tionesreverendissimorum episcoporum facientes. « Idem vero et in aliis diccesibus provinciarnm, « (18 ubique sunt, observahitur: ut nullus reli- «giosissimorum episcoporum provinciam alienam, e qua olim et ab initio ejus, vel antecessorum e ipsius manu non fuerit, occupet. Qninetiam si « quis occupaverit, et sibi subjecerit, adhibita, vi, «restituat eam, ne Patrum canones violentur, « nec sacri muneris pretextu, potestalis mundanz « fastus irrepal, neve nobis haud observantibus « ip αἵματι ὁ Κύρος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ C ο liberlatem eam paulatim amittamus,quam nobis « πάντων ἐλευθερωτὴς ἀνθρώπων. ᾿Ἔδοξε τοίνυν Th € ἁγίᾳ ^al οἰκουμενικῇ συνόδῳ, σώζεσθαι ἑχάστῃ « ἐπαρχίᾳ καθαρὰ xal ἀθίακστα τὰ αὐτῃ προσόντα « δίκαια ἑξαρχῆς καὶ ἄνωθεν, κατὰ τὸ πάλαι κρατῆ- « σαν ἴθος, ἄδειαν ἔχοντος ἑκάστου µητροπολίτου, » τὰ ἴσα τῶν πεπραγμένων πρὸς τὸ οἰκεῖον ἀσφαλὲς € ἐκλαθεῖν. Εἰ δέ τις µαχόμενον τύπον τοῖς νῦν ὡρι- € σµένοις προχοµίσοι, ἄκωρον τοῦτον εἴνχι ἔδοξε τῇ « ἁγίφ πάσῃ xal οἰκουμενικῖ συνόδῳ. » Καὶ τοῦτο μὲν ὥρισται παρὰ τῆς ἁγίας τρίτης συνόδου. Καὶ δεήσεως ταύτῃ προσενεχθείσης παρά τινος Εὐνομίου τῆς Νικομηδέων ἁγίας Ἐκκλησίας ἐπιστατοῦντος, ' xxvà Αναστασίου τῆς κατὰ µἈΝίκαιαν ᾿Εχκλησίας κατάρχοντος, τὴν ἐπισχοπὴν ἉἩασινουπόλεως ὑφαρ- πάσλντος, διὰ τὸ ἔηαγχος τὴν εἰρημένην κητρόπολιν δὲ τῆς Νικαίας παρὰ Οὐαλεντινιανοῦ xal Οὐέλεντος τῶν βασιλέων slc µητροπόλεως ἀναχθῆναι τάξιν, ἀναχθέν- τας 8€ ἄρτι kv abcr, πρὸς τὴν τοῦ βασιλείου ἀράτους πε- ριωπὴν΄ καὶ ἀναδοῶντος ὡς ἀδικοῖτο, ἡ ἁγία σύνοδος ἐξήτησε περὶ τοῦτου, παρόντων xal τῶν προσώπῳ τοῦ βασιλέως Μαρχιανοῦ συνεδρευόντων συγχλετικῶν ἀρχόντων * καὶ δεῃσανοῦτω, τὸ βᾳσιλικὸν διάταγµα, τὸ τὴν εἰρημένην µητροπόλιν S4 τῆς Νικαίας ἀναθιθάζον elc µετροπόλεως ὕψως |ὑπανεγνώσθη * καὶ εἶχεν οὕτως" « largitus est per sanguinem suum Dominus noster « Jesus Christus,omnium liberator llle mortalium. « Placuit ergo sancto et universali concilio, ut « cuique provincie pura servenlur el inviolata « jura, qua a principio etjam olim habet, secun- « dum consuetudinem priscam: metropolilano quo- « libet licentiam babituro, ut copias actorum suam « in securitatem accipiat.Quod si quis sanctionem « pugnantem cum jis,que modo decrela sunt pro- « tulerit, eam irritam essa debere placuit huic « universo sancto et universali concilio. » Et hoc quidem ἀθεγθίυιω fuit a sancto terlio concilio. Cum eidem preccs essent oblatee ab Eunomio quo- dam, sancie Nicomediensis ecclesie preside, adversus Anastasium Nicenz pontificem ecclesie, qui Basinopolitanum " episcopatum per surreplio- nem invaserat propterea, quod haud ita pridem dicta civitas Nicena per Valentinianum el Valen- tem imperatores ad metropolis ordinem — evecta fuisset, qui recens ad imperii regii culmen in ea fuerant elati : exclamante Eunomio,injuriam sibi fieri: perquisivit rem sancta synodus, iis eliam presentibus senaloriis magistratibus, qui nomine Marciani Augusti concilio intererant: quodque sic opus esset facto, decretum imperatorium, quo dicta Nicena civitas ad metropolis sublimitatem evehebatur, perlectum fnit; quod in hanc perscriptum erat sententiam : VARLE LECTIONES. Bb πόλιν τῆς. δὲ ἀναχθέντων., 59 πόλιν, * Constantinopolitanum. 871 « Imperatores, Cesares, Valentinianus οἱ Va- A « lens pii, felices, perpetui augusti, victores, Ni- « ctenis. v « Licet studium nostrum jam inde manifestum et « conspicuum factum sit omnihus, ex quo imperii « culmen,et reipublicee gubernacula voluntate Nu- « minis suscepimus : lamen preter hec referemus ε etiam ad felicitatis ipsius initium, quod civitas « vestra referta mortalibus et exsullans ob felicita- « lem nostram, gaudii lzetitieque causam universo « populo prabuit. Quare cum metropolis olim ap- « pellata fuerit, idque leges antiqu: contineant : « eadem, qua Nicomedienses, nobis sancientibus, « consecuti sunt,quin inconcussa rataque mansura JUS CANONICUM 872 « Αὐτοκράτορες, Καίσαρε, Οὐαλεντινιανὸς καὶ « Οὖχλης, εὐσεθεῖς, εὐτυχεῖς, σεθαστοὶ αἰώνιοι, νι- « κηταἰ, Νικαεῦσιν. € El xal ἡ σπουδὴ ἡ ἡμετέρα ἐξ ἔχεινου δήλη mao « xxi περίθλεπτος Ὑέγονεν, ἐξ οὗ γῆς βασιλείας τὸ « ὑπεραναδεθηχὸς καὶ τῶν δημοσίων τοὺς otaxac « βουλήσει τοῦ Κρείττονος ὑπεδεξάμεθα, ὅμως πρὸς € τούτοις ἀποσώσομεν xal el; την ἀρχην της εὖτυ- « χίας αὐτῆς, ὅτι ys.» ὑμετέρ πόλις προσαναπλη- « σθεῖσα καὶ γαυριωθεῖσα ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ εὐτυχίᾳα, « χαρὰς xal εὐφροσύνης παντὶ δήµῳ αἰτία γέγονε. « Διὸ Oi ἐπειδὴ µητρόπολις πάλαι ὠνομάσθη, xai « τοῦτο νόμοι παλαιοὶ περιέχουσι. τὰ αὐτὰ, ἅπερ € Νικομηδεῦσι νομοθετούντων: ἡμῶν ὑπῆρξεν, οὖδε- «sint, et in posterum augenda quoque civitati B « μίαν ἀμφιθολίαν ἔχειν δύναται. τὸ, ἀσάλευτα xal « vestro, nullum esse dubium potest. Duret igitur « in perpetuum haec consuetudo, etl civitas vestra « metropolis sit : ea consuetudine, qua in proces- « sione Bithyniarche servatur, permanente. Nam « nemo quid aliis adimit. Augescat,ila volente Nu- « mine, civilatis vestrae dignitas. Ideoque l:wti vota « duplicate, atque ob ea gaudete, qua; honor ipse « Vobis largitus est,omni deinceps ambiguitate ces- « sante : considerantes, quo pacto aeterna mansue- « tudo et providentia vobis ex sanctionibus nostris « obtigerit. » Et he quidem ille fuerunt imperatorumlitterz, Nicenis concesse. Cum autem eas indigne (velut apparet) tulisscnt. Nicomedienses, edicium aliud € eorumdem imperatorum pro Nicomediensibus fa- ctum fuit, ex episcopi Nicomediensis petitione : quod ipsum quoque lectum fuit in synodo, hanc perscriptum in sententiam : « Valentinianus, pius, felix, augustus, Nicome- « diensibus salutem. » « Consuetudo velus, quz circa privilegia vestra « civitatis jam olim obtinet, servabitur.Non enim e incrementum honoris Nicene civitatis juri ve- « siro potest officere, quandoquidem hoc ipso Ni- « comediensis urbis augetur dignitas, quod illa « secundo consistens loco, metropolis appellatione « vocetur. » « Illustrissimi presides, qui nomine Marciani € ἰσχυρὰ µένειν, xal εἷς τὸ ἔπειτα αὐξηθησόμενα € τῇ ὑμετέρᾳ πὀλει. Διαμενέτω τοίνυν εἷς τὸ διηνε- € χὲς ἡ συνήθεία αὕτη, καὶ à πόλις ὑμῶν µητρόπο- « λις ἔστω, τῆς συνηθείας ἐπὶ τῖ προόδῳ τοῦ « Βιτυνιάρχου διαµενοόσης, Οὗδες γὰρ ἀφαιρεῖτχί «τι ἄλλων, ἨἈΒουλήσει τοῦ Κρείττονος, αὐξηθειη « τῆς ὑμετέρας πόλεως τὸ ἀξίωμα, Χαίροντες τοίνυν « τὰς εὐχὰς διπλασιάζετε, xxl Ίδεσθε ἐφ᾽ oic αὐτὴ « ἡ τιμὴ ὑμῖν παρέσχηται, πάσης ἀμφιθολίας εἰς « τοεξῆς σχολαζούσης * συνορῶντες, ὅπως αἰωνίου « πραότητος καὶ προνοίας ix τῶν ἡμετέρων θεσπισµά- «των τενυχήχατε. v Καὶ τὸ μὲν γράμμα τῶν βασιλέων, ὅπερ, τοῖς Νι- καεῦσι πεγιλοτίµητο, τοῦτο Σχετλιασάντων δὲ πρὸς αὐτὸ (ὡς φαίνεται) Νιχομηδέων, Ὑέγονε καὶ ἕτερον πρόσταγμα τῶν αὐτῶν µβασιλέων Νιχομηδεῦσιν, ἐξ αἰτήσεως τοῦ ἐπισκόπου Νικομηδείας. ᾿Ανεγνώσθη δὲ καὶ αὐτὸ kv τῇ συνόδῳ. Kel ἀναγνωσθὲν, εἶχεν οὕτως " « Οὐαλεντινιανὸς, σὐσεθὴς. εὐτυχὴς, αὔγουστος, « Νιχομηδεῦσι χαίρεινο ε Ἡ περὶ τὰ πριθιλίχια τῆς πόλεως τῆς ὑμετέρας € πάλαι ὑπάρχουσα ἀἁρχαία συνήθεια φυλαχθήσεται. « Οὔτε γὰρ ἡ προσθήκη τῆς τιμῆς τῆς Νικαίων « πόλεως τὸ δίκαιον τὸ ὑμέτερον βλάψφαι δύναται, ε ὁπότε ἐπαύξεται τὸ ἀξίωμα τῆς Νιχκοµηδέων, « ὅπερ δὲ ἐχείνη Ἡ ἐν δευτέρῳ τόπῳ οὖσα, µητροπό- « λεως ὀνόματι καλεῖται, » « Οἱ ἑνδοξότατοι ἄρχοντες, οἱ προσώπῳ τοῦ βασι- « augusti concilio intererant, dixerunt : Neutra ex D « Jioc Μαρχιανοῦ τῇ συνόδῳ συνεδριάζοντες, εἶπον * « his sacris Litteris de episcopo loqunutur, sed « ambae civitatibus honorem largiuntur. Et sacre « Littere div: memorie Valentiniani ac Valentis, « qu& tum temporis Nicenorum civitati jus metro « policum tribuebant, peculiariter praecipiunt, ne « quid aliis civitatibus adimatur. Et sanctorum ς apostolorum canon de uno metropolitano per « quamlibet provinciam loquitur.Quid igitursanctze « synodo de hoc videtur? Exclamavit sancta syno- « dus. Canones rati sunto. Canonibus satis fiat. « Atticus, religiosissimus episcopus Nicopolis an- « Οὐδὲ Év μὲν θεῖον Γράμμα περὶ ἐπισκόπου διλλέγε- € xxt * ἕχάτερον δὲ τἡντιμὴν ταῖς πόλεσι παρέχει. Τὸ δὲ ε θεῖον Γράμμα τοῦ τῆς θείας λήξεως Οὐαλεντινιανοῦ « xal Οὐάλεντος, τηνικοῦτα τῇ Νικαέων παρασχὸν € τὸ μητροπολικὸν δίκαιον, ἰδικῶς παραχελεύεται, « τῶν ἄλλων μηδὲν ὑφαιρεῖσθχι πόλεων. Καὶ ὁ xa- € νὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, περὶ ἑνὸς μητροπολίτου « καθ ἑκάστην τῶν ἐπαρχῶν διαγορεύει. Τί τοίνυν « τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ παρίστατοι περὶ τούτου ; 'H ἁγία « σύνοδος ἑδόησεν Οἱ κανόνες κρατείτωσαν. Τοῖς « Χανόσι τὸ ἱχανόν γεοέσθω, Αττικὸς ὁ εὐλαθάστα- VARLE LECTIONES. 94 Ότι περ. 873 τος ἐπίσκοπος ἈΝιχοπόλεως µπαλαιᾶς εἶπεν ' Ὁ κανὼν οὕτω διαγορεύει. "Ὅστε iy μιᾷ ἑκάσττι τῶν ἐπαρχιῶν τὸ κὔρος ἔχειν τὸν τῆς µη- τροπόλεως, καὶ αὐτὸν χαθιστᾷν πάντας τοὺς ὑπὸ τὼν αὐτὴν ἐπαρχίαν ὄντας ἐπισκόπους. Καὶ αὗὕτη ἐστὶν ἡ διάνοια τοῦ χανόνος. Τῷ δὲ της Νικομη- δείας, ἐπειδὴ ἐξ ἀρχαίου αὕτη μητρόπολίς ἔστι, κεχρεώστηται, πάντας τοὺς ὑπὸ τὴν ἑἐπαρχίαν αὐτοῦ ὄντας ἐπισκόπους χειροτονεῖν.. Ἡ ἁγία σύν- οὗος εἶπε * Ταῦτα πάντες βουλόμεθα, Ταῦτα παν- ταχοῦ κρατείτω. Ταῦτα πᾶσιν ἀρέσχει. Ἰωάννης, Κωνσταντῖνος, πατρἰχιοι, καὶ οἱ λοιποὶ εὐλαθέστα- τοι ἐπίσκοποι τῆς Ποντικῆς διοικήσεως, εἶπον * Οἱ κανόνες ἕνα ἴσασι µητροπολίτην, τὸν ἀρχαιότερον. Καὶ δηλον, ὡς τὸ θεοφιλεστάτῳ ἐπισκόπῳ Νιχο- µηδείας διαφέρουσιν αἱ χειροτονία. αἱ νοµοθεσίαι, ὡς σύνοιδε xal ἡ ὑμετέρα µεγαλο- πρέπεια, ὀνόματι µητροπόλεως µόνῳ ἐτίμησαν τὴν Νικχέων * προτιμᾶται δὲ τῶν λοιπῶν Ἐπισκόπων τῆς ἑπαρχίας τῇ vui µόνῃ ἡ ἁγία σύνοδος εἶπε᾽ Κανονιχῶς ῥἐδίδαξαν. Καλῶς ἐδίδαξαν. Πάντες τὰ αὐτὰ λέγομεν, Καὶ αὖθις οἱ κανόνες κρατεί- τωσαν. Totg Χανόσι τὸ ἱκανὸν γενέσθω. "Qv οὕτω συνδοξάντων, συμπέρασμα ἐπήγαγον ol ἄρχοντες, καὶ ἀπόφασιν, ἔχουσαν οὕτως * Τὴν μὲν αὐθεντίαν τοῦ µητροπολίτου Ev ταῖς χοτὰ Βιθυνίαν Ἐκκλη- σίαις ὃ Νικομηδείας εὐλαθέατατος ἐπίσκοπος ἕξει . τοῦ Νικαίας, τὴν τιμὴν µόνην τοῦ µητροπολίτου ἔχοντος, ὑποκειμένου δὲ κατὰ μίμησιν τῶν ἄλλων A AA RA A295 Αα 9 9S9 ^A ΑΦ ΑΑΑ An" 282 RA RRA γὰρ xal τῃ ἁγία παρέστη σύνοδῳ. » TT τοιαύτῃ Ψήφῳ καὶ ἁγία σύνοδος ἐπαχολουθή- caca, τὸν iQ κανόνα ὑπηγόρευσεν, ἁπαγορεύοντα τὴν µίαν ἐπαρχίαν εἷς δύο κατατέµνεσθαι, καὶ µη- τροπολίτας δύο iv pug ἐπαρχίᾳ εἶναι, καὶ καθαίρε- σιν ἀπεντεῦθεν ἀπειλοῦσα τῷ ἐκ περιδρομῆς τολ- µήσοντι ἐπισχόπῳ διὰ θείου τύπου τοῦτο λαδεῖν - καὶ θεσπίζουσα, τὸν ἐπίσκοπον τὸν dx βασιλιχῆς ἐξουσίας ἤδη μητροπολιτικὸν εἰληφότα δίκαιον, μό- νης ἁπολαύειν τῆς τιμῆς, σωζομένων ἀκεραίων τῇ κατὰ ἀλήθειαν µητροπόλει τῶν οἰκείων δικαίων. ᾿Ἔχει δὲ ὁ χανὼν οὕτως * « ἨἩλθεν elo ἡμᾶς, ὥς τινες παρὰ τοὺς ἔχκλη- « σιαστικοὺς θεσμοὺς προσδραµόντες δυναστείαις, 4ΒΑΙΟΟ-ΒΟΜΑΝΌΝ. ἘἨπείρου, À « αυ Epiri, dixit: Canonis hec verba sunt : Ut ἐπισκόπων τῆς ἐπαρχίας, τῷ της Νικομηδείας. Τοῦτο c 874 «in unaqualibet provincia metropolis episcopus e auctoritatem babeat, atque is ipse constitnat « omnes,qui sub eadem provincia sunt, episcopos. « Et hac canonis mens est. Αί Nicomediensi epi- « Scopo, quoniam hac urbs a priscis seculis est « metropolis,hoc ipsum debetur, ut omnes episco- « pos qui ejus provincia continentur, ordinet. « Sancta synodus dixit : H:»c omnes volumus. Hasc « ubique rata sunto.Ha»c placent universis. Joan- « nes et Constantinus, patricii, ceterique religio- « sissimi episcopi Pontica dicecesis,dixerunt : Ca- « nones unum illum agnoscunt metropolitanum « quiantiquior est. Adeoque manifesto patet, ad « religiosissimum Nicomediensem episcopum per- Ἐπειδὴ καὶ B * tinere ordinationes.Quandoquidem hae leges, id « quod etiam vestre constat magnificentie,nomine « duntaxat metropolis Nicetam civitatem co- « honestarunt : cujusantistitesepiscopis provincie « ceteris honore solo prefertur : sancta synodus « dixit : Hi canonice rem exposuerunt. Recte rem « exposuerunt. Omnes eadem dicimus. Et rursum « canones rali sunto. Canonibus satisfiat. Quibus « ita communiter approbatis, conclusionem intu- «lere praesides, atque sententiam hujusmodi : « AuLtoritatem metropolitani in Ecclesiis Bithynic « religiosissimus Nicomediensisepiscopus habebit, « Niceno metropolitani duntaxat honorem obti- « nente, nihiloque minus ad imitationem c:etero- « rum provincie episcoporum,Nicomedieusi sub- « dito. Nam hoc ita sacre visum est synodo. » Hoc eadem sancta synodus secuta decretum, canonem duodecimum dictavit, prohibentem, ne una provincia scindatur in duas, neve metropoli- lani duo in una provincia sint. Simul abdicatio- nem episcopo comminatur in posterum, qui cir- cumcursitando per apicem sacrum id tentaturus sit consequi : sanciens, ut is episcopus, qui ab impe- ratoria potestate jus metropoliticum jam nactus sit, honore duntaxat fruatur, salvis et integris vere metropoli suis juribus. Ejus canonis haec verba sunt : « Pervenit ad nos, quosdam preter ecclesiasti- « cas leges ad. eos, qui rerum potiuntur, accur- « διὰ πραγματικῶν τὴν μίαν ἐπαρχίαν εἰς δύο xa- D « risse, perque pragmaticas sanctioncs unam pro- « τέτεµον. Ὡς Ex τούτου δύο μµητροπολίτας εἶναι « iy τῇ αὐτῃ ἑπαρχίφ. "Opis τοίνυν ἡ ἁγίσ συν- « οδος, τοῦ λοιποῦ μηδὲν τοιοῦτον τολμᾶσθαι παρὰ € ἐπισχόπου ᾿Επειδὴ τὸν Ἅτοιούῳ ἐπιχειροῦντα, « ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ, "Oca. δὲ πόλεις διὰ « γραμμάτων βασιλικῶν, τῷ τῆς µητροπόλεως ἐτι- « µήθησαν ὀνόματι, µόνης ἀπολανέτωσαν τῆς τιμῆς, € καὶ ὁ τὴν Εχχλησίαν αὐτῆς διοικῶν ἐπίσκοπος, « σωζοµένων δηλονότι τῇ κατὰ ἀλήθειαν μητροπόλει « τῶν οἰκείων δικαίων. » Οἷς σύµφηφος ἐγένετο καί ὁ βασιλεὺς Μαρκιανὸς, τὴν θείαν ταύτην ὑπαγορεύσας διά- ταξιν. x « Τὸν ἀφαιρούμενον πόλεως οἰασδήποτε, πάλαι « οὔσης, f| vov πολισθείσης τὸ τῆς Ἰδικῆς ἐπισκοπῆς PATROL. 68, CXJX. « vinciam in duas divisisse.Quo fiat ut in. eadem « provincia duo sint metropolitanii. Decrevit ergo « sancta synodus, in posterum ab episcopo nihil «tale tentandum. Quippe qui hoc molietur, « gradu suo excidet. Qusecunque vero civilates « per imperatorias litteras metropolis nomine « cohonestate fuerint, honoris duntaxat fructum « percipiant, una cum episcopo, qui cujuslibet « civitatis Ecclesiam regit; salvis scilicet vere « metropoli suis juribus. » Atque his assensus est eliam Marcianus imperator hoc sacro edicto ουπ- dito. « Eum,qui cuicunque civitati, vel jamdudum « exsistenti,vel inodo condits,jus episcopatus sui, 28 815 JUS CANONICUM 876 « vel aliud quodpiam privilegium adimit, eliam A « δίκαιον, ἢ ἕτερόν τι mpovoptov, κἂν ἀπὸ βασιλιχῆς « imperatorio permissum infamia notatliec consti- « tutjio, bonorumque publicatione multat, ipsum « etiam conatum improbans. » Excipit autem sitas in Scythia provincias et Leontopolim Isauris. Lex item exstat alia, cujus hiec verba sunt : « Firma sint ecclesiastica privilegia universa.» Itemque rursus alia. « Sacros canones non minus, quam ipsas leges « valere,leges volunt. Et quod canones prohibent, « id etiam prohibent leges. » Et hzc quidem sufficiunt ad probandum, non duos metropolitanos in unaesse provincia,sed tem- pore priorem,itemque jam pactos metropolitanos, honore duntaxat aliis episcopis prestare, caeteros qui subditos ei, qui reapse metropolitanus est ; deinceps vero, cum ipse rei conatus etiam prohi- beatur,episcopum id ausum facere, gradu suo de- jici : nullum denique privilegium ex iis, quc prius alicui adheserunt episcopatui,a quoquam adimen- dum. Quod autein. non fas sit ea, que concernunt episcopos, secundum sacram sanclionem pragma- ticam procedere, sed juxta Patrum duntaxat de- terminationes, . quos et canones vocant:id ex aliasancte hujus universalis quart; synodi actione percipi potest.Nam cum civitas Berytus metropoli- ticum jus impetrasset ab eo Theodosio prin- cipe (24 25),qui ad discrimen illius majoris, minor dicitur, Eustathius,ejus urbis episcopus, illa con- cessione metropolitici juris elatus, adversus Pho- tium metropolitanum Tyri, quz Phoenicum metro- polis est, insurrexit : cumque duos quosdam ei subjecios episcopos, veluti metropolitanus depo- suisset, et ad presbyterorum gradum detrusisset, alios ordinavit. Quod minime ferens Photius, ad sanctam synodum sese contulit. Ac lite mota, sententiam secundum se pronuntiatam tulit, cum nihil Eustathio Berytensi profuisset, quod impera- toriis se litteris munitum diceret, qua sibi po- testatem ejus rei facerent. Non enim attendebat iissynodus,qus ab ipso dicebantur; sed in examine cause,cum praesides, synodum prius disertis hisce verbis interrogassent : ePlacuit orbis sacratissimo € ἐπιτροπῆς, ἀτιμοῖ καὶ δηµεύει 9 διάταξις, ἀχυροῦσα « xal τὴν ἐγχείρησιν., » Ὑπεξαιρεῖ 82 xal τὰς iv. Σχυθίᾳ ἐπαρχίας, καὶ Λεον- τόπολιν τῆς Ἱσαυρίας. "Ec δὲ xal ἕτερος νόμος, οὕτω διεξιών * « Βεθαιούσθω τὰ ἐχκλησιαστικὰ πάντα προνόμια. » Καὶ πάλιν ἄλλος. « Τοὺς θείους κανόνας οὐκ ἔλαττον τῶν νόμων ἰσχύειν, € οἱ νόμοι Βούλονται, Καὶ ὅπερ οἱ κανόνες χωλύουσι, « τοῦτο καὶ οἱ νόμοι. » Καὶ ταῦτα µεν ἀπόχρη. πρὸς τὸ δέῖξαι, οὗ δύο µητροπολίτας εἶναι iv pag Ἐπαρχίᾳ, ἀλλὰ τὸν do- αιότερον. Καὶ τὸ, τοὺς φθάσαντας Ὑενέσθαι, τῃ cu µόνον τῶν ἄλλων ἐπισκόπων ὑπερέχειν *. ὑποκειμένως μέντοιγε τῷ κατὰ ἀλήθειαν μητροπολίτῃ * elc τοεξῆς δὲ xal αὗτῆης τῆς ἐγχειρήσεως χωλυομένης, xal τὸν τοῦτο τολµήσαντα ποιῆσαι ἐπίσκοπον, ἔκπτωσιν πάσχειν τοῦ οἰκείου βαθμοῦ καὶ τὸ μηδὲν τῶν φθα- σάντων προσπαγΏναι ἐπισκοπτ Ἅµτινι προνομίων, ἀφαιρεῖσθαι παρ οἱουδήτινος. Ὅτι δὲ οὗ κατὰ πρα- γματικὸν θεῖον ἔξεστι τύπον τὰ τῶν ἐπισχόπων mpo- θαΐνειν, χατὰ μόνους δὲ τοὺς Πατρικοὺς ὅρους, τούς καὶ κανόνας, ἐξ ἑνέρας πράξεως τῆς τοιαύτης ἁγίας οἴκουμενικῆς τετάρτης συνόδου καταμαθεῖν δυνατόν. Της γὰρ πόλεως Βηρυτοῦ, µητροπόλεως δίκαιον εἷ- ληφυίας παρὰ θεοδοσίου τοῦ βασιλέως, τοῦ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ μεγάλου, λεγοµένου μικροῦ. Εὖ- στάθιος ὁ ταύτης τῆς πόλεῳὸ Ἐπίσχοπος τῷ τοιούτφ φιλοτιμήματι τῆς µητροπόλεως κατεπαρθεὶς, κατ- εξανέστη Φωτίου τοῦ μητροπολίτου τῆς Τύρου, τῆς τῶν Φοινίκων µητροπόλεως *. xal δύο τινὰς ὑποχει- µένους αὐτῷ ἐπισκόπους καθελὼν, ὡ ὡς δηθεν u"tpo- πολίτης, και εἷς πρεσθυτέρων βαθμὸν κατασπάσας, ἑτέρους χεχειροτόνηκεν, Ὅ μὴ φέρων ὁ Φώτιος, τῇ ἁγίᾳ προσέδραµε συνόδψ. Καὶ δίκης κροτηθείσης, τὴν δικαιοῦσαν ἀπείληφε, μηδὲν ὠφεληθέντος Εὐ- σταθίου τοῦ τῆς Βηρυτοῦ, ἐκ τοῦ βασιλικοῖς ὦχυ- ρῶσθαι Ἱράμμαοσι λέγειν, τοῖς ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Οὐ γὰρ πρόσεσχεν Ἡ σύνοδος τοῖς παρ αὐτοῦ λεγο- µένοις, ἀλλὰ τῆς ὑποθέσεως δοκιµαζοµένης, τῶν ἀρχόντων πρότερον ἐρωτήσαντων τὴν σύνοδον * ῥητῶς οὕτως" « TQ θειοτάτῳ δεσπότῃ τῆς οἰχουμένης « domino,ne secundum sacras epistolas, aut san- y « ἄρεσε, μὴ χατὰ θεῖα γράμματα, fj χατὰ πραγµα- « ctiones pragmaticas, episcoporum negotia proce- e« dant,sed juxta Patrum canones. Dicatergo sancta « synodus, 8η fas sit,ut persacram pragmalicamsan- « ctionemalterius juraEcclesic alii rapiantepiscopi? « Sancta synodus respondit. Adversuscanones nihil « pragmaticum valebit. CanonesPatrum rati sunto. « Cumque presides iterum dixissent : Jam tempus « est, ut a synodo erudiamur,an fas sit, ut secun- τικοὺς τύπους, τὰ τῶν ἐπισκόπων προθαίνειν, « ἀλλὰ καὶ τοὺς χκχνόνας τῶν Πατέρων. Εἰπάτω « οὖν ἡ ἁγία σύνοδος, sl ἑξεστι κατὰ θεῖον πραγµα- € τιχὸν τύπον ἀλλοτρίας ἐχκλησίας δίκαια ἑτέροος « ἐπισχόπους παραιρεῖσθαι; ἡ ἁγία σύνοδος ἆἁπ- « εχρίνατο. Κατὰ τοὺς κανόνας ὃ5 πραγματιχὸν µη- « δὲν ἰσχύσειν. Οἱ Χανόνες τῶν ΠἩατέρων κρατείτω- « σαν. Καὶ αὖθις τῶν ἀρχόντων εἰπόντων *. Nov. και- ΥΛΗΙΑ LECTIONES. 55 τῶν κανόνων. ΝΟΤΑ. (24-25) Exstat edictum l. un, C. De metrop. Beryto, lib. x1. 877 GRJECO-ROMANUM 878 « ρός ἔστι διδαχθῆναι ἡμᾶς παρὰ τῆς συνόδου εἶ Αα dum sacramsanctionem pragmaticam jura eccle- « ἔξεστι κατὰ θεῖον πραγματικὸν ἀλλοτρίας Ἔκκλη- * siwalterius,alii rapiant episcopi : sancta synodus « dla; δίκαια ἑτέρους ἐπισκόπους παραιρεῖσθαι *— d € ἁγία σύνοδος ἀνεθόησεν * Οὐκ ἔξεστι. Τοῦτο παρὰ « τοὺς κανόνας ἐστί. ^ Ectt δὲ καὶ νόμος ὁ τοῦτο « βουλόμενος, οὕτω διεξιών * Οἱ τοῖς χανόσιν ἕναν- € τιούµενοι πραγματικοὶ τύποι, ἄκυροί οεῖσι,. » Καὶ ὅρα, µέγιστε βασιλεῦ, ὅπως διὰ πάντων τούτων ἄπο- δέδειχται τηλαυγῶς, τὸ μὴ δεῖν αὐθεντεῖν τὸν βασι- "λέα bv τοῖς τοιούτοις, κανονικῶς δὲ τὰ ἐκκλησιαστικὰ διεξάγεσθαι, Εἰσὶ μὲν οὖν καὶ ἄλλοι πολλοὶ κανόνες τῶν θεοστέπτων ἀποστόλων, xal ὑπηρετῶν τοῦ λό- γου, xal τῶν ἔφεξης ἁγίων συνόδων, αὐτὰ ταῦτα διατρανοῦντες, οὓς παραθεῖναι τῷδε τῷ γράμματι, « exclamavit : Non licet. Hoc preter canones ad- « mittitur. Est etiam lex, qua hoc ipsum vult « his verbis exposita : Pragmatice sanctiones, quae « canonibus adversantur, irrit:e sunt. » Vide, ob- secro, maxime imperator,quomodo per haec omnia clarissime demonstratum sit,non debere principis in hujusmodi rebus auctoritatem valere,sed eccle- siastica secundum canones peragi. Ac sunt qui- dem et alii multi canones coronatorum divinitus apostolorum ministrorumque verbi, et secutarnm deinceps sanctarum synodorum, hzc ipsa decla- rantes ; quos huic scripto adjungere velle,stolidum εὔηθες ἔδοξε, xal μὴ πάῤῥω φιλοτιμίας ἀνωφελοῦς, B Yisum fuit,nec ah inutili ambitionelonge remotum. Ἱκανῶν γὰρ τῶν προθληθέντων el; ἀπόδειξιν ὄντων, τὶ δεῖ καὶ προσεπεξεργάζεσθαι; xal τῆς ἀληθείας ὀυναμένης ἀναλάμψαι, καὶ νοῖς πᾶσι Ὑενέσθαι δήλης, τῶν πολλῶν οὐδαμῶς Ὑρεία. Αὐτάρκχης Ὑὰρ εἷς συνηγορίαν ἑαυτης ἡ ἀληθεία, Κοινῳ μὲν οὖν λόγῳ καὶ καθολικῶς ἐλέχθη ταῦτα. ᾿Ιδίᾳ δὲ, καὶ κατὰ µέ- poc, xal ἕἙτέρος ἕκαστος «φράγνυται δικαιώμασιν. Αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ καὶ τῶν περὶ τῶν ὅλων συστήσας ἀγῶνα, καὶ τὸ σμΏνος τῶν λόγων κχινήσας, τὸν ϐεο- φιλη δὲ λέγω µητροπολίτην ᾿Αγκύρας, ὑπομνήματί τε πέφρακται τοῦ µακαρίτου βασιλέως τοῦ Δούκα, ὅστις τὴν τοῦ βασιλείου ἐπισκοπὴην εἷς µητροπολιτι- xbv ἀνήγαγε δίκαιον, διοριζοµένῳ, τῷ θανάτῳ τοῦ Nam cum ea, quae producta sunt, ad demonstra- tion&m rei sufficiant, cur amplius laboretur ? et cum verilas elucere possit, atque omnibus inno- lescere: non multis opus est verbis. Quippe ve- ritas ad sui patrocinium ipsamet sufficit. Itaque ratione communi, et generaliter hac dicta sunt. Seorsum vero, et particulatim, etiam aliis quisque munitus est juribus. Nam et is ipse qui certamen hoc universum accepit, et verborum hoc alveare commovit, religiosus, inquam, metropolitanus ille AÁncyranus, instrumento munitus est felicis me- moris principis Duca» v, qui episcopatum Basilsi metropolitico jure donavit, quod instrumento san- τιµηθέντος µητροπολίτου, slc Ἐπισκοπὴν κατεσπάσθαι — cilur,ut honorem adepti metropolitani morte, dicta: τὴν εἰρημένην ἐκκλησίαν * μὴ ἐπαισχυνθέντος λίαν Ecclesia redeat ad. statum inferiorem episcopatus νουνεχῶς τοῦ βασιλέως τὸ οἰκεῖον ὀλίσθημα καὶ τὴν cum valde prudenter hunc principem non puduerit ἄγνοιαν καὶ θριαμθεῦσαι, καὶ διορθώσασθαι ἀλλὰ lapsumelignorantiam suam tum palam spectandam κατὰ τὸ θετταλὸν µειρακίσνον, xal τρώσαντος, καὶ exhibere,tum corrigere ; idemque Thessali adole- συμπαθῶς καὶ φιλανθρώπως ἐπεγνωχότος τὴν ἴασιν. scentis exemplo, et vulnus inflixerit ; et benigue Καὶ πρὸς τούτῳ ἸὙχρυσοθούλλῳ ὤὥπλισται ἄλλῷ τοῦ humaniterque sanationem agnoverit. Prater hanc υἱοῦ τούτου καὶ βασιλέως, τὸ φθάσαν ὑποστηρίζοντι * bullam auream, munitus est alia quoque filii καὶ ὑπομνήματι συνοδικῷ, τῶν τότε ζώντων µητρο- hujus *, et imperatoris, quz priorem confirmat : πολιτῶν, ὀλίγων δὲ ὄντων δὲ, ταῖς αὐτοχειρίοις ὑπο- ilemque monumento synodali, quod factis manu σηµασίαις τὸ ἔμπεδον ἀποφέροντι, Gv xal οἱ πλείους propria subscriptionibus est confirmatum ab omni- περἰεισι; στοιχησάντων ἁπάντων τῇ κανονικῇ &mo- bus tunc viventibus metropolitanis, si paucos de- φάσει. "Acepoc δὲ ὁ Ἡρακλείας πρὸς τοῖς κοινοῖς mas, quorum et major pars superstes est, univer- δικαιώµασιν, αὐτό τε τὸ συνοδικὸν ὑπόμνημα προθάλ- sis sententiam «canonicam secutis. Alter autem λεται εἰς συνασπισμὸν, xal χρυσοθούλλῳ τεθωράκι- ille pontifex Heraclem, preter jura communia ; σται, οὗ δημιουργὸς ὁ µακαρίτης βασιλευς ὁ Βοτα- profert ad sui defensionem illud ipsum synodale νειάτης, διοριζοµένῳ τῇ τελευτῇῃ τοῦ νυνὶ ἄρχιερα- , monumentum, et munitus est aurea bulla, cujus τεύοντος ἐν Μαδύτῳ, τὸ ὑπ αὐτῷ μητροπολιτικὸν auctor est felicis recordationis imperator Dotania- παύεσθαι δίκαιον, καὶ ὑπὸ τὴν Ἡράκλειαν ἆπανα- tes, qua sancilur, ut illius morte,qui nunc Madyti στρέφειν τὴν εἱρημένην ᾿Εχκλησίαν, ὡς τοπρότερο, pontificatum gerit,jus ejus metropoliticum exspi- Προσεπιτούτοις xal ὁ Θεοφιλέστατος μητροπολίτης ret, ac dicta ecclesia pristino more sub Heracleam Πατρῶν, πολλοῖς xal διαφόροις τετείχισται διχαιώµα- redeat. Preter hzc, religiosissimus quoque me- σιν, εἷς τὸ συμφυεῖς, καὶ ἀτμήτους, καὶ ἀναποσπά- Qropolitanus Patrensis compluribus ac variis στους ἔχειν τὰς τῇ xav' αὐτὸν ἐκκλησίᾳ δωρηθείσας munitus est juribus in hoc, ul sibi abjunctos, et bmwxonàe, παρὰ Νικηφόρου βασιλέως τοῦ ἀπὸ minime sepafatos, indivulsosque habeat episcopa- γενικῶν, διὰ τὸ ἐν τῇ καταστροφῇῃ τῶν ᾿Αθάρων us, ecclesim su a Nicephoro principe, qui ex ge- παρὰ τοῦ κορυφαίου τῶν ἁπυστόλων καὶ πρωτοκλή- nerali procuratore factus est imperator,altributos VARLE ΙΕΟΤΙΟΝΕΡ. $4 δεόντων. Constantini. —., Michaelis Ducas, | | a 879 ejus miraculi gratia, quod oculariter factum fuit A ab illo eximio primoque vocato apostolo Ándrea, in Abarum eversione,qui totis ccxvii annis Pelo- ponnesum obtinuerant,usque adeo ab imperio Ro- mano avulsi, ut nemo Romanus in Peloponnesum vel pedem inferre posset ; tunc autem unius hore spatio fuerunt exterminati per solam apparitionem hujus primo vocati apostoli, et ipsa regio tota Ro- manis restituta sceptris. Àc primum quidem profert auream bullam in- dicati principis, qui et hanc ipsam sanctissimam Patrensem Ecclesiam ex archiepiscopatu ad metro- polis gloriam evexit ob illius eximii prodigium apo- stoli,que diximus; et tres episcopatus ei largitus est, Methonensem, Lacedz:emonium, et Sarsocoro- nensem : deinde alteram huic consonam, Leonis et Alexandri augustorum : ac tertiam ,Rorani, . Christophori, et Constantini, reliquarum vestigiis inhsrentem ; itemque preter has aliam,Nicephori Phoce : quintàm denique Botaniate illius, qui paulo ante rerum potitus fuit, que recensit»» omnes obsignantur. Neocssariensis quoque similiter mo- numento domini Michzlis patriarche, beals rae- moria nititur ; et aurea bulla domini Michaelis Du- c£, Inveniuntur et acta, que tradunt quod episco-- patus,quicunque ad metropolium dignitatem pro- vehendi erant, non aliter id assequebantur ; nisi publice utilitatis id suaderel ratio, et synodus assenliretur, et ecclesie honorem accepture me- tropolitanus remunerationes se dignas ex impera- toris manu consecutns, ea qua gererentur, ap- € probaret. Tot igitur atque talia cum adminicula sint, tam universis communia, quam singulis pe- culiaria : mihi sane, meique similibus videtur, humanissime princeps, esse factum hujus modi et iniquum el enorme, contraque sacros canones, et decretis spiritualibus ac legibus adversum : nec satis habere virium, qua ab adversaria parte opponatur. Nam neque sacra pragmatica sanctio, veluti superius est declaratum, adversus divinos canones valebit : neque condemnatio, qui con- tra leges canones tendit, laudabilis esse poterit. Quamvis enim scriptum a conslituta divinitus majestate tua subnotatum, artificiose atque ora- JUS CANONICUM 880 τοῦ Ανδρέου ὀφθαλμοφανῶς γενόμενον θαῦμα, ἐπὶ διαχοσίοις δεκαοκτὼ χρόνοις ὅλοις κατασχόντων την Πελοπόννησον, καὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς àpync ἄποτεμο- µένων, ὡς μηδὲ πόδα βαλεῖν ὅλως δύνασθαι ἓν αὐτῃ Ῥωμαῖον ἄνδρα * iv qug δὲ ὥρᾳ τούτων μὲν ἀφανισθέντων ix. µόνης ἐπιφανείας τοῦ πρωτοχλήτου, τῆς δὲ χώρας ἀπάσης τοῖς Ῥωμαῖϊκοῖς σκήπτροις ἐπανελθούσης. Καὶ πρῶτον μὲν προθάλλεται τὸ τοῦ ῥηθέντος βα- σιλέως Ἱχρυσόδουλλον, τοῦ καὶ τὴν αὐτὴν ἁγιωτάτην ἐχκλησίαν Πατρῶν, ἐξ ἀρχιεπισκοπΏῆς εἰς µητροπό- λεως δόξαν ἀναγαγόντος, διὰ τὸ ῥηθὲν τεράστιον τοῦ κορυφαίου, xal τρισὶν ἐπισκοπαῖς αὐτὴν δωρη- σαµένου, τῃ Μεθώνῃ, cj Λακεδαίμονι, καὶ τῃ Σαρ- σοχορώνῃ * xal ἕτερον τοὐτῷ συνᾷδον, Λέοντος xal Αλεξάνδρου τῶν βασιλέων ᾽ καὶ τρίτον Ῥωμανοῦ, Χριστοφόρου, xal Κωνσταντίνου, κατ ἴγνος τοῖς ἄλλοις Batvov * καὶ ἄλλο ἐπὶ τούτοις Νικηφόρου τοῦ Φωχᾶ . καὶ πέµπτον ἐπὶ τούτοις, τοῦ πρὸ μικρού βεθασιλευχότος τοῦ Ἀοτανειάτο, τοὺς εἱρημένους πάντας ἐπισφραγίζοντος. Καὶ ὁ Νεοχαισαρείας δὲ ἑστήριχκται ὁμοίως ὑπομνήματι τοῦ Ev µακαρἰᾳ τῇ λέξει πατριάρχου, χωροῦ Μιχαὴλ, «αἱ γρυσοθούλλῳ κυροῦ Μιχαἡλ τοῦ Λούκα. Εὑρίσκονται 0i καὶ πρᾶ- ξεις διαγορεύουσαι, ὅτι περ ὅσαι τῶν ἐπισκοπῶν εἷς µητροπόλεων ἔμελλον ἀνχθιθασθῆναι χλέος, οὐκ ἄλ- λως τούτου ἐπέτυχον, cl μὴ κοινωφελὴς προὔκειτο οἰκονομία, καὶ ἡ σύνοδος κατεδέξατο, καὶ ὁ µητρο- πολίτης τῆς μελλούσης τιμηθῆναι ἐκχλησίας ἀντιοὸ- σεις ἀξίας εἰληφὼς τῆς βασιλικῆς δεξιᾶς, τοῖς πρατ- τοµένοις συγῄνεσε. Τοσούτων τοίνυν ὄντων βοηθη- µάτων, καὶ κοινῶν τοῖς πᾶσι, xal τῶν καθέκαστον ἰδίων, ἐνοί τε xai τοῖς ὁμοίοις ὀοκεῖ, φιλανθρωπό- τατε asso, παράνοµον εἶναι καὶ ἄῤῥοθθμον τὴν τοιαύτην πρᾶξιν, καὶ τῶν ἱερῶν κανόνων ἀπεναντίαν, καὶ τοῖς πνευματικοῖς ὅροις καὶ νόµοις ἀντίθετον, καὶ οὐχ Ἱκανὰ τὰ παρὰ τοῦ ἀντιῤῥόπου μέρους ἀν- τιτιθέµενα. Ott γὰρ πραγματιχὸς θεῖος τύπος κατὰ τῶν θείων κανόνων Ἰσχύσει, ὡς ἄνωθεν διατετράνω- ται, οὔτε μὴν καταδίκη, ὁμόσε νόµων καὶ Κανόνων χωροῦσα, ἐπαινετή. El γὰρ xal τὸ σηµείωµα τῆς ix θεοῦ βασιλείας σου, τεχνικῶς καὶ ῥητορικῶς κατ- εσκεύασται͵, xal πιθανὺν δοχεῖ τοῖς πολλοῖς ἀλλ) torie factum est, ac vulgo fidem mereri videtur : p οὕπω καὶ δυνατὸν, νόμους ἀνελεῖν xal κανόνας, καὶ non tamen etleges atque canones evertere potest, at veritatem succutere. Nam argutatio et ratio- cinationes, ex iis sumpte,quae hominum opinioni consentanee videntur,cum non sint ; longe absnnt a vero atque scientia. Nec longa consuetudo efli- ciet unquam,ut id,quod ab initio subsistere non potuit, locum habeat. Tunc enim longa quoque consuetudo vim legis obtinet, quando preterquam quod curatione non pugnat, nec legem everti. Át cum hoc modo sacri canones evertantur, qua- nam ratione consuetudo, qus sic irrepsit, ad- mittetur ? Nam audi legis verba : «Quod non cum ralione introductum est, sed per errorem et con- suetudinem obtinuit in similibus valere non debet. τὴν ἀλήθειαν κατασεῖσαι,. Σοφιστεία, vào, xxl συλ- λογισμοὶ, ἐκ φαινομένων ἑνδόξων, p ὅντων δὲ, πὀρ- ῥω τοῦ ὄντος καὶ Ἐπιστήμης εἶσίν. ᾽Αλλ) οὐδὲ μακρὰ συνήθεια, τὸ ἁἀπαρχῆς ἀνυπόστατον, sl; ὑπόστασιν ἄξει ποτἐ. Τότε γὰρ καὶ. ἡ μακρὰ συνήθεια οὐδὲν ἅττον νόµου κρατεῖ, ὅταν πρὸς τῷ μὴ ἀλόγιστος εἷ- ναι, καὶ νόµον οὐκ ἀναιρῃ. δε δὲ τῶν θείων dva- τρεποµένων κανόνων, ποίῳ λογισμῷ συνήθεια λαμ- θάνουσα παρείσδυσιν προσδεχθήσεται; ᾿Ακούσ γὰρ τοῦ νόµου λέγοντος * « Τὸ μὴ μετὰ λογισμοῦ εἶσενε- χθὲν, ἀλλὰ κατὰ πλάνην καὶ συνήθειαν κρατῆσαν, οὐ δεῖ κρατεῖν iv τοῖς ὁμοίοις, » Οὐχ ἀγνοοῦμεν δὲ κάὶ τὰ παρ ἑνίων προσφερόµενα πικρὰ ῥήματα τὰ σπουδάζοντα δωρεὰν ἀποδεικνύειν βασιλικὴν, τὴν 881 GRJECO-ROMANUM. 888 τῶν ἘΕκκλησίῶν ἐπανάθασιν * xal μὴ δεῖν φάσκοντα À Neque vero ignoramus acerba ἰδί]θο verba, qus ταύτην ἀνατρέπεσθαι, λόγου ἀἁχαριστείας μὴ παρεµ- πίπτοντος. El γὰρ ἀνθρώπῳ; φησὶ, δωρούµενηως ὁ βασιλεὺς, οὐκ ἄλλως ἀναλαμθάνει τὴν δωρεὰν, εἰ μὴ ἀχαριστίας παρεμπέσοι λόγος, πολλῳ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἁγίων ᾿ἸἘΕκαλησιῶν, ἐφ᾽ ὢν ἀχαριστίαν λέγειν, o)x εὔλογον. Ἡρῶτον μὲν γὰρ πρὺς τὰς πόλεις, οὐ πρὸς τὰς ἐκκλησίας ἡ βασιλικὴ δωρεά. El δὲ καὶ θείη τις τοῦτο βιαζόμενος δωρεὰν εἶναι, ἄδικον αὖ- τὴν εὑρήσει, xal νόμοι ἀπρόσδεχτον, Οὗτοι γὰρ χωλύουσι xal τὰς ἀδίχους αἰτήσεις, καὶ τὰς προχείρους εὗεργς- σίας, εἷς ἄλλων βλάθην αἰτουμένας, χαρίζεσθαι,. Καὶ ἔτι, οὐκ ὀφείλουσιν ἑτέροις εἴνχι ἄπιζήμιοι αἱ ἑτέρων τιµαί, prohibent injustas preces, ac faciles donationes, non debent aliorum honores aliis esse damnosi. Της ὑποθέσεως οὖν οὕτως ἐπιμελῶς ζητηθείσης, χρεὼν πάντως, θεσπέσιε βασιλεῦ, τὴν ἀλόγιστον ταύ- την καὶ ἀδικον πρᾶξιν τέως εἰς την Ἑξης ἀνακόψαι, θείων θεσπισµάτων ἐκτιθεμένων παρὰ τῆς cnc ἡμε- ῥότητος, Ὑίνεσθαι ταύτην τουλοιποῦ κωλυόντων καθ άπαξ * τῶν προηγησαµένων δὲ προσήχουσαν xal κατ- άλληλον τῇ µεγολεπηθόλῳ συνέσει σου, ποιῆσαι οἰχονομίαν,. Καὶ ὕσαι τῶν ἐκκλησιῶν ἕξ ἔπισκοπι- x&v δικαίων εἷς ὑπεροχὴν µητροπόλεων ἀναχθεῖσαι, ὑπερήλασαν ἁδιχκόπως καὶ τὴν Ὑχρονίαν παραγραφὴν τῆς τριακονταετηρίδος, µενέτωσαν ἐπὶ σχήματος, καὶ vj ἁγίᾳ καὶ µεγάλτ τοῦ θεοῦ ᾿Εκκλησίᾳ ἔστω- σαν ὑποχείμεναι, Ἔπειδη καὶ τοῦτο προνόμιον ἔπι- σκοπικὸν, καὶ κανόνες εἰσὶν ἐπιτρέποντες, δεσπόζειν à nonnullis proferuntur quibus probare nitun- tur, ecclesiarum ad altiora provectionem, munus esse imperatorium ; quod rescindendum negant, ralione ingratudinis non interveniente. Nam si homini largiens aliquid imperator, inquiunt, non aliter beneficium suum revocat, nisi causa ingra- tudinis inciderit, multo magis id locum habet in sacris sanctis ecclesiis, quas ingratitudinis in- simulare velle, absurdum fuerit. Atenim primum non ad ecclesias, sed ad civitates hoc imperato- rium beneficium spectat. Quod si maxime quis ponat,per vim extorquens, esse donationem. Re- periet injustam, οἱ legihus vetitam. Quippe leges in aliorum petitas detrimentum, concedi. Preterea B Quapropter hac causa tam diligenter exami- nala, oporlet omnino, divine imperator, morem absurdum et injustum saltem in posterum abolere, sacras mansuetudine tua sanctiones proponente, quibus edicatur in universum, ne deinceps locum habeat : ac de iis, qui» ante haec contigerunt, pro sua singulari et heroica prudentia, disponente. Quotquor efíam ecclesi: jus episcopale prius ha- bentes, et ad eminentiam metropoliticam evecti, citrainter turbationem ullam prateriere terminum longe prescriplionis annorum: triginta : in eadem condilione maneant, et sancte magnzque Dei Ecclesie subditz sint. Quandoquidem hoc etiam episcopale privilegium est, οἱ exstant canones, ἐππίσκοπον προνοικίου ἑτέρας ᾿Εκκλησίας διὰ παρα- C qui permittunt, ut episcopus alterius eaclesism Opoune τῶν εἰρημένων ἐνιαυτῶν. Φησὶ γὰρ ὁ uq χα- νὼν τῆς kv Χαλκηδόνι συνόδου, τῆς καθ ἑκάστην ἐκκλσίαν ἀἁγροικικὰς παροικίας, Tj ἐγχωρίους, μέ- νειν ἁπαροσαλεύτους παρὰ τοῖς κατέχουσιν αὖ- τὰς ἐπισκόποις, xxl μάλιστα, cb τριχκονταετῆ ypo- vog ταύνας ἁθιάστως διακατέχοντες ὠχονόμησαν, El δὲ ἑντὸς τῶν τριάκοντα ἐνιχυτῶν γένηταί τις ἢ γέ- νοιτο περὶ αὐτῶν ἀμφισθήτησις, ἐξεῖναι τοῖς λέγου- σιν ᾖδικῆσθαι, περὶ τούτων χΧινεῖν παρὰ tj συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας,. τινι θείῳ κανόνι καὶ d ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ παλατίου συστᾶσα ἁγία σύνοδος διὰ τοῦ κε Χπνόνος ἐπηκολούθησε. Τὰς δὲ τοῦτο παθούσας, μηδὲ χρόνῳ βοτιθουµένας, ἐπαναστρέφειν ἀναμφι- λξκτως εἰς τὰ τῶν οἰκείων µητρυπόλεων δίκαια. M ταραττέτω δὲ τὴν κραταιὰν καὶ ἁγίαν βασιλείαν σου, τὸ κατὰ φαντασίαν παρεισαγόµενον ἄτοπον, xai d δοχοῦσα προσγίνεσθαι ταῖς ἐκκλησίαις ὕθρις, ἀτιμα- ζομέναις ὥσπερ τῷ ὑφαιρεῖσθαι τοῦ μητροπολιτικοῦ ἀξιώματος. Οὐκ ἔστι γὰρ τοῦτο ὕδρς, τὸ ὑφχιρεῖσθαν ἐνθέσμως * τοὐναντίον Oi μᾶλλον τὸ ἕτερον, τὸ ἐκ- φύλως xal ἐκθέσµως Ὑινόμενον. Εὐρέθη γάρ τι καὶ τοιοῦτον Ὑενόμενον ακρίσει συνοδικῃ, καὶ ἐπιχρίσει βασιλικῇ χυρωθέν, Τῆς γὰρ ἐπισκοπῆς τοῦ Ῥοιζαίου ὑπὸ τὸν Καισαρείας ᾿:πελούσης, καὶ ἀρχιεπισχοπης γενομένης παρὰ Γερμανού τοῦ ὁμολογητοῦ xal πα- τριάρχου, xal τοῦ km' ἐχείνου βασιλεύοντος, Ἀχρόνοις prerogativam dictorum annorum decursu sibi vindicet. Inquit enim canon xvr synodi Chalce- donensis,rurales vel provinciales parccias singu- larum ecclesiarum inconcussas in eorum episco- porum potestatem manere, qui eas possideant : ac preserlin,si eas annorum triginta spatio, nulla interveniente vi, possidentes, administrarint. Si vero intra illos annos 30 vel inciderit, vel incidat aliqua de eis dubitatio ; licere dicentibus,se passos injuriam, ut de his apud synodum provincialem agant. Quem sacrum canonem sancta quoque sy- nodus in Trullo palatii habita, canonu Xxv est secula. Quibus autem hoc contigerit, si tempo- pis adminiculum nullum habeant; citra contra- diclionem ad suarum metropolium jura redeant. Neque vero prapotentem sanctamque majestatem tuam ea turbet absurditas,qui specie tenus pra- tenditur, nec contumelia, qua videtur Ecclesiis irrogari; cum infamia quasi notari videantur, dum meliropolica dignitas ei adimitur. Non enim probrum est legitime quidpiam amit- lere : sed e contrario potius illud alterum, quod more novo,et prater leges committitur. Et depre- hensum est aliquid tale factum de sententia syno- ἀ8ἱ1.6ἱ imperatorio decreto corroboratum. Nam cum episcopatus Rhoszsi sub Cesares pontifice fit, et archiepiscopatus fuisset a Germauo, confes- sore ac patriarcha ; subque principe qui Germani 883 JUS CANONICUM. 884 tempore pr&fuit imperio : ducentis post annis, sub A διακοσίοις ὕστερον, ἐπὶ Θεοφυλάκτου τοῦ ἄοιδίμου celebri patriarcha Theophylacto, jussu Romani senioris imperatoris, preces offerente Nicephoro quodam, pastore principe Neocsesariensi, consti- tutum est tribunal mistum ex pontificibus, et doctis viris senatoriis, eodem patriarcha, quem diximus, presidente. Quo iu judicio secundum metropolitanum est pronuntiatum. Hoc manifesto paret ex illorum snbnotatione, qui de causa co- gnoverunt; deque monumento dicti patriarche, et aurea bulla imperatorum, Romani, Christo- phori, et Constantiui óbsignante judicata. Nec abs re quidem benigne imperator. Nam quod factum est male,corrigendum est bene. Sic equidem sen- tio. Sic pronuntio, doctrinis a majoribus quasi per Ἀκτριάρχου, κελεύσει βασιλέως Ρωμανοῦ τοῦ πρε- σθυτβρου, ἐξ αἰτήσεως Νικηφόρου τινὸς, ποιμενάρ- χου Νεοχαισαρείας τυγχάνοντος, δικαστήριον ἀν- έστη συμμιγὲς, Ex τε ἀρχιερέων, καὶ Ἑλλογίμων συγ- Χλητινῶν, προχαθηµένου καὶ αὐτοῦ τοῦ εἱρημένου πατριάρχου. Καὶ ἡ νικῶσα si μητροπολίτῃ ἐδόθη * παρἰστησι τοῦτο τρανῶς. τὸ τῶν δικαιωσάντων σηµείωµα, xal ὑπόμνημα τοῦ ῥηθέντος πατριάρχον, καὶ Ὑχρυσόθουλλος λόγος τῶν βαςιλέων, Ῥωμανοῦ, Χριστοφόρου, xal Κωνσταντίνου, ἐπισφραγίζων τὰ κεκριµένα, Καὶ εἰκότως, φιλάγαθε facro. Τὸ γὰρ κακῶς Ὑενόμενον, cov διορθωθῆναι καλῶς. Οὕτω φρονῶ. Οὕτως ἀποφαίνομαι, ταῖς πατροπαραδότοις διδασκαλίαις τῶν ἁγίων θεοφόρων Πατέρων ἑπόμε- manus acceptis sanctorum afflatorumque divinitus p voc, καὶ τοῖς ἱεροῖς καὶ θείοις κανόσι στοιχῶν. O5 Patrum insistens,etsacrosanctoscanones sequens. «nào ὅσιον, οὐδὲ δίκαιο, ἤγημαι, τὸ μὴ δικαίως τε Nec enim sanctum, nec justum duco ; quod juste sancteque factum non est. Non etiam multorum opiniones metuo, qui me volunt concesse mihi divinitus Ecclesi: privilegiorum rationem habere, nec ea vel negligere,vel temere prodere.Non enim hoc pontificum est, ut necessario putent ecclesie sna privilegia sibi citra discrimen tuenda, tam justa, quam injusta : sed qua justa sunt, invio- labilia prestare debent; injustis vero cedere. Nam qui sermonem veritatis recte secare de do- καὶ ὁσίως -tvdpevov οὐχοῦν οὐδὲ πέφρικα τὰς τῶν πολλῶν ὑπολήψεις, ἀξιούντων µε τῶν της ἐκ θεοῦ δεδομένης uot Εχχλησίας ἀντιποιεῖσθαι xal μἡ xa- ταμελεῖν προνομίων, καὶ εὐχόλως ταῦτα προΐεσθαι. Οὐ ὙΥάρ ἔστι τῶν ἀρχιερέων, ὡς ἐπάναγκες εἶναι τῶν τῆς οἰχείας Ἐκκλησίας προνομίων ἀἁδιαφόρως ἀντέχεσθαι δικοίων τε ἅμα xal ἀδίχων ᾽ ἀλλὰ τὰ μὲν δίκαια φυλάττεν ἁἀλώδητα, τῶν δὲ ἀδίκων ὑπεκχωρεῖν καὶ ἑξ]στασθαι. Οὐ γὰρ τὸν τῆς ἆλη- θείας λόγον ὀρθοτομθῖν kx τῶν διδαγµάτων τῆς ctrinis sermonis Dei Servatorisque nostri Jesu αὐτοαληθείας τοῦ Λόγου θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν Christi, qui veritas ipsa est, omnino jussi sumus, Ἰησοῦ Χριστοῦ κοθάπαξ κεκελευσµένοι, οὐχ ἀναί- non plane apud Deum expertes erimus culpa. C «oc πάντως ἑσόμεθα τῷ Os, εἰ προὔργου ταῦτα si ob animi nostri affectum hzc lucra sectabimur. διὰ πάθος τὰ κέρδη ποιήσοµεν. Καὶ ἡμεῖς μὲν un- Àc nos quidem, a quibus necessario flagitatur, ut divinis preceptis et traditionibus Patrum, nihil ducamus antiquius, sed ea pro viribus nostris illibata servemus ; sic et sentimus,et decernimus. Velim vero, tua quoque pia serenissimaque ma- jestas rem consideret, quodque facto fuerit opus, faciat: atque hoc modo majestas tua id, quod omnino et reprehensionis et scandali expers erit, tam ipsius Dei, quam sacrorum canonum respe- ctu, servet. LUCA (25). Ne clerici auferant ea, quo ad ecclesias vel ερί- scopos morientes pertinent. Mensi Martii die x, feria r, presidente san- cüssimo domino nostro et universali patriarcha, domino Luca,in dextris Alexiacis catechumeniis, assidentibus in concilio magna ipsius sanctitati sacratissimis pontificibus Cesariensi, Heracliensi, Amasiensi, Melitene, Thessalonicensi, Neocssa- riensi, Myrensi, Mocisso, Cretensi, Trajanopoli- tano, Hierapolitano, /Eni, Dristre, Nazianzeno, Abydeno, Milesio, Selybri», Bizye, Maronez, Parii, Cii, Apro, Nice, Gotthie, Matrachorum, δὲν προτιµότερον τῶν θείων ἐντολῶν καὶ vov Πατρι- κῶν παραδόσεων ποιεῖν ἐξανάγχες ὀφείλοντες, ἀλλ' ἀμενάπτωτα ταῦτα φυλάττειν, ὡς δύναμις, οὕτω καὶ νοούμεν val ὁριζόμεθα. Σχοπησάτω δὲ καὶ τὸ εὐσεδὲς καὶ παγγάληνον κράτος σου, καὶ οἰκονομησάτω τὸ δέον" καὶ ὃ πάντως ἄμεμπτον, καὶ ἀπρόσκοπον, καὶ πρὸς θεὸν αὐτὸν, καὶ πρὸς τοὺς ἱεροὺς κανόνας διαφυλόξοι 4 βασι-- λεία σου. . ΛΟΥΚΑ. « Περὶ τοῦ μὴ ἀφαρπάζεσθαι τοὺς χκληρικοὺς τὰ ταῖς ἠἐχκλησίις, ἃ Ἀἐπισκόποις λευτῶσιν ἀνήκοντχ. » Μηνὶ Map εν ἡμέρᾳ B. προκαθηµένου, τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρ- χου κυροῦ Λουχκᾶ, ἐν τοῖς δεξιοῖς ᾽Αλεξιακοῖς κατ- ηχουμενίοις, συνεδριαζόντων τῃ µεγάλι ἁγιωσύνῃ αὐτοῦ ἱερωτάτων ἀρχιερέων, τοῦ Καισαρείας, τοῦ Ἡρακλείας, τοῦ ᾽Αμασείας, τοῦ ἨΜελιτηνῆς, τοῦ θεσσαλονίκης, τοῦ Νεοκαισαρείας, τοῦ Μύρων, τοῦ Μωχισσοῦ, τοῦ Κρήτης, τοῦ Τραίανουπόλεως, τού Ἱεραπόλεως, τοῦ Αἴνου, τοῦ Δρίστρας, τοῦ Ναζιαν- ζοῦ, τοῦ ᾿Αθύδου΄ τοῦ Μιλήτου, τοῦ Σηλυδρίας, τοῦ ΝΟΤΑΙ. (25) Cognomeuto Chrysobergis, de cujus etate lib, precedente diclum (col. 769). 885 Βιζύης, τοῦ Μαρωνείας, τοῦ Παρίου, GRJECO-ROMANUM τοῦ Κίου, τοῦ Α Sugdophullorum, et 886 . * Herculis : astantibus οἱ "Apo, τοῦ Νίκης, τοῦ Γοτθίας, τοῦ Ματράχων, τοῦ religiosissimis dominicis magistratibus 7. Σουγδοφούλλων, καὶ τοῦ τῶν Ἡρακλέος ᾿ παρισταµένων καὶ θεοφιλεστάτων δεσποτικῶν ἀρχόντων. Ὁ Ἱερώτατος ἀρχιεπίσκοπος τῆς µηιροπόλεως θεσσαλονίκης Κωνσταντῖνος περιηχήθη, ὅτι τὰ τῆς λαχούσης αὐτὸν µητροπόλεως διάφορα πράγματα, οὐχ Ὥττον 92 xal τὰ τῷ πρὸ αὐτοῦ μητροπολίτῃ ἀνήχοντα, ἀφήρτασάν τινες τῶν ὑπ αὐτὸν χληρι- κῶν, Kal ἤρετο συνοδικῶς προκαθηµένης τῆς ἡμῶν µετριότητος, tl ἄρα μέλλει διαπράξεσθχι ἐπὶ τοῖς οὕτω παραλόγως εἷς τὴν τοιαύτην πρᾶξιν ἔξενε- χθεῖσι. Καὶ ἤχουσεν, ὡς ἐπεὶ ἀπὸ διαφόρων κανόνων καὶ νόμων, ὦν xal ὁ λόγός κατωτέρω μνησθήσεται, οἱ τοιχῦτα πράττοντες εὐθύναις προσηκούσαις ὑπόχεινται Sanctissimus archiepiscopus metropolis Thessa- lonicensis Constantinus indigne se ferre clamabat, quod diversas metropolis suc res,itidemque per- tinentes ad metropolitanum decessorem suum, cle- rici quidam sibi subditi diripuissent. Et interro- gabat in synodo, presidente mediocritate nostra, quid agendum esset in eos, qui tam nequiter ad ejus modi facinus exorbitassent. Responsum est quod, cum ex diversis canonibus et legibus, qua- rum inferius in hoc scripto fiet mentio,talia com- B miltentes convenientibus penis obnoxii. sint; eliam καὶ ol τῆς κατ) αὐτὸν 'ExxXnsiac χληρικοὶ, μετὰ TTA Thessalonicensis Ecclesie clerici, accurato prius τασιν ἀκριθη, καὶ τῆς ἀληθείας διάγνωσιν, τοωύτχαις — examine habito, et veritate cognita, si talibus πράξεσιν εὑρεθησόμενοι ἔνοχοι, κατὰ τὴν τῶν τοιούτων — facinoribus obnoxii reperiantur, prout ejusmodi νόμων xxl Χανόνων περίληψιν, εὐθυνθήσονται, Οἱ δὲ legibus et canonibus coniineatur, rei paragendi κανόνες xxl οἱ νόμοι, οἱ τοὺς τοιαῦτα πράττοντας εὐθύ- — Sint ; canonum vero,etlegum,quarum poenas incur- νοντες, ἔχουσιν οὔτιως * Κανὼν of' τῶτ ἁγίων ἁποστόλων * ET τις κληρικὸς fj λαϊκὸς ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκκλησίας ἀφέληται κηρὸν fj ἔλαιον, ἀφοριζέσθω * xal τὸ ἐπίπεμπτον προστιθέσθω μεθ) o6 ἔλαδεν. Της iv Γάγγρα συνόδου κανὼν ζ. EU τις τὰς χαρ- ποφορίας τὰς ἐκκλησιαστικὰς ἐθέλοι λαμθάνειν, fj διδόναι ἔξω τῆς ἐκκλησίας, παρὰ γνώμην τοῦ ἔπι- exómuo, fj τοῦ ἆγκεχειρισμένου τὰ τοιαύτα, καὶ μὴ μετὰ γνώμης αὐτοῦ ῥἐθέλοι πράττει, ἀνάθεμα ἔστω, Τῆς ἓν Χαλκηδόνι συνόδου γανὼν B * MÀ ἐξεῖναι χληρικῳ. μετὰ θάνατον τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, διαρ- πάζειν τὰ διαφέροντα αὐτῷ πράγματα, καθὼς καὶ τοῖς πάλαι Χχανόσιν ἀπηγόρευται, H τοὺς τοῦτο ποιοῦντας, κινδυνεύειν εἰς τοὺς ἰδίους βαθμούς. Της iv Κωνσταντινουπόλει ἓν τῷ Τρούλλῳ τοῦ παλατίου συνόδου χανὼν λε ' M35, Ἱξέστω τινὶ τῶν μητροπολιτῶν, µτελευτῶντος Επισκόπου Ὦτελοῦντος ὑπὸ τὸν xat' αὐτὸν θρόνον, τὰ αὐτοῦ πράγµατα f τῆς κατ αὐτὸν Εκκλησίας, ἀφαιρεῖσθαι fj σφετε- βίζεσθαι * ἀλλ) ὑπὸ παραφυλακὴν ἔστωσαν τοῦ χλή- poo τῆς Ἐκκλησίας, ης ὁ τελευτήσας ἐτύγχανε πρό- εδρος, µέχρι τῆς ἑτέρου ἐπισκόπου προθολῆς " εἰ μὴ χληρικοὶ ἐν τῇῃ ἐκκλησίᾳ οὐχ ὑπελείφθησαν. Τηνικαῦτα γὰρ ὁ µητροπολίης ταῦτα φυλάξει ἀμείωτα, τῷ Χειροτονηθησοµένῳ ἐπισκόπῳ πάντα ἀποδοῦς. Βιθλίου ξ, τίτλος µε’, χεφάλαιον a, θεµάτιον β" To δὲ πεκουλάτους κινεῖται κατὰ τοῦ ὀφελομένου ix τῶν Ἱερῶν, ἢ μνημείων, Ἡ δημοσίων χρημάτων, f στρέψαντος elc. ἰδίας χρείας. Καὶ κερ. Ó, τοῦ αὐτοῦ τίτλου καὶ βιθλίου * T δὲ πεκουλάτους ὀπόκειται, καὶ à ἱερ, dj ix μνημείου χρήματα λαμθάνων, à τὸ δωρηθὲν Θεῷ.. runt hujusmodi facinorum auctores, hec est sen- tentia. Canon Lxxi sanctorum apostolorum : Si quis clericus aut laicus ex sancta ecclesia ceram abs- tulerit, vel oleum segregator ; et preter id, quod accepit, sesquiquintum adjiciat. Canon vi synodi Gangrensis : Si quis fructus ecclesiasticos accipere voluerit, aut dare extra ec- clesiam, preter sententiam episcopi, vel ejus, qui talia commissa sunt,nec agere cum illius voluntate velit : anathema sit. Canon r1: synodi Chalcedonensis.Non liceat cle- rico, post mortem episcopi sui, res ad eum perti- nenles deripere : quemadmodum priscis quoque canonibus est prohibitum. Vel qui hoc faciunt, de gradu suo periclitentur. Canon xxxv synodi Constantinopolitane, in Trullo palatii celebrata». Non liceat alicui metro- politano, cum episcopus throno suo subditus mo- ritur, ejus res atque bona, vel eliam ecclesise ipsius, auferre, sibive vindicare: sed sub ejus ecclesie cleri custodia sint,cujus in praeses erat, qui diem obiit; donec alius episcopus przficia- ἐκτὸς, D 115: θχοθρίο, si nulli sint in ea ecclesia clerici superstites. Tunc enim metropolitanus ea non deminula servabit,ac ordinando episcopo universa restituet, Liber Basilicorum Lx, titulo xLv, capite 1, the- malio 11. Crimen peculatus inlentatur ei, qui sur- ripit e templis,aut sepulcris,aut pecuniis publicis, vel eas in usus suos converlit. Item cap. 1v, ejusdem tituli et libri : Crimine peculatus tenetur, et qui sacras, vel ex sepulcro pecunias, vel Deo dicatum quid accipit. VARLE LECTIONES. J officialibus. 887 JUS CANONICUM 888 GEORGII XIPHILINI (26). Α ΓΕΩΡΓΙΟΥ TOY ΕΙΦΙΛΙΝΟΥ. De juribus territoriorum. « Περὶ ἐνοριακῶν δικαἰων. « Mensis Februarii die rv, feria 1 indictione xv, — Mnvi Φεθρουαρίῳ δ᾽, ἡμέρᾳ B', ἐπινεμήσεως τε”, presidente sanctissimo domino nostro, et univer- προκαθηµένου τοῦ παναγιωτάτου ἡμῶν sali patriarcha, domino Georgio, in Thessalo, καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου, κυρίου Γεωργίου, v assidentibus in concilio magnz ipsiussanctitati τῷ Θετταλῷ, συνεδριαζόντων τῇ μµεγάλῃ ἁγιωσύνῃ sacratissimis pontificibus, Stephano Amaseno, αὐτοῦ ἱερωτάτων ἀρχιερέων, τοῦ ἸΑμασείας Στε- Joanne Melitengm, Michaele Tyanensi, Theodoro «Φάνου, τοῦ Μελιτηνῆς Ἰωάννου, τοῦ Τνάνων Μιχαὴλ, Gangrensi, Euphemiano Philippopolitano, Theo- τοῦ Γαγγρῶν Θεοδώρου, τοῦ Φιλιππουπόλεως Εὐφη- phane Madytensi, Theodoro Abydeno, Romano µμιανοῦ, τοῦ Μαδύτων Θεοφάνους, τὀῦ ᾿Αθύδου Θεο-- Aproico,ManuelePhiladelphiensiet Protosyncello, δώρου, τοῦ ᾿Απρω Ῥωμανοῦ, τοῦ Φιλαδελφείας καὶ Constantino Pyrgii, Joanne Cii, Georgio Nicensi, Πρωτοσυγκέλλου Μανουλλ, τοῦ Πυργί» Κωνσταν- Basilio Lemnio,Joanne Anchialino, Gregorio Der- *lvou, τοῦ Κίου Ἰωάννου, σοῦ Νίκης Γεωργίου, τοῦ coo, astantibus et reverendissimis dominicis ma- Λήμνου Βασιλείου, τοῦ ᾽Αγχιάλου Ἰωάννου, καὶ τοῦ gistratibus. Β Δέρχω Γρηγορίου, παρισταµένων καὶ θεοφιλεστάτων δεσποτικῶν ἀρχόντων, Compareas hodierno die coram mediocritate Παραστὰς τὴν σήμερον συνοδικῶς προχαθηµένῃ nostra synodaliter ργῶσἰἀεπίο religiosus episco- *n ἡμῶν µετριότητι ὁ θεοφιλής ἐπίσκοπος Λίμνης pns Limn» Michael, hujusmodi proposuit 4µ- ἨΜιχαἡλ, τοιαύτην ἐποιήσατο τὴν ἐρώτησιν, Ότι stionem. Mansiones quidam, inquit, et oratoria, oval τινες, φησὶ, xal εὐκτήριοι οἶκοι, ἐπὶ σταυρο- condita sunt ab initio sub stauropegis patriarcha- — 7"ylo πατριαρχικοῖς ἐξαρχῆς ἀνηγέρθησαν, Τού- libus. Ad ea pertinent possessiones quaedam im- *ot« κτήσεις ἀκίνητοι διαφέρουοι, διακείµεναι κατὰ mobiles, sit» in episcopatus sanctitatis mex ter- τὴν τῆς ἐμῆς ἁγιότητος Ἐπισχυπῆς ἑνορίαν. Καὶ οἱ ritorio. Et qui habitant ad ea sacerdotes, neque iv τούτοις προσκαθήµενοι ἱερεῖς, οὔτε τὸ ἐμὸν ἀνα- nomen meum referunt, cum sacra peraguntur, Φέρουσιν ὄνομα ἐν ταῖς ἱεραῖς, ἁγιστείαις, καὶ iv etin aliis divinis hymnorum carminibus; neque ταῖς ἄλλαις τοῦ Θεοῦ ὑμνῳδίαις, οὔτε μὴν πρὸς ἐμὲ dant mihi canonicum illud, quod ex more pon- διδόασι τὸ συνήθως πᾶσι τοῖς ἀρχιερεῦσι παρεχό- üficibus universis solvitur. Simul obsecrabat, ut μενου ἐξ ἔθους κανονικόν. Καὶ παρεχλήτευε ὀοθῆναι ad hzc sibiresponsum a nobis daretur. Et audivit αὐτῷ παρ ἡμῶν ἐπὶ τούτοις ἀπόχρισιν. Καὶ ἤχουσεν a mediocritate nostra, et sacrosancta synodo, C ἀπό τε της ἡμῶν µετριότητος, καὶ τῆς θείας καὶ licet ipse possessiones immobiles sub aliorum ἱερᾶς συνόδου, ὡς αἱ ἀχίνητοι κτήσεις κἂν ὑπὸ pontificum dominio sint, tamen eos, qui domici- ἄλλων ἀρχιερέων δεσποτείαν τελῶσιν, ἀλλ᾽ ὅμως οἱ lium ineis habeant,sub provincie pontificis, veluti tv αὐταῖς κροσκαθήµενοι, ὑπὸ τοῦ κατὰ χώραν ἂρ- qui pastoris jus babeat, gubernatione positos Χιερέως ποιμαντικῶς διευθετῶνται καὶ διεξάγονται. esse. Propterea videri canonics subüilitati con- Καὶ διαταῦτα κανονικῆς δοχεῖ ἐξέχεσθαι ἀκριδείας, sentaneum esse, ut nomlnis ejus pontificis ejus re- τὸ τὴν ἀναφορὰν τοῦ ὀνόματος τοῦ κατὰ χώραν ἆρ- latio, qui provincie preest,ab iis peragatur, qui in — X*spéw« τελεῖσθαι παρὰ τῶν iv τῇῃ ὑπ αὐτὸν tvoplg ipsius territorio domicilium habent, eosque ab προσκαθηµένων, καὶ παρ αὐτοῦ ποιµαντικῶς δν- ipso ceu pastore regendos. Prseterea solutionem εξάγεσθαι. "Ext δὲ καὶ τὴν καταδολὴν τοῦ διδοµένου canonici, quod ex more pontificibus praestatur, συνήθως xavovxoü τοῖς ἀρχιερεῦσι, πρὸς τὸν κατὰ ad proviucialem episcopum spectare. Nam hoc χώραν ἐπίσκοπον δίδοσθαι. Τοῦτο γὰρ τῷ κατὰ και- sanctissimo cujusque temporis patriarchz; Con- βοὺς ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ Κωνσταντινουπόλεως, νέας Stantinopolis, nove Romza, concessum est ut Ῥώμης ἀπονενέμηται, τὸ ἐν ταῖς ὁπουδήποτε δια- in sitis ubi vis locorum territoriis reverendissimi Χειμέναις ἑνορίαις ἀναφοβὰν τελεῖσθαι τοῦ τιµιωτά- nominis ejus fiat relatio,tam in mansionibus,quam p του ó/dpatoc, iv μοναῖς τε; xal ἱερῖς εὐκτηρίοις sacris oratoriis, quz» sub stauropegiis patriarcha- οἴκοις, ἐπὶ σταυροπηγίοις πατριαρχικοῖς ἐξ ἀρχῆς libus ab initio et ipsis a fundamentis condita fue- καὶ βάθρων αὐτῶν λαθοῦσι τὴν πῆξιν. Οὐ µόνον δὲ, runt. Non hzc vero solam,sed etiam sacra rene- ἀλλὰ καὶ ol ἱερὶ καὶ σεθάσµιοι οἶκοι, εἴτε δὴ καὶ rabilesque domus, itidemque monasteria, qu de σεμνεῖά τινα ἐξαρχῆς λαθόντα τὴν τῆς οἰκοδομῆς fundamentis exstructa sunt quocunque in terri. ὑποθάθραν, ὁπουδήποτε ἑνορίας, ὑπὸ ἄλλον τελού- torio, sub jure pontificis alterius sito, siquidem σης ἀρχιερέα, εἰ μὲν bml σταυροπηγίῳ πατριαρχικῳ sub stauropegio patriarchali ab initio condi cepe- ἐξαρχῆς τὴν σύστασιν ἔλαδον, τὸ τοῦ xxià καιροὺς runt; iniis illius sanclissimi et universalis pa- ἁγιωτάτου καὶ οἰγουμενικοῦ πατριάρχου ὄνομα ἓν triarch e,qui pro tempore praest,nomen referelur. τοῖς τοιούτοις ἐσεῖται ἀναφερόμενον. El δὲ à σύμ- Sin eorum structura non eo processit modo, plane Ίηξις τῶν τοιούτων οὐχ οὕτω προέθη, πάντως ὁ pontifex is, qui pro tempore gubernationi praerit, κατὰ καιροὺς ἀρχιερεὺς iv τοῖς τοιούτοις ἐσεῖται in eis referetur, canonici quoque prestationem ἀναφερόμενος, xal τὴν τοῦ κανονικοῦ ἀποφερόμενος NOTE. (26) Vixit sub Isaaco ' Angelo et Alexio fratribus, Augg: 889 GRJECO-ROMANUM 890 δόσιν. Αλλὰ καὶ ol παροικοῦντες ἐν προαστείοις, A Sibi vindicans. Quinetiam sub territorio pontificis ὑπὸ ἑνορίαν τελοῦσιν ἀρχιερέως τινὸς, ἃ δεσποτικῶς alicujus degunt ii, qui domicilinm habent in su- διαφέρουσιν ἱεροῖς τισι σαμµνείοις καὶ εὐκτηρίοις οἳἵ- burbanis, que jure dominii pertinent ad sacra xotg εἰ μὴ ἐπὶ σταυροπηγίοις πατριαρχικοῖς ἀρχη- quadam monasteria, el oratoria; nisi forte ab θεν ἔσχον τὴν συστάσιν. Ταῦτα Ex τῶν ἡμερησίων inilio sub stauropegiis patriarchalibus exsiructa συνοδιχῶν παρασημειώσεων παρεχθληθέντα, καὶ xp fuerint. Hzc de diurnis synodalibus adnotationi- ὑπογραφῇ xal σφραγῖδι τοῦ τιµιωτάτου χαρτοφύλα- bus excerpta,et per subscriptionem ac sigillum re- xoc καὶ ὑπερτίμου xuplou Ἰωάννου τοῦ Καματηροῦ Verendissimi a chartularii et. Hypertimi domini βεδαιωθέντα, ἐπεδόθη µμηνὶ καὶ ἐπινεμήσει τοῖς Joannis Camateri, confirmata ; data sunt mense προγεγραµµένοις, ἔτους ««ψε’. ac indictione supra scriptis, anno ΤΙ C9 I2CCV. € Ἡ ὑπογραφή. » | Snbscriptio. Ἰωάννης Ὑαρτοφύλαξ τῆς ἁγιωεάτης μεγάλης — Joannes chartularius sanctissim:e majoris eccle- ἐκχλησίας, καὶ Ὑπέρτιμος, 6 Καµατηρός. sie, et Hypertimus, Camaterus. ΙΩΑΝΝΟΥ TOY KAMATHPOY., JOANNIS CAMATERI (27). « Συνοδικὸν ψήφισμα, xwÀóov τὸν αὐτὸν καὶ ἔναι p Decretum synodale, quod prohibet unum et eum- λαθεῖν εἷς γυναῖκα δισεξαδέλφας δύο» ῷ καὶ — dem sobrinas duas, uxores ducere : quod ma- «μᾶλλον στοιχεῖν δεῖ, πᾶν ol πολιτικοὶ δἰκασταὶ θέ sequendum licet.judices civiles hunc. ca- τοῦτο οὗ Χωλύουσν ἐν τῷ ἀκολουθοῦνι ἕξς — Sum in procime sequenti decreto non prohi- :ψηφίσματι. » beant. Ἰωάννης ἑλέῳ Θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινου- Joannes miseratione Dei archiepiscopus Cons- πόλεως, νέας Ῥώμης, καὶ οἰκουμενιχὸς πατριάρχης, tantinopolis, nove Roms, et universalis patriar- τῷ ἓν xuphp ἀγαπητῷ ἀἁδελφῷ καὶ συλλειτουργῷ, cha, dilecto in domino fratri et comministro, sanc- τῷ ἱερωτάτῳ μητροπολίτῃ Δυῤῥαχίου, καὶ ὑπερτίμῳ' {δδίπιο et honoratissimo Dirrachii,metropolitano, καὶ τῷ θεοφιλεστάτῳ ἐπισκόπῳ Δεαθόλεως, itemque religiosissimo episcopo Deabolis. Ἐν Κυρίῳ ἁγαπητὲ ἀδελφὲ καὶ συλλειτουργὲ, ἱερῶω- — — Dilectein domino frater et comminister, sanc- τατε µητροπολίτα Δυῤῥαχίου καὶ ὑπερτμε, xal σὺ tissime Dyrrachii metropolitane et hypertime, θεοφιλέστατε ἐπίσκοπε Δεαθόλεως, ὁ Καπανδρίτης tuque religiosissime Deabolis episcope, cum Ale- Αλέξιος ἐπὶ τοῦ πρὸ ἡμῶν ἁγιωτάτου πατριάρχου Xius Capandrites sub decessorenostro sanctissimo παραστὰς τῷ ἱερῷ συνεδρίῳ τῆς καθ) ἡμᾶς ἁγίας , patriarchacomparuisset coram sacro consessu san- συνόδου, χατὰ τὸν Φεθρουάριον uva, τῆς παρελ- ctm Synodi nostre mense Februario, preterita θούσης πρώτης ἐπινεμήσεως, ἀφηγήσατο * ὡς νοµί- prima indictione: narravitse matrimonio legitimo μψ γάµῳ συνεζύγη τῇ ἀπὸ τοῦ θέµατος Δυῤῥαχίου fuisse copulatum Eudocis, ort» ex dilione Dyrra- ὀρμωμένῃ Εὐδοκίφ, τῇῃ αὐταδέλῳῃ τοῦ πανσεθά- china, sorore germana venerabilis illius Sebasti στου Σεθαστοῦ, κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Βοϊωάν- domini Constantini Boioannis, que amiserat prio- νου, ἀποθαλούσῃ tbv πρότερον ὀμευνέτην αὐτῆς, remconsortemsuum,presidem illum Dyrrachit m, τὸν Δυῤῥαχίτην ἐκεῖνόν ἄρχοντα, Βάρδαν τὸν Μακρόμ- Bardam Macromatum: et hoc nomine confecta µατον * καὶ προέθησαν ἐπ᾽ αὑττ καὶ Ἱαμιχὰ συνήθη fuisse consueta instrumenta matrimonialia. Ργ9- συµθόλαια, Καὶ ἐπὶ τούτοις ἱερά εὐχὴ τῆς τε µνη- terea preces sacras tam sponsalium, quam nuptia- στείας καὶ τοῦ γάμου ἐπεδόθη αὐτῷ ' μετὰ δὲ µη- rum inlervenisse. Verum post septem menses a νας ζ τῆς αὐτῶν νοιαύτης συµθιώσεως, ἔσχημα- tali horum vite. societate, memoratum Sebastum τίσατο 6 διαληφθεὶς σεθαστὸς ὃ Βωϊάννης, προχαλεί- — Bojoannem invitasse pcr simulationem in domum σθαι αὐτόν τε [xal] τὸν Καπανδρίτην, καὶ τὴν αὖ- suam tum ipsum Capandritam, tum sororem suam τοῦ μὲν κατὰ νόμους Ὑεγονυῖαν σύζυγον, αὐταδέλφην germanam,ceu dictum est,illius conjugem secun- δὲ οὖσαν ἐχείνου, ὡς εἴρηται, εἷς τὴν οἰκείχν αὐτοῦ, D dum leges factam, velut excipiendos convivio, pro- συνεστιαθησοµένους συγγενικῶς, Προσφοιτησάντων δὲ τούτων τῇ xatoulb αὑτοῦ, τοῦτον μὲν σιδηροῖς δεσμοῖς Χατασφαλισάµονος, ἔμφρουρον εἶχεν, ἀπο- διελὼν τῆς τοιαύτης συζύγου αὐτοῦ, προσαφελόµε- νος καὶ dà ἐπεφέρετο οὗτος πράγµατα ' τὴν δὲ τού- του σύζυγον ἄχουσαν βιασέμενος, ἑτέρῳ ἁρμόσατο. Ταῦτα ἀφηγησάμενος, καὶ σημείωμα ἐνεφάνισέ σου τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισχόπου Δεαθόλεως, δηλοῦν ix συμφώνου ὁμολογίας τῶν Κολωνειατῶν ἀρχόντων, τῶν xal χατόνοµα ἓν τῷ τοιούτῳ δηλουµένων σηµειώ- ματι, ὥς ὃ τοιοῦτος προσγενὴς αὐτῶν b Καπανδρί- της, θανάτω ἀποχαλὼν τὴν ἐκ πρώτου συνοικεσίου more affinium. Qui cum ad domum ejus acces- sissent, Boioannem a se quidem vinculis constri- ctum ferreis in custodiam dedisse, diremptum ab illa conjuge sua, spoliatumque prelerea rebus iis, quas secum attulisset : at illam conjugem suam invitam alteri copulasse,vi adhibita.Quibus recen- sitis etiam instrumentum insinuavtt tuum, religio- sissimi Deabolis episcopi, quo significabalur ex consentiente magistratuum Coloniatarum confes- sione, qui et nominatim eo in instrumento expri- mebantur, cognatum illum suum Capandritam mortis interventu amissa uxore, qui primo ipsi NOTA. , (27) Successit Xiphilino, eodem Alexio imperante, captamque Constantinopolim a Flandris vidit. 891 JUS CANONICUM 892 mhtrimonio juncta fuerat,copulatum esse secun- A συναφθεῖσαν αὐτῷ γυναῖκα, συνεζύγη δευτέρῳ γάμψ dis nuptiis, nulla interveniente vi, mulieri com- memorate: pratereaque adorandum edictum im- peratorium, quo !sanciebatur, siquidem indicata Eudocia nulla intercedente vi, per sacras preces ei copulata fuisset ; ut nemo modestias auderet exhibere dicto Capandritate. Secundum igitur hzc omnia, synodale tunc instrumentum factum fuit, quo juxta Capandritae petitionem pronuntiatum est, ac decretum, quid in ea cauaa esset agen- dum. Átque huic instrumento synodali etiam pro- duct: (ceu dictum est) a Capandita charte, vide- βίας ἀπάσης ἀχτὺς τῃ διαληφθείσῃ Yovatx( ^. ἀλλὰ 64 xal βασιλικὸν προσχυνητὸν πρόσταγμα, αὐτὸ τοῦτο διοριζόµενον, τὸ, εἴπερ ἡ µῥηθείσα — EbBoxla βίας ἀπάσης ἐχτὸς, μεθ Ἱερᾶς εὐχῆς συνεζόγη αὐτῷ, µεδένα τολμᾷν ὀχλήσεις ἐπάγειν τῷ δηλωθέντι Ka- πανδρίτῃ. ᾿Επὶ τούτοις γοῦν πᾶσι καὶ σημείωμα τηνικαῦτα προέθη συνοδιχὸν, δι οὗ κατὰ τὴν Καπαν. δρίτου παράκλησιν ἀπεφάνθη καὶ ἐγνωματεύθη, τὸ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ὑποθέσει ποιητέο. Ὦ δὴ σονοδικῷ σημειώματι καὶ τὰ παρὰ τοῦ Καπανδρίτου, ὡς εἴρηται, προχοµισθέντα Ὑχαρτία, τότε Βασιλικὸν προσχυνητὸν licet adorandum illud edictum imperatorium, et δηλονότι πρόσταγμα, καὶ τὸ σοῦ, τοῦ θεοφιλεστάτου instrumentum abste, religiosissimo Deabolis epis- ἐπισκόπου Δεαθόλεως σημείωμα, ἐνεγράφησαν κατὰ copo, profectum, ad verbum erant inserta. Quia g ρῆμα. "Emi δέ νῦν πάλιν ἀνηνέχθη τῇ ἡμετέρ µε- vero nunc rursum mediocritati nostre relatum est *ptóvnzt παρὰ τοῦ µέρους τῆς τοιαύτης γυναικὸςᾳ τῆς ex parte mulieris istius, sororis scilicel venerabi- αὐταδέλφης δηλονότι τοῦ πανσεθάστου Βοϊωάννου, ὡς lis illius Boiannis, quod cum prius legitime june- τοῦ πρότερον συζυγέντος νοµίµως ταύτη ἀνδρὸς, τοῦ tus ipsi maritus, primicerius ille Bardas Ma- wpuiixmnploo ἐκείνου Βάρδα τοῦ Μακρομµάτου τῷ cromatus, natur» debitum persolvisset; ipsa peo» λειτουργήσαντος, τὴν πρακτορικὴν δειλιάσα-- quastoriam verita protestatem, quod talia sepius σα δυναστείαν, ὑποῖα πολλάχις ἐν τοῖς τοιούτοις φι- in rebus hujusmodi evenire soleant, ad tempus in Aet γίνέσθαι πρὸς καιρὸν εἰς τὸ θέµα Κολωνείας ditionem Coloniensem migraverit ad cognati cu- µετετοπίσθη πρὸς οἰκίαν τινὸς τῶν αὑτζ προσγενῶν, jusdam sui domum, deferens eo secum res suas ἐπιφερομένη καὶ ὅσα τέως ἴσχυσε, ἐπάγεσθαι xpelx- potiores, et ad transportandum faciliores, quas- τω καὶ εὐμεταχόμιστα τῶν ταύτης πραγμάτων, O cunque potuisset avehere. Tum Capandritam δὲ τοιοῦτος Καπανδρίτης λαὸν ἔνοπλον οὐκ ὀλίγον hunc non paucis armatis hominibus coactis , συναγαγὼν, λτστρικῶς ἐπελθὼν, ἁρπαγὴν αὐτῆς predonis in morem advenisse, raptumque Sui ἐπλημμέλησεν, ἀφελόμενος καὶ ὅσα mposnsav abt commisisse, ab'atis etiam rebus iis, quas secum πράγματα, ἀπὸ τόπου εἰς τῦπον µετάγων οὐτὴν, habuisset ; atque ita de loco in locum eam trans- C καὶ αἰχμάλωτον ἔλκων ὅπου ἠδούλετο, μὴ συγχω- postasse, captivamque traxisse quocunque vellet, ρουµένην ἴδεῖν μηδὲ τὰς αὐταδέλφας αὐτῆς, τοῦτο cum ne quidem et permilterel aspicere sorores µαθούσας, xal εἰς ἀναζήτησιν ταύτης ἑλθούσας, Καὶ Suas gemanas; qu: hoc facto cognito, ad earu οὕτω βιαίως καὶ παρανόμως συνεζύγη αὗτῃ p συντι- quarendam venerant, Hec modo Capandritam per θεµένῃ, διὰ τε «à αὑτόθεν τοῦ πράγματος ἄτοπον, vim contraque leges ei fuisse copulatum haudqua- καὶ διὰ τὸ ἀχριθῶς εἰδέναι, ὡς δισεξαδέλγη ταύτης ἣν quaquam consentienli, tum propter ipsius absur- i, πρότερον σύζυγος τοῦ τοιούτου Καπανδρίτου, ἣν dilasem facti, tum quod accurate ipsa nosset so- θανάτῳ αὐτὸς ἀπεθάλετο. Λιὸ καὶ Χαιροῦ ὁραξαμένη, bringm suam fuisse prierem Capandrite conju- τὴν μετ αὐτοῦ [συνοίχησιν ἔκφυγεῖν εἴλετο, ἵνα μὴ gem, quam morte amiserat. Ideoque ipsam oc- Χρῖμα ψυχιχὸν Év ουνειδήσει ἐπισπῶτο ix τῆς μετ casione captata, maluisse fuga cohabitationem αὐτοῦ συμθιώσεως, διὰ τὴν xa0' αἷμα ταύτης Εγγύτη- ejus deserere,ne damnationem anima sciens pru- τα πρὸς τὴν πρότερον σύζυγον τούτου, τὴν καὶ δευτέ-- densque sibi sonciliaret ex tali vite consorlio,pro- xv (ὥς φησιν) ἐξαδέλφην οὖσαν αὐτῆς. Καὶ ἐρώτησιν pter sanguinis cum ejus priore conjuge propin- ᾖἔθετο ἐπὶ τούτοις διά τικος τῶν αὑτῆς πρὸς τὴν ἡμῶν quitatem, αι Ειάοοίφ sobrina (velut ips& Ργῷ- µετριότητα προκαθηµένηυ συνοδικῶς, τοῦ ἐπὶ τῷ dicat) fuerit. Quibus expositis per quemdam ex ,, τοιουτοτρόπως προθάντι συνοικεσίῳ ποιητέου, Ἠχου- suis interrogabat mediocritatem nostram, in con- * σεν ἀπό τε τῆς ἡμῶν µετριότητος, xol τῆς ἱερᾶς ἀδελ-- cilio presidentem, quid de conjugio in hunc mo- Φφότηνος, ὡς el οὕτως ἔχει τὰ της ἀληθείας, αὐτόθεν ἔχει dum contracto faciendum esset. Responsum est τὸ διεσπασµένον τὸ οὕτω προθὰν συνοικέσον. Καὶ tum mediocritate nostra lum sacro cotu fra- ὃ μὲν βίαν πλεμμελήσας, ixetvo πάντως ἄξιός ἔστι trum ; siquidem ita comparata sit rei veritas, ipso παθεῖν, ἅπερ οἱ θεῖοι xal φιλευσεθεῖς νόμοι διακε- facio diremptum esse matrimonium sic contrac- Jsjovcezi, ἐπιγνοὺς καὶ τὰ ἀπὸ τῶν ἱερῶν κανόνων tum. Et ille quidem, qui vim intulit, omnino ea ἐπιτιμώμενα τοῖς ἓν σννειδήσδι δυσὶ, δισεξαδέλφαις perpeti meretur, qui sacre pieque leges sta- συζευγνυµένοις ὡς ἔκτου ἕξ αἵματος εὑρισκομένου tuunt, ahnoscens et illas poenas, quze per sacros βαθμοῦ. Ἡ δὲ ἀποστᾶσα τούτου διὰ τὰς τοιαύτας canones irrogantur iis, qui scientes ac pru- αἰτας, οὐδέν τι πρόχριµα ὑποστήσεται. —"Oüev xai dentes cum duabus sobrinis copulantur, cum is παραδηλοῦμεν ὑμῖν, µετακαλέσασθαι καὶ ἁμφότερα τὰ gradus ex sanguinis conjunctione sextus esse µέρη, καὶ ἀκρικῃ κατὰ συστάδην UD θέσθαε ἐξέτασιν VARLUE LECTIONES. ES χατασυστάδην. 893 GEJECO-ROMANUM 294 των παρ) αὐτῶν λεγομένων, xal συνοδικῶς ἄφηγη- α deprehendatur : hec vero, que propter bujus θέντων * xal iv οἵῳ τούτων εὐρήσετε τὴν ἀλήθειαν modi causas ab eo divertit, nullum prejudicium ἐπιφαίνουσαν, ποιῆσαι κατὰ τὴν ἐπὶ τούτῳ ἔξενε- suslinebit. Quamobrem vobis etiam significamus, χθεῖσαν συνοδικὴν ἀπόφασιν, Εῤῥωσθε, Μηνὶ Φε- utramque partem arcessatis, et ambobus coram θρουαρίῳ * ἐπινεμήσει δευτέρᾳ. constitutis, accuratum examen habeatis eorum, qua ab eis dicuntur, et exposita sunt in synodo: ac utra tandem in parte veritatem evidentem inveneritis, secundum pronuntialam de ea synodalem sententiam agetis. Valete. Mense Eebruario, indicalione Π. ΨΗΦΙΣΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΩΝ, « Περὶ συγγενείας, ὅτε δύο δισεξαδέλφας εἷς γά- pov κχοινωνίαν ἠγάγετο τις, Καὶ ὧδε μὲν παρὰ τούτων συγκεχώρηται τὸ τοιοῦτον, παρὰ Ob της συνόδου χεκώλυται. » Τὸ µέρος τοῦ µεγαλεπιφανεστάτου κυροῦ Αλεξίου τοῦ Καπανδρίτου ἔσχε πρῶτον νόμιμον — qovaxa, τὴν θυγατέρα τοῦ Προθατᾶ Ἐκείνου κυριοῦ θεοφάνους. DECRETUM JUDICIUM CIVILIUM. Ne cognatione, cumduas quidam sobrinas in so- cietatem matrimonii ascivisset. Et hoc quidem ab eis permissum fuit, verum a synodo prohibi- tum. Ex parte sua illustrissimus dominus Alexius Ca- pandrites habuit primo legitimam uxorem, filiam domini Theophanis illus Provatme. Post ejus Μετὰ δὲ θάνατον ἐχείνης, ἐμίγη μεθ ἱερολογίας vo- B vero mortem, sese commiscuit, interveniente le- µίµου τῇ δευτέρᾳ ἐξαδέλφῃ Exelvnc. Καὶ ἐζήτησε µαθετν ἐξ ἡμῶν, εἶπερ ὃ ῥηθες Ὑάμος ἐκ νόμων ἔχει τὸ βέθαιον καὶ ἰσχυρόν. ᾿Βωεῖς οὖν ἐξείπομεν πρὸς αὐτὸν, ὡς b νόμος ἐν βιθλίῳ τῶν Βασιλικῶν κη΄, τίτλ. &', κεφ. β’, φησὶν ' Οἱ κεκωλυµένοι γάμοι γινώσκονται οὕτως * Ἐπὶ τῶν ἀνιόντων, καὶ κχατιόν- των, el; ἀπέραντον ὁ γάμος κχεκώλυται, κᾶν p dx νοµίµων d γαµων, Οὐ δύναται γὰρ τις τὴν ἰδίαν λαμθάνειν θυγατέρα, fj ἐγγόνην, f| µητέρ, f µάμ- µην, εὔτε φυσικαὶ ὧσιν αἱ θυγατέρες, εἴτε θεταί" Καὶ μεταξὺ δὲ τῶν Ex πλαγίου προσώπων ἔστι τις χώλυσις., Τὴν γὰρ τοῦ ἀδελφοῦ µου, fj τῆς ἀδελφῆς µου θυγατέρα λαμθάνειν πρὸς Ὑάμον ob θέµις, Αλλ' οὐδὲ τὴν τούτων ἐγγόνην, Ὁμοίως οὐδὲ τὴν θυγατέρα ο τοῦ θείου, fj τῆς θείας, τουτέστι τὴν ἐξαδέλφην µου. "AÀÀ' οὐδὲ b υἱός µου τὴν ἐγγόνην αὐτῶν, οἵτινες λέγονται δισεξὰδελφοι, Καὶ βιθλίον E, τίτλ, Ap, κεφ, oy' ταῦτα διαγὀρεύοντα * Οἱ πρὸς γάμον συναπτόµε- vot, 7j σαρχικῶς ἄλλως συμπλεκόµενοι ἐξάδελφοι, xal ol ἐξ αὐτῶν τικτόµενοι παῖδες καὶ µόνον, fj ma- τὴρ xal υἱὸς πρὸς µητέρα καὶ θυγατέρα, f, δύο ἆθελ- qot εἷς δύο ἀδελφὰς, fj δύο ἀἁδελφοὶ εἷς μητέρα καὶ θυγατέρα, Tj ἐνεχιὸς εἷς γεγαμηνένην τῷ θείῷ γυναῖκα, ice θεῖος elc Ὑεγαμημένην τῷ ἀνεψιῷ γυναῖχα, πρὸς τῷ χωρισμῷ καὶ τυπτέσθωσαν. Καὶ bv µέρει δὲ τοῦ τόμου τοῦ ἁγιωτάτου Ἐκείνου πατρι- άρχου Σισιννίο, Χεχωλυμένοι εἰσὶν οἱ γάμοι οὗτοι, Olov, ὅταν ἀδελφοὶ ἐξαδέλφας ἀλλοτρίας λαμθάνωσιν, gilima precum conceptione, cum ejus sobrina. Scire cupit ex nobis, an dictum matrimonium ex jure ratum sit ac firmum. Itaque nos ei respondi- mus, quod lex in libro Basilicorum xxvn, tit. v, cap. 11. dicat : Nuptie prohibita sic cogno- scuntur : [n ascendentibus, et descendentibus irf infinitum nuptie sunt probibite, licet ipse per- Sons non sint ex legitimis nuptiis οί. Quippe non potest aliquis suam dicere filiam, vel nep- tem, vel matrem, vel aviam : sive naturales sint filie,sive adoptivi.Itidem inter personas ex trans- verso prohibitio quzdam est. Non fratris mei, vel sororis mes filiam, non fas est mihi ducere uxorem. Nec etiam horum neptem. Similiter nec filiam patrui vel avunculi, aut amit: vel mater- terze, hoc est, consobrinam meam. Nec item fi- lius meus eorum neptem qui sobrini vocantur. Item lib. Lx, tit. xxxvi, cap. 73 hac verba le- guntur : Qui juguntur matrimonio, vel alioqui carnaliler copulantur consobrini, et qui ex eis duntaxat nascuntur liberi, vel pater et filius cum matre ac filia, vel duo fratres cum duabus soro- ribus vel duo fratres cum matre ac filia, vel fra- tris sororisve filius cum muliere patruo avuncu- love nupta, vel patruus avunculusve cum mu- liere. nupta sui fratris sororisve filio, prater di- vortium verberibus quoque csdunlor. Preterea in parte scripti, quod est sanctissimi patriarche fj δύο ἀδελφοὺς ἐξάδελφαι OOo, fj θεῖος καὶ ἀνεψιὸς D Sisinnii, he sunt prohibits nuptiz, videlicet cum ἀδελφὰς δύο, fj ἀδελφοὺς δύο θεία xal ἀνεψιά. ᾽Αλλά καὶ ἀπὸ συνοδικῶν πράξεων xal διαγνώσεων τοῦ ἁγιωτάτου Πατριάρχου, κτρίου Λουκᾶ, xal προστα- γµάτων βασιλικῶν, Ἐπὶ μὲν τῶν ἐκ πλαχίου, b ἔθδο- poc βαθνὸς κχεχώλυται * ἐπὶ δὲ τῶν ἐξ ἁγχιστείας, ποτὲ μὲν συγχωρεῖται ὃ ἕκτος, ποτὲ δὲ κεχώλυται, "Ὅτε γὰρ εἶσιν kx τοῦ ἑνὸς µέρους βσθμοὶ δύο, ix δὲ τοῦ ἑτέρωυ τέσσαρες * ὡς, ὅταν δύο ἀδελφοὶ θέλωσι συναφθΏναι πρὸς Ὑάμον δυσὶ πρώταις ἐζαδέλφαις | ἐστιν ὁ γάμος χεχωλυμένος. ᾿Εὰν δὲ θεῖος καὶ ἀνε- ψιὸς ἕλωσι ὅθ συναφθῆναι θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ ἐξ ἄλλου fratres consobrinas extraneas ducunt, vel duobus fratribus consobrine dux nubunt; vel cum patruus et fratris ejus filius ducunt sorores duas, aut duobus fratribus amita fralrisque filia nubunt. Quineliam ex synodalibus actis et cogitationibus sanctissimi patriarche, domini Luce, atque im- peratoriis edictis, in iis, qui sunt ex tranverso gradus septimus est prohibitus : in affinitate jun- ctis, aliquando sextus permittitur, aliquando pro- hibilus est. Quippe cum ex una parte sunt duo gradus, ex altera quatuor ; veluti cum duo fratres VARLE LECTIONES. δ6 θέλωσι. 995 JUS CANONICUM | 896 matrimonio copulari volunt cum duabus consobri- Α γένους, ἔστιν 6 γάμος ἀχώλυτος. "Ότι γοῦν καὶ τὸ nis : prohibita nuptiz sunt. Sivero patruus avun- culusve, ac fratris sororisve filius, copulari velint cum amita materterave, ac fratris sororisve filia, diverso genere natis : matrimonium licitum est. Enimvero cum propositum ab eo interrogatum et qua&slio, non numeretur nec referatur inter pro- hibitas nuptias, quce supra recensentur, sed spe- cte ad gradum ex affinitate septimum ( nam sohrins sexto sibi gradu junguntur, et qu: co- pulatur his persona, gradum alium constituit, et ad septimum ex affinitate gradum removetur), παρ αὐτοῦ προτεθὲν ἐροτεθὲν ἐρώτημα, καὶ ζήτημα, xal πρόθληµα, οὗ συντριθμεῖται καὶ συγκατατάττεται τοῖς ἄνωθεν δηλουµένοις κεκωλωμένοις Ὑάµοις, ἀλλὰ ἀφορᾷ sic τὸν ἐξ ἁγχιστείας ἔχδομυν βαθμὸν, (al γὰρ δεύτεραι ἐξάδελφαι ἔκτο βαθμοῦ εἶσιν ἀλλὰ καὶ τὸ συναπτόµενον πρόσωπον, βαθμὸς ἕτερος, xal ἀποτείνεται εἷς ἔθδυμον ἐξ ἁγχιστείας βαθμὸν), ϕη- φιζόμεθα xal λέγομεν τὸν τοιοῦτον γάμον ἀκώλυ- τον * ὡς τοῦ ἐξ ἀγχιστείας ἑθδόμου βαθμοῦ ἁδιαστί- «too xol ἀχωλύτου πάντη ὄντος. Ταῦτα πρὺς τὸν ἀφηγηθέντα. decernimus atque dicimus hujus modi matrimonium pon esse vetitum ; quando gradus ex affinitate septimus, indistinctus est, ac omnino non prohibetur. Hzc ad supra commemoratum. Subscriptiones. Judex Veli, Gabriel Splenarius, decretis assen- tiens subscripsi. Judex Veli, Joannes Apolyras, decretis assen- tiens subscripsi. Judex Veli, Nicetas, primus ac supremus ille Nobilissimus *, Hispanopolus, eadem sentiens sub- ggripsi. Item a tergo. Joannes, judex Veli et Circi prefectus, Dishy patus, assentiens et ipse decretis intus expositis, subscripsi. PHILOTHEI. Sunctissimi patriarcha, domini Philothei,refuta- tio scriptarum apud Harmenopolum (27*) ex- secrationum. Cum peritus sis hujusmodi rerum, venerabilis Nomophylax et judex generalis Harmenopule,cur non hoc quoque scriptis adjecisti, quod videlicet propter aureas et sanctas leges illius magni lu- minis Ecclesi» Joannis, ab aurea lingua dicti Chrysostomi, quibus prohibentur anathemati sub- jici Christiani, quam diu reci: de Deo sententic adherent, esse desierint in usu illi tomi qui de- functionum auctores, et imperatoribus perduelles anathemati devovent ? Hoc enim tradit eruditus ille Nomophylax, et consimilium tuis studiorum particeps Balsamo, tam in legibus quam cano- nibus maximam adeptus scientiam atque doc- órinam qui et magna illius Antiochi? patriarcba tandem designatus fuil: id quod ne te quidem ignorare dixerim, virum doctum, et hujusmodi rerum in primis studiosum. Aut igitur et illa aseribenda erant iis, quis hisce abs te dicta sunt: aut hac pulcherrimis el accaratis illis scriptis tuis nequaquam inferenda. Verum ego jam complere volo, quod amici scripto deest: meque minime onerosum, nec superüluum fore « Al ὑπογραφαί. » 'O κφιτὴς τοῦ Βήλου, Βαθριὴλ ὃ Σπληνάριος, τοῖς ψηφισθεῖσι στοιχῶν, ὑπέγραψα. Ὁ κριτὴς τοῦ Βήλου, Ἰωάννης ὁ Αποτυρας, τοῖς ψηφισθεῖσι στοιχῶν, ὑπέγραψα. Ὁ κριτὴς τοῦ Βήλου, Νικέτας Πρωτονωθελλισι- µουπερτατος, ὃ Σπανοπῶλος 97, «à αὐτὰ φρονῶν, ὑπήγραψα. « Καὶ ὀπισθεν. » Ἰωάννης, ὁ κριτὴς τοῦ Βήλου xal ἐπὶ τοῦ Ίππο- δρόμου, ὁ Δισύπατος, στοιχῶν καὶ αὑτὸς τοῖς ἐντὸς γνωματευθεῖσιν, ὑπέγραψα. ΦΙΛΟΘΕΟΥ. ε Τοῦ ἁγιωτάτου Ἱµπατράρχου, Χυρίου Φιλοθέου, ἀνατροπὴ τῶν γεγραμµένων παρὰ τῷ ᾿Αρμενοπούλῳ ἀναθεματισιῶν. » Ὁ περὶ τὰ τοιαῦτα σοφὸς, σεθαστὶ νομοφύλαξ xal καθολικὲ χριτὰ ᾽Αρμενόπουλε, πῶς οὗ κέκεῖνο τοῖς Ἱεγραμμµένοις προσέθηκας, ὅτι διὰ τοὺς χρυσοῦς xal ἁγίους νόμους τοῦ μεγάλου τῆς ᾿Ἐκχλησίας φωστηρος Ἰωάννου τοῦ τὴν γλῶτταν χρυσοῦ, περὶ τοῦ μὴν Get Ἀριστιανοὺς ἀναθεματίζεσθαι, ἕως ἂν δηλονότι τῆς ὀρθῆῃς ἔχωντεαι περὶ θεοῦ δόξης, ἁπράκτησαν οἱ τό- μοι, ol τοὺς ἀποστατοῦντας xal ἐπανισταμένους τοῖς βασιλεῦσιν ἀναθεματίζοντες ; Τοῦτο γάρ φησιν ὁ σο- φὸς νομοφύλαξ xal τῶν ἑμοίων σοι σπουδαστὴς Βαλσαμὼν, ὁ ἐν νόµοις τε xal Χχνόσι μάλιστα πολυ- µαθέστατος καὶ σοφώτανος, ὁ καὶ πατριάρχης ᾿Αν- τιοχείας τῆς μεγάλης ἀναδειχθεὶς ὕατερον, ὅπερ οὐδέ σε διαλανθάνειν εἴποιμι ἂν ἔγωγέ ποτε. σοφὀν τε Ὦ ὄντα καὶ σπουδαίον τὰ τοιαῦτα, εἴπερ τινά. Η γοῦν κάκεῖνα προσγράψαι σε τοῖς ῥηθεῖσιν ἐκείνοις περὶ τῶν τόµων ἔχρὴν, fj μηδὲ ταῦτα τοῖς καλλίστοις σου καὶ σπουδαίοις ἐντάξει συγγράµµασιν. "AAM ἐγὼ τὸ Ἑλλεῖπον τῷ τοῦ φίλου συγγράµµατι προσαναπληρῶ ἤδη ' xal οἶμαι ὁ οὗ φορτιχὸς, ἀλλ᾽ οὐδὲ περιττός τις δόξω, τάναγκαῖα wal δίκαια κατὰ πᾶσαν ἀνέγκην ποιῶν, arbitror, dum necessaria et equa, sic ipsa poscente necessitate, suscipio. VARLE LECTIONES. $1 6 Σπανοπλόος, male. : Digniiatis Palatine nomen. NOTE. (27) In epitome juris civilis. ——À - MERE --- 897 GRJECO-ROMANUM 898 'O τοίνυν προῤῥηθεὶς πατριάρχης Αντιοχείας 6A — Predictus igitur Antiochenus patriarcha, sa- σοφὸς Ἡαλσαμὼν τοὺς Ἱἱεροὺς ἐξηγούμενος κανόνας, τάδε φησὶν iv τῷ προοιµίῳ τῆς ἐξηγήσεως τῶν xa- νόνων τῆς ἐν Γάγγρφ συνόδου * 'H μὲν παροὺσα σύνοδος προφάσει τῶν Ὑενοµέ- vov παρὰ τοῦ Εὐσταθίυ κακῶν, ὑπεναντίως τοῖς δογματισθεῖσιν ὀρθῶς παρὰ τῆς καθολικῆς 'Exxn- σίας, ἀναθεματίζεσθαι τοὺς ὁμόφρονας ῥἐκείνῳ διορἰ- ζεται. € Καὶ µετά τινα. » Ὁ à χρυσοῦς τὴν γλῶτταν καὶ τῆς οἰκουμένης διδάσκαλος, παρακελευόµενος, μὴ ἀναθεματίζεσθαι ἄνθρωπον πιστὸν, φησὶ ταῦτα ῥητῶς ο Tl οὖν ἔστι € τοῦτο, ὃ λέγεις, τὸ ἀνάθεμα ; Ἰλλλ’ ὅτι ἀνατιθέσθω « οὗτος τῷ διαθόλῳ, καὶ µηκέτι αωτηρίας χώραν piens ille Balsamo, dum sacros exponit canones, hecin prefatione expositione canonum synodi Gangrensis dicit : Praesens ista synodus pro occasione illatorum ab Eustathio malorum , ratione quadam con- traria recte salutis ab Ecclesia catholica, cum Eustathio sentientes anathemate feriendos de- cernit. | Ft poulo post. Λί aurea praeditus ille lingua, orbisque terrarum doctor, dum anathemate percuti veta. hominem fidelein, verbis disertis hzc ait : « Quid igitur est « illud, quod dicis anathema ? Nimirum ut devo- ε veatur iste diabolo,nec salutis amplius sit parli- « Ἐχέτω, Γενέσθω ἀλλότριος τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τίς p € ceps.Fl'ial alienusa Christo denique.Et quisnam, € εἶ σύ ; ταῦτα τῆς Ἐξουσίας καὶ τῆς μεγάλης δυνά- « µεως. Τότε γὰρ καθίσει ὁ βασιλεὺς, καὶ στήσει « τὰ μὲν πρόθατα bx δεξιῶν, τὰ δὲ ἐρίφια R$ εὐωνύ- € pov, Τί οὖν τῆς τοσαύτης ἐπελάθδου ἀξίας : α καὶ μετ) ὀλίγα φησὶν ὁ αὐτὸς Χρυσόστομος . » Τοιγαροῦν € ὁ ᾽Απόστολος iv Duci. µόνοις τόποις ἐξανάγκης τὴν « φωνὴν ταύτην φαίνεται εἰπών, Οὐγ ὀὁριστικῷ δὲ « τρόπῳ ταύνην προήγαχεν, iv μη τῇ πρὸς Κοριν- « θίους εἶἰπών * Et τις οὐ φιλεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν € Ιησοῦν Χριστὸν, "ivo ἀνάθεμα * καὶ, εἴ τις ὑμᾶς « εὐαγγελίζεται παρ b παρελάδετε, ἀνάθεμα ἔστω, € Τί οὖν ; & μηδεὶς τῶν εἰληφότων ἐξουσίαν πεποίη- « x£v, οἱ μὴ µόνος ὃς ἔλαδε, σὺ τολμᾷς ταῦτα ποιεῖν, « ἑναντίως τῷ δεσποτικῷ παραγγέλµατι, καὶ προ- « quaeso, tu es? Majestatis hec scil. magnaeque « peleslatis sunt. Quippe tunc considebit rex, et e Slatuet oves a dextris, hedos a sinistris. Cur « tantam ipse tibi dignitatem usurpas?» Et paucis interjectis,idem ille Chrysostomusinquil : «Enim- « vero duobus duntaxat in locis Apostolus hanc « vocem necessario videtur expressisse,nec tamen « modoquodam definitivo eam produxisse:dumin ε epistola ad Corinthios ait : Si quis non amat Do- « minum nostrum Jesum Christum, anathema sit: « et, Siquis evangelium vobis tradat preterid,quod « accepistis, anathema sit. Quid ergo? qus illorum « nemo fecit,qui potestatem sunt adepti,nisi dun- « laxat is, qui eam accepit, illa tu audes facere € λαµβάνεις τὴν χρίσιν τοῦ βασιλέως; Τὸ ἀνάθεμα C « contra mandatum Dormnini, et ipsius regis judi- « νοῦτο τοῦ Χριστοῦ ἁἀποχόπτει,. Δίδαξον ἓν πραό- « τητι. » Καὶ τὰ lere. Kal; ταῦτα μὲν τὰ τοῦ Χρυσοστόμου Πατρός, Ὁ δὲ Βαλσαμὼν ἐπιφέρει * Διὰ τοῦτο, ὡς ἔοικεν, &mpa- κτεῖ xal ὁ γεγονὼς συνοδικός τόµος ἐπὶ τῆς βασι- λείας τοῦ πορφυρυγευνήτου χυρού Κωνσταντίνου, καὶ τοῦ πατριάρχου κυροῦ Αλεξίου, χάριν τοῦ àva- θεµατίζεσθαι τοὺς ἀποστάτας, καὶ µουλταρίους, καὶ κατὰ τῶν βασιλέων ὅπλα ἐχγείροντας, καὶ τραννίδα μελετῶντας, El δὲ τὰ παρὰ τοῦ μεγάλου Πατρὸς καὶ διδασκάλου ἡχῶν τοῦ Χρυσοστόμου γράφέντα ὑπὶρ- τερεῖν ὀφείλουσι xal τῶν διορισθέντων παρὰ τῆς ἓν « cium anticipas? Nimirum hoc anathema homi- ε nem a Christo abcindit. Doceto in mansuetudi- « ne. » Et qui» sequuntur. » Atque hzc quidem verba sunt Patris Ghrysosto- mi. Subjicit autem Balsamo : Propterea,ceu credi par est, desiit esse in usu tomus ille synodalis, fac- tus sub imperio domini Constantini in Porphyra natí, cum esset patriarca dominus Alexius, de feriendis anathemate defectionum ac tumultuum auctoribus et adversus imperatores arma suscitan- tibus ac tyrannidem molientibus. Án vero potiora debeant esse, qua ab hoc magno Patre doctorque nostro Chrysostomo scripta sunt, tam decretis a Χαλκηδόνι συνόδου, καὶ τῆς kv Γάγγρ4, ἐροῦσι πάντως D Chalcedonensi, quam Gangrensi concilio : dicen- ol τὰ τοιαῦτα διευθετεῖν ἐξουσίαν ἔχοντες. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ πατριάρχης Βαλσαμὼν. Δείχκνυσι γοῦν Ex τῶν εἱρημένων, προηγουμένως μὲν ἐξ ixsl- vou, μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τῶν ἑαυτοῦ ἡμερῶν, ἄπρα- κτον τὸν προῤῥηθέντα ἐπὶ τοῦ πορφυρογεννήτου καὶ τοῦ πατριάρχου xupoü Αλεξίου τόµον. "Ηπράχτησε ὰρ, φησίν. "Exslvoo δέ καθάπερ τινὸς ἐρείσματος ἢ θεµελίου ὑποσπασθέντος, καὶ ol μετ ἐχεῖνον γε- ονότες δύο, ὃ τε ἐπὶ τοῦ Κομνηνοῦ φημὶ, χυροῦ Μανουλλ, xal à ἐπὶ τοῦ Παλαιολόγου, συγκαταπί- πτουσιν ἐξανάγχης. Έπειτα Gov τούτῳ δείκνυσιν, ὃτι obo ol ἀναθεματισμοὶ τῶν συνόδων ἔἐκείνων ἔχουσι τὸ ἀσφαλὲς, el καὶ ἐπὶ µεγάλοις καὶ ἄναγ- dum illis omnino relinquimus, qui talia recte dis- ponendi potestatem habent. Et hacquidem patriarchze Balsamonis verbasunt. Ostendit autem per ea, quz dicit, primum quidem ab illo tempore, vel potiusetiam ante suam etatem esse in usu desiisse predictum illum tomum; sub, Porphyrogenneta et Alexio patriarcha factnm. Di- cit enim : Desiit esse in usu.Eo vero ceu fulcro vel fundamento quodam subruto, etiam olii duo tomi postea facti, tum domini Manuelis Commenti, tum Palzologi tempore, necessario cum eis corruunt. Deinde preter hoc, etiam illud innuit; quod vide- licet ne illarum quidem synodorum anathematismi valeant, licet magnis et necessariis quibusdam in 899 JUS CANONIGCUM 900 negotiis promulgati sint, siquidem communi Patri A xaloi; τισὶν Ἐγένοντο πράγµασιν, εἴπερ τῷ xotwp Chrysostomo,et aliis sanctis doctoribus obsequen- Πατρὶ Χρυσοστόμῳ, xal τοῖς ἄλλοις ἁγίοις διδασκά- dum sit, qui eadem cum illo sentiunt ac docent, Ao πείθεσθαι δεῖ, τὰ αὐτὰ xal φρονοῦσιν ixelwp, maxim:eque Christi clementie potius patrocinan- xai διδάσκουσι, καὶ «f τοῦ Χριστοῦ μεγίστῃ φιλαν- tur.Sedenimdehisquidam hzc,aliifortassediversa θρωπίᾳ μᾶλλον συνηγοροῦσιν. ᾽Αλλὰ περὶ μὲν τῶν prolaturi sunt,conciliis illissemet adjungentes.Ego τοιούτων, οἱ μὲν ταῦτα, ol δ dota τοχὸν ἑἐροῦσι, vero ea missafaciens(non enim in praesentiaalter- ταῖς συνόδοις ἐκείαις συνιστάµενοι. Ἐγὼ δ' bul- cari volo), saltem hoc aio, clare ac dubio procul vv ἀφέμενος {οὐδὲ γὰρ ἐρίζειν ἐπὶ τοῦ παρόν- hactenus esse demonstratum, et copiose quidem, τος βούλομαι), ἐκεῖνό φημι, ὅτι τέως λαμπρῶς quod primus ille tomus,tanquam non consentiens καὶ ἀναμφιδόλως ἐπεδείχθη ἐκ περιουσίας, ὅτι cum Ecclesi? scopo,maximeque cum illo commu- ὁ πρῶτος ἐκεῖνος τόμος, ὡς μὴ συνάδων τῷ σκοπῷ ni doctore Chysostomo,inquam, et cessaverit et in τῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ μάλιστα τῷ χοινῷ διδασκάλῳ, usu desierit,secundum sapientem illum Balsamo- τῷ ἉΧρυοσοστόμῳ, φημὶ, ἀργὸς xal ἄπραχτος µεμέ- uem : quod nobis etiam propositum erat ostende- vnxe, κατὰ τὸν σοφὸν Βαλσαμὼν, ὅπερ καὶ ἡμῖν ὁ re.Illius autemusu exspirante,cmteri quoquedein- σχοπὸς ἣν δεῖξαι, ᾿Εκείνου δ ἀπρακτοῦντος, xal ceps facti necessario robur suum consimili modo p ol. μετ ἔχεῖνον ἐξανάγκης ὡσαύτως τὸ ἀνενέργη- emi:tent et exspirabunt, uti jam antea diximus, τον καὶ ἄπρακτον ἔχουσι, καθὰ Oh xal φθάσαντες ρίποµεν. INCERTORUM PATRIARCHARUM. ΑΔΗΛΩΝ IIATPIAPXOQN. . Epistola scripta Constantinopoli ad Martyrium Ας ᾿Ἐπιστολὴ qpxostoa ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως episcopum Antiochenum explicans, quo pacto —— Magtuplp ἐπισαόπῳ Αντιοχείας, περὶ τοῦ, ὅπως sint recipiendi heretici ad sanclam universa- — yn δἐχεσθαι τοὺς αἱρετικούς προσερχοµένους τῇ lem Ecclesiam accedentes. ἁγία καθολικῃ ᾿Εκκλησίᾳ. » Collocutus est quedam mecum religiosissimus — Twà διειλέχθη καὶ ὁ θεοφιλέστατος πρεσθύτερος presbyter Ántoniusdeiis,quiabhzreticisdesciscen- Αντώνιος, περὶ τῶν µπροστιθεµένων τῇῃ ὀρθοδοξίᾳ tes se recte sentientum coetui, eorumque consor- καὶ «f µερίι τῶν σωζομένων ἀπὸ αἱρετικῶν, τὸ tio,qui salvantur,adjungunt;quonam eospactoreci- πῶς δεχόµεθα οὐτούς. Καὶ κατά πρόσωπον μέν αὐτῷ piamus.Cuilicet coramexposuerim,quidquid hicse- διειλέχθην πᾶσαν ἐνταῦθα ἀχολουθίαν καὶ συνήθειαν. quamur,et in more positum habeamus: tamen eliam Καὶ τῇ ὑμετέρᾳ δὲ ἁγιωσύνῃ ἀναγκαίον Ενόμισα σημᾶ- vestro sanctitati necessario significandum duxi, ναι τῷ Πατρὶ τῶν Πατέρων, τῷ ἀπογόνῳ τοῦ ἁγίου Patri videlicet Patrum,et successori sancti Joannis Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, τοῦ Ὑγενοµένου ἀρχιεπισκόπου hmi Theologi,qui vester archiepiscopus fuit ; qnod ni- mirum Arianos,et Macedonianos,et Novatianos,qui seipsos appellant Puros ac Puriores, et Tessares decatitas sive Tetraditas,et Apollinaristas recipia- mus,sident libellos, et omnem haeresim exsecren- tur, non ita sentientem, uli sentit sancta nostra catholica Ecclesia, cujus tu preses et caput es, vir beatissime. Prius tamen eis signatur sive inungitur frons unguento sacro, et nares,et aures, et pectus, el omnes seusus : atque inter signandum dicimus, Signaculum donationis Spiritussancti. Secundum hsc tanquam egregii laici ad eum gradum ordinan- tur, in quo prius apud suos erant :sive presbyteri, ἡμῶν, ὅτιπερ ᾿Αρειανοὺς, xal Μαχεδονιανοὺς, xal Ναυατιανοὺς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς Καθαροὺς xal Καθαρωτέρους, xal τοὺς Τεσσαρεσκαιδεκατίτας ὔτοι Τετραδίτας, xal ᾽Απολιναριστὰς, δεχόµεθα διδόντας λιθέλλους, καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αἴρεσιν, τὴν I φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία ἡμῶν καθολικὴἡ Ἐκ- λησίᾳ, Ὡς πρόεδρος xot κχεφαλὴ ὑπάρχεις, µαχαριώ- τατε, σφραχγιζοµένους τοι ypiopévouc πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τὸ µέτωπον, xal zàq ῥίνας, καὶ τὰ dca, καὶ τὸ στῆθος, xal πάσας τὰς αἰσθήσεις * καὶ σφρα- γίζοντες αὐτοὺς λέγομεν * Σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύμα- τος ἁγίου. Καὶ μετὰ ταῦτα ὡς σπουδαῖοι λαϊκοὶ χει- ῥροτονοῦνται ἐχεῖνο, Ü ἦσαν παρ αὐτοῖς τοπρότερον * sive diaconi,sive subdiaconi,sive psaltanagnostza. p εἴτε πρεσθύτεροι, εἴτε διάκονοι, εἴτε ὑποδιάκονοι, Eunomianos, qui una mersione baplizantur ; et Montanistas,qui appellantur hic Phryges et Sabel- lianos,qui Patris el Filii docent eamdem personam, aliaque gravia quedam committunt; et omnes hze- reses alias, quando complures hic sunt, ex Gala- tarum presertim regione venientes : omnes ergo, qui ex hisad veritatem volunt accedere, tanquam paganos recipimus. Ác primo quidem die facimus eos Christianos, altero Catechumenos.Tertio adhi- bemus eis exorcismum, ter emittentes afflatum in faciem et aures eorum:alque ita resposcimus ab eis εἴτε ψαλταναγνῶσται. Εὐνομιανοὺς μέντοι, τοὺς sl µίαν κατάδυσιν βαπτιζοµένος, καὶ ἨΜοντανιστὰς, τοὺς ἐνταῦθα λεγοµένους Φρύγας, χαὶ Σαθελλιανοὺς τοὺς υἱοπατορίαν διδάσκοντας, xal ἕτερά τινα χαλεπὰ ποιοῦντας, xal πάσας τὰς ἄλλας αἱρέσις, ἐπειδὴ πολλαί εἶσιν ἐνταῦθα, µάλιστα ἀπὸ τῆς τῶν Γαλατῶν χώρας ἑρχόμενοι ' πάντες τοὺς ἀπ᾿ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι vj ἀληθεί, ὡς Ἑλληνας δεχόµεθα, Καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Χριστιχ- νοὺς, xal τὴν δευτέραν κατηχουµένους, Εἶτα τὴν ταί- την Εξορχίζομεν αὐτούς μετὰ τοῦ ἐμφυσᾷν τρίτον εἷς VARLE LECTIONES. qui canunt hymnos, et lectores sunt. . 901 GRARCO-RÓMANUM. 902 τὸ πρόσωπον xal τὰ dea, xal οὕτω κατηχουµεν À dictata, el in ecclesia commorari permittimus, ac αὐτοὺς, xal ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, Scripturas audire. Deinde baptismum eis imperti- xal ἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν. Καὶ τότε αρτοὺς βα- mur. Haec, tanquam vester, studiose verbis signi- πτίζοµεν. Ταῦτα, ὣς ὑμέτερος, ἑσπούδακα σημᾶναι. ficare volui. Β΄’, « Πιττάκιον πατριαρχικὸν, ἐχτεθὸν παρὰ Ἰωάννου Ἡ. Brevis patriarthulis de quodam, qui matris Χαρτοφύλαχος, τοῦ Ἰωνοπούλοος, περὶ τοῦ, τῇ 8u2 sobrinam uzorem duxerat, deque panis δισεξαδέλφῳῃ τῆς ᾖδίς µητρὸς συναφθέντος, illi iÁrrogandis Joannes Ghartularius, Ionopuli καὶ τῶν ὀφειλόντων δοθηναι αὐτῷ ἔπιτι- filius exposuit. plv, Λαμπουδίος οὗτος, ὁ ἀπὸ «nc κατὰ σὲ ἕνορίας Χρσυοπόλεως ὁρμώμενος, θεοφιλέστατε, διηγήσατο * ὅτι ἐπὶ γαμιχῶ συναλλάγµατι συνέζευκται ᾿Αννῃ τῇ δισεξαδέλφῃ Θεοδότης της αὐτοῦ μητρὸς, ἤδη πρὸ πολλοῦ μετ᾽ αὐτῆς ἱερολογηθείς * καὶ ἠρώτησεν dudum sacrarum precum benedictione : ac inter- εἰ ὁ τοιοῦτος γάμος ἐπιτέτραπαι, ἢ µή "Ἔμαθεν rogavit, concessumne sit. tale matrimonium, nec οὖν, Oc ὁ vójup γάμου τῇ δισεξαδέλφῳῃ τῆς loa; B ne. Responsum tulit, eum, qui lege matrimonii μητρὸς συναπτόµενος, οὐ διαζεύγνυται μὲν ἀπὸ τῆς Cum sobrina matris 2 copuletur, non dirimi οἰκείας γαμετῆς, st Ύε ταῖς ἀἁληθείαιις ὁ τοιοῦτος quidem ab uxore sua, si reapse tales nuptiee jam γάμος - φθάσει προδῆναι " ἐπιτιμίοις θὲ xa0omo5zi- — Conlracie sinl : penis tamen subjici tam Ipsum, λετχι, αὐτὸς τε καὶ 4 συναφθεῖσα αὑτῷ. Ad καὶ Quam mulierem ei copulatam. Propterea litteras Ἱράφοντες ὑφηγούμεθά σον τῇ ἱερότητι, ἵνα ἔρευ- hasce scribentes, sancüitalem tuam inonemns, ut νήσῃς, εἰ οὕτως ἔχει ὁ τῆς συγγενείας βαθμὸς, ὡς pefscruteris, an ita se gradus cognalionis habeat, αὐτὸς διηγήσατο, καὶ sl mpolÓn ὁ γάμος. Καὶ εἴπερ Ullpse narrat, et an peracta sint nuptiz. Quod δι οὕτως ἔχουσαν τὴν ἀλήθειαν ἁπαραλλάκτως εὑρή- Veritatem haud dubie sicse habere deprehenderis, σεις, ἑάσῃς μέν τὸ συνοικέσιον ἐπὶ σχήματος ΄ ἐπι- matrimonium quidem In statu suo relinques ,4al τιδήσει δὲ καθυποδάλης αὐτόν τε, καὶ τὴν cuv- ΡΦηΦ subjicies tum ipsum, tum mulierem ei copu- αφθεῖσαν αὐτῷ, ὅπως ἐφ᾽ ὅλῃ διετίᾳ ἀπέχωνται xpsa.- latam, nimirum ula carnis esu loto biennio semet τος, iv δὲ τετράδι καὶ πέμπταις μηδὲ olvou µετέ- abstineant, et. quarta quintaque feria ne vinum χωσι. Τῆς μέντοι κοινωνίας µεταλαµθάνωσιν, ἐν ο Quidem bibant. Communionis tamen participessint, µόναις ταῖς Δεσποτικαῖς ἑορταῖς, Γίνωσκε γάρ ὡς — his duntaxat diebus, qui Domino sunt sacri. Scias ὁ τοιοῦτος, γάμος, πρὸ μὲν τοῦ γενέσθαι, οὐκ πι- enim, ejusmodi nuptias prius quidem, quam con- τρέπεται * μετὰ δὲ τὸ Ὑενέσθαι, οὐ διαλεύγνυται Ürahantur, non permill ; post vero, quam contra- piv, ἐπιτιμίος δὲ ὑποθάλλεται. Πλὴν διαµάρτυραι ϱἱ8 Sint, non dirimi quidem illas, sed poenis tamen παυτὶ τῷ ὑπὸ σὲ λαῷ, ὡς ἂν ὅτε μέλλει προθῆναι Subjici. Attestaberis autem universo tibi subdito στνάλλαγμα, ἀμφιθολίαν τινὰ τοσύνολον ἔχον, µῃη- populo, ut cum matrimonium contrahendum erit, δαμῶς ἄνευ της σῆς πβροσταξεως τι ποιῶσιν * ἀλλ quodomnino nonnihil ambiguilatis habet; nequa- ἀναφέρωσι τὰ περὶ τοῦ moáyuaroc τῇ θεοφιλεᾳ quam absque jussu luo quid faciant, sed ad pieta- σου. Καὶ οὕτως, f| σὺ τέµντῃς τὴν ζήτησιν, fj εἴπερ tem tuam de negotio referant. Atque hoc modo, ἀμφιθάλλεις, πρὸς ἡμᾶς ἀναφέρις καὶ ἐντεῦθεν — vel tu quaestionem solves, vel, si dubius hzres, ad δέχᾳῃ τὴν λύσιν. Δεῖ δὲ εἰδέναι, ὅτι ἔπειδὰν ob πρὸς 308 referes; aue hinc rescriptum accipies. ἀλλήλους οἱονεὶ ἕθδομον βαθμὸν ἐπινοούμενον ἐξ ἆγ- Siendum vero, quod cum ii, qui septimo sese χιστείας σώζοντες στνάπτονται, τὰ αὐτὰ ἐπιτίμια — gradu affinitatis ratione contingunt, matrimonio ὀφείλουσι κρατεῖν καὶ im' αὐτῶν, ἄπερ iv τῷδε copulantur: eadem poena in illis quoque locum τῷ Ψψηφίσματι εἴρηνται * ἐφ᾽ ἑνὶ μέντοι καὶ µόνῳ — sint habitura, qua hoc decreto suntexposite ; sed ἐνιαυτῷ. . B ad unum duntaxat annum. Γή, € Συνοδικαὶ ἀποχρίσεις εἰς τὰ τῷ Σίδης ἔρω- III. Symodales responsiones ad inlerrogata Si- Lampudius hic, ortus e vicinia tua Chrysopoli- tana, vir religiosissime, nobis exposuit : se matri- moniali contractum junctum esse cum Anna, Theo.lotz matris su: sobrina, interveniente jam- τηθέντα. » Ψηφίσματος τινος xzxtk θείαν καὶ µβασιλικην πρόσταξιν ἐκτεθέντος παρὰ τοῦ µεγανεπιφανεστά- του Κουροπαλάτου καὶ µκοιαστορς, Βασιλείου τοῦ Πεχούλη, ἐπὶ ἑρωτήσεσι διαφόροις παρὰ τοῦ νῦν Ἱερωτάτου μητροπολίτσυ Σιδης προθάσαις, περί τε δωρεών ἀκχινήτων τινῶν, ὀἑκδόσεών τε xal ἔμφυ- τεύσεων, xal μὲν ἀλλὰ καὶ τυπικῶν δόσεων ἵτη- σίων παρὰ τοῦ πρὸ αὐτοῦ µητροπολίτου, τοῦ ἆποι- χοµένου Exslvou Θεοδοσίου Ἅγεγενηµένων, εἷς ἐπ- ἠκοόν τε της ἡμῶν µετριότητος καὶ τῶν συνεδριαζόν- των αὖτῃ ἱερωτάτων μητροπολιτῶν ἀναγνωσθέντων τὴν σήμερον, ὁ δηλωθεὶς οὗτος µετροπολίτης Σίδης densis episcopi. Posteaquam decretum quoddam, sacro et impe- ratorio jussu promulgatum ab illustrissimo Curo- palata et quastore, Basilio Pecule, ad interroga- tiones varias ab hujus temporis sancilssimo Sida metropolitano propositas, dedonatioribusquorum- dam immobilium, deque locationibus et emphyteu- sibus. atque etiam de formularibus donationibus annuis, ab ipsius decessore, Theodosio illo metro- politano defuncto factis ; mediocritate nostra, et in concilio assidentibus ei sanctissimis metropoli- tanis audientibus, hodierno die perlectum esset : indicatus θά metropolitanus Nicetas petebat, u 903 alia quoque sententia de iis, accepissent, ferretur. Itaque pronuntiatum a no- bis est, ut de donationibus suburbanorum, vel sedificiorum, exposita per scripturam ad aliquos ab ipso instrumenta, pro nullis ducantur eam ob causam, quod illas nec auguste leges, nec sacri canones agnoscant. Annvarum vero donationum assignationes, quz particulares sunt, nec admodum metropolim gravant, si fact: sint ad nonnullos, quos in confesso sit, esse dignos commiseratione, sive quod prorsus inopes sint, sive quod przstan- dis metropoli servitiis, aut ipsi metropolitano, prosint ; itidemque semirutorum locationes, quz temporariz non perpetua sint, locorum ceteroqui prorsus inutilium metropoli, siquidem et ipse an- nua donatione, prout sacris legibus continetur, p exposit:» sint, nequaquam revocandas statuimus IV. De translationibus episcoporum. Magnusille Pater et lumen orbis, sanctus Grego- rins Theologus, cum Sasimorum fuisset episcopus, factus est etiam Nazianzenus antistes. Deindeinse- cundasynodocL sanctorum Patrum regnante Theo- dosio Magno, inpresentia pontificum, Dalmatz,in- quam, pape Romani, Timothei Alexandrini, Meletii Anliocheni, et Cyrilli Hierosolymitani, eidem huic magno luminiconfirmatus est episcopatus Constan- tinopoliianus, episcopis illum invitum in patriar- cali solio collocantibus adhibita vi, quo in solio conspicuus fuit annis xii, anno xir imperii Theo- dosii minoris, Arcadii filii, magnus ille Proclus ordinatus eqiscopus Cyzici, sub Sisinnio patriar- cha, non admissus, in otio vixit. Post deposilio- nein vero Nestorii, decretus ei quidem est episco- patus Constantinopolitanus, sed in solio non est collocatus, ob invidiam pontificum, qui potentia sua tunc abutebantur. Postea vero, cum ordinatus isthic Maximianus diem obiisset ; nec dum sepulto ipsius cadavere, arcessitus est, et in solio collo- catus, etiam Celestino, papa Romano assentiente,ac episcopatum ei decernentibus maguo illo Cyrillo et Joanne Anüocheno. ΑΠΠΟ secundo imperii Ár- temii, qui et Anastasius et Dicorus fuit dictus (28), metropolitanus Cyzici, magnus ille Germanus translatus est in solium Constantinopolitanum. JUS CANONICUM αυ decretum illud Α Νικήτας ἐζήτει καὶ ἑτέραν γνώμην ixl τοῖς ψηφι- 904 αθεῖσιν ἐξενεχθηναι. Tolvov καὶ διεγνώσθη pts, τὰ μὲν ἐπὶ δωρεαῖς προαστείων fi οἰκημάτων συνιστα- µένων ἐκτεθέντα ἔγγραφα πρός τινας παρ) ἐχείνο, ἀντ οὐδενὸς λοχισθηναι * διὰ τὸ μήτε θείοις νόµοις αὐτὰς, th μὴν ἱεροῖς χανόσιν ἐπ' ινώσκεσθαι. Δόσεων Bà ἐἑτησίων τυπώσεις, μερικαὶ μέντοι καὶ αὗται, xal μὴ ἐπιπολὺ βαρύνουσαι τὴν µητρόπολιν, εἰ προέθησαν πρὀς τινας τῶν ὁμολογουμένως συµ» παθείας ἀζίων, εἴτε διὰ τὸ ἐκείνων παντάπορον; εἴτε μὴ διὰ τὸ ἐπί τισι δουλείις τῆς µητροπόλεως, fj καὶ αὐτοῦ τυχὸν τοῦ µητροπολίτου συµθαλέσθαι αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ ἐρειποτοπίων ἐκδόσις, καιρικός τε καὶ οὗ διηνεκεῖς, ἀσυντελῶν τῇ µητροπόλει παν- τάπασιν, el ἐπὶ ἐτησίῳ καὶ αὗται δόσει χατὰ την τῶν θείων νόµων περίληψιν ἐξετέθησαν, οὐρενοῦν ταυτας ἀθετηθῆναι διαγινώσκοµεν. Δ΄, « Περὶ µεταθέσεων. ϱ Ὃ Μέγας Πατὴρ καὶ φωστὴρ τῆς οἰχουμένης ἅγιος Γρηγόριος ὁ θεολόγος, ἐπίσκοπος Υενόµενος Pa- σίμων, ἐγένετο καὶ Ναζιανζοῦ. Εἶτα iw τῇ δευτέρᾳ συνόδῳ τῶν ϱν ἁγίῶν Πατέρων, βασιλεύοντος του μεγάλου Θεοδοσίω, συνόντων καὶ ἀρχιερέων, φημὶ δλ, Δαλμάτυ πάπα Ῥώμης, Τιμοθίου ᾿Άλεξαν- δρείας, Μελετιου Αντιοχείας, καὶ Κυρίλλου Ἱεροσο- λύπων, αὐτῷ τῷ µεγάλῳ φωστῆρι ἐχυρώθη ἡ ἔπι- σχοπὴ Κωνσταντινοτπόλέως, καὶ ἄχοντα τοῦτον tp πατριαρχικῷ θρόνῳ ἐνίδρυσαν βιασάµενοι ἐν ᾧ διέπρεψε χρόνους β'. Ἐν τῷιγ ἔτε τῆς βασιλείας C θεοδοσἰου τοῦ μικροῦ, τοῦ υἱοῦ ᾿Αρκαδίου, ὁ μέγας Πρόκλος, ἐπίσκοπος Κυζίκου χειροτονηθεὶς ἐπὶ Σι- σιννίου πατριάρχου, ἐσχόλοσε μὴ δεχθεὶς. Μετα δὲ την καθαίρεσιν Νεστοριο, ἑψηφίσθη μὲν Κωνσταν- τινουπόλεως, οὐκ ἐνεθρονίσθη δὲ διὰ φθόνον τῶν πα- ῥραδυναστευόντων τότε ἀρχιερέων. Μετὰ δὲ τοῦτο τοῦ χειροτονηθέντος Μαξιμιανοῦ τελευτάσαντος; ἔτι χει- µένου τοῦ λειψάνου αὐτοῦ, προσεχλήθη καὶ άνεθρο- νίσθη Κωνσταντινουπόλεως, αυναινέσει καὶ τοῦ Κε- λεστινου πάπι Ῥώμης, συµψήφων γενόµενων καὶ τοῦ μεγάλου Κυρίλλου, καὶ Ιωάννου Αντιοχείας. Ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας Αρτεμίου, τοῦ καὶ ᾿Αναστασίου τοῦ Δικόρου, ὁ μητροπολίτης Ko- ζίκου µέγας Τερμανός, µετετέθη εἷς τόν τῆς Κων- σταντινουπόλεως Üpdvov. 'O Σωζομενοῦ Ἐρμείας γρά- Hermias Sozomeni filiusscribit episcopum Trape- Όφει, ὅτι ὁ Τραπεζοῦντος Άνθιμος γέγονε πατριάρ- zunlis Anthimum faclum esse patriarcham Con- ἆχης Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ Κωνσταντίου. Μελέ- stantinopolitanum sub Constantio. Meletius episco- pus Sebastece, in. Armenia, translatus est Antio- chiam. Alexander episcopus civitatis cujusdam Cappadocim, translatus est Hierosolyma. Eusta- thius episcopus magne illius Berrhom, sive Chalepi (29), translatus est Antiochiam Syrie, Perigenes ordinalus episcopus Palrensis, au- ctorilate Papa, nec receptus, cum maniisset τιος S8 ἐπίσκοπος Σεβαστεέας τῆς ᾽Αρμενίας pst- ετέθη εἷς ᾽Αντιόχειαν. λλλέξανδρος ἐπίσκοπος µιας τῶν ix Καππαδοκίας πόλεων, µετετέθη εἰς Ἱεροσό- λυμα, Ἐὐστάθιος ἐπίσκοπος τῆς μεγάλης Βεῤῥοίας τοι τοῦ Χάλεπ, µετετέθη εἷς ᾿Αντιοχειαν της Συ- plac. Περιγένης ἐπίσκοπος χειροτονηθεὶς Πατρῶν, παρὰ τοῦ Πάπα, καὶ μὴ δεχθεὶς, ἀλλὰ μείνας σχο- λάζων, παρὰ τοῦ Πάπα µετετέθη εἰς Κόρινθον την VARLE LECTIONES. ὅθ µελίτιος. ΝΟΤΑ. (28) Quod diversi coloris pupulas in oculis haberet. Constant. Manasse auctore. (29) Vulgo nunc Alepo vocant. 905 GRJECO-ROMANUM. 906 μητρόπολιν χηρεύουσαν, xal διὰ βίου τῆς τοιαύτηςΑ vacans, translatus est a. Papa Corinthum, metro- προέστη — 'ExxÀnglac, 'O Αντιοχείας ῥἐπίσκοπος µετήγαγεν εἰς Ταρσὸν τῆς Κιλικίας, Δοσίθεον τὸν Σελευχείας ἐπίσχοπον, Ῥεθενὸς — kmioxomos, ἄρχων τῆς Φοινίχης 59-00, µετετέθη εἰς Τύρον. Ἰωάννης ἐπί- σκοπος Γόρδου τῆς Λυδία, µετετέθη εἷς Προικόνη- σον. Παλλάδιος Ἑλένου θ4 μετηνέχθη εἰς ππωνα 62, λλέξινδρος Ελενουπόλεως µετηνέχθη εἷς ᾿Αδρα- νούς, θεοσέθιος της iv ᾿Ασίᾳ ᾽Απαμείας, μµετηνέχθη εἷς Ἐὐδοξιανόπολιν Καλαθρίας καλουµένην 65. "Onci- proc, ἀπὸ Τδαµάθης 64 της Φρυγίας, µετηνέχθη elc ἸΑντιόχειαν τῆς Πισίδίας. Ἱεροφύλαξ Τραπεζοπό- λεως τῆς Φρυγίας, µετηνέχθη slc Πλουτινόπολιν 65 της θρῴχης. ᾿ἘΕπὶ τῆς βασιλείας Κωνστανείνου τοῦ Πωγωνάτου, τῶν ᾿Αγαρηνῶν κρατησάντων τὴν Κύ- προν, ἐδόθη ἡ µητρόπολις Κυζίκου σὺν ταῖς ἔπισχο- παῖς αὐτῆς τῷ ἀρχιεπισκόπῳ Κύπρου. Μετὰ δὲ τὴν ἑθδόμην σύναδον, ἐπὶ τῆς βασιλείας Εἰρήνης, παρόν- των καὶ ἀρχιερέων, ᾿Αριανοῦ πάπα Ῥώμης διὰ τοποτηρητῶν, τοῦ Αλεξανδρείας, τοῦ ᾿Αντιοχείας, καὶ πολλῶν μητροπολιτῶν, έῴων τε xal ἑσπερίων, διὰ τὴν χειροτονίαν τοῦ πατριάρχου Κωνσταντινου- πόλεως Ταρασίου τοῦ ἩΠρωτοσεθαστοῦ, Ὑέ]ονεν ὑπὸ πάντων πατριάρχης Αλεξανδρείας ἡ μητροπολίτης Θεσσαλανίκης, ὥς φησι Θεοφάνης ὁ ὁμολογητὴς, ὁ µεγαλοαγρίτης. Πολύκαρπος Δεξανταπριστῶν 66 τῆς Μυσίας, Μετηνέχθη sic Νικόπολιν τῆς Θράκης. Ἐπὶ τῆς βασιλείας Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος, Βασίλειος ὁ Κρήτης µετετέθη slc θΘεσσαλονίχην παρὰ Ἰγνατίου πατριάρχου, ὡς Ὑέγραπται iv τῷ p τοῦ αὐτοῦ polim tune episcopo viduatam,quamque diu vixit, ei prefuit Ecclesie. Antiochenus episcopus trans- tulit Tarsum Cilicie Dositheum Seleuciensem episcopum. Rebenus episcopus 5, cum Phoenicia preesset,translatus est Tyrum. Joannes episcopus Gordi Lydiz, translatus est. Preeconesum. Palla- dius episcopus Heleni, translatus est Apponem. Alexander Helenopolitanus traslatus est Adra- nos *. Theosebius episcopus Apames in Asia, translatus est Eudoxianopolim Calabriz vocatam 4, Optimus a Gdamaba ePhrygiz, translatus est An- liochiam Pisidie. Hierophylax episcopus Trape- Zopolis 3n Phrygia, translatus est Plotinopolim Thracie. Imperante Constantino Barbato, cum Agareni Cyprum occupassent, data est metropo- lis Cyzici, cum episcopatibus ejus, archiepiscopo Cypri. Post septimam vero synodum, sub imperio Irene, presentibus et pontificibus, Adriano papa Romano per locum tenentes, Alexandrino, Antio- cheno, multisque metropolitanis, tam Orientalibus quam Uccidentalibus ob ordinationem patriarcha Constantinopolitani Tararii, prius Protosebasti facius est ab omnibus Alexandrius patriarcha, qui Thessalonicensis erat metropolitanus, sicut narrat Theophanes confessor, magnus ille Agri prefectus. Polycarpus episcopus Dexantapri- stensis ; in, Mysia,translatus est Nicopolim Thra- cie. Imperante Basilio Macedone, Basilius epi- scopus Cretensis translatus est Thessalonicam Ἰγνατίου, Ἰωάννης της Βαϊμᾶ ἐπίσκοπος µετετέθη C ab Ignatio patriarcha, sicut in ejusdem Ignatii εἰς ᾽Αλεξάνδρειαν πατριάρχης ἐπὶ τῆς βασιλείας Λέοντος τοῦ Φιλοσόφου, χαὶ Φωτίου πατριάρχου Γρηγόριος ἐπίσκοπος Συραχουσίων, µετετέθη κεἷς Νίκαιαν, Καὶ Ἰωάννης Λαρίσσης, µετετέθη εἷς τὰ Σύναδα. Tal ᾽Αμϕιλόχιος Κυζίκου, εἷς Νίχαιαν. Ὁ Μάκρης θεόδωρος µετετέθη εἷς Λαοδίχειαν. Καὶ Νί- χων τῆς αὐτῆς πόλεως [πίσχοπος, µετετέθη εἷς Ἱεράπολιν, Καὶ ὁ τῆς ἓν ἙΕλλάδι Νικοπόλεως ἐπί- σκοπος Δανιλλ, µετετέθη εἷς "γχυραν της Γαλα- τίας. Καὶ Συμεὼν ὁ Νέων Πατρῶν ἐπίσκοπος, µετ- ετέθη slc Λαοδίκειαν. "Emi τῆς βασιλείας Ῥωμανοῦ τοῦ Λακαπηνοῦ, ἐγένετο πατριάρχης Κωνσταντινου- πόλεως Στέφανος εὐνοῦχος, ὁ ᾽Αμασείας μητροπολί- τῆς. Καὶ ὁ ἀοΐδιμος βασιλεὺς χῦρος Νικηφόρος ὁ Φωχᾶς, ἀπὸ της Φλαμιάδος 6Ί ἀγαγὼν τὸν ἐπίσκοπον Εὐστάθιον, κοινῃ ψήφῳ moines πατριάρχην ᾿Αν- τιοχείας τῆς μεγάλης. "Emi τῆς βασιλείας Βασιλείου τοῦ Πορφυρογενκήτου ἐδόθη τῷ µητροπολίτῃ Πατρῶν à ἐπισκοπὴ Κορίνθου, ὣς γράφει ὁ Σεθαστείας θεό- δωρος, xal Λέων Συνάδων. "Eni τῆς αὐτῆς βασιλείας, κατὰ τὴν τοῦ Σχληροῦ ἀποστασίαν, ὡς γράφει ὁ ab- τὸς Θεόδωρος, Αγάπιος ὁ Σελευκείας τῆς Πιερίας Vita scriptum est.Joannes episcopus Baimz,trans- latus est Alexandriam, ut esset patriarcha, sub imperio Leonis Philosophi, et Photii patiiarche., Gregorius episcopus Syracusanus, translatus est Niceam. Et Joannes Larissenus, translatus est Synada. Et Amphilochius Cyzicenus, Niceam. Episcopus Macre Theodorus, translatus est Lao- diceam. Et ejusdem civitatis episcopus Nico, translatus est Hierapolim. Et in Grecia sitz» Nico- polis episcopus Daniel,translatus est Ancyram Ga- latis. Et Simeon Neopatrensis episcopus, transla- tus est Laodiceam. Imperante Romano Lacapeno, factus est patriarcha Constantinopolitanus Ste- phanus:ennuchus, Amasesm metropolitanus. Et inclytus imperator ille, dominus Nicephorus Pho- cas, Phlamiade € deductum Eustathium episcopum, communi deereto patriarcham magne illius Λη- tiochi: fecit. Imperante Basilio in porphyra nato, datus est metropolitano Patrensi episcopatus Co- rinthius, ut scribit episcopus Sebastez Theodorus. Et Leo Synadensis. Sub ejusdem imperio,tempore defectionis Scleri, sicut idem ille Theodorus me- VARLE LECTIONES. 50, 00 Ῥεθερέντιος ἐπίσχοπος ἀπὸ ἀρχῶν τῆς φοινίχης. 01 "EXevoundAeuc, 02. 'Acnóvav. 66 Εὐδοξ οὐπολιν, Σχλαθρἰαν καλουµένην. 64 ᾽Αγδαμίας, Πλωτινόπολιν, ϐ6 ἐξ ἀνταπριστῶν. 6Ί Φλαθιάδος. P al. Reverentius episcopus ab Arcis Phanicie, et cet. * Aspona. * Eudoxiopolim, que Salabria dicitur. , al. ab Agdamia. 4al. Polycarpns ex Antaprístis ε al. Flaviade. PATROL. GR. CXIX. 29. 907 civitatis in Pieria sitz,factus est Hierosolymorum patriarcha : qui hanc in urbem profectus, mini- sterium sacrum obivit una cum beatissimo san- ctissimoque patriarcha, domino Nicolao, et cum sacra synodo. Celestinus papa Romanus scribit epistolis tribus ad Cyrillum Alexandrinum, Joan- nem Antiochenum,Rufum Thessalonicensem, nullo modo canonibus adversari translationem episco- porum, ab una civitate in aliam, quemadmo- dum Sozomeni filius Hermias ait. Quippe migratio prohibita est », non translatio. Sivanus ille mi- raculorum opifex a Philippopoli Thracie transla- tus est Troadem. Eudoxius Antiochiam translatus ex Germanica, factus est etiam patriarcha Con- stantinopolitanus. Joannes Codonatus a patriar- chatu magne illius Ántiochim translatus est ad metropolim Torensem i, Aliique plures ad alias atque alias. In diebus autem sancti Patris nostri Nicete patriarche Constantinopolitani, monachus ille Pentactenes et Pentailas, primum a Rosianis translatus est ad archiepiscopum Lemnium : deinde data esL etiam ei Maronea.Imperante Alexio Comneno, Sabas episcopus Cesarem Philippi, factus est Hierosolymorum patriarcha et huc profectus, obivit minislerium sacrum una cum sanctissimo patriarcha Nicolao, et synodo. Nico- laus Muzalo, cum erat archiepiscopus Cypri, re- nuntiavit ei throno : dataque est ei mansio Cos- midii,cui praefuit annis... deinde factus est etiam - JUS CANONICUM moris prodit, Agapius archiepiscopus Seleuces, Α ἀρχιεπίσκοπος, 908 γέγονε πατριάρχης Ἱεροσολύμων, "Oc εἰσελθὼν ἐνταῦθα, συνελειτούργησε τῷ μακαριω- τάτῳ xal ἁγιωτάτῳ. πατριάρχῃ κυρῷ Νιχολάῳ, καὶ Th ἱερᾷ συνόδψ. Ὁ Ῥώμης πάπας Καλεστῖνος γρα- φει OU Ἐπιστολῶν τριῶν πρός τε τὸν Αλεξανδρείας Κύριλλον, ᾿Ἰωάννην τὸν Αντιοχείας, καὶ Ῥοῦφον θεσσαλονίκης, χαταμηδέντι προσίστασθαι τοῖς xa- νόσι τὴν μετάστασιν τῶν ῥἐπισχόπων, ἀπὸ ἑτέρας πόλεως εἷς ἑτέραν, ὡς ὁ Σωζομενοῦ λέγει Ἑρμείας. "Ot ἡ µετάδασις κεκώλυται, οὗ μὴν ἡ µετάθεσις. Σιλθανὸς ὁ θαυματοοργὸς ἀπὸ Διλιππουπόλεως τῆς iv Θράκη, εἷς Τρωάδα. Εὐδόξιος ὁ μετατεθεὶς Ex Γερμανικῆς εἷς ᾿Αντιόχειαν, ἐγένετο καὶ πατριάρ- χης Κωνσταντινουπόλεως, Ἰωάννης ὁ Κωδωνᾶτος, µετετέθη ἀπὸ τοῦ πατριαρχείου τῆς μεγάλης 'Av- τιοχείας, εἰς τὴν µητρόπολιν Τόρων 66 * xal πολλοὶ ἕτεροι, εἷς ἄλλας καὶ ἄλλας. 'Emi δὲ τῶν Ίμερων τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Νιχήτα πατριάρ, χου Κων- σταντινουπόλεως, ὁ μοναχὸς Πεντακτένης καὶ Πεν- ταϊλᾶς, ἀπὸ Ῥωσιάνων πρότερον ματετέθη εἷς τὴν áp guemoxomiy A"npvov * εἶτα Ἐδόθη αὐτῷ καὶ ἡ Ma- ρώνεια. "Emi τῆς βασιλείας ᾽Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ Σάδας Καισαρείας τῆς Φιλίππου, Ὑέγονε πατριάρ- χης Ἱεροσολύμων ᾿ καὶ ἐλθὼν ἐνταῦθα, συνελειτούρ- Ύησε τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ ἨΝικολάῳ καὶ τῇ συνόδῳ. ἨΝικόλκος ὁ Μουζάλων, ἀρχιεπίσχοπος Κύ- πρου γενόμενος, παρῃτήσατο τὸν θρόνον tnc Κύ- πρου , καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἡ μόνὴ τοῦ Κοσµιδίο, καὶ προέστη αὐτῆς ἐπὶ Ὑβόνοις..... ἔπειτα Ἰέγονε καὶ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ᾿Ἐπὶ τοῦ patriarcha Constantinopolitanus. Sub sanctissimo ϱ ἁγιωτάτου πατριάρχου, χυροῦ Μιχαἡλ, συµπαρόντων patriarcha, domino Michaele, presentibus etiam Antiocheno, «εἰ Hierosolymitano, et imperatoriis magistratibus, in synodo, Michael quidam renun- tiatus episcopus Amases, qui deinde tanquam vacans acceperat Áncyram, loco illius Cerasuntem translatus fuit, cujus throno potitus est, ad infe- riora detrusus. Nicephorus metropolitanus Gangrz, factus prior Cosmidii, tanquam vacans, accepit et metropolim Amastrim. Leontopolitanus accepit, ut vacans, Arcadiopolim. Episcopus Athyre ac- cepit Sergentzam J. Axiopolitano * vaeanti, data primum est Abydus : postea vero, etiam Apros. Episcopo Alani» data est Soteriopolis. Petrus Mongus mandato Ácacii palriarvbe Constantino- politani, translatus est ab Euchaitis ad patriar- chatnm Alexandrinum. Narcissus Hierosolymorum patriarcha, ex episcopatu Fladiadi! qui subest metropoli Navarze,abduxit virum sanctum Alexan- drum et Hierosolymorum patriarcham ordinavit, imperante Alexandro Mamzs filio, sicut inquit Eusebius Pamphilides suis in historiis ecclesiasti- cis, ac non in libro Demonstrationis ecclesiastice. Ex eodem episcopatu Fladiadis dominus Nice- phorus Phocas, communi decreto per auream καὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας, καὶ τοῦ Ἱεροσολύμων, καὶ ἀρχόντων βασιλικῶν, συνοδικῶς, Μιχαήλ τις ἔπιχη- βρυχθεὶς ᾽Αμασείας, εἶτα ὡς σχολάζων τὴν ᾿Αγχυραν λαθών, καὶ τὸν τόπον αὗτης, τῖ τοῦ Κερασοῦντος µετετέθη, Καὶ τοῦ θρόνου ταύτης ἐγχρατὴς Υέγονεν ὑποθιθασθείς, Νικηφόρος μητροπολίτης Γάγιρας, ἡγούμενος Ὑεγονὼς τοῦ Κοσμιδίου, ἔλαδεν ὡς σχο- λάζῳν καὶ τὴν µητρόπολιν C Ἅμαστριν. Ὁ Δεοντου- πόλεως ἔλαδεν ὡς σχολάζων τὴν ᾿Αρκαδιούπολιν. Ὁ ἐπίσχοπος ᾿Αθύμα ἔλαδε τὴν Σεργέντζην 69. " Ἀξιουπόλεως TO σχολάζοντι, ἐδόθη πρότερον Ἡ "Ἄθυδος * ὕστερον δὲ, καὶ ὁ "Amps. Τῷ ᾽Αλανίας ἐδόθη ἡ Σωτηριούτολις, Πέτρος ὁ Μογγὸς ἐντολῇ "Axaxíou πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, µετ- D,- n ἀπὸ Εὐχαίτων εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν πατριάρχης. Ὁ πατριάρχης Ἱεροσολύμων Νάρκισσος, ἀπὸ τῇς ἐπισχοπῆς Φλαδιάδου TA, ἥτις ἐστὶν ὑπὸ τὴν μητρό- πολιν Ναυάρζης, ἴγαγε τὸν dv ἁγίοις ' Αλέξονδρον, καὶ ᾖἐχειροτόνησε µπατριάρχην Ἱεροσολύμων, ἐπὶ της βασιλείας ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μαμαίας, ὥς quew Εὐσέθιος 6 Παμφίλου ἓν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς αὐτοῦ ἱστορίαις, καὶ οὐχὶ iv «à βίθλῳ τῆς ἐκκλησιαστικῆς αὐτοῦ ἀποδείξεως, ᾿Απὸ της αὐτῆς ἔπισκοπης Φλα- διάδος ὁ χῦρος Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς κχοινι ψήφῳ διὰ VARLE LECTIONES. 66 Τυρίων, 60 Σεργενίτζην. 70 ᾽Αλλεξιουπόλεως. 4 Φλαδιάδος, forte Φλαθιάδος, h quam sponte quis instituit. Flavíadis. | Tyríensen. | Sergenitaan. κ Aleriopolitano. ' Fladiadis forte 909 GRJECO-ROMANUM. 910 χρυσοθούλλου αὐτοῦ ἀγαγὼν τὸ ἐπίσκοπον Εὐστρά- À bullam suam, deductum episcopum Eustratium, τιον, ἐποίησε χειροτονηθῆναι πατριάρχην Αντιοχείας τῆς µεγαλης, ἀποσπασθείσης τῆς δηλωθείσης ἔπι- σχοπῆς Ναουάρζου, xal ἑνωθείσης τῷ πατριαρχείῳ Αντιοχείας, TO ΚΑΘΗΚΟΝ ΚΑΙ OPOZ TOY ΠΑΤΡΙΑΡΣΟΥ, « ᾽Απὸ τοῦ νοµίµου βιθλίου βασιλείου, Κωνσταν- τίνου, xal Λέοντος, ἀπὸ τοῦ β τίτλου, κε- φαλ. a". » Πατριάρχης ioviv εἰκὼν Χριστοῦ ἔμψυχος, δι ἔργων καὶ λόγων iv ἑαυτῇ χαραχτηρίζουσε τὴν ἁλή- θειαν. Σκοπὸς τῷ πατριάρχῃ, πρῶτον μὲν, οὓς ἐκ Oro) παρέλαδεν, kv εὐσεθείά καὶ σεµνότητι βίου διαφυ- λάξαι. ᾿ Έπειτα δὲ xal πάντας τοὺς αἱρετικοὺς κατὰ τὸ δυνατὸν αὐτῷ, πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν xal τὴν ἕνω- σιν τῆς ᾿ἘΕχκλησίας ἐπιστρέφεινο Αἱρετικοὶ δὲ τοῖς Υόµοις καὶ τοῖς κανόσι καλοῦνται, οἱ τῇ καθολικῇ μὴ Χοινωνοῦντες ᾿Εκχλησίᾳ, ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἀπίστους, διὰ τῆς λαμπρὰς, καὶ περιφανεστάτης, καὶ θαυµα- σίας αὐτοῦ πράξεως ἐκπλήττων, μιμητὰς ποιῆησχι τῆς πἰστεως, Τέλος τῷ πατριάρχῃ, ἡ τῶν καταπεπιστευµένων αὐτῷ ψυχῶν σωτηρία, καὶ τὸ ζην μὲν Χριστῷ, ἑσταυ- βῶσθαι δὲ τῷ κρσµῳ, Ίδια πατριάρχου, τὸ εἶναι διδακτικὸν, τὸ πρὸς πάντας, ὑψηλούς τε καὶ ταπεινοὺς, ἀστενοχωρήτως ἐζισοῦσθαι. Καὶ πρᾶον μὲν εἶναι πρὸς ἅπαντας τοὺς ἐντυγχάνοντας, κάν ταῖς διδασκαλίαις : ἐλεγχτικὸν δὲ πρὸς τοὺς ἀπειθοῦντας. Ὑπὲρ δὲ της ἀληθείας, καὶ τῆς συντηρήσεως τοῦ δικαίου, καὶ τῆς εὖσε- θείας, λαλεῖν ἐνώπιον βασιλέως, καὶ μὴ αἰσχύνε- σθαι. Τῆς πσλιτείας ἐκ μερῶν καὶ µορίων, ἀναλόγως τῷ ἀνθρώπῳ, συνισταµένης * τὰ µέγίστα καὶ ἀναγκαιό- τατα µέρη ὁ βααιλεύς ἔστι, καὶ ὁ πατριάρχης. Διὸ xai d κατὰ Quy» καὶ σῶμα τῶν Ürnxóov εἰρήνη καὶ εὐδαιμονία, βασιλείας ἐστὶ καὶ ἀρχιερωσύνης ky πάστι ὁμοφροσύνῃ συµφωνίᾳ, OZOI ΕΠΕΣΚΟΠΕΥΣΑΝ EN ΒΥΣΑΝΤΙΩ. Πρῶτος ὁ µέγας ἀπόοτολος Ανδρέας iv αὐτῷ τὸν λόγον χήρυξας, xal εὐκτήριον οἶκον πέραν iv ᾿Αργυ- ponds: δειµάμενος, χειροτονεῖ ἐπίσκοπον τῆς αὑτῆς Ὦ πόλεως Στάχυν, οὔ µέμνηται ὁ Απόστολος ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους Ἐπιστολῇ * Στάχυς οὖν, ἔτηις, ᾿Ονήσιμος, ἔτη ιδ. Οολύκαρπος, ἔτη tn. Πλούταρχος, Écn iG. Σεδεκίων, ἔτη 0, Διογένης, ἔτηιε.. Ἐλευθέριος, ἔτη C". Φηλιξ, ἔτη 6, ᾽Αθηνογένης, tcn 9'. Όυτος ἕτερον olxov ἔχτισεν curavit ordinari patriarcham Antiochiae magne; cum is episcopatus avulsus esset ab indicato episcopatu Navarzz, atque unitus Antiocheno pa- triarchatui. OFFICIUM ET DEFINITIO PATRIARCILE. Ez libro de jure, qui est Basilii, Constantini, et Leonis, tit. 1, cap. 1. Patriarcha est imago Christi viva et animata, operibus et verbis in se ipsa veritatem exprimens. Scopus patriarchm propositus, est primum qui- dem, ut quos a Deo aocepit, in pietate ac hone- Slate vitae conservet. Deinde, ut omnes hzreticos yro virili sua convertat ad rectam veritatis sen- tentiam, et unitatem Ecclesigm. Vocantur autem heretici tam in legibus quam canonibus qui Ec- clesi: catholic: societate non continentur. Prie- terea ut infideles quoque claris, et illustrissimis, et admirabilibus factis suis Slupefaciens, imilato- res fidei reddat. . Finis patriarche, creditarum Sibi animarum salus, et Christo quidem vivere, mundo vero cru- cifixum esse, Propria patriarchs, facultate docendi pollere, alque erga universos tam sublimes, quam humiles, equabiliter absque animi contractione semel ge- rere. Ác mansuetum quidem esse erga omnes se convenientes, etiam in docendo : at in redarguen- dis contumacibus, acrem. Pro veritate, ac equi jusque conservatione,proque pietate, coram im- perantibus loqui, nec erubescere. Cum respublica ex partibus et membris, ad si- militudinem corporis humani, constet, amplissimae hujus maximeque necessarim parles sunt, impe- rator et patriarcha. Ideoque subditorum pax atque felicitas, tam animi ralione, quam corporis, est imperiiatque pontificatus in omni unanimitate consensus. SERIES EPISCOPORUM BYZANTII (30). Primus ille magnus apostolus Andreas, cum Dyzantii doctrinam [christianam] predicasset, ac domum precum habendarum ad Argyropolim e regione urbis condidisset, eidem urbi Stachym ordinat episcopum, cujus meminit apostolus in epistola ad Romanos. Itaque Stachys prefuit annis Ivi. Onesimus, an xiv. Polycarpus, an xvui. Plutarchus, an xvi. Sedecio, an. ix. Diogenes, an. xv. . Eleutherius, an. vir. Felix, an. v. Áthenogenes, an, iv. hicalteram domum condi- NOT&. (30) Qui demde sub Constantino Magno Aug. facti sunt patriarche, 911 JUS CANONICUM. 9n? dit, eoloco, qui Elea dicitur; ibique conventus A ἓν τῇ τοποθεσἰᾳ τῇ λεγομένῃ 'EAzlg, καὶ ἔκει τὰς hominum habuit. Euzoius, an. xvi. Laurentius, an. XI, mens. ΤΙ. Alypius, ap. ΧΙΙ, mens. vi. Pertinax consularis e senatu Romano, an xix. Hic aliam exstruxit ecclesiam in loco maritimo, quem Sycas 2 vocant, eique Pacis nomen indidit. Olympianus, an. xi. Marcns, an. xim. Cyriacus, an. xvi. Castinus, an. vri. Hic intra ipsum Byzantium, ad Petrium (id nomen loci est) exstruxit orato- rium sanc Euphemie, que tunc martyr facia fuerat. Tratus, an. XXXV, mens. ΤΙ. Domitianus 2, frater imperatoris Probi,an. xxiv. mens. vi. Probus, ejusdem Domitii filius, annis xir. Metrophanes,frater ejusdem Probi,Domitii filii, qui, regnante Constantino magno, factus est ab eodem imperalore Patriarcha Constantinopolis. Prefuit an. x. Alexander, imperante Constantino, an. xxm. Paulus, confessor, an. x. Hic ejectus, et in'con- fessione mortuus est. Eusebius Árianus, primo Beryti, deinde Nico- media, postea Constantinopolis, annnis xr. Macedonius presbyter ejusdem Ecclesiz, sancti spiritus oppugnator, an. ΧΙ. EudoxiusArianus,Germanicez, hinc Ántioches, postea Constantinopolis, imperante Juliano, rur- sumque Joviano, an. vil. Demophilus Arianus, Beros» in Thracia, postea Constantinopolis, annis xi, mensibus v. Evagrius orthodoxus, ordinatus ab Eustathio Antiocheno, confestim actus est in exsilium a Va- lente, cum pontificatum gessisset an. 1v. Gregorius Theologus, cum antea Sasimorum fuisset episcopus, Theodosio magno imperium ob- tinente, renuntiatus est antistes Constantinopolis; confirmato ipsi throno auctoritate synodi, ut qui lanores sustinuisset graves, et ab hzresium lepra " συνάξεις ἑπο[ει. Εὐζώῖος, Een (G^. Λαυρέντιος, Écn ια ; μῆνας S. ᾽Αλύπιος, ἔτηιγ, uvae G. Περτίναξ ὑπατικὸς τῆς ἐν Ῥώμῃ συγχλήτου, ἔτη ιθ’, Oboe ἑτέραν ἐκκλησίαν ἀνέστησεν ἓν παρα- θαλασσίῳ λεγομένῳ Συκαῖς, Εἱρήνην τὸν οἶχον προσ- αγορεύσας, Ὀλυμπιανὸς, ἔτη ux. Μάρκος, ἔτη ud. Κυριαχὸς, ἔτη S. Καστῖνος, ἔτη ζ. Οὗτος ἐν αὐτῷ τῷ Βυζαντίῷ, ἓν τῷ ἐπιλεγομένῳ Πετρίῳ, εὐκτήριον τῆς ἁγίαι Εὐφημίας ἤγειρε, τότε µαρτυρησάσης, Τράτος, ἔτη λε, µΏνας G -Δομετιανὸς, ἀδελφὸς Πρόδου βασιλέως, ἔτη xj, μῆνας C. Πρόχος, τοῦ αὐτοῦ Δομετίου 73 υἱὸς, ἔτη (B. Μητροφάνης, ὁ ἀδελφὸς τοῦ αὐτοῦ ΗΠρόδου, τ υἱοῦ Δομετίου * ὃς ἐπὶ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου γέγονε παρ αὐτοῦ Πατριάρχης Κωνσταντινουπό- λεως, ἔτη t. Αλέξανδρος, ἐπὶ Κωνστατίνου, ἔτη xl. Ποῦλος, ὁ ὁμολογητὴς, ἔτη ι. Οὗτος ἐξεθλήδη, xai ἐτελεύτησεν ἓν ὁμολογίᾳ. Εὐσέδιος ὁ ᾿Αρειανὸς, πρῶτον Βηρυτοῦ, εἶτα Νικοµη- δείας, μετὰ ταῦτα Κωνσταντινουπόλεως, E ἔτη (B. Μακεδόνιος πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας, πνευ- C µατοµάχος, ἔτη iB. Εὐδόξιος ᾿Αρειονὸς, Γερμανικείας, εἴτα Αντιοχείας, μετὰ ταῦτα Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ Ιουλιανοῦ, καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐπὶ Ἱοθιανοῦ, ἔτη . Δημόφιλος ὁ Αρειανὸς, Βερόης τῆς θράκης, μετὰ τοῦτο Κωνσταντινυυπόλεως, ἔτεια, μῆνας ε.. Εὐάγριος ὀρθόδοξος, χειροτονηθεὶς ὑπὸ Εὐσταθίου τῆς Αντιοχείας, μμ, ἐξωρίσθη ὑπὸ Οὑάλεντος, ἀρχιε- ῥατεύσας ἔτη Γρηγόριος à Θεολόγος, πρότερον Σασίµων γενό- µενος ἐπίσκοπος, ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ µεγάλο Κων- σταντινουπόλεως ἐπεκηρύχθη, ἐπικυρωθέντος αὐτῷ τοῦ θρόνου παρὰ τῆς συνόδου, ὡς πολλὰ καµόντι, καὶ της λώδης τῶν αἱρέσεων τὴν ἸἘκκλησίαν ἔλευ- liberasset eam. Ecclesiam. Cum autem nonnullos p θἐρώσαντι. Ὡς δὲ τινας τῶν ἐξ Αἰγύπτο ἀρχιερέων pontifices JEgyptios intellexisset vir beatissimus invidere negotio suo, pronuntiata de componendis rebus oratione, throno urbis imperatricis ultro cessit, cum pontifex annis xui fuisset. Nectarius magistratum gerens, a cL Patribus si- mul et baptizatur, et ordinatur ; Arcadio quoque regnante, pontificatum gerens, on. xvi, mens, vi, Joannes Chrysostomus, an. v, mens. vI. Arsacius presbyter, Nectarii frater, an. 1I. Atticus presbyter Constantinopolitanus, impe- rante Theodosio minore, an. xx. μάθοι ὁ μακαριώτατος τῷ πράγματι φθονήσαντας, τὸν συντακτήριον ἐξέθετο λόγον, xal ἐχουσίως τοῦ τῆς βασιλίδος θρόνου ἐξίσταται, ἔτη (β' ἄρχιερα- τεύσας, Νεκτάριος ἀξιωματιχὸς, ὑπὸ τῶν pv. Πατέρων ἅμα χαὶ βαπτίζεται καὶ χειροτονεῖται, καὶ ἐπὶ ᾿Αρχαδίου ἁρ- χιερατεύει, ἔτη (G , µῆνας Gc. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἔτη ε, µῆναςς. ᾿Αρσάχιος πρεσθύτερος, ἀδελφὸς Νεκταρίου, ἔτη B. Αττιχὸς πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλέεως ἐπὶ θεοδο: clou τοῦ μικροῦ, ἔτη κ. VARLE LECTIONES. TÀ Λομετιανοῦ. 2 hodie Pera, sive Galata. » al. Domitius. 913 GYUECO-ROMANUM 914 Σισίνιος πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας, ἔτος a ,A Sisinius presbyter ejusdem Ecclesi», an. I, μηναςι., . Νεστόριος ὁ ἀνθρωπολάτρης, πρεσθύτερος Ἄντιο- γείας, εἶτα Κωνσταντινουπόλεως, ἔτη γ’, μῆνας f. Οὗτος καθχιρεθεὶς εὐλόγως ἑξωρίσθη ἐν ᾿Οάσει, :Μαξιμιανὸς πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως”, Pen 8, pvc 6. Πρόκλος, ὑπὸ Σισινου χειροτονηθεὶς ἐπίσχοπος Κυζίκου, καὶ pà δεχθεὶς, ἐσχόλασε. Μετὰ δὲ θάνα- τον Μαξιμιανοῦ, Ὑέγονε Κωνσταντινουπόλεως, χει- μένου τοῦ λειψάνου αὐτοῦ ἐν τῷ διακονικῷ ἀρχιε- ῥατεύσας ἔτη $. Φλαθιανὸς πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως, E ἔτη β΄ , μῆνας ς”', Οὔτος ἐξεδλήθη ὑπὸ Διοσκόρου ἐν τῇῃ ληστρι- p x1 συνόδῳ ᾿Εφέσον. Ἐνατόλιος πρεσθύτερος, ἀποχρισιάριος Αλεξανδρείας, ἐπὶ Μαρχιανοῦ, xai ἐπὶ ΄Άεοντος τοῦ μεγάλου 'Apytepa- τεύσας ἔτη η, μῆνας η, Γεννάδιος πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως, ἔτηιυ, priva B. Επὶ τούτου ὁ Στούδιος ἔκτισε τὸν vabv τοῦ γίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου, xal μοναχὸν ἐκ τῶν ᾽Ακοιμήτων ἐγκατέστησεν εἷς αὐτόν, Ἐθασίλευε δὲ τότε Λέων ὁ Μέγας, . Φλαθίτας πρεσδύτερος τῆς ἁγίας ᾿Εχκλησίας Συχῶν, iri Ζήνωνος, μῆνας Y, ἡμέρας C. ᾽Ακάχιος πρεσθύτερος, αἱρετιχὸς, ἔτη 4 » μῆνας e'. Εὐφήμιος πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως, καὶ πτω- Χοτρόφως Νεαπόλεως, ἐξεθλήθη ὑπὸ Αναστασίου, ἁρ- C χιερατεύσας ἔτωις , μῆνας C. ἐπὶ Αναστασίου, Μαχεδόνιος, ἐξεθλήθη καὶ αὐτός. Τιμόθεος πρεσθύτερς Κωνσταντινουπόλεως καὶ σκευοφύλαξ, ἐπὶ Αναστασίου xai Ἰουστίνο, ἔτ G^, ἡμισυ. Ἰωάννης ó Καππαδόκης, πρεσθύτερος καὶ σύγκελ- λος τῆς αὐτῆς Εκκλησίας, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ, ἔτος a, μῆνας V. Επιφάνιος πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως καὶ σύγκελλος, ἔτη C , ηνας γ. Ανθιµος Τραπεξοῦντος ἐπίσκοπος πρότερον, εἶτα Κωμσταντινουπόλεως, μῆνας ὃ. Οὗτος καθῃρέθη ὑπὸ τῆς κατὰ τοῦ Σεθήρου συνελθούσης συνόδου» Μηνᾶς πρεσθύτερος Κωνσταντινουπόλεως νοδόχος τῶν Σαμψὼν, ἔτη IG, µῆναςς.. Εὐτύχιος πρεσδύτερος χαὶ μοναχὸς τῶν iv ᾽Αμασείᾳ µοναστηρίου, ἔτη $. µῆνας € . Οὗτος ἐξεθλήθη ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ τῷ λ᾽ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Ιωάννης πρεσθύτερος Αντιοχείας, ὁ ἀπὸ σχολαστι- κῶν, ἔτη ιβ’, µῆνας G'. Οὗτος ἐπὶ Ἰουστίνου υἱωῦ Ἰουστινιανοῦ, xal ἐπὶ Τιδερίο». Εὐτύχιος πάλιν ἀποχατέστη, ὁ πρότερον, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Τιθερίου * ἀρχιερατεύσας αὖθις ἔτη ὃ, μῆ- vac GC. Ιωάννης διάκονος της μεγάλης ΄ Εκκλησίας, ó Νηστευτὴς, ἐπὶ Μχυριχίου, ἔτη Y μῆνας ες Κυριακὸς πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς μεγάλης Ἐκ- και S£ D mens. x. Nestorius hominis cultor, presbyter Antioche- nus, postea Constantinopolitanus. an. II, mens Π. Hic justa de causa depositus, in Oasim deportatus fuit. Maximianus presbyter Constantinopolitanus , an. i, mens. v. Proculus,a Sisinio Cyzici episcopus ordinatus, et non admissus, vocavit. À morte vero Maximiani, factus est antistes Constantinopolis, cum illius ca- daver in diacono jaceret. Przfuit sacerdotio primo an. xir. Flavianus presbyter Constantinopolitanus,an. i1, mens. vI. Hic a dioscoro fuit ejectus in Ephesino latronum concilio. Anatolius presbyter, apocrisarius Alexandrinus, tam imperante Marciano,quam Leone magno*' pon- tificatum an. vri, mens. viri, gessit. Gennadius presbyter Constantinopolitanus ; an. ΧΠΙ, mens. Ἡ. Hoc pontifice, Studius edem sancti Joannis Precursoris exstruxit, et mona- chum e collegio sommo abstinentium in eam con- stituit. Erat tunc imperator Leo magnus. Flavitas presbyter sancte Ecclesie Sycenze, im- perante Zenone, mensibus i1, diebus vir. Acacius presbyter, hzreticus imperante Anasta- Bio, an xviI, mens. Ισ. Euphemius presbyter Constantinopolitanus, et ptochotrophus Neapolitanus, ejectus est ab Ana- slasio cum gessisset pontificatum ann. XVI, mens. vil. Macedonius, ejectus et ipse. Timotheus presbyter Constantinopolitanus, et vasorum custos,imperantibus Ánastasio et Justino, an. v1 S. Joannes Cappadox, presbyter et syncellus ejus- dem Ecclesis,regnante Justiano, an. 1, mens x. Epiphanius presbyter Constantinopolitanus et syncellus, an. xvi, mens. ΤΠ. Anthimus, primo Trapezuntis episcopus, deinde Constantinopolilanus, mensib. 1v. Depositus fuit a concilio contra Severum coacto. Menas presbyter Constantinopolitanus et Xeno- dochii Sampsonici prefectus, an xvi, mens. vi. Eutycbius presbyter et monachus in Amaseno monasterio, an Xil, mens. v. Hic expulsus fuit a Justiniano anno imperii ejus xxx. Joannes presbyter Antiochenus quondam patro- nus causarum,an. xii, mens. vi. Prefuit imperante Justino filio [adoptivo] Justiniani, et Tiberio. Eutychius olim antistites, iterum restitutus, eo- dem Tiberio regnante, pontificatum TUPSUS 8D. IV. mens. 1v, gessit. Joannes diaconus majoris Ecclesi, cognomine jejunator, imperante Mauricio, an. xiu, mens. v. Cyriacus presbyter ejusdem majoris ecclesig et 915 JUS CANONICUM 916 cxconomus, eodem imperante Mauricio, et Phoca A χλησίας, xalolxovdpoc, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Μαυρικίου, καὶ tyranno, an. xi Thomas diaconuset sacellariusMajoris Ecclesiz, regnante Phoca eodem, pontificatum gessit an. ri, mens. rl. Sergius diaconus ejusdem Ecclesie,regnante He- raclio augusto, an. xxvii, mens. vit. Pyrrhus presbyter ejusdem Ecclesie, monachus, et preeses monasteriorum, et abbas Chrysopolita- nus, seditione commota, renuntiavit: cum pontifex fuisset an 1t, mens. 1x, diebus ix. Paulus ejusdem presbyter Ecclesiz,et ccono- mus, Heraclio regnante an. ΧΙΙ. Pyrrhus iterum restitutus, mens iv. Petrus diaconus et cconomus ejusdem Eccle- B sie, regnante Constantino ο Heraclii nepote, an ΧΙΙ, mens. iv. Thomas diaconus et chartularius ejusdem Ec- clesis, an. IX, mens. vil. Joannes presbyter et chartularius ejusdem Ec- clesim, an. v, mens. 1x. Constantinus diaconus ejusdem Ecclesise, vaso- rumque custos,et ceconomus, eodem Constantino P imperante, cum pontificalum an. 1, mens, il, gessisset, ejectus est. Georgins presbyter,syncellus,et vasorum custos, eodem Constante imperatore et Constantino, Con- stantis filio, cognomen Barbati gerentis, an. r1, mens. II. Theodorus presbyter ejusdem Ecclesiz, syncel- lus, et vasorum custos, annis ri, et deinde pulsus. Theodorus idem, Barbato eodem imperante, re- stitutus in integrum, tanquam, verus patriarcha pontificatum gessit an. I, mens. x. Paulus, ex laicis, primus a secretis, eodem im- perante Barbato, an. ΣΙ, mens. vrl. Callinicus presbyter, et custos vasorum in Bla- chernis, imperante Justiniano, Barbati filio, nari- bus mutilato, an. xil. Cyrus presbyter, et monachus ex insula Amas- tride, eodem Justiniano imperante, itemque an. vi, deinde pulsus. Joannes diaconus, et chartularius domus ceco- nomi, eodem Philippico imperante, ac Ártemio, primo a secretis,qui nomine mutato dictus est Anastasius, an. ΠΙ. Germanus magnus,antea Cyzici episcopus,dein- de Constantinopolitanus,imperante autem Anasta- sio,et Theodosio Augusto, et Leone, cognomento Conone, cum pontificatum gessisset an xv,ab hoc impio Leone Aug. ejectus est. Anastasius presbyter et syncellus, vir impius, eodem Leone regnante, atque Constantino Cabal- lino, an. xxrv. Constantinus monachus et episcopus Sylei, ἐπὶ Φωκᾶ τοῦ τυράννου, ἔτη ια’. θωμᾶς διάκονος xal σακελλάριος τῆς Μεγάλης "Ex- xÀnclac, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Φωχᾶ, ἀρχιερατεύσας ἔτη Y, pnvas β’. Σέργιος διάκονος τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ 'Hoz- Χλείου βασιλέως, ἔτη κη’, µῆνας C'. Ηύῤῥος πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς ᾿Εκκλησίας μοναχὸς καὶ ἄρχων τῶν µοναστηρίων, καὶ ἡγούμενος Χρυσοπό- λεως, στάσεως γενομένης παρῃτήσατο, ἀρχιερατεύσας ἔτη β’, μῆνας θ’, ἡμέρας 0'. Παῦλος πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ olxo- - νόμος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Ἡρακλείου, ἔτη ιβ’. Πύῤῥος πάλιν ἀποχατέστη, uvae 9. Πέτρος διάκονος καὶ οἰκονόμος τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας, ἐπὶ Κωνσταντίνου 76, ἐκγόνου τοῦ Ἡρακλείου, ἔτη ῷ’, μῆνας δ’. Θωμᾶς διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ της αὐτῆς "Exxn- σίας, ἔτη 0', μῆνας C. Ἰωάννης πρεσθύτερος xal χαρτοφύλαξ τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας, ἔτη ε’, µῆνας θ’. Κωνσταντῖνος διάκονος τῆς αὗτης ᾿Εχκλησίας, καὶ σκευοφύλαξ, καὶ οἰκονγόμος, ἐπὶ τοῦ αὐτῦ Κων- σταντίνου 74, ἁρχιερατεύσας ἔτη β’, µῆνας Υ’, H- εθλήθη. Γεώργιος πρεσθύτερος, σύγχελλος, καὶ σκευοφύ- λαξ, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κώνσταντος, xal ἐπὶ Κωνσταν- τίνου τοῦ υἱοῦ Κώνσταντος, τοῦ Πωγωνάτο, ἔτη Υ, uvas Υ’. θεόδωρος πρεσθύτερος τῆς αὐτῆς ᾿Εχχλησίας, σύγχελ- λος, καὶ σχευοφύλαξ, ἔτη B', xai ξεθλήθη. Ὁ αὐτὸς θεόδωρος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Πωγωνάτου ἀποχα- τέστη, ἀρχιερατεύσας ὣς ἀληθινὸς πατριάρχης ἔτος al, μῆνας v. Παῦλος ὁ ἀπὸ λαϊκῶν προτασηκρΏητις, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Πωγωνάτου, ἔτη G" ; μηνας n^. Κάλλίνικος πρεσθύτερος, xai σκευοφύλαξ Βλαχερνῶν, ἐπὶ ουστινιανοῦ, υἱοῦ τοῦ Πωγωνάτου, τοῦ ῥινοτμήτου, ἔτη ιβ’, Küpos πρεσθύτερος, καὶ μοναχὸς ἀπὸ τῆς νήσου ᾽Αμά- στριδος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἸΙουστινιχνοῦ, καὶ ἐπὶ τοῦ Φιλιπ- πικοῦ, ἔτη 6’, καὶ ἐξ ἐξεθλήθη. Ἰωάννης διάχονος, καὶ χαρτοφύλαξ τοῦ olxovo- Ὀμείου, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Φιλιππικοῦ, καὶ ἐπὶ ᾿Αρτεμίου πρωτασηκρῆτις, τοῦ µετονοµασθέντος Αναστασίου, ἔτη Y. Γερμανὸς ὁ μέγας, ἐπίσκοπος Κυζίκου πρότερον, εἶτα Κωνςταντινουπόλεως, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ᾿Αναστα- σίου, xai ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως, καὶ ἐπὶ Λέον- τος τοῦ καὶ Κόνωνος, ἀρχιερατεύσας ἔτη εξ, ἕξε- θλήθη ὑπ αὐτοῦ τοῦ ἀσεθοῦς βασιλέως Λέοντος. ᾽Αναστάσιος πρεσθύτερος καὶ σύγκελλος, ὁ ὀυσσε- Gc, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, xal ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Καθαλλίνου, ἔτη κδ’. Κωνσταντῖνος μοναχὸς καὶ ἐπίσχοπος τοῦ Συλαίο, VARLE LECTIONES. 176 Κώνσταντος. 7Í Κῴνσταντος. Constante. y Constante. 917 GILECO-ROMANUM 918 ὁ ἀποκεφαλισθεὶς, ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Καθαλλίνου, A capite plexus, imperante Constantino Caballin? ἔτη /β’, Νικήτας, ὁ ἀπὸ Σθλάδων, εὐνοῦγος, πρεσθύτερος τῶν ἁγίων ᾽Αποστόλων, καὶ ἄρχων τῶν µοναστηρίων, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου, χαὶ ἐπὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Λέοντος, τοῦ ἐκ τῆς Χαζάρας, ἕτη w^, μῆνας 6. Παῦλος à Κύπριος, διάκονος, καὶ ἐλεήμων ὃ νέος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, καὶ ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Εἱρή- νης, της αὐτοῦ µητρὸς, ἔτη e, μῆναςς., Ταράσιος ὁ ἀπὸ ἀσηκρητῶν, ὁ ἔξαρχος τῆς C συνό- δου, ἐπὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ Εἱρήνης, καὶ ἐπὶ Νικηφόρου τοῦ ἀπὸ γενικῶν, ἀρχιερατεύσας ἔτη xz , μῆνας B. Νικηφόρος ὁ ἀπὸ ἀσηκρητῶν γενόμενος μοναχὸς, ἐπὶ τοῦ αὑτοῦ βασιλέως Νικηφόρου, xal ἐπὶ Σταυραχίου, xal an. ΧΙ. Nicetas, ennuchus, Slavorum gente natus, SS. Apostolorum presbyter, et preeses monasteriorum, regnantibuseodem Constantino, ejusque filio Leone, qni Chazara matre fuit editus. an. xii, mens. tv. Paulus Cyprius, diaconus, et alter cognomento misericors, eodem Leone regnante,et Constantino atque [rena matre, an. v, mens vi. Tarasius,unusex secretariis przses vil. concilii, regnantibus iisdem augg. Constantino et Irena, jtemque Nicephoro, quondam Generali, pontifica- tum gessit an. xi, mens. II. Nicephorus, ex secretario factus monachus, sub ejusdem Nicephori aug. et Stauracii, et Michaelis, ἐπὶ Μιγαλλ, καὶ ἐπὶ Λέοντος τοῦ ᾽Αρμενίου, ἀρχιερα- B et Armenii Leonis imperio, pontificatum gessit an. τεύσας ἔτη 0, ἐξεθλήθη ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος τοῦ IX, ab hoc impio Leone pulsus. δυσσεθοῦς. θεόδοτος ὁ Μηλισσηνὸς, ὁ καὶ Κασσιτηρᾶς, olxovo- xoc, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, ἔτη C". Αντώνιος Επίσκοπος τοῦ Συλαίου, ὁ xal Κασιματᾶς, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, καὶ ἐπὶ Μιχαὶλ τοῦ Τραυλοῦ, καὶ ἐπὶ θεοφίλου, ἔτη ιγ’. Ἰωάννης, ὁ καὶ ἸΙανῆς, ὁ δυσσεδης xal οἰκονομά- χος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Θεοφίλου, x«i ἐπὶ θεοδώρας xal Μιχαήλ. Καθῃρέθη, ἀρχιερατεύσας Een Υ’. Μεθόδιος μοναχὸς καὶ πρεσθύτερς, ἐπίσκοπος γενόμενος Κυζίκου, εὖτα Κωνσταντινουπόλεως, ἐπὶ Theodotus Melissenus, cognomento Cassiteras, simulacrorum eversor, eodem Leone regnante, an. vl. Antonius episcopus Silzi, cognomento Casima- tas, eodem Leone imperante, itemque Michaele Balbo, et Theophilo an. xui. Joannes,qui etJanes, virimpius,et simulacrorum hostis, imperante Thophilo, et Theodora, et Mi- chzle depositus est,administrato pontificatu an. rm. Methodius monachus et presbyter, factus epi- scopus Cyzici,ac deinde Constantinopolis,regnan- τῶν αὐτῶν βασιλέων, Θεοδώρας xal Μιχαὴλ, ἔτη 0, C tibus iisdem Augg. Theodora et Mich:ele, an. iv, μῆνας B. γνάτιος ὁ ἁγιώτατος, επὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων θεοδώρας καὶ Μιχαλλ, ἔτη δ’, μῆνας f. Φώτιος ὁ ἀπὸ ἀσηκρητῶν γενόμενος μοναχὸς, ἐπὶ Μιχαηλ, καὶ ἐπὶ βασιλείου τοῦ Μακεδόνος, ἔτη 0, καὶ ἐξεθλήθη ὑπὸ τοῦ Μακεδόνος, Ἰγνάτιος πάλιν, ἐπὶ τοῦ οὐτοῦ βασιλέως τοῦ Maxs- δόνος, ἔτη ια!, Φώτιος πάλιν, ἐπὶ Λέοντος τοῦ φιλοσόφου, Στέφανος ὁ ἀδελφὸς Λέοντος, ἓπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, ἔτη γ΄: Αντώνιος ὁ Καυλέας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, ἔτη p/. Νικόλαος ὁ ἀπὸ μυστικῶν, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Λέοντος, ἕτη ια ) xal κατεθιθάσθη. Εὐθύμιος μοναχὸς, ὃ ἀπὺ συγχέλλων, ἐπὶ ᾽Αλεξάν- ὅρου, ἔτη ε’, μῆνας Gt. Νιχόλαος αὖθις 0. ἀπὸ μυστικῶν, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ "AAc- ξάνδρου, xai Κωνσταντίνου, xal Ῥωμανοῦ τοῦ Λακαπη: νοῦ, ἔτη w^, Στέφανος μητροπολίτης ἸΑμασείας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως τοῦ Ρωμανοῦ, ἔτη β’, μῆνας ια’. Ἰρύφων µμοναχὸς, ἐπὶ Ῥωμανοῦ, ἀρχιερατεύσας ἐπὶ χρόνῳ ῥητῷ, μέχρις ἂν Θεοφύλακτος ὃ τοῦ βα- σιλέως υἱὸς εἷς µέτρον φθάσῃ νομίμου ἡλικίας, ἔτη γε mens. Π. Ignatius, vir sanctissimus, iisdem Augg. The- odora et Michaele regnantibus an IV, mens. 1I. Photius ex secretario factus monachus, impe- rantibus Michaele, ac Basilio Maeedone, an. ix, el ejectus a Macedone. Ignatius iterum, eodem Macedone regnante, an. ΧΙ. Photius iterum, reguante Leone Philosopho. Stephanus, Leonis frater, sub imperio Leonis ejusdem, an. iri Antonius Cauleas, eodem Leone imperante, an. il. Nicolaus, antea mysticus (31),e00dem Leone re- gnante, an. xi, tandem solio dejectus. Euthymius monachus, antea syncellus, impe- rante Alexandro, an. v, mens. vi. Nicolaus mysticus iterum, eodem Alexandro imperante, et Constantino, et Romano Lacapeno, an. ΧΠΙ Stephanus metropolitanus Àmasez,potiente re» rum eodem Romano Aug. an. i, mens. ΧΙ. Trypho monachus, imperante Romano, pontifi- catum administravit ad certum tempus, donec Theophylactus, imperatoris filius, etatis justee mo- dum aitingeret. Prefuit an 1. NOT E. (54) Nomen dignitatis palating. 919 JUS CANONICUM 920 Theophylactus, Lacapeni filius, imperantibus A Θεοφύλακτος ὃ τοῦ Λακηναποῦ υἱὸς, ἐπὶ Κωνσταντί- Constantino in porphyra nato, et ipso Lacapeno, annis xxii, diebus xxv. Polyeuctus, eodem Constantins imperante, ac Nicephoro Phoca,itemque ad xxxv diem a desi- gnato imperatore Joanne Zymisce.Praefuit omnino an. XIV, mens. v. Basilius Scamandrenus, eodem Zymisce regnan- te, an. 1v. Antonius monachus, Studites, eodem Zymisce, ac Basilio in porphyra nato, fratreque ipsius Con- stantino imperantibus, an. vi. Nicolaus Chrysoberges, iisdem Augustis, cum Ecclesia pastore caruisset ad annos iv S. Prefuit an XXII, mens. VIII. Sisinius magister, iisdem imperantibus, an. ΠΠ. Sergius abbas Manuelicorum, iisdem imperanti- bus, an. xx. Eustathius primus presbyterorum :edis aulicz, regnantibus iisdem Augustis, an. Iv. Alexius ecclesiarches mansionis studiane, sub lisdem Augustis, et sub imperio solius ejusdem Constantini, et Romani Argyropuli,et Michaelis Paphlagonis, et Michaelis Calafatz, et Constantini Monomacbi, an. xx. Michasel Cerularius, sub eodem Constantino Monomacho, et sub Theodora in porphyra nata, c et sub Michaele sene, prius Stratiotico, et sub domino Is2acio Comneno, an. xv. Constantinus Lichudes, ejusdem domini Isaacii Comneni, et domini Constantini Ducz temporibus, an. ΙΤ. S. Joannes Xiphilinus, ejusdem Constantini Ducz, ac Dominz Eupocie, Romani Diogenis, Michalis Duce filii temporibus an. xiij" mens ΥΠ. Cosmas Hierosolymitanus, ejusdem Michaelis, et Nicephori Botanitatae, et Domini Alexii Comneni temporibus, pontificatum gessit an. v, mens vi ; deinde renuntiavit. Eustratius, cognomento Garidas, ejusdem domini Alexii tempore, an. rit. Nicolaus monachus, grammaticus, qui Lopha- dium incoluit, ordinatus a Deo pontifex, ejusdem domini Alexii tempore, an. xxvn, mens. 111. Joannes hieromnemon (943). cognomento Chal- cedonii,sub eodem Álexio Comneno, et Joanne in perphyra nato, an. xxiii. Leo Stypiota, eodem Joanne in porphyra nato regnante, an. vii, mens. vit. Michael monachus,exercitationum(39) studiosis- νου τοῦ Πορφυρογεννήτου, καὶ ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Λακαπηνοῦ, ἔτη κΥ’, ἡμέρας χε’. Πολύευχτος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κωνσναντίνυ, καὶ Νικηφόρου τοῦ Φωκᾶ, καὶ ἐπὶ ἡμέραις λε’ τῆς ἂν- αγορεύσεως Ἰωάννου τοῦ ἸΤζυμισκῇ, ἔτη ιδ, μῇ- νας ε’. Βασίλειος 6 Σκαμανδρηνὸς, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Τζυμισκῃ, 3. Αντώνιος μοναχὸς, 6 Στουδίτης, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Τζυ- μισκῇ, καὶ ἐπὶ Βασιλείου τοῦ Πορφυρογεννήτου, .xai Κωνσταντίνου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἔτη G^. Νικόλαος ὃ Χρυσοθέργης, ἐπὶ υῶν αὐτῶν βασιλέων, τῆς Εχχλησίας ἀποιμάντου διατελεσάσης ἔτη δ’ πρὸς B τῷ ἡμίσει, ἔτη ιβ’, καὶ µῆνας η’. Σισίνιος μάγιστρος, ἐπὶ τῶν αὐτῶν, ἔτη γ. Σέργιος ἡγούμενος τῶν Μανουὴλ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἔτη χ’. Εὐσιάθιος πρὠτός τῶν πρεσθυτέρων τοῦ ἓν τοῖς βασιλείοις ναοῦ, ἐπὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων, ἔτη 9'. Ἰλλέξιος ὃ ἐκκλησιάρχης τῆς μονῆς τῶν Στο- δίου, ἐπὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων, xal ἐπὶ της αὗτοχρα-- τορίας τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου μόνου, καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ ᾿Αργυροπούλου, «καὶ Μιχαλλ τοῦ Παφλαγό- νος Μιχαὴλ τοῦ Καλαφάτου, xal Κωνσταντίνου τοῦ Μονοµάχου, ἔτη tn. Μιχαλλ ὃ Κηρουλάριος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κωνσταν- τίνου τοῦ Μονομάχου, xal ἐπὶ θεοδώρας τῆς Πορ- φυρογεννήτου, καὶ ἐπὶ Μιχαλλ ὮτὙέροντος τοῦ ἀπὸ τοῦ Στρατιωτικοῦ, xal ἐπὶ τοῦ Κομνηνοῦ χυροῦ Ἰσασχίου, ἔτη ul, Κωνσταντῖνος ὃ ΚΔΑειχούδης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ xupou Ἱσαακίου τοῦ Κομνηνοῦ, καὶ ἐπὶ κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Λούχα, ἔτη Ó' ἡμιου, Ἰωαννης b Ἐϊιφιλίνος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντινου τῷ Λουχα, xal ἐπὶ τῆς χυρᾶς Εὐδοχίας, καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ Διογένους, καὶ Μιχαλλ υἱοῦ τοῦ Δούκα, ἔτη ty', μῆνας ς. Κοσμᾶς ὁ Ἱεροσολυμίτης, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Μιχαἡλ, καὶ ἐπὶ Νικηφόρου τοῦ Βοτανειάτου, καὶ ἐπὶ τοῦ χυρο» Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἀρχιερατεύσας ἔτη ε’, μῆνας DG", εἶτα παρτιτήσατο. Εὐστράτιος 6 τοὐπίχλην Γαριδᾶς, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χυροῦ Αλεξίου, ἔτη Υ’. Νικόλαος μοναχὸς ὁ Γραμματικὺς, ὃ ἐν τῷ Λοφαδίῳ, θεοπρόθλητος ἀρχιερεὺς, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κυροῦ ᾽Αλεξίου, ἔτη κζ, µῆνας Y^ Ἰωάννης ὃ εἱρομνήμων, ὃ ἐπιλεγόμενος τοῦ Χαλκη- δόνος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ᾽Αλεξίου τοῦ Κωμνηνοῦ, καὶ Ἰω- άννου τοῦ Πορφυρογεννήτου, ἔτη x'. Λέων ὃ Στυπῆς, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Ἰωάννου τοῦ Πορ- φυρογεννήτου, ἔτη η, μήνας η. Μιχαἡλ μοναχὸς, ὃ ἀσκητικώτατος, ὃ Ὄξειτης, & NOTE. (91*) Ecclesiastici nofflen officii, de quo infra. (32) Monasticarum scilicet. 921 GEUECO-ROMANUM. 022 ἐπίκλην Κουρχούας, ἐπὶ τοῦ Πορφυρογεννήτου Μανουήλ A simus, Oxites (33), cognomento Curcuas, sub τοῦ Κομνηνοῦ, En B, unvac s. Κοσμᾶς 5 ᾿Αττικὸς, ἐπὶ τοῦ αρτοῦ ἀρχιερατεύσας μῆναςι ἐξεθλήθη * xal ἡ Εκκλησία χηρεύουσα μῆναςι.. Νικόλαος μοναχὸς, ὁ Μουζάλων, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, ἀρχιεπίσκοπος γενόμενος πρότερον Κύπρου, καὶ παραιτησάµενο, ὡς πολλοὶ μὲν ἔλεγον, καὶ τὴν ἀρχιερωσύνην αὐτὴν, πολλοὶ δὲ, µόνην τὴν διοίκη- Cty τῶν Ἱραγμάτων, καὶ ἐπὶ τριάκοντα ἑπτὰ ἔτη σχολάσας, εἶτα ἀνεθιθάσθη εἷς τὸν θρόνον τῆς Κων- σταντινουπόλεως, xxl ποιήσας χρόνους 1, μῆνας à" exa παρῃτήσασο ἀμφιθόλως ἐκ βίας τῶν ἀποσχι- σθέντων ἁπ᾿ αὐτοῦ, πολλῶν ὅντων, καὶ ἐξ ὦν αὐτὸς ἐχειροτόνησεν. θεόδοτος μοναχὸς, καὶ ἡγούμενος μονῆς τῆς ἁγίας ἀναστάσεως, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κυροῦ MavoviÀ τοῦ Κο- μνηνοῦ, ἔτη... Νεόφυτος, ἔγχλειστος, ὁ ἀπὸ τῆς µονῆς τῆς Εὐερ- γέτιδος, ἔτη... Ἁλιαρηνὸς Κωνσταντῖνος, διάκονος, καὶ σαχελ- λίου, ἔτη... Λουκᾶς ὁ Χρυσοθέργης, En... Μιχαλλ διάκονος, xal ἐπὶ τῆς σαχέλλης, ὁ τοῦ Αγχιάλου, καὶ ὕπατος τῶν φιλοσόφων, ἴτη η. 'O μοναχὸς Χαρίτων, νῆς μονῆς τῶν Μαγκάνων, μῆνας ια. Ὁ μοναχὸς Θεοδόσιο, ὁ [Ἐξ Αντιοχείας ὁρμώ- μενος, ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον περὶ τὸν τοῦ ἁγίου Αὐ- ξεντίου βουνὸν ἀσκήσας, ἔτη... εἶτα παρτιτήσατο. Ὁ Χαρτοφύλαξ καὶ Ὑπέρτιμος, χκῦρος Βασίλειος ὁ Καματηρός. Καθαιρεθέντος δὲ αὐτοῦ, ἀνεθιθά- σθη. Ὁ μέγας σαχελλάριος, κῦρος Νικήτας ὁ Μουντάνης, Εἶτα παρῃτήσατο. | Μετ αὐτὸν, ὁ iv. τῇ κατά τὸν βουνὸν τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου μµονῃ τῶν ἁγίων ἁποστόλων ἡγεμονεύων μυναχῶν Λεόντιος, ὅστις καὶ διάκονος τῆς Ἐκκλη- cla; vévovt, Καὶ διαθιθδάσας μΏνας ἕζ, παρ. ητήσατο, Καὶ µετ αὐτὸν, µετετέθη ὁ πατριάρχης Ίεροσο- λύμµων, μοναχὸς, Χῦρος Δοσίθεος, εἷς τὸ πατριαρ- χεῖον Κωνσταντινουπόλεως, οἰκονομίᾳ τοῦ βασιλέως, κυροῦ Ἰσπακίου τοῦ Αγγέλου, συνευδοκησάσης xal τῆς συνόδου. Καὶ διεθίδασε χρόνους... xxl κατεθιθάσθη. Καὶ γέγονε μετ) αὐτὸν πατριάρχης. Ὁ μέγας σχευοφύλαξ Γεώργιος ὁ οἘιφιλῖνος. Καὶ ζήσαςἔη ς , μῆνας U καλῶς καὶ θεοφιλῶς, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησε. Καὶ διὰ τὸ ἁποδημεῖν τον βασι- λέα χῦρον Ελέξιον, τὸν ἀδελφὸν τοῦ χυροῦ Ἴσαα- Χίου, εἷς ταξείδιον κατὰ δύσιν, ἐχήρευεν ὁ θρόνος μῆνας β’, Etez γέγονε, Ἰωάννης διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ ὁ Καματηβὺς, ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοῦ χυροῦ Αλεξίου, ἔτη µέχρι τῆς ἁλώσεως 6’, µῆνας η, ἡμέρας ζ, ᾿ Έζησε Manuele Comneno in porphyra nato, an. il, mens. vill. Cosmas Atticus, cum sub eodem principe pon- tificatum mens. x administrasset, ejectus est : et Ecclesia vidua rransit mens. x. Nicolaus monachus, Muzalo, sub eodem impe- ratore, factus archiepiscopus antea Cypri, cum renuntiasset, ut plerique dicebant, ipsi pontifica- tui ; ut alii, soli rerum administrationi, jamque XXXVII an. vacationem habuisset : tandem ad thronum Constantinopolis evectus est : in. quo exegissel annos i1, mens. Iv, iterum renuntia-- vit ambigue, coactus vi divulsorum ab ipso, qui mulli erant, et quorum al.quos ipsemet ordi- narat. Theodotus monachus, et abbas mansionis san- ctt» Resurrectionis, sub eodem domino Manuele Comneno, an..... Neophytus, inclusus, ex mansione Evergetidis, Constantinus Chliarenus, diaconus, et sacelli prefectus, an .... Lucas Ghrysoberges, an..... Michael diaconus, et sacelli prefectus, Anchia- linus, et summus philosophorum, an. vil. Charito monachus, mansionis Manganorum , mens. ΧΙ. Theodosius monachus, oriundus ex Antiochia, qui longo tempore monasticam exercueratin colle C sancti Auxentii an..... tandem renuntiavit, Dominus Basilius Camaterus, chartularius, et hypertimus, quo deposito, evectus est. Dominus Nicetas Muntanes, magnus sacellarius, qui renuntiavit. Leontius huic successit, qui monachorum in collis saucti Auxentii mansione sanctorum aposto- lorum abbas, e: Ecclesi» diaconus fuit. Gumnque mens. vil exegisset, renuntiavit. Post hunc dominus Dositheus monachus,Hiero- solymorum patriarcha, translatus est ad patriar- chatum Constantinopolitanum, dispensatione prin- cipis, domini Isaacii Angeli,concilio etiam assen- $0. Cumque annos..... exegissel, deturbatus est,et substitutus in ejus locum. Georgius Xiphilinus, magnus vasorum custos, qui cum an. vi, mens. x, preclare ac religiose vixisset, adDominum migravit. Et quoniam aberat peregre dominum Alexius Aug.,domini Isaacii fra- ter,in expeditione occidentali : caruit suo p «triar- cha thronus mensibus rr.Postea factus est. Joannes diaconus οἱ chartularius, Camaterus, eodem Alexio imperante, przfuitque ad captam usque urbem, an. v, mens. viii, dieb. vii Vixit et NOTA. (33) Ex insula Oxea, quz: monasterium habebat. 923 JUS CANONICUM 924 post captam urbem annis t1 menaib. 1t, dieb. Xiv. A δὲ καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς μεγάλης πόλεως χρό- Et capta fuit urbs (34) indictione septima, die xit Aprilis. Post urbem vero captam, quod accidit anno mundi ΥΙΟΙΟ I2cC. ΧΙ, quoniam hic patriar- cha in Didymoticho diem obierat, vacavit thronus annum unutn, mens. X, postea factus est patriar- cha. Dominus Michael Saurianus, magnus sacellarius, in oriente designatus ab imperatoredomino Theo- doro Lascare. Aabuitque sedem Nice, cumque pontifex fuisset annis..... mens..... diebus . ... de- cessit. Ac vacavit thronus mens. x S, propterea, quod imperator in agrum Thracensem profectus esset. Die vero xx septembris, indictione 1, feria prima, renuntiatus est. Dominus Theodorus [renicus, chartularius et supremus philosophorum, qui et Cupas, cum anno uno pontificatui prefuisset, ac mensib.1v, dieb. ΙΙ decessit, cum imperator in regione Thracensi de- geret. Mandatumque fuit magistratibus 4 patriar- che, ceterisque pontificibus, ut in scriptis sen- tentias exponerent. Atque hoc jussu designatus est Maximus, abbas mansionis somno abstinen- tium. Cumque princeps etiam advenisset, ab illo quoque renuntiatus est, die xvir mensis..... Polius pontificatu mensib. virt, quem excepit. Dominus Manuel Charitopulus, annis..... Inde vir sanctus, Arsenius Autorianus, quo ex- pulso, faotus est. νους B', μῆνος β ἡμέρας τὸ Téyovs Gà à ἅλωσις κατὰ τὴν ζ ἱνδικτιῶνα, coy, τοῦ ἸΑπριλίου. Μετὰ δὲ τὴν ἅλωσιν τῆς μεγάλης πόλεως, dv ἔτει G ψιβ᾽ γενόμένην, ἐπεὶ ὁ πατριάρχης οὗτος b Ad- μοτείχψ ἐτελεύτησεν, χήρευεν ὁ θρόνος Ὑχρόνον ἕνα, vac v. Εἶτα ἐγένετο πανριάρχης. | 'O μέγας σαχελλάριος, Χύρος. Μιχαὴλ ὁ Σαυρια- νὸς, iv τῇ ἀνατολῇ προθληθεὶς παρὰ τοῦ βασιλέως κυροῦ Θεοδώρου τοῦ Λασκάρη * καὶ ἐκάθισεν εἷς Νίκαιαν, ἀρχιερατεύσας δὶ ἸἈΧρόνους... μήνας... Ἁμέρας. . Ἱτελεύτησε. Καὶ ἐνήρευεν ὁ θρόνως μῃ- νακς ιν καὶ Ἅμισυ, διὰ τὸ τὸν βασιλέα ἀποδημεῖν εἰς τὸ θράχήσιον. Καὶ κατὰ τὴν x τοῦ Σεπτεµθρίου, τῆς β΄ ἰνδικτιῶνος, ἡμέρᾳ πρώτῃ, προεθλήθη. : 'O χαρτοφύλαξ xal ὕπατος τῶν φιλοσόφων xüpoc Θεόδωρος ὁ εἱρηνικὸς, καὶ Κουπᾶς, xal ἆρχιερα- τεύσας χρόνον ἕνα, uvas 9, ἡμέρας Y; ἐτελεύτη- σεν * ὄντος τοῦ βασιλέως iv τῷ θέµατι τῶν ϐράκη- σίων. Ὡρίσθησαν δὲ ol ἄρχοντες τοῦ πατριάρχου, καὶ ol ἀρχιερῖς, ἐγγράφως γνωμοδοτῆσαι. Καὶ προεθλήθη διὰ προστάγµατος, Μάξιμσς ὃ ααθηγου- µενος πονῆν τῶν ᾿Ακοιμήτων. ἘἙλθόντος δὲ καὶ τοῦ Βασιλέως, προεθλήθη χαὶ παρ αὐτοῦ κατὰ b (j^ τοῦ... µηνός, ᾿Αρχιεράτευσε µῆνας η, prü Gv Küpoc Μανουὴλ ὁ Χαριτόπουλος ἔτη... Εἶτκ ὁ ἅγιος ᾿ΛΑρσένιος ὁ Αὐτωρειανός, Ἐκθλη- θέντος δὲ αὐτοῦ, ἐγένετο i ; o^ ἀποθανόντος, πά- Nicephorus, anlea pontifex Ephesinus. Quo C Νικηφόρος, ὁ πρὶν Εφέσου. οὗ ος moriuo, rursus Arsenius eveclus ast, iterumque v ὁ ἅγιος ἀνεθιδάσθε ᾿Αρσένιος. καὶ πάλιν ἐνεθλήθη, pulsus. Hinc patriarcha factus. Germanus, episcopus Adrianopolitanus. Quo ejecto, thronum ascendit. Josephus abbas Galesii, vir et admirabilis vitz, el confessionis corona ornatus. OFFICIA MAjORIS ECCLESLE. Ordo 1. 1 Magnus cconomus. 2Magnus sacellarius. 3 Magnus vasorum custos. 4 Magnus chartularius. 9 Sacelli prefectus. 6 Primus defensor. Ordo 2. 7 Protonotarius. 8 Logotheta. 9 Castrensis. 10 Referendarivs. 11 À commentariis. Ordo 3. 129 Hieromnemon. Καὶ γέγονεν. Ὁ Αδριανουπόλεως Γερμανός. Αὐτοῦ 6&. ἔχθλη- θέντος, ἀνἼλθεν εἷς τὸν θρόνον Ἰωσὴρ ὁ τοῦ Γαλησίυ ἠγούμενος, ἀνὴρ θαυµα- στὸς τὸν βίον, xal ὁμολογίας στεφάνῳ κεκοσµη- μένος. ΤΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΟΦΦΙΚΙΑ. Τάξις a. α 6 μέγας οἰκονόμος. β΄ 6 μέγας σαχελλάριος, Υ ὁ μέγας σκευοφύλαξ. ὃ ὁ μέγας χαρτοφύλαξ. ε ὁ σαχελλίο. DG" ὁ πρωτέχδικος, Τάξις p. ζ ὁ πρωτονοτάριος. η ὁ λογοθέτης, θ΄ ὁ κανστρίσιος. t ὁ ῥεφερενδάριος. ια ὁ ὑπομνηματογράφος. Té5:q. (β 5 Ἱρομνήμων, VARLE LECTIONES. officiariis. NOTE. (34) A Flandris et Venetis. 925 GRJECO-ROMANUM Y 6 ὑπομιμνήσκων. ιδ ὁ διδάσκαλος τοῦ Βὐαγγελίου. NT. ' διδάσκαλος τοῦ Αποστόλου. (Gg 6 διδάσκαλος τοῦ Ψαλτῆρος, Τάζις ὃ,. ς ὁ ἐπὶ τῶν γονάτων. uy ὁ ἐπὶ τῶν κρίσεων. u ὁ ἐπὶ τῶν δεήσεων. x 8 ἐπί τῆς ἱερᾶς καταστάσεως. κα ὁ ἐπὶ τῶν σεχρετων. Τάξις s. x$ ὁ ἄρχων τῶν µοναστηρίων. αγ '6d ἄρχων τῶν ᾿Ἐκχλησιῶν, xb 6 doy ov τοῦ Εὐαγγελίου. x& ὁ ἄρχων τῶν ἀντιμινσίων. Χς 6 ἄρχων τῶν φώτων, Τάξιςς. 4 6 ρήτωρ. xn '$ πρώτος ὁστιάριος, νθ ὁ δεύτερος ὁστιάριος, À' ὅ νουµοδότης λα ὁ πριμμικήριος τὰ τῶν ποτριαρχικῶν νοταρίων, A 13 Suggestor. 14 Doctor Evangelii. 15 Doctor Apostoli. 16 Doctor Psalterii. Ordo 4. 17 Agenibus minister. 18 Preafectus judiciorum. 19 Praefectus supplicum libellorum. 20 Praefectus sacri consistorii. 21 Praefectus secretorum. Ordo 5. 29 Prefectus monasteriorum, 239 Prefectus Ecclesiarum. 24 Prefectus Evangelii. p 29 Prefectqs antemensalium. 96 Praefectus luminum. Ordo 6. 9] Orator. 98 Primus ostiarius. | | 29 Secundus ostiarius. 30 Nummorum dator. 91 Primicerius patriarchicorum notariorum. ΛΗΟΚΡΙΣΕΙΣ, EIIIEZTOAAT, ΨΗΦΟΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΚΑΙ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ. RESPONSA, EPISTOLA, SENTENTI/E ALIORUM EPISCOPORUM SANCTOHUMQUE PATRUM. « ᾿Επιστολὴ πεμφθεῖσα παρὰ τοῦ πάπα κυρίου )Αδριανοῦ, πρὸς τὸν ἁγιώτατον ἀρχιε- πίσχοπον θεσσαλονίκης, xóptov Βασίλειο, τὸν ᾽Αχριδηνόν * περὶ τοῦ ἑνωθῆναι τῇῃ δυτικῇ Εχκλησίᾳ τὴν ᾽Ανατολιχήν, ᾿Αδριανὸς ἐπίσκοπος, δοῦλος τῶν δούλων ϐθεου, τῷ σεδασμίῳ ἀδελφῷ τῶν Θεσσαλονιχέω»ν ἀρχιεπισχώπῳ, ἀσπασμὸν, xal ἀποστολικὴν εὐλογίαν. "E& ὅτου διὰ «oo ἁρχαίου πολεμίου τοῦ φθόνου à Κωνσταντινουπόλεως θρόνος ἀπὸ τῆς ἱερᾶς [ἁγίας] Ῥωμαίας xal ἁποστολικῆς (0 δίχα δακρύων xupa- τώσεως μόλις εἴπομεν) ἑαυτὸν Εκκλησίας ἐχώρισε, καὶ ὁ ἐχθρὸς τοῦ ἀνθρώπου τὸν ἴδιον ιὸν τῆς κακίας ἐξέχυσε, xal ἀπὸ τῆς ^ μητρὸς ὑπαχοῆης τὰ τέχνα Ῥώμης C Epistola a domino Adriano papa Romo missa ad sanetissimum | archiepiscopum | Thessalo- nicensem , dowinum Basilium Achridenum, de unienda Orientali Ecclesia cum Occiden- tali. Adrianus episcopus, servus servorum Dei, ve- nerando fratri Thessalonicensium archiepiscopo, salutem et apostolicam benedictionem. Ex quo per invidiam hostis antiqui Constanti- nopolitana sedes a sacrosancta Romana et aposto- lica , quod sine lacrymarum inundalione vix famur, Ecclesia seipsam separavit, et hominis inimicns proprium πια] venenum effudit, et a matris obedientia liberi secesserunt, unitatisque 997 JUS CANONICUM 928 locum binariussubiit : laborem multumet studium A ἀπέστησαν 76, xal εἷς τὸν τόπον τῆς ἑνότητος ὁ qui nos processerunt beati Petri successores adhi- buerunt, ut schisma de medio tolleretur, et uni- tati Ecclesie, qui se ab ea separarunt, redde- rentur. Quamobrem et nos, qui hoc tempore apo- stolice sedis curam suscepimus, ut Deo placet omnibus Ecclesiis,quze suntintra terrarum orbem, conslituere ; quamvis beati letri virtutibus par nihil habeamus, ministerio tamen fungi cogimur. Adid credidimus attendendum,ne connumeremur (quod ab:il) iis, quos per prophetam Dominus re- prehendit, dicens: Quod ejectum est, non intro- duxistis ; quod infirmum, non sanavistis el quod periit, non quazsivistis ; eL quod confractum, non obligastis. Ideoque ad introductionem liberorum ,, in locum Ecclesie et unitatis ", inventionemque amissse drachmz properemus : et apostolico pre- ceplo incitati *, in eos qui doctrine sermones aspernantur, ut. persuasum habeamus moderari, et fiJelium admonitionem tempestive intempestive factam. Et illius exemplo edocti, qui erat gloriz Dominus, et omnia in sua potestate habens, incli- nare fecit celos, et descendit : acceplaque servi forma seipsum exinanivit, ul ovis amissa suo gre- gi restitueretur. Unde, frater in Christo, dileclio- nem tuam his litteris admonemus, ut hanc rem diligenter cures. Nam una sola est Ecclesia,et una sola sanctificationis arca, in quam unumquemque fidelium e diluvio servari oporlet : et circa unio- ῥυτχὸς imtiozA0e * moÀDv κόπον καὶ σπουδὴν οἱ πρὸ ἡμῶν διάδοχοι τοῦ µακαρίου Πέτρου ἀπένειμαν, ἵνα καὶ τὸ σχίσμα ἀρθῃ fx µέσο, καὶ τῃ ἑνότητι τῆς ᾿ἘΕκκλησίας οἱ &m' αὑτῆς ἑαυτοὺς χωρίσαντες ἀποδοθῶσι. Λιὸ καὶ ἡμεῖς οἱ τοῦ νῦν καιροῦ τοῦ ἆπο- στολικοῦ θρόνου τὴν φροντίδα δεξάµενοι, ὡς τῷ θεῷ ρεσχει διατίθεσθαι πάσχις ταῖς ᾿Ἐκχκλησίαις ταῖς ὑπὸ τὴν οἰκουμήνην οὔσαις, εἰ καὶ ταῖς χάρισι τοῦ µακα- Ρίου Πέτρου μηδέν τι ἰσάζον ἔχομεν, τέως ἐιαζόμεθα τὴν διαχονίαν Ἐκτελεῖν, Πρὸς τοῦτο ἑαυτοὺς Ἠγάγο- μεν προσέχειν μήπως συναριθμηθῶμεν (ὅπερ μὰ γένοιτο) ἂν τῷ ἀριθμῷ οὓς ὄνειδίξει ὁ Κύριος διὰ τοῦ προφήτου, λέγων, Τὸ ἐκθληθὲν οὐκ εἰσηγάγετε, τὸ ἀσθενὲς o)x ἐθεραπεύσατε, καὶ τὸ ἀπολωλὸς ox ἐζητέσατε, xal τὸ συνθλασθὲν οὐχ ἐδεσμεύσατε T1], TQ τοι πρὸς τὴν εἴσαξιν τῶν τέκνων πρὸς τὸν τόπον τῆς ἐκκλησίας 78, καὶ τὴν εὕρεσιν τῆς ἀπολλυμένης δριχ- μῆς σπεύσωμεν, καὶ wp ἀποστολικῷ προστάγµατι συνωθούμενοι, πρὸς 79 τοὺς τῶν τῆς διδασκαλίας λόγων ἀμελοῦντας, ἐπιστατεῖν ἡμᾶς πείθειν 80, καὶ τὴν νουθεσίαν [τῶν πιστῶν] εὐκαίρως 81, ἀκαίρως xai τῷ παραδείγματι ἐκείνου διδαχθέντες, ὃς ἦν Κύριος της δόξης, καὶ πάντα ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίφ ἔχων, ἔχλινεν ὅμως οὑρανοὺς καὶ καιηλθε, καὶ ἑαυτὸν ἑχένωσε, μορφὴν δούλου λαδὼν, ἵνα τῇ ἰδίᾳ ποίμνῃ τὸ ἀπολω- λος πρόδατον ἀποδοθῃ. Ένθεν τοι, ἀδελφὶ ἐν Χριστῷ, τὴν ἀγάπην σου 83 διὰ τῶν παρόντων Ὑβραμμάτων παραινοῦμεν, ἵνα ἀκριθῶς «Φφροντίσῃς, ἐπεὶ µία ἑστὶ nem ejus modis omnibus labores:tuaque cogilel c µόνη Εκκλησία, καὶ µία μόνη ἡ τοῦ ἁγιασμοῦ κι- prudentia ut Ecclesia Dei non possit divisa con- θωτὸς, εἰς ἣν ἕνα ἕκαστον τῶν πιστῶν δεῖ ἀπὸ τοῦ sistere, ut omnem animam viventem e presenlis κατακλυσμοῦ σωθῆναι * καὶ πρὸς την ἑνότητα αὑτῆς diluvii procellis , intra unam arcam t Ecclesie πᾶσι τρόποις κοπιάσῃς * xal διαλογισάτω d σή opó- congregari oporteat ad beatum Petrum omnium νησις πῶς ἡ ᾿Εκκλησία τοῦ Θεοῦ οὗ δύναται συν- fidelium gubernatorem. Traditum est quonam (στασθαι διῃρηµένη πᾶσαν ψυχὴν ζῶσαν ἀπὸ τῆς modo sancti Patres , divino spiritu i'luminati, τρικυµίας τοῦ παρόντος κατακλυσμοῦ ἔσωθεν τῆς omnium Ecclesiarum primatum sacrosanctam μιᾶς κιδωτοῦ δὲ cc Ἐκκλησίας δεῖ συναθροισθήναι * Romanam Ecclesiam absolute oblinere jusserint, ἐπὶ τῷ µακαρίῳ 85 Πέτρῳ, τῷ κυθερνήτῃ πάντων τῶν et ad ejus sententiam om»ium judicium referri πιστῶν, πχαρεδόθη πῶς ol ἅγιοι Πατέρες, οἱ τῷ prescripserint. Et ad tollendam de medio divisio- θείψ Πνεύματι πεφωτισµένοι, πασῶν τῶν — 'Ex- nem, ad unionem Ecclesie, ad conjunctionem κλησιῶν τὰ πρωτεῖα &mÀoq τὴν epxv καὶ ἁγίαν divisi parietis, propter Dei dilectionem, propter Ῥωμαίαν Ἐκκλησίαν ἔχειν ἐκέλευσααν καὶ πρὸς anima salutem, et propter fruitionem gloris,qua τὴν αὗτης qvepmv πάντων τὴν Χρίσιν τετυπώκασιν non marcesrit, vigilanter adverte. l'rimum apud ἀναφέρειν καὶ πρὸς τὸ ἀνελεῖν την διαίρειν ἐκ teipsum, deinde in aliis, quatenus d vina gratia D τοῦ μέσου, πρὸς τὴν ἑνότητα τῆς ᾿Εκκλησίας, πρὸς largitur,da operam ut grex cum Ecclesia unialur" τὴν σύλευξιν τοῦ διῃρηµένου τείχους, διὰ τὴν et qui seipse Dominicas oves confitentur, ad gre- τοῦ θεοῦ ἀγάπην, διὰ τὴν τῆς σῆς φνχῆς σωτηρίαν, gem beati Petri reveriantur, qui Domini jussu καὶ διὰ τὴν ἁπόλαυσιν τῆς ἁμαράνιου δόξης, eorum curam suscepit. Nos quidem in hoc non ἐγρηγόρως πρόσχες ' xal πρῶτον παρὰ σεαυτῷ, temporariamlaudemspectamus,non preereuntem µετέπειτα δὲ ἐπὶ τοῖς ἄλλοι, ὅσην 96 ἡ θεία ΤΛΗΒΙΑ LECTIONES. €. 50 πείθει. 81 νουθεσίαν, 16 2πέστησε, T] ἐδεσμήσατε, 78 πρὸς την kvótntx τὴς Ἐκκλησίας. 70 ᾧ πρὸ ἔπειγειν εὐκαίρως. 82 τῇ ἀγάπτ σου. 85 διαλογίσηται. δὲ τῆς τιµίας κιθωτοῦν 8Ü πῶς τῷ pax, 80 ἴσον. 87 μαχρὰν ἀπελθεῖν ὁδόν. * liberorum ad unitatem Ecclesia, inventionemque. * tum apostolico pracepto impulsi, quo iis, qui doctrina verba negligenter curant, instare hortatur, et admonitionem urgere tempestivé,intempestive tum fllius exemplo. (venerabilem. « congregari oporteat: quo modo beato Pelro, gubernatori omnium fidelium, (radita sit* quonam modo sancli. 999 χάρις δίδωσιν, ἑργάζου, ἵνα τὸ Tí Ἐκκλησίᾷ * xal τικὰ πρόδατα, πρὸς ol ὁμολοχοῦντες ἑαυτοὺς δεσπο- τὸ τοῦ µακαρίου Πέτρου ἔπι- στρέψωσι βόσκηµα, ὃς τὴν αὐτῶν φροντίδα Ἐδέξατο ἐχ τοῦ Λεσποτικοῦ προσταγµατος. "Hutt μὲν οὖν ἐν τούτῳ o) τὴν πρόσκαιρον εὐδοξίαν θεωροῦμεν, οὗ την παρερχοµένην δύξαν ἐχζητοῦμεν, oi τὸ ποιμαίνειν ἐδεξάμεθχ ix τοῦ ὀφφικίου. Δούλους ἡμᾶς πάντων τῶν τοῦ Θεοῦ δούλων ὁμολογοῦμε». αλλ) ἐπεὶ τὸν αὗριον xal διδάσκαλον ἡμῶν, ἵνα ἕνα v&xpbv ἆνα- στήσῃ, iv σώματι ἀπελθεῖν ὁδὸν 87 xal δαχρῦσαι — ἀναγινώσκομεν bv τῷ µνήµατι, καὶ λαλῆσαι, Λάζαρε δεῦρο ἔξω * ἀνάξιον κρίνομεν, ἐὰν τὸ τάλαντον τὸ Δεσποτικὸν ἐπισχῶμεν, xal ἁμελήσωμεν «ὡς δυνά- μεθα ἐν ψυχῇ ἀναστῆσαι. Περὶ τοῦ λοιποῦ, τοὺς ἆγα- GRARCO-ROMANUM ποίµνιον ἐνωθῇ A gloriam quaerimus, qui pascendi suscepimus offi- 930 cium v. Servos nos omnium Dei servorum confite- mur.Sed cum Domiuum et Magistrum nostrum, ut unum mortuum resuscilaret in corpore, pro- fectum fuisse *,et. lacrymatum legimus ad sepul- crum, el dixisse : Lazare, exi foras : judicamus indignum, si Domini relineamus talentum,et quos possumus, in anima resuscitare negligamus. Quod superest, dilectos filios nostros Balduinum et Balditzioninum przsentes tabellarios? ad dilec- tissimum filium nostrum Emmanuelem imperato- rem Constantinopolitanum a religioso ccu mis- 80S, dilectioni tux» studiose commendamns : ro- ganles, ut per s dilectionem Dei beatique Petri, et sedis apostolicas et pietatis cullum *, aspectu gra- πητους ἡμετέρους υἱοὺς Βαλδούιν καὶ Βαλδίζίονιν, p lioso in eorum necessitatibus consolationem adhi- τοὺς τῶν παρόντων γραμμάτων ἀποχομιστὰς, πρὸς — beas. De tua valetudine cupimus per litteras fieri τὸν ἀγαπητικώτατον υἱὸν ἡμῶν ᾿ἸΕμμανουὴλ τὸν αὐ- certiores. τοκράτορα Κωνσταντινουπόλεως ἀπὸ τοῦ εὐλαθούς ἀθροίσματος πεμφθέντας, τῇ ἀγάπῃσου προσεκτικῶς παραδίόοµεν * ἐρωτῶντες, ἵνα αὐτοῖς διὰ την ἀγάπην τοῦ θεοῦ, καὶ τοῦ µχκαρίο» Πέτρου, καὶ τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου, καὶ τὴν τῆς εὐλαθείος εὐλάθειαν 88, βλέμματι χαρίεντι Ev ταῖς ἰδίαις ἀνάγκαις τὰς παρακλήσεις ἀποδώσεις * δὲ σὰς ὑγιείας διὰ τῶν σῶν γραφῶν θέλοµεν ἡμῖν δηλώσασθαι, ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑχΡΙΔΗΝυ), A'. ᾽Αντιφραδὴ 89 τοῦ Ἁγιωτάτου ἀρχιεπισμόπου θεσσαλονικΏς, κυρίου Βασιλείου τοῦ ᾿Αχρι- δηνοῦ, πρὸς τὸν πάπαν Ῥώμης κύριον ᾿Αδρια- vOv, » ᾽Ανέγνωμέν σου τὴν ἰπιστολὴν, ἁγιώτατε πάπα, καὶ κατενοήσαµεν ἐξ αὐτῆς τὸ ὕψος τῆς διχνοίας σου, τὸ βάθος τῆς ταπεινώσεως, τὸ πλάτος τῆς κατὰ 030» ἀγάπης καὶ διαθέσεως * ὑφ᾽ fic οὐ στενοχωρεῖταί pou ἡ ἀποστολιχὴ καρδία, ἄλλὰ πλατύνεται μᾶλλον τὰ σπλάγχνα εἰς ὑποδοχὴν καὶ περιποίησιν τῶν iv ἁπάσαις ταῖς ᾿Ἐχχλησίαις Χριστιανῶν. Ἐπέγνωμέν σου τὴν φωνὴν διὰ των γραμμάτων λαλήσασαν ἡμῖν el; τὰ ὦτα καὶ τὴν διάνοιαν. ᾿Ἠκούσαμεν λαλοῦντος Gc πατρὸς, ὡς ποιµένος, μᾶλλον 9b ἀρχιποίμενος. Ὡς μὲν Ὑὰρ πατὴρ, καὶ τοὺς ἀπηλλοτριωσθαί σου δόχοῦντας υἱοὺς, ὑπὸ τοὺς πατρικούς σου κόλπους συνάγεις, «αἱ κηδόµενος τούτων διατελεῖς ὡς δὲ ποιμὴν, οἷα πρόθατα πεπλανηµένα ἀνακαλῃ * ὡς δὲ ποιμένων ποιμὴν τὴν ποιμαντικήν σου καὶ θεοδί- ὄαχτον ἐπιστήμην διδάσκεις ἡμᾶς, καὶ τῶν ποιμνίων BASILII ACHRIDENI. ἱ. Rescriptum sanctissimi archiepiscopi Thessa- lonicensis, d.mini Basilii Achrident,ad papam Romanum, dominum Adriunum. Legimus tuam epistolam, sanctissime papa, ex qua perspeximus ingenii tui sublimitatem,humili- tatis profunditatem, latitudinem p tux: erga Deum dilectionis et affectionis, per quam non coangus- tatur apostolicum cor tuum, quin potius viscera dilatantur, ad suscipiendum acquirendumque omnium Ecclesiarum Christianos. Vocem tuam agnovimus per litteras, alloquentem nos ad aures menlisqueintima.Audivimusloquenlem ut patrem, ul pastorem, vel polius archipastorem *. Nam quasi paler, filios, qui a te abalienati videntur, sub paternos sinus tuos cogis, eorumque sollici- tudinem habes : quasi pastor autem,ul oves erran- les, revocas; quasi pastorum pastor, pastoralem tuam et divinitus infusam scientiam nos doces, ne greges negligamus sed totis viribus prospiciamus, μὴ ἀμελεῖν, ἀλλὰ πάσῃ δυνάμει προνοεῖσθαι, xal τὸ jj ut ei, quod male habet, sedulo medeamur. Audi- κακῶς ἔχον θεραπεύειν ἐπιμελῶς. ᾿Ηκούσαμεν àva- καλουμένου πρὺς ἑαυτὸν, xal ἐπεστράφημέν σου πρὸς τὴν Φφονήν. Πάντο ὃἃδ εἶ ἀλλοτρίους υἱοὺς [τῆς σῆς ἁγιότητος] ῥἑλογιζόμεθα ἑαυτοὺς, 4 τῆς σης µποιμαντιῆς ἀπομακρύνεσθαι προῃρούµεθα, οὐκ ἂν οὔτε ἐπέγνωμεν ὡς πατρικὴν τήν φωνὰν οὔτε ὡς ποιµένος τὸ ἀνακλητικὸν ἄδοντος ἑπανεστρά- φημεν. Κατὰ γὰρ τὸν τοῦ Κυρίω λόγον, οὖδείς ποτε ἐπιγνώσεται τῶν ἀλλοτρίων τὴν φωνἠν, ἀλλὰ vimus revocantem ad seipsum, et ad vocem tuam conversi sumus. Plane si alienos a (ua. sanctitate filios nos ipsos existimassemus, aut longe a pasto- rali cura tua separari voluissemus, nequaquam agnovissemus ut paternam vocem,nequead pasto- rem receptui canentem ἆ conversi fuissemus. Nam juxta verbum Domini,nemo unquam noscet extra- neorum vocem, sed potius ab ea fugiel. Quid igi- tur ad nos errantis ovis similitudo, sanctissime VARLE LECTIONES. 88 εὑρεθείας εὖλαθ. 89 ἀντίγραμμα. v pascendi munus suscepimus ez officio. * longum iter confecisse, Y Balditsionem, latoresharum Lit- terarum. * «i propter. 3 reverentiam. ὃ amplitudinem. * pastorem principem. 3 ut pastore receptui canente, 931 JUS CANONICUM 932 papa? quid imago amisse drachmz? Nos enim ΘΑ μᾶλλον καὶ φεύξεται ἀπ᾿ αὐτῆς. Τί οὖν πρὸς ἡμᾶς ἡ . sinu tuo excidisse negamus, et filiorum αρρε]]ᾶ- tionem, aut pastoralem curam non refuügimus, ut tale convicium nobis exprobetur. Tuto autem ac firmiter, Dei gratia stelimus* in beati l'etri con- fessione. Et quem ille confessus est,et prazdicavit, confitemur et. praedicamus; nihil ex synodalibus sanctorum Patrum decretis innovantes, nec adji- cientes evangelicis et apostolicis verbis, ad unum apicem usque, vel iota unum. Didicimus enim a gentium precone, quam gravis impendeatiispo- na, qui talia audent. Etsi enim ego, (inquit) vel an- gelus de ccelo annuntiaverit vobis prater id, quod accepistis, anathema esto. Hoc metuentes, vivifi- cam et incruentam hostiam!, ut qui accepit a Domino nobis tradidit, sic exhibemus € : Judaicam quidem humilitatem, et legis umbram superas- cendentes ^; cum Jesu autem, et ejus discipulis in sublimis grati:e palatium conscendentes : el panem comedentes, non affliclionis, (ut lex ait), sed lz'i- tie, el cor revera confirmantem. Quod si ut pa- stores illi desipuimus, (quod absil, nec tantum in nos possit malignus) de quibus Jeremias propheta lamentans ait : Sacerdotes non dixerunt : Ubi est Dominus?et qui legi adhierebant, nesciverunt me: el pastores in me impii fuerunt. Si tales tibi vi- debantur, sanctissime Pater, quonam pacto posses nos aliler nominare, quam oves errantes,et drach- mam perditam, et multorum dierum mortuum in παραθολὴ τοῦ πλανηθέντος προθάτου, ἁγιώτατε πάπα; Τί δὲ εἰκὼν τῆς ἀπολωλυίας ὄραχμης, μεις γὰρ οὔτε ἐχπεσόντας ἑαυτοὺς τῶν cuv κόλ- Tuv φαμὲν, οὔτο τὴν υἱότητα ἢ τὴν ποιμαντικὴν ἀποφεύγομεν, ἵνα καὶ οὕτως ὀνειδιζώμεθα * ἑστήκα- μεν δἐ, Θεοῦ χάριτι, ἐπὶ τῆς τοῦ µακαρίου Πέτρου ὁμολογίας 91 ἀσφαλῶς τε xal ἀκλινῶς * xai ὃν ἐκεῖ- νος ὡμολόγησε καὶ ἐκήρυξεν, ὁμολογοῦμέν tt xai κηρύσσομεν * μὴ καινίζοντές τι τῶν τοῖς ἁγίοις Πατράσι συνοδωιῶς δεδογµένων, μὴ προστιθέντες τοῖς εὐαγγελικοῖς xal ἀποστολικοῖς λόγοις, ἄχρι xal μιᾶς κεραίας, fj ioca ἑνός. ᾿Εμάθοµεν γὰρ οἷόν ἐστι παρὰ τῷ χήρυχι τῶν ἔθνῶν βαρὺ τὸ ἐπικρεμασθὲν ἐπιτί- piov τοῖς τὰ τοιαῦτα τολμῶσι. Κἂν γὰρ ἐγὼ (φησὶν) B ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται Όμιν παρ ὃ παρελάδετε, ἀνάθεμα ἔστω. ἍΤοῦτο φοθούµενοι, καὶ τὴν ζωοποιὸν καὶ ἀναίμακτον θυσίαν ὡς 6 παραλσ- θὼν ἀπὸ τοῦ Κυρίου παρέδωχεν ἡμῖν, οὕτως im- τελοῦμεν τὴν μὲν ὈἸουδαίκὴν ταπεινότητα, καὶ τὴν τοῦ νόµου σκιὰν ὑπεραναθαίνοντες, slc δὲ τὸ ὑπερῷον τῆς ὑψηλῆς χάριτος μετὰ τοῦ Ἰησοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἀναθαίνοντες * xal ἄρτον ἔσθιον- τες, οὐχὶ τὸν τΏγ καχκώσεως, ὡς b νόμος φησὶν, ἀλλὰ τὸν τῆς εὐφροσύνης, καὶ ὄντως καρδίαν στη- ῥίζοντα. El δὲ κατὰ τοὺς ποιμένας ἐκείνους Ίφρο- νευσάµεθα (ὃ p γένοιτο μηδὲ εἷς τοσοῦτον καθ’ ἡμῶν Ἰσχύσῃ ὁ πονηρὸς) περὶ v ὁ προφήτης Ἱερε- μίας θρηνῶν ἔλεγεν * Οἱ ἱερες οὐχ εἶπον, ποῦ sepulcro jacentem ?* Verum ne eam de nobis opi- Κύριος ; xxl ol ἀντεχόμενοι τοῦ νόµου, οὐκ ἡπί- nionem concipias. Neque enim aliud novimus fun- ^ 9:2v:d ps καὶ ol ποιμένες ἠσέδουν εἷς ipi, El damentum, quam quod substructum est, ÉEadem- — towóto σοι figsv, ἁγιώτατε Πάτερ, πῶς ἂν ἄλλως que tecum, praedicamus et docemus ego iique omnes, qui ad magnam aposlolicamque sedem Constantinopolitanam pertinemus. Et unus, qui in utrisque Ecclesiis personat, sermo fidei : idem- que aacrificatur agnus, qni tullit peccata mundi Christus, inter occidentales antislites, qui sub tuum principale culmen agunt, et nos, qui ab oriente sole sublimi ! Constantinopolitana sede sacerdotii accepimus splendorem : quamvis parva quadam offendicula in medio interjecta nos sepa- rarint,et ex uno eoderaque spiritu multos fecerint J. Qus omnino tollere de medio, et velut lapides, juxta propheticum sermonem,e via projicere,uni- tatemque Ecclesiarum sine olfendiculo constituere, tus sanctitatis erit : que Christi exemplo velut e ccelo prospiciens, distantia in unum congregare vult * et potest. Nos enim pauci ! sumus, et parvo gregi presumus, mediocrem quidem, et ut guttam dicendi facultatem habentes, vilutis autem nequidquam participes : etiam si tua sanctitas [contrarii] persuasione decepta, maxima quadam εἴχες ὀνομάζειν ἡμᾶς ἢ πρόδατα πλανηθέντα, καὶ ὁραχμὴν ἀφανισθεῖσαν, xal νεχρὸν kv τάφῳ κχείµε- vov πολυήµερον ; ᾽Αλλὰ μὴ οὕτως οἵου περὶ ἡμῶν. Οὔτε γὰρ θεµέλιον ἄλλον οἴἵδαμεν παρὰ τὸν κείµενον, καὶ τὰ αὗτά σοι πρεσδεύοµεν xal διδχσχοµεν ἐγὼ τε xxl πάντες οἱ τοῦ μεγάλου καὶ ἁποστολικοῦ τῆς Κωυσταντινουπόλεως θρόνου * καὶ εἷς ἓν ἀμφοτέραις ταῖς Εκχκλησίαις ὁ λαλυόμενος λόγος της πίστεως * xai αὐτὸς ἁμνὸς θύεται, Ó τοῦ χόσµου αἴρων τὴν ἁμαρτίαν, Χριστὸς, ἐν τε τοῖς κατὰ δύσιν ἀρχιε- ῥεῦσι, τοῖς ὑπὸ τὴν wv τελοῦσι Χορυφαίαν ἀκρότητα, καὶ ἡμῖν τοῖς ἐξ ἡλίου ἀνίσχοντος τοῦ ὑψηῃλοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως θρόνου δεχοµένοις τὰς τῆς ἵε- D ρωσύνης αὐγάς * εἰ xal. τινα βραχέα προσκόμµατα tl; μέσον παραβῥιφέντα διάστησαν ἡμᾶς, καὶ πολ- λοὺς πεποιήχασι, τοὺς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύμα- τος. A πάντως ἐξελεῖν ἓν τοῦ μέσου, καὶ ὡς λίθους τινὰς ἐκ τῆς ὁδοῦ διαῤρίψαι, κατὰ τὸν προφητικὸν λόγοι, καὶ ἁπρόσκοπον τὴν ἑνότητα τῶν Ἐκκλη- σιῶν καταστῆσαι, τῆς σης ἴσται ἁγιωσύνης, τῆς χριστομιµήτιως ὡς ἐξ οὐρανοῦ διακυπτούσης, xal τὰ VARLE LECTIONES. 90 πάτερ. 91 ἐπὶ τῇ τοῦ µακαρίου Πέτροῦ ὁμολογίᾳ, * síamus.. tsacrificium. € sic perficimus : y transcendentes : ! qui ad. solem. orientem a. sublimi. j et multos effecerint, qui unius et ejusdem spiritus sumus. * dirempta denuo copulare vult. ' parvi. 933 GEJECO-ROMANUM 934 διεστῶνα συνάγειν 94 καὶ βουλομένης καὶ δυναµένης A de nobis suspicala sil, ex dilectione quorumdam εἷς Év. Ἡμεῖς μὲν γὰρ βραχεῖς, xal βραχέος ποι- µνίου κατάρχοµεν, µέτριον μὲν καὶ κατὰ σταγόνα τὸν λόγον ἔχοντες, ἀρετῆς δὲ µετέχοντες οὐδ ὁτιούν * εἰ καὶ ἡ ση ἁγιότης µέγιστά τινα περὶ ἡμῶν ὑπ- ενόησεν, ἐκ τῆς τινων ἀγάπης τῶν ἐνταῦθα ἔπιδε- δηµηχότων, xal ἡμῖν ὠμιληκότων, πάντως παρα- πεισθεῖσα. Ἡ δέ γε σὴ τελειότης, καὶ τοῦ Ίπαυτι- λείο Χριστοῦ εἰκόνα καὶ ὁμοίωμα φέρωσα κατά τε τὸν θρόνον κατα τε γνῶσιν καὶ την τοῦ βίου λαμπρότητα, δυνατὴ πάντως ἴἔστχι καὶ τὰ διιστῶντα σκάνδαλα περιελεῖν, καὶ ταῖς ἸἘΕκκλησίαις ἀποχαταστῆσαι τὸ ἑνια-ον καὶ ἁδιάτμητον. Έχει δὲ πρὸς τοῦτο ἡ ἁγιό- της σου 93 σύμπνουν xal συνεργὸν τὸν κραταιότατον qui hic peregrinati, nos allocuti sunt. Tua autem integrita. ^, undique perfecti Cliristi, tam sede, quam peritia,et vilae splend.re,imaginem et simi- litudinem referens, poterit omnino dissidio cau- sam prsbentia scandala removere, et Ecclesiis unionem soliditatemque restituere. Habet autem ad hoc sanctitas tua unanimem et adjutorem potentissimum, et inler imperatores maximum ac summum pietate, qui el viribus inexpugnabilis, et prudentia excellens, et inter omnes bonos qui unquam admiralioni fuerunt celeberrimus, cujus nutui et nos parebimus, et servi Dominice volun- tati obsequemur. καὶ µέγιστον iv βασιλεῦσι, xol ἀκρότατον τὴν εὐσέδειαν, τὸν καὶ τὴν 94 ἰσχὺν ἀπρόσμαχον, xai iv φρόνησιν - , * , » .» λ ἀνυπέρθλητον, καὶ iv ἅπασι τοῖς καλοῖς πάντων τῶν ἀπ᾿ αἰῶνος θαευμακυµένων ὀνομαστότατον ᾿οὔ τῷ νεύματι xat ἡμεῖς ὑπείξομεν xat τῷ Δεσποτικῷ θελήματι οἱ δοῦλοι ὑππρετήσομεν. B'. e ᾽Απόχρισις πρὸς τὰ ἐρωτηθέντα περί woo — B II Responsio ad inte*rogatade quibusdam nuptiis. . γαμον. » 'O Πετρακᾶς ἐγέννησε τὴν ᾽Αρχόντισσαν, xii τὴν Petracas genuit Árchontissam et Calen, uteri- Καλὴν, ὁμομητρίους * ἡ ᾿Αρχόντισσα kyívvnot τὴν nos: Archontissa genuit Xanthen : Cale genuit Ἐχνθήν, H Καλὴ ἐγέννησε τὸν Συμεὼν, ἡ Ἔανθη Symeonem.: Xanlegenuit Sophiam. Duo fraires ex ἐγέννησε τὴν Σοφίαν. "Expo: δύο αὐτάδελφοι ἐξ ixé- alio genere consanguinei et uterini, Julianus et poo (6vouc ὁμοπάτριοι καὶ ὁμομήτριοι, ἸΙουλιανὸς Joanna.Qui Julianus » accepit in uxorem Sophiam καὶ Ἰωαννώ, Όστις Ἰουλιανὸς ἀνελάδετο ci; qovat- — Xantho filiam. An Symeoni Cales filio licent Joan- κα Σοφίαν τὴν θυγατέρα τῆς Ἐχνθης, ᾿Ακώλυτόν Dam ο uxorem ducere, necne? Quero igitur ab ἐστι λαθεῖν τὴν Ἰωαννώ σύνευνον Κυμεὼν τὸν oy amplitudine lua hoc apertius scripto cognoscere. τῆς Καλῆς, fj οὗ ; ζητῶ τοΐνων Ὑνωρίσαι τοῦτο σα- φέστερον παρὰ τῆς σῆς µεγαλειότητος ἐγγράφως, Πρὸς ταῦτα ἀπόχρισες ἐπέχθη τοιαύτη" "Eme Αά qusstionem hujusmodi, responsio talis facta ἀναφαίνεται τὸ ἐρώτημά σου, ὦ θεοφιλέστατε Δυῤ-,, 68: Cum tua manifesta sit ἱπίθγγοραίίο, piissime ῥαχίτα µέγα σακελλάριε, sl ἀπολύονται δύο ἀδελφοὶ Dyrrachita magne sacellarie an duobus fratribus πρὸς θείαν πρωτεξαδέλφην καὶ ἀνεψιὰν BE. ἑτέρυ legilimo connubiu jungi liceat cum priore so- πρωτεξοδέλφου πρὸς Évvopov Ὑάμον ἔξεσι τοῦτο brina el consobrini patruelisve filia. Jure licet : γενέσθαι. Οὔτε γὰρ ἄθεσμόν ἐστιν, οὔτε κεκωλυµέ- neque nefas p, neque prohibitum. Illa enim prohi- vov, Ἐκεῖνα γὰρ Χεκωλυµένα λέγονται, καὶ ἄθεσμα, bita dicuntur «, nefaria, et injusta, in quibus co- καὶ παράνομα, ἓν οἷς τὰ τοῦ Ὑένους συγχέονται, gnalionis jura confunduntur. Id est si patruus vel Τουτέστιν, εἰ θετός iori, συνοικήσει τῆς γυναικὸς — avunculus est, ob rationem conjugii cohabitatio- κινδυνεύεί ἀνεψιὸς λέγεσθαι τῷ λόγῳ τῆς πρὸς τὴν Disque cum uxore, futurum est, ut fratris sororis- γυναῖχα συναρμογΏς. Kal ab πάλιν εἰ γυναικάδελ- — ve filius appelletur. Et rursus si uxoris frater, φὀς deu, συμβαίνει τιχὸν λέγεσθαι σύγγαμθρο * accidet forte ut congener dicatur: et alia, que ex καὶ ἄλλ᾽ ἄττα τοιαύτη ἡ σύγχυσις καὶ τὸ ἀπρεπές. hujusmodi confusione et turpitudine. Nam secun- Κατὰ γὰρ τὸν θεοφύλακτον µέγαν βασιλέα 99, iv τοῖς dum theophylactum magnum Basilium r, in nuptiis γάμοις οὗ µόνον τὸ ἐπιτετραμμένον ζητοῦμεν, ἀλλὰ non solum quod permissum est quierimus, sed et καὶ τὸ εὐπρεπές. Kal ἑτέρωθι ὁ αὐτὸς, Ἐν ol; τὰ quod honestum. Idemque alibi, iv. quibus que τοῦ Ὑένους συγχέονται, ἔκεῖθεν ὁ γάμος ἀθέμιτος, — Sunt cognationis confunduntur, ibi nuptizillicitz. "Ότι γοῦν οὔτε τις ἀπρέπεια ἐνταῦθα ἀνακύπτει, οὔτε D Quodigilur neque turpitudo hic emergit ulla, neque τοῦ Ὑένους σύγχυσις (τοῦ γὰρ ἑτέρυ μέρους πίµ- generis confusio ; (ex una namque parte quintus πτος βαθμὸς, τοῦ δὲ ἑτέρου δεύτερος, καὶ οὕτως gradus, ex altera secundus, proindeque septimus ὕθδομος ἐξ ἀγχιστείας ὀνομαζόμενος) ἔνθεσμος ὁ affinitatis nominatus) licite tales nuptize, legiti- τοιοῦτος γάμος, xal Évvopoc, xal ἀχώλυτος, ᾽Αγχι- στεία δὲ ἐστι, κατὰ τὸν νοµοθέτην, οἰκειότης προσ- ώπων ix γάµων ἡμῖν συνηµµένη, συγγενείας ἑκτός * maque nec velit». Affinitas autem, secundum juris conditorem, cst personarum propinquitas per nuptias nobis conciliata, extra cognationem. Et VARLE LECTIONES. 92 συνάπτειν. 99 ἡ ἁγιωσύνη σου. 94 τὸν κατὰ τήν. 95 Βασίλειον, m perfectio. 3 Joanno. ο Joannonem » incestum. * et. incesta, et nefaria, ἵπ quibus, * illum di vinitus custoditum. 935 JUS CANONICUM 936 differentia nulla erit agnatorum et cognatorum, Α καὶ διαφορά τις οὐκ ἔσται ἀγνάτων xol κογνάτων qui videlicet per mares aul feminas descendunt, septimo affinitatis gradu intermedio. Talis igitur contractus fiet, nec'prohibelur, iis rationibus, quas legibus et canonibus innixi diximus. Mense Septembri, indictus Basilius humilis s, Thessalo- nica. ΝΙΟΕΤΑ METROPOLITANI HERACLEZE. Responsa ad Constantinum episcopum. Interrogatio. An qui ad se:undas convolat nuptias, accipere possit bigami precationem a re- gionis antistite. Responsio Exacta quidem disciplina bigamos coronare non novit : magna aulem Ecclesie con- τῶν ἐξ ἀῤῥενογονίας δηλαδη καὶ θηλυχονίας, ἑθδόμου Εξ ἀἁγχιστεας μεσολαθοῦντος βαθμοῦ. ᾿Εντεῦθεν οὖν γένηται τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα, xal ob χωλυ- θήσεται καθ᾽ οὓς ἔφαμεν τρόπους, νόμοὶς καὶ xavó- cw ἑπερειδόμενοι, Μηνὶ Σεπτεµθρίῳ, ἐπινεμήσεως ϐ᾽, Βασίλειος ὁ ταπεινὸς θεσσαλονίκης. NIKHTA ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡΑΚΛΕΙΑΣ, « ᾽Αποχρίσεις πρὸς Κωνσταντῖνον ἔπίσκοπον. s Ερώτησις. Τοὺς εἷς δεύτερον συνοικέσιον ipyo- µένους εἰ δεῖ λαδεῖν τὴν τοῦ διγάµου εὐχὴν παρὰ τοῦ κατὰ χώραν ἀρχιερέως. Απόχρισις, Ἡ uiv ἀκρίδια τοὺς διγάµους οἷκ οἶδε στεφανοῦν, fj δὲ iv τῇ µεγάλῃ ᾿Εκκλησίᾳ συνήθεια suetudo hiec non observat,sed ὑ/ραπηίς etiam spon- B τὰ τοιαῦτα οὐ παρατηρείται * ἀλλὰ καὶ τοῖς διγάµοις salitias coronas imponit : nec ullus unquam per eam causam incusatus est. Ideoque calumniam non formidabit quisquam, si tales coronaverit. Nisi quod annum unum aut alterum a sacrorum mysteriorum communione arceri debeant : nec eum, qui precalionem concepit, simul cum iis cibum sumere oporteat ι. Interrog. An puellam oporteat accipere alium virum, cum vir ejus estin extraneam regionem profectus, ibique concubinam nactus, et ipsa viri reditum tribus annis exspectavit. Resp. Hic quidem a concubina discedet, nec ab uxore separabilur : sed nec ipsa ad alias festina- τοὺς νυμφικοὺς στεφάνους ἐπιτίθησι ^ καὶ οὐδεὶς οὐ- δέποτε διὰ τοῦτο ἐνεκλήθη. "Det οὐδέ τις φοδηθή- σεται τὸ ἐπίχλημα, τοὺς τοιοῦτους στεφανώσσς. Πλὴν ὀφείλουσιν ἕνα fj, καὶ δεύτερον ἐνιαυτὸν χκωλυ- θῆναι τῆς τῶν ἁγίων μυστηρίων µεταλήψεως * xal οὐδὲ τὸν ἱερολογήσαντα ph, συνεστιαθΏνχι τούτοις. Ἐρ. El δεῖ κόρην λαθεῖν ἕτερον ἆνδρα, τοῦ àv- δρὸς αὐτῆς ἁπάραντος εἰς ἀλλοδαπὴν χώραν, κχάχεῖσε παλλακὴν κτησαµένου, xal αὐτῆς προσκαρτερησάσης τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἄφιξιν χρόνους τρεῖς. Απ. Ὁ τοιοῦτος τῆς μὲν παλλακῆς ἀποστήσεται͵ τῆς δὲ γυναικὸς οὐ Ἰχωρισθήσεται. ᾽Αλλὰ χαὶ αὐτὴ bit nuptias. Libera enim est, ut inquit Aposlolus, ᾳ πρὸς ἕτερον Ὑάμον οὐκ ἀπονεύει, ᾿Ελευθάρα γὰρ viro moriuo, non autem eo vivente. Interrog. Puella quedam virum accepit, et sponsaliorum facta est precatio et benedictio : cum carnalis non intervenisset copula, vir in suam socrum prolapsus est, gravidamque fecit. Quid faciendum est ? Resp. Te hac specie et prius respondimus : nunc antem quod suppetit, respondebimus : licere viro suam uxorem habere : sed procul a socru re- movendum esse, cb malam consuetudinem, ne amplius ab ea pelliciatur. Interrog. Si qua mulier partu edito, calumnie- tur sacerdotem, quasi ex eo pepererit, quid fa- ciendum si probaiionum sit inopia? an jusjuran- dum prestabit mulier, ut sacerdos periculum gradus subeat ? Resp. Crimina nou per calumniam * aut exse- crationem diluuntur, sed inculpata vite testium voce jurejurando confirmata demonstrantur v. Me- retrici autem nulla fides habenda : sed relinqua- tur sacerdos judicio Dei, qui slatim ultionem est facturus. Interrog. Vidua quedam, germanam habens, ἐστιν (ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος) ἀποθανόντος τοῦ ἀνδρὸς, ζῶντος δὲ, οὖκ ἔτι, Ἐρ. Κόρη τις ἀνελάθετο ἄνδρα, καὶ γέγονεν εὐχὴ µνηστείας καὶ ἱερολογία, ἄνευ τῆς συναφείας. Εἶθ᾽ οὕτω περιέπεσεν ὁ ἀνλρ εἷς τὴν αὐτοῦ πενθερὰν. καὶ ἐνεγάστρωσε ταύτην. Tl δεῖ πο'εῖν : Απ. Περὶ ταύτης της ὑποθέσεως χαὶ πρότερον ἀπεχρίθημεν, xal νῦν δὲ τὸ παριστάµενον ἡμῖν ἀποχρινούμεθα , ὅτι ὁ ἀνὴρ τὴν ἑαυτοῦ μὲν γωναῖχα ἔχειν συγχωρηθήσετχι, τῆς δὲ πενθερᾶς µακρυνθή- σεται, διὰ τὴν φαύλην συγήθειαν ἵνα μὴ Ὀπὸ ταύ- της κάὶ ἔτι ἕλκηται. Γρ. ᾿Εὰν τις γυνὴ τεχοῦσα παιδίον, διαθάλλῃ D toda, ὡς i£ αὐτοῦ τεχοῦσα τοῦτο, τί δεῖ γενέσθαι, ἁπορίας οὔσης ἀποδείξων ; ᾿Εκτελέσει τὸν ὄρκον à γυνὰ, καὶ κινδυνεύσει εἷς τὸν βαθμὸν ὁ ἱερεὺς ; Ἆπ. Tà ἐγκλήματα οὐ διὰ συκοφαντικοῦ καὶ τελείου λύονται, ἀλλὰ διὰ φωνῆς μαρτύρων ἁἀδιαθλή- των ὄρχῳ πιστουµένης ἁποδείχνυνται. Τι δὲ πόρνη οὐδαμῶς προσεκτέον * ἀλλ᾽ ἑάσθω ὁ ἱερεὺς τῇ τοῦ Oto χρίσει, καὶ αὐτὸς ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν iv τάχει. "Ee. Ώννἡ τις χήρα, ἔχουσα αὐταδέλφην τεχοῦσαν VARLE LECTIONES. * humilisepiscopus Thessal. *nuptiali eorum conviviointeresse. *nonperjuramentum de calumnia, neque per absolutum juramentum. * probantur. 937 δύο παῖδας ἄῤῥενα», Ὑέγονεν ἁγίου βαπτίσματος Κωνσταντίνου στρατιώτου. Πει- βῥἄται γοῦν à ἀδελφὴ τῆς χήρας Μαρία, ἀναλαθέσθαι el; ἕνα τῶν ἑαυτῆς υἱῶν θυγατέρα τοῦ Κωνσταν- τίνου. Απ. Οὐ κωλύεται d Μαρία θυγατέρα τοῦ Κων- σταντίνου, ὃν ἡ αὐταδέλφη αὐτῆς ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδέξατο, υἱῷ αὐτῆς ἁρμόσαι ' καὶ γενέσθω τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα. "Eg. EU. τὸν ἐκ διγάµων τεχθέντα δεῖ γενέσθαι ἱερέα. π. Ὁ ἐκ διγάµων ἢ πτριγάµων fj πολυγάµων ἀποτεχθεὶς, ἐὰν τὸν οἰχεῖον βίον καλῶς διεξάγτ, οὐ κωλύεται ἱερωθῆναι. Οὐ γὰρ προχριµατίζεται διὰ τοὺς γονεῖς. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ TOY ΧΩΜΑΤΗΝΟΥ 96, APXIEIII- ZKOIIOY BOYATAPIAZ. A. Περὶ βαθμῶν συγγενείας. Ὁ μὲν λόγος, ὃν ᾖτήσω, ἡμῖν τιµιώτατε δέσποτα͵ GRJECO-ROMANUM ἀνάδοχος ἀπὸ τοῦ Α qum peperit duos filios mares, ex sancto bapti- 938 smate Constantinum militem suscepit. Maria vi- dus soror uni filiorum conatur filiam Constantini nuptui accipere. Resp. Non prohibetur Maria filiam Constantini, quem ejus germana e sacro baptismate sustulit, filio suo conjungere, et fiat hujusmodi contrac- tus. Interrouatio.An possit,qui natus est ex bigamis, sacerdos fleri. Resp. Quia bigamis, aut trigamis, vel polyga- mis parentibus procreatus est, si vitam honestam agat, non prolibetur consecrari x ; parentes enim ei non prajudicant **. DEMETRII CHOMATENI *, ARCHIEPISCOPI .. BULGARLE. I. De gradibus cognationis. Ratio quidem, quam petisti, reverendissime καὶ τῶν ἀληθῶν προσγενῶν τὰ λίαν ὑπερέχοντά τε — domine, et inter veros cognatos in primis eximie καὶ χράτιστα, οὔκουν ῥδιος οὐδὲ εὐχερὴς, μᾶλλον et optime, non facilis, nec expedita, sed ez dili- δὲ πολλῆς δεόµενος τῆς ἐπιστημονικῆς, ἐκ τῶν τοῦ fenti legum perscrutatione, experentia, et cogni- νόµου ἀκριθασμῶν, καὶ πείρς, xal ]νώσεως, εἷς tione, ad dilucidam perspicuitatem et exbibitio- τηλεφανΏ ταύτου σαφήνειαν xal παράστασιν, διὰ τὸ nem, multam potius scientiam, propter suam χατ αὐτὸν ποιχίλον τε xal πολυσχιδές, "Ἔνθεν καὶ varietatem οἱ multiplicitatem, requirit. Unde fa- ἀνεθαλλόμην τὰ πλεῖστα obe τὸ ἐγχείρημα. Ἐπεὶ Clum,ul rem aggredi diu distulerim. Sed postquam δὲ καθάπαξ Ὑίνεσθαί σοι πειθήνιοι ἓν ἑαυτοῖς ἔχυ- tibi obsequentes esse semel nobis proposuimus, οώσαμεν, διά τε τὸ τῆς συγγενικῆς οἰχειότητος Cum propter inexcusabilem cognationis propin- ἀἁπαραίτητον, καὶ διὰ τὴν θείαν ἐντολὴν, τὴν τῷ quitatem, tum ob divinam preceptionem, qus αἰτοῦντι πᾶν ῥὁτιοῦν διαχελεύουσαν 97 τούτου δὴ C quidvis petenti dare jubet: hac sane de causa ἕνεκα τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ θαῤῥήσαντες, τῷ xal τοῖς ἀσόφοις καὶ ἀγραμμάτοις σύνεσιν xal σοφίαν τελείαν παρέχοντι, xal λόγον iv ἀνοίξι τοῦ στόματος, οὖκ ἀποδοσχεραίνομεν πρὸς τὸ αἵτημα * σαφῶς κεἰδότες ὡς εἴπερ τις ἡμᾶς ἁμοθίας καὶ τόλµης [γγράψαιτο διὰ τὸ της λέξεως ὁμοῦ ἀκαλλὲς, καὶ της ἐννοίας τὸ ἀτελὲς, συγγνώµων αὖθις ἔσται ἡμῖν, ὣς οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ὁρμ]θεῖσι πρὸς τὸ ἐγχείρημα, ἀλλὰ τὸ τῆς ἀκραιφνοὺς συγγενείς καὶ εἰλικρινοῦς διαθέσεως εἰσπράττουσιν. ᾽Αλλ) bv τούτοις μὲν τὸ λόγου προ- οἰμιον. ᾽Αρκτέον δὲ τὰ τῆς αἰτήσεως οὕτως * ᾿Ηθέλη- σας μαθεῖν ἐξ ἡμῶν, ὅπως τε τὰ τοῦ Ὑένους βαθµι- δοῦνται πρόσωπα, καὶ τίνα μὲν Ex τούτων πρὸς χοι- νωνίαν γάμου Χωλύονται, τἶνα δὲ αὖθις παραχω- confidentes verbo Dei, qui et insipientibus οἱ il- litteratis intelligentiam, perfectamque sapientiam praebet, et in oris apertura sermonem, ad tuam petiionem non hzsitamus * : aperte scientes, si quis ob elocutionis deformitatem simul et medita- tionem imperfectam non imperiti: audaciequeac- cuset, vice versa nobis veniam daturum, quod non a nobis ipsis ad hunc conatum incitati simus, sed arcte cognationis sincerique affectus peragamus officium. Sed in his quidem orationis procemium. Qnod autem ad petitionem attinet, initium sic sumendum est : discere vis a nobis,quonam modo per gradus numerentur generis personz,quenam ex iis ad nuptiarum prohibeantur societatem, et ῥοῦνται συνάπτεσθαι, ὡς ἀνεπιτίμητα. Καὶ δὴ κατὰ D qui rursus conjungi extrareprehensionem permit- την ᾖἸνοῦσαν ἡμῖν γνώσιν καὶ πεῖραν τοῦ Oto) διδόντος ἰσχὺν, ἐκ τῶν νομικῶν ἐδαφίων τὰ λεχθη- σόµενα ἀναλεγομένοι ταῦτα οὕτως ἀποκρινόμεθα * Ἡ τοῦ Ὑένους σειρὰ τρισὶ συνείρται τάξεσι, τῇ το τῶν ἁνιόντων ὀπηλονότι, τῶν κατιόντων, x«l τῶν ix πλαγίου. ᾿Ανιόντες δὲ εἶσιν, ol τε γονεῖς καὶ οἱ πάπποι καὶ ol πρόπαπποι ' χατιόντες δὲ, οἱ παῖδες, καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν τικτόµενοι ἔχγονοι καὶ δισέχγονοι, tantur. Itaque secundum eam, qua nobis inest, cognitionem et experientiam,Deo suggerente vires, ex legalibus fundamentis, que dicenda sunt, de- cerpenies; hec respondemus ad hunc modum : Cognationis vinculum tribus conjungitur ordinibus, ascendentium videlicet, descendentium, et eorum, qui sunt a latere. Ascendentes sunt genitores, avique et proavi; desceptes autem , filii, et VARLE LECTIONES. 96 Χωματειανοὺ. — 97 ma 6 τι oov δοῦναι διακελ. x &acerdos ordinari. x nam parentum causa nullum prajudicium sustinet. Y Chomatiam. * decla- rationem 3 haud gratate petitionem admittimus. PATROL. GR. CXIX. 30. 939 JUS CANONICUM 940 qui ex iis nascuntur nepotes, pronepotesque, et A καὶ oi. τούτων ἀπόγονοι * οἴγε μὴν ἐκ πλαχίου, θεῖοι, abnepotes. Qui autem sunt ex transverso, patrui vel avunculi, filii fratrum sororumve, conso- brini, et ceteri. Ascendentium igitur, et descen- dentium, ad nuptiarum societatem conjunctio in infinitum lege prohibetur. Patri enim vel avo, vel proavo, aut matri vel avis, vel proaviz, nuptias cum filio vel nepote pronepoteve nullo modo con- trahere licet. Nec rursus filius, vel nepos, aut pronepos, patri vel matri, aut avo vel avis, aut proavo vel proavie conjungitur.Ordo autem eorum, qui sunt ex lransverso,ad septimum usque gradum prohibitionem habens, exinde conjungi volenti- bus permissionem a lege sumit et libertatem.Por- ro gradus a cognatica slirpe initium sumentes, dicli sunt ad similitudinem graduum scalarum. Nam quemadmodum gradus de plano initium su- mentes, et ad ulteriora progredientes, ascensum el descensum terminant : sic et hi gradus, ut rami quidam simul nati a radice primi genitoris proce- dentes, cognationem perficiunt. Singule ergo ge- neraüiones unum gradum faciunt,Pater igitur ad filium nullo modo gradatur, propterea quod radix hujus est et principium,unusque gradus filiuscum patre esse censetur. Duo autem germani, quia ex duabus progrediuntur generationibus,duos quoque gradus faciunt. Quique ehim generatio (quemad- modum diximus; gradum unum facit. Patrueles vero et consobrini, quarti sunt gradus, et similiter ἀνεψιοὶ, Ἐξάδελφοι, καὶ ol Aotmol, Ἡ μὲν οὖν τῶν ἁνιόντων, καὶ κατιόντων πρὸς Ὑάμου — xotwovlav συναρμογὰ εἷς ἀπέραντον παρὰ τοῦ νόµου κεχώλυται. . Ob γὰρ πατρὶ, fj πάππῳ, fj προπάππῳ, εἴτε μητρὶ, fi µάμμῃ, f προµάμμῃ ἐστὶ θεμιτὸν γάμον συναλλάζαι μετὰ υἴοῦ, fj ἐκγόνου, 4 δισεκχόνου, τὸ σύνολον * οὔτε μὴν τὸ ἀνάπαλιν υἱὸς ἢ ἔχγονος fj δισέχγονος, πατρὶ fj μητρὶ fj πἀππῷ ἢἃ μάμμῃ ἢ προπάππῳ f προμάμμῃ. Ἡ, τῶν ix πλαγίου δὲ, µέχρι καὶ ἐ6δό- µου βαθμοῦ τὴν χώλυσιν ἔχουσα, ἕκτοτε τοῖς βουλο- µένοις συνάπτεσθαι τὸ ἄνετον παρὰ τοῦ νόµου Aap- θάνει xat ἀνεμπόδιστον, Οἱ ᾖβαθμοὶ µέντοιγε ἀπὸ συγγενικῶς ῥιζονχίας λαμθάνοντες τὴν ἀρχὰν, ix τῶν [βαθμίδων τῆς κλίµακος ὠνομάσθησαν. σπερ γὰρ αἱ βαθµτδες ἐξ ἐπιπέδυυ τινὸς τὴν ἀρχὴν λαμ- θάνουσαι, καὶ εἰς τὰ πρόσω προθαίνουσαι, τὴν üv- οὃον f| τὴν κάθοδον συμπεραίνουσιν οὕτω καὶ ci βαθμοὶ ὡς ix ῥίζης ὁμοφυεῖς κλάδοι τοῦ πρώτου Ὑεννήτορος προϊόντες, τὴν συγγένειαν ἁπαρτίζου- σιν. ᾿ἘΕκάστη οὖν Ὑγέννησις ἵνα βαθμὸν ἀποτελεῖ. Πατὴρ γοῦν πρὸς υἱὸν οὐδαμῶς βαθμιδοῦνται, αθ- ότι ῥίζα τούτου πέλει καὶ καταρχή. Εἷς δὲ βαθμὸς ὁ υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα λογίζεται. Οἵ } μὴν δύο αὖτ- ἀδελφοι, διότι ἐκ δύο γεννήσεων προέρχονται, καὶ δύο ἀποτελοῦσι βαθμούς. Ἑκάστη γὰρ Ὑέννησις (ὣς εἴρηται) βαθμὸν ἕνα ἀποτελει, Οἱ μέντοι πρωτ- εξάδελφοι τετάρτου ῥβαθμοῦ ,τυγχάνουσιν, ὡσαύτως καὶ οἱ δισεζάδελφοι ἕκτο κατ ἀναλογίαν κχαταρι- sobrini eadem ratione servata,sexti gradus connu- (, θμοῦνται βαθμοῦ * οἱ δὲ s τρισεζάδελφοι, τοιουτο- merantur. Eodemque modo oclavi, sobrinorum τρόπως ὀγδόου. 'H τοιαύτη τοίνυν συγγένεια καλεῖται filii. Talis igitur cognatio vocatur ex sanguine: ἐξ αἵματος, ᾿Ένθεν καὶ τὸ τῆς κωλύσεως ὅριον µέχρι hinc et prohibitionisterminumad septimum usque «τοῦ ἔθδόμου βαθμοῦ ἐκληρώσατο ' ὡς ἔστιν ἐξὸν gradum sortita est, ut studiosus discere potest ex καταμαθεῖν τὸν φιλομαθήη ἀπό τε τῆς νοµικῆς περι- legum voluminibus et synodalibus constitutioni- λήψεως καὶ τῆς συνοδικῆς διατάξεως. Ὁ μὲν γὰρ bus. Lex enim 5 titulo 28 libr. »sic ait : Inter eas νόμος £v &' τίτλῳ τοῦ x» βιθλίου οὕτω φησὶ, Μεταξὺ personas, quae sunta latere, est quedam prohibi- τῶν ἐκ πλαγίου προσώπων ἔστι τις χώλυσις. Τὴν tio.Nam fratris vel sororis filiam uxorem ducere ἍὙὰρ τοῦ ἀδελφοῦ µου 5j τῆς ἀδελφῆς µου θυγατέρα non licet, nec eorum neptem : simili modo nec λαμθάνειν πρὸς γάμον οὐ θέµις, οὐδὲ τὴν τούτων patrui avunculive, amit» matertereve filiam, id ἐγγόνην * ὁμοίως οὐδὲ τὴν θυγατέρα τοῦ θείου ἢ τῆς est, consobrinam meam : sed neque filius meus θείας, τουτέσι τὴν ἐξαδέλφην µου, 'AÀÀ' οὐδὲ ὁ eorum neplem, qui sobrini appellantur. Et ita υἱὸς µου τὴν ἐκγόνην αὐτῶν, οἵτινες λέγονται δισε - quidem consobrinorum filios, nimirum sobrinos, Κξάδελφοι, Καὶ οὕτω μὲν τοὺς τῶν ἐξαδέλφων παϊῖδας, qui sunt sexli gradus, prohibitarum nuptiarum ἄγουν τοὺς δισεξαδέλφους, οἵτινες εἶσιν ἕκτου βαῦ- limitem, Novella ipsa posuerit. Septimus autem μοῦ, τὸ των κεκωλυμένων Ὑάμων Ἡἡ υεαρὰ αὕτη gradus, quia silentio preteritus fuerat, locum τέθειχεν ὁροθέσιον. Ὁ δὲ ἕθδομος βαθμὸς διὰ τὸ ix acceperat, nec ad nuptiarum societatem vetabalur. τούτων παρασιωπηθῆναι, χώραν ἐλάμθανε, καὶ εἰς Verum synodalis cognitio, facta tempore sanclis- Ὑάµμου κοινωνίαν οὐκ ἑχωλύετο. 'H δέ Ύε συνοδικὴ simi illius patriarchze, domini Lucee,ut turpem et διάγνωσις, ἡ ἐπὶ τῆς ἐφημερίας γενομένη τοῦ ἁγιω- inhonestum, hunc septimum gradum.propterper- Ἅτάτου Ἐκείνου πανριάρχου κυρίου Λωκᾶ, ὡς αἰσχρὸν sonarum proximilatem, probibitis et illicitis adju- καὶ ἄσεμον xai τοῦτον τὸν ἕθδομον βαθμὸν, διὰ τὰν dicavit, et ex Christianorum abscidil republica. τῶν προσώπων ἐγγύτητα, τοῖς ἀπηγορευδένοις καὶ Hanc autem sxnodalem actionem Novellaconstitu- ἀποτετραμμένοις ἐνέκρινε, xal τῆς τῶν Χριστιανων tio imperatoris inclyti et Porphyrogennetze domini πολιτείας ἐξέκοψεν. Ἐπηκολούθησε δὲ «p συνοδικῇ Manuelis subsecuta est, et quie decreta sunt san- ταύτῃ πράξει καὶ νεαρὸν θέσπισµο τοῦ iv βασιλεῦ- cte, confirmavit. ctv ἀοιδίμου καὶ παρφυρογενηήτοµ, ἈΧυρίου Μανουὴλ, καὶ τὰ ψηφισθέντα ἐκύρωσεν ἀσφαλῶς. VARLE LECTIONES. b Scilicet Dasilieorum. 941 GRJECO-ROMANUM | 949 "Έκτοτε οὐχ µέχρι καὶ νῦν οἱ xexsAugévot τῶν À Exinde igitur ad hoc usque tempus, vetiti gradus ἓξ αἵματος βαθμῶν ἕως τοῦ ἑθδόμου βαθμοῦ κατα- sanguinis ad septimum gradum desinunt. Neque ληγουσιν. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε Ἔστι λαθεῖν τὸν δισεξ- enim licet sobrino sobrini sui filiam accipere, cum ἄδελφον τὴν τοῦ δισεξαδέλφου αὐτοῦ θυγατέρα, &v- sit hujus ἀνεψιά. Quod natura justum est, decens, tjiév τούτου τυγχάνουσαν. Τὸ φύσει δίκαιον καὶ et honestum velut frenum quoddam, lex nuptiis εὑπρεπὲς καὶ σεμνὸν, ὥσπερ τινὰ χαλινὸν, ὁ νόµος adhibuit;nt his detenti contrahentes,non ut equus τοῖς γάµοις ἐπέθηχεν * ὣς ἂν τούτου ἐχόμενοι ol συν- aut mulus, quibus non est intellectus, ad genus αλλάττουτες, μὴ, ὡς ἵππος xal ἡμίονος, οἷς oóx suum hinniant. Qu» vero deinceps person: sunt ἔστι σύνεσις, ἐπὶ τὸ συγγενὲς χρεµετίζωσι. Τὰ μέν post septimum hunc gradum, sine prohibitione ad τοι ἔἐπέχεινα τοῦ ἐθδόμου τούτου βαθμοῦ πρόσωπα nuptiarum copulam procedent. Nam ad sanguinis ἀχωλύτως ἀλεύσονται πρὸς Ὑάμων συναρµογήν. Cognationem(ut superius positum est)septimus gra- Εἰς γὰρ τὴν ἐξ αἵματος συγγενειαν, ὡς προέκκειται dus nuptiarum societatis prohibitorius terminus ὁ ἔθδομος βαθμὸς τής τῶν γάμων ἈΧοινωνίας χωλυ- apparuit.Et hec de sanguinis cognatione.Quoniam τικὸν ὁριον πέφηνε. Τὰ μὲν οὖν περὶ τῆς ix αἵἴματος autem et affinitas juxta legalem discipliname, per- συγχενείας, ἓν τούτοις. ᾿Επεὶ δὲ καὶ ἡ ἀρχιστεία κατὰ — sonarum pernuptias conjunctarum propinquitatem τὴν νομικὴν ἀκχρίδεαν προσώπων ἡμῖν οἰκειότητα P sine cognatione conciliat,neque hanc sine deflni- ἔμποιετ, ix γάμων σὔνημμένων ἄνευ συγγενείας, οὐδὲ — tionereliquit exacta legis disciplina.Aitenim in 3c. ταύτην τὸ τοῦ νόµου ἀχριθὲς ἀφῆκεν ἀόριστον,. Φη- predictiàtituli 98 librique sequuntur : Socrus est αἱ γὰρ bv q' κεφαλαιῳ τοῦ ἀναπεφωνημένου e' τίτλο — maler, et avia, et proavia uxoris mez : nullamque "*o0 xn βιθλίυ, ταῦτα * Ilevücoà ἐστὶν ἡ µήτηρ, earum accipio.Et nurus dicitur filii, et nepotis, et xal μάμμη, καὶ ἡ προμόμμη τῆς γαμετῆς poo, pronepotis uxor, Et privignadicitur, exalio suscep- xal οὐδεμίαν αὐτῶν Aap6ávo. Καὶ νύμφη λέγεται — lafilia,neptisque,et proneptisuxoris mez:etnullam ^ τοῦ υἱοῦ, xal τοῦ ἐκγόνου, xxl τοῦ προεκγόνου earum uxorem accipio. Tales igitur person; quarto αμετή * καὶ προγόνη λέγεται ἡ ἐξ ἄλλου θυγάτηρ, gradu comprehensz, non habent juxta Novellam καὶ ἐχγόνη, xal προεκγόνη τῆς γαμετης µου. καὶ nuptias permissas. Quemadmodum autem in san- οὐδεμίαν αὐτῶν λαμθάνω. Τὰ τοιαῦτα Ὑγοῦν πρόσωπα guinis gradibus seplimus,(ut superius dictum est) τετάρτῳ περιλαμθανόµενα βαθμῷ τὸν γάµον ἔχουσ, propter decorum et honestatem,tandem vetitus est: κατὰ τὴν νεαρὰν, ἀσυγχώρητον. ΄Ὥσπερ δὲ iv τοῖς sic in gradibus affinitatis, quintus et sextus post ἐξ αἵματος βαθμοῖς ὁ ἕθδομος ραθμὸς (ὡς ἄνωθεν heca sancto patriarcha Sisinnio censure subjectus εἴρηται) διὰ τὸ εὐπρεπὲς xal σεμνὸν κεκώλυταιϱ θ5ί: uL aperte declaratur in ejus decisioned,quz» de ὕστερον * οὕτω xal iv τοῖς ἐξ ἀρχιστείας ὁ πέµπτος — his exposila est. Atque ita ad sextum usque gradum καὶ ὁ ἕκτος μετὰ ταῦτα πχρὰ τοῦ iv ἁγίοις πατρ- — prohibitee inter affines nuplie conprehenduntur. άρχου Σισιννίου ἐπετιμήθη * καὶ δηλοῦται τὰ περὶ — Elenim fieri non potest,ut duo fratres duas conso- τούτων τρανῶς kx τῷ map αὐτοῦ ἐντεθέντι τόμῳ' — brinas,aut vice versa duo consobrini duas sorores καὶ οὕτω µέχρι τοῦ ἕκτου βαθμοῦ οἱ xexeÀogévot uxores ducant.Nam consobrini sunt quarti gradus, τῶν ἐξ ἁἀγχιστεας Ὑάμων καταλαμθάνονται, Δύο germani aulem , secundi : et propter personarum γὰρ ἄδελφοὺς δύο πρώτας ἐξαδέλφας, Ἡ τὸ ἀνάπαλιν — propinquitatem ad nuptiaruru societatem venire ne- δύο πρώτους ἐξαδέλφους δύο ἀδελφὰς λαθεῖν εἰς quaquam permissisunt.E duobus enim et quatuor, γάµον, ἀδύνατον, Οἱ πὲν γὰρ δύο πρῶτοι ἐξάδελ- sextus gradus terminatur, et e converso : ob eam- qot, τετάρτου elsi βαθμοῦ * οἱ δέ Ύἤε δύο αὐτάδελφοι, que causam vetitus est. Eodemque modo patruus δευτέρου. καὶ διὰ τὴν τῶν προσώπων ἐγγύτητα — seu avunculus, et fratris sororisve filius, cum so- οὐδόλως πρὸς Ὑάμου ἔρχεσθαι κοινωνίαν συνεχωρή- roribus alterius cognationis econnubialem contra- θησαν. 'Ex Ὑὰρ δύο τεσσάρων ἔχτος βαθμὸς συµ- ctum inire prohibentur.Ex his enim personis quin- περαίνεται, καὶ τὸ ἀνάπαλιν ' καὶ διὰ τοῦτο κεκώ- tus gradus conficitur. Nam patruus seu avun- λυται * ὡσούτως xxl Óctoc καὶ ἀνεψιὸς πρὸς δύο ἑτέρου — culus ad fratris sororisve filium, tertium gradnm Ὑένους αὐταδέλφας — qupixbv συνιστᾷν συναλλαγµα " obtinet : du: autem sorores ad se invicem,secun- κωλύονται. Πέμπτος γὰρ ἐκ τούτων τῶν προσώπων dum.Sic igitur etin cognatione affinitatis, ad quin- βαθμὸς συνάγεται. ὍὉ μὲν γὰρ θεῖος πρὸς τὸν tum sxlumque gradum usqne,prohibitorius stetit ἀνεψιὸν τρίτον ἐπέχει βαθµόν, Αἱ δέ Ύε δύο αὐτ- terminus. ΟΦίθγυπι alius etiam est ex affinitate ἄδελφαι, πρὸς ἀλλήλας δεύτερυν. Οὕτω τοίνυν καὶ gradus, aliter collectus : quem permissum esse εἰς τὴν ἐξαγχιστείας συγ]ένειαν µέχρι πέμπτου omni modo, nontantum przdicta legis silentium, καὶ Éxvou βαθμοῦ τὸ xwAvtuxbs ὅριον ἔστηχεν, sed et constitutiones imperatoriz,et actiones syno- "Ἔστι δὲ καὶ ἕτερος ἕχτος βαθμὸς ἐξ ἀρχιστείας dales notum omnibus fecerunt. Patruus enim seu ἄλλως cuve djtvog *— Üv ἀκώλυτον εἶναι παντάπασιν — avunculus,et fratris sororisve filius,terlio exsisten- 5 τε τοῦ ῥηθέντος νόµου suomi, οὗ µόνον δὲ, ἀλλὰ tes gradu,cum amila materlerave, et fratris soro- καὶ θεσπίσµατα ᾖµβασιλικὰ, καὶ mpálew ΄/συνοδικαὶ risve filia per nuptias copulati, nequaquam ponis VARLE LECTIONES. subtilitatem. , scripto, quod. ο generis, 943 JUS CANONICUM 944 -obnoxii sunt; non enim judicaturillicitus hujusmo- 4 πᾶσιν ἐγνώρισαν, Θεῖος γὰρ καὶ &vejrie, τρίτου di contractus, quod ad sextum gradum externis porrigatur. Neque eadem fratrum proximitas,quze patrui avunculive cum (ratris sororisve filio, et consobrini aliorumque cognatorum. Sed ex uno quidem fonte primi genitoris procedunt, paulatim autem ab invicem elongantur, veluti in diversos scissi rivulos. Est et alia species cognationis ex affinitate, que gradibus quidem non continetur, propterea quod trium generum habet complexum. Prohibitarum autem personarum tantum lex nomi- natim mentionem faciens,sequentes extra prohibi- tionem et accusationem sivit. Etenim 4 c. 5,tit.28 lib. sic ait ad verbum : Neque eam, que fuit uxor privigni mei, accipio, neque noverca virum quon- ὄντες βαθμῶ, θείφ καὶ ἀνεψιᾷ ἓξ ἑτέρου γένους τὸν αὐτὸν ἐχούσαις βαθμὸν γαμικῶς συναπτόµενοι, οὗ- δόλως ἐπιτιμῶνται. Οὐδὲ γὰρ ἀθέμιτον τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα κρίνεται, ὡς 6t, ἕκτον βαθμὸν ἐκ τριῶν καὶ τριῶν ἀναγόμενον. Οὐδὲ γὰρ ἡ αὐτὴ τῶν ἀδελ- γῶν Ἐγγύτης καὶ dj τοῦ θείου πρὸς τὸν ἀνεψιὸν, καὶ ἡ τοῦ ἐξαδέλφου xal τῶν ἄλλων συγγενῶν * ἆλλ, Ex μὲν πηγῆς μιᾶς τοῦ πρώτου Ὑεννήτορος ἐζέρχονται, κατὰ μικρὸν δὲ ἀλλήλων µαχρύνουσιν, ὥσπερ tl διαφόρους σχιζόµενοι ῥύακας. στι δὲ xal ἄλλο εἶδος συγγενείας ἐκ ἀγχιστείας, ὅπερ βαθμοῖς μὲν οὐδαμῶς περιέχεται, διὰ τὸ συμπλοκὴν τριῶν ἔχειν γενῶν ᾿ Χεχωλυμένων δὲ µόνων προσώπων ῥητῶς ὁ νόμος μνησθεὶς, τὰ ἕξης ἀκώλυτα καὶ ἀχέγχλητα dam sus privigne , accipit. Et hzec quidem habe- g εἴασεν. Ἐν γὰρ «ip δ) κεφαλαίῳ τοῦ ε τίτλου τοῦ de cognatione ex sanguine, et affinitate : et ut equidem arbitror, juxta exactam juris disciplinam : quamvis plurims canouice et civiles sanctiones, quod in multorum versuum scripta diffundantur, sint przetermisse. Quod autem et major cognatio ex spiritali consequentia nascens, inter nos pios intercedit, de 68 sic summarie tractandum. xn βιθλίου φησὶν αὑτολεξεὶ ojcwus[: O508 τὴν ποτὲ γυναῖκα λαμθάνω τοῦ προγόνυ µου, οὔτε dj µῃη- τρυιὰ λαμθάνει τὸν Ὑενόμενον ἄνδρα της προγόνης αὐτῆς. Καὶ οὕτω μὲν ἔχομεν περὶ τῆς b, αἵματος καὶ ἁγχιστείας συγγενείας * καὶ, ὡς ἐγφμαι, ἔχο- µένης τῆς ἀκριθείας * εἰ xal τὰ πλεῖστα τῶν xavo- νικῶν καὶ νομικῶν θεσπισµάτων iy τούτοις, διὰ τὸ τῆς πολυραφίας πολύστιχον, κατελείφθησαν. Ότι δὲ καὶ μείζων συγγένεια ἓν πνευματικῆς ἀχολουθίας ἀνακύ- πτουσα ἓν ἡμῖν τοῖς εὐσεθέσ. µεσολαθεῖ, καὶ περὶ ταύτης χρεὼν οὕτω διαλαθεῖν, Canon 86 synodi 6, de hujusmodi cognatione hec promulgat : Quoniam spiritalis necessitudo, seu affinitas, corporum conjunctione major est: in nonnullis autem loci3 cognovimus quosdam,qui ex sancto et salutari baptismate infantes suscipiunt, O VG" κανὼν τῆςς συνόδου περὶ τῆς τοιαύτης συγγενείας ταῦτα διαγορεύει * Ἐπειδὴ μείζων ἑστὶν ἡ κατὰ πνεῦμχ οἰχειοτης τῆς τῶν σωμάτων συνα- φείας, ἔγνωμεν δὲ ἕν τισι τόποις τινὰς ἐκ τοῦ ἁγίου καὶ σωτηριώδους βαπτίσματος ἨΠαῖδας ἀναδεχομέ- postea quoque cum matribus illorum viduis matri-(, vow, καὶ μετὰ τοῦτο ταῖς ἐκείνων µητράσί χα: monium contrahere: statuimus, ut in posterum μρευούσαις nihil fiat ejusmodi. Si qui autem ; per presentem canonem hoc facere deprebensi fuerint,ii quidem primo ab hoc illicito et injusto matrimonio e desi- stant : deinde et fornicatorum poenis subjiciantur. Cum igitur presens canon majorem vocet spirita- lem cognationem,quam carnalem : necesse habent, qui per eam devincti sunt,in tot gradus veneratio- nem ejus et decus observare, quot et ex sanguine cognationis. Nam Deo, inquit, per baptismainter- cedente,eorum animae conjunguntur,et unus homo fit,qui ex sacro baptismate infantem suscepit, hu- jusque naturalis pater. Unde et consequenter eo- rum liberi, fratres nominantur,quemadmodum et γαμικὸν σοναλλάττοντας συνοικέσιον * ὁρίζομεν, ἀπὸ τοῦ παρόντος μηδὲν τοιοῦτον πρᾶ- χθῆναι. El δέ τινες καὶ μετὰ τὸν παρόντα κανόνα φωραθεῖεν τοῦτο πηιοῦντες, Ἱπρωτοτύπως μὲν οἱ τοιοῦτοι ἀφιστάσθωσαν τοῦ τοιούτου παρανόμου συνοικασίου, ἔπειτα δὲ xal τοῖς τῶν πορνευόντων ἔπιτιμίοις ὑποθληθήτωσαν, "Ότι τοίνυν ὁ παρὼν κανὼν μείζονα καλεῖ τὴν πνευματικὴν συγγένειαν παρὰ τὴν σαρχικὴν, ἀνάγκην ἔχουσιν ob διὰ ταύτης συνδεθέντες εἰς τοσούτους βαθμοὺς συντηρεῖν τὸ ταύτης σεθάσµιον xal εὐπρετὲς, εἷς ὅσους xal τὸ τῆς ἐξ αἴματος συγγενείας. Διὰ γὰρ τοῦ βαπτίσματος, θεοῦ, φησὶ, µεσάζοντος. al φυχαὶ αὐτῶν συνάπτονται, καὶ εἷς ἄνθρωπος, ὃ, τὸ kx τοῦ ἁγίου βαπτισµάτος illi, compatrcs : similiter et que ex his deinceps p τὸ, παῖδα δεξάµενος, καὶ ὁ κατὰ σάρκα τούτου πατὴρ, producuntur persona cognationis ex sanguine SOP- xívovcu., 'O0tv ἀκολούθως καὶ οἱ τούτων παῖδες, tiuntur appellationes. ἀδελφοὶ ὀνομάζονται, καθὰ καὶ ἐκεῖνο, σύντεχνοι, Ὡσαύτως xol τὰ bx τούτων καταγόµενα ἔφεξης πρόσωπα τὰς τῆς bb αἵματος συγγενείας κλήσεις µεταλαγχά- νουσι, xai εἶσὶν ἀληθῶς καὶ ὀνομάζονται συγγενεῖς. Βυπίαυθ vere, et nominantur cognanti. Sancti enim spiritus uniendi potestas omnes conciliavit in veram propinquitatem, quz contractibus illici- tis confundi nonpojest.Prohibitoriusergo terminus in hac,ut in sanguinis cognalione,usque ad septi- mum gradum observabitur. Est et alia. cognatio 'H γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑνωτικὴ δύναμις εἰς γνησίαν ἐγγύτητα πάντας συνήρµοσεν, hv συνθολοῦ- σθαι συναλλάγμασιν ἀθέσμοις πάντη ἀδύνατον. Πα- ῥατηρηθήσεται δὲ ἓν ταύτι τὸ αΧωλυτικὸν ὅριον, κατὰ τὴν ἐξ αἵματος συγγένειαν, µέχρι xal ἑθδόμου βαθμοῦ. "Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα ουγένεια διὰ θέσεως, VARLE LECTIONES. latum hunc post canonem, 5 ab hac nefaría cohabitatione. 945 GIUECO-ROMANUM 946 εἴτουν υἱοθεσίας * 7v OÀ xal αὑτὴν οὕτω παραφυ- Α peradoptionem,quam eodem planemodoobservare λάττειν ὀφείλομεν, καθάπερ καὶ τὴν ἓξ αἵματος, καὶ τὴν διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος. Ταύτας γὰρ 5x τε τῶν ἱερῶν κανόνων, καὶ τῶν φιλευσεθῶν νόμων τηρεῖν παρελάθοµεν, ὡς προέκχειται. 'H δέ γε διὰ θέσεως ἀδελφότης, ὡς ἀσύσταττος xal ἀθέθαιος, xai *ü Φύσει ἀνακόλουθος, καὶ τῷ νόμῳ ἀπόθλητος, οὐδόλως οὐδὲ sl; γαμικὰ συνοικέαια ἐμποδοστατε]. Φησὶ γὰρ τὸ ie. κεφάλαιον τοῦ uq τίτλου τοῦ €' βιθλίου ρητῶς οτωσί * Μηδὲ παρὰ ξένοις τοῖς ἔξω Ῥώμης οἰκοῦσι διὰ θέσεως ἀδελφότης συνιστάσθω. Κἄν τις ὡς ἀδελφὺς προσληφθεὶς, χληρονόμος γραφῃ, ἔχπι- πτέτω τῆς κληρονοµίας. ΌὈθεν tme» οὕτω παρὰ τῶν νόμων ἡ διὰ θέσεως ἀδελφότης ἀποσκορακίζε- ται, οὐδὲ πρὸς συναλλαχγὰς γαμικὰς ἔχει χώλυσιν debemus, quo et eam,que est ex sanguine,et qualex divino lavacro.Has enim utsuperius positum est, ex sacris canonibus, religiosisque legibus accepimus observandas.Quaautem per adoptionem fraternitas contingit, ut imbecillis et incerta, nec consentanea nature, et lege rejicienda ^, nullum prorsus ad nuptiales cohabitationes impedimentum przstat. Ait enim 35 c. 13 tit. 5 libri, sic ad verbnm : Nec! apud peregrinos, qui extra Romam habitant, fra- ternitas per adoptionem consistat : et si quis as- sumptus ut frater, heres scriptus sit, excidat ab haereditate. Unde cum sic a legibus fraternitas adoptionis reprobetur, neque ad matrimoniales conventiones prohibitionem habet ullam, utpote, ὁπωσοῦν, ὡς ἔξω τῆς τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν Dextra eam cadens qus ex sacriscanonibus est,et φιλευσεθῶν νόμων πίπτουσα. ἀλλ dd ταύτας προ- θχΐνειν, ὡς µηδαμόθεν χώλυσίν τινα ἢ µέμψιν ἐπι- συροµένας. Ἡ θέσις γὰρ μιμεῖται τὴν φύσιν. Ἡ φύσις δὲ υἱὸν ἐπιγινώσχει διὰ γεννήσεως, ἀδελφὸν δὲ οὐδαμῶς. El 9 ἀδελφὸν ἡ ;φύσις 0) πέφυκεν ἀποτίκτειν, ἄρα xal ἡ θέσι, Oc μιμουμένη τὴν φύσιν, οὐκ ἐξισχύει πρὸς ποίησιν ἀδελφότητος. ᾽Αχώ- λυτα οὖν, καὶ ἀκαεηγόρητα, xal παντάπασιν ἅμεμ- πτα τὰ συναλλάγματα τὰ ἔξωθεν τῶν ἄνωθεν slon- µένων, Éx τε αἵματος, ἔκ τε ἀγχιστείας, καὶ ἐκ θέσεων ἀμφοτέρων, τῆς τε διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσμα- τος, καὶ τῆς υἱοθεσίας. Καὶ οὔτε δι ἀδελφοποιτας, οὔτε 0 ἄλλης αἰτίς ὅλως πορατραπῄσονται, ὣς religiosis! legibus. Verum sinit has procedere, ut nulla ex parte prohibitionem aliquam, vel repre- hensionem attrahentes.Adoptio enim imitatur na- turam : natura autem (ilium novit yer generatio- nem, fratrem nequaquam. Quod si fratrem natura procreare non potest, nec adoptio igitur ut imita- trix naturz,ad faciendam fraternitatem valet. Liciti sunt igitur,nec accusalioni vel reprehensioni sub- jecti contractus,qui extra eos sunt, quos superius diximus ex sanguine, ex affinitate, et utraque affi- liatione, tam qua per sacrum baptisma, quam qua per adoptionem.Et neque per fratris adoptio- nem,neque per aliam causam prorsus evertentur. παρὰ τῆς τοῦ νόµου σιωπῆς τὸ ἕμπρακτον ἔχειν σα- ( qu: per legis silentium deprehendantur effectum φῶς καταλαμθανόμεναι. Αὕτη σοι παρ ἡμῶν ἡ τῆς cnc ἀξιώσεως ἐκπλήρωσίς, τιμιωτάτη µοι xal τρι- πόθητε χεφαλή "Hog € μὲν τοῦ κατ ἀξίαν ἐφ- έχοιτο, χάρισ τῷ Oti, τῷ τῇ ἀνθρωπίνῃ ἀσθενείᾳ τὴν ἑαυτοῦ ἰσχὺν µεγαλύνοντι * cl δὲ πολὺ τοῦ δέοντος ἀπολίποιτο, xal οὕτω χάρις τῷ ἑκάστῳ πρὺς τὸ συμφέρον τὴν τοῦ πνεύματος διδόντι φανέρωσιν. ᾿Επεὶ οὐδὲ πάντες, ἀπόστολοι, fj διδάσκαλοι, fj mpo- φῆται, κατὰ τὸν µέγαν ἀπόστολον. ᾿Ημῖν δὲ συγ- γνώµη πάντως ἔσται παρὰ τῶν τοὺς οἰκείους λόγους οἰκονομούντων ἓν χρίσει, εἶτουν διακρίσει, κατὰ τὸν Ψάλλοντα, ὡς οὐ θράσους, fj ἐπιδείξεως ἀλλ ὑπ- axo" xal ἀγάπης πνευματικῆς, καὶ σαρχικῆς οἶχειό- τητος προθεµένοις ἀποδοῦναι ὀφλημα. ᾖΓένοιτο δὲ habere.Hzxc tibi a nobis (πῷ petitionis impletio, pretiosissimum mihi et charissimum caput.Que si propositum finem pertingat,Deo sit gralia, qui hu- mana imbecillitati suam virtutem copiose elargi- tur: quod sia debito longe absit officio, etiam sic gratia cuique, qui ad id, quod conducibile, dat * spiritus manifestationem.Nam neque omnes, apostoli, aut doctores, aut prophete, juxta ma- gnum Apostolum.Nobis autem venia omnino dabi- lur ab iis, qui suam orationem disponunt! cum judicio seu consideratione, juxta eum qui psallit : quod non audacis,vel ostentationis, sed obedien- li: et spiritualis dilectionis, carnalisque proxitmi- tatis proposuerimus debitum reddere. Tua reve- καὶ την σὴν τιµιότητα iv τῷ φωντὶ τῶν τού Κυρίου p rentia in luce praeceptorum Domini perpetuo am- ἐντολῶν πορευθΏναι ἀμεταστρέπτως, καὶ ἡμᾶς διὰ τῶν σῶν ἱλαστηρίων δεήσεων, καὶ τυχεῖν τῆς ἐκ δε- ξιῶν αὐτοῦ τάξεώς τε καὶ στάσεως, μετὰ τῶν ἀπ αἰῶνος εὐαρεστησάντων αὐτῷ. Ὦ πρέπει δόξα, curn καί κράτος αἰώνιον, νῦν xol εἷς τὸν ἀπέραντον αἰῶνα τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν, bulel et nos per tuas propitiatorias preces, asse- quamur a dextris ejus ordinem et locum, cum iis, qui ab eterno electi ei sunt. Cui competit gloria, honor, el potentiazeterna,nunc,et in infinitum s- culum ss:culorum. Amen. VARUE LECTIONES. n rejicula. 11. 1. C. de hored.. instit. 1. 51. D. eod. 1sacris canonibus εἰ ptis legibus ignota. κ gratia ei, qui cuique 62 usu suo dat spiritus. 15uas rationes administrant cum judicio, sive discre- tione, ut cum Psalmorum auctore loquar. 947 JUS CANONICUM. 948 Π. Beatissimi ac sanctíssimi achiepiscopi Bulga- A ria, domini Demetrii Chomateni *, ad. Cons- tantinum Cabasilamarchtiepiscopum metropolis Dyrrhachii, responsiones. Obedientia et pigritia?seu timiditas adheserunt mihi repente,divinum mihi et sacrum caput, post- quam admissi tux: amplitudinis dignitatem ead me de quibusdam interrogationibus paulo ante fre- quentantem P. Quod neque mihi licebat hoc recu- sare,ut probe scienti,inlerrogationes responsioni- bus consentaneas ex necessitate q procedere : sive ut decuit sive sequius forle prolate sint. Et ita horum utrumque a meipso, ut facerem, vehemen- ter contendil r: ita ut iis conterminus ficrem,nullo « To) µακαριωτάτου xal ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκό- που BouÀyaplac, Χυρίο Δημητρίου τοῦ Χωμα- τητοῦ 98, πρὸς Κωνσταντῖνον ἀρχιεπίσχοπον τῆς µητροπόλεως Δυῤῥαχίου, τῶν Καθάσιλαν, ἀποχρίσεις. » Ὑπακοὴ καὶ ὄχνος, εἴτουν δειλία, παρεπἀγησάν pot ἐξάπινα, θεσπεσία µοι xal ἱερὰ κεφαλᾶ, τὸ πρὸς µε περί τινων πεύσεων πρωϊζὰ φοιτῆσαν εἷς δεξαµένῳ ἀξίωμα τῆς σῆς τελειότητος, "Ow μηδὲ lav qot τοῦτο ἀποδιοπομπήσασθαι, ola, s) εἰδότι ἀκολούθους τὰς ἐρωτήσεις ἐξ ἀνάγχης ταῖς ἀποχρί- σεσι προδαἰνειν ' κἂν fj κατὰ μοῖραν fj οὐχ οὕτως προέρχωνται ἴσως, «Καὶ οὕτω τούτου ἑκάτερον πρὸς ἑχυτοῦ µε ποιῆσαι σφόδρα, ἐφιλονείκησεν, ὡς γενέ- σθαι µε τούτων µεθόριον, μεδενὸς δηλονότι γινόµε- videlicet [αοἱο,νθ exaudito.Obedientia enim mira- p vov, ἢ ἀκουόμενον, Ἡ μὲν γάρ ὑπαχοὴ, της ταπει- bilis exsistens partus humilitatis,ad diguitatis me permovebat * comitatem benignamque susceptio- nem : dubitatio ' suadebat,ut ad conatus magnitu- dinem et difficultatem respicerem, et ita horre- rem, desponderemque animum : certe eliam ad impudentissimum reprehensorem suspicerem,quo- modo soleat etiam ea, qu: tangi non debent, con- trectare.Hinc ego amborum hujusmodi extremo- rum novam mislionem demonstravi, quemadmo- dum ex timido et audace Aristotelis compositus est θρασύδειλος Atque ita neutrum in se servare in solidum periclitatus sum, velut ad obedientiam pigrescens et pigritiam per obedientiam exsusci- tans α. Cum vero nati suis patribus similes esse soleant, en noster hic fetus, tu: videlicet petitio- nis implementum, ut se habet, prodit : consis- tentiam" quidem aut substantiam ex obedientia, formam autem ex cunctatione sorlitus : ab ea enim ad pallorem est coloratus, ut eorum more qui timent, caveat revocare gressum x a facie eorum, qui in oratione 7 et in utraque sapientia maximam propositarum questionum vim sortiti sunt. Quod si qua fortc laus ex improviso palloris deformita- tem in ruborem huic mutaverit,ut pulchra facieet gratiosa conspiciatur, et fiduci& convenientis par- ticeps,sjequi bonique consulamus. (Quem enim pa- trem (ut sapientis Salomonis verbo utar) filius non oblectat formosissimus et sapiens? Sed si perman- serit (proh immutabilis deformitas) necesse om- nino erit, ad paternum hunc converti z sinum, ut νοφροαύνης οὖσα θαυμάσιον ἀποχύημα, πρὺς τὴν τοῦ ἀξιώματός µε παρεχίνει φιλοφροσύνην τε καὶ δεξίωσιν * ὁ δέ ἤε ὄχνος ἀποθλέπειν ἔπειθε πρὸς τὸ ἐργῶδες καὶ δυσεξάνυστον τοῦ ἐπιχειρήματος, καὶ οὕτως ὀῤῥωδειν xal συστέλλισθαι * ναί δὲ καὶ αὐτὸν ὑποθλέπεσθοι τὸν ἀναιδέστατον μῶμον, ὡς εἴωθε xal αὐτῶν τῶν ἀψαύστων ἐπιλαμθάνεσθαιο Ἐντεῦθεν ἐγὼ ἑκατέρων τουτωνὶ τῶν ἄχρων μάγμα τι καινὸν ἀναπέφηνα * ὃν τρόπον ἐκ τοῦ δειλοῦ x2i τοῦ θρασέος ὁ κατὰ ᾿Αριστοτέλην συνετέθη θρασύ- coc. Καὶ οὕτω µηδέτερον ἀποσώζειν πρὸς ἑαυτὸν πρὸς ὁλόκληρον κεχινΊόνευκα. Οἷα τὴν μὲν ὑπακοτν ὀκνῶν, τὸν δὲ Oxvov τῇ ὑπακοη χαταργῶν. "Enti ὁε τὰ γεννήµατα τοῖς οἰκείις πατράσιν ἐοικέναι πε- φύχασιν, [lob καὶ τὸ ἡμέτερον τουτὶ χύημα, τὸ τῆς σῆς δηλονότι αἰτήσεως πλήρωμα, ὡς pa καὶ ἔχει, πβόεισι, τὴν μὲν σύστασιν ἢ ὑπόστασιν ἐκ τῆς ὑπ- αχοῆς, τὸ δὲ µόρφασµα ἐκ xv) ὄκνωυ λαχόν. Κέχρω- ται γαρ ὑπὸ τούτου πρὸς ὦχρον, Ὡς εὖὔλαδεῖσθαι, κατὰ τοὺς φοθουµένους, καὶ ἀναπόδομα 99 χωρεῖν ἀπὸ προσώπου τῶν µεγίστην λαχόντων ἐν λόγφ xai σοφίᾳ ἑπατέρᾳ προθεθληµένων, Ἰσχὺν. Ei δὲ τις ἔπαινος ἴσως ix παραθόλου τὸ ἀπὸ τοῦ ὤχρω εἶδε- Oi, εἰς ἔρευθος τοῦτο µεταθαλεῖ, ὣς ὁρᾳθηναι ταῦτο καὶ καλλιπάρηον ἅμα, καὶ χαροπὸν, καὶ παῤῥησίας τῆς καθηκούσης µέτοχον, ἆγαπφημεν ἄν. Τίνα ap πατέρα [τὸ τού σοφοῦ Σολομῶντος εἰπεῖν) υἱὸς εὖ- φαίνει 1 καὶ Κάλλιστος xal σοφός; cl δὲ παραμενεῖ ποῦτο (φεῦ τὸ δύσμυρφον ἀναλλοίωτον), πᾶσα ἀναγκη πρὸς τὸν πατρῷον τοῦτο κόλπον ἀποστραφῆναι, X illic de medio sublata, quod non cernatur a, tur- D&v ἐκεῖσε ἀφανισθὲν, ix Ύε τοῦ μὴ ὁρᾶσθαι τὸν pitudinis saltem opprobrium abscondat. Interrogatío. Λη oporteat eum, qui electus est, et suscepit dignitatem, amplexusque est, transfer- ri in aliam episcopen. Res.. Hoc canonicum quidem non est, neque χοῦν τοῦ αἴσχους ὀνειδισμὸν ἀποχρύπτοιτο. Ἐρώτησις. El δεῖ τὸν Ψψηφισθέντα, καὶ χαταδε- ξάμενον, καὶ ἀσπασάμενον, μµετατεθῆναι εἰς ἑτέραν Επισχοπήν. Απ. Τοῦτο χανονικόν μὲν οὐκ ἔστιν, οὔτε µην της VARLE LECTIONES. 98 Χωματεισανοῦ. 99 ἀνά πόδα μέν, υἱὸς οὐκ εὐφραίνει, (,m Chomatiani. » cunctatio. ο tue perfectionis petitionem. » haud (a pridem missam. 4neces- sario convenientes responsiones ad interrogationes requiri :"atqueit.: horum utrumque vehementer ad suas me partestraducerecontendit : ut in confinio quasi tandem hererem neutriaddictus ac neutri pa- rens. *ad pelitionís me permovebat admissionem, benignamque — * cunclatio « velut obedientia cunctabundam efficiens, et cunctationem per obedientiam abolens. * orium quidem x cautus sit, et gressum revocet. Y doclrina. x reverti. * sublatus ez eo quod non cernatur. " 949 GRJECO-ROMANUM. 950 ἐγγραφου fj ἀγράφου ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως * A Scriptio,aut non scripte eccclesiasticee traditionis. γίνεται δὲ πολλάκις, βασιλέως κχελεύοντος, διά τινα οἰκχονομίαν λυσιτελοῦσαν — xowq. Καὶ γέγονε τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως —xuplou Μανουὴλ xxl Πορφυρογεννήτου Κομνηνοῦ. Τοῦ γὰρ σοφωτάτου ἐκείνου Εὐσταθίου τοῦ κατὰ Φλῶρον διαχόνου ὄντος τῆς μεγάλης ᾿Εκκλησίας, καὶ μαί- στορος τῶν ῥητόρων, εἰς τὴν ᾿Εκκλησίαν τῶν Λυκίων Μυρέων Ψηφισθέντος, xal καταδεξαµέχου, καὶ ἁσπα- σαµένου, xal ἤδη καὶ πρὸς τὴν Χχειροτονίαν ἐτοι- µασθέντος, πρόσταγμα τοῦ µακαρίτου βασιλέως ἐκείνου πρὸς τὴν σύνοδον καταπεφοίτηχε, διαχελευό - μενον, δέξασθαι ταύτην ποραιτούμενον τὸν Εὔστά- θιον, προσαγαγεῖν δὲ τοῦτον εἰς τὴν περίκλυτον τῶν Fit autem sspe, jubente principe, per aliquam dispensationem » publice conducentem: et factum est tempore inclyti imperatoris domini Manuelis Comneni Prophyrogennelc.Cum enim sapientissi- mus illeEustathius,qui,secundam Florum, magne Ecclesi» diaconus et rhetorum magister,in Eccle- siam Lyciorum Myreoruur electus esset, et elec- tionem admisisset, amplexatusque fuisset, jamque ad ordinalionem paratus : jussio beati principis illius ad synodum prodiit, qua pracipiebatur, ut Eustathius * ad inclytam Thessalonicensium me- tropolim, quam suscipere recusabat, accederet, utpote tunc vacantem.Sola igitur, ut diximus, im- θεσσαλονικέων µητρόπολιν, ὡς τηνικάδε χηρεύουσαν. B peratoria jussio mutandi haec innovandique po- Τὰ τοιαῦτα οὖν, ὡς εἴπομεν, Χάλευσις µόνη βασιλικη δύναμιν ἔχει δεταλλάττειν τε xal χαινοτομεῖν. Ὁ βασιλεὺς γὰρ, ola κοινός τῶν ᾿Εχχλησιῶν ἔπιστη- μονάρχης καὶ ὢν καὶ ὀνομαζόμενος, xal συνοδικαῖς γνώµαῖς ἔπιστατεῖ, καὶ τὸ Χύρος ταύταις χαρίζεται * ἐχχλησιαστικὰς τάξεις ῥυθμίτει, καὶ νομοθετεῖ βίῳ καὶ πολιτείφ τῶν τοῦ βήματος xal μὴν καὶ δίχαις ἐπισκόπων καὶ Χληρικῶν, καὶ πρὀς e χηρευουσῶν ψήφοις Ἐκκλησιῶν. Ἐνάγει δὲ καὶ ἀπὸ ἑλάττονος τιμῆς εἷς μείζονα, θηλαδη ἀπὸ ἐπισκοπῶν εἷς µη- τρόπολιν, ἢ ἀνδρὸς ἀρετὴν fj πόλιν τιμῶν, Ταῦτα δὲ πάντα ῥᾷόν ἐστι καταμαθεῖν τὸν φιλομαθη ἀπό γε- τῆς τῶν ἱερῶν καὶ θείων κανόνων περιλήψεως, καὶ ἀπὸ τῆς Ἀ᾿Ιουστινιανείου νεαρᾶς νομοθεσίας, τῆς χειµένης By ὅλῳ τῷ τρίτῷ βιδλίῳ τῶν Βασιλικῶν * τὰ περὶ ἐπιοχόπων καὶ κληρικῶν, καὶ Άπρονομίων αὐτων, καὶ βίου καταστάσεως, χαὶ δικῶν ἔγχλημα- τ'κῶν τε xal χρηματικῶν εἷς πλάτος διαλαµθά- νουτι. Καὶ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, πλὴν μόνου τοῦ ἵερουρ- γεῖν, τὰ λοιπὰ ἀρχιερατικὰ προνοµία σαφως εἶκο- νίζει ὁ βασιλεὺς ἐφ᾽ οἷς πράττει νοµίµως τε καὶ κανονιχως. Εὔρηται δὲ καὶ ἐν (0 λόγῳ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀργαιολογίας Φλλθίου ᾿Ἰωσήπου, ὑπογραφὴ βασιλική οὕτως ἔχουσα * Τιδέριος Κλαύδιος Καΐσαρ Σεθαστὸς, Γερμανὸς 9, ἀρχιερεὺς μέγιστος, δηµαρχιχκῆης ἔτου- σίας, ὕπατος χειροτονηθεὶς τὸ δεύτερον. "Oc οὖν καὶ Χριστὸς Κυρίου ὁ κατὰ καιροὺς θᾳσιλεὺς ἐστι, διὰ τὸ χρίσμα τῆς βοσιλείας * ὁ δὲ Χριστὸς, καὶ θεὸς ἡμῶν, testatem habet. Imperator enim ut communis Ec- clesiarum ἐπιστηκονάρχης exsistens et nominatus, synodalihus praeest sententiis, et robur tribuit.Ec- clesiasticos ordines componit, el legem dat vitze politieque eorum,qui altari serviunt : hoc amplius judiciis a episcoporum clerieorumque, el vacan- tium Ecclesiarum suffragiis e.E minore etiam ho- nore ad majorem reducit, ab episcopo videlicet in metropolim,vel viri virtutem vel civitatem or- nans. Περθ autem omniam studioso facileestdiscere ex sacrorum divinorumque canonum comprehen- sionef,et Jutinianea novella constitutione 6, posila in toto libro tertio Basilicorum. Qui quic sunt de episcopis el clericis, eorumque privilegiis, et vitae statu,et causis criminalibus et pecuniariis, fuse disputat. Et (ut uno verbo dicam) solo sacrificandi excepto ministerio, reliqua pontificalia privilegia imperator reprasenlat, quando legitime cononice- que facit. Inveniturque decimo nono libro Judai- carum antiquitatum Flavii Josephi,subscriptio im- perialis sic habens : Tiberius Claudius Cesar Au- gustus, Germanicus, pontifex maximus, tribunitise potestatis, consul creatus iterum. Quod igitur unctus Domini sit et is, qui pro tempore est im- perator propter unctionem imperii : Christus au- tem, et Deus noster, cum aliis, et pontifex noster factus est, et preedicatur? merito et ipse pontifi- calibus decoratur gratiis. μετὰ τῶν ἄλλων, καὶ ἀρχιερεὺς ἡμῶν, καὶ γέγονε καὶ ἀναχηρύττεται * εὐλόγως καὶ αὐτὺς ἀρχιερατικοῖς xxtx- κοσμεῖται χαρίσµασιν. "Ep. El fov ἑστὶ καὶ iv τοῖς πορφυροῖς ὄρχιερα-Β — Interrogatio. Àn consentaneum sit e in purpu- τικοῖς ἔσθήμασι τεθῆναι, καθάπερ xal iv τοῖς λευ- xotg * bv μὲν τῷ στιχαρίῳ τοὺς ποταμοὺς, ἐν δὲ τῷ φαινολίῳ σταυροὺς * καὶ εἰ δεῖ καὶ πορφύρεον γενέσθαι σάκκον. Απ. Τὸ ἴθος τῆς Ἐκκλησίας τὰ πορφιρᾶ ἀρ- χιερατικὰ θεῖα ἐσθήματα ἁπλᾶ βούλεται εἶναι, xal χωφὶς προσθήκης τῶν εἱρημένων ποταμῶν καὶ σταυ- reis pontificalibus vestimentis poni, quemadmo- dum et in albis: in στιχαρίῳ ^ quidem flumina, in φχινολίῳ ἰ autem cruces. Et an pupureus saccus fieri debeat. Res. Consuetudo Ecclesi:e purpurea pontificalia indumenta simpla vult esse, et sine przdictorum fluminum cruciumque adjectione. Saccum autem VARLE LECTIONES. 3 Γερμανικός. b propier αἰίφιαπι rationem. ^ ut reciperent. Enstathium illá renuntiantem, εἰ perducerent ad ὑποϊψίαπι Thessalonicensium. metropolim, tunc. vacantem. 9 litibus. * electionibus. t volumine. € legislatione. 5) opus sit. ^ palla ! perula. 951 JUS CANONICUM 952 purpureum nequaquam novit,quandoquidem sac- Α ρῶν * Záxxov δὲ πορφυροῦν οὐδόλως ἐπιγινώσκει 7 cus in tribus duntaxat anni celebribus Dominicis festis suum prebet, nimirum magno Paschalis Dominico, Pentecoste, et Natali Christi. Hoc igi- tur satis plenam fidem facit, saccus ut sit purpu- rTeus, necesse non esse : cum eliam sint luctus insignes purpurea hujusmodi vestimenta. In solis enim jejunii diebus, et mortuorum memo- riis. Interrogatio. (uo jure censentur consecrata a Latinis azyma, profana, an sancta ? ltem eorum ministerio servientia vasa,et sacerdotales amictus el si quid hujusmodi, etanconsentaneum sit annu- lum ab iis gestari. Resp.Lanctorum quidem apostolorum 70 canon, 9 et 37,et 38 Laodicens synodi,et60 Carthaginensis, azymorum meminerunt Judaicorum, et festi vita- tum κ. αυ fidelibus mittuntur ab hzreticis.Et bxc sumere fideles dehortantur, simulque cum iis festum cetebrare. Latinicorum autem azymorum nullus canon meminit usquam,quippe quod poste- rius (ut prohabile est) eorum mos Romanz Eccle- sim se luxuriose insinuaverit. Ex quo vero talis mos emersit, multi nostrorum, eximio affectu ducti,suis scriptis per se hoc, ut alienum, repro- baverunt. Neque id modo, sed et quod de sancti Spiritus processione a Latinis traditur, absonum dissentaneumque omni modo coarguerunt:et mul- tas eorum alias consuetudines, ut catholicze Eccle- ἐπειδὴ 6 σάχχος ἓν τρισί µόναις τοῦ ἔτους λαμπραῖς Δεσποτικαῖς ἑορταῖς τὴν ἑαυτοῦ χρῆσιν παρέχει * ἤγουν iv τῇ μεγάλη, τοῦ πάσχα Κυριακῃ, iv τῇ Πεντηκοστῃ, καὶ ἐν τῇ γεννήσει τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸ γοῦν τοῦτο πληροφορεῖν kLapxet ὡς ob χρεὼν εἶναι σάχκχον πορφύρεον. Καὶ ἅμα ὅτι πένθους εἰσὶ τὰ πορφυρᾶ τοιαῦτα ἐσθήματα, σήµαντρον, Ἐν µόναις γὰρ νηστίµοις ἡμέραις, καὶ ἓν μνημοσύνοις ἀἆπελ- θόντων. Ἐρώτησις, Πῶς λογίζονται τὰ παρὰ τῶν Λατίνων Ἱερουργούμενα ἄζυμα, xowà, fj ἅγια ὡσαύτως καὶ τὰ ὑπουργούμενα αὐτοῖς σκεύη, xal ἱερατιχὰ ἄμφια, καὶ εἴ τι τοιοῦτον * καὶ εἰ Ἑλλογόν ἔστι τὸ τούτους ὁακτυλιοφορεῖνο Ἂπ. 'O μὲν ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν καὶ ὁλζ καὶ ὁ Àm' τῆς ἐν Λαοδικείφ συνόδου, καὶ ὁ E' τῆς iv Καρθαγένῃ, ἀζύμων µέµνηναι τῶν "lov- δαῖκῶν καὶ ἑορταστικῶν, πεµποµένων τοῖς πιστοῖς παρὰ τῶν αἱρετικῶν * καὶ ἁποτρέπουσι καὶ Ὁ λαµμ- θάνειν ταῦτα, καὶ τὸ συνεορτάζειν αὐτοῖς τοὺς πιστούς. Δατινικῶν δὲ ἀζύμων αὐδεὶς οὐδαμοῦ κανὼν µέμνηται * ola ὕστερον, ὡς ἔοικε, τοῦ τῶν ἀζύμων ἔθους iv τῇ τῶν Ῥωμαίων ᾿ἘΕκχλησίᾳ ἐπεισκωμά- σαντος. "EG οὗ µέντι τὸ τοιοῦτον ἔθος ἀνέχυψε, πολλοὶ τῶν ἡμετέρων, κατὰ ζῆλον ὑπερθάλλοντα, ουγγράµµασιν ἰδίοις καθ ἑαυτοὺς ὡς ἔκφυλον τοῦτο ἀπεσκοράχισαν. Οὐ µόνον (δὲ, ἀλλὰ καὶ τὸ περὶ τῆς ἐχπορεύσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος τοῖς ἈΑλτίνοις δογματιζόµενον, ἀπᾷδον — ial ἀπεμφαῖνον παντά- sig non convenientes, abominandas reputaveruntc πασιν ἤλεγξαν. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα ἔθη τούτων, ὥς et rejecerunt.Nonnulli tamen benignius rem exci- pientes 1,quod ad alia quidem,in eamdem eum iis sententiam descenderunt, duritiem et superbiam cognoscentesnationis,et frequentem barbaricorum morum contagionem. In solo autem articulo de sancti Spiritus processione nequaquam adstipulati sunt, aut consenserunt. Quorum unus est et sa- pienlissimus Bulgarie beatus Theophylactus, qui in oratione a se missa ad Nicolaum diaconum et Castrensem, qui postea fuit Melesobs episcopus, postquam eos reprehendit,qui indistincte eis adhze- rent, eL eorum sacra omnino rejiciunt n: et post enumerationem apparentium defectum, persequi- tur et hec in hunc modum: Ego autem horum aliaquidem nulla animadversioneindigerearbitror, alia autem mediocri, et qui possit, si quidem per- fecerit quispiam, parum Ecclesi: indulgeren : sin minus, neque damnum afferre, quod imperfectum remansit. Quod autem maxime mihi videtur Lati- norum societatem bene senttentibus exsecrandam reddere, et quod non emendatum, magnum conci- liat» damnum filii hereditati, quam in gentibus aecepit : hoc tibi ostendam,et demonstrabo,quan- tum in me erit. Et paulo post : Est igitur maxi- τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ μὴ ἀχολουθοῦντα, βδελυχτὰ ἑλογίσαντο, xal ἁπώσαντο. Ἐνιοι μέντοι φιλανθρω- πότερον τῷ πράγματι Ὑχρησάμενοι, ἐπὶ μὲν τοῖς ἄλλοῖς συγκατέθησαν αὐτοῖς, τὸ τοῦ ἴθνους εἰδότες σκληρὸν xal ἀγέρωχον, καὶ βαρθαριχοῖς ὡς ταπολλὰ συναναχρωννύμενον ᾖἤθεσιν, ἐπὶ µόνφ δὲ τῷ περὶ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκπορεύσεως οὐδαμῶς συγκεχωρήκεσαν xal συνῄνεσαν. v εἷς ἔστι καὶ ὁ σοφώτατος Κουλγαρίας ὁ μακαριστὸς θεοφύλακτος * ὃς ἓν τῷ πρὸς NixdÀzov διάκονον, καὶ Κανατρίσὶον, τὸν ὕστερον ἐπίσχοπον Μελεσόθης, πεμφθέντι παρ αὐτοῦ λόγῳ, μετὰ τὸ µέμψασθαι τοῖς ἀἁθιακρίτως προσφεροµένοις αὐτοῖς, καὶ τὰ αὐτῶν ἀποδαλλομένοις καθόλου * καὶ μετὰ τὴν ἀπαριθμησιν τῶν δοχούντων ἐλαττωμάτων αὐτῶν, xal ταῦτα οὕτω διέξεισιν * Εγὼ δὲ xal τούτων τὰ μὲν οὐδεμιᾶς ἐπιστροφῆς δεῖσθαι νομίζω, τὰ δὲ, µετρίας, καὶ οἵας, el μὲν ἀνύσειέ τις, μικρὰ τῇ ᾿Εκκλησίᾳ χαρίζεσθαι *. εἰ n οὖν, ἀλλὰ μηδὲ ζημίαν γε τιθέναι τὸ ἀνεξάνυστον. ϱ µάλιστά μοι δὲ δοκεῖ τὸν πρὸς Λατίνους κοινωνίαν τοῖς εὖ φρονοῦσι ποιεῖν ἀπώμοτον, καὶ ὃ μὴ κατορθούμενον, μεγάλην προξενεῖ τὴν ζημίαν τῇ τοῦ υἱοῦ κληρονο- µίᾳ, ἂν iv τοῖς ἔθνεσιν ἔλαθε. Τοῦτὸ σοι xal δείξω καὶ διελέγξω, καθέσον ἔγεστι, Καὶ µετά τινα ᾿ Εστιν VARLE LECTIONES. i an aliquam rationem habeat, quod annulum. gestant. * et. festivorum. ! rem. aggressi. - sine judicio ad iltos accedunt, et sua prorsus abjiciunt. * largiri. ? conciliabit. 953 GRAECO-ROMANUM. 954 οὖν τὸ µέγιστον ἐκεῖνο σφάλμα, xal τοῦτο δὲ τὸ τοῦ A mum illud erratum, et, ut Salomonis utar verbis, Σολομῶντος, ᾧδου πεταύρου ποιοῦν συναντᾷν, ἡ ἐν τῷ τῆς πίστεως συμθόλῳ καινοτοµίᾳ ἣν ἐποιή- σαντο, ἀνακηρύττοντες τὸ Πνεῦμα ix τοῦ Πατρὸς καὶ Lx τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεσθαι. Καὶ µετά πολλά * Ἐπεὶ δὲ xal περὶ της προσφορᾶς τῶν ἀζύμων πολὺς 6 Ἕηλος τοῖς πολλοῖς, καὶ πυρὸς θερμότερος, ὃ δη λέγεται ᾽ xal πρότερον ἂν τὰς ψυχὰς πρόοιντο, 7| τὴν περὶ τούτων δόξαν αὐτῶν παραλύσαιεν ^ ol δέ τινες καὶ οἰχείῷ πάθει καταχαρίζονται, καὶ παγὶς τοῦ διαθόλου τῷ Παύλῳ δοκεῖ » ἃ μὲν δεῖ πρὸς τούτους εἰπεῖν, ἓν ὑστέρῳ λέξομεν, τὸ μὲν, τὸ ἄμετρον τοῦ ζήλου κολάζοντες, τοῖς δὲ ταπεινὸν δεικνύντες τὸ ἀταπείνωτον, Καὶ αὖθις μετὰ πολλά * Καὶ τοῖς Δυτι- incurrere faciens in laqueum inferni, innovatio in fidei symbolo,quam fecerunt, promulgando Spi- ritum ex P'atre et Filio procedere. Et post multa. Quoniam autem et de azymorum oblatione multis maghus est zelus, οἱ igne ardentior, quod aiunt, et prius animas amiserint, quam opinionem de his suam destitaerint. Quidam autem et proprio blan- diuntur affectui, et laquens diaboli Paulo videtur Qua in hos dicenda sunt, posterius proferemus : aliorum quidem immoderatum zelum punientes », aliis autem abjectum ostendentes quod non est ab- jectum q Et rursus post multa : Et occidentalibus igitur si quid in dogmate peccatur,quod de Patre fi- κοῖς τοίνυν εἴτι μὲν περὶ τὸ δόγµα διαµαρτάνεται, g dem * concutiat (quale,quod in symbolo de Spiritu τὴν πατριχην πίστιν σαλεῦον, olov δὴ τὸ ἐν τῷ συμθόλῳ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος προστιθέµενον ' ἔνθα ὁ κίνδυνος μέγιστος ) τοῦτο μὴ διορθώσεως ἀξιούμενον συγχωρῶν, ἀσυγχώρητος * xüv ἀπὸ τώ θρόνου τοὺς λόγους ποιῶνται, ὃν ὑψηλὸν ὑψηλοὶ προτιθέασι * κἂν τὴν τοῦ Πέτρου ὁμολογίαν προθάλ- λωνται, κἂν τὸν Ἐπ᾽ ἐκείνῃ μακαρισμὸν περιφέρωσι * κἂν τὰς χλεῖς τῆς βασιλείας ἡμῖν ἐπισείωσι, Καὶ πάλιν μετὰ πολλά * Οὐ τοίνυν οὕτε περὶ τῶν ἀζύμων, οὔτε περὶ τῶν νηστειῶν ἀντισκληρυνθησόμεθα τῷ ἀκαμπεῖ τοῦ ἔθνους φρονήµατι. Τοῦτο γάρ ἔστιν ὀστράκῳ συγ- κολλᾷν ὄστρακον, μηδὲν Toc 9 ὑγροτέρυ ππαρεντι- θέντας, ὥσπερ ἐγένετ ἂν ἴσως ἐχέκολλον,. Οὐδὲ πολλοῦ δεῖ περὶ τῶν ἀπηριθμημένων λοιπῶν * ἅπερ sancto adjectum,ubi periculum maximum), Ίου qui non dignum correctione "concesserit, venia indi- gnus:etsi athronoverbafaciant',quem sublimem su- blimes proponunt«,etsi Petrieonfessionem profe- rant, et siejus beatificationem circumferant, οἱ si claves regni minaciter nobis quatiant Etrursus post multa : igirur neque propter azyma, neque jejunia obdurescemus contra rigidam gentis pertinacian. : (Hoc enim est testam testz» conglutinare,sinihil na- ture flexibilioris interponas, quz forsitan glutino- sam vim habeat):nequefere propter reliqua enume rata,qu& se observare confitentes, prster suffocati esum(hujus enim neque nomen Latinis temperanti- bus tolerabile v,sicut nec nobis;neque fornicationis ὁμολογοῦντες xxl αὐτοὶ τηρεῖν, ἑκτὸς τῆς πνικτοφα- C el jejunii,etiam si ferini et bestiales hominesid stu- γίας [ταύτης γὰρ οὐδὲ τοὔνομα Λατίνος σώφροσιν diose colant) videntur multis ea, qua veniam non ἀνεκτὺὸν, ὥσπερ οὐδὲ παρ ἡμῖν, οὐδὸ τὸ τῆς mop- merentur,peccare.Quorum verbis non assentiri, viri νείας, καὶ τῆς νηστείας * xàv οἱ θηριώδεις καὶ est, uL opitior, in ecclesiasticis historiis exercitati, κτηνώδεις ταύτην ἀἐπιτηδεύωσι) δοχοῦσι πολλοτς θἱ qui didicerit, non omnem morem * ad divellen- ἀσύγνωστα σφάλλεσθαι. — "Uv μὴ συντίθεσθαι τοῖς dumabEcclesiavalere,sed qui dectrinamin conten- λόγοις, ἀνδρός ἐστιν, ὡς οἶμαι, ταῖς ἐκκλησιαστικα”ς ἱστορίαις ἐγγυμνασθέντος, xal µαθόντος. Ὡς οὐ παν ἔθος ἀποσχίζειν Εκκλησίας ἰσχύει, ἀλλὰ τὸ πρὸς διαφοβὰν ἄγον δόγματος, "En δὲ πάντως καὶ ταῦτα, τὰ παρὰ τοῖς θαυμαστοῖς «ριταῖς σφάλµατα * τὰ μὲν ἐξ εὐλαδείας, ὡς τὸ προσάγειν τοὺς ἆσπασμους τοῖς θείοις ἐδάφεσι (μὴ γὰρ δη παραδεξαίµεθα τὴν σατα- νικὴν ἐχείνην συχοφαντίαν, ὡς dox Λατίνοις οὐ παρχ- δεκτέα Ἀ τῶν εἰκόνων προσκύνησις) τὰ δὲ ἐξ οἱ- χονοµίας, οἰκονομούσης ἀσθένειαν, τάχα μὲν xal ψυ- ye, πάντως δὲ τὴν σωµατικήν " ὡς τὸ τοὺς pova- χοὺς iv τοῖς νόσοις µεταλαμθάνειν κρεῶν ' καὶ τοῦτο, κεκολασµένως, xal τῷ ὄντι πνευματικῶς. El δέ τινες αὐτὸ χυδαιοῦσι ταῖς ἁδιαφορίαις, ἕτερος οὔτος λόγος πρὸς τούτους, οὗ πρὸς τοὺς πρώτως τοῦτο χατὰ Ào- ον οἰχονομήσαντας, καὶ ἄλλα xac ἄλλους Ὥτινὰς tionem deducit. Mores autem omnino sunt et haec apud illos pr::claros judices errata : alia quidem ex religione, ut exhibere oscula sacris pavime: lis (non enim sane admitiamus satanicam illain ca- lumniam, nempe ut Latinis * nonadmittenda ima- ginum veneratio) alia autem ex dispensalione, qua infirmitatem regit 3, forsitan quidem et anims, omnino autem corporalem ; ut monachos in :gro- tationibus sumere carnes : idque sobrie, et revera spiritualiter. Quod δι qui id accumulent rebus in- differentibus, alius hic in istos sermo, non in eos, qui primum illud ratione dispensarunt 5, et alia, qua quibusdam aliis rationibus Ecclesiis occiden- talibus sunt infixa. Quorum nihil distrahere nos potest.Neutiquam : si quidem judices habeat, sen- tentiam ferentes paternis legibus consentaneam. λόγους ἐμπαγέντα ταῖς δυτικαῖς ᾿Εκκλησίαις. "uv Etnisilonga mihi futura esset oratio, et ad Listo- VARLE LECTIONES. $ ἄθους, 4 coercentes. q abjectiesse animi, ostendentes nolle humiliari.* quoda patribusacceptam fidem. * qui corrigi non petens. ι a throno ra'iones afferant. ^. aliis pretulerunt. v Latinis. hominibus modestis est tolerabile. x consuetudinem. y consuetudines. x Latinas adorationem. imaginum non admittere, ^ Quo cum infirmitate dispensat. ^ Quod si qui licentius agendo nimis hoc pervulgatum faciant, 955 JUS GANONICUM 956 riam accedens,, antiquorum Patrum mores tibi Α οὐδὲν διασπᾷν ἡμᾶς δύναται. Ox * ν qt τοὺς xol- ostenderem innumerabiles in fraternarum anima- rum acquisitionem cedentes. Noverant enim illi non sibi ipsis placere, sed unusquisque proximo, in bonum et edificationem. Verum nunc : (heu fa- stum hydropicum !) Et quis est proximus meus ? inquimus : et stantium decem millia dejicimus 4, ut nostram impleamus voluntatem. Deinde gravi- ter insectatur eos, qui indistincte et impudenter * Latinicos mores reprehendunt,eosque maximis et rejiciendis erroribus adscribunt. Ex sententia igi- tur hujus sapientissimi scripti, videre est, in omni gente,quz Christi pr edicationem susceperit, mini - νοτκς Éym τὴν ψῆφον ἐκφέροντας πατρικοῖς νόµοις κολουθον, Καὶ st γε μὴ µακρός µοι ὃ λόγος ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ ἱστορίας ἐγγὺς, ἔδειξα ἄν σοι μυρίο ἐπὶ µωρίοις ἔθη τοῖς παλαιοῖς πατράσι παραχωρη” θέντα, πρὸς τὴν τῶν ἁδελφικῶν ψυχῶν περιποίησιν., "Ἠδεσαν γὰρ ἐχεῖνι μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν, ἕχαστος τῷ πλησίον sl; τὸ ἀγαθὸν πρὸς οἰκοδομήν. Ἰλλλὰ vov * (φεῦ τοῦ ὑδερικοῦ ἡμῶν ὄγκου !) Kal τίς ἐστί µου πλησίον ; λέγομεν, καὶ µυρίους καταδάλ- λωμεν ἱσταμένους, ἵνα τὸ οἰκεῖον συστήσωµεν θὲ- ληµα. Καὶ ἐφεξῆς κατατρέχει σφοδρῶς τῶν ἁδιαχρί- τως καὶ ἀναίδην 4 µεμφομένων τοῖς Λατινικοῖς ἔθεσι, mos f morum ipsorum defectus observandos esse. xe εἰς μέγιστα xal ἀπόθλητα σφάλματα ἐγγραφόν- 9 9 ο . . ο . . , LLPP - $ - Eos sane, quia fidei articulis alieni et dissidentes, p των αὐτά. ΄Έστιν οὖν ἐκ τῆς ἐγχειμένης ἐννοίας τῷ valde déspiciendos fugiendosque ut βΠΡΓΦΩΔΦΕ, σοφωτάτῳ τούτρ συγγράµµατι αυνιδεῖν, ὡς ἐλάχιστα quarum divus Paulus meminit, et ut alius generis malos inveteratos morbos. Quandoquidem mores non eam vim habent ab iis divellendi, quam dogmata perversa. Unde neque consecrata a La- tinis azyma, neque hzc suscipientia et sacrificio servientia n. corum vasa, el consequenter neque sacras eorum stolas, neque hujusmodi quidpiain, immundum pollutumque existimabimus.Quo enim pacto ? eum Dominici nominis invocatioeis signum imprimat, divique Jacobi fratris Domini, sacra cantica, hostiam, ut didicimus, eis consecrent? Cseterum si quis dicat,si quidem Latinorum azyma profana non sint, nullum nobis fore prejudicium, si ea sumamus : is audiet, quia, quemadmodum C καὶ τῶν τοῦ θείου superius diximus, cum aliis et hic azymorum mos occidentalibus Ecclesiis inhzsit sicut nobis fer- menta offerre et consecrare : impossibilis erit in ulriusque propriorum morum transgressio : nisi quando allera pars ad alteram transire maluerit, communionem ejus amplectendo.Eo excepto,quod quemadmodum illi qui a nobis consecrata !,et nos pariter quz ab iis, sancla s&estimamus. Neque falli- mur. Etenim hereticorum quoque ordinationes ab orthodoxis recipiuntur, juxta Patrum traditionem, si orthodoxi sint vel fiant,qui ab iis ordinantur. Annulum autem ferre, iis quidem, qui secundum spiritum ambulant, spiritaliter accipitur. Quem- admodum enim Christus Ecslesie, mundarumque et virginearum animarum nominatur sponsus : sic qui ubique sunt sanctarum Ecclesiarum presules, sponsi appellantur, annulo accepto, ut Syiritus si- gillo. Quod et Salvator in digito, id est sancto Spiritu, se dzemonia ejicere incredulis dicebat Ju- deis, qui eum convilio, quasi Beelzebul haberet, consectabantur.Et prodigum filium rcversum aureo annulo exornavit,totum videlicet hunc faciens spi- ritualem pro carnali. At Latinis non spiritualiter, μὲν χρὴ ἐπὶ παντὸς ἔθνους προδεζαµένου τὸ χατὰ Χριστὸν κήρυγμα, ἐπιτηρεῖν τὰ τῶν iv αὗτοῖς ἐθῶν ἐλαττώματα * τά γε μὴν ἔχφυλα τῶν δογμάτων, καὶ ἀπεμφαίνοντα, καὶ λίαν ὑποθλέπεσθαι, καὶ φεύγειν ὡς γαγγραΐνας, ὧν à θεῖος µέμνηται Παῦλος, καὶ ὡς ἑτεροῖα κσχοήθη νοσήματα. Ἐπείπερ τὰ μὲν ἔθη ob τοσοῦτον, τὰ δέ γε πονηρὰ δόγματα διασπᾷν ἡμᾶς τούτων δύνανται. "Ot, οὔτε τὰ ἱερουργούμενα παρὰ τῶν Λατίνων ἄζυμα, οὔτε τὰ ὑποδεχόμενα ταῦτα xal ὑπηρετούμενα τῇ τούτων ἱερουργίᾳ σχεύη, xal &xo- λούθως οὔτε τὰς ἱερὰς αὐτῶν στολὰς, οὔτε τι τοι- οὕτον, κοινὰ λογισόμεθχ. Πῶς γάρ; τῆς τοῦ Δεσπο- τικοῦ ὀνόματος ἐπικλήσεως ἐπισγραφιζούσης ταῦτα, Ἰκκώδου τοῦ ἀδελφοθέου ἱερῶν ἐπασμάτων τὴν ἁγιστείαν, ὡς µανθάνοµεν, ἵερολο- γούντων αὐτοῖς. Εἰ δέ τις ἐρεῖ ὡς εἴπερ χοινὰ τὰ τῶν Λατίνων ἄχυμα οὐκ εἷσὶν, οὗ προκριματιθη- σόµεθα καὶ ἡμεῖς τούτων µεταλαμδαάνοντες ' ἀλλ᾽ υἀκούσεται ὡς ἐπειδη, καθὼς ἄνωθεν εἴρηται, μετὰ τῶν ἄλλων ταῖς δυτικαῖς ἸΕκχλησίχις xai τὸ ἐπὶ τοῖς ἀζύμοις ἔθος ἐμπέπηκται, καθὰ καὶ ἡμῖν τὸ προσ-- φέρειν καὶ ἱερουργεῖν ἕνζυμα, ἀδύνατος ἐφ᾽ ἑκατέ- pote ἔσται ἡ τῶν οἰκείων ἐθῶν παράθασις * sl µήποτε θάτερον µέρος µεταθέσθαι πρὸς θάτερον αἱρετίσε- ται, τὴν κοινωνίαν αὐτοῦ ἀσπασάμενον. Πλὴὰν, ὥσπερ Ἐκεῖνι τὰ map! ἡμῶν Ἱεροργούμενα, καὶ μεις οὕτω τὰ παρ) ἐκείνων, ἅγια λογιζόμεθα καὶ οὗ σφαλλόμεθσ. Καὶ αἱρετικῶν γὰρ χειροτονίαι τοῖς ὀρθοδόξοις δεκταί εἶσι, κατὰ τὴν τῶν πατέρων πα- ράδοσιν, ὀρθοδόξων fj ὄντων fj Ὑινομένων τῶν ὑπ' αὐτῶν χειροτονουµένων. Τὸ δακτυλιοφορεῖν δὲ, τοῖς μὲν κατὰ πνεῦμα περιπατοῦσι πνευματικῶς ἔκλαμ- θάνεται. Ἐπειδὴ γὰρ υυμφίος ὁ Χριστὸς καὶ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῶν καθαχρῶν xal παρθένων ψυχῶν ὀνομάζεται, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἑκασταχοῦ τῶν ἁγίων ᾿Εχκκλησιῶν πβροστάται, — vop.plot προσαγο- ρεύονται, ὡς δακτύλιον τὴν σφραγίδα λαθόντος τοῦ VARLE LECTIONES. 4 ἀνέδην, ο et inslar histori. ^. infinitos elium stantes prosternimus. 5 sine discretione ac promiscue t quam minime. $ Dogmata tamen gangrana. ^ sacris peragen ipsis, sancta. eregrina, nec veris similia, valde habenda suspecta fugiendaque ccu is. | cerumtamem ul illi que a. nobis sunt eonsecrata, sic tos. quo ab 957 GEJECO-ROMANUM. 958 Πνεύματος. "Ότι ναὶ ὁ Σωτὴρ ἐν δακτύλῳ, τουτέστι A sed carnaliter, neque supramundane,sed mundane τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, τὰ δαιμόνια Ἐκθάλλειν πρὸς τοὺς ἀπειθεῖς ἔλεγεν Ἰουδαίους, oi Βεελζεθοὺλ ἑκερτό- µουν ἔχειν αὐτόν, Καὶ τὸν ἐπανελθόντα δὲ ἄσωτον annuli appellationem accipientibus, studio magno affeclatlum est annulo gestare, utpote Ecclesiarum sponsis. Ideoque neque hoc illis notam inurit. Jlóv δακτυλίῳ χρύσῳ ἐπεχόσμησεν * ὅλον δηλαδη τοῦτον ἐχτελέσας πιευματικὸν, ἀντὶ σαρχικοῦ. Τοῖς γε μὴν Λατίνοις ob πνευματιχῶς, ἀλλὰ σαρχικῶς, οὐδ' ὑπερχοσμίως, ἀλλὰ κοσμικῶς τὴν τοῦ δακτυλίο προσηγορίαν ἐκλαμθανομέοις,, περισπούδαστον γίνεται τὸ δακτυλιοφορεῖν, ὡς τῶν ᾿Εκκλησιῶν δήπουθεν µνήστορσιν * ὅθεν οὐδὲ τοῦτο προσάπτει µέμψιν αὐτοῖς. Ἐρώτησις, El πρὀκριμα τῷ ἀἆρχιερί τὸ εἶἰσέρ- χεσθαι εἷς τὰς Λατινικὰς ἐκκλησίας, καὶ προσκυνεῖν Ἀνίκα ἂν προσκληθείη παρ αὐτῶν. Καὶ sl µεταδώ- σει τούτοις Χαταχλαυστοῦ, ὅταν εἷς τὴν ἁγίαν καὶ καθολικἠν ἐκκλησίαν ἐν τῇ λειτουργίᾳ παραγίνωνται. "Ar, Τινὲς τῶν Λατίνων εὑρίσκονται μὴ καθόλου διαφερόµενοι πρὸς τὰ xa0' ἡμᾶς ἔθη, τά τε δογματικὰ καὶ τὰ Ἐκκλησιαστικα * xal εἶσὶν, ὡς ἄν τις εἴπῃ, κατὰ τοῦτο Ἐπαμφοτερίζοντες. Ώσπερ volvov τὸ ἀν- τισκληρύνεσθαι τοῖς ἐπίπαν διαφεροµένοις ἡμῖν, Ἐξαιρέτως ἐπὶ τῷ δόγµατι τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκπορεύσεως, χαθῆχον xal ὅσιον * οὕτω τὸ συγκατα- θαΐνειν τοῖς μὴ τοιούτοις, καὶ συνέρχεσθαι, οὗ προ- κρινεῖ τῷ ἀρχιερεῖ, ὡς οἰκονομίαν πεπιστευμένῳ καὶ μετερχοµένῳ τὴν πρέπουσαν οἰκονόμοις φυχῶν. 'Όθεν καὶ εἷς τὰς ἐκκλησίας αὐτῶν προσκληθεὶς οὗτος, ἀνενδοιάστως ἀφίξεται. Τῶν ἁγίων γὰρ εἰχόνων εἰσὶ καὶ οὗτοι προσκυνηταὶ, xal ἓν τοῖς κατ αὐτοὺς ναοῖς ἀναστηλοῦσιν αὐτάς, Καὶ προθύμως προσερ- χομένοις τούτοις μεταδώσει κατακλαστοῦ, ὅταν ἐν τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ παραγένωνται. Ὁ τοιαύτη γὰρ Interrogatio. Απ prejudicium antistiti, ingredi Latinorum ecclesias, et ibi adorare, cum ab iis evocatus fuerit. Et an iis fractionem 1 distribuet, cum in sancta et catholica Ecclesia sacro ministe- rio interfuerint. Res. Latinorum quidam, non omnino a nostris moribus, tam dogmaticis, quam ecclesiasticis, dif- P ferre comperiuntur : et sunt (ut dixerit quispiam) in eo ancipites X. Quemadmodum igitur iis re- luctari, qui prorsus a nobis dissentiunt, presertim in dogmate de sancti Spiritus processione, conve- niens est et sanctum : sicin idem cum non talibus descendere et. convenire !, non prajudicabit an- tisliti, qui creditam dispensationem convenientem animarum gubernatoribus exercet. Quamobrem et hic in ecclesias eorum accersitus, sine dubitatione veniel. Sanctarum enim imaginum sunt et hi cul- lores, et in suis templis eas erigunt.Etaccedenti- bus iis fractionem prompte largietur, cum in Ecclesia catholica aderunt. Hujusmodi enim con- suetudo potestatem habet paulatim eos omnino συνήθεια δύναμιν ἔχει κατὰ μικρὸν μµεθελκύσαι αὖ- (c allrahendi ad sacros nostros mores et dogmata. τοὺς καθόλου πρὸς τὰ καθ ἡμᾶς Ἱερὰ ἔθη xai δό- γµατα, Πυχνοῦται δὲ καὶ à Ἰταλία θείων ἁποστόλων καὶ μαρτύρων ναοῖς * ὦν χορυφαῖος ὁ ἐν vf, Ρώμῃ περίκλυτος τοῦ iv ἁἀποστόλοις κορυφαίου Πέτρου ναός. Ἐν οἷς ἡμέτεροι εἰσερχόμενοι ἔκ τε τῆς ἵερα- τικῆς µερίδος καὶ τῆς λαϊκῆς, προσευχάς τε ποιοῦν- ται πρὸς θεὸν, xal τοῖς ἓν αὐτοῖς τιµωμένοις ἁγίοις την σχετικὴν προσκύνησιν xal τιμήν ἀπονέμουσι * καὶ πρόχριµα ἐντεύθεν οὐδόλως ὑφίστανται, ἐφ᾽ ol; δηλαδἡὴ ὑπὸ τοὺς Λατίνους εἷσὶ ναοῖς. Μεμνήμεθα oi ὡς γεγόνασιν ἐἑρωτήσεις πρὸ ivy ἤδη Ἱχανῶν παρὰ Μάρκου τοῦ τῆς ὁσίας µνήµης πατριάρχου ᾿Αλεξαν- δρείας * καὶ ἐπ αὗταῖς ἀποκρίσεις θευδώρου τοῦ µακαρίτου πατριάρχου ᾿Αντιοχείας τοῦ Βαλσαμών : Repletur autem et Italia divinorum apostolorum et martyrum templis. Inter quie summum obtinet lo- cum Rome inclytum Petri apostolorum coryphzi templum.In quz nostrates ingredientes, tam eccle- siastici ordinis, quam laici, vota faciunt ad Deum, et sanclis, qui in eis coluntur, debitam venera- tiovem et honorem exhibent. Nec prejudicium inde ullum sustinent, cum videlicet 1n Latinorum sunt templis. Meminimus autem interrogationes factas esse ante multos jam annos a Marco sancte memoria patriarcha Alexandrino,el responsiones ad eas, Theodori Balsamonis, beati patriarcha Antiochize Quibus inserta erat et de Latinis capti- vis interrogatio : an oporteat videlicet eos admit- alc συντεταγµένη Tw καὶ Περὶ Λατίνων αἰχμαλώτων D lere, sise in catholicis ecclesiis representent, et ἱρώτησις, εἶ χρὴ δηλαδὴ τούτους προδέχεσθαι παρ- ουσιάζοντας εἷς τὰς καθολικὰς ἐχκλησίας, καὶ ζπ- τοὔντας µεταλαμθάνειν τῶν θείων ἁγιασμάτων, Καὶ ἀκολούθως ἐπὶ ταυτῃ ἀπόχρισις, καθόλου ἆπα- γορεύουσα τοὺς εἱρημένους Λατίνους διὰ χειρῶν τῶν καθ) ἡμᾶς ἱερέων τῆς θείας κοινωνίας ἀξιοῦσθχι, "Heg δὴ ἁπόκρισις τὸν οἰχεῖον λόγον συγκροτοῦσα ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, τῷ Kupunup ἐκείνῳ ἐγρή- exco ῥήματι * Ὁ μὴ ὢν (Aévov) μετ) ἐμοῦ, χατ᾽ ἐμοῦ ἐστι * καὶ ὁ μὴ συνάγιων μετ ἐμοῦ, σκορπίζει. Tj τοιαύτῃ δὲ ἀποχρίσει τηνικαῦτα πολλοὶ τῶν ἑλλογί- quarant divinarum sanctificationum 3 participes fieri, et consequenter ad hanc facta responsio, in universum interdicens,ne przdicli Latini per ma- nus nostrorum sacerdotum divinam communionem mereantur.Quzs sane responsio propriam ralionem allegans ex sacra Scriptura, Dominico illo usa est verbo: Qui non est (inquil) mecum, contra me est : el qui non colligit mecum, dispergit. Huic autem responso praeclari multi viri tunc non sunt suffragati, ut quod multum duritiei et acerbitatis haberet, nec convenientis reprehensioni Latinica- VARLE LECTIONES. * panem fractum. * nculrales. ! sic non talibus semet accommodare. » sacramentorum. 959 JUS CANONIGUM 960 rum formarum et morum.Et quod (inquiunt) hsec À µων οὐκ ἔθεντο, ola πολὺ ἐγούσῃ τὸ ἀπηνὰς τε xal synodaliter decreta non sint, neque ipsi, ut haere- ixzpóv, καὶ μὴ προσῆκον µέμψει Λατινικῶν τύπων tici, publice rejecti fuerint ; sed et simul nobiscum τε xai ἐθῶν, "Oct τε (φασὶν) οὐκ ἀνεγνώσθησαν ταῦτα cibum sumant, et precentur. Et polest quis (in- συνοδικῶς, καὶ οὐδ αὐτοὶ, ὡς αἱρεσιῶται, ἀπόθλητοι quiunt) ratiocinationem hanc probe colligere ex xv δηµοσ/φ γεγόνασιν ἀλλὰ καὶ συνεσθίουσιν ἡμῖν καὶ canone Constanlinopolitane sanct synodi, 418 συνεύχονται. Καὶ δύναταί τις, φησὶ, τὸν λογισμὸν prima et secunda appellata est. Et quod Latini ad τοῦτον kx τοῦ "is! κανόνος τῆς ἓν Κωνσταντινουπόλει nos accedant, petanique, ut a nobis fermentatam ἁγίας συνόδου τῆς λεγομένης πρώτης καὶ δευτέρας sanetam oblationem accipiant : manifestum facit, καλῶς ἀναδέξασθαι. Καὶ ὅτι αὐτὸ couto τὸ προσέρ- eos, nisi azyma contemnerent, et parvi facerent iis ἆεσθαι Λατίνους ἡμῖν, καὶ ζητεῖν τῆς ἐνζύμω µε- contenti esse, ad divinorum mysteriorum, quod a ταλαμθάνειν ἁγίας προσφορᾶς ἐξ ἡμῶν, δηλον ποιεῖ nobis fit, sacrificium non accessuros. "Rationem ὡς εἰ p περιεφρόνουν τὰ ἄζυμα, καὶ ὡς οὗ περὶ autem suam et hi ex Evangelio confirmantes.quod πολλοῦ ποιοῦνται τὸ στέργειν αὐτοῖς, οὐκ ἂν προσ- a divo Joanne dicitur Domino, proposuerunt: No- ἠρχοντο cà παρ ἡμῶν γινομµένῃ τῶν θείων µυστη- vimus, inquit, quemdam dzmonia ejiciente in P ρίων tepoopylg. Τὸν οἰκεῖον δὲ λόγον καὶ οὗτοι συν- tuo nomine, et prohibuimus eum, quia nobiscum ιστῶντες ἐκ τοῦ Εὐχγγελίου, τὸ παρὰ τοῦ θείου non sequitur. Et dixit ad eum Jesus: Ne prohibea- Ιωάννου πρὸς τὸν Δεσπότην εἰρημένον προέτεινον, Us. Qui enim contra nos non est, pro nobis est, Εἴδομεν (εἰπόντος) τινὰ ἐπὶ τῷ ὀνόματί σου ἐκδάλ- Quod autemsubjecerun' illud : Qui nonestmecum, ἍΆλοντα τὰ δαιμόνια *— καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτὸν, ὅτι ox contra me est: aperle et simpliciter adversus ἀκολουθεῖ μεθ᾽ ἡμῶν. Καὶ εἶπε πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς * diabo'um a Salvatore dirigitur, quemadmodum — Mi, κωλύεε. "Oc γὰρ οὐκ ἔστι καθ) ἡμῶν, ὑπέρ sane indicat, quie ibidem est, Evangelii clausula. ἡμῶν ἐστι. Προσεπήγαγον δὲ καὶ ὅτι τὸ µέν, Ὁ μὴ Utenim hostis est ab initio Satan, et a malilia ὢν μετ ἐμοῦ κατ ἐμοῦ ἐστι, προδήλως xal qv- dimoveri non potest, prorsusque pcnitlentia μνῶς κατὰ τοῦ διαβόλου παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἆποτο- spoliatus est, in eo » cum non sit cum Domino, ξεύεαι * καθὰ δὴ τοῦτο παρίστισιν d αὐτόθ τοῦ conira ipsum existens, et est, et nominatur : quod Εὐαγγελίου περικοπή. Καθὸ γὰρ ἐχθρός ἐστιν ἀπ' crealuram suam amet et inducat : illius autem ἀρχῆς ὁ Σατὰν, καὶ ἀμετάτρεπτος ἀπὸ της xaxlag oderit 5 et dispergat. Illud autem, Quiaon est con- μένει, καὶ καθόλου µετανοίας ἑστέρηται, κατὰ τοῦτο tra nos, pro nobis est, ad hominem dicitur, qui μὴ ὢν μετὰ τοῦ Δεσπότουν κατ αὐτοῦ ὢν καὶ fou Jesum quidem non sequitur, sed eos :emulalur, καὶ ὀνομάζεται ὡς αὐτοῦ μὲν ἀγαπῶντος τὸ ἑχυ- qui ipsum sequuntur, et in nomine ejus daemonia τοῦ πλάσμα, xal συνάγοντος * ἐκείνου δὲ, μισοῦντος ejicit : atque ita. potest, qui alonge ambulat, ad αὐτὸ καὶ διασκορπίζοντος. Τὸ δὲ, Ὃς οὐκ ἔτι καθ᾽ sequendum facile niutari. Solius enim humans ἡμῶν, ὑπὲρ ἡμῶν tou, πρὸς ἄνθρωπον εἴρηται οὐκ imbecillitatis subsidium, conversio poenitentia, et ἀχολουθοῦντα μὲν τῷ Ιησοῦ, ζηλοῦντα δὲ τοὺς dxo- e deterioribus in meliora mutalio. Proferebant λουθοῦντας αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόμανι τούτου ἐχθάλ- etiam in hoc Theoph lacti sapientissimi Bulgarie ἍΆοντα δαιμόνια, Καὶ οὕτω δυνάµενον, bx τοῦ ἀποστά- archiepiscopi sententiam, cujus in alia nostra wv περιπατεῖν, ῥᾳδίως µεταθἐσθαι εἰς τὸ ἆκολου- responsione proposuimus compendium, preclara θεῖν. Τῆς ἀνθρωπίνης Ὑὰρ µόνης ἀσθενείας βοή- exponens de assensione Pet dispensatione lau- θημα, ἡ ἐπιστροφὴ καὶ μετάνοια, καὶ ἡ ἀπὸ τῶν deque digna. Hinc qui, ut diclum est, contradi- ἨἉειρόνων εἰς τὰ αρείτω µεταδολή. ἩΠροέφερον δὲ cebaut, recte et cum ratione insistere judicati καὶ γνώµην ἐπὶ τούτῳ Θεοφυλάκτου, τοῦ σοφωτάτου sunt, veluti protervilatis proponentes dispensa- ἀρχιεπισκήπου Βουλγαρίας * fq τὴν σύνοψιν iv. ἑτέρᾳ tionem 4, ad non perdendum, sed sensim paula- ἡμῶν ἀποχρίσει ἀνωτέρω ἐποιησάμεθα, θαυμαστὰ timquelucrifaciendumfratres,proquibuscommunis περὶ συγκαταδάσεως καὶ οἰχονομίας ἐκτιθεμένην, Servator etDominus noster sanguinemsuum effudit, D καὶ ἀξιέπαινα. Ἐντεῦθεν ἐκρίθησαν οἱ ἀντειπόντες, ὡς εἴρηται καλῶς καὶ εὖλογως ἑνστῆναι, ὡς τῆς ἱτχμότητος προτιθέµενοι τὴν οἰχονομίαν, πρὸς τὸ µή καταθα- λε-ν, ἀλλὰ κερδῆσαι ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν τοὺς ἀδελφοὺς, ὑπὲρ Ov ὁ κοινὸς Σωτὴρ xxl Δεσπότης ἡμων τὸ ἑχυτοῦ αἷμα ἐξέχεεν, JOANNIS EPISCOPI CITRI. | ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ KITPOY Responsa ad Constantinum Cabasilam, Dyrrha- — « ᾿Αποχρίσεις πρὸς Κωνσταντῖνον ἀρχιεπίσχοπον Δυῤ- chii archiepiscopum. ῥαχίου τὸν Καθάσιλαν. » Interrogatio.Hic consuetudoest,ut in extraneam Ἔρωτησις. Συνήθεια ἐστὶν ὧδε, εἰς τὴν ἔξω χώραν regionem azymit:e sacerdolesa nostratibus anlisti- χειροτονεῖσθαι ἀζυμίτας ἱερεῖς παρὰ τῶν ἡμετέρων tibus ordinentur : recipiendum illud est necne Ἱ ἀρχιερέων. Δεχτόν ἐστι τούτο, ἢ 03 ; Res. Non scriptam Ecclesi? consuetudinem, ut — 'Av. Τὸ ἄγραφον ἔθος τῆς ᾿Εκκληαίας, ὡς vópov VARLE LECTIONES. ? eatenus. ο quod ipse quidem figmentum suum amet et. colligat, ille vero et oderit, et. » de accommodatione. 4 veluti qu$ pervicacie anteponerent dispensattonem. 961 GFUECO-ROMANUM. 962 κρατεῖν, ὁ τοῦ Χόσμου φωστὴρ ὁ µέγας θεσπίζει Α legem, obtinere ; luminare mundi magnus scncivit Βασίλειος, "Όταν γοῦν τὰς τοιαύτας χειροτονίας οὖκ ἐπιγινώσκῃ ὁ νόμος τῆς ᾿Εκκλησίας, διὰ τοῦτο οὐδὲ ἡμεις δυνάµεθα τὴν ἐν ταύτῃ συνήθειχν γνω- ματεῦσαι ὣς βεθαίαν κρατεῖν. Εἰ γὰρ καὶ μακρὰ ἴσως ἐστὶν, à))' οὐκ οἴδαμεν ἀκριθῶς εἰ καὶ iv συνοδικῷ δικαστηρἰῳ κροτηθεῖσα ἐθεθαιώθη. ᾿ἘΕκεί- νην Ὑὰρ τὴν μακρὰν συνήθειαν βεθαίαν οἱ νόμοι τυγχάνειν διακελεύονται, τὴν δοχιμασθεῖσαν iv ὃδι- καστηρίῳ xal χυρωθεῖσαν. Τὴν μὴ τοιαύτην δὲ ὁλοσχερῶς ἀποθάλλονται. Ἐξετασθῆναι ᾖτοίνυν χρεών sl καὶ ἡ εἱρημένη συνήθεια τῆς χειροτονίας τῶν Ἱἱερέων συνοδικῶς ἐγυμνάσθη καὶ ἐκυρώθη ποτε. Kóv μὲν γέγονε τοῦτο, Χρατείτω καὶ εἷς τὸ ite εἰ δὸ µή, ἀνάγκη τῇ ἱερ καὶ µεγάλη συν- d τὰ περὶ ταύτης ἀνενεχθηναι, ὥστε τὸ δόξαν ἐκείνῃ γενέσθαι. Τὰ συνοδικῶς γὰρ σκεπτόµενα xal διαγινωσκό- μενα, τῶν καταµόνας Ὑνωματευοµένων κχρειττονά εἶσι val ἐπιχρατέστερα. 'Ep. θάπτονται ὀρθόδοξοι Ῥωματοι ἓν Λατινικαῖς ἐχκλησίαις ψαλλόμενοι παρά τε Ῥωμαίων xxi Λατίνων ἓν ταύτῳ. Καὶ Λατῖνοι δὲ ἀποθνήσκοντε, ὡσαύτως ψάλλονται ὁμοῦ παρὰ Ῥωμαίων καὶ Λατίνων ἀδιαχρί- τως. Ἐπιτίμιον ἔστιν, ἢ οὔ ; Απ. Δύο slo προφανη καὶ μεγᾶλα ποιοῦὔντα διαφορὰν µέσον ἡμῶν καὶ τῶν Λατίνων. Τὸ πρῶτον καὶ µεῖζον, το περὶ tou ἁγίοο Πνεύματος δόγµα ' τὸ δεύτερον δὲ, καὶ οὐ τοῦ ἴσου λόγου, τῶν ἀζύμων ἡ προσφορά. Ἅ τῆς Πραφῆς δὲ ἀνάγνωσις, τῆς τε Basilius. Quandoigitur hujusmodi ordinationes lex Ecclesie non agnoverit, ob eam rem neque nos possumus slatuere, ejus consuetudinem tanquam flrmam obtinere. Etsi enim forte longa est, nesci- mus vere num synodali applausa judicio confirmata fuerit. Illam enim longam consuetudinem firmam esse leges jubent. qu& judicio contradicto probata corroborataque fuerit.Quz autem talis non est,eam plane rejiciunt. Inquirendum est igitur,num prz- dicta creandorum sacerdotum consuetudo syno- dice disceptata el firmata fuerit unquam. Et, si hoc factum sit, valeat etiam in posterum. Sin mi- nus, ad sacram magnamque synodum de ea re- ferri necesse est, ut quod ei placuerit fiat. Nam quie synodice considerata et cognita sunt, me- liora et firmiora sunt iis, quae ab uno decer- buntur. Interrogatio.Orthodoxi Romani in Latinicis ec- clesiis sepeliuntur, decantati a Romanis et Latinis simnl.Item Latini morientes, a Romanis et Latinis una carminibus indistincte celebrantur : censure hoc obnoxium est, annon ? Res. Duo sunt manifesta ei magna : qua inter nos et Latinos faciunt differentiam. Primum et majus, doctrina de sancto Spiritu. Secundum au- lem, nec tanti momenti, azymorum oblatio. Scri- pture autem lectio, veleris et nov&, item precatio- παλαιᾶς καὶ τῆς νέας, xal αἱ προσευχαὶ, καὶ αἱ C nes el musici cantus, elt divina templa, veneratio- µελῳδίαι, xal ol Üstot vaol, καὶ αἱ προσκυνήσεις τοῦ τε τιµίου σταυροῦ καὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων, κοινὰ τού- τοις εἰσὶ xal ἡμτν. Οὐκ ἀπᾷδον τοίνυν, οὐδὲν τῇ εὖ- σεθείᾳ ὁπωσοῦν λυμαινόμενον, τὸ θάπτεσθαι Λατί- νους ἓν Ῥωμαϊκοῖς ναοῖς, xal Ψάλλεσθαι ὁμοθυ- μαδὺν παρά τε Ῥωμαίων καὶ Λατίνων ἱερουργῶν νεκριµαῖα Λατίνων xal Ῥωμαίων. Οὔτε γὰρ ὁ τό- πος τοὺς ἀπελθόντας, παρὰ Oed ποιεῖ ἀποθλήτους ᾽ καὶ ἡ ἐπ᾽ αὐτοῖς Ψαλμῳδία τῶν Λατίνων, οὐκ ἔστιν ἐθνικὴ, ἀλλ' Ex τῶν καθ) ἡμᾶς θείων Γραφῶν. El δέ τις ἴσως ἄτοπον ἡγεῖται τὸ Ὑινόμενον οὕτω, αὐτόθεν εὑρήσει τὸν λογισμὸν τοῦτον µάταιον. Πολλὰ γὰρ σώματα τῶν ἁγίων οἱ πάλαι κατὰ καιροὺς τῆς ἀσεθείας τὸ κράτος ἔχοντες θνησιµαίοις ἀλόγοις παρέµιξαν, καὶ iv τόποις βορδόρου μεστοῖς ἕνα- D πέῤῥιψαν * ἀλλ ἡ δεδομένη τοῖς ἁγίοις χάρις, iv τεῦθεν ἁλώθητος ἔμεινε, Kal οὐτῶν ἔστιν ἡ ἄνω Ἱερουσαλὴμ, ἡ τῶν πρωτοτόχων µητρόπολις, ἡ τῶν πραέων γη, τὰ ἠγαπημένα σκηνώματα. ΚΕὺ- ῥίσκονται δὲ xal δυσσεθῶν βασιλέων τάφοι iv τοῖς καθ ἡμᾶς ἁγίοις ναοῖς ὡς καὶ τοῦ παραθάτου ουλιανοῦ, kv τῷ vag τῶν ἁγίων καὶ πανευφήµων ἁποστόλων, κατὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν * xal μὴν καὶ ἄλλων κακοδόξων ἐν ἑτέροις ναοῖς * καὶ οὐ λυ- σιτελεῖ τούτοις ἡ Exstat ταφή. Μένει γὰρ αὐτῶν nesque pretiosa crucis sanctarumque imaginum, illis sunt nobiscum communia. Non est igitur dis- sentaneum, neque pietatem ulio modo offendens, Latinos sepeliri in Romanis templis,et ut a Roma- nis Latinisque sacrificatoribus Romanorum et La- linorum mortui unanimi concentu * celebrentur. Neque enim locus facit mortuos apud Deum reji- ciendos : et Latinorum de iis psalmodia non est pagana,sed ex divinis 5, nostra sententia, Scriptu- ris. Quod si quis forle rem hujusmodi absurdam putet, hancratiocinationem vanam iilico comperiet. Qui enim quondam impietatis imperium suo tem- pore x obtinuerunt, mulla sanctorum corpora mis- cuerunt bestiarum morticiniis, et in loca ceno plena projecerunt.Sed data sanctis gratia inde illz- sa mansit. Eorumque est superius Jerusalem, pri- mogenitorum metropolis, milium terra, dilecta ta- bernacula. Impiorum autem regum sepulcra, etiam in nostris sanctis templis inveniuntur, ut apostatee Juliani, in templo sanctorum et benedictorum apo- stolorum, prope Constantinopolim * : et aliorum perverse fidei in aliis templis, quibus illie sepul- tum fuisse non prodest.Eorum enim manet impietas, et eorum est ignis sternus gehenne v. Restat igitur esse irreprehensibile Christianorum in Lati- VARLE LECTIONES. . Σ παπία unanimiter canantur. * ex nostris sacris Scripturis. !* Qui enim quondam | impietate pagana regnante imperium obtinebant : 3 Constantinopoli. v supplicii. 963 JUS CANONICUM 964 nis templis sepultorum funus:quandoquidem etiam A ἡ δυσσέθεια, καὶ αὐτῶν ἐστι τὸ αἰώνιον πῦρ τῆς illic pretiose crucis, divarumque effigierum erectio et veneratio. Non ineleganter huic responso adjici- tur illud quod in Evangelio scriptum est :Sine mor- tuossepelire suos mortuos.Sermone,opinor signifi- cante corruptionem esse, illorum sepulturam. Ut ob id viventibus supra mundum * vel exqnisitis exsequiis mortuos in sepultura prosequi necesse non sit, aut hujus gratia delectos exquirere locos. κολάσεως. μεμπτος λοιπὸν ἡ ταφη τῶν iv τοῖς Λατινικοῖς ναοῖς ἐνσοριαζομένων Χριστιανῶν, Ἐπειδὴ κάκεῖσε ἡ τοῦ τιµίου σταυροῦ xal τῶν θείων µορφω- µάτων tory ἀἁναστήλωσις xal προσχύνησις. Ἡροσ- θήκη δὲ οὐχ ἀπρόσφορος τῃ ἀποχρίσει ταύτῃ, κάἀχεῖ- νο δή τὸ εὐαγγελιογραφούμενον, Άφες τοὺς νε- κροὺς θάπτειν τοὺς αὐτῶν νεχρούς, Toà λόγου, οἴμαι, δηλοῦντος τὸ τήν διαφθορὰν εἶναι τούτων τα- φήν, Ὡς ἐντεῦθεν μηδὲ ἐπάναγκες εἶναι τοῖς ζῶσιν ὑπερκοσμίως μήτε περισπουδάστων μµεληµάτων ἐπὶ ἔνταφιασ-- μῷ τοὺς νεκροὺς ἀξιοῦν, μήτε μὴν ἐπιλέκτους τόπους τούτου χάριν ἐπιζητεῖν. Interrogatio. Si uxorem habens sacerdos, vel diaconus, vel lector, tundeatur : maneat autem ejus conjux in mundo: an qui tonsus est possit ad sacerdotium, vel pontificatum promoveri, licet uxor ejus tonsuram non admittat ? Res.Divinz * pizque leges,causas enumerantes, ob quas nuptiarum dissidia fiunt, his divortium propter tonsuram annumerant, quam occasionem inculpatam et irreprehensibilem nominant. Esse sane morti similem, prudenter censuerunt, velut pro alia vita aliam viam eligente eo, qui ad solita- riam vitam sese destinat. Si igitur tale divortium est legitimum οἱ irreprehensibile,ob tonsuram; et si uxor tonsi polest, si velit, cum alio viro sine crimine coutractum inire: etiam depilatus vir ejus, utin mundo mortuus semel factus, potest, si dignus reperiatur,ad sacerdotis vel antistitis digni- ᾿Ερώτησις. 'O γυναῖχα ἔχων ἱερὺς, fj διάκονος, fj ἀναγνώστης, εἰ αὐτὸς μὲν ἀποκαρῇ, μµείνῃ δὲ d σύζυγος αὐτοῦ Év τῷ χκόσµῳ, dp' οὖν δύναται εἷς ἱερωσύνην fj ἀρχιερωσύνην προαχθῆναι $à ἆποχα- ρεὶς, εἰ καὶ ἡ σύμθιος αὐτοῦ τὴν ἀπόχαρσιν οὐ καταδέξεται ; Απ. Οἱ θεῖοι καὶ φιλευσεθεῖς νόμοι, τὰς αἰτίας κάτχλέγοντες, dv ἕνεχα τὰ τῶν γαμικῶν συνοικεσίων διαζύγια Ὑίνονται, ταύταις ἑντάττουσι καὶ τὸ γινό- µενον δι ἀπόχαρσν, Όπερ καὶ πρόφασιν ἅμεμ- πτον καὶ ἀκατηγόρητον ὀνομάκουσιν. Hv 0h καὶ θανάτῳ παρεοικέναι, σοφῶς Ὑνωματεύουσιν, . ὡς ἑτέραν ἀνθ ἑτέρου βίου πορείαν αἱρουμένου του εἰς τὴν μοναδικὴν βιοτὴν παραγγέἑλλοντος, El τοίνυν τὸ τοιόνδε διαζύγιον νόμιμό, ἴστι καὶ ἄμεμπτον διὰ την ἀπόκαρσιν, καὶ δύναται ἡ quvà τοῦ χειρα- µένου, εἴ γε βούλεται, μεθ ἑτέρυ ἀνδρὸς ἀκατη- γόρητον θέσθαι συνάλλαγμα * dox καὶ ὁ ἀποθριξάμε- tatem promoveri.Hoc non esse prohibitum, discere C vo; ἀνὴρ ταύτης, ὡς τῷ χόσμῳ καθάπαξ νεκρὺς licet ex textu octavi canonis Neocsesariensis synodi, expressim hac sanciente. Si alicujus uxor, cum esset laicus, adulterata fuisse convicta fuerit: 14 non potest ad ministerium accedere. Sin autem etiam post ordinationem adulterata fuerit, debet eam di- mittere.Quod si coliabitet,non potest sibi commis- sum ministerium exsequi. Si igituris, qui uxorem suam dimisit, juxta canonis conceptionem ?, utpote adulteratam post ipsius ordinationem, sibi datum sacerdotale ministerium sine impedimentoretinet: multo magis certe,qui justa occasione a sua nxore disjungitur, et sacerdotalem et pontificalem susci- piet dignitatem. γενόμενος, δύναται, εἰ ἄξιος εὑρεθείη, καὶ εἷς τὸ τοῦ ἱερέως καὶ sic τὸ τοῦ ἀρχιερέως άναχθηναν ἀξίωμα. Τὸ εἰς τοῦτο δὲ ἀκώλυτον, ἑξόν ἔστι χατα- μαθεῖν ἀπὸ τῆς περιλήψεως τοῦ ὀγδόου κανόνος της ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου, θεσπίζοντος ταῦτα ῥητῶς * Εὰν γυνή τινος µοιχευθεῖσα λαϊκοῦ ὄντος ἐλεγχθῃ φανερώς ὁ τοιοῦτος εἷς ὑπηρεσίαν ἐλθεῖν οὐ δὀύνα- ται * ἐὰν δὲ μετὰ τὴν Χειροτονίαν ροιχευθῇῃ, ὀφεί- Aet ἀπολύσαι αὐτήν. ᾿Εὰν δὲ συζ, οὗ δύναται ἔχεσθαι τῆς ἐγχειρισθείσης αὐτῷ διαχονίας. El τοί- νυν ὁ ἀπολύσας, κατὰ τὴν τοῦ κανόνος περίληψιν, τὴν ἑαυτοῦ γαμετὴν, ὡς μοιχευθεῖσαν μετὰ τὴν χειροτονίαν αὐτοῦ, ἔχεται τῆς δοθείσης αὐτῷ ispa- τικῆς διακονίας ἀνεμποδίστως, ἄρα γε πολλῷ πλέον ὁ κατὰ φρόφασιν ἄμεμπτον διαζυγεὶς τῆς οἰκείας γυναικὸς, ἀκωλύτως καὶ τὸν ἱερατικὸν καὶ τὸν ἀρχιερατικὸν ἀξίωμα δέξεται. Interrogatio. Quinam praeferuntwr in creatione D — "Epócnsw. ίνες προτιμῶνται εἷς τὸ Ψηφίζε- episcopi ? Protopapa, et qui sunt post eum sacer- dotes,an diaconi habentes principalia ecclesiastica officia ? Resp. Vacantium ecclesiarum suffragia » se- cundum exactam rationem convenienter locis et personis procedunt. Non enim si locus est cele- bris, et pastore perito disertoque opus habens, cujus et vita sermoni congruat, persona autem tempore forte vel voluntate pontificali ad insignem gradum ecclesiasticum provecta, snfficiente expe- σθαι εἷς bmioxonác ; 'O πρωτοπαπᾶς καὶ οἱ μετ αὖ- τὸν ἱερετς, ἢ οἱ διάκανοι ol. ἔγοντες ἀρχοντικὰ ἔκκλη- σιαστικὰ ὀφφίχια ; Ἂπ. Al τῶν χηρευουσῶν Ἐκκλησιῶν (ngo κατα τὸν ἀκριθῆ λόγον ἀναλόγως τοῖς τόποις καὶ τοῖς προσώποις προθαίνουσιν. Οὐ γὰρ εἰ ὁ τόπος μὲν περίθλεπτος, xal δεόµενος ποιµένος ἔπιστημονιχου καὶ λόγίου, καὶ τὸν βίον τῷ λόγῳ σύνδροµον ἔχον- τος, τὸ πρόσωπον δὲ τὸ ὑπὸ χρόνου τυχὸν fi θελήμα- τος ἀρχιερατικοῦ εἰς βαθμὸν ἀναχθὲν ἐπίσημον ix- VARLE LECTIONES. * ultramundane,— , modulis. : sacre. a sententiam. p electiones. 965 GRAECO-ROMANUM $66 κλησιαστικὸν, πείρας ἱκανῆς καὶ λόγου xal γνώσεως À rientia, eloquentia et scientia careat, oportet hunc στέρεται͵ δεῖ τοῦτον διά [ys τὸν βαθμὸν ἔπικηρυ- χθηναι τόὀπῳ λαμπρῷ, τούτου Ὑάριν, ἵνα µήτε τὸ ἀρχιερατικὸν ἀξίωμα κενωθῃ διά τὴν τούτου ἀφέ- λειαν, µήτε μλν ἡ πόλις ἑστερημένη μείνῃ καταλ- λήλου ταύτῃ ποιµένος xal χηδεµόνος * διὰ ταῦτα προσ- ήκοντα xal ἁρμόδια ὀφείλουσιν εἶναι τοῖς τόποις τὸ Ψηφιζόµενα πρόσωπα ὥστε μὴ τὴν τάζιν τῆς τε εὐσεθείας καὶ τῆς ἐκκλησιαστιχης καταστάσεως ἀχρειοῦσθαί τε xal συγχέεσθαι. Tov ἀξιωτέρων γὰρ, οὗ τῶν προθαθµιωτέρων xal δυσατωτέρων, οἱ θρόνοι, Τὰ περὶ τούτου δὲ xal ἡ ϱΧΥ νεαρὰ Ἰωστινιάνειος, 5 κειµένη ἐν χεφαλαίῳ n τοῦ α τίτλου τοῦ Υ βι- θλίου τῶν Βασιλικῶν, εὐσεθῶς xal πανσόφως εἰς πλάτος διέξεισι. Κατὰ τοῦτον τοίνυν τὸν λόγον, ἕκα- στον τῶν εἱἰρημένων προσώπων εἷς τὸ κατάλληλον τῇ τούτου ἐνεργείά καὶ ἀρετῃ ἐπισχοπεῖον ψηφι- σθΏναι προτιµηθήσεται. Οὐ μέν τοιγχε τοὺς ἔκκλη- propter gradus praerogativam loco celebri renun- tiari.Hanc ob causam, * ne propter ejus simplici- tatem pontificia vilescat dignitas, et ne civitas pastore idoneo et curatore privata maneat, deligi 4 debentpersonslocisconvenientes,et consentanez', ne religionis ecclesiasticteque conditionis ordo fiat inutilis et confundatur. Digniorum enim,non gradu altiorum et potentiorum, sunt throni. Hoc autem et 123 Justinianea Novella posita cap. 8 tit. 1 lib. IH Basilicon, pie e! sapienter fuse exsequitur. Juxta hanc ergo rationem, przdictarum persona- rum quzeque ad competens suse efficacia et virtuti episcopeum poliorem referetsententiam f. Non vero amplius suffragia ecclesiasticos magistratus respi- p Cient $, quasi per delectum et examinpationem ad dignitates officialium provectos : sicut ecclesiastica vult lex et civilis. σιαστικοὺς ἄρχοντας όρωσιν αἱ ψηφοι ἐπὶ πλέον, ota κατ ἐχλογὴν καὶ δοχιµασίαν εἰς xàc ἀξίας των ἀρχοντικίων ἀναγομένους, ὡς ὁ ἐκκλησιαστιχὸς καὶ ὁ νομικὸς θεσμὸς βούλεται, 'Ep. Ἐδέξατο τις ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος παϊῖδά τινος. Ζητεῖ οὖν αὐτὸς συνάψαι τῷ ἑχυτοῦ υἱῷ θυγατέρα τοῦ αὐταδέλφου τοῦ πατρὸς τοῦ ἀναδεχθέντος, ᾿Έξεστι τοῦτο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἔξεστιν ; Ἆπ. Ἐπειδὴ την κατὰ πνεῦμα συγγένειαν χρείτ- τονα εἶναι τῆς σαρχικῆς, καὶ οἱ φιλευσεθεῖς νόμοι, καὶ ἱερο κανόνες σαφῶς γνωματεύοσιν * ἄρα γε- οὐδὲ τὸ παρὸν συνάλλαγμα προθῆναι συγχωρηθήσε- ται. ἘΕγγύτης Ὑὰρ ἐντεῦθεν ἀνακύπτε πρωτεξ- αδέλφων. 'H σαρχικἡ γὰρ πρώτη ἐξαδέλφη τοῦ áva- δεχθέντος, διὰ τῆς πνευματικῆς συγγενείας, καὶ τοῦ υἱου τοῦ ἀναδόχου, ἐξαδέλφη λογίζεται, ὡς ἀθελφοῦ ὄντος διὰ τοῦ βαπτίσματος, τοῦ ἀναδεχθέντος παρὰ τοῦ πατρὸς τούτου. ᾿Επεὶ καὶ ὁ τῆς γυναικὸς ἆδελ- φὸς καὶ ὁ τοῦ ἀνδρὸς, OU ἀλλήλων, ὁ μὲν 'ωναικά- δελφος τῷ ἀνδρὶ, ὁ δὲ, ἀνδράδελφος τῇ γυναικὶ óvo- µάζεται, διὰ τὴν ἐγγύτητα. Γέγονε δὲ καὶ πρᾶξις συνοδικἡ ἐπὶ τὰς ἐφημερίας τοῦ ἓν ἁγίοις,.... πα- τριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Ὑνωματεύσασ« ἆχο- λούθως τῷ νγ κανόνι τῆς ἓν τῷ Τρούλλῳ ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, καὶ τῷ ζ θέµατι τοῦ t^ κε- φαλαίου τοῦ ε τίτλου τοῦ x» βιθλίου τῶν Βασιλικῶν, τοῖς αὗτοῖς βαθμοῖς περιγράφεσθαι καὶ τὴν πνευµα- Interrogatio.Suscepit quis exsancto lavacro filium alterius. Vult suo filio conjungere filiam fratris patris ejus,qui susceptus est. Licet hoc fieri, annon? ltesp. Cum pie leges et sacri canones aperte censuerinl, spiritalem cognationem carnali esse potiorem : igitur neque przsens contractus proce- dere permittetur; propinquitas enim inde oritur consobrinorum. Carnalis enim consobrina susce- pti, propter spiritalem cognationem, etiam filii susceptoris consobrina censefur, quasi per ba- plismum fratris effecti ejus,quem pater ipsius sus- C cepit.Nam et uxoris frater,item viri invicem : ille quidem viro uxoris frater,hic autem uxori ille vir nominalur propler propinquitatem. Facta autem est actio. synodica tempore sancli..... patriarchze Constantinopolitani, decernens, consequenter 53 canoni sanclae el cecumenice synodi in Trullo, et sexto themati,10 c. 5 tit. 28 libri Basilicon, iisdem gradibus circumscribi spiritalem cognationem ,qui- bus naturalis seu carnalis definitur. Quamob cau- sam contractus, de quo interrogatio facta est, non permittetur, utpote ad quartum ex transverso gradum perveniens. τικὴν συγγένειαν͵ οἷς καὶ ἡ φυσικὴ, fiot σαρχικὰ, περιορίζεται. Κατὰ τοῦτο γοῦν, xal τὸ ἐρωτώμενον τοῦτο συ- νάλλαγµα Ὑενέσθαι οὐ συγχωρηθήσεται, ὡς slc τὸν ἐκ πλαγίου τέταρτον βαθμὸν ἀναγόμενον, Γρ. ᾿Επὶ τούτοις οὗ δύναται καὶ τοῦ σωντέχνουῦ — Interrogatio.Preterea an potestcompatris sui Δ- αὑτοῦ θυγατέρα, αὐταδέλφην οὖσαν ἀναδεξιμαίου, αὐτοῦ, ἀγαγέσθαι νύµφην υἱῷ αὐτοῦ, fj ἁδελφόπαιδι, f πρωτε- ξαδέλφῳ ; π. Ὁ αὐτὸς λόγος ἀοχέσει καὶ ἐπὶ λύσει τῆς παρού- σης ἁπορίας. Ἐρ. El οὐκ ἀνένδεχτον Ἰένειν τινὰ διηνεκῶς ἔνδον θείου ναοῦ, καὶ ἐνιὸς τούτου ἐσθίειν *- καὶ μάλιστα ἐὰν οὐδὲ νεωχόρος εἴη ἐκεῖνος. liam,sororem ipsius susceptitii exsistentem, ducere uxorem filio suo, vel fratris filio, vel consobrino ? Resp. Eadem sufficiet ratio ad presentis dubi- tationis solutionem. Interrogatio.Numillud nonrecipiendum,ut quis maneat perpetuo intra divinum templum, ibique cibum sumat, maxime si non sit sdituus? VARLE LECTIONES. * idque hanc ob causam. 4 propterea deligi. * apta. ! ad competentem episcopatum electionis pre- rogativam habebit. € enimvero ecclesiasticos officia gerentes plerumque respicere solent electiones, 987 licet, tam propter necessitatem officii, quam fu- rum insidias, vel effractorum, aliorumve scele- ratorum. Cui autem taliscura non incumbit,nullo modo id concessum est. Cibum vero sumere intra templum,non solum quodie, sed nec per vices, ne ipsi quidem adituo permittitur. Et hiec perspicue declarat lex ecclesiastica et civilis. Ecclesiastica quidem,in variis canonibus : sed in primis in ca- none 74 ccumenicte sext» synodi hac edicit : Non oportet in Dominicia locis, vel ecclesiis, eas quie dicuntur agapas, id est charitates. facere, et intus inz:de comedere, et accubitus sternere, Qui autem hoc ausi fuerint, vel cessent, vel segregentur. Accubitum autem dicitur omnis lecti apparatus in altum erectus et mollis. Accumbo enim apud Lati- P nos jaceo. Similiter et in nonagesimo €* canone hac. Eos,qui vel cum uxore cohabitant, vel alio- quin indiscriminatim €" sacra loca cemmunia faciunt s'** et contemptim in ea afficiuntur, et sic in eis permanent etiam ex iis,qua sunt in venera- bilibus templis, catechumenorum mansionibus ^ extrudi jubemus Si quis aut. heec non servaverit siquidem sit clericus, deponatur : si vero laicns, segregetur.Lex autem civilis in capite undecimo, titulo primo,libri quinti Basilicon hac ait. Usque ad ecclesie terminos, qui sunt ante forum publi- cum securitatem habeant, qui profugiunt^*, inte- rioribus utentes lavacris, aut hortis, aut habita- tionibus, vel stabulis, aut porticibus. Prohibeantur autem in templum cibum sumere, vel dormire.Sed C et Novella septuagesima tertia imperatoris,domini Leonis philosophi, similiter punit eos, qui conce- dunt vel in catechumeniis habitationem. Ex con- ceptione ΑΣ igitur hujusmodi constitutionum omni modo interdictum est, intra templum cibum sumere, et babitare. Interrogatio. In dighitatibus ecclesiasticorum officiorum, quis primus est, et quis secundus, et quis terius, et quis deinceps eorum ordo? Hes. Ex antiqua traditione primus est magnus dispensator ! Secundus, qui preest magne sa- cella, id est, magnus sacellarius. Tertius, magnus sacrista . Quartus, cbartophylax *. Quintus, qui praeest parva sacelle, id est sacellarius. Sextus, primarius actor !,qui et exocataceli dicuntur.Pri- marii autem auctoris officinm cum anteaesset inter inferiora, postea in aliorum ordinem statutum est a beale memoria patriarcha Constantinopolitano Georgio Xipbilino.Hanc autem actionem subsecuta est preclara sententia sancti metropolitani Thes- salonices Eusthatii, id laudans et exto!lens, ut ju- ste et extra reprehensionem factum;cum quidam, qui actionem non admittebant,tunc contradicerent JUS CANONICUM Resp. Habitare divinum: templum solis zdituis A 968 "Ax, Τὸ µένειν ἐντὸς τοῦ θείου νχοῦ νεωχόροις μόνοις ἀνεῖται, διά τε τὰς ἀναγκαίας τοῦτῳ ὑπη- ρεσίας, καὶ δι ἐπιδουλὴν κλεπτῶν, f] τοιχωρύχων, fj ἑτέρων κακοποιῶν * ἄλλῳ O6 τινι, μὴ περιχειμένῳ τοιαύτην «φροντίδα ἐνδέδοται οὐδαμῶς. Τὰ δέ ἐσθίειν ἔνδον ναοῦ, οὐχ ὅπως καθ ἑκάστην, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐκ διαλειμµάτων ὁπωσοῦν τινὶ, ἀλλ᾽ οὐδ αὐτῷ συγχε- χώρηται νεωκόρῳ. Καὶ τὰ περὶ τούτου τρανῶς δια- σαφοῦσιν, ὃ τε ἐχκλησιαστικὸς νόμος καὶ ὁ πολιτι- κό 'O μὲν ἐκκλησιαστικὸς, kv διαφόροις κανόσιν. ᾽λλλὰ δὴ χαὶ ἓν τῷ οὗ τῆς οἰκουμενικῆς (συνόδου ταῦτα διαγορεύει, ὃτι Οὐ δεῖ Ev. τοῖς Κυριακοῖς, fj ἐν ταῖς ἐχχλησίαις τὰς λεγομένας ἀγάπας ποιεῖν, καὶ ἔνδον iv. τῷ οἴκῳ ἐσθίεν, καὶ ἀκούδιτα στρωννύειν. Οἱ δὲ τοῦτο ποιεῖν τολμῶντες, fj παυσάσθωσαν f, καθαιρείσθωσαν, ᾿Αχούθιτον δὲ λέγεται ἆπαν. στρω- µνης κατασκεύασμα εἰς ὕψος ἠρμένον xal µαλακόν, ᾽Ακούμθω γὰρ παρὰ, Λατίνοις τὸ, ἀναπίπτω, Ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τῷ ος κανόνι ταῦτα * Toóc fj γαμετῇῃ συν- οικοῦντας, fj ἄλλως ἀδιακρίτως τοὺς ἱεροὺς τόπους κοινοποιοῦντας, καὶ καταφρονητικὼς περὶ αὐτοὺς ἔχοντας, xal οὕτως ἐν αὐτοῖς καταµένοντας, καὶ ix τῶν ἐν τοῖς σεθασµίοις ναοῖς κΧατηχουµενείων προστάσ- σοµεν ἐξωθεῖσθαι. Ei δὲ µή τις τοῦτο παραφυλάτει, εἰ μὲν χληρικὸς εἴη, χαθαιρείσθω * εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. Ὁ δέ γε πολιτικὸς νόµος iv κεφαλαίῳ τα τοῦ X τίτλου, τοῦ ε βιθλίου τῶν Βασιλικῶν ταῦτά φησι * Μέχρι τῶν πρὸ τῆς δηµοσίας ἀγορᾶς ὅρων τῆς ἐχκλησίας τὸ ἀσφαλὲς ἐχέτωσαν οἱ προσφυγόν- τες, τοῖς ἑνδοτέροις λουτροῖς, fj χήποις, f^ οἰχήμα- cw, fj αὐλαῖς, fj στοαῖς χρώμενοι ΄ χωλυέσθωσαν δὲ ἐντὸς τοῦ ναού fj ἐσθίειν fj ὑπνοῦν. ᾽Αλλὰ καὶ dà ογ νεαρὰ τοῦ βασιλέως «χωρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου παραµοίως Χκολάζει καὶ τοὺς ἐπιτρέποντας τὴν εἷς τὰ χατηχουμενεῖα χατοίκησιν,. Ἐκ τῆς περιλήψεως οὖν τῶν τοιούτων θεσπισµάτων ἀπηγορευμένον ἐστὶ παντάπασιν, καὶ τὸ ᾖἐσθίιν, xal τὸ µένειν ἔνδον θείου ναοῦ. "Ep. Ἐν τοῖς ἀρχοντικοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἀξιώμασι τίς πρῶτος, καὶ τίς δεύτερος, xal τίς τρίτος * xal πῶς ἐφεξῆς ἡ τούτων τάξις ; 'Ar. ᾿Απὸ μὲν παλαιᾶς παραδόσεως πρῶτός ἐστιν ὁ μέγας οἰκονόμος * δεύτερος, ὁ ἐπὶ της µε- γάλης σακέλλης, γουν à μέγας σακελλάριος ' τρὶ- τος, ὁ μέγας σκευοφύλαξ * τέταρτος, ὁ χαρτοφύλαξ * πέµπτος, ὁ ἐπὶ τῆς μακρᾶς σακέλλης, ἄἤγουν ὁ σακελλάριος * καὶ ἕκτος, ὁ πρωτέχδικος * οἵτινες xal ἐξωκατάχηλοι λέγονται, Τὸ τοῦ πρωτεκδίκου δὲ ὀφφίκιον ἐν τοῖς ὑποθεθηκόσιν ὃν ἔκπαλαι, ὕστερον τοῖς ὑπερέχουσι συνετάγη παρὰ τοῦ τῆς µαχαρίας λή- ξεως πατριάρχου Κωνστανωνουπόλεως Γεωργίου τοῦ Ἐμιφιλίνου. ΤΠ πράξει δὲ ταύτῃ ἐπηκολούθησε xal γνώμη υὙενναία τοῦ ἓν ἁγίοις μητροπολίτου θεσσα- λονίκης Εὐσταθίου, ᾖἐἘπαινοῦσα καὶ ὀἑξαίρουσα τὸ γεγονὸς, ὡς εὐλόγως καὶ ἀμέχπτως πραχθέν. Ola VARLE LECTIONES. g septuagesimo nono. * promiscue. 8''* profanant. ^ stalionibus. ^ qui ad ecclesiam confugerunt. M** sententia. ! aiconomus. 1 vasorum custos. κ chartulurius. ! primus defensor. 969 GRJECO-ROMANUM. 970 τηνικαῦτα τινῶν ἀντειπόντων, ὡς μὴ ἀπυδεξαμέ- Α Post exocatacelos, primus est protonotarius : se- νων τὴν πρᾶξιν. Μετὰ τοὺς ἐξωκαταχήλους δὲ πρῶ- τός ἔστιν ὁ προτονοτάριος * δεύτερος, ὁ ὑπομνηματο- γράφος * τρίτος, ὁ λογοθέτης * τέταρτος, ὁ κχανστρί- σιος * πέµπτος, ὁ Ἱερομνήμων * ἕχτος ὁ ῥαιφερεν- δάριος * ἔθδομος, ὁ ἐπὶ τῶν γονάτων * ὄγδοος, ὁ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς καταστάσεως * ἔννατος, ὁ ὑπομιμνήσκων * δέκατος, ὁ ἐπὶ τῶκ σεκρέτων ᾽ ἐνδέκατος, ὁ ἐπὶ τῶν κρίσεων - δωδέκατος, ὁ δευτερεύων τῶν διαχόνων " μετ) αὐτοὺς οἱ τρεῖς ὁστιάριοι, xal μετ αὐτοὺς ol τροῖς ἄρχοντες τῶν Ἐχκλησιῶν,. 'H προχειρισις δ τοῦ δευτερεύοντος τῶν διαχόνων οὐχ ἁπλῶς Υίνεται, ἀλλὰ κατ’ ἐχλογήν. Δεῖται γὰρ τὸ τοιοῦτον ὀφφίχιον ἀνδρὸς ἰκανοῦ καὶ ἐπιτηδείου el; τὸ ἐκπληροῦν ἁμέμ- πτως τὰς ἁρμοζούσας τούτῳ διαχονιας,. Αὐτοῦ Y&p cundus, actuarius : tertius, logotheta : quartus, castrensis : quintus, sacrorum memorialis : sexius, referendarius : septimus, a genibus : octavus, a sacro ordine ? : nonus, memoriam suggerens : decimus,a secretis? : undecimus, a judiciis : duo- decimus, secundarius diaconorum. Post eos ostia- rii tres magistratus Ecclesiarum. Creatio autem secundarii diaconi non fit simpliciter sed habito delectu. Hujusmodi namque officium requirit vi- rum aptum et idoneum,qui convenientia ministeria inculpate adimpleat. Ejus enim est principium et antistitum post ingressum benedictio, in supplica- tionibus ο Evangelium portare, connexiones P et repetitiones in eis facere : tempora absente archi- ἐστιν ἡ μετὰ τὴν εἴσοδον εὐφημία τῶν βασιλέων καὶ B diacono dare diaconis, qui amboni serviunt 4, et τῶν ἀρχιερέων * τὸ ἓν ταῖς Λλιταῖς βαστάζειν τὸ ᾿Εὐαγγέλιον, καὶ τὰς iv αὐταῖς συναπτὰς καὶ αἰτή- σεις ποιεῖν *. τὸ, ἀπόντος τοῦ ἀρχιδιακόνου διδόναι καιροὺς τοῖς ἓν τῷ ἄμθωνι διαχόνοις, καὶ ἄλλα τινὰ τούτου ὑστερήματα ἐκπληροῦν. Κατὰ τοῦτο γοῦν καὶ λέγαται δευτερεύων, οὐχ ὃτι δευτερεύει ἐν ἐν τῇ τάξει τῶν διακόνων, ὨΤοιαύτην μὲν οὖν ἡ παλαιτέρα παράδοσις εἶχε τὴν τῶν ἀρχοντιχίων τάξιν καὶ στά- cw. "Ow δὲ αἱ τούτων σφραγίδες τοῦ θελήματος τῶν ἀρχιερέων ἐξήρτηνται, διάφοροι δὲ εἶσι καὶ ταῖς γνώμαις καὶ ταῖς ὀρέξεσιν οἱ ἀρχιερεῖς. τούτου χάριν συνεχέθη ἡ τάξις ἡ παλαιά. Κάντεῦθεν «008 ἡ στάσις τὼν ἀρχοντικίων ἐπὶ της ἱδρύσεως ἔμεινεν, ἀλλὰ μετακεχίνηται κατὰ τὸ τοῖς ἀρχιερεῦσι δοκοῦν, "H σύγχυσις 0 αὕτη ἐν τοῖς πλείοσι τούτων, ὡς νόμος, λοιπὸν ἐπεκράτησεν. Ότι δὲ ἐν τούτοις εὗρί- σκονταί τινες μέτοχοι ὁπωσοὺῦν πείρας ἐκχλησιαστι- κῆς, τὰ μὲν τῆς ὑπερεχούσης τάξεως ἀρχοντίχια ἐπὶ τῆς οἰχείας μένειν bog. χΧαταστάσεως, fj ἱδρύ- σεως * τὰ δὲ τῆς δευτέρας el καὶ µετατιθέασιν, ὅμως ob χωρὶς εὐλόγωυ αἰτίας τοῦτο ποιοῦντες καταλαµθά- γονται, fj ἀρετὴν δηλαδὴ µτιμῶντες, ἢ λόγον, ἢ ἄλλην ἐπαινουμένην ὀνέργειαν, Οἶἴγε μὴν παντάπασι πείρας ἀμέθεκτοι xal ἀνεπιστήμονες, τὰ dvo κάτω ποιοῦντες εὐρίσκονται χαὶ ἡ παροιμία τούτοις ὁμό- στολος; ἄνω ποταμῶν Ὑχωρεῖν λέγουσα τὰς πηχᾶς, καὶ τὰ παρὰ ᾿Ιουδχίοις δευτερόπρωτα σάθθατα, xal παρὰ τοῖς δεινοῖς σοφισταῖς τὰ πρωθύστερα. Χρεὼν in aliis quibusdam vicem ejus supplere. Ob eam- que causam dicitur secundarius, non quod in or- dine diaconorum sit secundus. Talem igitur offi- ciorum ordiuem et statum antiquior habuit tradi- tio.Sed cum horum sigilla " pendeant ex voluntate anlistitum 5, quorum sententie et voluntates diife- runt, propterea vetus confusus est ordo. Indeque nec officiorum conditio * in sua firmitate mansit, sed juxta presulum placitum labefactata y fuit, confusio autem ipsa in eorum multis vigorem tan- dem legis obtinuit. Quod autem in iis inveniuntur, qui utcunque sunt ecclesiastice experientis; par- licipes, eminentioris quidem ordinis officia in pro- prio statu seu firmitate * manere sinunt : inferio- ris autem, elsi mutent, tamen non sine justa causa id facere deprehenduntur, virtuti puta honorem habentes, vel dicendi peritiz *, vel alii laudabili faculta. Qui vero experientis? omnino rudes et imperiti, quz sursum, deorsum agere comperiun- tur : et proverbiumiis convenit, fluviorum inquiens fontes sursum recurrere. Item Judeorum secunda prima sabbata, et gravium , sophistarum prothy- sSlera ;. Frequentati ergo moresa mihi sine dubio sequendi videntur. Quod si quid in his innovare necessesit, justis de causis non pro singulorum arbitrio id faciendum. Sunt autem et alia officia, qua sacerdotibus maxime congruunt, catechisla, orphanotropseus, qualuor defensores, luminarius, οὖν ἐμοὶ δοκεῖ, τοῖς πολλοῖς ἔθεσιν ἀναντιῤῥήτως p hummidator, et circitor 5. Lectorum officia hec : ἀκολουθεῖν » * εἰ δέ τι καὶ καινοτομεῖν ἀνάγκη ἐν τού.. τοις, ἐξ εὐλόγων αἰτιῶν, ἀλλ οὐκ kx θεληµάτων ἰδίων τοῦτο ποιεῖν, Εἰσὶ δὲ καὶ ἕτερα ὀφφίκια, ἅπερ μάλιστα τοῖς ἱερεῦσιν ἁρμόζουσιν * ὁ ἐπὶ τῶν μμ τηχήσεων, ὁ ὀρφανστρόφος, ol τέσσαρες ἔχδιχοι ' ἄρχων τῶν φώτων, ὁ νουµµοδότης, xal ὁ eod τής, ᾽Αναγνωστῶν Ob ὀφφίκία, ταῦτα, 'O δοµέστικος τοῦ δεξιοῦ, χοροῦ, ὁ δαµέστικος τοῦ ἀριστεροῦ, λαασυ- domesticus dextri chori, domesticus sinistri : po- puli coactor ο similiter : domesticus cantorum, a quibusdam appellatus protopsalta : primicerus le- celorum, praefectus contaciorum 4, protocanonar- chus, et chartularii magne sacellie,armariique va- sorum. Theori autem, [seu observatores| et deputati, et camisati, non sunt officia, sed mini- Steria iis ad altare sacrum injuncta. Theoris enim VARLE LECTIONES. m profectus sacra stationis. a profectus secretorum. ο litaniis. — ? collectas et preces. qqui sunt in suggestu. τ confirmationes. — * pontificum. — * statio, — " mutata. — v in sua statione seu sesséone. * doctrine. 1 aculorum. s priora ultima. « Frequentiores ergo consuetudines. ὃ vi- sitator. 9 collector sive congregator, pugillarium. PATROL. GR. CXIX. 31 971 JUS CANONICUM 972 custodia et observatto sacrorum vasorum et oper- À νάκτης ὁμοίως ὁ δοµέστικος τῶν ψαλτῶν, 5 παρὰ culorum * credita est, presertim si lapillis et mar- garitis t sint exornata. Deputati autem pallia fe- rentes,cum lapidibus preeunt sanctumEvangelium (quando in ambonem 6 lectionis causa affertur) et sacra dona, in ingressu ad sanctam mensam, et regressu ad eorum propositionem. Reliqui autem, nimirum camisali, in circumferendis ad altare carbonibus ignis,et sacris cacabis calefaciendis oc- cupati sunt,ut illinc more solito aqua fervens sa- eris poculis tempestive infundatur : aliisque simi- libus ministeriis. Sunt etiam, qui appellantur patriarchales domestici : quod officium est lecto- rum. Ministerium autem hujus est, in ingressu ^ patriarche, dicere. In multos annos, domine! τινων λεγόμενος πρωτοψάλτης. Ὁ πριμμικήριος τῶν ἀναγνωστῶν, ὁ ἄρχων τῶν κονταχίων ὁ πρωτο- κανόναρχος, xal χαρτουλλάριοι τῆς μεγάλης σακἑλ- λης, καὶ τοῦ σκευοφυλαχίου, θεωροὶ δὲ, καὶ δεπο- τάτοι, καὶ Χκαµισάτοι, οὐκ εἰσν ὀφφίχια ἀλλά διαχονίαι περὶ τὸ ἅγιον βηµα, τούτοις ἁρμόζουσαι, Οἱ μὲν γὰρ θεωροὶ τὴν φυλαχὴν καὶ τήρησιν πι- τεύονται τῶν ἱερῶν σχευῶν, xal τῶν κχαλυµµά- των αὐτῶν, tl μάλιστα εὑρίσκονται ταῦτα λίθοις xal µαργάροις ακοσμούμενα, Οἱ δεποτάτοι δὲ, µανδυιο- φοροῦντες μετὰ λαμπάδων προπορεύονται, τοῦ τε ἁγίου Εὐαγγελίου, ὁπότε ἀναφέρεται si; τὸν ἄμθωνα, πρὸς ἀνάγνωσιν, καὶ τῶν ἁγίων δώρων, fv τε τῇ εἰς τὴν ἁγίαν τράπεζαν εἰσόδῳ, καὶ idv c εἷς τὴν πρόθεσιν ἐπανόδῳ αὐτῶν, Οἱ λοιποὶ δὲ, ἤγουν ol καµισάτοι, ἐνασχολοῦνται περὶ διαχομιδὴν ἀνθράκων πυρὸς εἰς τὸ θυσιαστήριον, καὶ περὶ τὴν τῶν θείων λεθήτων ἐκπύρωσιν * ἵνα ἔκετθεν συνήθως ζέον ὕδωρ τοῖς ἁγίοις ποτηρίοις κατὰ καιρὸν ivy cof, καὶ περὶ ἄλλας ὁμοίας τούτοις ὑπηρεσίας. Εἰσὶ δὲ καὶ οἱ λεγόμενοι πατριαρχιχοὶ δοµέστιχοι. Καὶ τοῦτο δὲ τὸ ὀφφίκιον, τῶν ἀναγνωστῶν ἐστι. Διακονία δὲ τούτου, τὸ ἓν τοῖς προόδοις τοῦ πατριάρχου λέγειν τὸ, Elc πολλὰ ἔτη, δέσποτα ! Inter. Archidiaconicum officium cujus est ordi- B ἛἜρ. Τὸ ἀρχιδιακονικὸν ἀφφίχιον mola; ἐστὶ τά- nis,et cujus gradus : et an ργθθεί omnibus diaco- nis,quasi et ipse archidiaconus sit ex officiis eccle- siaslicis ! : et an przffertur omnibus in divinorum sacramentorum assumptione. Et av licet antistiti supra eos, qui priores ingressi sunt, nihil autem habuerunt officii j, aliquos praeponere, qui neque ipsi ullum habeant officium, sed pictacio κ solo et jussu przerogativam acceperint. Qus autem est potestas sacri memoris, et an diaconus debeat esse vel sacerdos. Res. Arclidiaconorum officium non est magis- teriale !, nec ex liberalitate pontificali, ut magis- terialia,sed est circeumvolutionis multorum solium terminus. Ideoque ut temporis et proprii laboris ξεως, xai ποίου βαθμοῦ * καὶ el προΐστατχι τῶν ὅλων διαχόνων, ὡς ἀρχιδιάκονος, καὶ αὐτῶν τῶν ἔκκλη- σιαστικῶν ἀρχόντων κά sl προτιμᾶται πάντων ἓν τῇ µεταλήψει τῶν θείων μυστηρίων * καὶ cl ἐπ ἀδείας ἐστὶ τῷ ἀρχιερεῖ ἑπάνω τῶν προεισοδευσάν- των μηδὲ, δὲ σχόντων, ὀφφίχια S, τιθέναι τινὰς, μηδὲν μηδ αὐτοὺς ἔχοντας ὀφφίχιον, ἀλλὰ πιτταχίψ µόνῳ xal προστάγµατι τὴν ὑπεροχὴν λαθόντας. Τίς δέ ἐστιν d ἑνέργεια τοῦ ἱερομνήμονος, καὶ εἰ διά- κονος οὗτος ὀφείλει εἶναι, fj ἱερεύς. Ἂπ. Τὸ ἀρχιδιακονικὸν ὀφφίχιον, οὐκ ἔστιν ἁρ- χοντιχιον, οὐδὲ ἐκ Φφιλοτιμίας ἀρχιερατικῆς, ὥσπερ τὰ ἀρχοντίκια περιφορᾶς δὲ πολλων ἡλίων συµ- πέρασμα. Διὸ καὶ ὡς χρόνου καὶ ἰδίυ χόπου δώ- donum archidiaconus habet inter omnes diaconos C ρηµα à ἀρχιδιάκονος ἔχει καὶ τὴν ὑπεροχὴν ἐπὶ πάν- prerogatizam 2, sive officiis quibusvis ornati Sint, sive non sint, et tam in templo, el sancto altari, quam in divinorum sacramentorum per- ceptione. Preponere autem aliquos officiis per chartulas?, etiam si officia habeant, supra eos, qui priore loco ingressi sunt, nullo modo est rece- ptum,ut et manifesto iniquum. Ordo enim et condi- tio introitus diaconorum tempore componitur o, firmaturque et est immobilis ». Iisautem, quibus honor prz aliis concessus est,' sufficit sacrificante antistite in introitu et in communicatione, tunc tantum praeferri aliis, qui priores sunt ingressi ; non ob aliud, quam quod officiis decorati sint. Sine antistite vero, nullo usquam modo hac pre prc προτιµήσεως ἀπολαύσουσιν. El των τῶν διχχόνων, εἴτε ἀρχοντικίοῖς ὁποιοισοῦν τετί- µηνται, εἴται xal μὴ, Ev τε τῷ ναῷ, ἓν τῷ ἁγίῳ βή- ματι, καὶ ἓν cf µεταλήψει τῶν θείων μυστηρίων. τὸ δὲ διὰ πιτταχίων τιθέναι τινὰς, κἂν ὀφφίχία ἔχωσιν, ἐπάνω τῶν προεισοδευσάντων, πάντη ἀνέν- δεχτον * ὣς καὶ προδῆλως ἄδικον, Ἡ γὰρ τάξις καὶ στάσις της εἶσοδου τῶν διακόνων τῷ χρόνῳ ῥυθμί- ζεται, καὶ στηρίζεται, xai ἔστιν ἀμετακίνητος. 'Ap- κεῖ δὲ τοῖς οὕτω προτιμωμένοις τὸ, ἱερουργυῦντος τοῦ ἀρχιερέως, ἐν «f εἰσόδῳ καὶ iv τῇ µεταλήψει τηνἰκαῦτα µόνον προτιμᾶσθαι τῶν προεισοδευσάν- των, οὐ δι᾽ ἄλλο τι, fj ὅτι ἀρχοντιχίοις τετίµηνται, Κωρὶς δὲ τοῦ ἀρχιερέως, οὐδέποτε οὐδαμοῦ ταύτης γὰρ καὶ οὐδὲ latione fruentur : cum si. nec officii jura habeant, ἀρχοντίχια ἔχουσιν, ὑπερθάλλον τὸ ἁδικον,. Εἰς τί major sit iniquitas. Cur enim simplex diaconus alii preferetur simplici diacono, qui introitus Y&p ἁπλοῦς διάκονος ἑτέρου προτιµηθήσεται ἁπλοῦ διαχόνου προεισοδεύσαντος » Πλὴν εἶἱ ἀγαπᾷ τὴν VARL& LECTIONES. ὕ δὲ σχόντων ὀφφίκιον, evelaminum. t9g:mmis ei unionibus. rum. — ilicet nullam habuerint dignitatem ecc ς suggestum. csiasticam. h pro essione. — officialiumecclesiastico- k brevi duntaxat et jussu dignitatem. | ez officialium dignitatibus ; nec tribuitur ex libr. pontif. ut officialium dignitates. ^ eminentiam. breves. ο statio diaconorum pro lempore introitus regulatur. P immutabilis. 973 GEJECO-ROMANUM 974 ἁδιχίαν 6 προεστὼς, xal τοῦτο πράττειν ἁλογίστως Α prerogativam habuit ? Nisi iniquitatem amat pre- οὐκ ἐπιστρέφεται. ἸΑλλ’ εἷς τοῦτο λόγος οὐδεὶς, ὡσ- περ οὐδὲ φωνὴ ἑπαδόντων εἰς ἀπίδος dia, κατὰ- τὸ ψαλτῳδούμενον. Τὸ τοῦ ἱερομνήμονος δὲ ὀφφί- χιον διακόνῳ ἓξ ἀνάγκης προσήκει *. ἐπειδὴ συν- υπουργὸς οὗτός στι τῷ Χανστρισίῳ εἷς τὸ περιτιθέ- ναι τὴν Ἱἱερὰν στολἠν τῷ ἀρχιερεῖ μέλλοντι ἱερο- πρακτεῖν. El ὃξ Ἱἱερεύς ἐστιν ὁ ἱερομνήμων, χενῷ ὀνόματι, ὡς οὕτως εἰπεῖν, ἱερομνημονετ. Οὐδὲ γὰρ ἐξὸν αὐτῳ iv ταῖς ὑπηρεσίαις τῶν ἀρχιερατικῶν στολι- σμάτῶν, διαχόνου τάξιν τηρεῖν. Τινὲς δὲ τῶν ἀρχιερέων ἐξ ἀπειρίας τὰς ἐγγραφας τῶν μαρτύρων τὰς Ὑινο- µένας περὶ τῶν ἱερᾶσθαι θελόντων, ἀνατιθέασι τῷ ἱερομνήμονι, καὶ λανθάνουσι προφανῶς ἀδικοῦντες τὸν χαρτοφύλαχα, Τῷ τούτου γὰρ ὀφφικίῳ ἐμπέπηκται καὶ ἡ τῆς τοιαύτης διακονίας ἐνέργεια ' xal οὐδαμῶς bx τούτου αὕτη παρασαλεύσεται, ὥσπερ δὴ καὶ ἡ τῶν Ἱερολοχιῶν. — ᾿Ερώτησις, El ἐπ᾽ ἀδείας ἐστὶ τῷ ἀρχιερετ, χαρ- τοφύλαχος ὄντος, vía οἰῷδήτινι ἐπιτρέπειν εἴτε πάντοτε σημειοῦσθαι, εἴτε καθάπαξ τοῦτο διενεργῇη- σαι. Καὶ ποίας ἐστὶ γλὠσσης ἡ τοῦ ὀομεστίκου προσ- Ὡγορία, καὶ ἐπὶ ποίαις ἐξουσιάζει τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀκολουθιῶν. Απ. Τὸ σημειοῦσθαι τὰ παρεμπίπτοντα τῷ χαρ- τοφυλαχκικῷ ἀξιώματι ἁπαρεγχειρήτως ἐγχεχόλα- πτχι ' ὅθεν xai παρόντος μὲν αὐτοῦ, οὐχ ἐξόν ἐστιν ὅλως τῷ ἄρχιερεῖ, ἑτέρῳ ἀναθεῖναι σηµείωσιν olav- δήτινα. El µήποτε ἀνάγκη ἐπείχει διὰ μακρᾶς ὁδοῦ γενέσθαι σηµείωσιν, διά τινα κατὰ εόπον ἀνοφυεῖ- σαν ὑπόθεσιν, Τηνικαῦτ« Ὑὰρ, ὃν ἂν ἐκλέξηται ὁ ἀρχιερεὺς, ἀποστέλλει δικαίῳ αὐτοῦ τηρήσοντα καὶ σημἱιωσόμενον τὴν ὑπόθεσιν. ἈΝοσοῦντος μέν τοι τοῦ χαρτοφύλαχος, fj ἀποδημοῦννος, ἀντ᾽ ἐκείνου τῷ ὑπομνηματογράφῳ ἀνεῖται dy ἔκθεσις καὶ ἀνάγνωσις τῶν τοῦ χαρτοφυλακικοῦ σεχρέτυ ὑπομνηματισμῶν. Ἡ τοῦ δοµεστίκου δὲ προσηγορία κατὰ Λατί- νους τὸν ἐξάρχοντα, τὸν προηφούμενον, τὸν ἐπιστά- την δηλοῖ. Καθὰ δἠ xal παρὰ ταῖς βασιλικαῖς τα- ξιαρχίαις λέγεται δοµέστικος ἀνὰ µέρος καὶ &vaco- Ane, xal δύσεως, καὶ σχολῶν * κατὰ τὸν αὐτὸν δὴ λό- γον κὰν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς τάξεσι δοµέστικος λέ- Ίεται, εἴτ οὖν ἀρχῳφδὸς καὶ ἐπιστάτης τῶν μελ- φδιῶν τε καὶ τῶν μελφδῶν, olx εἰς ῥυθμὸν καὶ τάδιν sul, idque facere inconsiderate non dubitet, Sed ejus nulla habetur ratio magis quam vocis incan- tantium in aures aspidis, juxta illud Psalmi. Sacrimemoris autem officium ad diaconum neces. sario pertinet. Nam hic simul cum castrensi servit ad induendum sacra stola pontificem, cum sacriti- caturus est. Quod si sacrimemor est sacerdos, nudo,ut sic loquar, nomine sacra memorat. Neque enim ei licet in pontificalium ornamentorum mi- nisteriis, diaconi ordinem servare. Sunt autem anüstites, qui per ignorantiam scriptas depositio- nes testium, qua de iis fiunt, qui sacrari volunt r, committunt sacrimemori, nec animadvertunt se aperte injuriam facere chartophylaci. Hujus enim cohzret officio etiam talis ministerii potestas, nec allo modo ex eo concutitur, sicut nec sacrarum precationum. Interrog. Λη liceat antistiti, chartophylace prz- sente*, alii cuivis committere vel in perpetuum sigillandi potestatem, vel semel hoc faciendi. Et cujus lingue sit domestici appellatio : et in quibus ecclesiasticis ordinibus potestatem habeat. Res.Sigillare | que usuveniunt, chartophylacis dignitati inviolabiliter impressum est : unde pra sente illo, nullo modo licet antistiti committere aliiquamlibet subsignationem: nisi proptertongum iler, et causam ex loco emergentem, fieri eam C necesse sit. Tunc enim quem delegerit antistites, jure suo mittet, qui causam observaturus sit, et sigillo firmaturus v. /Egrotante vero chartophylace, aut absente, promulgatio et lectio regestorum secreti chartophylacici acluario permissa est. Domestici autem appellatio, secundum Latinos, ducem *, prepositum, praefectum significat. Sane quemadmodum in imperatoriis ordinem prafec- turis dicilur domesticus in partibus orientis et occidentis *, item scholarum : eadem ratione et in ecclesiasticis ordinibus domesticus appellatur, videlicel precentor, et. cantuum z cantorumque priefectus : ut in numerum et ordinem tam eos, .quam cantiones componens. Idque ipsum potesta- tem habet in universalibns vigiliis? auspicationes καθιστῶν αὐτούς τε xal τὰ µελῳδήματα. Ἐνέργειαν p faciendi, dicendo ad antistitem vel presentem sa- δὲ ἔχει, αὐτό τε τοῦτο, xal τὸ ἐν ταῖς χαθολικαῖς παννυχίσι τὴς ἑνάρξεις ποιεῖν, ἓν τῷ ἐχκφωνεῖν πρὸς τὸν ἀρχιερέα, f| τὸν παρόντα ἱερέα, τὸ, Εὐλόγησον, δέσποτα. Al τοιαῦται δὲ παννυχίδες Ὑίνονται μὲν καὶ iv ἄλλοις καιροῖς, ἑξαιρέτως δὲ ἐν ταῖς πέντε Ἁμέραις τῆς πρώτης ἑθδομάδος τῶν νηστειῶν, μετὰ τὴν τῆς ἱερουργίας τῶν προηγιασµένων ἀπόλυσιν, Ἑρ. Τὰ ἀντιμίνσια καὶ ἓν ἑτέραις ἄρα ἐπαρχίαις παῤῥησιάζονται, fj ἓν µόνῃ τῇ τοῦ διενεργήσαντος cerdotem,Benedic, domine. Talia autem ΡρομψΙρἰἰἰ8 fiunt et aliis quidem temporibus, sed praecipue in quinque diebus prime hebdomadis jejuniorum post dimissionem sacrificii ^ presanctificato- rum. Inter. Antimensia an libere fiant ο in aliis pro- vincis; an in sola ejus, qui ea operatur 4, non VARLE LECTIONES. q Quo casu, nulia locum habet ratio, non magis, quam vox. κ sacerdotes fieri. , officio chartularit non vacante «signandi vel notandi. « Notare. Ἱ subnotaturus. x principem. ducm, praefectum. ? sigillatim tum orientis, tuta. 3 modulorum. — * Munus ejus est, tum hoc ipsum agere, tum in ge- neralibus pervigiliis. » post absolutionem consecrationis. , an libere perciviantur. perfeeit. 975 JUS GANONIGUM 916 extra provinciam. Et quid hoc Grece significet, et Α ταῦτα, xal οὐ παρ᾽ ἑνορίαν. Καὶ τί σημαίνει τοῦτο quomodo scribendum sit, per ἧτα an per ἴῶτα. Si Ἑλληνικῶς, καὶ πῶς δει γράφεσθχι, δι ἅτα ἃ ὃν penuria sit unguenti, an liceat inventum per olei ἰῶτα ; Εἰ σπάνις δέ ἐστι µύρου, ἔξεστι co. εὑριαχόμενον mistionem augere. διὰ μίγματος ἑλαίου πληθύνεσθαι ; Resp. Antimensia sacrificatorie participantia An. Τὰ ἀντιμίνια, τῆς ἁγιαστινῆς ὀυνάμεως facultatis, quam septem dierum consequentia * μετάσχοντα, ἣν αὐτοῖς ἡ τῆς «αθιερώσεως vov ix consecrationis de novo exstructorum templorum, νέου ἀνεγειρομένων ναῶν ἀκολουθία à ἑπταήμερος, posit: in eo altari, quod illic est, per sacrificium ἓν τῷ ἐχεῖσε θυσιαστηρίῳ κειµένης, ἱερουργία ἐμ- inducit, ubi horum usus est, sine impedimento ποιεῖ, ἀνεμποδίστως ἴνθα ἡ τούτων ypuzie ἐστι ὅνα-- distributionem admittunt : nec hac vel illa provin- δόσιµα γίνονται ' xal οὗ περιγράφονται ἓν τδε τῇ cia,cujus jurisdicio [forte] obtigerit, circumscri- — vopig, fj ἓν ἐκείνῃ, Χχτά τινα δικαιοδοσίαν ἄποκε- buntur. Etenim extra terminos facta, sicut el Χληρωμένην αὐτῃ. Καὶ ὑπερόρια γὰρ γωόµενα, xaflà sacrum unguentum, aliaque sancta, suum usum δή καὶ τὸ θεῖον µύρον, καὶ ἀλλὰ ἅγια, την ἑαυτῶν extra reprehensionem habent, solum consecrata χρῆσιν ἀνεπιτίμητον ἔχουσι, µόνον ἱερουργηθάντα juxta Patrum de his positam ! traditionem. Appel- | κατὰ τὴν χειμάνην περὶ τοὔτων τῶν Πατέρων πα- latio autem ipsa deducitur a mensa, quod secun- B pádontv, 'H προσηγορία δὲ αὕτη παράγεται ἀπὸ τοῦ dum (Grecos significat lancem 6, et secundum µίνσου, τοῦ καθ Ἓλληνας μὸν τὸ κανοῦν Δηλοῦντος, Italicam linguam venale popinatorum edulim. κατὰ δὲ τὴν Ιταλὴν γλῶσσαν τὸ πεπραγματευμάνον Hac enim ratione et in mensis explicat: mappz, τοῖς ὀψοποιοῖς ἀδεστόν. Κατά τοῦτο γὰρ καὶ τὰ iv mensalia dicuntur,ad ornatum puta menszemensa- ταῖς τραπέζαις Ἐφαπλούμενα ὁθόνιαρ µινσάλια λέ- rumque posita. Vulgari autem sermone antimensia — ovzat, ota πρὸς κόσμον τῆς spamttne καὶ τῶν µίν- dicuntur,ut in vestimentis antipana!, el quecun- σων τιθέµενα, Κατὰ κοινολεξίαν ἂέ ἀντιμίνσια λέ- que ab effectu talem ! in his appellationem sorlita yovczt, ὥσπερ ἓν τοῖς ἱματισμοῖς τὰ ἀντίπανα, καὶ sunt. Hzc autem in sanctis illis ponuntur mensis, ὅσα ix τῆς κατὰ ἀνάχλασιν ἑνεργείας τὴν τοιαύτην quas consecratio non sanclificavit, Nam ex anti- tv τούτοις προσηγορίαν εἰλήχασιν. Ev Ἰείγχις δὲ mensiis, isa nobis consecrala mensa, et sacrifi- ταῖς ἁγίαις τραπέζαις ταῦτα τίθενται, ἃς κχαθιέρω- cata oblatio, sanctificationem sumunt. Qux enim sanctificata est, ex seipsa sanctificat dona, cum perse non sint sencta. Idque Dominica vox in σις οὐχ ἡγίοσεν. Ἐκ τῶν ἀντιμινσίων. γὰρ αὐτή τε ἡμῖν καθιερωθεῖσα τράπεζα καὶ ἱερουργουμένη "poc- qopà λαµθάνουσι τὸν ἁγιασμάν. Ἡ γὰρ τοι ἁγια- Evangeliis testatur, majora donis et auro dicens ᾳ σθεῖσα, à' ἑαυτῆς ἁγιάζει τὰ δῶρα. Οὐ γὰρ οἴχοθέν altare et templum, ut uno quidem dona, al- tero autem aurum sanctificante. Si igitur non dedicatum est templum, quod ei deest, sanctifi- catoria antimensii vis implet. Ideoque in non consecrato templo sacrificium sine antimensio facere nunquam licet. Quonam enim modo altare sanctificabit donum, si sanctitatis non fuerit par- ceps? Et sacerdoti qui hoc ausus fuerit, poena erit depositio. Per iota autem scribitur, propter gentilitatem, nam juxta grammaticam regulam, gentilitia neque productiones 1, neque regulas habent. Solent autem grammatici per ioa et omi- cron et epsilon gentilitias voces scribere. Nullo aulem modo receptum est ut aliter antimensia Εεἶσιν ἅγια. Καὶ τοῦτο ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις À Δεσπο- tuc φωνὴ μαρτυρεῖ, μείζονα τῶν δώρων λέγουσα καὶ τοῦ χρυσοῦ, τὸ βυσιαστήριον, καὶ τὸν ναόν * ὡς τοῦ μὲν τὰ δῶρα, τοῦ δὲ τὸν χρυσὸν ἁγιάζοντος. El γοῦν ἀκαθιέρωτός ἐστιν ὁ vale, τὸ ἕλλειπον τού- του ἀναπληροῖ. à ἁγιαστικὴ τοῦ ἀντιμινσίου δύναμις. 'Ὅθεν οὐδὲ ἔξεστιν ἐν ἀκαθιερώτῳ ναφ χωρὶς ἀντι- µιγσίου Ἱερουργίαν Ἰδνέσθαι ποτἐ. Πῶς γὰρ τὸ ϐν- σιαστήριον ἁγιάσει τὸ ὀῶρον, μὴ μετασχὸν ἁγιότη- τος ; Καὶ τῷ τολµήσαντι τοῦτο ἱερεῖ πρἀστιμόν ἔστιν ἡ καθαίρεις. Δι ura Ob γράφεται διὰ τὸ ἐθνικόν. Τὰ γὰρ ἐθνιχκὰ, κατὰ τὰν γραμματικὸν κανόνα οὔτε παραγωγὰς, οὔτε κανόνας ἔχουσν * εἴθισται δὲ τοῖς Ἰραμματικοῖς δι ἰῶτα καὶ ο μικροῦ καὶ ε yes τὰς fiant K, quam in novi templi dedicatione. Nec D ἐθνικὰς φωνὰς γράφεσθαι. Οὐκ ἔχει δὲ χώραν ὅλως aninfedvertunt, ui alio modo eorum confeclionem innovant, se traditiones ecclesiasticas transgredi, et dona non dona,nec juvantia (ut ille ait) offerre. Nec illud considerandum, an de novo simul.et recenter zdificatum sit templum,ut ejus dedicatio fiat. Etsi enim quod piam jam pridem edificatum reperiatur, quod consecrationem non acceperit, hanc merebitur sanctificationem, utpote quod eam sine reprehensione suscipere possit. Quod si unguenti sit paucitas? in sacris baptismatis, aut Xxaü' ἕτερον τρόπον ἄνευ καθιβρώσεως véou ναοῦ τὸ γίνεσθαι ἀντιμίνσια καὶ λανθάνουσιν ἑαυτοὺς οἱ ἀλλοτρόπως καινοτομοῦντες τὴν τούτων ποΐησιν͵ παραθάτας ποιοῦντες τῶν ἐκχλησιαστικῶν παραδό- σεων , καὶ ἄδωρα δῶρα καὶ οὐκ ὀνήσιμα, κατὰ τὸν εἰπόντα, προσάγοντες. Οὐκ ἐφιστῆν ἃ χρὴ εἰ ἐκ.χαι- νῆς dpa καὶ προσφάτως iet ἀνγηγερμένας vade, ἵνα τούτου καθιέρωσις Ὑένηται * ἀλλ' εἰ xal εὗρί- σκεταί τις κ πολλοῦ μὲν ἀνεγηγερμένος, καθιῤρωσιν δὲ μὴ δεξάµενος, τῆς ἁγιστείας ταύτης xai ὁ τοιοῦ- VABL& LECTIONES. e Series. habet, t absque novi templi consecratione antimensia fiant. t lutam. $ canisirum. ^ antipanni. ! a vi reflezionis falem. 1 deductiones. X locum μία. inopia. 917 GRFJECO-ROMANUM. 978 τος ἀξιωθήσεται, ὡς δέξασθαι ταύτην ἁμέμπτως ὃυ- A templorum consecratione, aliove ipsius usu ; ei, νἆμενος. El σπάνις δέ ἐστι µύρου Év τε τοῖς Oslo βαπτίσμασι, καὶ iv tj ον ναῶν καθιερώσει, xal ἓν ἄλλγ τούτου χρήσει, τῷ εὐρισχομένῳ ὁλιγοστῷ μύρῳ συγχαταµίγνυσθαι ἔλαιον συγκεχώρηται * ὡς ἂν οὕτω μενοις αὐτοῦ. Ἐρώτησις. Ei Έξεστι τοῖς ᾿Αρχένιοις bv at mó- λεσιν οἰχοῦσι κατὰ πᾶσαν ἄδειαν κτίζειν ἐχκλησίας, καὶ εἴτε χρὴ κωκύεσθαι, 5, iqv αὑτοὺς ποιεῖν ὡς βού- λονται͵ Αρ. Ἐν ταῖς Χριστικνῶν χώραις καὶ πόλεσιν ἐνδέ- ὅοται μὲν ἀρχῆθεν οἰκεῖν καὶ ἄλλογλώσσους, καὶ ἐτε ῥοδόξους, ἤγουν ἈΙουδχίους, ᾿Αρμεμίους, Ἰσμχηλί- τας, Ααρηνοὺς, καὶ λοιποὺς τοιούτους " πλὴν οὐκ ἀναμὶς μετὰ τῶν Χριστιανῶν, ἀλλὰ κεχωρισµένως, cujus pauxillum inventum est, commiscere oleum conceditur : ut ita suppletum, iis qui opus habent, sufficiat ad sanctificationcom implendam. πληθυνθὲν, ἀρχέσῃ ἐκπληρῶσαι τὸν ἁγιασμὸν τοῖς δεο- Inter. Àn liceat Ármeniis, in quibus agunt civitatibus, libere «:dificare ecclesias, et an prohibendi sint, an prout voluerint facere, si- nendi. mE Res. Àb initio ? quidem indultum est, ut in Christianorum regionibus ο οἱ civitatibus diversae linguz et religionis homines habitarent, utputa Judzi, Armenii, Ismaelit:e, Agareni, el alii ejus- modi non promiscue iamen, sed seorsim. Unde "OUrv καὶ ἀφορίζονται τόποι ἑκάστῃ τούτων φυλῆ, B etiam harum tribuum » cuique intra civitatem, vel εἴτε ἐντὸς πόλεων, εἴτε ἐκτός, ΄Ωστε τούτοις ἔμπε- βιγράφεσθαι, xal µη ἐπέχεινα τούτων τὰς οἰχήσεις αὐτῶν ἑκτείνεσθαι. ᾿Επεινενόηται δὲ τοῦτο τοῖς πάλαι βασιλεῦσιν. ὡς οἶμαι, τριῶν ἕνεκεν, ᾿Ενὸς μὲν, ἵνα τῷ ὀἑστενωμένῳ καὶ ἀφωρισμένῳ τῆς τούτων οἰχή- σεως, λαμθάνωσιν αἴσθησιν, ὡς ἀπόθλητοι διὰ τὴν xaT αὐτους αἴρησιν κρίνονται, Ἑτέρου δὲ, ἵνα κατὰ μικρὸν, διὰ τὸ συ χνῶς ὁμιλετν τοῖς Χριστιανοῖς, πρὸς µετάθεσιν ἁπαλλάττωνται ' εἰ καὶ prj πάντες, ἀλλὰ τινὲς μὲν, ὅσους δὴ 4 σωτηρία ἠγάπησε. Καὶ τοῦ τρίτου, ἵνα τοὺς χαρποὺς τῶν ἐπιτηδευμάτων αὐτῶν oi κατὰ βίον χρῄζοντες αὐτῶν ἀποφέρωντχι. Τοίνων καὶ οἱ ᾽Αρμένιω, εἰ ἓν τόπῳ, ἔνθα περιγράφονται, καὶ ναοὺς κτίζουσι, καὶ τὰ της αἱρέσεως αὐτῶν ἐκ- τέλουσι, µενουσιν ἀνεπηρέαστοι ' Ἰουλαίοις πρόσεστι καὶ ᾿Ἰσμπηλίται, οἰκοῦσιν — Év πόλεσι Χριστιανικαῖς, El δὲ τοὺς ὄρους ὑπερθαίνουσι της ἀφορισθείσης αὐταῖς συνοιχήσεως, οὗ µόνον αὖ- toi χωλυθήσοηταε, ἀλλό xai τὰ οἰκοδομήματε τού- των, ὁποῖα ὃ ἂν xal det, καταστραφήσονται,. Τὸ γὰρ ἀνέτως ἔχει, καὶ εὐπαῤῥησιάστως ἓν τοῖς τοι- οὗτοις, πἆλαι ἀπώλεσαν, Ερώτησις. Τί σηµαίνει τὸ μὴ ἐλευθεροθοῷν τὸν δοῦλον * ὅσπερ τοῖς δουλικοῖς ὠνητηρίοις οἱ ταθελλἰω- νες ἐγγράφειν εἰώθασι, Ἆπ. Ἡ τῶν καταδουλουµένων ἀνθρώπων δουλεία τοσοῦτον τοῖς κεχτηµένοις ἐμπέφυχεν, ὡς μὴ δύνα- σθαι τοὺς δούλους μὴ µόνον iv αὗτοῖς τοῖς µέτροις extra, loci determinantur : ut his circumscriban- tur, nec ullerius eorum habitaliones extendantur. Illud autem a veteribus principibus excogitatum est, tribus, ut opinor, de causis. Una quidem, ut ex habitationis augustiis et definitionem 3, sensum capiant, se propter hzresim rejiciendos judicari '. Àlia autem, ut propter frequentem cum Christia- nis consueludinem paulatim ad mutationem con- verlantur : si non omnes, aliqui saltem, quos salus dilexerit. Tertia etiam, ut industrie ipsorum fructus referant, qui iis ad vitam opus habent. Armenii ergo, si quo loco circumscripti sunt, templa zdificant, et faciunt quz ad heresim ipso- ru; pertinent, extra calumniam * manent, Idem τὸ αὐτὸ γὰρ καὶ C enim et Judaeis licet, et Ismaelitis, qui Christiani- cas civitates incolunt. Quod si definit: sibi habi- tationis egrediuntur terminos, non ipsi tantum probibebuntur, sed et zdificia eorum, qualiacun- que fuerint, diruentur. Indulgentiam enim talium, et licentiam, jampridem amiserunt. Interrog. Quid significat servum non ἔλευθερο - θοᾷν [id est, in libertatem, proclamare] quod instrumentis emptionem servorum tabelliones in- serere solent, ) Res. Hominum, qui in mancipio sunt, servitus adeo possessoribus inhszret, ul servi non tantum in ipsis servitutis momentis vocem * ingenuis et τῆς δουλείας φωνὴν αἴρεν προσήκουσαν — &yysvict, D liberis convenientem adversusdominos tollere non καὶ ἐλευθερίοις, χατὰ τῶν δεσποτῶν, &AX' οὐδ' ἂν, εἰ xal ἐλευθερίας ἀξιωθετεν, τΏν τοιχύτην ἀναλαθεῖν φωνην πώποτευ Ὅθεν xal ἐπιτίμιον τῆς ἔλευθεροφω- vía; ταύτης οἱ ἀπελεύθεροι τὴν ἀναδούλωσιν ἐκληρώ- σαντο, Καὶ µάρτρες οἱ νόμοι οἱ παλαιοὶ, καὶ αὐτὰ δὴ τὰ νεχρὰ τοῦ σοφωτατου ἐν βασιλεῦσι θεσπίσµατα, ἅτινα τοὺς ἓν ἁγνυίᾳ τῶν κεκτηµένων δούλους κληρι- κοὺς γεγονότας, xal τὸ τῆς ἱερωσύνης σεμνὺν ἀξίωμα περιθαλοµένους, ἢ τὸν μοναδικὸν βίον ἀνῃρημένους, possint, sed nec in libertate donali sint, talem unquam recipiant vocem. Ideoque liberse vocis hujus peenam libertini sortiti sunt, dum in servi- tutem revocantur. Leges eliam id testantur vete- res et principium sapientissimi novelle ipse consti- tutiones,qua servos dominis ignorantibus clericos factos, et venerabilem sacerdotii dignitatem indu- tos, ant monasticam vitam amplexos, vel (quod majus esi) ad episcopalem gradum provectos, VARLE LECTIONES. s jam olim. "agris. pnatiotium. — a secretione cognoscant. — pro reticulís haberi. — * extra injuriam positi sunt, t non. tantum durantibus servitutis spatiis vocem. 979 . JUS CANONICUM 980 priori servitutis ordini iterum restitui definiunt : A fj, τὸ µεῖζον, εἷς τὸν ἐπισκοπικὸν ἀναχθέντας βαθμὸν, nihil videlicet adjutos ex hujus modi ordinationi- bus, aut habitu monastico, ad vitandam servitu- tem. Servosautem fieri jubent α liberos, qui ser- vilibus personis sunt conjuncti, cum persona libertate ornata non potest solutionem spondere pretii, quo subjecta servituti pars ab ea in liber- tatem absolvatur.ltidem in servitutem redigi etiam libertate quidem donatam partem a domino (cum videlieet ambo servi essent), sed quz partem reli- ctam sollicitando, occasionem propriz remissionis sumat ad suum vitze statum evertendum 7. Neque solum ex hac procacitate nihil efficere, ut vim habeat ad tribuendam alteri libertatem,sed eum ipsum ab honore, quem accepit, excidere, et rur- sus servitulis jugo submitti : utpote qui mala mente contumelia affecerit bonam beneficamque sui domini voluntatem, et ad improbitatem amens judicio illius abusus sit,cui reverentiam et obser- vantiam exhibere debebat. Harum igitur sanctio- num tenor suíficit ad significationem verbi ἔλευθε- poóogv ignorantibus aperte elucidandam. Ut vero summatim dicam, et servus et libertinus potestate clamandi libera omni modo privantur. ἀγνοοῦσι διαλευκᾶναι σαφῶς, ως ἐκ κεφαλαίρ δὲ εἶπειν, σιν ἀπεστέρηνται. Inter. Quid significat dictum illud Evangelii, vos autem dicitis. Qui dixerit patri vel matri, Donum quo a me juravi possis. Res. Cum Servator Christus esset in Genezaret, € descendentes Hierosolymis Scribzx et Pharisei, accesserunt ad eum dicentes : Cur discipuli tui transgrediuntur seniorum traditionenf? non enim lavant manus, cum panem comedunt. Nam Pharissi et omnes Judzi nisi frequenter, inquit, manus abluant, et e foro nisi balneo utan- tur,non comedunt,seniornm traditionem tenentes. Dominus autem malitiam cordis eorum et perver- sitatem cognoscens,et cum avari essent, promptos esse ad aliena prodigenda : discipulis inflictam ab iis reprehensionem verecunde x in eorum redar- gutionem retorsit : aperte ostendens eos legis Mo- saicae violatores, et utrarumque harum transgres- sionum comparatione, gravem in eos condemnatio- nem pronunlians. Quid enim seniorum traditio ad Mosaicam legem,qua honorare patrem et matrem, et eum,qui patri vel matri maledixerit, morte vi- tam finire jubet ? Proinde manifesto ostendit, eos, dum propriam traditionem constituunt *, Dei prz ceptum irritum facere. Traditio autem erat, Qui dixerit patri vel matri,Donum quo : a me juvare- ris. Hxc autem habet interpretationem hujusmodi. πάλιν εἷς τὴν προτέραν τῆς δουλείας τάξιν ἀποκαθ- ἰστασθχι διορίζονται . μηδὲν δηλαδὴ ἐκ τῶν τοιούτων χειροτονιῶν, f| τοῦ μοναδικου σχήματος, εἰς ἆποφυ- qh» τῆς δουλείας βοηθουµένους, Δουλοῦσθαι δὲ δια- κελεύονται καὶ τοὺς συναπτοµένους ἐλευθέρους οἶκε- τικοῖς προσώποις, ἐπὰν μη δύνηται τὸ ἐλευθερίᾳ τι- μώμενον πρόσωπον καταθολὴν προσομολογῆσαι τι- µήµατος, δι οὗ ἀπολελυμένον τῆν δουλείας τὸ ὑπ' αὐτῆς Χχατεχόμενον µέρος τῇ Ἐλευθερίφ γενήσεται. Ὡσαύτως δουλοῦσθαι xol τὸ ἐλευθερίας μὲν ἀξιωθὲν παρὸ τοῦ δεσπότου µέρος (ἀμφοτέρων δηλαδὴ ὂν- των δούλων), ἀφορμὴν δὲ τὸ οἰκεῖον ποιούμενον ἄν- ετον, πρὸς τὸ ἴδιον ay ripa τοῦ βίου ἀναρπάζειν πειρᾶ- σθχι € τὸ κατχλειφθὲν µέρος * καὶ μη µόνον ἐκ «fic αὐθαδείας ταύτης μηδὲν ἐξανύειν, μηὸ ἰσγὺν ἔχειν ἐλευθερίαν ἑτέρῳ χαρίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἀκεῖ- vov ης ἔλαθεν ἐκπίπτειν cime, καὶ πάλιν ὑποχύπτειν τῷ τῆς δουλείας ζωγῷ, ἅτε δὲ γνώμῃ περιυθρίσαντα μοχθηρᾷ χρηστὴν xal εὐεργέτιδα τοῦ ἱδίου δεσπότου προαίρεσιν, καὶ τὴν ἐκείνου χρίσιν ἀπονοηθέντα παρὰ φαῦλον ἡγήσασθαι, ἣν ἐχρην δι αἶδους ἄἂγειν καὶ εὖ-- λαθείας. ᾽Αρχεῖ τοίνυν Ἡἡ τῶν τοιούτων θεσπισµάτων περίληψις τὴν τοῦ ᾖὀλευθεροθοᾷν σηµασίαν τοῖς καὶ δοῦλος καὶ ἀπελεύθερος τοῦ βοᾷν ἐλεύθερα παντάπα- 'Kp. Τί δηλοῖ τὸ iv τῷ Ευαγγελίῳ κχείµενον ῥη- τὸν Ὑμεῖς δὲ λέγετε ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ παιρὶ ἢ τῇ μητρὶ, Δώρον ὃ ἐὰν ἓξ ἐμοῦ ὠφεληθῆς. ποχρισις, Ἐν τῇ Γενησαρὲτ γενοµένου τοῦ Σω- τΏρος Χριστοῦ, ol ἀπὸ Ἱερυσολύμων κατελθόντες ραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, προσελθόντες εἶπον αὐτῷ, Διὰ τί οἱ µαθηταἰ σου παραθαίνουσει τὴν παράδοσιν τῶν πρεσθυτέρων ; οὐ γὰρ νίπτονται xà χεῖρας αὖ- τῶν, ὅταν ἀσθίωσι τὸν ἄρτον. Οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μη πυχνὰ (φησὶ) νίψωνται τὰς χεῖρας, xal ἀπὺ ἆγο- pac ἐὰν μὴ βαπτίσωνται, οὐκ ἐσθίουσι * κρατοῦντες τὴν τῶν πρεσθυτέρων παράδοσιν. 'O Δεσπότης δὲ, τὸ καχοῦργον τῆς γνώμης αὐτῶν εἰδὼς καὶ καχόηθες, καὶ ὅτι φιλάργυροι ὄντες κατασπαθᾷν σπεύδουσι τὰ ἀλλότρια, τὴν παρ αὐτῶν τοῖς μχθηταῖς προστρι- θεῖσαν µμέμψιν εἲς ἔλεγχον αὐτῶν αἰσχυντηλῶς ἀντιπεριέστησε ' παραθάτας αὐτοὺς ἀποδείξας τοῦ τόµου τοῦ Μωσαϊκοῦ φανερῶς, καὶ τῇ συγχρίσει ἑκατέρων τουτωνὶ τῶν παραθάσεων Ψηφοφοβήσας βαρεῖαν αὑτοῖς τὴν κατάκρισιν. Tl γὰρ dj τῶν πρεσόν- τέρων παράδοσις πρὸς τὸν νόµον Μωσέως, ὃς τιμᾷν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὸν κακολογοῦντα πατέρα fj µπτέρα, θανάτῳ τελευτᾷν ἐγχελεύεται ; Οὐχοῦν δείχνυσιν ἐντεῦθεν τούτους προδήλως, διὰ τὸ συστῆσαι τὴν οἰχείαν Ππαράδοσιν, ἀκυροῦντας τιν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. Ἡ παρόδοσις δὲ ἦν, "Oc ἂν εἴπῃ VARLE LECTIONES. 6 πειραθέν, " in servitutem vero liberos etiam homines abduci jubent. ο sed qua ex occasione libertatis suos, reli-- quam etiam partem eripere in conditione vit suo sit ausa. est quo. e x igniwiniose. »stabiliunt. * Donum 981 GRJECO-ROMANUM 082 τῷ πατρὶ fj τῇ µητρὶ, Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφελη- A Quosliberorum *inveniebantPharisziopibus abun- (nc. Τοῦτο δὲ τοιαύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν * Οὓς ἂν τῶν παίδων εὕρισκον οἱ Φαρισαῖοι περιουσιαζοµέ- νους fj ἀπὸ κόπων ἰδίων, fj ἀπὸ φιλοτιµίχς τῆς τύ- ης, Ἡ ὀθενοῦν ἄλλοθεν, ἐπαίδευον αὐτοὺς εὐσεθείας προσχήµατι ἀνατιθέναι τῷ θεῷ fj πᾶσαν την περιου- σίαν αὐτῶν, fj τὸ πλεῖστον αὐτῆς. Καὶ ἐὰν ἔνδεεῖς σαν o! τούτων ἨὙονεῖς, xal ἐδέοντο τῆς παρὰ τῶν παΐδων προµηθείας, ῥἐδίδασχον αὐτοὺς λέγειν πρὸς τοὺς Ὑονεῖς, ὡς εὔλογόν τε xal ἀπαραίτητον, καὶ ἀποτρέπειν Ἐχείνους δυνάµενον, ὅτι Κορθᾶν, τουτ- έστι δῶρον ἀνατεθειμένον ἐστὶ τῷ θΘεῷ, ὃ ζητεῖς ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῆναι, ἤτοι κερδᾶναι, ὣς ἐκ τούτου αυστέλλεσθαι μὲν τοὺς γονεῖς, τὸν θεὸν δεῖν προτι- μᾶσθαι γινώσκοντας * τοὺς δὲ Φχρισαίους ἀδεῶς τοῦ λοιποῦ κατεσθίειν τὰ ὅηθεν ἀνατεθειμένα * οἷα τοὺς παῖδας μὲν & εἶχον ἁπανῶντας καὶ συµπε΄θοντας ἃ dantes, aut ex laboribus propriis, aut liberalitate fortune, aut aliunde, pietatis pretextu, docebant eos b ut totam suam substantiam, vel maximam ejns partem,Deo tribuerent. Et licet inopes essent parentes eorum, indigerentque liberorum provi- dentia, instituebant *, ut parentibus dicerenjquasi justum quidpiam et inexcusabile, et quod illos posset revocare, Corban (id est, munus est Deo repositum) quod requiris a me percipere, id est, lucrifacere 4. Ut ex eo parentes quidem,qui Deum scirent preferendum esse,animo dejecto reprime- rentur : Pharisei autem licenter deinceps, qua& reposita erant, devorarent ( utpote qui liberos de- ciperent, persuaderentque sua Deo dedicare *, at- que ita parentes inopes contemnere, simpliciorum facultates ad se attrahentes voce Corban. δήπουθεν ἀφ,εροῦν τῷ θεῷ, xal οὕτω τοὺς πατέρας πενοµένους περιφρονεῖν, πρὸς ἑαυτοὺς δὲ τὰς τῶν ἀφελεστέρων περιουσίας ἔφελκομενους διὰ τῆς φωνῆς τοῦ Κορθᾶν, Ἐρώτησις. Ab παρὰ τοῦ µακαρίτου πατριάρχου ᾿Αντιοχείας Θεοδώρου, τοῦ ἐπιλεγομένου Βαλσαμὼν, γεγονυῖαι ἀποχρίσεις πρὸς τὰς ἐρωτήσεις Μάρχου τοῦ ὁσιωτάτου πατριαρχου Αλεξανδρείας, εὐρίσχον- vol τινας παχρεχθάσεις ποιούμεναι Ev τε κανονικαῖς καὶ νομικαῖς διατάξεσι. Δεῖ οὖν ταύταις προσέχειν, fj οὗ ; Απ. 'O ἱερὸς οὗτος ἀνὴρ, ὁ Αντιοχείας, τρίθων μὲν ἣν ἐς ἀκριθὲς τῶν νομικῶν T καὶ κανονικῶν νοµοθετηµάτων, xal παρὰ πᾶσιν iv τούτοις περι- φδόμενος . τὰ μέντοι συγγράµµατα τούτι, ὥσα πρὸς Inter. A beato ; patriarcha Antiochiz Theodoro cognomine Balsamon, fact: responsiones ad inter- rogationes (39) Marci, sanctissimi Alexandrie pa- triarcheie,comperiuntur quasdam transgressiones 6 facere in canonicis et civilibus constitutionibus : an iis adhzrendum sit, necne? Res. Divinusille vir, Antioehiepatriarcha, ma- gnusquidem erat civilium et canonicarum constitu- tionum veterator,et ab omnibus $* in his celebratus: ejus autem scripta, quz ad canonica et civilia po- Xivovxà καὶ νομικὰ λήμματα Ἐξηνέχθησαν, οὐκ ἐς C stulata & edita sunt, non ominibus, quod mirum to πᾶν ἀκριθείας ἐχόμενα χαταφαίνονται, τὸ παρά- δοξον * ἀλλ ὠσπερανε λήθης μάλιστα xxl παρ- οράσεως προϊόντα, xal που xal ἐφ ἑαυτὸν µεριζό- μενα * xal οὐκ ἄν τις ἐφιστῶν τούτοις, οὐκ ἀπορή- σειεν, εὐρίσκων τῃ ἀἐλείνου ἀκριθείᾳ τὰ ἑαυτοῦ συγγράµµατα μὴ συντφέχοντα. ᾿Εγὼ à καὶ ζῶντος ἐχείνου πολλῶν ἓν Κωνσταντινουπόλει νοµοτριθου- µένων ἀχήχοα, ἐπιλαμθανομένων µτινῶν τοῦ ἀνδρὺὸς ἐχείνου γνωµοδοτηµάτων, ὥς μὴ χατὰ μοῖραν ἔξενε- χθέντων, Év τε κανόνων ἁρμηνείαις, καὶ νόμων, καὶ ἄλλοις τοιοῖσδε συντάγµασι,. ἈΛείπεται οὖν εἰπεῖν ἡμᾶς κατὰ λόγον εἰκύτα, ὡς τὰ εἰρημένα συγγράµ- paca ἐκεῖνον ἀναγινώσκειν χρεὼν, τὸν ἀχριθῶς τὸ πολυσχεδὲς 8 τῆς νομικής ἐπιστάμενον, καὶ ἐπιστημό - νως ταῖς πολυειδέσιν ἑλίξεσι τῶν κανονικῶν ἔγγυμνα- σάμηνον περιλήψεων, Ὁ τοιοῦτος ἀκριθῶς εἴσεται τό τε ἀνεπιλήπτως, xal τὸ um ὡσαύτως ἐν τούτοις γρα- Φηναι Φχινόμενον. Τόν γε μὴν μὴ τοιαύτην αὐχοῦν- tx πεῖραν, μηδαμῶς αὐτοῖς ὁμιλεῖν * Ίνα μὴ κατὰ est, accurationem habere cernuntur : sed veluti ex oblivione maxime et inconsiderantia proceden- tia,alibi etiam in seipsis divisa.Nec de eo dubitet, qui diligenter considerarit, inveniens ejus scripta diligenlie ! non respondentia. Ego autem etiam illo vivo'multos audivi Constantinopoli legisperitos, qui quasdam viri illius opiniones { reprehende- rent, quod non essent recte emisse k in cano- num etlegum interpretalionibus, et aliis hujus- modi voluminibus. Restat igitur, ut verisimili ratione dicamus, predicta scripta ab eo legi opor- tere, qui exacte jurisprudenti» multielicitatem no- vit, et in variis canonicorum textuum anfractibus docte exercitatus est. Talis vir accurate sciet, quid extra reprehensionem,quid non eo modo scri- ptum appareat. Eum sane, qui tali non glorietur experientia, nullo modo cum iis congredi opor- tet !, ne rudium mercatorum more, in auri et ar- genti speciem habentibus,et subzratis,ac stanneis VARUE LECTIONES. 7*à {ῶν νομικῶν. ϐ πολυσχιδές. à liberos. b eos docebant, ut pietatis pretextu totam. * tamen εἰς eos erudiebant, ut. ^et ir- recusabile, quodque posset eis ablegandis sufficere: Corban est, id est, munus Deo dedicatum, quod cupis ex me commodicapere. 9 dedicala. 1 A beata memoria. ε di gressiones. tractabat ille quidem subtiliter legum et canonum slatua, εἰ est ab omnibus. ^ lemmata. ! subtilitati viri. 1 sen- lehitias. * prolata. ' in eis versari oportet. NOTE. (35) Ha» sunt ultimo loco posite in hoc ipso libro (infra col. 1084). 983 JUS GANONICUM 984 negotians, equo cum anreis et argenteis pretio ; A τοὺς ἀπειροτέρυς τῶν ἐμπολούντων, κατ ico" damnum et in ipsa sorte sustineat. τοῖς χρυσοῖς xai ἀργυροῖς, xal τὰ χρυσοειδη, xal ἀργυροειδη, καὶ τὰ ὑπόχαλκα, xal καττιτήρινα ἐμπολῶν 9, τὴν . ζημίαν καὶ εἷς αὐτὸ τὸ κχεφάλαιον ὑποστῃ. Inter. Despondit quis sibi puellam sine consue- tis sacris precibus, sed per consensum et instru- mentorum scripturam : licet ei conjugi cum ger- mana hujus puelle premortuse, necne? Alius autem quidam eodem modo uxorem sibi, desponsa premortua, aliam duxit : an hic bigamus cense- bitur, necne ? Με». Du: piorum principum novellz constitu- tiones,prior quidem, Leonis philosophi, posterior autem, Alexii Comneni, quae sunt sponsalium et 'Ep. Ἐμνηστεύσατό τις xopnv ob μετὰ τῶν συν- ήθων ἱἹερῶν εὐχῶν, ἀλλὰ διὰ συναινέσεως καὶ συμ.- θολαίων γραφής. Ἐξεστιν αὐτῷ συζευχθῆναι τῇ αὐταδέλφτι t" τοιαύτης, Χόρης, ὡς τεθνηχυίας, f oU ; ᾿Έτερος δέ τις τὸν αὐτὸν τρόπον Ὑυναῖκα µνη- στευσάµενος, ἄλλην Ἅἠγάγετο θανούσης ἐχείνης 7 ἄρα οὖν οὔτος ὡς δίγαµος λογισθήσεται, f οὔ ; Ἆπ., Δύο εὐσεθῶν βασιλέων νεαραὶ νοµοθεσίαι * ἡ μὲν προγενεστέρα, ἡ τοῦ σοφοῦ δηλαδη Λέοντος * ἡ δὲ, µεταγενεστέρα, ἡ τοῦ Κομνηνοῦ Αλεξίου, τὰ nuptiarum, sapienter et religiose ad reipublica B περὶ τῶν μνηστειῶν καὶ τῶν γάμων σοφῶς τε καὶ Christian: ornatum declararunt, implentes etiam veterum legum, quz de his lat: sunt, defectum ; nec enim ut has omnino reprobarent abrogarent- que, suas illi ediderunt constitutiones. Sponsalibus igitur et in septenni etate robur illa tribuerunt, consensu solo et instrumentorum scripturz. Nec amplius quidquam in iis caverunt. Scripti» autem novellae m tempus setatis tam sponsi, quam sponsa, ulterius producentes finierunt : sancientes. ma- rem quidem debere decimum qnartum annum, feminam autem decimum tertium complere : et sponsalia non aliter, quam sacra precatione, con- firmari constituerant ; ut inde juxta nuptiarum privilegium, firmitate indissolubili glorientur. Quse autem sponsalia non sic processerint, irrita, et ve- C lut non facta censeri. Verumtamen neque praedicta septennis ? ztalis veterem constitutionem cessare omnino, sed effectum etiam hanc ex parte habere statuerunt, non ul perfectis adzequentur sponsa- libus,sed tantum confirment ο conventiones despon- salibus factas, velut hominum placita simpliciter stipulaüionibus munita. Hoc amplius, ut definitas et declaratas cognaticas personas ingredi prohi- beantad separatam sponsam P sive ad septimum gradum, sive ad decimum tertium annum, ratio sponsalium, eorumque disjunctio q constiterit. Φιλοθέως πρὸς εὐκοσμίαν τοῦ Χριστιανικοῦ πολι- τεύµατος διετράνωσαν, ἀναπληρώσασαι καὶ τὸ τῶν παλχιῶν νόμων τῶν περὶ τούτων χειμένων ὑστέρημα, Οὐδὲ γὰρ km' ἀθετήσει xal ἁργίᾳ ἐκείνων καθολικῇ τὺς ἑαυτοῦ διατάξεις ἐξήνεγκαν. ᾿Επεῖνα μὲν οὖν καὶ ἐν ἐπτχετε] ἡλιχίᾳ καὶ συναινέσει µόνῃ xat γρα- eh συµθολαίων τὸ χύρος ἐχαρίζοντο ταῖς µνηστείαις, καὶ πλέον οὐδὲν τούτων περιειργάζοντο» al ἀνχγε- γραµµέναι δὲ νεαρχι xal τὸν Ἠβόνων τῆς luae τοῦ τε µνηστηρος καὶ τῆς μνηστῆς, ἐπὶ τὸ πολλῷ πλέον ἐκτείνασαι ὡὠροθέτησαν θεσπίσασαι, τὸν μὲν ἄῤῥενα, τὸν τεσσαρεσκαιδέκατον ἐνιαυτὸν, τὴν Oi θήλειαν, τὸν τρισκαιδέκατον συμπληροῦν. Τὸ τὴν μνηστείαν δὲ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ τρόπῳ, ἀλλ’ ἵεροτελε- στἰᾳ βεθχιοῦσθαι διετάξαντο. Ὡς το ἄλυτον ἐντεῦ- θεν κατὰ τὸ τοῦ Ὑάµου προνόµιον, καὶ ταύτην αὐ- χεῖν ' καὶ τήν μὴ οὕτω προθᾶσαν µνηστείαν͵, ἁν- υπόστατον, καὶ ὡς μηδὲ γεγουυῖαν λογίζεσθαι. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν περὶ της δηλωθείσης ἐἑπταετας παλαιὰν νομοθεσίαν ἀργησαι καθόλου, τὸ ἐνεργὸν δὲ καὶ ταύτην ἔχειν ἐκ μέρους ἐθέσπισαν * oy ὥστε καὶ ἁπαρτίζειν τελειαν µνηστείαν, ἀλλὰ µόνον xpa- τύνας 10 τὰσ περὶ µνηστείας λογοποιίας, ὡς ἀνθρώπων ἁπλῶς ἀρεσχείας αΧατησφλλισμένας ἑπερωτήσεσι * καὶ πρός Ye Χωλύειν εἰσέρχεσθαι ἐπὶ τὴν ἀποζυ- εῖσαν μνηστὴν τὰ ὡρισμένα καὶ ἐκπεφωνημένα συγγενικὰ πρόσωπα, eive ἐπὶ τοῦ ἑθδόμου, εἴτε ἐπὶ τοῦ τρισκαιδεκάτου ἐνιαυτοῦ ὁ τῆς µνηστείας συνέστη λόγος, καὶ ἡ ταύτης διαζυγή. Sponsi igitur, de quibus quzris, primus qui- D — Toivov καὶ ol µνηστῆηρες, περὶ dv ἠρώτησας, ὁ dem, si puella erat septennis,aut provectior, cum sponsalia solo consensu inter eos facla sunt, pro- hibetur ex lege germanam ejus uxorem ducere, mortua videlicetilla.Sin autem erat minor septenni, (natali etate nec per solum consensum sponsalia prorsus consistere dignoscuntur)sine reprehensio- ne et crimine ei conjungetur. Annales enim legum terminos nec novare, nec egredi " possumus. Se- cundus autem, quia sponsaliorum consensum μὲν πρῶτος, el μὲν ἑπταετὰλς ἦν η κόρη 4 ἐπέχεινα, ὁπότε χατὰ συναίνεσιν µόνην Ἡ µέτον τούτων προέθη µνηστεία, Χωλυθήσεται τὴν αὐταδέλφην ταύτης χχτὰ τὸν νόμον εἰς γυναῖκα λαθεῖν, θαχνούσης δηλον- ότι ἐκείνης. El ὃξ ἑλάττων ἑτόγχανε τῶν ἑπτὰ (ἐν τοιαύτῃ γὰρ ἡλικίᾳ οὐδὲ διὰ µόνης συνχινέσεως µνη- στεἰχ ὅλως συνιστάμένη ἐπιγινώσκεται), ἁἀμέμπτως καὶ ἀκατηγορήτως αὐτῇῃ συζευχθήσεται. Τοὺς χρο- νιχοὺς γὰρ ὅρους τῶν νόμων οὔτε χαινίζειν, οὖτε VARLE LECTIONES. 9 ἐμπωλῶν. {40 xoatóvat, απ supra dicta vero novella? neque de predicta septenni. 9 non ut efficiat plena sponsalia, sed tan^ fum confirmet. * accedere prohibeat ad. separatam. divorlio sponsam. « sive septimo, sive decimo tertio anno sponsalia contracta sint, et eorum secuta diremptio. * supergredi. 987 JUS CANONICUM aspexit mulierem, mechatum essein corde suo D»- ΑΧαρδίᾳ αὐτοῦ, El οὖν πρὸς ἐπιθυμίαν µόνον ἐμθλέ- minus pronuntiavit.quod in corporalibustaclionibus et complexibus in ea peccatum perfecerit ; multo magis eum, qui non usque ad spectra modo, sed et per corporalem tactum, labiorum, inquam os- culi,indeque facte inquinationis peccatum veluti incorporavit, talis inquinalio ut meechum condem- nabit. Consequenter igitur doctori e Christo, 1ma- gnus Basilius diaconum his pollutum removet quidem a sacro ministerio,sanctificaliones f autem cum diaconis parlicipare permittit: quod ei adhuc desit ad perfectionem peccati, et corporalem € erassioremque mistionem : qua viclus diaconus non amplius cum diaconis communione fruetur, Ψαντα qovaixl, μοιχᾶσθαι ἓν τῖ καρδίᾳ ὁ Κύριος ἀπεφήνατο, ὣς ἀσωμάτοις ἀφαῖς καὶ περιπλοχαῖς ἐν ταὐτὴ τὴν ἁμαρτίαν τελειώσαντα πολλῷ μᾶλλον τὸν μέχρις 11 εἰδώλων, ἀλλὰ xal διὰ τῆς σωµατικης ἀφῆς, τοῦ iv χείλεσι φημὶ ἀσπασμοῦ, xat τοῦ iv- τεῦθεν μιασμοῦ, τὴν ἁμαρτίαν ὥσπερ σωματώσαντα, ὁ τοιοῦτος μιχσμὸς ὥσπιρ μοιχὸν αὐτὸν χατακρινεῖ. Ακολούθως οὖν ἄρα καὶ ὁ µέγας Βασίλειος τῷ δι- δασχάλῳ Χριστῷ τὸν τούτος µιανθέντα διάκονον ἀφίστησι μὲν τῆς θείας λειτουργίας, µετέχειν δὲ τῶν ἁγιασμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀφίησι * διὰ τὸ ἐνδεῖν ἔτι πρὸς ἐντέλειαν τῆς ἁμαρτίας, xal την σιωυµατικωτέραν καὶ παχυτέραν µίξιν * die ὁ ἠττηθεὶς 9 9 9 . P. [i -5 9 - , sed in laicorum locum expulsus(utait rursus idem B διάκονος, οὐχέτι τῆς μετὰ τῶν διακόνον ἀπολαύσει magnus Basilius), benigne iilic hujus esse parti- ceps permillitur. Jam verobet de iis, qua solutio- ne indigent, dicere aggrediar. Quesiisti, an oporteat viribus omnino defectis, et tenue quidem adhuc spirantibus, sed qui sint omnino sine sensu el neque bibere, neque edere possint, largiri divinas sanctificationes!, jam ani- mam efflaturis. Et dicimus, cum canon divinitus inspiratorum patrum,qui Constantinopoli imperan- te Justiauo convenerunt, expressim vociferetur : Nemo corporibus morientium Eucharistiain largia- tur : scriplum est enim : Accipile, manducate ; mortuorum autem corpora nec manducare, nec accipere possunt : nibil nos przter hac dieerepos- se,quia nec adjectionem detractionemve ullam in sacris canonibus comminisci; Quoniam autem ii, de quibus interrogasti, suorum negligentia (ut di- xisti)ministrorum κ. «xtrema hora ad hoc per mor- bum redacti sunt,ul respirent quidem adhuc,sen- su aulem careant, et neque accipere, neque man- ducare possint : sed et quod offertur, ob insensibi- litatem, aut alio quo modo exspuant: necesse est sacerdotem, qui eo tempore praes'o fuerit, non slupidum esse,sed consilium sequi.per quod et sanctis muneribus reverentia conservetur,et seegro- lanti - acquirantur securitas, quod non sit prorsus expers hujusmodi subsidii leorum qui sic trans- κοινωνίας, ἀλλ᾽ εἷς τὸν τῶν λαϊκῶν τόπον ἀπελαθεὶς, ὥς φησιν αὖθις ὁ μέγας οὗτος Βασίλειος, φιλανθρώ- πως ἐκεῖσε µετέχειν ταύτης συγχωρεῖται. "δη δέ σοι xal περὶ τῶν ἠποβημένων τῆς λύσεως λέγειν πειράσοµαι. ᾿Ενήτησας εἰ δεῖ τοῖς ἐξασθενήσασι τέλεον, καὶ λεπτὰ μὲν εἰσέτι ἐμπνέουσιν, ἀναισθητοῦσι δὲ ὅλως, καὶ μήτε πιεῖν, µήτε φαγεῖν δυναµένοις, µεταδιδό-- νχι τῶν θείων ἁγιχσμάτων, ἐκπνετν ἤδη µέλλουσι, Καΐ φχμεν, ὅτι τοῦ my κανόνος τῶν iv Κωνσταντι- νουπόλει συνελθόντων θεοφόρων Πατέκων, ᾿Ἰουστι- νιχνοῦ βασιλεύοντος, διαῤῥήδην διακεχραγότος, Μηδεὶς τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων τῆς εὖὐχαρι- 6 στίας µεταδιδότω ᾽ Ὑέγραπται γὰρ, Λάβετε, φάγχετε ^ τὰ δὲ τῶν νεκρῶν σώματα οὐδὲ φχγεῖν, οὐδὲ λαθεῖν δύνανται * οὐδὲν ἡμεῖς πχρὰ τοῦτο εἰπεῖν ὀυνάµεθΣ, ὅτι μηδὲ προσθήκην, f ἀφαίρεσίν τινα ἓν τοῖς Ἱεροῖς Χάνοσιν 13 ἐπινοεῖν, ᾿Επεὶ δὲ ol περὶ ὦν ἠρώτησας, ἀμελείάἆ τῶν παρ) αὐτοῖς θεραπευτῶν, ὡς ἔφης, ἐπὶ τῆς τελευταίας ὥρας εἰς τοῦτο ὑπὸ τῆς νόσου συνηλάθησαν ὥστε ἐμπνεῖν μὲν εἰσέτι, ἀναισθητεῖν δὲ, καὶ μηδὲ λαθεῖν μηδὲ φαγεῖν δύνασθαι ' ἀλλὰ καὶ τὸ πμοσενηνεγμένον ὑπ ἀναισθησίας, f, καὶ ἄλλως πως παραπιύειν * ἀνάγχη τὸν παρατυχόντα dv και- ροῖς τοιούτοις Ἱερέχ μὴ ἀπροθύμως διατεθῆναι, ἀλλὰ βουλῆς ενέσθχι, δι ἃἾς καὶ τοῖς ἁγίοις δώροις τὸ σεθάσµιον διαφυλαχθήσεται, καὶ τῷ κάµνοντι τὸ ἀσφιλὲς περιποιηθήσεται͵ μὴ ἀμοίρου πάντη τοῦ τοιούτου ἐφοδίου τῶν ὧδε µεθισταµένου. ) Εστω mutantur. Fiatque illud, si labra et lingua lenue p τοῦτο, tl τά τε χείλη xal 4 Ὑλῶσσα τοῦ λεπτὸν adhuc spirantis, nec omninoexstincli, per tactio- Εεἰσέτι ἐμπνέουτος, καὶ μὴ ἀπονεκρωθέντος τέλεον, nem et unctionem sacrarum sanclificationumasigil- διὰ τῆς ἐπαφῆς xal ἐπιχρίσεως τῶν πανιέρων για” lentur: ant potius si ad infirmitatem ejus collatio σµάτων ἐπισφραγίσονται ^ 5 μᾶλλῶν εἶπεν, εἰ πρὸς harum temperetur.Sicenim, utdiclumest, utrisque τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ ἡ µετάδοσις τούτων συµµετρη- utraque conservabuntur, et reverentia sanctis re- stem. Οὕτω yàp, ὡς εἴρηται, καὶ ἀμφοτέροις bus, cum s&grotus ex his, qu: diximus, ea non ἁἀμφότερα περιφυλαχθήσεται, καὶ τοῖς ἁγίοις τὸ σε- respuat.Sic enim et sua erit stabilitas canoni, qui θάσµιον, ix xo) μὴ τὸν κάµνοντα (ἐξ ὦν εἴρηται) VARLE LECTIONES. H τὸν οὐ μέχρις. 19 κανόσιν ἐστὶν Ἐπινοεν. * igitur ad exemplum doctoris t sacramenta. 6 etiam magis adhuc corporalis et crassior. » jam vero et de solutione vocatorum indubium. ! sacramenta. 1 quod nec adjectionem, nec detractionem in sacri- canonibus excogitare licel. * medicorum. | dum non prorsus expers talis viatici rebus terrinisezcedit. . percontactumet unctionem sanctorum sacramentorum obsiquetur:corumcommunicatio accommodetur. 989 GRJECO-ROMANUM. 990. ἀποθαλεῖν αὗτά. Οὕτως γὰρ καὶ τῷ xavów ἔσται τὸ A non iis, qui adhuc pauxillum spirant, interdixit ἁδιάπτωτον * ὃς οὐ τοῖς μικρόν ἔτι ἐμπνέουσιν ἀπεί- — participatione; sed mortuis corporibus. Mortua ρηκε τὴν µετάληψιν, ἀλλὰ τοῖς νεκροῖς σώμασι. Τὰ γὰρ — enim, inquit, corpora neque sumere, neque edere νεκρὰ (φησὶ} σώματα οὐδὲ λαδεῖν, οὐδὲ φχγεῖν δύναται. Ροδευπί. Mortua autem sunt, a quibus anima jam Νεχρὰ δε, Dv ἤδη ἀπέπτη ἡ ψυχή. « Περὶ τοῦ ἐπεισάκτρ γυναικὶ συνοικοῦντος ἕως θανάτου αὐτοῦ. Δεύτερον τοιοῦτον τὸ ἐρώτημα, εἰ δεῖ τὸ μέχρις avolavit. De eo qui ad mortem usque ertranec mulieri cohabitat. Secunda interrogatio hujusmodi est, an ei, qui ἑσχάτης — bxmvonc συνεισάκτῳ — qovxxl συµφθειρο- ad extremum usque spiritum cum extranea mu- µένῳ µεταδιδόναι τῶν θείων ἁγιασιάτων, fi wá. Διὰ liere,turpem transegit vilam a, sint largiende di- τὸ χαταληφθηνχι τοῦτον ὑπὸ τοῦ ἐκθεριστοῦ θανάτου vins sanclificaliones?, necne ; propterea quod in bv τῇ Bg ἁμαρτίᾳ. Ἡ μὲν οὖν ἐρωτήσις τοιαύτῃ. proprio peccato a falcifera morte deprehensus sit. Τίς δὲ ὁ περὶ τούτου λόγος ἡμῶν; El piv ὁ πρὸς Talis est igitur interrogatio. Quznam autem de αὐταῖς ταῖς ἐσχάταις ἀναπνοαῖς γενόμενος, εἷς aoval- . hoc nobis oratioP est? Si quidem qui ad extremum σθησι; ἐλθὼν τοῦ ἀπαραλογίστου λογοθεσίου καὶ τῆς ipsum halitum redactus, ad conscientiam veniens μελλούσης κρίσεως, ἐθριάμθευσόέ τε την ἁμαρτίαν, non fallacium ratiociniorum, futurique judicii, καὶ ἐπηγγείλατο, εἰ παλινζωίας ᾖτεύξεται, µηχέτιι publicaverit peccalum, et professus sit se, si πρὸς τὴν ἁμαρτία» ὑποστρέψαι * καὶ μετὰ συντριθῆς — reviviscat, ad id non reversurum, et contritione καρδιακῆς θερµότερον ἐξελιπάρησε τοῦ Δεσποτικοῦ cordis ardentius postulaverit Dominici corporis σώματός τε xal αἵματος ἀξιωθῆναι, ἀξιωθήτω τού- et sanguinis communionem mereri4 : mereatur του, πίστει τῆς παρὰ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Τοῦτο váp per divin: clementie fidem. Id enim arbitror οἶμαι καὶ τὸν ιΥ χανόνα τῶν iv Νικαίᾳ συνελθόν- et 43 canonem Patrum, qui Νἰοθε conveneruwt, των Πατέρων πρὸς τῷ τέλει ἐπισημήνασθαι, iv τῳ ad finem significare, cum ait : [In summa autem, φάναι, Καθόλου δὲ καὶ περὶ παντὸς οὑὐτινοσοῦν ἐξ- der quolibet excedente, et Eucharistiz participa- οδεύοντος, αἰτούντος τὸ μετασχεῖν Εὐχαριστας, ὁ tionem petente,episcopus cum examinatione obla- ἐπίσκοπος μετὰ δοχιµασίας μεταδιδότω της προσ- tionem impertiat. Quod si nihil tale, vel eo tem- φορᾶς, El δ οὐδὲν τοιοῦτον, οὐ £v καιρῷ τοιούῷ — pore (quod absit) ostenderit) ; qui ad id advocatus ἐπεδείξατο, (ὅπερ ἄπείη) ὁ μὲν kml τοῦτο προσκε- fuerit sacerdos, procul revertatur*: memor Do- Χλημένος Ἱερεὺς, πόῤῥω ἀφιστάσθω, μνημονεύων τοῦ mini Christi,dicentis in Evangelio : Ne projiciatis Δεσπότου Χριστοῦ bv τοῖς Εὐαγγελίοις λέγοντος, M3, C sancta canibus, neque mittatis margaritas aute ῥίπτετε τὰ ἅγια τοῖς xoci, μηδὲ βάλλεε τοὺς porcos: et preterea magni Apostoli, vetantis, ne µαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν Χοίρων. Καὶ προσέτι τοῦ μεγάλου ᾽Αποστόλου κοινωνεῖν ἀλλοτρίοις ἆμαρ- τήµασιν ἀἁπαγορεύοντος. Ὁ δὲ τὴν τοιαύτην xatx- δίκην καταψηφισθεὶς, ἑαυτὸν αἰτιάσθω. Ἑἴρηται γὰρ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διά τινος τῶν προφητών, Ἐν ᾧ εὕρω σε, ἓν τούτῳ δὴ καὶ κρινῷ σε, Εὔὕρηται δὲ οὗτος ἐν τῇ lg ἁμαρτίᾳ. Kal µή pol τις τὸν τοῦ μεγάλου Γρη- γορίου τοῦ iv θᾳύμασι περιθοήτου xavóva Ίπροσφε- pvo, ὃς τοῖς iv παντὶ τῷ χβόνῳ τῆς ἴδιας ζωῆς ἀχοινωνησίαν κατακριθεῖσιν, iv xatptp τῆς ἐξόδου χοινωνίας μετασχεῖν φιλανθρώπως ἑφίησιν, Οὐ γὰρ περὶ τῶν ἀμετανοήτων εἴρηκεν, ἀλλὰ περὶ τῶν &mo- στάντων μὲν ἤδη τῆς ἁμαρτίας, ἐξιλεούσθαι δὲ τὸν quis cum alienis peccatis communicet. Qui autem hujusmodi sententia damnatus erit seipsum ac- cuset. Dictum enim a Deo est per prophetam, In quo te invenero, in eo te judicabo. Inventus au- tem hic est iu proprio peccato. Neque mihi quis magni Gregorii per miracula celebris proferat canonem,qui (oto vil: suce temporeexcommunica- tione damnatos, in tempore exitus communio- nem participare benigne permittit: non enim, de iis loquitur, quos peccati non penitel ; «ed de iis, qui quidem a peccato jam recesserunt, placare autem, Deum per banc longam poenitentiam damnati fuerunt. θεὸν διὰ τῆς μακρᾶς Ἱταύνης µετανοίας κατακρι- D θέντων, « Περὶ τοῦ, εἰ δεῖ τὸν ἐπεισάκτῳ Ἰγυνχικὶ σύνοι- κοῦντα, ναικὸς, δέχεσθαι .» την ἁποθίωσιν τῆς Ἑαυτοῦ διγάµου Ἡ µτριγάµου βᾳθμον μετὰ τῶν 3 εἰς ᾿Βρώτησας πρὸς τούτοις, πῶς δεῖ καλεῖν τὸν μετὰ τὴν τελευτὴν τῆς ἐκ πρώτου γάμου συναφθείσης αὐτῷ συγεισάκτῳ συνοικοῦντα, καὶ ταύτῃ συμμολυνόμε- vov, Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ μετὰ 15 τὴν ἀποθίωσιν τῆς ἐκ δευ- An oporteat eum, qui cum extranea muliere ha- bitat, post uxorts su mortem, ad binubi vel trinubi grudum suscipi. Quzsiisti adhuc, quonam modo vocandus sit is qui, post mortem conjugis ex primo mairimonio, habitat cum extranea, et cum ea coinquinatur ; item qui post obitum secund: uxoris ad extra- VARLE LECTIONES. 15 καὶ περὶ τοῦ µετά. 2 stupri consuetudinem habet. sacramenta. 5 nostra ratio. 4 consequi : consequalur, idque per fidem in Dei benignitatem. ! Generaliter autem, el de. * abscedat. * ad placandum autem. 991 simpliciter scortatores. Et mirot quid in mentem tibi venerit,ut de his adeo perspicue differentibus, quasi indifferentibus quasieris : cum magha sit bigamorum cum scortatoribus differentia,et horum rursus cum illis. Quod omnibus manifestum est, el maxime non perfunctorie audientibus magnum Apostolum, qui bigamiam certa ratiohe reperitur concessisse, scortationem vero nequaquam. Cui conzruens magnus Basilius sic ait in sacris suis canonibus : Qua in viduitate potestatem sui ipsius habet, ut nubat, extra crimen est, cum Aposto - lus dicat : Sin autem vir mortuus fuerit, libera est cui velit nubere, modo in Domino. Hoc autem ad- didit, scortatorios vetans affectus et congressus, quales sane sunt extranearum mulierum. Et bi- gamia quidem precatione consecratur : scortatio aulem nequaquam: aut scoriatio non esset. Ft quidem bigamia (quemadmodum magnus ait Basi lius) neque matrimonium est, neque matrimonii principium.Quod autem bigamia sit matrimonium, ex ipso nomine liquet. Et bigami quidem duobus annis vacant communione, quibus impletis, eam merentur. Scorlalores, si quidem a scortalione cessent, per annos septem integros egcommuui- catione damnantur, post quos ad cominunionem admittuntur. Quod si scortari non desinant, in se ipsi excommunicationis sententiam ferunt. Et hzc de differentia nuptiarum y, οἱ scortatorum : cum quibus collocantur etiam qui ν cum extraneis mu- lieribus habitant. De eo, an majoribus ponis plectantur scortantes, quam trinubi., Hoc amplius, et trigamia a scortatione, et tri- gami a scortaloribus differunt. Idqueex his mani- festum est Illi enim eym sordium purgatiohe, etiam canonico rigore, precationem merentur , : hi autem, scortatores videlicet, nu!lo modo. Illi quidem postquam quinquennii excommunicatio- nem, non a canone, ut magnus inquit Basilius, sed majorum traditione sustulerin!, deinde peeoi- tentise fructum exhibuerin!,in communionis locuin restituuntur. At scortalores, si a scortatione re- " cesserint, octavo anno eam merentur : si non re- cesserint, nequaquam. Ratiocinando igitur collige has differentias, et non dubitabis, sitne scortator an ttinubus,qui post secundas nuptias sine preca- tione cum quapiam muliere turpem vitam agit 7. Rursus quonam modo jura trinuborum regantur, ex unionis , decisione disces apertissime. Neque enim nobis otium est, in ejus distinclionibus im- morandi. De eo,,qui animadvertit suum filiutf scortantem. Quantum autem ad illud pertinet, an oporteat | JUB CANÓNICUN neam divertit. An ille binubus, hib trinmbib.an Α ἑέρου, mi δυνε[βακίον ἀποχλίνανὲος, Kal εἰ tbv οὐ μὲν, δίγχµον, τὸν δὲ, τρίγαµον * fj ἠόρνους ἁπλῶς. Kal σου θαᾳυμάζω th» σύνεζιν, ὅπως περὶ τῶν οὕτω πρόδηλον ἐχόντων τὴν διαφορὰν, ὡς περὶ ἀδιαφόρων, ἐρωτῷν προήχθης * ὅτι πολλή te ἡ τῶν διγάµων πρὸς τοὺς Ἀόρνους δίαφορὰ, καὶ τούτων αὖθις πρὸς Ἐκείνους. "Όπερ ἅπασι πρόδηλυν * καὶ µά- λιστα τοῖς μὴ παρέργως ἀχούουσι τοῦ μ:γάλὂ» "Afo- στόλου, ὃς τὴν μὲν διγαµίαν οἰκονομικῶς παραχω» ρῶν εὕρηται * τὴν πορνείαν δὲ οὐδαμῶς, Ώ δὲ aco Xov καὶ ὁ µέγας Βασίλειος, οὕτω πώς φησιν ἐν τοῖς ἱεροῖς Κανόσιν αὑτοῦ * Ἡ kv χηρείᾳ ἐξουσίαν ἑαυτῆς ἔκουσα συνοικεῖν, ἀνέγκλητός ἔστι " τοῦ ᾽Αποστόλωυ . λέγοντος. ᾿Εὰν δὲ ἀποθάνι ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρᾳ ἑστὶν ᾧ θέλει γχμηθῆναι, µόνον ἓν Κυρίῳ. Τοῦτο σὲ προσ- έθηχε, τὰς πορνιὰς µκωλύών συµπαθείας — xzl συναφείας, ὁποίαι δὴ καὶ αἱ τῶν συνεισάατων, Καὶ LA μὲν διγαµία εὐχῆς ἀξιοῦται, d$ πορνεία δὲ οὖδα- μοῦ. H γὰρ ἂν οὐ πορνεία hv. Καὶ ἡ μὲν πορνεία (καθώς φησιν ὁ µέγας Βασίλειος) οὖτε γάμος ἐστὶν, ουτε γάμου ἀρχή ' 4 δὲ διχαµία, ὅτι γάμος, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος qxvepóv. Καὶ oi μὲν δίγαµοι, ἐπὶ δύσιν ἔτεσι σγολάσαντες τῆς κοινωνίας, μετὰ τὴν τούτων συμπλήρωσιν ἀξιοῦνται αὐτῆς, οἱ δὲ πόρνοι, πχυσάμενοι μὲν της πορνείας, bo! ὅλοις ἑπτὰ ἔτε- σιν ἀγοινωνησίαν κατακρίνονται, μεθ ἃ δὴ δέχόνετι ti; κοινωνία». Mi παυσάµενοι δὲ, αὑτοὶ καθ) iau- τῶν τήν τῆς ἁκοινωνησίας ψῆφον ἐκφέρουσα!, καὶ τχῦτα περὶ διχφορᾶς γάμων τε {ὁ καὶ πορνῶν 7 6 μεθ ὦν δὴ τάτ-ονται xal ol συνεισέχτοις σονοι- χοῦντες. « Περὶ τοῦ, εἰ µείζοσιν ἐπιτιμίοις ἐπιτιμῶνται οἱ stop- νεύοντες τῶν τριγάµων. ». "Ext δὲ καὶ ᾗ τριγαµία πρὸς τὴν πορνείαν, καὶ ol τριγαμοῦντες πρὸς τοὺς πόρνους διενηνόχασι. Καὶ ὅηλον ix τῶνδε. Οἱ μὲν γὰρ καὶ μετ ἐκρύψεως, καὶ πχρὰ τὴν κανονικὴν ἀχρίδειαν, ἐὐχῆς γοῦν ἠξιώθη- σαν. Οἱ δὲ, oi πόρνοι δηλαδη, οὐδαμῶς. Καὶ ol μὲν πενταετίας ἀφορισμὸν οὐχ ἀπὸ κανόνος (ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος), ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τῶν προειληφότων ἀκολουθίας ὑπενεγχόντες, εἶτα χχρπὸν ἐπὶδειάμενοι µετανοίας, εἷς τὸν τῆς κοινωνίας τόπον ἀποχαθ- (στανται. Οἱ 03 πορνεύοντες, ἀφιστάμενοι μὲν τῆς D πορνείας, ἐν τῷ ὀγδόω ἔτει αὐτῆς ἀξιοῦνται, μὴ &o - ιστάµενοι 8i, οὐδαμῶς. Συλλογίζου σὖν τὰς Ot1gopic ταύτας, καὶ οὐκ ἀπορήσεις. Οἷον εἰ πόρνος fj tpl- Ύχμος ὁ μετὰ τὴν διγαμἰαν εὐχῆς ἄνευ Ὑωναικί τινι συμφθειρόμενος. Όπως Oi πέλιν τὰ τῶν τριγάµων, οἰκονομεῖται, τῷ τῆς ἑνώσεως τόµῳ ἐντοχὼν µαθήση σαρέστατκ. Οὐ σχολὴ γὰρ ἡμῖν ταῖς ἐκε-σὲ διαστίξησι ξεσι διατριδειν. « Περὶ τοῦ ἐπινοοῦντος τὸν ἑαυτοῦ υἱὸν πορ- νεύονία. 3» Περὶ δὲ τοῦ εἰ χρὴ τοὺ» ἱερεῖς τὰς τῶν πατέρων VARLE LECTIONES. 14 διγάµων τε, * digamorum. * iler quos referuntur el qui. * licet prater ἀθοιιγαϊαήι canowieth δΝΙΕΝ(Μή, proces amen impeírant., Y stupri consuetudinem habet. * ex tomo unionis. 993 GR 0- ROMANUM 994 ἐχείνωι δέχεσθαι πβοαφορὰς, di εἰδήσει οἱ ὑπεξού- & sacerdotes suscipere oblationes patrum illorum. σιοι παῖδες πορνεύουαιν, & i (τοῦτο γάρ σοι τέταρ- quibus scientibus filii in potestate positi scortantur, τον ἐρώτημα) * φημὶ ὡς εἰ üet τὰς πορνευόντων καὶ μὴ ἀφισταμένων τῆς πορνείας προσίεσθαι, δεῖ πἀντὼς xal τὰς τῶν πατέρων, dw προτροπῇι ol πα-δες πορνεύουαι. Τὸ γὰρ εἶδάτας μὴ κχωλύειν, ἀλλὰ σιγᾷν, προτρέπειν ἄντικρύς ἐστιν, EL à' obx ἔκεῖνο, πῶς τοῦτο ; ἀλλὰ μὴν τὰς τῶν πορνευόντων o5 πρσίεσθαι δει. Οὐκ ἄρα οὐδὲ τὰς τῶν Χοινω- νούντων αὐτοῖς. Ott δὲ κοινωνὸς ὁ πατὴρ, φαγερὸν, El; τοῦτο Ὑὰρ φέρει * El ἐθεώρεις κλέπτην, συν- έτρεχες αὐτῷ * xal μετὰ μοιχοῦ τὴν µερῖδα σου ἐτί- θεις. Καὶ ἓν τῷ οα Χανόνι τοῦ μεγάλου Βασιλείου, necne (hac enim est interrogatio tua quarta), aio: Si scorlantium, nec a scortatione recedenlium, oblationes admittenda» sunt; patrum etiam omnino, quorum permissu liberi scortantur.Nam non vetare scientes, sed tacere; permiltere procul dubio est. Quod si non illud, hoc quonam modo? Atqui scor- tantium non sunt admittendz : nec igitur eorum, qui conscii participant. Conscium au em et parti- cipem esse patrem, perspicuum est Eo enim illud pertinel: Si conspiciebas furem,cum eo concurre- bas ; eL cum moecho partem tuam ponebas. Et in ὃς λέξεσιν αὐταῖς οὕτως διέξειαιν Ὁ συνεγνωχὼς — 11 canone magni Basilii,qui his verbis pronuntiat: ἑχάστῳ τῶν ἁμαρτάνοντων, καὶ μὰ ὁμολογήσας, p Conscius cum unoquoque delinquentium,noncon- ἀλλ' ἐλεγχθεὶς, bv τοσούτῳ χρόνῳ, εἷς ὅσαν 5 ἐργά- fessus, sed convictus, tanto tempore sub pea της τῶν xaxv ἐπιτετίμηται, xal αὐτὸς ἔσται ἓν ὀπιτιμίῳ. Καΐτοι ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ iv εἰδήαει τοῦ πανρὸς παρνεύοντος υἱοῦ xai πλέον τι θεωρεῖται, ἢ ἐφ᾽ ὧν εἴρηται. Ἑοσοῦτον γὰρ οἱ παῖδες ὑπὸ τῶν πα- τέρων ἐξονσιάζονται, ὥστε οὐδὲ υομίμψ — quvaixl αὐνάπτεσθαι ἄνευ τῆς ἴπκείνων συναινέσεως δύνα- σθαι. Οἱ γὰρ ἄνευ τῶν χρατούντων Ὑάμοι (ὥς φησιν αὖθις ὁ µέγας οὗτος ἐν τῷ TIN κανόγι αὐτοῦ) πορ- γετα[ slew. Οὔτε οὖν τοῦ πατρὸς ζῶντος, οὔτε τού Δεσπόταυ, οἱ συνιόντες; ἀνεύθννοι. Al vào αυνθῆχαι τῶν ὑπεξουσίων οὐδὲν ἔχουσι βέδαιον. El οὖν ταῦθ' οὕτως ἔχει, τίς ὁ τὸν πατέρα τούτων τοῦ τῶν πὀρ- wov ἐξαιρησόμενος ἐπιτιμίου; ᾿ Βαται οὖν καὶ οὗτος erit, quanto is, qui est mali auctor, emendatur. Qunquam hic in filio qui, sciente patre,scortatur plus quidpiam conspicitur,quam de quibus dietum est. Adeo enim subjecti sunt patribus filii,ut neque legitime uxorisine illorum consensu conjungi pos- sint.Nuptis enim sine iis,qui habent in potestate, coeuntes(ut iterum magnus ille inquit 42 canone), sunt scortaliones. Neque igitur, palre vivo, neque domino, quicoeunt, sunt criminisexsortes.Conven- liones enim eorum, qui in aliena potestate sunt, nihil firmitatis habent.Si haec igitur ita se habent, quis horum patrem pcna scorlantium eximet? Ideoque et bic, quemadmodum filius, erit excom- ἁμοίως τῷ υἱῷ ἀφωριαμένος * Uri παρὸν Ἠυλύειν, ἃ C Inunicatus; quia cum posset prohibere, aut aliter και ἄλλως νοµίµως ἐκγαμίζειν, οὐδὲν τούτων πε- ποίηχε. Πῶς δὲ ob παροξυνεῖ μᾶλλαν Βεὸν ὁ μὴ ἆνα- λύων μὲν τῆς ἁμαρτίας, οἰόμενος δὲ διὰ τῶν πρασ- φαρῶν καὶ δεήσεων ἐξιλεοῦσθαι Θεόν ; ἴσον γάρ τι Sow Tv τοῖς ἁδικοῦσι μὲν, xal τὰ ἐξ ἀδικιῶν κατ- έχουαιν, ἀξιοῦσι δὲ τὰν δικαστὴν δώροις ἀφεῖναι τούτοις τὴν, κατὰ, τῶν, ἀδικησάντων ποινήν. Πάντως γὰρ παροξυνοῦσιν οἱ ταιοῦτοι μᾶλλον τὸν δικαστὴν, τοιαῦτα ἀξιοῦντες, εἰ μὴν τὴν 15 χλῆσιν διαψεύδεται * καὶ οὗτοι θεὸν, τὸν. μὴ ἄλλως, fj διὰ µετανοίας τοῖς μετανοοῦσιν ἐπικλινόμενον, ᾽Ακουέτωσαν οὖν, ὡς µί- αθωμα πόρνης οὐ µερίζεται ἀγνός. Ἰσχύουσι μὲν γὰρ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτανόντων προσφερόμεναι xal τῶν ὃδι- legitimo elocare matrimonio, nihi! horum fecerit. Quonam autem modo non.magis Deum exacerbabit, qui cum peccali causam non pra&cidat,oblationi- bus et precationibusplacari Deum arbitratur? Idem euim faceret cum iis,qui iniquitatem commiserunt, et. injuste parta possident;sed maleficiorum remit- ti sibi penam a judice muneribus deprecantur. Illi enim (alia deprecantes, acerbiorem omnino sibi potius reddent judicera (nisi is nomen suum ementiatu)r, eLhiDeum, qui non aliter ad peeniten- tes, quam per poenitentiam, flectitur. Audiant igi- tur, ut meretricis mercedem non. patiatur mun- dus ,. Valeut enim et pro peccatoribus oblate χαἰων ὑπὲρ ταύζων δεήσεις. ᾽Αλλ᾽ ἐνεργούμεναι, τουτέστι D justorum preces,sed effectui tradita. Id est, si, pro τῶν ὑπὲρ, dv προσάγανται µεταγοαύντωγ, xal ὑπαναχω- ρᾳύγτων τῆς ἁμαρτίας, Ὃν οὐδὲν ἐνταῦθα, ὁρῷ γινόμο- vow, ὅτε πορνεύων πορνεύει,͵ καὶ ὁ πατὴρ σιχῶν, καὶ μῆ ἁναχαιτζων, προτρέπεται, «. Περὶ ἀναδόχων. » Ot ἀνάδοχοι (περὶ τούτων Ὑάρ σοι τὸ πεµπτον ἐρώτημα]. tt ἀκριθῶς ἴδεσαν τὰ τῷ µεγάλφ Διονυ- σίῳ διωρισµένα, καὶ & δὲ τὴν µέριμναν καὶ φυλακὴν ἀπαιτοῦνται περὶ τὸν διὰ τῆς πνευματικῆς χολνμ- θήθρας ἀναγενγώμενον καὶ ὑπὸ τούτων ἀναδεχόμε- quibus offeruntur, poenitentia ducantur, conver- tanturque a peccalo; quorum nihil hic factum vi- deo, cum scortans scortatur, et pater tacens, nec coercens, permitlit. De suscepéoribus. Suscepteres (de his enim tuum quintum est in- terrogatum) si probe nossent, que a magno Dio- nysio defmita sunt,et quatenus curam exigunturet sollicitudinem ejus, qui per spiritale lavacrum re- generatur, e&ab his suscipitur: segnius quidem ad VARLAE LECTIONES. 19 si µη τὴν. * non capere partem de mercede meretricis eum, qui purus est. 995 JUS CANONICUM. 996 susceptorum minesterium prodirent,etiam arden- Α vov, σχολῃ q4' ἂν “προς την τῶν ἀναδόχων Άειτουρ- tius invitati. Cum vero ignorent, videamus autem quotidie et mulieres sine differentia susceptorum onus recipientes; quid vetat, juxta consuetudinem, qu& hic obtinuit, viro peregrinante, qui primoge- nitum horum parentem filiolum suscepit, illius uxorem invitatam suscipere eum, qui eisdem pos- tea fuit natus ? Sextum autem,quod de infante quaeitum est,ut paucis dicam, est hujusmodi : Infans, inquisti. morbo correptus, et jam morti proximus, sacerdoti cuidam oblatus est persacram Dei generationem regenerandus. Hic cum exilem γίαν ἁπήντων, καὶ θεῤµότερν προσκαλούμενοι - ἐπεὶ δὲ οὐκ ἴσασιν, ὁρῶμεν δὲ καθ ἑκάστην καὶ γυναῖκας ἁδιαφόρως τὸ τῶν ἀναδόχων βάρος ὑπο- δεχοµένας ' τί κωλύε, κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν ταύτῃ συνήθειαν, τοῦ ἀνδρὸς ἀποδημοῦντος τοῦ τὸ πρω- τογενὲς παιδίον τῶνδε τῶν γονέων ἀναδεξαμένου, τὴν ἐκείνου 42vatxa κληθεῖσαν τὸ juez! Exetvo τούτοις τεχθὲν ἀναδέξασθαι » Τὸ δὲ περὶ τοῦ παιδὸς ἕκτον ἐρώτημα, ὡς βραχεῖ φάναι, τοιουτόν ἔστιν * Παιδίον (ἔφης) νόσῳ καιηθὲν, xal ἐγγίσαν ἤδη τῷ θανάτῳ, προσήχθη τινὶ τῶν ἱερέων, διὰ της ιε- ρᾶς θεογενεσίας ἀναγεννηθησόμενον, Ὁ δὲ λεπτὸν spiritum eum ducere videret,et veritus,ut solemni- B τοῦτο ἰδὼν ἔμπνεον, x«l φοθηθεὶς µήπως τῶν συν- bus precibus et adjurationibus non decantatis pre- riperetur, antequam baptismatis regenerationem esset adeptus : precaliones ante baptismum decan- tandas, et adjurationes precidens, initiat illum triplici demersione,et triplici Patris, Filii et Spi- ritus sancti invocalione. Quid post hzc? Conva- lescit infans,abeunte morbo. Accedit iterum sacer- dos, adjurationes, quas preterierat, et preces im- pleturus. Quod restat, quasiisli discere, liceret id facere, necne.Et puto ea, quie baptismum przce- dunt, post baptismum accinenda non esse ei, qui jam baptismo initiatus est, per triplicem immer- sionem, et trium personarum invocationem, in quibus est baptimus.Nusquam enim ab ullo sacro- YXÜov εὐχῶν καὶ Ιφορχισμῶν ἐπφδομένων προαναρ- πασθῃ, μὴ τυχὸν τῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀναγεν- νήσεως * περιελὼν τὰς εὐχὰς τὰς πρὺ τῆς τελειώ- σεως ἐπφδομένας xal τοὺς ἐφορχισμοὺς, τελειοῖ τοῦτο διὰ τῆς τρίτης καταδύσεως, val cnc ἰἱσαρίθμου ἔπι- κλήσεως τοῦ Πατρὸς, xal τοῦ Yloo, xal τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Tl τὸ ἐπὶ τούτοις: ῥώννυται xb παιδίον, τῆς νόσου διαπετευσάσης. Πρόσεισιν αὖθις ὁ ἱερες, τοὺς ἀφορχισμοὺς {6 οὓς παραλέλοιπε, xal τὰς εὖ- χὰς ἀναπληρώσων, Λοιπὸν ἐζήτησας µαθεῖν, εἰ ἔξ- εστι τοῦτο ποιεῖν, j| µή. Καὶ δοχεῖ, µοι, ὅτι οὗ δεῖ μετὰ τὴν τελείωσιν τὰ πρὸ τῆς τελειώσεως προσφδε-- σθαι τῷ ἤδη τετελειωμένῳ διὰ τῆς φρικτῆς καταδύ- σεως; xal τῆς ἐπικλήσεως τῶν τριῶν προσώπων, ἐν rum canonum tale quid definitum invenimus Etc οἷς ἡ τελείωσις. Οὐδαμοῦ γὰρ ὑπ' οὐδενὸς τῶν ἵε-- 4] canon divinitus afflatorum Patrum,qvi Laodicez convenerunt,de iis loquens,qui ob necessitatem in morbis baptizantur,nihil horum meminit,neque ut preces dicantur, neque ut adjurationes post bapti- sma fiant : sed illius modo, quod fides ediscenda sit eliam post baptisma, ab eo, qui morbo prohi- bitus est, antequam eam disceret. Áit enim, eos, qui in morbo baptizati sunt, fidem ediscere opor- tere, et agnoscere, se divina largitione dignos ha- bitos esse ». Septimam et ultimam interrogationem hujusmo- di proposuisti. Puella qu&dam,quintum agensan- num, inimpubere etate despondetur cuidam viro, qui propter etatem impuberem jure eam repudiat. Hzc autem rursusseptimo statis anno despondetur alteri: qui iterum eamdem causam habens cum priore, dissidium cum ea facit. Quid tum deinde? Tertium decimum agens annum vult alii viro legi- time conjugi, et benedictione sacra initiari. Hzc per narrationem exponens, qu&rebas, prohibita essent, necne. Et dicimus, non prohiberi eam ; tum quod preter :etatem desponsata sit, et hujus- modi sponsalia nullo connumerentur modo spon- salibus novella constitutione cognitis : tum quod predictl sponsi (si quidem sponeos vocarioporteat ρῶν κανόνων µτοιοῦτόν τι εὑρίσχομεν διωρισµένον. Καὶ ὁ τῶν iv Λαοδιχεία δὲ συνελθόντων θεοφόρων Πατέρων pi κανὼν, περὶ τῶν περιστατικῶς ἐν vó- go, βαπτιζοµένων διεζιὼν, οὐδενὸς τοῦτων ἔμνη- µόνευσεν, οὗ τοῦ εὐλογεῖν, οὗ τοῦ ἐφορχίζειν μετὰ τὸ βάπτισμα * µόνον δὲ τοῦ δεῖν τὴν πίστιν ἔκμαν- θάνειν, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα, τὸν ὑπὸ της νόσου κωλυθέντα πρὸ τοῦ ταύτην ἐχμαθεῖν Φησὶ γὰρ, ὅτι δεῖ τοὺς dv νόσῳ βαπτισθέντας, τοι ἀναστάντας, ἐχμανθάνειν τὴν πίστιν, καὶ γινώσκειν, ὅτι θείας δωρεᾶς ἠξιώθησαν, “Ἑδδομον καὶ τελευταῖον ἐρώτημα τοιοῦτόν τι προ- θέθληκας. Κόρη τις, πέµπτον ἄγουσα ἔτος τῆς ἐν ἀνηδότητι ἡλιχίας, μνηστεύεται τινὶ ἀνδρἰ. Ός κα- λῶς ποιῶν, διὰ τὴν τῆς µνηστευθείσης ἀνηθότητα, ἀφίσταται αὐτῆς. Ἡ δὲ καὶ πάλιν dv τῷ ἑδδόμφ χρόνῳ τῆς ἡλικίας αὐτῆς μνηστεύεται ἀνδρὶ ἑτέρῳ * ὃς On πάλιν τὰ loa τῷ προτέρῳ φρονήσας ἀποῤ- ῥήγνυται αὗτης, Εἶτα τί; τρισκαιδέκατον ἐλαύνουσα χρόνον βούλεται νοµίµως ἀνδρὶ ἑτέρῳ συναφθηναί τε καὶ Ἱἱερλογηθῆναι. Ταῦτα διηγηματικῶς ἐνθεὶς, ἐζήτεις μαθεῖν, εἰ χεχώλυται, ἢ μὴ κχεκώλυται. Καὶ λέγομεν, μὰ κεκωλύσθαι ταύτην, διά τε τὸ παρ' ἡλικίαν μνηστευθῆναι, xal µη συναριθµεῖσθαι ὅλως τὰς τοιαύτας µνηστείας ταῖς ἐγνωσμέναις τῇ νεαρᾷ νοµοθεσίᾳ µνηστείαις. Καὶ προσέτι δὲ, διὰ τὸ τοὺς VARLE LECTIONES. 16 ἐφορχισμούς. » quod divinum munus adepti sint. 997 GRJECO-ROMANUM προηγησαµένους μνηστῆρας {εἴγε μνηστῆρας Set A eos, qui per illicitum appellationem ementiiti sunt? καλεῖν, τοὺς τὴν κλῆσιν διαψευσαµένους, διὰ τὺ ἔκ- θεσμον) δικαίως ἤδη διαστῆναι αὐτῆς. Καΐτοι εἰ καί τις ἐκείνων τῆς µνηστείας ἀντεποιεῖτο, ἱκανὸν τῇ xdgn βοήθηµα πρὸς ἀθέτησιν ἐκείνου, τὸ μὴ δοκεῖν συναινεῖν, διὰ τὴν ἀνηθότητα. NIKH$OPOY TOY ΧΑΡΤΟΦΤΥΛΑΚΟΣ. « ᾿Επιστολὴ τοῦ γαρτοφύλαχος κυρίου Νιχηφόρου πρός τινα μονο Θεοδόσιον kal Erdedetos Κορίνθου, µπεριέχουσα — Àómw — tv» ζητημά- των. » jnre jam ab ea discesserint. Nam et si quis eorum sponsalia vindicet *,sufficiat puelleauxilium ad eum repellendum, quod non videatur consentire, pro-- pter etatem pupillarem. NICEPHORI CHARTOPHYLACIS. Epistola Charlophytacis domi | Nicephori ad monachum quemdam Th "um, el inclu- sum Corinthi, continens quarumdam quastio- num solutionem. Exstat inter. Opera Nicephori CP. patriarchee, Patrologic tom. C, col. 1061. NIKHTA TOY MHTPOIIOAITOY ΘΕΣΣΑΛΟΝΙ- KHZ. « Ὑπόμνησις τινὸς μοναχοῦ Καππαδόκου, Βασιλείου τοὔνομα, πρὸς τὸν θεσσαλονίκης, χῦρον Νικήταν τὸν Μιτυληναῖον, περὶ δούλων ἵνα ἱερολογῶν- ται. » Δέσποτά µου ἅγιε, iv τῷ κχόσμῳ τὴν οἴκησιν ποιούµενος, xal τῶν προσερχοµένων pot τοὺς λοχι- σμοὺς ἀναδεχόμενος, εὗρον ἴξ αὐτῶν τινας, δούλους καὶ δουλίδας ἔχοντας, xal τοὺς δουλοὺς αὐτῶν ἑκτὸς ἱερολογίας πορνικῶς συναφθέντας. Tz, 0i δευτέρᾳ διατάξει τοῦ μεγάλου Παύλου ἐντυχὼν, τῇ λεγούσῃ’ El δὲ ἐθνικοῦ εἴη 21 ὁ οἰκέτης, διδασκέσθω εὖαρε- στεῖν τῷ δεσπότ, ἵνα μὴ βλασφημῆται ὁ λόγυς. El μὲν 18 οὖν ἔχει γυναῖχκα, Ἀ ἡ γυνη ἄνδρα, ὃ,δασχέ- σθωσαν ἀρχεῖσθαι ἑαυχοῖς 19" εἰ δὲ ἄγαμοί sio, µανθανέτωσαν uo πορνεύειν, ἀλλὰ γαμεῖν νόμφῳ. El δὲ à δεσπότης αὑτοῦ, πιστὸς Ov, καὶ εἰδὼς, ὅτι πορνεύει, οὐ δίδωσιν αὐτῷ γυναῖχα, fj τῇ qovaud ἄνδρα, ἀφοριζέσθω. Ταύτῃ, ὡς εἴρηται, ἐντυχὼν, παρῄινεσα τοὺς δεσπότας, εὔλογῆσαι τοὺς οἰκέτας αὐτῶν * ἀλλὰ xal αὐτὴν τὴν διάταξιν ὑπέδειξα αἎ- τοῖς. Οἱ δὲ τὴν μὲν διάταξιν τοῦ ᾽Αποστόλω ἐδέζαντο, ὡς ἁγίαν, xal τὰ τῷ θεῷ 3) φίλα λέγουσαν * ἀπελο- γοῦντο δὲ, ὅτι Φοθούμεθα, εἰ πεισθῶμεν τῇ διατά- ξει εὐλογῆσαι τοὺς δούλους, μήπως ἐλευθερωθέντες ὑπὸ τῆς εὐλογίας, στερηθῶμεν Ἡ τῆς αὐτῶν δουλείας, Ταῦτα αὐτῶν λεγόντων 3 ἥμην πάλιν ἐναγώνιος πρὸς τὸ προχείµενον * xal ὅμως πολλὰ σπουδάσας, εὗρον καὶ τοῦ τρισμαχκαρίστου βασιλέως, κυρίου $5 ΒΝΙΟΕΤΑ METROPOLITANI THESSALONICES. Suggestio monachi cujusdam Cappadocis, Bosilii nomen habentis, ad episcopum Thessalonica, dominum Nicetam Mitylenoum, de servis, ut sacra preces eorum nuptiis adhibeantur. Sanctedomine mi,in mundo habitationem faciens, et adeuntium mc confessiones suscipiens,reperi ex iis aliquos,qui 561 vos eLaucillas haberent,et servos eorum sine sacra precatione, scorlatorum more, conjunctos. Cum autem legissem secundum magni Pauli preceptum, dicens : Quod si ethnici sit ser- vus, docealur placere domino, ne sermo calum- niis a appelatur.Si igitur habet uxorem vir, autuxor virum, doceantur seipsis esse contenti. Quod si innupti sint,discant non scortari, sed nuptias lege contrahere. Quod si dominus ejus, qui fidelis sit, Sciatque eum scortari, non del ei uxorem, aut mulieri virum, excommunicetur. Cum, inquam, id legissem, admonui dominos, ut benedicerentur eorum servi. Pl'Praceptum etiam eis ostendi. Qui preceptum quidem probarunt Apostoli,utsanctum, et Deo grata continens . id vero pro defensione causabantur, se vereri, ne si precepto pareant,ut servi benedictionem accipiant, liberati per bene- dictiouem,eorum servitute priventur. Cum hzc illi dicerent, eram rursus in certamine ad propositum dubius : multoque tamen adhibito studio, inveni etiam ter * beati imperatoris domini Alexii Novel- lam, jubentem, ut servi benedicantur, rursusque Αλεξίου Νεαρὰν, κελεύουσαν εὔλογεῖσθαι τοὺς δού- D post benediclionem servi maneant. Eam igitur illis λους, xal µένειν αὐτοὺς πάλιν δούλους καὶ μετὰ τὴν εὐλογίαν, Ὑπέδειξα οὖν ταύτην αὐτοῖς, Οἱ δὲ πάλιν ἀπελογοῦντο, μὴ εἶνχι ταύτην τὴν νοµοθεσίαν τοῦ µακαρίτου βασιλέως. M3 ἔχων οὖν τί ποιῆσαι, δἑο- μαι τῆς σῆς ἁγιότήτος, ἵνα sl ἀληθῶς ἡ νεχρὰ παρ' ἐκείνου γέγονεν, ὄπισθεν ἐπικυρωθήη δι ὑπογραφῆς 34 σῆς, καὶ ὑπογραφῇῃ διὰ τῆς ἁγίας χειρός σου, πρὸ σύστασιν καὶ πληροφορίαν τῶν ἀπιστούντων αὐτῇ, καὶ ὠφέλειαν πολλῶν. ostendi, Qui iterum defendebant, non esse hanc constitutionem beati illius principis. Cumque ne- sciam quid opus facto sit, sanctitatem tuam rogo, utsi vere ea novella ab eo facta sit, a tergo fir- metur subscriptionis tuz& auctoritate. Subscriba- turque fsancta manu tva, ad probationem cerlitu- dinemque eorum, qui illi fidem non habent, et ad multorum utilitatem. VARL& LECTIONES. 11 eb καὶ lvixoo,— 19 καὶ εἰ µέν. 19 αὑτοῖς. 390 xal θεῷ φίλα. 3 µήπως ἐλευθερωθῶσιν ἀπὸ τῆς εὖλο» (lac, καὶ στερηθ. 34 τούτων λαλούντω», 35 κύρου, 34 δι’ ἐπιγραφῆς, * ec eis sponsalia secum asseral esse contracia. ἃ eliamsi pagani servussit, hero suo placere discat, ne doctrina c. * plurimum laudandi. ! firmelur per adnolationem (uam et subscribatur. Hoc amplius discere velim a tua sanctitate, quid A de iis faciendum sit,qui unum habent servum.Est enim qui unum lantum habeal servum : et cum emere non possil ancillam, servus extranea et vaga libidine seortatur. Est qui ancillam habeat, que, quia dominus servum comparare non po'est,scor- tetur similiter. Peto et me tuam institutionem do- ceas 6, et qua sit talium medela; et an dominis, qui post Ecclesi: judicium non emendantur.offerre Deo munus sitfas; et an liceat sacerdoti horum munera accipere : maxime, cum scortantes mulie- res oblationes fermenlaverint. Responsum episcopi Thessalonicensis, domini ' Niceto Mitylenai. Quis tu, amice, qui haec longo ex intervallo in- JU8 CANONICUM 1000 "Et. δέοµαι μαθεῖν παρὰ τῆς ἁγιωσύνης, σου, tl ὀφείλω ποιῆσαι εἷς τοὺς πρὺς ἕνα ἔχοντας οἰχέτην, Ὁ μὲν γὰρ ἔχει ἕνα ὅοελον, και μὴ δυνάµενος ἵζ- ωνήσασθαι 9 καὶ δούλην, πορνεύει ὁ δοῦλος ἀπολελυ- μένος 36 ἔξω * ὁ δὲ δούλην, καὶ μὴ ὀυνάμενος ὠνή- σασθαι xml δοῦλον, πορνεύει καὶ αὐτὴ ὁμοίως. Καὶ αἰτῶ μαθεῖν τὴν σὴν οἰκονομίαν, καὶ τίς ἡ θεραπεία τῶν τοιούτων * xal el ἄξιόν dott τοὺς δεσπότας αὐ- τῶν μετὰ τὴν κρίσιν τῆς Εκχλησίας uà ποιήσαν- τας διόρθωσιν, προσφἑρειν δῶρον τῷ θεῷ xa d ἑνδέχεται τὸν ἱερέα δέχεσθαι τὰ τούτων δῶρα, xai μάλιστα, ὅτα αἱ παρνεύουαχι τὰς προσφορὰς ζυμώ- σουσι, € Λύσις τοῦ θεσσαλονίκης, xopoo Νικήτα τοῦ Μιτυλη- B ναίου, » Ti μὲν el, ἄθρωπε, ἀγνοῷ, ὁ ταῦτα ἑπερωτῶν, terrogas, nescio ; qui nec te viderim, nec tecum ix μαχροῦ διαστήµατος, μήτε iow σε, μήτε ἵν- sim collocutus. Quse autem errata comprehendit τυχών σοι» ἐξ ἀνάγκης δὲ, à διαλαμθάνει d ὑπό- admonitio tua ^, necessariocorrigendasunt,tuam- pvnsi« σου σφάλματα, διορθωτέα sls, Kal ἀποδέ- que de iisinterrogationem accipio.leccata eorum, Ἀχομαί σου τὴν περὶ τούτων ἐρώτησιν, ὅτι τὰ ἅμαρ- qui dominis inserviunt, sive servi sint, sive liberi, τήµατα τῶν ὑπηρετούντων τοῖς δεσπόταις, εἴτε δοῦ- et potius servi,aul omnino constituti in potestate, ol εἰσιν εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ μᾶλλον δοῦλοι, fj ὅλως in dominos ! conferuntur, si eurunr correctionem ὑπεξούσιοι, ἐπὶ τοὺς δεσπότας 38 φέρονται " εἴ γε μὴ nullo modo curent.Et si quidem sint latentia,ratio- Ππαντοίως φροντίζει Ὢ τῆς τούτων διορθώσεως, xai d nem Deo reddet, quifecit: sin autem aperta,pater- έν εἶσιν ἄφανη, τῷ Θεῷ δώσει «λόγον ὁ πράττων ᾿ familias ipse : qui etiamecclesislocihsmc declarare εἰ δὲ φανερὰ, αὐτὸς ὁ οἰκοδεσπότης * ὡς καὶ ὀφείλει tenetur, ut episcopus, et qui illic sunt sacerdotes, τῇῃ κατὰ τόπον Εκκλησία ταῦτα φανεροῦν, ἵνα ὁ ac monachi,de eorum correctione disceptent.Tunc ἐπίσκοπος, καὶ ol ἐχεῖσε ἱερεῖς, xai povayol, περὶ enim paterfamilias si quidem admonitus id negle-,, τῆς τούτων διορθώσεως ἀγωνίσωνται, Τότε γὰρ ὁ Xerit, nec fecerit ad emendationem,quidquid'inse οἰκοδεσπότης, εἴπερ ἐμελοίη ὑπομνησθεὶς, xal οὐχὶ est, increpandus est pro sui ordinis qualitate, et τὰ παρ) αὐτοῦ πάντα ποιοῖ πρὸς διόρθωσιν, ἐπιτιμη- exlerminandus?. Cum igiturservi etancilla cujus- —*éoc ἐσιὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ «dL, καὶ ἀφοριστέος. piamscortantur,etaccepta ejusnolitiadominos non Ότε γοῦν οἱ δοῦλοι καὶ οἱ δουλίδες τινὸς πορνεύουσι, coercet ullo modo tale peccatum, nec permittit eos καὶ εἴδησιν λαμθάνων ὁ κύριος αὐτῶν οὐ παντοίως benedictionemaccipere: excominunicationedignus διορθοῦται τὸ τοιοῦτον ἁμάρτημα, καὶ ἐπιτρέπει ab- est, juxta sacros et divinos canones, quemadmodum τοῖς τὴν ἱερολογίαν, ἀφορισμοῦ Ἔστιν ἄξιος κατὰ tu exquisite considerasii. Illud autem fruatra for- τοὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας, καθὼς αὐτὸς 26 ἠχρι- midant domini, ne si servis concedatur, ut cum δολογήσω *. ἐκεῖνο δὲ µάτην ὑποπτεύεται παρὰ τῶν legitimis uxoribussacris benedicanturprecibus,aut δεσποτῶν, ὅτι ἐὰν συγχωρηθῶσιν οἱ δοῦλοι Ίερολο- ancillae cum viris, suos servos amiltant: quasi sa- γηθῆναι μετὰ υγυναικῶν νοµίµων, ἃ αἱ δουλίδες crarum precum recitatio eos in libertatem rapiat. μετὰ ἀνδρῶν, τοὺς οἰκείους οἰχέτας ἀπολέσουσιν . Hanc enimformidinem inclytusimperator,dominus ὥς τῆς ἱερολογίας ἁρπαζούσης αὐτοὺς εἰς ἔλευθε- Alexius sustulit, per novellam, quam etiam Eccle- ρίαν. Ταύτην γὰρ τὴν ὑποφίαν ἀνεῖλεν à ἀοίδιμος site receperunt.Et reliquum,ne scortentur k, rece- D βασιλεὺς Χύριος 90 Αλέξιος, διὰ Νεαρᾶς, Ἂν xal αἱ plum est, ut sacra precatione serviles initientur persons, iterumque in servitute maneant. Nec ullam causam habent domini, quin suos servos servis mulieribus,et ancillas servis viris, cum sacra precatione legitime conjungant.Quod nisi fecerint, canonicis obnoxii sunt poenis, exterminationibus ! videlicet, et excommunicalionibus. Eorum autem neque oblationes accipiende, donec corrigantur. Εκκλησίαι δέξαντο * xal λοιπὸν, ἵνα μὴ πορνεύω- σιν S4, ἐδέχθη τὸ ἱερολογεῖσθαι τὰ δουλικὰ πρόσωπα, καὶ µένειν πάλιν ὑπὸ τὴν δουλείαν, Καὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν οἱ δεσπόται πρόφασιν εἷς τὸ συζευγνύειν τοὺς οἰχείους δούλους νομίμως ταῖς δουλίσι 93. γωναιξὶ, «καὶ τὰς δουλίδας ἀνδράσι δούλοις μετὰ ἱερολογίας« Kal εἰ μὴ τοῦτο ποιοῦσιν, ὑπεύθυνοί εἶσι τοῖς xavo- νικοῖς ἐπιτιμίοις, ἤγουν ἀφορισμοῖς καὶ ἁποκοινωνη- ' VARLE LECTIONES. 35 μὴ δυναµένου τοῦ δεσπότου ἔξων. 36 ἀπολελομένως, 3 δωναμένου ὠνήσασθαι καὶ δοῦλου τοῦ δεσπότου, $8 ἐπὶ τοὺς οἰκολεσπότας, 39 φροντίζοι, B$ ταῖς δούλαις, & cognoscere cupio consilium tuum. ^ suggestio. ne servi scortentur. ! segregalionibus. 29" καθὼς καὶ αὐτός. 30 κῶρος. 94 ἵνα. μὴ πορνεύωσυν οἱ δοῦλοι. n patres familias. 1 segregandus. * Ideoque 1004 GEJECO-ROMANUM 1003 σίχις. T&v δὲ τοιούτων οὐδὲ αἱ προσφοραὶ δεχταὶ, A Sed et quiadea observanda emendandaque 4 depu- ἕως ἂν διορθώσωνται. Αλλ) καὶ οἱ ἐπιτεταγμένοι 5 ἐπιτηρεῖν τὰ τοιαῦτα, καὶ διορθοῦν, εἰ μὴ τοιοῦτο ποιοῦσι, καὶ αὐτοὶ τοῖς ἱεροῖς Χανόσιν ὑπεύθυνοι γίνονται, El δέ τις εὐπορεῖ ἑνὸς δούλου fj δουλίδος, ἀπορεῖ δὲ ἕτερον Κτήσασθαι, πρὸς τὸ συζεῦξαι a5- τοὺς, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέχεται ὃν ἔχει 54 ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, ἵστω ὡς τοῦτο οὐκ ἐχθάλλει αὐτοὺς τῆς ἐκκλησιαστικῆς καὶ κανονικής ἐπιτιμήσεως ^ ἀλλὰ xai αὐτὸς παντοίως αἱτείσθω 55 διδάξαι τὸν οἰχεῖον οἰκέτην σωφρωνεῖν, fj κωλύσαι 20 τὴν πορνείαν διὰ τρόπου παντὸς, γἀμῷ ὅπως δήποτε συζεύξας τὸ πορνεῦον πρόσωπον * καὶ οὕτως ἔστω ἀνεύθυνος 97, 'H ὑπογραφή * 'O μητροπολίτης θεσσαλονίκης Νικήτας, « Ερωτήσεις καὶ ἀποχρίσεις διάφοροι, γενόμεναι παρὰ διαφόρων ἀρχιερέων πρὸς τὸν Ὑχαρτοφύλακα χύριον Νικήταν, τὸν γεγονότα ἀρχιεπίσκοπον τῆς µητροπό- λεως θεσσαλονίκης, ] Ερώτησις πρώτη. Διάκονος ὀφφικιάλιος [χατηγο- ρηθεὶς, ὅτι προέδωχέ τι ἀχίνητον τῆς ᾿Εκχλησίας, ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ µητροπολίτου * ἐτελεύτησεν ὁ μητροπολίτης, ἦλθεν ὁ ἕτερος, καὶ εἴασε τοῦτον ἔπι- τετιμημένον *. καὶ ἐρωτῶ εἰ δυνατόν ἐστι τοῦτον Άλυ- θῆναι παρ ἡμῶν τοῦ ἐπιτιμίου. Ἐρώτησις B. Κληρικὸς, λαθὼν dovatxz, καὶ μνηστευσάµενος αὐτὴν, καὶ τὰς εὐχὰς της µνηστείας δεξάµενος, συνεγένετο ταύτη Εἶτκ Ἐχειροτονήθη ἵε- ρεὺς, ἐλπίζων ὅτι αἱ εὐχαὶ τῆς µνηστείας ἀρχοῦσιν. tati sunt »,nisi id fecerint,sacris canonibusobnoxii erunt. Quod si cui sit facultas habendi servum unum, vel ancillam, desit autem fucultas alterius comparan«i,utees conjungat ,et obidindulgetei ο, quem in sua potestate habet: sciat ipsos non ideo liberari ab ecclesiastica et canonica censura.Sed et ipse omnino tenetur docereservum suum continen- ter agere,aut omni modo scortationem prohibere », nuptiis utcunque conjungens scortantem perso- nam ; atque ita extra culpam esto 4. Subscriptio : Nicetas? metropolitanus Thessalo- B nica. Interrogationes et responsiones diverso, a variis antistitibus facte ad. dominum Nicelam char- tophylacem, qui fuit archiepiscopus metropolis Thessalonices. Interrogatio prima. Diaconus officialis, accu- satus, quod per collusionem amiserit rem Ec- clesieimmobilem,censure ecclesiastica subjectus est a metropolitano : obiit metropolitanus,succes- sit alius, qui eum in poenis esse sivit. Quaero, an hic a nobis pena absolvi possit. Interr. 2. Clericus uxorem ducens, precatione tantum sponsaliorum suscepta, cum ea congres- sus est : deinde creatus est sacerdos, credens Sponsaliorum preces ad nuptias sufficere, cum el; γάµον, ἁγνοοῦντος καὶ xo9 ἀρχιερέως, ὅτι οὐκ antistes ignoraret perfectas nuptias non fuisse ἐγένετο τέλειος Ὑάμος, Μετὰ τοῦτο ἔλαθε xal τὰς εὐχὰς τοῦ γάμου * xal ἐρωτῶ el ὀφείλει ἱερουργεῖν, 5 στῆναι $8 της Ἱερουργίας, Ἡ ἐπιτιμηθῆναι πρὸς καιρόν. Ἐρώτησις Υ. Ὁ δευτερογαµήσας ^ δεπότατος cl ὀφείλει iv τῷ καιρῷ της εἰσόδου συνεισοδεύειν τῷ ἁρχιερεῖ. ἸΑπόχρισις πρώτη. Ὁ κατηγορηθεὶς, εἴτε καὶ contractas. Postea nuptiarum etiam precationem accepit. Qusro, an debeat sacra celebrare, aut a celebratione desistere, aut temporalibus penis coerceri. Interr. 3. An deputatus, qui secundas nuptias contraxit, debeat tempore introitus simul introire cum antistite. | Responsio prima. Qui incasatus est,sive simpli- ἁπλῶς, εἴτε xal xatà νόμους διαθληθεὶς ἐπὶ τῖ τοῦ ciler,sive secundum leges accusatione instituta, ob κτήματος τῆς "ExxÀnslac προδοσίᾳ, οὐ uévtot xxt collusionem de praedio Ecclesic factam,uon tamen ἐλεγθεὶς, εἶ καὶ εἰάθη ῥἐπιτετιμημένος, τοῦ ibmvu- µήσαντος αὐτὸν διὰ τὴν τοιαύτην κατηγορίαν τελευ- etiam convictus, et si sub poenis (cum is qui pro- pter talem accusationem eas irrogaverat, sit mor- τήσαντος, xal παρὰ τῶν μετ αὐτὸν δύο ἁἀρχιερέων tuus) relictus fuerit, et a. duobus, qui post illum καὶ ἔτι ἐπιτετιμήμένος µέχρι τοῦ νῦν * ὅμως ἐὰν fuerunt, antisltitibus, sitque hactennssub iis: tamen οὐδεὶς ἐλέγχῃ αὐτὸν οὐδὲ vos, οὔτε αὐτὸς ὁμολογετ2 si nunc nullus eum convincat, nec fateatur prodi- τὴν προδοσίαν, δύναται λυθῆναι παρὰ τοῦ νῦν ἀρχιερέως αὐτοῦ; xal εἶναι Ey τῇ οἰχείᾳ ἐνεργεία, καὶ ἐνεργεῖν καὶ τὰ τοῦ ὀφφικίου αὐτοῦ. π. B. Ὁ δὲ τῇ οἶκείᾳ μνηστῖ πρὸ τῆς τοῦ titonem, potest a suoantislite, qui nunc est,absol- vi; et esse in proprio ministerio, -officioque suo fungi. Resp. 2. Clericus autem,qui cum sua sponsa ante Ἱάμου ispoloylag κχληρικὸς συναφθεὶς, εἰ καὶ µη nuptiarum consecrationem colit,licet non censeatur ὡς κλεψιγαµήσας λογίζεται, διὰ τὸ νοµίζειν ὅτι ἀρ- clandestinas " contraxisse nuplias, quia sufficere κεῖ αὗτῳ πρὺς τὴν τῆς μνηστῆς συνάφειαν ἡ τῆς existimet sponsaliorum conjunctionem ad sponse µνηστείας συνάφεια * ἀλλ᾽ ὅτι ἠγνόησεν ὅλως ἅπερ copulam : quia tamen omnino ignoravit ea, que VARL£E LECTIONES. S5 οἱ ἐπιτετραμμένοι διοσᾷν, 54 ἀνέχεται πορνεύειν ὃν ἔχει, ἢ Tv ἔχει, 95 ἀπειτεῖται, 96 χωλύσει. 9T ἔσται ἀνεύθυνος, Μηνὶ Σεντεµθρίῳ, ἐπινεμήσεως ια. 98 ἡ ἐκστῆναι, * inspiciendaque. ^ mandatum habcnt. ο patitur scortari eum eamve, quem quamve in sua po- testate habet.» prohibebit.4 addendum Mense septembri, indictione χι. * furtivas. PATROL. Gn. CXIX. ! 39 1003 JUS CANONICUM 1004 ipsum non ignorare oportuit, ob eam causam pra- A αὐτὸν οὖκ bypriv ἀγνοεῖν, διὰ τοῦτο προχριµατίζεται, judicium patitur, et si post ordinationem, benedi- clionem nuptiarum susceperil.Duo enim ignoravit, etsolam sponsaliorum precationem non sufficeread copulam, et post ordinationembenedictione conju- gali non initiari quemquam. Dicam et terlium, neminem qui cum sponsa ante nuptias congressus sit, ordinatione dignum haberi. Resp. 3. Deputatus vero,qui secundas contraxit nuptias, servans (ut opinor) binubi priorem pe- nam, qui ei canonice imposita est (videlicet ex- communicatus anno uno aul allero, prout ipse judicaveris), postea rursus benigne restituetur ad deputati ministerium. Interr.Cum donatum essetcuipiam monasterium xiv μετὰ τὴν ῄειροτονίαν καὶ τὴν iepoÀoylaw τοῦ άμου ἐδέξατο, Δύο γὰρ ἠγνόησεν, ὅτι οὐχ ἀρχεῖ αὐτῷ μόνη ἡ £y, της µνηστείας πρὸς την συνάφειαν * xal ὅτι μετὰ τὴν Χχειροτονίαν οὐδες ἱερολογεῖται μετὰ γυναικός. Εἴπω δὲ xal τριτον, ὅτι οὖδεὶς τῃ μνηστῃ συναφθεὶς πρὸ τοῦ γάµου, χειροτονίας ἀξιοῦται. Ἂπ. Υ. Ὁ μέντοι δευτερογαµήσας δεποτάτος, φυλάξας, οἶμαι, τὸ τοῦ διγάµου πρότερον ἐπιτίμιον, ὅπερ αὐτῷ κανονικῶς ἐπιτίθεται ἄἤγουν ἕνα ἔνιαυ- τὸν εἶτε δύο γενόμενος ἀκοινώνητυς, ὡς ἂν αὐτὸς δοχι- µάσης μετὰ τοῦτο πάλιν φιλανθρώπως ἀποχαταστήσεται ες τὴν τοῦ δεποτάτου ἐυέργειαν. Ἐρώτησις. Δωρηθέντος τινὶ µοναστηρίου παρά a quodam eorum, qui ante me fuerunt, metropo- Ἑ τινος τῶν πρὸ ἐμοῦ μητροπολιτῶν, ἐγένετο ἐπὶ τῷ litano ; facta est monasterio et possessionis 5 ad. meam metropolim pertinentis concessio. Án hoc possit tieri, et possessiones metropolitanorum ! monasteriis, concedi, nomine lantum sic appella- tis, non re. Resp. Possessionis ad metropolim pertinentis monasterio facta concessio; etsi monasterium me- tropoli dominice subsit, aut velut domus " sit metropolitani, aut nullo modo donari possit, aut reditus ad metropolim proveniat (ut plerumque fit), recta ratione nec .cognita est, nec recipienda. multo autem magis, si nihil horum fuerit. Mani- festa enim alienatio aut frustra et inconsiderate a metropoli in monasterium possessio translata Μοναστηρίῳ xxl Χτήµατος ἐπίδοσις τῃ ὑπ' ἐμὲ µη- τροπόλει διαφέροντος, El οὖν δύναται τοῦτο γίνεσθαι, καὶ τὰ τῶν µητροπόλεων ἐπιδίδοοθχαι τοῖς µοναστη”- ρίοις κτήματα, ὀνόμασι µόνον κεχληµένοις, οὗ πρά- γµασι. Απ. Ἡ τοῦ κτήµατος τῆς µητροπόλεως πρὸς µοναστήριον ἐπίδοσις, κἂν ὑπὸ τὴν µητρόπολιν δε- σποτικῶς ὑπάρχτ τὸ µοναστήριον, xiv ὡς ἐἑνδιαί- τηµα ᾗ τοῦ µητροπολίτου, xal ὅλως ἀδώρηστον, κἂν τὰ τῶν προσόδων εἷς τὴν μητρόπολιν εἰσοδιάζη- ται (ola. πολλάκις γίνεται) τῷ ὀρθῷ λόγῳ ἀνεπίγνω- στός ἐστι xal ἀνεπίδεχτος * πολλῷ δὲ πλέον ἐὰν οὐ- δὲν τούτων f. ἸἘκποιήσις γὰρ φανερὰ, f µάτην καὶ ἁλογίστως ἀπὸ τῆς µητροπόλεως εἷς τὸ µονα- videtur 7. Quod autem frustra et in vanum sit, nec C στήριον τὸ χτῆµα µετατιθέµενον 39:40 φαίνεται. Τὸ δὲ rationi nec legi est consentaneum. Cujusque enim monasterii peculiaris est administratio, et ad pro- priam constitutionem spectans *. Verum eliam peculiaris ipsius metropolis, nisi ex sy nodica dis- pensatione ad utilitatem Ecclesi: tale quid da- tum sit. At vero alienatio sine synodica cognitione fieri non permitlitur. Interr. Si quis sacerdos, aut etiam laicus, de- prehensus sit contra proprium episcopum, aut magistratum, aut privatum simpliciter, et vulga- rem hominem cruces in charla manu propria {θ- cisse, aut etiam insidiasin ipsos, vel coetus Y po- puli meditatus, cui peene subjicitur ? Resp. Qui tale quidpiam perpelrant,et ab extra- neis legibus, ut tu ipse scis Deo charissime, plectuntur,velut crimins conjurationis et sodalitii rei 7. Multo autem magis ab Ecclesia emendationi subjiciuntur *?, juxta decimum octavum canonem Chalcedonensis sanct: synodi. El si quidem cle- rici sinl, de proprio gradu excidunt juxta trice- simum quartum conc. Trull. canonem : sin autem laici, excommunicantur. In quibus enim clerici deponuntur, laici excommunicantur. µάταιον, οὐκ ἕλλογον οὐδὲ ἔννομον, ἛἙκαστου γὰρ µοναστηρίου διοίκησις Ἱδιάζουσά ἐστι καὶ d τὴν αὐτοῦ σύστασιν ὁρῶσα, ἀλλὰ καὶ d τῆς μητρο- πόλεως, ἰδιάζουσα, εἰ μὴ ἐκ συνοδικῆς οἰκονομίας πρὸς τὸ λυσιτελὲς τῆς Ἐκκλησίας τοιοῦτόν τι δέδοται. Καὶ ἐκποίησις δὲ ἄνευ συνοδικῆς διαγνώσεως οὐ συγκε- Κώρηται γίνεσθαι, ἘΕρώτησις. Et τις ἱερωμένος, fj καὶ λαϊκὸς qupa1- θείη κατὰ τοῦ οἰχείου ἐπισκόπου, fj xal ἄρχοντος, ἡ vai ἰδιώτου ἁπλῶς καὶ τοῦ τυχόντος ἀνθρώπου, σταυροὺς ἓν χάρτῃ οἰκειοχείρως ποιῶν, ἢ καὶ αυσκευὰς κατ) αὐτῶν, fj xal λαοσυναξίας ἐκμελετῶν, τίνι dpa ἐπι. τιµίῳ ὑπόχειται ; Ἂπ. Οἱ Ἅµτοιοῦτόν τι διαπράττοντες καθὼς οἶδας καὶ αὐτὸς θεοφιλέστατε, xal παρὰ τῶν ἔξω νόμων τιμωροῦνται, ὡς ὑπεύθωνοι τῷ της συνωµο- σίας καὶ «φρατρίας ἐγκλήματι πολλῷ ὁξ πλέον παρὰ τῆς Ἐκκλησίας εὐθύνονται, χατὰ τὸν ιη τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἁγίας συνόδου xavóva, Καὶ ci μὲν κληρικοὶ εἶεν, ἐχπίπτουσι τοῦ οἰκείου βαθμοῦ, κατὰ τὸν λὸ τῆς iv tp Τρούλλῳ * εἰ δὲ λαϊκοὶ, ἀφορίζον- ται. Ἐν οἷς γὰρ ol κληρικοὶ καθαιροῦνται, οἱ λαϊκοὶ ἀφορίζονται, ΥΑΒΙΑ LECTIONES. 89, 40 µετατιθεµένη. ' praedii. metropolinm. " domicilium. * Nam alienationem manifestum esseparet, quam temere citraquerutionempraedium a metropoli ad monasterium transfert.Quod autem temere fit. x conservatio- nem spectans. Itidem et metropolis administratio pecularis est.» concursus. , factionis, » puniuntur 1005 GRJECO-ROMANUM 1006 Ἐρώτησις, EÍ τις ἱερωμένος fj καὶ λαϊκὸς φωραθεηΑ — Interr. Si quis consecratus y, aut etiam laicus ἐπαοιδὸς, ἢ καὶ φαρμαχὸς, fj καὶ τριοδεύων ποίῳ ἔπιτι- pp ὑποσεσεῖται ; Ἆπ., Καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς ἐθνικῆς εἶσι σ)»νηθείας ob τῆς Χριστιανικῆς πολιτείας, οὔτε μὲν τῆς ὀρθο- δόξου Εχχλησίας, Όθεν ὁ τούτοις ἁλοὺς τοῖς ἔπι- τηδεύµασι καὶ καχοτεχνήµασιν, cl μὴν γληρικός ἐστι, καθαιρεῖται, καὶ της Εκκλησίας ἀποῤῥίπτε- vat, κατὰ τὸν AG τῆς iv Λαοδικείᾳ συνόδου κανόνα ὡσαύτως δὲ xal ὁ λαϊχὺς ἐκθάλλετιι της ἸἘΕκκλη- σίας τελείως. ἨΜετανοοῦντες δὲ οἰκονομοῦνται δι ἑξαετίας, fj πενταετίας ' τρία μὲν ἔτη ὑποπίπτον- τες, καὶ τὰ λοιπὰ συνευχόµενοι µόνον, χωρὶς προσ- φορᾶς, κατὰ τὸν κὸ τῆς ἐν ᾽Αγκύρᾳ. Οὕτως δὲ µε- τανοήῄσαντες γνησίως, Tj ὡς ἂν à ἀρχιερεὺς συνορᾷ, πρὸς τὴν µετάνοιαν αὐτῶν (ἔχει γὰρ ἐξουσίαν καὶ deprehensus sit incantator aut veneficus, aut etiam triviorum circulator, cui poen: succidet ? Hesp. Hzc sunt paganice consuetudinis, non Christian: reipublicz, et minus orthodoxe Eccle- si:?. Unde qui de his studiis et malis artibus con- victus fuerit, si quidem sit clericus ; deponitur, et de Ecclesia ejicitur, juxta canonem tricesimum sextum Laodicepz synodi. Similique modo laicus prorsus ab Ecclesia expellitur.Poenitentiam autem agentes emendantur per serennium, aut quin- quennium : tribus quidem annis prostrati, et re- liquis comprecantes tantum, sine oblatione, juxta vicesimum quartum canonem Ancyrans. Átque ita ingenue poenitentes, vel ut antistes ad eorum ponitentiam animadverlerit ο (habet enim po- μειοῦν τὸν καιρὸν), τῆς θείας καταξιοῦνται µετα- B lestatem etiam minuendi temporis), divinam com- λήψεως. Ἐρώτησις, Et τις ἱερωμένους παραδυναστεύειν τῷ τῆς χώρας ἄρχοντι σπεύδει, κἀντεῦθεν προσαγγέλλει τινὰ κατά τινων, καὶ τὸν ἄρχοντα xat ἐχείνων διανιστῷ, τί κανονικῶὼς ὁ τοιούῦτος πείσετει ; Απ. Ὁ Ἱερωμένος τῷ Ἱερῷ προσεδρεύειν ὀφεί- λει, xal ταῖς ἐκχκλησιαστικαῖς ὑπηρεσίαις ἐνασχολεῖ- σθαι, καὶ οὐ παραδυναστεύεν κοαµιχκαῖς ἐξουσίαις καὶ ἄρχουσιν, Ἐκ δὲ τῆς νομίμου παραγγελίας οὗ βλάπτεται εἴ ποτε τοῦτο ποιήσει, cb μὴ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας Εστὶν ἡ προσαγγελία ἡ ψευδὴς καὶ συ- κοφανντική, Τότε γὰρ fj ὡς ἀσεθὴς ἢ ὡς συκοφάντης καταχινώσκεται ἔλεγχθείς. Απλαί δέ slow al xavo- νικαὶ τῶν τοιούτων τιµωρίαι. municationem promerebuntur. Interr. Si quis sacerdotatus d cum przside pro- vincis potentatum habere studeat,indeque denun- Gaverit quidpiam de aliquibus; et preesidem in eos excitaverit*, quid secundum canones patietur ? Resp. Sacerdos templo assidere debet,et eccle- siasticis occupari ministeriis, non potentatum simul gerere cum mundanis potestatibus et magistrati- bus. Ex legitima autem denuntiatione non laeditur. si quando id faciat, nisi contra Ecclesiam, fiat falsa et calumniosa delatio. Tunc enim aut ut. im- pius, aut calumniator convictus, damnatur. Certe autem aunt cauonicze horum poena. Ἐρώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος, παρὰ τὸ προσΏχον àu- C — Interr. Si quis sacratus, preter decorum indua- φιέννυνται ἔνδυμα, xal κοσμιχὰ περιθαλλόµενος qupati, xal ῥαᾳθδοφορῶν f| καὶ νυκτοπορῶν, πῶς οὔτος Χανονι- xix συσταλήσεται ; "Ax. Τὸ ἀμφιέννυσθαι ἀχατάλληλα τῷ οἰκείῳ σχή- ματι, καὶ ῥαθδοφορεῖν, καὶ νυκτοπορεῖν, ὅσον μὲν κατὰ τὸ φαινόµενον, οὐκ ἐπαινετόν ἐστιν, Οὐδὲν γὰρ αγχθὸν ὑποθάλλει νοεῖν κατὰ τοῦ οὕτω πράττοντος. Μετὰ παραγγελίαν 3 γὰρ ὁ τοῦτο ποιῶν, καθαιρεθή- σεται πάντως * εἰ μὴ δι ἀνάγκην τινὰ, Ἡ περίστα- σιν, f| πενίαν, fj, ἄλλην τινὰ εὔλογον, 43 fj xal διὰ τὴν τοῦ τόπου ἀγριότητα, xal ἀκαταστασίαν, καὶ βάρθαρον, πρὸς ὠφέλειαν ἑαυτοῦ fj ἑτέρου τινὸς, οὐ πρὸς ψυχικην βλάθην. Τότε γὰρ συγγνωσθήσεται, ὡς p^ ἀρνούμενος τὸ ἐπάγγελμα, μηδὲ καταφρονη- τικῶς ἔχων πρὸς τὸ σχΏμα, μηδέ τισιν ἑτέροις ἐπιτιθέμενος, Ἐρώτησις, Εἴ τις ἱερωμένος συμμιγη λαὸν δι- ανἰστησιν 7| κατὰ τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, fj κατά τινος ἑτέρου ἁπλῶς, καὶ ὀχλοποιεΙ, καὶ ἐκμελετᾷ κατ’ αὐτοῦ, τί ὀφείλει οὗτος πείσεσθαι ἀπὸ κανόνος ; tur vestem, et mundanis amictus deprehensus sit, et tela ferens !, noctuque vagans, quonam modo coercebitur ? Resp. Indui non decenti habitu,et telum s ferre, noctuque vagari, ut prima specie videtur, lauda- bile non esl. Nam de eo, qui sic agit, boni nihil suspicari licet. Post admonitionem enim ἃ qui id facil, deponelur omnino : nisi per necessitatem aliquam, aut infortuniuru, vel paupertatem, aliam- ve quam justam causam, aut etiam loci ferocita- tem, et instabilitatem, ac barbariem, ad utilitatem suam, vel alterins cujuspiam, nonad animae dam- num. Tunc enim ei venia dabitur, ut qui non sit inficiatlus promissum, neque ! contemptui habeat habitum, neque ullis aliis insidietur. Interr. Si quis sacratus promiscuum vul- gum excitel adversus suum episcopum, vel alium quemlibet simpliciter, et turbas congreget, ac moliatur in eum, quidnam a canone pati debet VARLE LECTIONES. A4 παραγγελίαν γοῦν. 43 αἰτίαν εὔλογον, b sacerdos. 9 vere acta posnitentia, vel prout pontifici videtur habita panitentie ipsorum ratione. 4 in sacerdotio cons'étutus. ο incitaverit. « fusles gerens. € fustem. ^ ergo. i qui professionem suam non neget. 1007 JUS CANONICUM 1008 Resp. Responsum, quod ad primam interro- Α gationem factum est,et ad hanc sufficiet, nec plu- ribus opus est verbis. Interr. Si quis sacratus edoctus fuerit, quo- modo omnia, qui» sunt secundum canones, fa- cere oporleat, qua autem preeter ecclesiasticam institutionem et traditionem,aversari : et postquam vel nullo modo, vel ad tempus paruerit, rursus aliquando ad suos depravatos mores revertatur, et praeter canones. ecclesiasticamque traditionem alienis 1 majoribus, et pro sua libidine utatur, cui ponas secunduin canones subjicietur ? Resp. Quod contra divinos canones ecclesiasti- camque traditionem fit, aut emendandum est, aut prorsus condemnandum : et transgredienti poena a compelenti canone definita est. Interr. Si quis sacerdos donum sacramento- rum communicanlibus non gratuito largiatur, qua censura emendabitur ? Resp. Si hic post unam vel alteram admonitio- nem non corrigatur, benigna ratione exeonimu- nicabitur. Quod si postea absolutus excommu- nicatione celeste donum non venale vendere per- severet, deponetur. Donatio enim Dei, donatio non venalis *. Si quis autem ei sponte offerat, in solatium forte paupertatis, vel honoris causa, vel in modum liberalitatis ; accipere. et pro offe- rente vota facere non prohibetur. Interr. Si quis sacerdos salem benedicens, ᾳ Ἆπ. Ἡ πρὸς τὴν πρώτην σου ἐρώτησιν ἀποχρι- σις ἀρχέσει καὶ πρὸς τὴν νῦν, xal o) χρεία λόγων πολλών, Ἐρώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος ἐκδιδαχθῇ τὰ κατὰ κανόνας πάντα ὡς δεῖ διαπράττεσθαι, τὰ δὲ παρὰ τὴν ἐχκλησιαστιχην κχατάστασιν καὶ παράδοσιν ἆπο- στρέφεσθαι * ὁ δὲ ἢ οὐδαμῶς f$ πρὸς καιρὸν πει- σθεὶς, πάλιν παρὰ καιρὸν πρὸς τὰ παράλογα αὑτοῦ ἤθη ὑποστρέφει, καὶ παρὰ κανόνας καὶ τὴν ἔκκλη- σιαστικὴν παράδοσιν ἀλλοκότοις ἔθεσεσι xxl τοῖς δο- κοῦσιν αὐτῷ Ἱχρᾶται * τίνι ἐπιτιμίῳ κανονικῶς ὕπο- κείσεται ; Απ. Τὸ παρὰ τοὺς θείους κανόνας Ὑινόμενον καὶ τὴν ἐκκλησιαστιχὴν παράδοσιν, fj διορθωτέον Εστὶν, ἢ τελείως χαταγνωστέον * καὶ τῷ παραθαίνοντι ἀπὸ τοῦ p Ἱροσφόρου κανόνος τὸ ἐπιτίμιον ὥρισται. ᾿Ερώτησις, EU τις ἱερεὺς μὲ κατὰ δωρεὰν τὴν δωρεὰν τῶν μυστηρίων τοῖς µεταλαμθάνουσι δίδωσιν, ὅπως En:- τιµηθήσεται οὗτος ; Ἐπ. Ὁ τοιοῦτος κατὰ φιλάνθρωπον λόγον μετὰ µίαν καὶ δευτέραν παραγγελίαν µένων ἁδιόρθωτος, ἀφορισθήσεται. El δὲ μετὰ ταῦτα λυθεὶς τῶν ἀφορι- σμοῦ. ἐπιμένων Ἠπιπράσχει τὴν ἄπρατον οὐρένιον δωρεὰν, καθαιρεθήσεται. Δωρεὰ γὰρ fj τοῦ θεοῦ ἕω- pe, οὐχὶ ὤνιον. Εκ προαιρέσεως δὲ εἴ τις ajw-p προσφέρει εἰς παρηγορὶαν τυχὸν τῆς πενίας, ἢ τιμῆς ἕνεχεν, fj xarà τρόπον φιλοτιμµίας τοῦτον 4$ λαμθάνειν καὶ ὑπερεύχεσθαι τοῦ προσενεγκόντος, οὐ χεχώλυται. Ἐρώτησις, Et τις ἱερὺς ἅλατα εὐλογῶν, fj καὶ aut ovibus et bobus preces fundens inveniatur, ἍἈπροθάτοις εὐχὰς διδοὺς καὶ βουσὶν εὑρεθῃ, καὶ τὰ eorumque pectuscula et coria recipiens,aul eliam στηθύνια τούτων, xal τὰ δέρµατα ἀναλαμβανόμενος, columbas ad mortuorum sepulcra et memo- f καὶ περιστερὰς iv τοῖς τάφοις τῶν τεθνεώτων καὶ rias mactans, cui poene subjicitur? An liceat τοῖς μνημοσύνοις αὐτῶν σφαγιάζων. cl ἐπιτιμίῳ autem ei et convivari in memoriis, et festis ὑπόχειται ; El ἔξεστι δὲ αὐτῷ καὶ συµποσιάζειν Pv diebus, et nuptiis, cum laicis convivia haben- τοῖς μνηµοσύνοις, xal kv ταῖς ἑορτασίμοις ἡμέραις, tibus ; ad hzc in eo quod interea responsum erit, xz! iv τοῖς Ὑάμοις μετὰ τῶν συμποσιαζόντων acquiescam. λαϊκῶν, πρὸς ταῦτα ἓν τῷ τέως ἐποχριθέντι ἔχω χαλῶς. Resp. Animalia et oves in ecclesiis offerre, ul Απ. Τὸ εἷς τὰς ἐκκλησίας προσφέρεν ζῶα καὶ maclentur a sacerdotibus, qui velut eorum por- *póózzz, καὶ σφαγιάζεσθαι παρὰ τῶν ἱερέων, καὶ tiunculam accipiant, veteri more, pectuscula ej otov ἀφαιρέματα τούτων λαµθάνειν, κατὰ τὸ πα- coria, item columbos ad sepulcra mortuorum Ἅµλαιὸν, τὰ στηθύνια καὶ τὰ δέρματα, xal τὸ περιστε- sacrificare, Judaicum omnino est, et Graecum !, ρὰς iv τοῖς τάφοις τῶν τεθνεώτων θύειν, :᾿Ιουδαϊκὸν et censura correctioneque dignum.Ratione aulem ,, ἄντικρύς bati, καὶ Ἑλληνιχὸν, καὶ ἄξιον ἐπιτιμή- carentia dignari sale,et oves ac boves, ad utili- ^ σεως καὶ διορθώσεως. Τὸ δὲ ἄλογα ἀξιοῦν τῶν ἁλῶν, tatem assumentium?, sanitatemque ipsorum. et «καὶ τὰ πρόδατα xal τοὺς βόας, πρὸς ὠφέλειαν τῶν animalium, nihil habet absurdi : quin potius µεταλαμθανόντων, καὶ ὑγείαν αὐτῶν τε καὶ τῶν etiam fidei est illud. Ut animalia etiam sacerdoti- ζώων, οὐδὲν ἔχει ἄτοπον, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ πἰστεώς bus offerantur ab aliis, sive viva, sive maclata, ἔστι τοῦτο, Καὶ τὸ τὰ ζῶα δὲ τοῖς ἱερεῦσι παρὰ τών in bonorem » aliquem et expiationem, prseter ra- ἄλλων προσφέρεσθαι, εἴτε ζῶντα, εἴτε xal ἔσφα- tionem non est, sed et pietate plenum : modo Ὑμένα, xzà τιμήν τινα καὶ ἀφοσίωσιν, οὗ παράλογόν ne ad altare, vel intra ecclesiam. Ideoque pectus- ἔστιν, ἀλλὰ καὶ εὐσεδές, Πλὴν μὴ εἷς τὸ θυσιαστή- cula et coria allata sacerdos omnino citra repre- ov, 7| εἷς τὴν ἐκκλησίαν ἔἑντός, El δὲ τοῦτο, VARLE LECTIONES. 4S τοῦτο. ὁ peregrinis. Κ Nam donum hoc Dei, donum est : no js. ! ο ρολό , : non res venalis. ! paganum. 3 percipientium salem. , honoris et devotionis causa. pereipt 1009 GRJECO-ROMANUM. 1010 πάντως καὶ τὰ στηθύνια xal τὰ δέρµατα προσαγό- Α hensionem accipiet. Qui enim totum exhibet, non μενα, ἀχαναγνώστως λήψεται ὁ ἱερὺς. Ὁ γὰρ προσ- άγων τὸ ὅλον, οὗ ἈΧωλύεται µέρος προσάγειν τῷ ἱερεῖ, καὶ µέρος τὸ πιότατον. Καὶ µή pot λέγε ὅτι τοῦ Μωσαϊκοῦ νόµου τοῦτό ἐστιν, Οὐ γὰρ τελείως ὁ νόμος ἀνῄρηται, ἀλλ) ἐπὶ τὸ βέλτιον καὶ ὑψηλότερον µετεσκεύασται. Αἱ μὲν γὰρ θυσίαι τῶν ζώων ἐπαύ- θησαν, πρὸς τὸν τότε συγχωρηθεῖσαι χαιρόν οἱ δὲ πρὸς τοὺς ἱερεῖς προσαγωγαὶ οὐ χωλύονται, Καὶ τὸ Χριστιανικῶς Ὑινόμενον κατά τι ἔθος ἐγχώριον, f$ καὶ ix φιλοτιµίας ἀγροικιχκῆς, οὐχ ὡς Ἰουδαικῶς γινόµενον λογισθήσεται. El δὲ καὶ iv τοῖς μνημοσύ- νοις τῶν τεθνεώτων προσάγονται τοῖς ἱερεῦσι περι- στεραὶ, ἀντὶ ἁδροτέρων ζώων, παρὰ τῶν πενεστέ- prohibetur partem sacerdoti exhibere, et quidem parlem pinguissimam. Ne dixeris hoc esse legis Mosaice. Non enim lex prorsus abolita est, et in melius, sed οἱ sublimius transmutata, Sacri- ficia enim animalium fieri desierunt,ad tempus tunc permissa : at oblationes, qui sacerdotibus fiunt, non vetantur. Et quod Christiane fit innato ο, quodam more, vel etiam ex rusticana liberalitate, ut Judaice factum non censebitur. Quod si in moriuorum memoriis columbas animalium gran- diorum vice sacerdotibus exhibentura tenuioribus in eorum alimoniam, nou per rationem sacrificii, neque ut ad sepulcra mactentur, hoc nemo prohi- pov, εἰς ἀποτροφὴν αὐτῷ, οὐ χχτὰ λόγον θυσίας, p buerit. Oportet enim sacerdotem ex sacerdotio ali, οὐδὲ ὥστε σφαγιασθΏναι ἐπὶ τῶν τάφων * τοῦτο οὐκ ἄν τις κωλύσειε, Xph γὰρ τὸν ἱερέχ ἀπὸ τῆς lepo- σύνης Ἠτρέφεσθαι, καὶ τιμᾶσθαι παρὰ τῶν λαικῶν, ἄλλως τε πάντως, ὡς ἄν τις δύναιτο, xal ταῖς χατὰ δύναμιν προσαγωγαῖς. El μὴ βοῦν δύναιτο προσφέ- ρειν ὁλόχληρον, µέρος ἂν προσενέγκῃ, f$ τὸ στηθύ- νιον, fj ἄλλυ τι, fj δέρµα τυχὸν µόνον. El δὲ μὴ τοῦτο, περισερὰν, ἢ ἄλλην ὅρνιν "wá c οὐ μὴν ᾽Ιουδαϊκῶς à Ἑλληνικῶς, ἀλλὰ φιλοθέως xxi εὖσε- θῶς. Αλλὰ καὶ τὸ συνδειπνεῖν καὶ σωνεσθίειν καὶ συµποσιάζειν τοὺς Ἱερεῖς τοῖς λαϊκοῖς ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ iv τοῖς γάµοις, εὐλαθῶς, καὶ μετὰ σεµνότητος πρεπούσης αὐτοῖς, εὐλογοῦντας τὸν Θεὸν, ἀχώλυτόν ἐστιν. El μὴ ἐκ συµθουλῆς 4 ἐστι τὰ συμπόσια, εἰ μὴ δευτερογαμούντων εἶεν οἱ γάμοι, εἰ μὴ παἰγνιά τινα et honorari a laicis, et alias omnino, prout quis potueritexhibitionibus asecundum facultates factis. Si bovem integrum offerre non possit, partem offerat, vel petusculum, aut quidpiam aliud, vel corium furle solum ; si neque hoc, columbam, aat aliam avem aliquam : non quidem Judaice aut Grece *, sed pie ac religiose. Enim vero eliam sa- serdotes simul cum laicis cenam et cibum sumere, ac convivari in festis, et nuptiis, modeste, et cum decenti gravitate, Deo gratias agentes, non prohibentur. Nisi collatitia sint convivia, aut se- cunde nuptix*aut aliqua in his ludicra inducan- tur : nam qua ex collatione t fiunt convivia, prohi- bentur 55 canone Laodicenm. Et in secundis nuptiis convivari sacerdoti non permittitur ; sed ἐν τούτοις εἰσάγονται * τὰ γὰρ ἐκ συµθουλῆς 4ὅ συµ- C Si quando in primis nuptiis convivetur, festivitati πόσια κατὰ τὸν νε τῆς iv Λαοδικείχ κανόνα κωλύον- intererit,donec thymelici, juxta quinquagesimum ται. Καὶ iv τῷ δευτέρῳ δὲ γάμῳ ὁ ἱερεὺς ob συν- quartum canonem Laodicenz synodi) et ludicra εσθίειν ἐπιτρέπεται ΄ ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις γά- introducantur. Qui preter hzc facit, excommuni- pot; ἤν ποτε συµποσιάσ καὶ εὐφρανθήσετει, ἕως catur, et canonice subjicitur censure. μέλλουσιν εἰσαχθῆναι (κατὰ τὸν vÓ' κανόνα τῶς iv Λαοδιδείᾳ συνόδο») οἱ θυμελικοὶ, καὶ τὰ παίγνια. Ὁ δὲ παρὰ «ατα πο ῶν ἀφορίζεται, xal ἐπιτιμᾶται κανονιχῶς. Ἠρώτησας, εὐλαθέστατε, ὅτι Τρύφων τις, οὕω — Interrogasti,religiosissime,de Tryphona quodam καλούμενος, ἐμνηστεύσατο κόρην ἀτελῆ την ἡλιχίαν οὖσαν ^ xal µήπω ἱερολογίας γενομένης, μηδὲ συν- αφείας, ἐτελεύτησεν ἡ κόρη * καὶ ἔλαθεν ὁ Τρύφων ἑτέραν γυναῖκα, xal τέτοκε θυγατέρα. Καὶ ἡ θυγάτηρ αὗτη τοῦ Τρύφωνος συζεύγνυται τῷ πρωτεξαδέλφῳ qui sic vocabatur, eum scilicet despondisse sibi imperfecte ztatis puellam, eamque nondum se- cuta benedictione vel copula discessisse, et Try- phonem aliam duxisse uxorem, quz peperit filiam. Ipsam Tryphonis filiam conjungi cum puella illius τῆς κόρης ἐκείνης, fu προμνηστευθεῖσα τῷ Τρύ- consobrino, qne prius Tryphoni desponsata in im- φωνι, ἓν ἆτελετ τῇ ἡλιχκίᾳ τετελεύτηκε ^ καὶ ἑζήτη- D perfecta eetate obiit. Quassiisti discere, an vetitus σας μαθεῖν, εἰ χωλύετχι τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα. Sil talis contractus. Et rescribimus : si sponsailla Kal ἰδοὺ γράφ»µέν σοι, ὅτι ἐὰν ἀτελῆς ἣν ἐχείνη ἡ ΠΟΠ fuit viri potens, necdum nuptiarum capax, μνηστὴ, xal οὕπω δεκτὴ γάμου, παράνοµος, ἣν ἡ injusta esse sponsalia '' et pro nullis haberi, nul- µνηστεία, καὶ ἀντ᾽ οὐδενὸς λογισθήσεται * «al οὐχέτι lumque obstare ei contractui impedimentum, quin χώλυμα οὐδὲν εἰς τὸ τοιοῦτον συνάλλαγµα, καὶ à Tryphonis filia licite nubat illius consobrino. θυγάτηρ τοῦ Τρύφωνος ἀκωλύτως λαμθάνει τὸν πρῶτον ἐχείνης ἑξάδελφον. VARI LECTIONES. 44 συµθολῆς. AS συμθολῆς, | ο provinciali.» cum aliis cmníno rebus. atumoblationibus. τ pagano more. * secundo nubentium. t ez collecta. 3 illegitima fuisse sponsalia. P d 1011 JUS GANONICUM JOANNIS 70ΝΑΒΑΡ. ΑΔ ΙΩΑΝΝΟΥ TOY ZONAPA. Magni quondam drungarii υἱρία, el primi & « Τοῦ γεγονότος μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίχλας, καὶ secretis, Oratio ad eos, qui naturalem seminis πρωτοασηκρητιον Λόγος πρὸς τοὺς τὴν φυσικὴν της fluxum immunditiem existimant. γονῆς ἐκροὴν µίχσµα ἡγουμένους. » Nolijustus esse multum ", neque regula ipsa MÀ Ὑίνου δύιαιος πολὺ, μηδὲ lvo τοῦ κανόνος rectior.:Hx sunt sententiz prestantioris et nostrae εὐθύτερος, Γνῶμαι ταῦτα τῆς εὐγενεστέρας σοφίας sapientie. Quod si extraneorum quidpiam eis καὶ ἡμετέρας εἰσίν. El δὲ δεῖ παρενεῖραι τούτοις τι assuendum sit (nec enim qua illorum sunt, omnia καὶ τῶν ἔξωθεν (οὐδὲ γὰρ πάντα τὰ ἐκείνων ἀπό- rejicienda):Nequid nimis.Quorsum autem hoc mihi θλητα), Μηδὲν ἄγαν. "Eg' d δέ pot ταῦτα προανα- preludium est, quamprimum dicetur. Multi enim κέχρουσται, αὐτίχα 93 µάλα ῥηθήσεται, Πολλοὶ τῶν eorum, qui exactiorem monachícam disciplinam ἀκριθέστερον τάχα µετιέναι δοκούντων τὴν µοναχι- sectari videntur, et veluti ad spiritalius inclinant, x^v πολιτείαν, xal ῥεπόντων olov πρὸς τὸ πνευμα - ut immunditien aliquam, naturalem seminis flu- τικώτερον, ὡς µίασμά τι τὴν φυσικὴν τῆς γονῆς xum arbitrantur: non solum quando cum imagi- νοµίζουσιν ἔκροήν. Καὶ οὐ µόνον ὅτε µετά τινος nalione aliqua contigerit, sed et si absque ἱπιβρί- φαντασίας συµθῇ, ἀλλ ὁπηνίκα καὶ φαντασίας χω- natione. Átque adeo pollutum existimant eum, pc * καὶ τοσοῦτον αὗτοῖς ὁ τοῦτο παθὼν µεμµιάνθαι quiid passus est; ut non eum modo arceant a P νενόµισθαι, ὡς μὴ µόνον τῆς τῶν ἁγιασμάτων εἴργειν sanctificationum v participatione, sed jam aliqu! αὐτὸν µεταλήψεως, ἀλλ᾽ ἤδη τινὲς καὶ προσψαύειν attingere ipsum divinam x imaginem prohibeant. αὐτὸν εἰκόνος θείας ἀπείργουσι. Οὕτω κχέχριται Ita immunditiem judicant, naturalem seminis τούτοις ἀχαθαρσία ἡ φυσικὴ τοῦ σπέρµατος ἔχκρι- excretionem. Disputandum vero cum his, demon- σις. Διχκλεκτέον δὲ τούτοις, xai δεικτέο, ὡς οὔτ strandumque, hunc affectum nequesemper incul- ἀεὶ τὸ πάθος ἐνέγκλητον, οὔτ᾽ ἁδιαφόρως ὁ τοῦτο patum esse, neque indistincte, qui eum passus παθὼν, ὑπὸ ἐπιτίμησινε Τὸ μὲν γὰρ, εἰς ἐμπάθειαν est,puniendum. Illud enim exhortatio, ad libidi- προτροπή * τὸ δὲ γε λοιπὸν, προοδοποίησις ἀπογνώ- nem : reliquum autem, vie ργβραΓαίἰο ad despe- σεως. Εἰ γὰρ ὁ ἁπροαιρέτως ἀνάγκῃ δουλεύσας τῆς ralionem. Si enim qui non sua sponte necessitati «φύσεως, xal διαθέσεως Χχωρὶς ἐμπαθοῦς ὑποστὰς nature subjectus, et sine perturbata a affeclione περιττώματος ἴἔχχρισιν, ἀκάθαρτος κέκριτει, καὶ passns excrementi egestionem, immundus judica- τῆς ἁγιστείας, xarà τοὺς δοχοῦντας ἀκριθεῖς ἐκδέ- tur, et ex sententia exactiorum doctorum repelli- θληται τῶν καθηγητῶν, ὃ περιπεσὼν ἐξ ἐμπαθείας 1019 tura sanctificatione : desperaverit salutem, qui libidinis impetu in simile vitium inciderit,vel sponte in commistionem collapsus fuerit? Si igitur, boni viri, ex canonum ignorantia, hac vobis constitula et disposita sunt : docere, et ratiocinia P accipere, et peccatoribus irrogare poenas, vobis non convenit : quemadmo- dum nec medicari, artis medicae imperito. Quod si scientes, ubi canones genitale profluvium pu- niunt, et ubi non puniunt, eos tamen velut Platonicas leges, sinitis negligi, a vobis autein ipsis poenas irrogatis iis, qui vobis subjecti sunt, et legislatoribus contraria sancitis, divinisque et sacris Patribus adversantia facitis : non modo animarum curationis privatio vobis irrogabitur, verum etiam canonicis penis subjiciendos esse p ψηφισθήσεται vos decernetur, juxta sacras de his constitutiones. Nec enim quidquam iis addendum est, juxta divinam Scripturam, et ab iis demendum nihil. Magnus autem Paulusanathemate etiam condemnat eum, qui prater id, quod accepimus, evangeli- zaverit quidpiam, etiam si angelus esset. Vos autem, quamvis ad virlutis videamini pervenisse fastigium, longe ab angelica dignitate distatis. Quod si angelos aliud quidpiam inducentes prater ea, qua tradita fuere, anathemati subjecit divinus Apostolus, nihil equidem ominosum dicam : vos quomodo propriam ΠΟΠ Ό ὁμοίῳ παθήµατι, ἢ καὶ γνώμῃ πρὸς µίξιν κατολι- αθήσας, πῶς οὐκ ἂν ἀπογνοίῃ τὴν σωτηρίαν τὴν ἑαυτοῦ ; El μὲν οὖν, βέλτιστοι, τῶν κανόνων ἀγνοίφᾳ ταῦθ) ὑμῖν νοµοθέτηταί τε xal ᾠκοσόμηται, τὸ καθηγεῖσόαι, καὶ δέχεσθαι λογισμοὺς, και τοῖς σφαλλομένοις ἐπιτιμᾷ,, ὑμῖν οὐκ ἐπέοικεν ^ ὥσπερ οὐδ’ ἰατρεύειν, τῷ τῆς ἱατρικῆς τέχνης ἀνεπιστήμονι. El δὲ τοὺς κανόνας εἰδότες, xai ὅπη τούτοις à τῆς : γονῆς κεχόλασται ἔχκρισις, xal ὅπη ἀνεπιτίμητος . ὑμεῖς τοὺς μὲν ἀργεῖν ἐᾶτε, κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Πλάτωνος, ἀφ᾿ ἑαυτῶν δ᾽ ἐπιτιμᾶτε τοῖς ὑφ᾽ ὑμᾶς, καὶ ἀντινομοθετεῖτε τοῖς νοµοθέταις, xal τοῖς θείοις Πατράσι καὶ ἱεροῖς ἀντιδιατάττεσθε * οὗ προστασίας ψυχῶν ἔκπτωσις µόνον ὑμῶν καταψηφισθήσεται, ἀλλὰ καὶ κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποπεσεῖν ὑμᾶς ἔπι- , Χατὰ τὰ περὶ τούτων ἱερὰ διατὰ- ἵματα. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐν αὐτοῖς προσθεῖναι, κατὰ τὴν θείαν Γραφὴν, καὶ ἀπ᾿ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελειν. O δὲ µέγας Παύλος xal ἀναθέματι καταχρίνει τὸν ἕτερόν τι παρ) ὅπερ ἐλάδομε, εὐαγγελιζόμενον, xiv ἄγγελος fj. Ὑμεις δὲ, κἂν εἷς τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκρώ- βειαν ἔληλαχέναι δοχΏτε, ἀλλὰ πολὺ τῆς ἀξίας τῆς ἀγγελικῆης διεστήκατε. El δ᾽ ἀγγέλους ἕτερόν τι παρὰ τὰ δεδοµένα εἰσάγοντας ἀναθέματι καθυπ- έθαλεν ὁ θετος ᾽Απόστολος, ἐγὼ μὲν οὐδὲν φαῦλον ipo, ὑμεῖς ὃ) οἵδ' ὅτι συνίετε, κἂν αὐτὸς φείδωµαι. Ότι δὲ κανόσιν ἐναντιοῦσθε, ἁδιαφόρως τοὺς ὀνειρασθέν- VARLE LECTIONES. " nimium. sacramentorum. x sacram. y usque adeo. ; ezcitatio. * sine vittosa. » confessiones exéipere . 1013 GRJECO-ROMANUM 1044 τας τῶν ἁγιασμάτων ἀπείργοντες (ἑῶ γὰρ λέγειν A autem, sat scio, intelligitis, licet non exprimam καὶ τῆς τῶν θείων ἐκτυπωμάτων προσφαύσεως) αὐτῶν τῶν Ἱερῶν Χανόνων προστιθεµένων, οἱ μὲν εἰδότες αὐτοὺς, Boov ἐπὶ γλώττης θέµενοι, τοῦτο δη τὸ παροιμιῶδες, σιγήσετε » ol δ ἁγνοοῦντες µαθή- σεσθε. Οἱ δὲ κανόνες, τῶν ἐγκεαριμένων Πατέρων, καὶ οὓς σύνοδοι ἐπεκράτυναν, xal βασιλεῖς εὐσεδετς τάξιν νόμων ἐπέχειν ἐθέσπισαν. Ἡ τε γὰρ οἶχουμε- νικἡ ἕκτη σύνοδος, ἡ ἓν τῷ Τρούλλῳ τῶν ἀνακτόρων συγκροτηθεῖσα ἀπαρίθμησιν τῶν χρατεῖν ὀφειλόντων κανόνων ποιησαµένη, καὶ τῶν αὐτοὺς ἐκτεθειχότων θείων xai ἱερῶν Πατέρων, μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς περὶ της νῦν ζητουμένης ὑποθέσεως ἐρωτηθέντας καὶ ἀποκριναμέενους θεολήπτους ἄνδρας ἀπαριθμεῖ * τὸν µέγαν δηλαδη καὶ τὰ θεῖα σοφὺὸν ᾿Αθανάσιον, καὶ Διονύσιον, καὶ Τιμόθεον, της ἓν ᾿Αλεξανδρείᾳ προστατεύσαντας Ἐκκλησίας. '"H τε τὸ δεύτερον iv Νικαίᾳ συναθροισθεΊσχ σύνοδος οἰχουμενικὴ, ἆσπα- σίως τοὺς θείους Κανόνας ἕνστερνίζεσθαι λέγουσα, τοὺς 0' ὑπὺ τῶν θείων σαλπίγγων τοῦ ἁγίου Πνεύ- µατος, τῶν σοφῶν ἀπυστόλων συντεθειµένους, φημὶ, καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ἓξ dos καὶ οἰκουμενικῶν συν- όδων, πρὸς τχύταις 0l xal τοπικῶν * προστιθεῖσα δὲ καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν (i£ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος αὐγασθέντες, ὥρισαν [φησὶ] τὰ συμφέροντα), ἐπάχγει ' Καὶ οὓς μὲν ἀναθέματι παραπέµπουσι, xxl ἡμεῖς ἀναθεματίζομεν * οὓς Oi καθαιρέσει, xal ἡμεῖς καθαιροῦµεν ^ καὶ οὓς τῷ ἀπορισμῷ * καὶ μεις ἀφορίζομεν * οὓς δὲ ἐπιτιμίοις παραδιδόασι, καὶ ἡμεῖς ὡσαύτως ὑποθάλλομεν. Quod autem canonibus adversamini, cum imagi- natos a sanctificalionibus * indifferenter arcetis (mitto enim el divinarum effigierum contactum), ipsis sacris canonibus adjectis, qui quidem scitis ipsos, bovem in lingua ponentes, ut est in prover- bio, tacebilis: qui autem ignoratis, discetis. Cano- nes autem sunt delectorum 4 Patrum, et quos synodi roborarunt, piique imperatores legum vicem obtinere sanciverunt. Sexta non ccumenica synodus in Trullo palatii coacta, enumerationem faciens canonum, qui obtineredebent, et divinorum sacrorumque Patrum, qui eos ediderunt, cum aliis eos etiam Numine afflatos Patres enumerat qui de presenti quzstione interrogati, responde- Brunt: magnum videlicet, et in divinis sapientem Alhanasium, et Dionysium, et Timotheum, qui Alexandrine przfuerunt Ecclesi:. EtsecundaNice- nasynodus generalis,libenterdivinoscanonesdicens amplectendos,eos qui a divinis sancti Spiritus bucci- nis, sapientibus, inquam, apostolis compositi sunt, et quia sanctis et ecumenicis synodis*, preterea eliam a provincialibus : addens autem, et a sanctis Patribus nostris (ex uno enim omnes illuminati Spiritu, definierunt, inquit, conducibilia), subdit : Et quos anathemali quidem transmiltunt, nos quoque anatiliematizamus : quos vero depositioni nos quoque deponimus: quos autem segregationi nos itidem segregamus: quos autem ponstradunt, nos quoque similiter subjicimus. Τούτων τοίνυν τῶν ὑπὸ τῶν ἁγίων συνόδων πρὸςο — Gum ihitur hi numine afflati viria sanctis syno- τοῖς λοιποῖς ἐγκριθέντων θεολήπτων ἀνδρῶν, ὁ μὲν ϱλεινὸς Διονύσιος ἐν τῇ πρὸς Πασιλείδην ἐπιστολῇ ταυτὶ διατάττετα.. Οἱ iv ἁπροαιρέτῳ νυκτερινῃ ῥύσει γενόµενοι, τῷ οἰκείῳ συνειδότι καταχολουθείτωσαν * καὶ ἑαυτοὺς, εἴτε διχκρίνονται, εἴτε μὴ, σκοπείτω- σαν. Ὡς & ἐπὶ τῶν βρωµάτων, 'O διχκρινόµενος, φησὶν, ἐὰν oin, κατακέκριται. Καὶ ἓν τούτοις εὖ- συνείδητος ἔστω καὶ ἀπαῤῥησίαστος, Κατὰ τὸ ἴδιον ἐνθύμιον, mc ὁ προσιὼν τῷ Oc. Ὁ δέ Ἶε θεοφόρος Τιμόθεος πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα, εἰ ὁ ὀνειρασθεὶς ὀφείλει κοινωνησαι, fj o0, τοιαύτην ἀπόκρισιν δέδω- xt» El μὲν ὑπόχειται ἐπιθυμίᾳ γυναικὸς, οὐκ ὀφεί- λει *. e δὲ ὁ Σατανᾶς πειράζει αὐτὸν, ἵνα διὰ τῆς προφάσεως ταύτης ἀλλοτριῶται τῶν θείων µνστη- ρίω», ὀφείλει κοινωνῆσαι, ἐπεὶ οὗ παύσετει ὁ imn- ρεάζων, xav' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν, ὅτε ὀφείλει κοινωνη- σχι͵ ἐπιτιθέμενος αὐτῷ. Ὁ δὲ μέγας καὶ ἱερὸς Αθανάσιος πρὸς ᾽Αμοῦν ἐπιστέλλων περὶ τούτου µονάζοντα, πολύστιχον ἔθετο τὴν ἐπιστολήν * no ἡμεῖς τῶν καιριωτέρων πρὸς τὴν ὑπόθεσιν µνησθέντε, παρήσομεν τὰ λοιπά. Φησὶ ὃ) οὕτω. Πάντα μὲν xalapà τοῖς καθαροῖς, τῶν δὲ ἀκαθάριων xal ἡ συνείδησις κατὰ πάντα µεµόλυνται. ᾿ Αγαμαι 8i τοῦ διαδάλο τὸ σόφισμα, ὅτιπερ φθορὰ xal λύµη ὑπάρχων, λογισμοὺς ὑπο- dis simul enm reliquis apyrobati sint, celebris quidem Dionysius in sua ad Basilidem epistola hac constituit. Qui in non voluntario nocturno fluxu fuere, propriam subsequantur conscientiam: elsei- psos sive discernantt, sive non, iutueantur. UL is, qui de cibis, Discernens 6 (inquit si comedcrit, con- demnatus est. Et in his boua praeditus conscientia, nec obtrectator iu propria cogitatione esto, omnis qui Deum accedit. Divino autem numine inspiratus Timotheus ad eum, qui qu&sierat, an qui libidinosis stimulatus est somniis deberet communicare, necne, tale responsum dedit. Si quidem mulierisdesidcrio subjectusest non debet. Quod si Satanas eii tentat, ne hac occasione a divinis alienetur sacramentis, debetcommunicare: quoniam calumniator non desinet illi struere insi- dias, quo tempore communicandum ei est. Magnus autem et sacer Athanasius ad Amum monachum dehocsc:ibens,longam fecit epistolam, cujus nos commemorautes ea, qu: ad rem perti- nent, reliqua ,retermittemus. Sic autem ait: Omnia quidem munda mundis: immundorum aulem et conscientia per omnia polluta est. Miror autem imposturam diaboli, quia cum corruptio sit et pernicies, cogitationes tamen suggerit, ut vide- VARLE LECTIONES. * sacramentis. à receptorum. * el universalibus sex syn. ! an ambigant, necne. € Ambiguens. - 1011 JOANNIS Ζ0ΝΑΒΑ. Magni quondam drungarü υἱρία, el primi a secretis, Oratio ad eos, qui naturalem seminis fluxum immunditiem existimant. Noli justus esse multum ", neque regula ipsa JUS GANONICUM 7 1012 ΙΩΑΝΝΟΥ TOY ΖΩΝΑΡΑ. € Τοῦ γεγονότος μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλας, καὶ πρωτοασηχρητις, Λόγος πρὸς τοὺς τὴν φυσικὴν της γονῆς ἐκροὴν µίχσµα ἡγουμένους. » M3, Qivou δίκαιος πολὺ, μηδὲ Ὑίνου τοῦ κανόνος rectior.Hz sunt sententiz prestanlioris et nostre εὐθύτερος. Ενῶμαι ταῦτα της εὐγενεστέρας σοφίας sapientie. Quod si extraneorum quidpiam eis καὶ ἡμετέρας εἰσίν. El δὲ δεῖ παρενεῖραι τούτοις τι assuendum sit (nec enim quz illorum sunt, omnia καὶ τῶν ἔξωθεν (οὐδὲ γὰρ πάντα τὰ ἐκείνων ἀπό- rejicienda):Nequid nimis.Quorsum autem hoc mihi θλητα), Μηδὲν ἄγαν. "Eg' d δέ µοι ταῦτα προανα- preludium est, quamprimum dicetur. Multi enim κέχρουσται, αὐτίκα δὴ µάλα ῥηθήσεται, Πολλοὶ τῶν eorum, qui exactiorem monachícam disciplinam ἀκριθέστερον τάχα µετιέναι δοχούντων τὴν µοναχι- sectari videntur, et veluti ad spiritalius inclinant, x4?» πολιτείαν, xal ῥεπόντων oiov πρὺς τὸ πνευμα - ut immunditiem aliquam, naturalem seminis flu- τικώτερον, ὡς µίασµά τι τὴν φυσικὴν τῆς Yovnc xum arbitrantur: non solum quando cum imagi- νοµίζουσιν ἐκροήν. Καὶ οὐ µόνον ὅτε µετά τινος natione aliqua contigerit, sed et si absque imagi- «φαντασίας συµθῃ, ἀλλ᾽ ὁπηνίκα καὶ φαντασίας χω- natione. Atque adeo pollutum existimant eum, plc * xxi τοσοῦτον αὐτοῖς ὁ τοῦτο παθὼν µεμµιάνθαι quiid passus est; ul non eum modo arceant a B νεγόµισθαι, ὡς μὴ µόνον τῆς τῶν ἁγιασμάτων εἴργειν sanclificalionum v participatione, sed jam aliqui αὐτὸν µεταλήψεως, ἀλλ᾽ ἤδη τινὲς καὶ προσφαύειν attingere ipsum divinam ximaginem prohibeant. αὐτὸν εἰκόνος θείας ἀπείργουσ. Οὕτω κέκριται Ita immunditiem judicant, naturalem seminis τούτοις ἀκαθαρσία ἡ «φυσικὴ τοῦ σπέρµατος ἔχχρι- excretionem. Disputandum vero cum his, demon- c. Διχλεκτέον δὲ τούτοις, xai δεικτέον, ὡς οὔτ' strandumque, hunc affectum nequesemper incul- ἀεὶ τὸ πάθος ἐνέγκλητον, οὔτ ἁδιαφόρως ὁ τοῦτο patum esse, neque indistincte, qui eum passus παθών, ὑπὸ ἐπιτίμησιν. Τὸ μὲν γὰρ, εἷς ἐμπάθειαν est,puniendum. Illud enim exhortatio; ad libidi- προτροπή * τὸ δέ qe λοιπὸν, προοδοποίησις ἀπογνώ- nem : reliquum autem, viz przeparatio ad despe- sewc.-El γὰρ ὁ ἀπροαιρέτως ἀνάγκῃ δουλεύσας τῆς rationem. Si enim qui non sua sponte necessitali φύσεως, xai διαθέσεεως Ὑχωρὶς ἐμπαθοῦς ὑποστὰς nature subjectus, et sine perturbata a affectione µπεριττώµατος ᾖἔχχρισιν, ἀκάθαρτος — x£xpvzxt, — xal passns excrementi egestionem, immundus judica- τῆς ἁγιστείας, χατὰ τοὺς δοχοῦντας ἀκριθεῖς ἐκδέ- tur, et ex sententia exactiorum doctorum repelli- θληται τῶν καθηγητῶν, 6 περιπεσὼν ἐξ ἐμπαθείας tura sanctificatione : desperaverit salutem, qui libidinis impetu in simile vitium inciderit, vel sponte in commistionem collapsus fuerit? Si igitur, boni viri, ex canonum ignorantia, hzc vobis constituta et disposita sunt : docere, et ratiocinia P accipere, et peccatoribus irrogare poenas, vobis non convenit : quemadmo- dum nec medicari, artis medic: imperito. Quod si scientes, ubi canones genitale profluvium pu- niunt, et ubi non puniunt, eos tamen velut Platonicas leges, sinitis negligi, a vobis autein ipsis poenas irrogatis iis, qui vobis subjecti sunt, et legislatoribus contraria sancitis, divinisque et sacris Patribus adversantia facitis : non modo animarum curationis privatio vobis irrogabitur, quomodo propriam non C épolp παθήµατι, f καὶ γνώμῃ πρὸς µίξιν κατολι- σθήσας, πῶς οὐκ ἂν ἀπογνοίῃ τὴν σωτηρίαν τὴν ἑαυτοῦ ; Ei μὲν οὖν, βέλτιστοι, τῶν κανόνων ἀγνοίᾳ ταῦθ) ὑμῖν νοµοθέτηταἰ τε καὶ ᾠκοσόμηται, τὸ καθηγεῖσθαι, καὶ δέχεσθαι λογισμοὺς, xat τοῖς σφαλλομένοις ἐπιτιμᾷ,, ὑμῖν οὐκ ἐπέοικεν " ὥσπερ οὐδ' ἰατρεύειν, τῷ τῆς ἱατρικῆς τέχνης ἀνεπιστήμονι. El δὲ τοὺς χανόνας εἰδότες, καὶ ὅπη τούτοις à τῆς - γονῆς Χεκόλασται ἔχκρισις, xal ὅπη ἀνεπιτίμητος . ὑμεῖς τοὺς μὲν ἀργεῖν ἐᾶτε, κατὰ τοὺς νόµους τοῦ Πλάτωνος, ἀφ᾿ ἑαυτῶν δ᾽ ἐπιτιμᾶτε τοῖς Óq' ὑμᾶς, καὶ ἀντινομοθετεῖτε τοῖς νοµοθέταις, καὶ τοῖς θείοις Πατράσι καὶ ἱεροῖς ἀντιδιατάττεσθε * οὗ προστασίας ψυχῶν ἔκπτωσις µόνον ὑμῶν καταφηφισθήσεται, ἀλλὰ καὶ κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποπεσεῖν ὑμᾶς ἐπ'ι- verum etiam canonicis pomis subjiciendos esse p ψΨηφισθήσεται͵ κατὰ τὰ περὶ τούτων ἱερὰ διατά- vos decernetur, juxta sacras de his constitutiones. Nec enim quidquam iis addendum est, juxta divinam Scripturam, et ab iis demendum nihil. Magnus autem Paulusanathemate etiam condemnat eum, qui preter id, quod accepimus, evaugeli- zaverit quidpiam, etiam si angelus esset. Vos autem, quamvis ad virlutis videamini pervenisse fastigium, longe ab angelica dignitate distatis. Quod si angelos aliud quidpiam inducentes preter ea, qua tradita fuere, anathemati subjecit divinus Apostolus, nihil equidem ominosum dicam : vos Υματα. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐν αὐτοῖς προσθεῖναι, κατὰ τὴν θείαν Γραφὴν, xal ἀπ᾿ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελετν. Ο δὲ µέγας Παύλος καὶ ἀναθέματι κατακρίνει τὸν ἕτερόν τι παρ ὅπερ ἐλάθομε; εὐαγγελιζόμενον, xdv ἄγγελος f. Ὑμεῖς δὲ, κἂν el; τὴν τῆς ἀρετῆς ἀχρώ- ρειαν ἔληλαχκέναι OoxT ve, ἀλλὰ πολὺ τῆς ἀξίας τῆς ἀγγελικης διεστήκατε. El ὃ) ἀγγέλου ἕτερόν τι παρὰ τὰ δεδομένα εἰσάγοντας ἀναθέματι καθυπ- έθαλεν ὁ θεῖος ᾽Απόστολος, ἐγὼ μὲν οὐδὲν φαῦλον ἐρῶ, ὑμεις δ᾽ οἵδ᾽ ὅτι συνίετε, κἂν αὐτὸς φείδωμαι. ' Ότι 6i κανόσιν ἐναντιοῦσθε, ἁδιαφόρως τοὺς ὀνειρασθέν- VARLE LECTIONES. * nimium. sacramentorum. x sacram. y usque adeo. , excitatio. * sine vitiosa. ». confessiones exéipere . 1013 GRJECO-ROMANUM 1044 τας τῶν ἁγιασμάτων ἀπείργοντες (ἐῶ γὰρ λέγειν A autem, sat scio, intelligitis, licet non exprimam καὶ της τῶν θείων ἐκτυπωμάτων προσψαύσεως) αὐτῶν τῶν Ἱερῶν Χκανόνων προστιθεµένων, οἱ μὲν εἰδότες αὐτοὺς, Boov ἐπὶ γλώττης θέµενοι, τοῦτο δη τὸ “παροιμιῶδες, σιγήσετε » οἱ ὃ ἁἀγνοοῦντες µαθή- σεσθε. Οἱ δὲ κανόνες, τῶν ἐγχεάριμένων Πατέρων, καὶ οὓς σύνοδοι ἐπεκράτυναν, καὶ βασιλεῖς εὐσεθεῖς τάξιν νόμων ἐπέχειν ἐἔθέσπισαν. H τε γὰρ οἴχουμε- νικἡ ἕκτη σύνοδος, t, iv τῷ Τρούλλῳ τῶν ἀνακτόρων συγχροτηθεῖσα ἀπαρίθμησιν τῶν κρατεῖν ὀφειλόντων κανόνων ποιησαµένη, καὶ τῶν αὐτοὺς ἐκτεθειχότων θείων καὶ ἱερῶν Πατέρων, μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς περ της νῦν ζητουμένης ὑποθέσεως ἐρωτηθέντας καὶ ἀποχριναμένους θεολήπτους ἄνδρας ἁπαριθμετ * τὸν µέγαν δηλαδὴ καὶ τὰ θεῖα σοφὸν ᾿Αθανάσιον, καὶ Διονύσιου, καὶ Τιμόθεον, της iv ᾿Αλεξανδρείᾳ προστατεύσαντας Ἐκκλησίας. "H τε τὸ δεύτερον ἓν Νικαίᾳ συναθροισθεῖσχ σύνοδος οἰκουμενιχὴ, ἆσπχ- σίως τοὺς θείους κανόνας ἔνστερνίζεσθαι λέγουαα, τοὺς θ) ὑπὸ τῶν θείων σαλπίγγων τοῦ ἁγίου Πνεύ- µατος, τῶν σοφῶν ἀποστόλων συντεθειµένους, φαμὶ, καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ἓξ ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν συν- όδω», πρὸς ταύταις δὲ καὶ τοπικῶν ' πβοστιθεῖσα δὲ καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν (ἐξ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος αὐγασθέντες, ὥρισαν [φησὶ] τὰ συμφέροντα), ἐπάχει ' Καὶ οὓς μὲν ἀναθέματι παραπέµπουσι, καὶ ἡμεῖτς ἀναθεματίζομεν * οὓς δὲ καθα,ρέσει, καὶ ἡμεῖς καθαιρουμεν ᾽ καὶ οὓς τῷ ἀπορισμῷ * xal μεῖς ἀφορίζομεν * οὗτ δὲ ἐπιτιμίοις παραδιδόασι, καὶ ἡμεῖς ὡσαύτως ὑποθάλλομεν, Quod autem canonibus adversamini, cum imagi- natos a sanctificationibus ο indifferenter arcetis (mitto enim et divinarum effigierum contactum), ipsis sacris canonibus adjectis, qui quidem scitis ipsos, bovem in lingua ponentes, ut est in prover- bio, tacebilis: qui autem ignoratis, discetis. Cano- nesautem sunt delectorum 4 Patrum, et quos synodi roborarunt, piique 'imperatores legum vicem obtinere sanciverunt. Sexta non ccumenica synodus in Trullo palatii coacta, enumerationem faciens canonum, qui obtineredebent, et divinorum sacrorumque Patrum, qui eos ediderunt, cum aliis eos etiam Numine afflatos Patres enumerat qui de presenti quaestione interrogati, responde- Brunt: magnum videlicet, et in divinis sapientem Athanasium, et Dionysium, et Timotheum, qui Alexandrine przfuerunt Ecclesiz. EtsecundaNicz- nasynodus generalis,libenterdivinoscanonesdicens amplectendos,eos quia divinis sancti Spiritus bucci- nis, sapientibus, inquam, apostolis compositi sunt, et quia sanctis et cecumenicis synodis*, preterea etiam a provincialibus : addens autem, et a sanctis Patribus nostris (ex uno enim omnes illuminati Spiritu, definierunt, inquit, conducibilia, subdit : Et quos anathemali quidem 1ransmittunt, nos quoque anatliematizamus : quos vero depositioni nos quoque deponimus: quos autem segregationi nos itidem segregamus: quos autem poenztradunt, nos quoque similiter subjicimus. Τούτων τοίνυν τῶν ὑπὸ τῶν ἁγίων συνόδων πρὸς C Cum ihitur hi numine afflati viri a sanctis syno- τοῖς λοιποῖς ἐγκριθέντων θεολήπτων ἀνδρῶν, ὁ μὲν ϱλεινὸς Διονύσιος ἓν τῇ πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῇ ταυτὶ διατάττετα.. Οἱ ἓν ἀπροχιρέτῳ νυκτερινῇ ῥύσει γενόµενοι, τῷ οἰκείῳ συνειδότι χατακολουθείτωσαν * καὶ ἑαυτοὺς, εἴτε διακρίνονται, εἴτε μὴ, σκοπείτω- σαν. Ὡς ὁ ἐπὶ τῶν βρωµάτων, Ὁ δικκρινόµενος, φησὶν, ἐὰν ovn, κατακέκριται. Καὶ iv τούτοις εὖ- συνείδητος ἔστω καὶ ἀπαῤῥησίχστος, xztà τὸ ἴδιον ἐνθύμιον, πᾶς ὁ προσιὼν τῷ Θεῷ. 'O δέ Ἶε θεοφόρος Τιμόθεος πρὸς τὸν ἐἑρωτήσαντα, εἰ ὁ ὀνειρασθεὶς ὀφείλει χοινωνῆσαι, fj οὔ, τοιαύτην ἀπόχρισιν δέδω- xt» El μὲν ὑπόχειται ἐπιθυμίᾳ γυναικὸς, οὐχ ὀφεί- Àet * el. δὲ ὁ Σατανᾶς πειράζει αὐτὸν, ἵνα διὰ τῆς πβροφάσεως ταύτης ἀλλοτριῶται τῶν θείων µνστη- plv, ὀφείλει χοινωνῆσαι, ἐπεὶ οὗ παύτετχι ὁ ἔπη- ῥεάζων, κατ ἐχεῖνον τὸν καιρὸν, ὅτε ὀφείλει κοινωνη- σαι, ἐπιτιθέμενος αὐτῷ. Ὁ ài μέγας καὶ ἱερὸς λθανάσιος πρὸς ᾽Αμοῦν ἐπιστέλλων περὶ τούτου µονάζοντα, πολύστιχον ἔθετο τὴν ἐπιστολήν' ἢἃς ἡμεῖς τῶν καιριωτέρων πρὸς th» ὑπόθεσιν µνησθέντε, παρήσομεν τὰ λοιπά. dsl δ οὕτω. Πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαροῖς, τῶν δὲ ἀκαθάρτων xal d συνείδησις κατὰ πάντα µεµόλυνται. ᾿ Αγαμαι δὲ τοῦ διαθάλο» τὸ σόφισµα, ὅτιπερ φθορὰ xal λύµη ὑπάρχων, λογισμοὺς ὑπο- dis simul cnm reliquis approbati sint, celebris quidem Dionysius in sua ad Basilidem epistola haec constituit, Qui in non voluntario nocturno fluxu fuere, propriam subsequantur conscientiam: etsei- psos sive discernant t, sive non, iutueantur. Ut is, qui de cibis, Discernens 6 (inquit si comederit, con- demnatus est. Et in his boua praeditus conscientia, nec Oobtrectator iu propria cogitatione esto, omnis qui Deum accedit. Divino autem numine inspiratus Timotheus ad eum, qui qus&ssierat, an qui libidinosis stimulatus est somniis deberet communicare, necne, tale responsum dedit. Si quidem mulierisdesidcrio subjectusest non debet. Quod si Salanas euim. tentat, ne hac occasione a divinis alienetur sacramentis, debetcommunicare: quoniam calumniator non desinet illi struere insi- dias, quo tempore communicandum ei est. Magnus autem et sacer Athanasius ad Amum monachum dehoc sc: ibens,longam fecit epistolam, cujus nos commemorantes ea, qua ad rem perti- nent, reliqua ,retermittemus. Sic autem ait: Omnia quidem munda mundis : jmmundorum aulem el conscientia per omnia polluta est. Miror autem impostu: am diaboli, quia cum corruptio sit et pernicies, cogitationes tamen suggerit, ut vide- VARLE LECTIONES. * saeramentis. 4 receptorum. 9 et universalibus sex syn. ! an ambigant, necne. € Ambiguens. - 1015 7 JUS CANONICUM 1016 tur, munditiei. Id vero quod fit, insidice magis A θάλλει, vip Soxetv, καθαρότητος. "Eowt δὲ τὸ γινό-- sunt, quam examinatio. Ut enim athetas avocet a consueta et salutari exercitatione, et vincere videatur, pariter talia quaedam éxcitat bombycia. Quid enim, dic, amice, peccati habet, aut immun- ditiei, naturalis aliqua excretio ? perinde ac si quis vellet in crimen verti mucum per nares emissum, et oris stupum, hoc amplius, ventris excrementa. Quod si Dei manuum opus esse cre- dimus hominem, juxta divinas Scripturas, quomodo potuit a munda potentia opus aliquod inquinatum fieri? Etsi Dei progenies sumus, secundum divina apostolorum Acta, nihil habemus in nobis ipsis immundum. Tunc enim solum polluimur, quando impiissimum committimus peccatum. Quando autem naturalis aliqua preter voluntatem fit B excrelio, tunc natur: necessitate cum aliis et id patimur. Et post alia : Dixerit autem quis probabi- liter: Naturalis ulla excretio non subdit nos sup- plicio. Et fortasse medicorum filii pro his causam dicent, quod animali dat: sint necessarie quzdam vio, per quas membrorum, que in unoquoque nostrum coalescunt, superflua mitlantur, ut capi- tis excrementa, pili, et que e capite mittuntur aquosa, ét alvi dejectiones : igitur et meatuum seminalium illa superfluitas. Quod ergo est adver- sus Deum peccatum, cum Dominus ipse animal finxerit, feceritque haec membra tales habere decursus ? Sed hec predictorum Patrum sunt instituta. C Quid autem vos, summ: puritatis exacti (ut arbitramini) custodes, qui etiam imaginalione libidinosa carentem fluxum punitis, et naturalem spermatis excretionem, impuritatem existimatis ? eosque qui id patiuntur, nullo animi precedente motu, a sanctificationihus repellitiss* ? et interim non erubescitis magno Athanasio contraria sta- tuentes in presenti enim czeteros ΡΓΦΙΕΓΘΟ), iisque, qua ille scripsit, contraria facientes? Cujus sermones et magni Patres, quique ad summum externa sapientie, et divinz atque nostre, pro- vecti sunt : orbis terrarum luminaria et doctores, in quibus nostra stabilita est fides, pro definitioni- bus et sententiis acceperunt. O vecordiam vestram vel stoliditatem, οἱ ut verius dicam 5, imperitiam ! Neque intelligitis, meo quidem judicio !, vos judai- zare, et Veteris Testamenti renovare instituta, qui Servator noster homo factus inania reddidit ? Illius enim jus est, seminifluos immundos censeri. Vos autem, ut opinor, eum, qui cum uxore sua concubuerit, postquam surrexerit e lecto, judica- bitis immundnm: nec ad orationem admittetis, sed etiam ei valvas templi obstruetis. Nec cogitatis µενον ἑνέδρα μᾶλλον fj δοχιµασία, Ίνα γὰρ ἁπ- ασχολήσχ τοὺς ἀσκητὰς τῆς ἐθίμου καὶ σωτηριώδους μελέτης, xal δόξῃ κρατεῖν, κατὰ τοῦτο τοιαῦτά τινα χινεῖ βομθύχια. Τί γὰρ [(εἶπέ µοι, ἀγαπητὲ) ἔχει ἀμάρτημα fj ἀκάθαρτον φυσική νις ἔχχρισις ; Ὡς st τις ἐθέλε ποιεῖσθαι ἔγχλημα καὶ τὰς διὰ ῥινῶν ἐκπεμπομένας μύξας, καὶ τὰ διὰ στάµατος πτύσματα, ἔτι δὲ καὶ τὰς διὰ γαστρὸς ἐκχρίσεις. El δὲ καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ χειρῶν ἔργον εἶναι πιστεύο-- μεν τὸν ἄνθρωπον, κατὰ τὰς θείας Γραφὰς, πῶς ἠδύνατο ἐκ καθαρᾶς δυνάµεως ἔργον τι γενέσθαι μεμολυσμένον ; Καὶ εἰ γένος τοῦ Θεοῦ ὑπάρχομεν, κατὰ τὰς θείας τῶν ἀποστόλων Πράξεις, οὐδὲν ἔχομεν ἓν ἑαυτοῖς ἀχκάθαρτον. Τότε γὰρ µόνον μεμολύσμεθα, ὅτε τὴν ἀσεθεστότην ἁμαρτίαν ἑρ- γαζόμεθα. "Ὅταν ὃν) φυσική τις ἀθουλήτως ἔχκρισις γίνεται, τότε τῇ τῆς φύσεως ἀνάγκτ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο ὑπομένομεν. Καὶ µετά τινα * Φαίη ὃ ἄν- τις εὐλόγως. Φυσική τις ἔκχρισις ἡμᾶς οὗ παρίστησι πρὸς τιµωρίαν τάχα δὲ καὶ ἰατρῶν παῖδες ὑπὲρ τούτων ἀπολογήσόνται, ὅτι τῷ ζώφ δέδονταἰ τινες ἀναγκαῖσι διέξοδοι, πρὸς τὸ περιττὸν τῶν ἐν ἑκάστῳ τῶν ἐν ἡμῖν τρεφοµένων μελῶν ἀποπέμπειν ᾽ olov, χεφαλῆς περιττώματα, τρίχες, xal τα ἀπὸ χεφαλης ὑδατώδη πεμπόμενα, καὶ Ὑγαστρὸς διαχωρήµατα. Καὶ τοίνυν τῶν σπερµατικων πόρων ἐκεῖνο περίπτωµα. Ποία τοίνυν ἐστὶ πρὸς θεὸν ἁμαρτία, αὐτοῦ τοῦ πλάσαν- τος τὸ ζῶον Δεσπότου, ποιήσαντος ταῦτα τὰ µέλη τοιαύτας ἔχειν διεξόδους ; Αλλὰ ταῦτα μὲν τὰ τῶν ῥηθέντων Πατέρων θεσµοθετήµατα. Τί δ' ὑμεῖς, οἱ τῆς ἀκραιφνοῦς καθαρότητος ἀκριθεῖς (Oc οἴεσθε) φύλανες, ol καὶ τὴν ἀφάνταστον ῥόύσιν χολάζοντες, xal τὴν φυσικτιν τοῦ σπέρματος ᾖἔχκχρισιν ἀκαθαρσίαν νοµίζοντες, καὶ τοὺς τοῦτο πάσχοντας, μὴ προύὐποχειμένης ἐμ- παθείας τινὸς, τῶν ἁγιχσμάτων ἀπάγοντες; Εἶτα οὐκ ἐγκαλύπτεσθε τῷ µμεγάλφῳ ᾿Αθανασίῳ ἀντιδια- ταττόµενοι (ἑῶ γὰρ κατὰ «t τὸ παρὸν τοὺς λοιποὺς, καὶ οἷς ἐχεῖνος ἔγραψεν ἀντιπράττοντες ; οὗ τοὺς λόγους καὶ oi μεγάλοι Πατέρες καὶ εἷς ἄκρον tÀn- λαχότες τῇς τε θύραθεν σοφίας, καὶ τῆς θείας χαὶ Ἡἡμετέρας, ol τῆς οἰκουμένης φωστΏηρές τε xal διδά-- σκαλοι, ὑφ Gv ἡ καθ ἡμᾶς ἑστήριχται πίστις, ὡς ὅρους καὶ ἀξιώματα Ἡγηνται, 9) τῆς ὑμῶν ἀπονοίας. 4 τῆς ἀθελτηρίας, xal ἁμαθίας, εἰπεῖν οἰκειότερον ! 02δὲ συνίετε χατά ὖε τὴν γνώμην ταύτην ἰουδαῖ- ζοντες, xal τὰς τῆς Παλαιᾶς Διαθήχης ἀνχνεοῦντες διαταγὰς, ἅσπερ ὁ Σωτὴρ ἐνανθρωπήσας κατήρ- Υηχεν ; Εκείνης Υὰρ, τοὺς πονοῤῥοεῖς ἀχαθάρτους νοµίζεσθαι νόµιµον ' ὑμεῖς ὃ) οἶμαι xal τὸν συνευ- νασθέντα τῃ ἑαυτοῦ γαμετῇῃ, τῆς Χοίτης ἐξανιστά- µενον, χρινεῖτε ἀχάθαρτον, xal εἷς προαευχὴν οὗ προσήσεσθε, ᾽Αλλὰ καὶ τὰς τοῦ ναοῦ θύρας τούτῷ VARLE ΙΕΟΠΟΝΕΡ. , 8* a εασγαπιθπίέ5. » vel insuisitatem et imperitiam, ut verius dícam. 1 ἐπ hac quidem sententia. 1017 GRJECO-ROMANUM. 1018 ἐπιζυγώσετε. Οὐδ) ὅτι τίμιος ὁ Ὑάμος εἴρηται, λο- A dictum, nuptias esse honorandas, et lectum sine 4161006, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος ^ à)! ὅτι κάνταῦθα σπέρματος ἐχροὴ, καὶ μᾶλλον σὺν ἡδονῇ, καταδικά- σετε τὸν ἀναίτον * xai τὸν νεκροὺ προσαψάµενον οὐχ ὀχνήσετε μεμιασμένον ἡγήσασθαι ' καὶ οὗ iv τῷ σώματι λέπρα ἐξήνθησε, τῆς πόλεως ἑξωθήσετε, αλλ) ὃς μὲν, Gv οὗτοι, κατὰ τοὺς ὕπνους ἀποχρίνει γονὴν, ὑμῖν οὐκ ἥγηται καθαρός * τί δὲ περὶ ἔγρη- γορότων, καὶ ῥύσιν ὑφισταμένων αὐτῆς, ὑμῖν δέ- δοκταί τε xal διατέτακται» Πολλοί γὰρ τοῦτο τὸ πάθος ἐπισυμθατνόν ἔστιν, " τοῖς οὖροις ἐφεπομένου τοῦ σπέρματος, 7j μόνου xal αὐτομάτως ἐχρέοντος, El μὲν καὶ τούτους τῶν καθαρῶν ἀπροχρίνετε, lou- δαίζετε προφανῶς. Οὗτοι γὰρ οὓς Ὑονοῤῥοεῖς ὠνό- µασεν ὁ Μωσῆς, xai ἀκαθάρτους νοµίζεσθαι διετά- ξατο 48, Eli δὲ τούτους προσίεσθε, καὶ οὐ μιαίνειν B αὐτοὺς την ἔκχρισιν οἴεσθε, τίς ὁ λογος, δι’ ὃν τοῖς μὲν ἀφάνταστον παθοῦσι ῥύσιν γονῆς καθ ὕπνους, ἀπείργετε τὴν τῶν ἁγιασμάτων µετάληψιν, τοῖς δ ἐν ἐγρηγόρσει τοῦτο παθοῦσιν, ἐᾶτε τὸ πάθος ἀνεπιτίμητον: Καὶ ἄμφω γὰρ ϊκκρίσεις εἰσὶ φυ- σικαὶ, xal ἄμφω ἁπροαιρέτως συµθαίνουσαι. Αλλ᾽ el ταῦια φήσειεν ἄν τις τῶν ἀνθρωπηθέντων περὶ τῶν ἀφαντάστως µῥώσει περιπεσόντων — qovüc, τί δ' ἂν εἴπῃς περὶ τῶν ὀνειρασθέντων καὶ φαντασθέν- των ἀφὴν γυναικὸς, fj ἕτερόν τι διεγεῖρον τὴν πύ- βωσιν τῆς σαρχὸς, xal μέχρις ἐκροῆς πεφθακότων τοῦ σπέρματος» Οὗ παντως οὗτοί σοι μµεμιάνθαι κριθήσονται; El μὲν ὁ τοῦτο παθὼν, ὦ ἀντίθετε, προὔποχειμένην εἶχεν ἐμπάθεῖαν, xàv τοῖς λογισμοῖς ἐπιθυμίαν ἕτρεφε ἨὙυναικὸς, καὶ ταύτην ἐπὶ νοῦν, καὶ οὕτως d φαντασία καθ ὕπνους imn- κολούθησεν, οὐὸ) αὐτὸς χρινῶ τὸν τοιαῦτον ἀναίτιον. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτῷ τοῦ πάθους ἑἐστὶν αἰτιώτατος, καὶ µεμόλυνται οὐ τὸ σῶμα, διὰ τὴν ἔκκρισιν τὴν σπερματικὴν {οὗ γὰρ ἀκαθαρσία τουτὶ τὸ περίτ- τωµα), ἄλλα τὺν λογισμὸν, διὰ τὴν συγχατάθεσιν τῆς ἐπιθυμίας τῆς σαρχικῆς, El δὲ τοιοῦτον οὐδὲ τῷ τὴν Yovhv ἀποκρίναντι προὐπέχειτο, οὖτ μὴν τὸν λογισμὸν εἴχεν ἐμπαθεί τοιαύτῃ ἐγκείμενον αὐτομάτως Ó' ἡ φαντασία ἕἔπηλθε, καὶ d, της γονῆς xpo ἢ καὶ ἐξ ἐπηρείκς σατανικῆς ἐπενήνεκται, κατὰ τοὺς θείους Πατέρας, τοῦ δεσμενοῦς τοῖς ἄσκηταις ἐνεδρεύοντος οὗ µιµήσοµαί σου τὴν ἀνευλαθὴ περὶ ταῦτα εὐλάδεαν, Ἡ μὲν γὰρ σὰρξ οὗ µεμίανται τῇ ἑκκρίσει τοῦ σπέρματος. Πᾶν γὰρ Χτίσμα Θεοῦ xaÀbv, καὶ Χρισιῷ εὐωδία ἐσμὲν iv τοίς σωζομένοις, κατὰ τὸν μµέγαν Απόστολον. El δὲ καὶ ὁ λογισμὸς τοῦ ὀνειρασθέντος, ἐμπαθείας ἐχτὸς, κάκεῖνος ἁμίαντυως. Τί τοίνυν τὸ τὸν ἄνθρω- vov ἀπεῖρξον της εἰς τὰ ἅγια προσελεύσεως ; El µήτε ὁ λογισμὸς ἐξ ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας, μήτε ἡ σὰρξ ῥαντισθεῖσα τῷ ἔκχριθέντι σπέρµατι κχέχραν- ται. Σύ pov ὑδοκεῖς, εἰ ὁ τὴν ῥύσιν παθών οὗτος macula : sed quia et illic seminis fluxus, majori cum voluptate) condemnabitis insontem ; et eum, qui cadaver attigerit, non verebimini dicere pollutum. Et cujus in corpore lepra effloruit, e civitate expelletis. Verum agite qui in somnis excernit genilale semen, eum non creditis mun- dum?Quid vero de iis videtur, et constitutum est, qui exsuscitati ejusdem fluxum patiuntur ? hoc enim vitio multi laborant,vel cum urinam sequitur sperma, vel cum solum sponteque fluit. Nam si hos a mundis separatis, manifesto Judxos imita- mini : ii enim quos seminifluos nominavit Moses, et immundos existimari constituunt. Quod si hos admittitis, nec pollui per excretionem putatis; qua ralione eos, qni seminis flusum absque libi- dinoso spectro passi sunt in somnis, arcetis a sanctificationum perceptione : vigilantes autem *, . qui eodem sunt affecti vitio. extra poenam esse sinitis? Etenim utraque excretio est naturalis, el utraque przler voluntatem accidit. Quod si homi- num quispiom hzc de iis dixerit, qui absque somnio libidinoso in seminis fluxum inciderunt : quid de iis dixeris, qui in somniis tactionem mulieris imaginati sunt, aul aliud quidpiain, suscilans carnis inflammationem, vel ad spermatis flusum usque pervenerunt ? Num tibi prorsus hi polluti esse censebuntur ? Siquidem is, qui hoc passus est, adversarie , precedentem habuit affec- lionem libidinis et cogitationibus aluit mulieris ἕστρεφεν C concupiscentiam, eamque animo versavit, atque ita imaginalio in somnio subsecula est, nec ipse hunc innocentem judicavero. Sibi enim ipse pr:e- cipuus est auclor mali, et inquinatus est, non cor- pore, propter seminalem excretionem (non enim immundities est hujusmodi cxcrementum), sed cogitatione, propter carnalis desideriiassensionem. Quod si in eo, qui genitalem fluxum passus est, nihil tale precessit,neque cogitationem hujusmodi deditam affectioni habuit; sed imaginatio ultro incessit, et seminis fluxio, vel etiam ex improperio salanico ' illata est, secundum divos Patres, ini- mico athletis insidiante : non imitabor in his tuam irreligiosam religionem.Caro enim polluta non est p excretione seminis. Bona enim oinnis Dei creat.ra, et Christo bonus odor sumus in iis, qui servantur, juxta magnum Apostolum. Quod. si etiam cogitatio imaginati somnium libidinosum, extra concuyi. scentiam fuit, erit et ille iupollutus. Quid igitur hominem a sanctorum ** aditu arcebit, si nec cogitatio libidinoso desiderio, nec caro excreto semine aspersa, inquipala est? Videris niihi si fluxum bic passus, in imaginatione fuit? lecti mulieris viro conjunctse, etiam adulterii eum VARLE LECTIONES. 40 διετάξαντο,. | qui quidem majore fit voluptate. κ qui. vigilantes. ' ez tentatione satanica. m sacrarum rerum, ? concubitus cum muliere viro conjuncta. εδ -- mo om-o "ACE e 1019 JUS CANONICUM 1020 damnare, et velut adultero homini peenam irro- A ἓν φαντασίφ Ὑέγονεν εὐνῆς (ovaube συνεζευγµένης gare : etin eum, qui in somnis sibivisus occidisse quempiam, homicidii sententiam lerre, et homici- darum pauis subjicere, vel etiam magistratui tra- dere puniendum. Et rursum, conversa sententia, eum,qui in somniis pro pietate certavit, connu- merare martyribus : et qui in somnis congressum impudicum effugit, coronare ut continentem. Quod si liec decus non merentur, nec illa dedecus. Aut enim a'tera pars injuria afficiatur, si et optimum apparens et pessimum,non ut somnium reputetur, et ut phantasma contemnatur ; aut similiter etiam alterum quidem ut benum honoretur, allerum autem puniatur ut malum, licet utrobique som- nium fuerit. Non inelegans autem, ex historia etiam afferre. . sermoni monumentum aliquod. Historia hzc est : Quidam insano amore libidinosam deperibat mulierem. Mulieris nomen erat Thonis, quz ama- torem non facile admittebat. Hic autem amplam ei mercedem se daturum promisit: ea autem dationem contemnebat. Ille vero amore incensus, munus augebat: illa rursus mercedem depri- mcns *, nihilominus aspernabatur. Cum in his tereretur tempus, amator sibi visus est in somniis ἄνδρὶ, καὶ µοιχείαν αὐτοῦ — xavaynottsÜzi, καὶ ὡς μοιχῷ τῷ ἀνθρώπῳ ἐπιτιμῆσαι, καὶ τὸν bv ὕπνοις δόξαντα πεφονευκέναι͵ τινὰ, φόνου χρίνειν, καὶ φονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποθαλεῖν, fj xal τῇῃ ἀρχτ παραδοῦναι πρὸς Χόλασιν. Καὶ γνώμης αὖθι ἐξ ἀντιρῥόπου, τὸν Ev οἰνείρις ὑπὲρ εὐσεθείας ἀθλή- σαντα, συγχαταλέξαι τοῖς µάρτυσι * καὶ τὴν Év ὕπνοις ὁμιλίαν ἀκόλαστον ἐξαλύεαντα, στεφανῶσαι ὡς, σώφρονα. El δὲ μὴ ταῦτα τῶν τιµωµένων, οὐδ' ἐκεῖνα τῶν ᾖἘπιτιμωμένων. Ἡ γὰρ ἂν ἁδικοῖτο µερἰς θατέρα, εἰ καὶ μὴ τὸ βέλτιστον δοκοῦν καὶ τὸ χείριστον, ὡς ὄναρ λογίζοιτο, καὶ Χαταφρονοῖτο ὡς φάντασμα Ἡ xal ὁμοίως τὸ μὲν ὡς καλὸν τιµῷτο τὸ ὃ ὡς γαῦλον κολάζοιτο κἂν ὄναρ f ἑκατέρωθεν, O5x ἄχαρι δὲ καὶ τὸ ἕξ ἱστορίας δοῦναι τῷ λόγψ ῥοπήν τινα. Ἑ δ' Ἱστορία Βρωτά τις fpa πε- ριμανή Ὑυναικὸς ἀκολάστου τινός * θῶνις ἐχέκλητο ἡ γυνή * fj τὸν ἐραστὴν οὗ µῥᾷστε Ἠπροσίετο. Ὁ 9 ἐρῶν ἀδρὸν αὖτι δώσειν ἐπηγγέλλετο µίσθωμα 7 à δὲ Ἀχτεφρόνει τῆς δόσεως. Καὶ ὃς, φλεγμαίνων "p ἔρωτι, τὴν δύσιν ἐπηύξανεν, Ἡ ὃ) αὖθις βαρύ- νουσα τοὺς µμισθοὺς, xxi οὕτω περιφρόνει. Ἐν τούτοις τοῦ χαιροῦ τριθοµένου, ἔδοξεν ὅνχρ ὁ ἔρα- στης συγγενέσθχι τῃ ἑρωμένῃ, καὶ dà φλὺξ ἐντεῦθον congredi cum muliere, indeque amorisflamma ἀπέσθη τοῦ ἔρωτος, Ἡ δὲ, τοῦτο Ὑνοῦσα, τὸν exstincta est. llla cum id rescivisset, promissam ἔπτγγελμένον πῃτει µισθὀν ^ καὶ μὴ λαμθάνυυσα, petebat mercedem. Quam cum aller non daret, Ἱπροσῆλθε τῷ ἄρχοντι. Βόκχορις, ὃς τοῦ ἔθνους magistratum adiit. Bocchoris nominabatur, qui C ἐκείνου πατῆρχεν, ὠνόμαστο, Καὶ ὁ πρώην ἑρῶν genti illi preerat. Qui priusdeperibat, mercedem ΜΑ ὀφείλειν ἀπελογεῖτο µισθὸν, ὡς τῆς ἐρωμένης negabat se debere, quia congressum amasia tunc ἵΤότε την ὁμιλίαν ἀναινομένης. ᾽Αλλ' ὀναρ, sime, reeusasset. At in somniis (inquit) visus mecum δόξας µοι συγγενέσθαι, τοῦ ἔρωτος πέπαυσει ^ καὶ congredi, amore desiisti : idque factum es!, quod Υέγονεν ὃ xix τῆς γαθαπαρ συνουσίας αυµθήσεσθοι ex vero complexum eventurum fuisset: ideoque ἔμελλε * καὶ ὀφειλέτης εἰ τοῦ μισθοῦ. ID δὲ τῆς es mercedis debitor. Litis autem'arbiter mulieri δίκης διαιτητὴς την Επηγγελμένην ὑπὲρ τοῦ μισθοῦ promissam mercedis nomine auri quantilalem in — *à Ἱωναικὶ τοῦ ἘΧρυσίου ποσύτητα εἰς μέσον πα- medium afferri petiit. Cumque allata esset, cru- — pzy8üvzt ἀπῄτησε, Καὶ παρχχθεσης τὸ ταύτην menam, qua continebatur. hue etilluc agitari in xov ἔνδον βαλάντιον, ἡλιακῆς ἀκτῖνος ἔναντι τῇδε conspectu radii solaris jussit; et utumbram mulier Χάχεῖσε προσέταξε φέρεσθαι, xal τὴν quvatxa τῆς caperet, sapienter pronuntiavit; quippe cum ama- σχιᾶς ἐπιλαθέσθαι, σοφῶς Ἑψηφίσατο * ὣς τοῦ ipa- tor nihil amplius umbra per somniorum imagina- στοῦ μηδὲν πλέον σχιᾶς διὰ τῆς ἓν óvtípow φαν- tionem percepisset. Umbra enim procul dubio *Xsíx& παραπολαύσαντος,. Σχιὰ γὰρ Oc ἀληθῶς τῆς veritalis est phantasma. Et neque si quid boni ϱ ἀληθείας τὸ φάντασμα. Καὶ οἴτε χρηστόν τι δόξας sic visus sit fecisse, laudabitur homo : neque si οὕτω ποιεῖν, Ἐπαινεθήσεται ἄνθρωπος οὔτε φαῦλον, mali quidpiam, condemnabitur. Non nosti carnem Χαταχριθήσεται, Οὐκ olsüx ὅτι ἡ σὰρξ ἔπιθυμετ concupiscere adversus spirilum, spiritum autem Ἀπτὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρ- adversus carnem ? ut ad Galatas scribensait mag- X9«; Ὡς ᾿Γαλάταις ἐπιστέλλων φησὶν ὁ μέγας nus Apostolus. Spiritum quidem,spiritalem bono- ᾿Απόστολος. Πνεῦμα μὲν τὸν πνευματικὸν καλῶν rum cogitaliones P, αυ spiritalia imaginatur, etl λογισμὸν, τὸν τὰ πνευματικὰ φανταζόµενον, καὶ divinis occupata est : Carnem autem, carnalem et τοῖς θείοις ἐνασχολούμενον * σάρκα δὲ, τὸν σαρχικόν materialem, etiniis versantem quz quidem ej sibl τε xal ὑλικὸν, καὶ περ ταῦτα στρεφόµενον, oi invicem opponuntur. Nam carnalescogita!iones, xzi ἀλλήλοις — &vebustvcat, Οἱ μὲν γὰρ σαρχικοὶ carne innatam habente inflammationem, absurdas λογισμοὶ, Ἐμφύτον ὀχούσης vv πύρωσιν τῆς σαρκός, cupiditates inducunt. Spiritalis autem considera- ἐπιθυμίας ἁτόπους Ἐπάγουσιν * ὁ δὲ γε πνευματικὸς VARLE LECTIONES. * mercedem graviorem poscens, etiam sic hominem aspernabatur, P spiritualem appellans cogitatio- nem, qua. 1021 GRJECO-ROMANUM 1029 λογισμὸς, αὐτοκράτωρ ἡμῖν δοθες Ἐκ Θεοῦ, τὸ τῆς A lio, imperatrix nobis a Deo data, carnis resecat σαρχὸς ἀνακόπτει ὁρμήματα, ἃ διὰ τῶν ἀντιχειμέ- νων λογισμῶν αὗττ ἐπεχείρονται, καὶ ὡς iv κημῷ καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῆς ἄγχων, τὰ ταύτης ἁτάσθαλα καταστέλλει «φρυάγµατα. Εἰ γοῦν της σαρκὺς πυρουµένης, ἀγχομένης δὲ ὑπὸ τοῦ λο- γισμυῦ, καὶ μὴ συγχωρουµένης καταφρυάξασθαι τῆς ψυχῆς, μὴ ἐνδιδόντος αὐτῃ τὸν ῥυτῆρα τοῦ χαλινοῦ, ἀλλ’ ὅλαις χεραὶ τὰς ταύτης ὁρμὰς ἀνασειράζοντός τε xal ἄναστέλλοντος, ὡς ἵππον ἑτερόγναθον καὶ δυσήνιον * βιαζοµένης δὲ οὕτω καὶ γαργαλιζο- µένης, fj καὶ τοῦ πονηροῦ ἐπιτιθεμένου, φαντασθείη καθ Όπνους τι ὁ τῆς σαρχὸς τὸν πόλεμον ὑφιστά- µενος, ὁποῖον ὁ ἐμπαθὴς ὑπέθετο λογισμὸς, v impetus, qui per oppositas cogilaliones in ea exsuscitantur, ut in camo et freno maaillas ejus constringens, stolidos ejus reprimit fremitus. Si igilur carne inflammata, et a ratione constricta, nec permissa frandere adversus animam, non la- 1antes ei habenas, sed totis manuum viribus ejus impetus refrenante el coercente, velut equi immo- rigeri et effreuis : sic autem coacta et titillata 4, vel etiam maligno insidiante,is qui carnis prelium subit, imaginatus fuerit in somnis quidpiam,quale affecta libidine cogitatio suggesserit, quam spiri- talis salutarisque expulit, et cum imaginatione semen effluxerit, quam condemnationem feret ab ὁ πνευματικὸς ἁπώσατο καὶ σωτήριος, xal συνε- B homtne judicium habente? nisi quis ipsum quoque κρυῇ τῇ Φαντασίᾳ Ὑονή * τίνα χατάχρισιν ἕξει πρὸς ἀνθρώπου διάκρισιν ἔχοντος ; El µή τις καὶ τὴν πλοσθολΏν τῶν λογισμῶν αὐτην αἰτιόῳτο. Οἱ δὲ θεῖοι Πατέρες οὐδὲ τὴν πάλην ὑπ αἰτίασιν τίθενται. Τεσσάρων Ὑὰρ ἐπὶ τὴς ἁμαρτίας λεγομένων cup- Oxlvew, προσθολης καὶ πάλης οφημὶ, συγχαταθέ- σεώς τε xal πράξεως " τὰ μὲν τῶν προηγουμένων ἀμφοῖν, παρὰ τοῖς θεοφόροις Πατράσιν ἀνέγκλητα * à συγκατάθεσις ὃ) ὑπ αἰτίασιν, ὣς τὴν κατὰ διά- νοιαν ἁμαρτίαν εἰσάγουσα. Ἡ δέ γε πρᾶξι, xoi ὑπὸ κόλασι.. "Ὁ δὲ καὶ ἀμφοτέρας ταύτας τοῦ σωτηρίου λογισμοῦ νικῶντος ἐκπέφευγεν, ὑπὸ χατά- κρισιν διὰ τί; El μὲν γὰρ τοῦ λογισμοῦ πρ,σθα- λόντος, xal πρὸς ἀἁσελγεῖς ἐπιθυμίας κινώσαντος. cogitationum incursum culpet. Divini autem Patres neque luclam sub accusationem vocant. Cum enim quatuor sint, qus» dicuntur in peccato accidere, incursus et lucta, inquam, assensio et actio: ea quidem,qui» duorum sunt precedentium, 4 divinitus afflatis Patribus extra culpam posita : assensio autem sub accusatione , velut mentis peccatum inducens : actio autem snb pena etiam est. Qui autem has ambas salutari cogitatione vincente effugit, cur condemnationi subjiceretur ? Si enim cogitatione impressionem faciente, el ad obscenas impellente libidines, is qui hoc passus est, libenter accepit quod animo obversabatur, el mentem habuit huic immorantem, ac veluti deli- ὁ πάσχων ἄσμένως ἐδέξατο τὸ ἐνθύμιον, καὶ τὸν ᾳ ciantem, meditantemque ea, quee ad id pertinent; νοῦν ἔσχε τούτῳ ῥἐνδιατρίδοντα, καὶ olov ἔνηδυνό» atque homine sic affecto, phantasia noctu invase- µενον, xal μελετῶντα τὰ περὶ αὐτοῦ" οὕτω τε pit : crimine non vacat, licet forte et seminis ex- τἀνθρώπου διακειµένου, d Φαντασία voxibe ἐπελή- crpetionem evaserit. Cogitatio enim nom extra λυθεν, οὐκ ἀνέγκλητος * x&v ἴσως καὶ τὴν ἔκκρισον affectum, sed incursionis Jaculo vulnerata est, et τῆς Ὑονῆς διαπέφευγεν. Ὁ γὰρ λογισμὸς οὗ πάθους ad mentis peccatum, per pigritiam mollia r, pro- Εκτὸς, ἀλλ ἐἑτρώθη τῇ βολίδι τῆς προσθολῆς, καὶ lapsa est. Quod si cogitatum incursionem quidem πρὸς τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτιίαν ἐκ µῥφθυμίας — fecerit, verum statim ignominiose repulsum fuerit, χαυνωθεὶς ἐξωλίσθησεν. El δὲ προσθάλῃ μὲν τὸ vel etiam sub luctam cadentibus ambabus cegita- ἐνθύμιον, ἀποῤῥαπισθείη δ αὐτίκα, f καὶ ὑπὸ πά- tionibus, et veluti in trutina liberatis, melior pon- λην πεσόντων ἀμφοτέρων τῶν λογισμῶν καὶ ταλαν- — derosior fiat : deinde per carnis necessitatem, et τευοµένων ὡς ἐπὶ 'πλάστιγγος ὁ κρείτων περιδρι- — inimici nostri improperium *, imaginatio nocturna θέστερας qívntaui ^ εἶτα διὰ τὴν τῆς ααρχὸς ἀνά- movebit carnem, et fluxum efficiet spermatis: qui Ύχην, καὶ τοῦ ὀυσμεναίνοντος ἡμῖν τὴν ἐπήρεαν, eum est passus, inquinatus non est. Quo enim φαντασία νυκτερινὴ κινήσει τὴν σάρκα καὶ ῥύσιν — modo, qui cogitationem ab assensione intactam ἐργάσεται σπέρµατος * ὁ ταύτην παθὼν οὗ µεµίανται. servavit ? Πῶς γὰρ, ὅσγε τὸν λογισμὸν ἓν συγχαταθέσεως ἄπαθη διετήρησε ; Συµφήσει BÉ uot πρὸς τοῦτυ καὶ σύμψηφος ἔστι- —— Assentietur autem) mihi ad hoc,et suffragabitur καὶ ὁ προφήτης καὶ θεοπάτωρ Δαθὶδ, Aévov * « 'Ev- propheta et Dei pater David, inquiens : Cogitatio θύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεταί σοι, καὶ ἔγκκ- hominis confitebitur tibi,el reliquie cogitationum τάλλειμμα ἐνθυμίου ἑορτάσει cot, » El γὰρ ἐνθύμιον diem festum agenttibi.Sienim cogitatio(inquit)ma- (φησί) πονηρὸν ἀνθρώπῳ ἐπέλθῃ, καὶ τῷ τύτου ]ahomini irrepserit,et in ejus mente sedes fixerit, ἐμφιλοχωρήσει vot, ἐνηδυνομένῳ τῇ περὶ τοῦτοδια- — capta voluptate consue!udinis ejus et perficiente τριθῃ, xal τὸ κατὰ διάνοιχν τελοῦυτι ἁμάρτημα, intelligeutiae peccatum !,poenitentia ei opus est et µετανοίας δεῖ τῷ τοιούτῳ καὶ ἐξομολογήσεως ἵνα confessione, ut per eas cogitationem pnrget a VARLE LECTIONES. à sic autem carne vim adhibente. ac titillationem sentiente. ' per ignatiam laszata * tentationum. t perficiente peccatum cogitationis. 1023 JUS CANONICUM 1024 sordibus contractis per inquinationem peccati Α διὰ τούτων xafüdon τὸν λογισμὸν τοῦ ἐκ τοῦ µολυ- intelligentie. Quod si irruens cogitatio derelicta fuerit,rejecta videlicet fuerit, et inefücax manse- rit, non contaminans mentem; ejus desertio Deo pro festo habebitur,cum mensimprobam conside- ralionem Y a se submovet.Nihil eaim adeo Domi- num oblectat, quam mundities : nihilque mundo munditie charius. Placet enim Deo supra vitulum juniorem, et supra omne sacrificium, et iucenso- rum bene odoratorum oblationem,et pretiosorum unguentorum. Magnus etiam Pater et summus philosophus Maximus, cum allegorice exponeret il- lud : Non retribuet Domtnus usque ad tertiam οἱ quartam generationem, et occultiorem sensum in- terpretaretur,incursionem quidem et luctamimpu- nem esse ail,assensionem autem et actionem pro: mereri retribution m. Harum enim quaternio, di- vino huic et sanclissimo Patri in generationum quaternionem excepta est. Quod si is, qui pravam animi conceplionem ratione superavit, in somnio autem libidinoso imaginatus es!, et genitale semen excrevit,indignus tibi existimatnr,qui incruentam participet victimam : etiam tibi occasio * est, jeju- nantem, velut sanctificationes participaturum, si carne alimentum requirente, in somnium ei fuerit oblatum, cibi et potus opinionem invehens, ut non jejunum arcendi a participatione.Frequenter enim usuvenil, ut is qui sitit, ad aquas stare videatur, elJex iis haurire, implereque ventrem. [saias hujus rei tibi fidem faciat, dicens: Quemadmo- dum somniat sitiens et bibens, et experrectus sitit adhuc. anima aulem ejus in vanum speravit ; sic erunt et omnium gentium divitie. Fgo veroin sacrorum Patrum quemdam incidi, quem inveni mar(yribus ad:equantem eos, qui cogitationibus pugnant;, nec vi earum succumbunt. Tyrannis enim similes libidire concitalas cogitationes z. Et quemadmodum illi a se captos libamina ferre idolis coegerunt, sic cogitationes illicitis actionibus succidere compellunt *. Et quemadmodum tyranni martyribus non obtemperantibus omne mali genus inflixerunt,sic et invisibilis tyrannus non cedenti- bus impetui spiritualibus athletis omnein afflictio- nem infert, per carnis litillationes et inflammatio- σμοῦ τῆς κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίας αὐτῷ προστετη- κότος ὁμόργματος. El δ' ἐγκαταλειφθείη προσθαλὸν τὸ ἐνθύμιον, ἀποθληθείη δηλονότι, xal ἄπρακτον µείνῃ. μλ μολύναν τὸν νοῦν, εἷς ἑορτὴν τῷ θεῷ ἡ ἐγχατάλειψις αὐτοῦ λογισθήσεται, καὶ τὸ ἀποσχευά- σασθαι τὸν νοῦν τὸ πονηρὸν διανόηµα Οὐδὲν γὰρ οὕτω ὡς καθαρότης τέρπει τὸν Κύριον, xal οὐδὲν τῷ καθαρῷ κχθαρότητος φίλτερον. ᾿Αρέσκει γὰρ τῷ θεῷ ὑπὲρ µόσχον νέον, καὶ ὑπὶρ πᾶσαν θυσίαν, xai θυμιάµατων εὐόσμω», προσαγωγὴν, xxi µύρων πο- λυτελῶν, Καὶ ὁ μέγας δὲ Πατὴρ xai φιλοσοφώτατος Μάξιμος, ἀλληγορῶν τὸ ε Οὐκ ἀποδώσει Κύριος ἕως τρίτης χαὶ τετάρτης γενεᾶς, 9 xal ἀναγωγιχώτερο» ἑρμηνεύων αὐτὸ, τὴν μὲν προσθολὴν xal τὴν πάλην B ἀτινώρητον εἶναί φησι * τὴν δὲ γε συγκατάθεσιν καὶ τὴν πρᾶσιν ἀξιοῦσθαι ἀνταποδόσεως. 'H Υὰρ τούτων τετρακτὺς τῷ Üc^o τούτῳ xal σοφωτέτῳ Πα-ρὶ si; τὴν τῶν γενςῦν ἐξείληπται τετρακτύν. El δέ σοι ὁ τῷ λογισμῷ κρατήτας τῆς πονηρᾶς ἐνθυμήσεως, ἐν ὀνειρώξει δὲ φαντασθεὶς καὶ ἀποχρίνας vovit, τοῦ µετασ(ε”ν τῆς ἀναιμάκτου θυσίας ἀἆναξιος γη- τχι * ὥρα σοι καὶ τὸν νηστεύοντα, ὡς τῶν ἁγιασμά- των µεθέξοντα, tl τῆς σὰρκὸς τροφὴν Γζητούσης, ἐνύπνιον αὐτῷ υὙένηται, δόξαν ἐπάγον τροφης τε καὶ πόσεως, ἀπεῖρξαι, ὡς a νῆστιν, τῆς µεταλή- Ψεως. Tov γὰρ συχνάκις συµθαινόντων ἐστὶ τὸ τὸν διφῶντα δοκεῖν ἐν ὕπνοις ἑστᾶναι παρ ὕδατα, καὶ τούτων ἀρύεσθαι, καὶ τὴν γαστέραα πιμπλᾶᾷν. Καὶ ὁ Ἡσαίας σοι τὸν λόγον πιστούτω, λέγων * "Ov τρόπον ἐνυπνιάζεται ὁ διψῶν καὶ πίνων, καὶ ἐξαναστὰς ἔτι διψᾷ. 59i ψυχἠ αὐτοῦ εἷς κενὸν ἄἤλπικεν ' οὕτως ἔσται x21 ὁ πλοῦντος πάντων τῶν ἐθνῶν. ᾿Εγὼ δέ τινι τῶν ἱερῶ, Πατέρων ῥἐνέτυχον, καὶ µάρτυσιν ἕξ- ισοῦντα τοῦτων εὗρον τοὺς λογισμοῖς πυκτεύοντας, καὶ τῇ τούτων βίᾳ µῆ ὑποκύπτοντας. Τυράννοις γὰρ ὠμοίου τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς " xal ὥσπερ ἐκεῖνοι τοὺς ὑπ᾿ αὐτῶν ἁλισκομένους σπονδὰς εἶδώλοις φέ- ρειν ἠνάγκαζον, οὕτω δὴ καὶ οἱ λογισμοὶ ἀθέσμοις πράξεσιν ὑποχύπτειν βιάζουσι, Καὶ ὡς ol τύραννοι pA πειθοµένοις τοῖς µάρτυσιν ἐπῆγον ἅπασαν κά- χωσιν, οὕτως ἄρα καὶ ὃ ἀόρατος τύµαννος μὴ ἔνδι- δοῦσι τῇ πφοσθολῇ τοῖς πνευματικοῖς παγκρατια- σταῖς πᾶσαν ἐπάγει κάχωσιν, διὰ γχργαλισμῶν της nem.Et ut illi se nou submitttentes,martyr.busan- D σαρχὸς xal πυρώσεως, Καὶ ὡς ἐκεῖνι μὴ ὑποκύ- numerali sunt, licet non pcr gladium. vel ignem, velornamentamortemsubierint/quales fuere marty- rcs multii eodem plane modo et iis,qui in incursu commotarum libidine cogitationem non cesserunt contentionis constantia, testimonium conscientiz factum est*.Quod sicubi (inquit) inflammationis vi superatus terga dederit, et assensjione mentis peccatum operatus sit ; de in sui compos factus,et quo feratur cognoscens, ab actione abstinuerit, et Ψαυτες, τοῖς µάρτυσι cuvnplügnvezt * xdv μὴ τὸν διὰ Είφους fj πυρὸς fj βασάνων ὑπέστησαν θάνατον (oto: πολλοὶ γεγόνασι μάρτυρες) * τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ τοῖς iv ^f, προσθολῃ τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν μὴ χαλάσασι τὸ εὔτονον τῆς ἑνστάσεως, τὸ κατὰ συνεί- δησιν µαρτύριον ἤνυσται. Εἰ δὲ που (enel) xai ὑπενδοίῃ v5 Big νικώμενος τῆς πύρώσεως, xal συγκαταθέσει τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἐργάσαιτο, e(0' ἑαυτοῦ γεγονὼς xal ὅπη φέρεται γνοὺς, ἆπο- VARLE LECTIONES. " cogitationis. * cogitationem. * tempus est jejunantem,ut sacramenta percipial. 1 qui cum cogita- tionibus collvctantur. * comparabat vitiosas cogitationes. *succumbere. het ab illis, qui in aggressione vitiosarum cogitationum de contentione obstandi nilremiserunt, consciente martyrtum cst peractum. 1025 GRJECO-ROMANUM. 1026 σταίη τῆς πράξεως, καὶ τὸν λογισμὸν τονώσει πρὸς Α cogitationem confirmarit ad pugnam, et montis ἔνστασιν, καὶ ἀποχρούσεται τὸ ἐνθύμιον, οὐδὲν τοῦτον τοῦ κατὰ συνείδησιν μαρτυρίου λέγει στερἰσχεσθαιο Ἐπεὶ μηδ ὃς τῇ Big τῶν χολάσεων ὑπενδοὺς, θύειν ὑπέσχετο, εἶτα τῷ βωμῷ προσαχθεὶς τοῦ θύειν ἁπ- έσχετο, τῶν μαρτυριῶν ἐκπεσεῖται γερῶν. ᾽Αλλὰ φασί τινες τοὺς Ίαυτκ δογµατίζοντας, καὶ διδάσκοντας λέγειν, ὡς καὶ ὁ μέγας Βασίλειος περὶ τούτου ἐρωτηθεὶς ἀπεῖρξε τοὺς τοιούτους τῆς τῶν ἁγιασμάτων µεθέξεως. Δοκοῦσι δὲ pot οἱ τῇ τοῦ ἁγίου τούτου Πατρὺὸς ἀποχρίσει χρώμενοι πρὸς τὴν τῆς οἰχείας ἑνατάσεως σύστασιν, ἢ ἑκόντες μύειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν, fj τὸν νοῦν μὴ συνιέναι τῆς ἄπο- κρίσεως. ᾿Αναγκα”"ον δὲ καὶ αὗτης πρὸς ρημα µνη- conceptum expulerit : neque hunc conscientiz te- slimonio * privari dicit. Nam nec qui tormentorum dolori cedens, sacrificaturum se promisit, deinde ad aram adductus a sacrificando abstinuit, mar- tyrum privabitur praemiis. Verum aiunt aliqui eos, qui hzc iustituunt et docent, dicere, quod el magnus Basilius de eo interrogatus, tales prohibuerit a sanctificationum parlicipatione. Videntur autem mihi, qui sancti hujus Patris responsione ad suc instanti; consti- tutionem utuntur 4, vel volentes ad veritatem con- veuire, vel mentem responsionis non intelligere. Necesse autem est interrogalionis verba hic ad- σθῆναι τῆς ἑρωτήσεως, καὶ τῆς πρὸς αὐτὴν τοῦ σοφο” B scribere, el ad eam factae a sapiente illo divinoque ἐχείνου καὶ θείο» Πατρὺὸς ἀποχρίσεως. "EX ει O1 ἐρώτησις οὕτως * El τῶν συνήθων καὶ κατὰ φύσιν Ὑινοµένων τινὲ, qoi, τολμᾷν εἷς κοινωνίαν τῶν ἁγίων παραδέχεσθαι, Ἡ δὲ ἀπόχρισις οὕτω * Κρείττονα τῆς φύσεως xal τῆς συνηθείας ἴἔδειξεν ὁ ᾿Απόστολος εἶναι τὸν iv τῷ βαπτισμῷ συνταφέντα Χριστῷ . ποτὲ μὲν εἰπὼν, ὅτι ὁ παλχιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συν- εσταυρώθῃ, ἵνα xataovnÜn τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ µηχέτι δουλεύιν ἡμᾶς τη ἁμαρτίᾳ " ποτὲ δὲ παραγγείλας, Νεκρώσατε οὖν τὰ µέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ της Υῆς, πορνειαν, ἀχαθαρσίαν, ἨἈπάθος, ἐπιθυμίαν καχὴν, xal τὴν πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰλωλολατρεία - δι᾽ ἃ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας. Ποτὲ δὲ ὅρον ἐκθέμενος, iv τῷ εἰπεῖν ' Oi τοῦ Χριστώ Ἰησοῦ τὴν σάρχα αὑν τοῖς παθήµασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίις, "Evo δὲ ἔγνων, ὅτι ταῦτα καὶ κατωρθώθη, Θεοῦ χάριτι, καὶ kv ἀνδράαι, καὶ ἓν γυναιξὶ, πίστει τῇ εἷς τὸν Κύριον γνησία. Τοῦ δὲ iv ἀκοθαρσί ὄνεκ τινὰ ἐγγίζειν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐκ τῆς Παλαιᾶς Διχθήχης φοθερὸν διδα- σκόµεθα τὸ κρῖμα, Εἰ δὲ πλετον τοῦ ἱεροῦ ὧδε, φο- θερώτερον δηλονότι, Παιδεύσει δὲ ἡμᾶς ὁ Απόστολος, εἰπών Ὁ ἐσθίων xal πίνων ἀναξίως, κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει. Ἐκ γοῦν τῶν ῥημάτων τῆς ἆπο- κρίσεως δείκνυται ὡς ὁ µέγας οὔτος Πατὴρ οὗ περὶ ἁφαντάστου ῥεύσεως εἴρηχεν, οὐδὲ περ πεφαντι- σµένης μὲν, ἐμπαθείας δὲ γενομένης χωρὶς, καὶ "c ἐπιθυμία 05 προηγήσατο * fj κἂν ἴσως καὶ προτγή- σατο, ἀλλ᾽ ἀπεθλήθη, σμοῦ * ὥστε μηδὲ τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἕκτε- λεσθῆναι. y γὰρ εἷς µαρτυρίαν τῦ λόγου παράχει τοῦ Αποστόλου ῥητὰ, ἁμαρτίας µέµνηται, καὶ dxa- θᾳρσίας,, καὶ, ἐπιθυμίας κακῆς, Εἶτα ἐπάχει τὴν γνώμην ἐκεῖνος τὴν ἑαυτοῦ, λέγων ' Τὸ δὲ ἐν &xa- θαρσίφ ὄντε τινὰ ἐγγίζειν τοῖς ἁγίοις, καὶ, τὰ ἑξῆς, Qix ἂν δέ τις εἴπῃ ἀκαθαρσίαν ὀνομάσαι τὸν µέγαν Βασίλειον τὴν σπερματικὴν ἔκκρισιν ἀπαθῶς Ίενο- µένην. Τοῦτο γὰρ διαδολὴ τῆς σαρχός. Ὁ δὲ πολ- Patre responsionis.Plane sic se habet interrogatio : Si consueta et naturalia cuipiam acciderint, an oporleat in communionem sanctorum admittere? Responsio autem in hune modum: Meliorem natura et consuetudine f ostendit Apostolus esse eum, qui in baptismo cum Christo sepultus est : nunc qui- dem dicens,veterem nostrum hominem simul cru- cifixum esse, ut solvatur corpus peccali, ne am- plius serviamus peccato : alias autem preecipiens: Mortificate igitur membra vestra, qu» sunt in terra, scorlationem, immunditiem, affectionem, concnpiscentiam pravam, οἱ plus babendi cupidi- tatem e, quae est idololatria, per que venit ira Dei in filios inobedientis. Alibi autem terminumx epo- ἑστχύρωσαν C nens, dicendo : Qui autem Jesu Christi carnein crucifixerunt cum affectionibus et concupiscentiis. Ego autem scio hec etiam correcta fuisse h, Dei gratia,el in viris, et in mulieribussincera in Domi- num fide. Eum autem, qui est in immunditie!, appropin- quare sanclis, etiam ex Vetere Testamento ter- ribile docemur judicium. Quo si hic plus sa- cro, terribilius / videlicet. Docebit autem nos Apostolus, dicens: Manducans et bibens indigne, judicium sibi manducat el bibit Itaque ex verbis responsio ostenditur, quod magnus hic Pater de fluxu citra imaginationem facto non locutus sit, neque de eo, qui imaginationem quidem habuit, sed animi perturbatione * caruit, et concupiscen- τοῦ ἀγαθοῦ νικήσαντος λογι- D ja eam non precessit : vel etiamsi forte pre- cessit, ejecta fuit tamen, cogitatione bona vin- cente, adeo ut intelligentis! yeccatum perfectum non fuerit. Que enim in sermonis testimonium profert Apostoli verba, peccati meminerunt, et immunditie, et concupiscentis prave.Subjicil ille deinde suam sententiam, inquiens : Eum autem, qui est in. immunditis, sancti appropinquare, et que sequuntur. Non aulem dixerit quisquam, magnum Basilium immunditiem nominare semi- VARLE LECTIONES. c martyrio. * probationem. * huncet sacrarum. rerum perceptionem.! superiorem εἰ fortiorem € avaritiam. Ἀ perfecta fuisse. ! Accessionis autem ad res sacras, que fit a constitutoin immunditie, eliam 3 plns qudm lemplum, eo esi terribilior. * affectione. ' ut cogitationis. ) 1027 JUS CANONICUM. 1028 nalem excretionem, absque affectione faciam", A Xoóc τε xal καλοὺς λόγους ἔθετο, ἀποδεικὺς, ὡς οὐ Hoc cnim fuerit carnis calumnia. Multas vero et pulchras inservit rationes quibus ostenderet, non malum esse, corpus neque mali principium : quemadmodum nonnulli opinati sunt. Nec putet quispiam, eum manifesto adversari magno Atha- nasio, dicenti de hac spermatica excrelione, que superius alicubi scripta sunt. Cujus sermones rc- gulam et perpendiculum exact disci, linee omnes sacri Patres in omnibus putaverunt. Illulque pre. terea considerandum est, hos ambos Spiritu sane plenos Patres,uno eodemque afflatosspiritu,locutos fuisse et scripsisse. Quo igitur modo verisimile, sibi invicem adversatos fuisse, qui a sancto el bono impulsi sunt Spiritu. Hinc manifestissime κανὸν τὸ σῶμα, οὐδὲ xaxa, ἀρχὴ, καθὼς ἑδόξασαν ἔνιοι, Οὐδ Ἐναντιοῦσθαι προδήλοις λοφίσαιτό τις αὐτὸν τῷ µεγάλῳ ᾿Αθανασίῳ, εἱρηχότι περὶ τῆς σπερματικῆς ταύτης ᾖἐκχρίσεως, ὅσαπερ ἄνω mot τοῦ λόγου γεγράφαται * οὗ τοὺς λόγους xavóva καὶ στάθµην — &xov;elac ἅπαντες οἱ Ἱερὶ Πατέρες ἐν ἄπασιν ἤγηνται. Εἶτα καὶ τοῦτο λογιστέον, ὅτι καὶ ἄμφω πνευματοφόροι οὗτοι δη οἱ Πατέρες, καὶ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς ἐμπνεόμενοι Πνεύματος, ἔλεγόν τε xal ἔγραφον, Πῶς οὖν εἰκὸς ἀλλήλοις ἐναντιοῦ-- σθαι τοὺς ὑπὸ τοῦ ἁγίου κινουµένους καὶ ἆγαθοῦ Πνεύματος: Ἅἠ᾿ἘΕντεῦθεν ἀριδηλότατα ῥδείκνυται, ὡς καὶ ὁ µέγας Βασίλειος ἀκαθαρσίαν οὗ την σπερµα- τικὴν ὠνόμασεν ἔχκρισιν, ἀλλὰ τὴν πονηρὰν ἔπι- ostenditur, magnum Basilium immunditiam no- Ηθυµίαν * fc ἡγουμένης καὶ ἡ κατὰ διάνοιαν ἁμαρτία minasse non seminis excretionem, sed pravam concupiscentiam. Qua praeeunte mentis , etiam peccatum per assensionem perficitur, atque ita imaginatio fil in somnis, et seminis effluxio. Sic enim neque ipse sibi repugnare videbitur ; ut dicens malum et immundum esse corpus neque magno Athanasio contraria precipere censebitur. Sed et ex eo quod dicit, Ego autem scio hmc correcta fuisse^, Dei gratia, et a viris, et mu- lieribus : illud apparet vel potius plane demon- siratur, de seminis excreiione facta cum imagi- natione, eum loqui, quam animi praecessit motus, et intelligentie P peccatum Hoc enim emeudatum τελεῖται διὰ συγκαταθέσεως, Καὶ οὕτω Ὑίνται φαν- τασία καθ) ὕπνου, xai τοῦ σπέρματος ἐκροή. Οὕτω γὰρ οὔτ αὐτὸς ἑχατῷ ἠναντιῶσθαι δόξειεν ἂν, ὡς xixbv εἶναι τὸ σώμα καὶ ἀχκάθαρτον λέγων " οὔτε τῷ µεγάλφ ᾿Αθανασίῳ Ἁτάναντία διατάττεσθαι λο- γισθήσεται. ᾽Αλλὰ καὶ ἐκ τοῦ φάναι, ᾿Εγὼ 08 ἔγνων ὅτι ταῦτα κατωρθώθη, Θεοῦ Χχάριτι, καὶ ἀνδράσι καὶ Ὑυναιξὶ, τοῦτο ἐμφαίνεται, ἢ μᾶλλον καθαρῶς ἀποδείκνυται, ὅτι περὶ ἐκχρίσεως σπέρματος μετὰ Φχντασίας ἨὙενομένης φησὶν, "c ἐμπάθεια προηγχή- cato, xal ἡ xzvà διάνοιαν ἁμαρτία. Τοῦτο γὰρ κατ- ὤρθωται παρ) ὦνπερ κατώρθωται, οὐχὶ τὸ μη ἀπιθυμῆσαι. ὅ ἔστι τὸ μὴ προθαλεῖν λογισμὸν fuit 4, non qnidem non concupiscere, quod θ8ί Ό (τοῦτο γὰρ φυσικὸν), ἀλλὰ τὸ μὴ ὑποχλιθῆναι τῇ non imputum facere cogitationem τ (hoc enim est naturale),sed non succumbere concuyiscentism, nec assentiri cogilationi, nec perfici menlis pec- catum.Nequeseminis fluxum* non fieri, correctum fuit (hoc enim est nature opus expellere, velut excrementa),sed nonlibidinoso affectu excretionem fieri, ex imaginatione, quam prava fingit concu- piscentia, ex qua intelligentia : inquinata est. Heus tu, cogitatio assénsione fedata est, excre- menti autem spermatici dejeclio, non estimmun- da.Fabricator enim corporis, Deus : eorum autem, qu& a Deo fabricata sunt, nihil est immundum. ἐπιθυμίᾳ, μηδὲ συνθέσθαι τῷ λογισμῷ, μηδὲ τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἕκτελεσθηναι, Οὐδὲ τὸ μὴ Ὑΐνεσθαι σπέρματος ἐκροὴν κατωρθώθη (tnc γὰρ φύσεως ἔργον τὸ διωθεῖσθαι τοῦτό ἔστιν, ὣς περίτ- τωµα), ἀλλὰ τὸ μὴ ἐμπαθῶς γενέσθαι τὴν ἔχκρισιν, ἐκ φαντασίας, ἣν συνίστησιν ἐπιθυμία xxxn, ἐξ oa ἑ διάνοια κἐχρανται. Ὁ λοχισμὺς, ὦ οὗτος, τῇ συγκα- ταθέσει µεμόλυνται ' ἡ δὲ τοῦ σπερματικο περιτ- τώµατος ἔχκρισις, οὐκ ἀκάθαρτος, Ποιητὴς γὰρ τοῦ σώματος ὁ θεός * τῶν Ó' ὑπὸ θεοῦ κτισθέντων οὐδὲν ὑπάρχει ἀκάθαρτον. Οἷς δὲ ἀκαθαρσία νενόµιστει ἡ qovh, μανιχαΐζειν ὑπόληψιν . δώσουσιν Ἄ τῆς τῶν Quibus genitale profluvium existimatur immundi- Βογομίλων µετέχειν αἱρέσεως. ᾿Επεὶ καὶ οὗτοι κατά lia, in suspicionem venient Manichaorum secta, D γε τὸ διττὰς εἰσάγειν ἀρχὰς, καὶ τὸ σῶμα κτίσμα aud quod Bogomilorum (37) heresis sint parti- λέγειν τοῦ πονηροῦ, προδήλως µανιχαίζουσι, Χὰρ cipes. Nam et hi, quod duo inducant principia, el — 109v ὑποστέλλεσθαι τοὺς τὴν ἔκκριαιν τῆς Ὑογῆς corpus mali creaturam dicant, manifeste mani- chaizant. Reprimendi ergo illi sunt, qui * semi- nis flusum inquinationem arbitrantur, et esse dicunt, ex quo Deus optimus architectus carnem nostram concrescere instituit : ne profana hac secla infecti esse videantur. Nam si immundum μολυσμὸν οἱομένους, καὶ λέγοντας, ἐξ fic env ἡμετέ- βαν σάρκα συµπήγνυσθαι, ὁ ἀριστοτέχνης θεὸς qQxo- νόµησεν, ἵνα μλ τῆς βεθήλου ταύτης µετέχειν αἱρέ- σεως δόξωσιν. El γὰρ ἀκάθαρτος ἡ qovi, καὶ ἡ ix ταύτης συνισταμένη σὰρς πάντως ἔσται ἀχάθαρτος | καὶ ὡς ix θολερᾶς xai βορθορώδος πηγγῆς οὐ νᾶμα VARLE LECTIONES. " übsque vilio. 3 cogitationis. ο prostita fuisse.» cogitationis. 4 prosttum fuit, a quibus sane prastitum est. * quod est cogitationem non adjicere : fieret. * cogitatio. * Faeessant crgo, qui. * neque prastitum fuit, ut. seminis fluxus non NOTAE. (31) Qui sic fuere dicti a perpetuis precibus. Bog enim Slavonica lingua, Deus est, et smilu, be- nignus, quasi perpetuo dicerent, Benigne Deus. 1029 GRJÉCO-ROMANUM. 1030 πρόεισι καθαρὸν, ἀλλὰ ῥυπῶδες xal θολερόν * τὸν Α esl genitale semen, et que ex eo concrevit caro, αὐτὸν τρόπον, tl µεμόλυνται ἡ qovh, καὶ ἡ σὰρξ, f ἐξ αὐτῆς οὐσίωται, µεμόλυσμένη ἐστὶ xal ἀκάθαρ- τος * καὶ ἀντιστρόφως αὖθις, εἰ ἀκαθαρεία τὸ σπέρµα bol, xal τὸ σπέρµα ἐξ οὗ κεχοῦται, ἀκά- θαρτον. Καὶ οὕτω τὸ σῶμα δη τὸ ἡμέτερον, κτίσμα τοῦ πονηροῦ λογισθήσεται. Οὐδὲν γὰρ τῶν ὑπὸ θεού γενοµένων, κακόν. Τὸ Oi µεμολυσμένον, xaxóv. El δὲ κακόν, ob κτίσμα θεοὺ. Στνάχεται λοιπὸν, cl ταῦτα δῶμεν, ἔργον εἶναι τὴν σάρκα τοῦ πονηροῦ, "Ὅπερ ὡς εἴρηται, τῆς τῶν Μανιγαίων αἱρέσεως * ἃς καὶ οἱ Ῥογόμιλοι συμµετέχουσιν ᾽ οἷς καὶ τι πλέον εἰσῆχται xal ἀσεθέστερο. Ἐν ταῖς καθ ὕπνους φαντχσίαις αὐτοὺς τοὺς δαίµονας ληροῦσιν ἀθελγαί- νειν εἷς τὰ σώματα τὰ ἀνθρώπινα, Ἡ ποιοῦντας εἷς erit omnino immunda. Et quemadmodum ex tur- bido ccnosoque fontc unda non manat pura, sed sordida et Intulenta : sic si semen pollutum est, el caro, que ex ea subslantiam accipit, polluta est et immunda : et vice versa, si semen immunditia est, et illud immundum, ex quo eva- cuatur. Atque ita plane corpus nostrum creatura mali censebitur. Nihil enim eorum, que a Deo creala sunt, malum : pollutum autem malum v : si malum, non Dei creatura. Colligitur ergo, si Πο concedamus, carnem esse opus mali : quod ut diximus, est Manichzorum seciz: qua eliam Bogomili sunt imbuti : a quibus et amplius quid- piam introductum est, et impium magis. In noc- τοὺς τὴν φαντασίαν ὑφισταμένους, fj πάσγοντας ox" B lurnis imaginalionibus nugantur demones libidi- αὐτῶν. Τοὺς γοῦν µίασµα τὴν τῆς Ὑονῆς νομίζοντας ἔκχρισιν, εἶ Ώτινε τῆς δόξης ταύτης τῆς μυσαρᾶς µετέχειν νοµίζοιεν, οὗ κρίσεως ἀφεστηχέναι νοµι- σθεῖεν όρθης. ἸΑλλ’ ἐρεῖ τις ἴσως, ὅτι τῶν μὲν μολυσμὸν Ίγου- µένων τὴν τῆς Ὑονῆς ἐκροην καθήψω σφοδρῶς, µα- κρὸν περὶ τούτων κενώσας λόγον "οτί 0i ποιητέον αὑ- τοῖς, T, πῶς οἰκονομητέου τοὺς τοιούτοις τολμήμασι περιπίπτοντας, o^ προστέθεικας, Τὸ μὲν µέμφεσθαι, τοῦ βουλομένου παντός * τὸ δὲ διορθοῦσθαι τὸν σφαλ- λόμενον, ἄριστον, "Ἵνα γοῦν μὴ χώραν δῶμεν ταῦτα λέγειν τινὶ, φαμὲν ὅτι μάλιστα μὲν καὶ τοῖς ἤδη ῥηθεῖσιν ἐμ- περιείληπται, 3ἱ μὲν τῶν νυκτερινῶν φαντασμάτων ἀνέγκλητον, τί δ) ὑπὸ ἐπιτιμησιν * εἰρήσετχι δὲ xal αὖθις σαφέστερον. Οἷς τοἰνυν ἀφάνταστος τοῦ σπέρ- µατος ἡ ἀπόχρισις, διορθουµένης τῆς φύσεως τὸ περίττωµα, xal οἷς ἂν xal μετὰ φαντασίας τοῦτο ἐπισυμθῃ, ἀπαθοῦς τοῦ λογισμοῦ διχµείναντος καὶ μὴ µμολυνθέντος πρότερον ἐκ συγκαταθέσεως, τὸ πάθος ἀκόλαστον καὶ ἀνεπιτίμητον καὶ οὔτε τῆς µεθέξεως οὗτοι τῆς ἀναιμάκτου θυσίας εἰρχθήσονται, κατὰ τοὺς θείους Πατέρας * οὔτε μὲν ὡς ὑποστάντες μολυσμὸν, λογισθήσονται. El γὰρ ὁ λογισμὸς αὐτοῖς o) µεµόλυνται, fj μηδὲ προσθαλούσης ἐνθυμήσεως nem exercere in corpora humana, vel agentes in eos, qui imaginationem subeant libidinis, vel ab lis patientes. Eos igitur, qui seminis excretionem scelus existimant x, si qui hujus abominandee opi- nionis dixorint esse participes ; a recto judicio non procul abesse videbuntur. Verum (inquiet forsitan aliquis) cum eos, qui inquinationem esse putanl seminis fluxum, vehe- menter incesseris, et longum de his protraxeris sermonem, non addidisti, quid iis faciendum, aut quomodo emendandi sint 7, qui in lalia facla inciderint. Reprehendere quidem, est in arbitrio cujusvis : errantem autem dirigere , est opti- C mum. Ne igitur locum demus cuipiam hsc objicienti, dicimus iis, que jam dicta sunt ; 1d maxime con- tineri, nocturnarum quidem imaginalionum esse aliquas extra crimen, aliquas aulem esse pena dignas. Exprimetur-autem et rursus apertius. Quibus ergo seminis excretio sine imaginalione est, natura detrudente excrementum : et quibus hoc cum imaginatione conligerit, cogitatione im- perturbata manente 3, nec antea inquinata per assensionem,affectio extra poenam est,et reprehen- sionem.Neque hi ab incruente victime participa- . tione arcebuntur, secundum divos Patres : neque ut inquinationem passi reputabuntur, Si enim co- gitatio iis inquinata non est, vel mala animi con- αὐτῷ πονηρᾶς, 4, κἂν προσέδαλε, μὴ προσδε- D Ceplione non irruente ; vel, si irruerit, non ad- χθείσης * fj κἂν προσεδέχθη, μὴ προσµεινάσης, ἀλλ᾽ ἐγχαταλειφθείσης, κατὰ τὸν Μελῳδὸν, ἀποσκευασθεί- σης ὁηλαδὴ καὶ ἀποπεμφθείσης * τὸ ὃν σῶμα διὰ της σπερματικῆς ἐκκρίσεως οὗ µεµίανται (οὔτε γὰρ Ἡ σὰρξ xavbw, ὡς Χτίσμα θεοῦ * οὔτε μὴν τὰ ταύτης ἐχρέοντα, καὶ ταύτης συστατικὰ), ἡ ἐπιτί- pneus, fj τῆς τῶν ἁγιασματων µεθέξεως ἡ ἀποτροπὴ, διὰ τίνα λόγον ἔσεται εὔλογον ; Oi δ ἐμπαθὴς προὐπέκειτο λογισμὸς, xal πονηρὸν ἐνθύμιον προσ- θολὸν προσεδέχθη τε xal προσέµεινε, καὶ τῷ wi missa; vel, si admissa ΔΙ, non permanente, sed derelicta, juxta Melodum;, sublata videtur de medio et amandata : corpus autem per spermati- cam excretionem contaminatum non est (neque enim caro malum, ut Dei creatura; neque ea, qua ex eo defluunt, et eam constituuut): emenda- . lio » vel, parlicipationis sacramentorum prohibi- tio, quam ob juxtam rationem fiet ? Quibus antem ante inerat affectione commota cogitatio, et mala animi conceptio impetum faciens admissa fuit, et VARLE LECTIONES. * at quidqvid pollutum est, malum est*esse pollutionem existimant. , quomodo cum eis agendum, qui. * vitii experle manente. * psalmorum vel canticorum auclorem. ὃ pone írrogatio. 1031 JUS CANONICUM 1032 permansit, et in animo libenter versata est: eoque Α ἐνεφιλοχώρησε, καὶ ἠδύνθη αὐτῷ à τούτου διαλοχἡ, deliciata illus disputatio, ut jom intellectus ; pec- ὡς τὴν κατὰ διάνοιαν ápapilav ἤδη συστῆναι * τού- catum formatum sit : hiec autem nocturna imagi- natio secuta est, el seminis supervenit fluxus : hi- eliam erunt accusalioni el censur: obnoxii?, non propter seminalem defluxum, sed propter mer tis peccatum et cogitationis contaminationem. Licet enim nec imaginatio nocturna eis supervenerit, nec gehitalis seminis proflnvium; nihilominus co- gitatione inquinati sunt, et emendalionem e non effugient. Est autem qui et cogitatione non prece- dente, qus affectione tsit incitata. neque peccato mentis perfecto, in somnis spectrum imaginatus, Spermatico excremento dejeclo , non est extra culpam. Qualis vero hic? Qui ex cibi etbi et potus intemperantia ventrem oneravit, et mentem confu- g voov dit, et mortis fratrem somnum dormiens, in ima- ginalionem incidit,semen que excrevit.Hic enim et ipse sibi propter ingluviem, phantasmatis auctor. Et qui eum gubernat, prout homini conferre co- gnoverit, emendationem ᾳ inferat. THEODORI BALSAMONIS RESPONSA. Interrogationes canonice sanctissimi patriarche Alezandrig domini Marci: et responsa ad eas sanctissimi patriarcha Antiochic domini Theo- dori Balsamonis. Dei quidem spectator et propheta Moses: Inter- roga (inquil) patrem tuum, et renuntiabit tibi : seniores tuos, et dicent tibi. Sanclissiinus autem Alexandric patriarcha, dilectus frater, et nostra c πατριαρχης Αλεξανδρείας, τοις δὲ νυκτερινλ φαντασία ἐπηκολούθησε, xal ῥύσις γονης ᾖἐἘπιγέγονεν " οὗτοι καὶ ὑπὸ αἰτίασιν ἔσονται, καὶ ὑπὸ ἐπιτίμησιν, οὐ διὰ τὴν σπερματικὴν ἔκροην, ἀλλὰ διὰ τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν, καὶ τὸν τοῦ λογισμοῦ µολυσµόν. Κἂν Ύαρ μήτε φαντασία vo- κτερινὴἡ αὐτοῖς ἐπιγένηται, μήτε ῥύσις γονῆς, οὐδὲν ἧττον µεμόλυνταί τε τὸν λογισμὸν, καὶ τὴν ἐπιτί- µησιν οὐκ ἐκφεύξονται. ᾿Έστι ὃ) ὃς xal λογισμοῦ μη προυπάρξαντος ἐμπαθοῦς, µήτε μὴν τῆς xarà διάνοιαν ἁμαρτίας τελεσθείσης, ἐν ὕπνοις φαντασθεὶς, xal σπερματικὸν ἐκκρίνας Ἠπερίτωμα, οὐκ ἀνέγ- Χλητος. Ποῖος δὲ οὗτος; ὃς ἓξ ἀκρασίας της περὶ βρῶώσιν καὶ πόσιν, καὶ τὴν αστέρα ἐθάρυνε, καὶ τὸν αυνεθόλωσε, καὶ ὕπνων ἀδελφὸν ὑπνώττων θανάτῳ 4Ί, φαντασίφ µπεριπέπτωκε, καὶ σπέρμα Εξέχρινε, Καὶ οὗτος γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ διὰ τὴν ἀκρα- σίαν τοῦ φαντάσµατος αἴτιος * καὶ ὁ τὰ κατ ἔχεῖνον οἰκονομῶν, ὡς συνίδῃ συµφέρειν τῷ ἀνθρώπῳ, ἔπε- γέγκῃ τὴν ἐπιτίμησιν. ΘΕΟΔΟΡΟΥ TOY ΒΑΑΣΑΜΩΝ ΛΠΟΚΕΡΙΣΕΙΣ, « Ερωτήσεις κανονικαὶ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αλεξανδρείας — xuploo ἨἩΜάρχο. Kal ἀποκρίσεις ἐπ) αὐταῖς τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ᾿Αντιοχειας, κυρίου θεοδώρου τοῦ Βαλσαμὼν. » Ὁ μὲν θεόπτης καὶ προφήτης Μωσῆς, ᾿Ερώτησον, qol, τὸν πατέρα σου, xal ἀναγγελεῖ σοι * τοὺς πρεσθυτέρους σου, καὶ ἐρυῦσί σοι. Ο δὲ ἁγιώτατος ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ mediocritalis comminister, dominus Marcus,Pater συλλειτουργὸς τῆς ἡμῶν µετριότητος, χύριος Μόρ- exsistens Patrum, Dei gralia, et presbyterorum presbyter, indeque nec ad se directum habens hoc propheticum elegans verbum, in quibus lucta- batur multis ecclesiasticis interrogationibus,aliud ex eadem cithara spiritus vaticinium suscepit, inquiens : Ecce vero, quid pulchrum aut jucun- dum est, quam fratres in idem consentire! Quam- obrem quemadinodum psalterium aliquod, instru- menium musica cura indigens, scriptam edens interregationem, eam nosire mediocritati por- rexit, rogavitque, comprehensas in ea proposi- tiones canonicas el questiones in commune pro- ferri, et hunc fraterne responsionis eleganter exarari codicillum. Scriptum igitur ab ejus sanc- Hitale compositum, hec expressim comprehendit. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Interrogationes ad quas responderi desiderant Christiani, qui Saracenorum regionem, et sub eorum ditione babitant, facte a Marco patriar- charum ^ Alexandrie minimo, in diebus imperii piissimi et Christi studiosissimi imperatoris nostri, domini Isaacii Angeli, et tempore sanctissimi et ecumenici patriarche domini Georgii, quorum xoc, Πατὴρ Πατέρων ὑπάρχων, t5 χάριτι τοῦ θεοῦ, καὶ πρεσθυτέρων πρεσθύτερς, κἀντεῦθεν μηδὲ Ψάλλουσαν ἔχων αὐτῷ ταύτην τὴν προφητικὴν καλλιέπειαν, ἐφ᾽ οἷς ἐζυγομαχεῖτο πολλοῖς ἔκκλη- σιχστικοῖς ἐρωτήμασιν, ἵτερον ἐκ τῆς αὐτῆς χινύµας c τοῦ πνεύματος ἀνεδέξατο θεσπιῴδηµα, λέγον * ᾿Ιδοὺ δὰ τί καλὸν fj τί τερπνόν Ἔστιν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ συµφρο- νεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Διὸ, χαθά τι ψαλτήριον ὄργανον μουσιχκῆς ῥἐπιμελείας δεόµενον, ἐκθέμενος ἐρώτησιν ἔγγραφον, ῥἐνεχείρσε µταύτην τῇῃ ἡμῶν µετριότητι καὶ ἐζήτησε τὰ ἐν αὖτζ περιεχόμενα κανονιχὰ προθλήματα xal ζητήματ« λοληθηναι ἐπὶ κοινοῦ xal ἀδελφικῆς ἀποκρίσεως καλλιγραφηθήναι τοῦτο κωδίχιον. Τὸ Ὑγοῦν παρὰ της ἁγιωσύνης αὐτοῦ συντεθὲν γράμμα διαλαµθάνει ταῦτα ῥητῶς. Ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, Ερωτήματα ἅπερ χρίζουσιν οἱ Χριστιανοὶ οἱ κατοικοῦντες ἓν τῇ χώρᾳ τῶν Σαρα- κηνῶν, καὶ ἐν ταῖς ἐξουσίαις αὐτῶν * ἐρωτηθέντα παρὰ Μάρχου τοῦ ἐἑλαχίστου v τοῖς πατριάρχαις Αλεξανδρείας, ἓν ἡμέραις τῆς βασιλείας τοῦ εὖσε- θεστάτου καὶ Φφιλοχρίστου µβασιλέως ἡμῶν κυρίου Ἰσαακίου τοῦ Αγγέλου, καὶ ἱπὶ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ VARLE LECTIONES. 41 θανάτου, c Cogitatiunis, 4 hi et culpe, et pene obnoxii erunt. * penam. (quo vitiosa fit. € penam. » Marco Alexandrino, patriarcharum. 1033 GRJECO-ROMANUX. 1034 οἰχουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Γεωργίου. "Ov τὰ A annos augeat Deus in dierum longiftidinem.Mense ἔτη αὐξανετ ὁ θεὸς εἷς µακρότητα ἡμερῶν. Mnw Februario, indictionis 13, anni post incarnatio- Φεθρουαρίῳ ἐπινεμήσεως ιΥ, καὶ ἐτῶν μετὰ τὴν nem Domini, et Dei, οἱ Servatoris nostri Jesu σάρχωσιν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Christi, 1903. Ἰησοῦ Χριστοῦ aer. ᾿Ερώτησις. Αἱ περὶ τὰ µέρη τῆς ἸΑλεξανδρίας . Inter. 1. Quse in partibus Alexandria et Hiero- καὶ τῶν Ἱεροσολύμων ἀναγινωσχόμεναι λειτουργίαι, — solymorum leguntur liturgiz, et conscript:e dicun- καὶ λεγόμεναι συγγραφῆΏναι παρὰ τῶν ἁφίων ἀπο- tur fuisse asanctis apostolis,Jacobo fratre Domini, στόλων, ᾿Ἰακόδου τοῦ ἀδελφοθέυ, καὶ ἨΜάχρου, et Marco, recipiende sunt a sancta et catholica δεχταἰ elov τῃ ἁγίᾳ καὶ καθολική Ἐπιλησίᾳ, fj 09. — Ecclesia, necne ? Απ. 'O μέγας ἀπόστολος Παῦλος, ὁ τῶν dylov —— Hes. Magnus apostolus Paulus, sanctarum Dei Ἐκκλησιῶν τοῦ θεοῦ ῥρήτωρ xal διδάσκαλος. Κοριν- — Ecclesiarum orator et doctor, ad Corinthios scri- θίοις ἐπιστέλλων, φησίν * ᾿Αδελφοὶ, παρακαλῶ ὑμᾶς bens, ait: Fratres, obsecro vos per nomen Do- διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴησου Χριστοῦ, mini nostri Jesu Christi, ut idem dicatis omnes, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες, καὶ μὴ $ oiv ὑμῖν σχί- | nec sint in vobis dissidia : sitis autem compo- σµατα * de δὲ χατηρτισµένοι iv τῷ αὐτῷ voi, καὶ Siti! eadem mente, eademque voluntate. Dicimus by tn αὐτῇῃ γνώμῃ. Papév τοίνυν, ὡς οὔτε ἀπὸ θείας igitur, nos neque a sacra Scriptura, neque a ΓραφΏς, οὔτε ἀπὸ κανόνος ἐκφωνηθέντος συγοδικὼως canone synodice edito, edoctos fuisse sacrum ἀνεδιδάχθημεν, ἱεροτελεστίαν ὑπὸ τοῦ ἁγίου ἀποστό- ministerium ! a S. apostolo Marco traditum. So- λου Μάρκου παραδοθῆναι * μόνος δὲ 6 λβ κανὼν της lus enim 32 canon sancte et cecumenice synodi ἓν τῷ Τρούλλῳ τοῦ — usváÀou παλατίου συστάσης —Coacts in Trullo magni palatii,ait a S. Jacobo Dei ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, φησὶν ὑπὸ τοῦ Íratre mysticum sacrificium fuisse compositum. ἁγίυ Ἱακώδου τοῦ ἀδελφοθέου μυστικὴν ἱερουργίαν — Attamen 85 canon sanctorum et omni laude cele- συντεθΏναι. Ὁ pévcot πε χανὼν τῶν ἁγίων καὶ παν- brium Apostolorum, et 59 canon Laodicene ευφήµων ἁἀποστόλων, καὶ ὁ νθ κανὼν τῆς iv Λαο- Synodi, enumerantes Veteris Testamenti et Novi, δικείᾳ συνόδου, ἀπαριθμούμενοι τὰ ὀφείλοντα παρ) ipsosque apostolicos libros, qui in usu nobis esse ἡμῖν πολιτεύεσθαι βιθλία τῆς Παλαιᾶς Διχθήκης debent, nullam sacrificii sancti Jacobi vel sancti καὶ τῆς Καινῆς, καὶ αὐτὰ δὶ τὰ ἀποστολκὰ, Marci mentionem faciunt. Neque etiam catholica ἱερυυργίας τοῦ ἁγίου Ἰαχώδου f| τοῦ ἁγίου Μάρκου C sanctissimi et cecumenici throni Constantinopolis µνείαν ὅλως οὐ ποιοῦνται, Αλλὰ xal ἡ xafoAud, Ecclesia ullo modo eas liturgias agnoscit. Pronun- Ἐκκλησία τοῦ ἁγιωτάτου καὶ οἰκουμενικοῦ θρόνου liamus igitur, non esse has recipiendas. Et si enim τῆς Κωνσταντινουπόλεως — 000" ὅλως ταύτας ἔπιχι- ab iis [οί sint, ab omni usu vacare jubentur, νώσχει, Ψηφιζόμεθα οὖν μὴ εἶναι δεκτὰς αὐτάς. Kd» ut et alia multa. Idque manifestum est ex 85 ca- γὰρ ἐγένοντο. παντελοῖς ἀπραξίας κατεφηφίσθησαν, none sanctorum et benedictorum apostolorum, et ὡς καὶ ἄλλα πολλά. Καὶ δηλόν ἔστιν ἀπὸ τοῦ πε' 32 canone sanctse et cecumenica synodi in Trullo κανόνος τῶν ἁγίων καὶ πανευφήµων ἁποστόλων, xai magni palatii coactze : alter enim, apostolicus τοῦ B' χανόνος τῆς iv τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου videlicet, definit duas Clementis epistolas, οἱ - παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, dispositiones ! octo librorum ejus, legi quidem, Ὁ μὲν γὰρ, 6 ἀποστολικὸς δηλαδὴ, διορίζεται τὰς verum non evulgari, ob arcana qus in iis sunt τοῦ Κλήμεντος δύο ἐπιστολὰς, καὶ τὰς διαταγὰς τῶν — recondita: alter autem vult eas neque legi, pro- ὀκτὼ βιθλίων αὐτοῦ ἀναγ,νώσκεαθαι μὲν. μᾶ δηµο- pterea quod iisspuria quedam mulla et a pietate σιεύσθαι δὲ, διὰ τὰ iv αὐταεῖς μυστικά ὁ δὲ θέλει aliena inlerposita sint ab haereticis. Quamobrem ταύτας μηδὲ ἀναγινώσκεσθαι, διὰ τὸ παρεντεθηναι omnes Ecc. — e Dei sequi debent morem nove αὐταῖς παρ à ἑτεροδόξων πολλά τινα νόθα, καὶ τῆς D Rome, nimirum Constantinopolis, et sacra cele- εὐσεθείες ἀλλότρια, Διὰ τοι τοῦτο καὶ ὀφείλουσι πᾶσαι brare juxta traditiones magnorum doctorum et αἱ Εκκλησίαι τοῦ θεοῦ ἀκολουθεῖν τῷ ἔθει τῆς νέας luminarium pielatis, sancti Joannis Chysostomi Ῥώμης, ἤτοι τῆς Κωνσταντινουπόλεως * xal ἱερυρ- etsancti Basilii, Ait enim 41 caput, 1 tit. 32 lib. γεῖν κατὰ τὰς παραδόσεις τῶν μεγάλων διδασκάλων — Basilicon: De quibus scripta lex non est, morem, καὶ φωστήρων τῆς εὐσεθεας, τοῦ ἁγίου Ἰωόννου quo Roma utitur, servari oportet. τοῦ Χρυσοστόμου καὶ τοῦ ἁγίυυ Βασιλείου. Φησὶ γὰρ τὸ p κεφάλχιον τοῦ α΄ τίτλου τοῦ β΄ βίδλου τῶν Βασιλικῶν * Περὶ ὦν ἔγγραφος οὐ κεῖται νόμος, παραφυλάττειν δεῖ τὸ ἔθος, ᾧ ἡ Ῥώμη κέχρητα:. Ἐρώτησις B. — BÀ διάφορα εὑρίσκονται ες — Inter. 2. Varii reperiuntur libri, in orienta- τὰς ἀνατολικὰς καὶ νοτίους χώρας * xal τὰ μὲν ὀνομάζονται Διδασκαλίαι τῶν ἁγίων ἁἀποστύλων, τὰ δὲ, Ὁράσεις τοῦ ἁγίου Παύλου, Ερωτῶ οὖν εἰ ὀφεί- λοµεν ἀναγινώσκειν αὐτὰ ; libus et meridionalibus regionibus: et alii nomi- nantur Praecepta sanctorum apostolorum : alii, Visiones sancti Pauli. Qu:ro an hi nobis legendi sint ? VARLE LECTIONES. ! conglulinati. | sacram ceremoniam. * sacro carimoniaz. PATROL. 48. CXIX. | prooeptioncs. 93 1035 Jesus Christus in Evangeliis dicat, Videte ue deci- piamini : multi enim venient in nomine meo, di- centes, Quia ego sum, et tempus appropinquavit: pronuntiamus et nos, Dei Ecclesiam nosse 3 et confiteri apostolica precepta, et visiones, et di- sciplina ? librorum, qux 85 apostolico canone de- clarantur,et Dei preconum voces iis esse creditas. Praeter hos alium nullum novit apostolicum com- mentarium ο, Observandum igitur, ut ab hereticis ficta aversemur mendacia. Absinthio enim ama- riora, licet per nominum sanctorum apostolorum inscriptionem mellitam referant placentam. Inter. 3. Sexaginta Basilicorum capita ad no- JUS CANONICUM Res. Cum Dominus et Deus οἱ Servator noster 4 1036 Απ. Τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ xal Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ àv Εὐαγγελίοις εἰπόντος * Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε * πολλοὶ γὰρ ἑλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί µου, λέγοντες, Ότι ἐγώ εἰμι, καὶ à καιρὸς Typpxs ᾿ ψηφιζόµεθα καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἀποστολικὰς διδασκαλίας, καὶ ὁράσεις, καὶ διδάξεις τοῦ θεου ᾿ἘΕκχλησία γι- νώσκει καὶ ὁμολογεῖ τὰ bv τῷ πε ἀποστολικῷ κανόνι δηλούµενα βιθλία, καὶ πιστευόµενα εἶναι τῶν θεο- κηρύχκων φωνάς .. ἕτερον δέ τι παρὰ ταῦτα οὐκ οἶδεν ἀποστολικὸν σύγγραμμα. Παρατηρητέον οὖκ ἄπο- στρέφεσθαι τὰ πεπλασµένα. παρὰ τῶν αἱρετικῶν σχεδιάσµατα. Λ᾿ἸΑψινθίου γὰρ πικρότερὰ eim, xiv μελιτοῦτταν διὰ τῆς ἐπιγραφῆς τῶν ὀνομάτων των ἁγίων ἀποστόλων ὑποκρίνωνται. ᾿Ερώτησις q'. Τὰ ἑξήχοντα χεφάλαια τῶν Βασι- siras regiones non pervenerunt : ideoque quantum B λικῶν οὗ διεδόθησαν εἰς τὰς χώρας ἡμῶν * διὰ τοῦτο ad ea pertinet, in tenebris versamur. θυτίπηις, an ob eam rem damnemur. Res. Quicunque lex ait, iis ait qui in lege sunt, secundum magnum Apostolum.Qui igitur ob vitam gloriantur orthodoxam, sive ex oriente sint, sive ex Álexandrinorum plaga, sive aliunde, Romani dicuntur, et secundum leges vivere coguntur. Non astringuntur tauien lege, qua ait, Non oportet Ro- manum virum leges ignorare. li enim soli, qui habitant Romam, regiam videlicet civitatem, qua similibus est munita propugnaculis,et multis abun- dat jurisperitis, horum ferreis tenentur pedicis. Ideoque si hi legem ignorare se allegent, veniam non consequunlur, sive manuales sint operarii, ο pevot, οὐ συγγινώσκονται . sive circumforanei sint aliqui, etlitterarum impe- ἀγύρται τινὲς ὧσι, xal γραμμάτων ἀνήκοοι * riti : ut qui possint a suis civibus legum discere tenorem. Qui autem extra Roman agunt, agre- stes P scilicet et reliqui, multoque magis Alexan- drini, legem civilem ignorantes. veniam merentur. Bonum ergo est, ut hi quoque interrogent, et legitima precepta discant.Quod si est difficile, ve- niam sunt consecuturi. Inter. Á. An extra pcriculum, sacra, itemque laici fenori dent pecuniam, an potius sit iis exilio- sum ? Res. Mosaica quidem lex,Non fenerabis, inquit argentum tuum fratri tuo: civilis autem agnoscit usuras cenltesimas et trientes. Definit enim ut se- natores accipiant usuras trientes, nimir&m in sin- gulas libras nummos quatuor. Negotiatores autem vulgares, et czeteros, dimidiam centesime, nimi- rum in singulas libras nummos sex. Eos vero, qui maritimum fenus contrahunt*, pro singulis libris nummos duodecim. Quonam autem modo cente- sima vocentur usure, cum libre quantitas non perveniat ad solidos centum,. sed ad septuaginta duos ; non est dicendi tempus, ne opus fiat preter opus. Et hz»: quidem de laicis. Sacraüis vera fe- neratione prorsus interdietum est. Ait enim hac νυκτοθατωῦμεν ὅσον τὸ εἷς αὖτά, Ζητοῦμεν οὖν pa- Oct», el Εντεῦθεν κατακχρινοµεθα, Απ. "Όσα ὁ νόμος λαλεῖ, τοῖς iv τῷ νόµῳ λέχει, κατὰ τὸν µέγαν )Απόστολον. οἱ γοῦν αὐχοῦντες βίον ὀρθόδοξον, κἂν ἐξ ἀνατολῶν do, κἄν ἐξ 'Alstav- δρέων, xiv ἑτέρωθεν, ᾿Ῥωμαῖοι λέγονται, καὶ χατὰ νόμους ἀναγκάζονται πολιτεύεσθαι ^ τῷ νόμιρ δέ τῷ φάσκοντι͵ Οὐ δεῖ Ῥωμαῖον ἄνδρα νόµον ἀγνοεῖν, οὗ συσφίγγονται. Μόνοι γὰρ οἱ κατοικοῦντες τὴν "Po- µην, τὴν βασιλίδα ὃηλονοτι τῶν πόλεων, τὴν κατ- ησφχλισμένην ὁμοίοις πυργώμασι, xal πολλοὺς πλου- τοῦσαν "ομομαβθεῖς, τοῖς ix τούτων σιδηροπέδαις κατέ χονται, Διὸ οὗτοι μὲν ἀγνοῆσαι vópov διενιστά- xiv χειρωνάκται, x1) ὡς ὃδυ- γάµενοι τὰ τῶν νόμων μαθεῖν ἀπὸ τῶν συγκατοίκων αὐτῶν. Οἱ δὲ ἔξω τῶς Ῥώμης διάγοντες, ἀγρόται θηλονότι, καὶ λοιποὶ, πολλῷ δὲ πλέον ᾽Αλεξανδρεῖς, νόµον πολιτιχκὸν ἀγνοήσαντες συγγινώσκονταε. Καλὸν γοῦν ἐστι xal τούτος ἐρωτῷν, χαὶ µάνθανειν τὰ νομικὰ παραγγέλµατα * cl δὲ δυσχερές ἔστι, συγγνώ- pne ἀξιωθήσονται. ᾿Ἐρώτησις δ), ᾿Ακίνδυνόν ἐστι τοῖς ἱερωμένοις, val µέντοι καὶ τοῖς λαϊκοῖς, kml τόχῳ δανείζειν, f μᾶλλον ὀλέθριον ; ; ' ἎἊπ. O0 μὲν Μωσαϊκὸς νόμος, Οὖχ ἐἑκτοχιεῖς, φησὶ, τὸ ἀργύριόν σου τῷ ἀδελφῷ σου * ὁ δὲ πολι- τικὸς ἐπιγινώσχει τόκους ἑκατοστιαίους, χαὶ ἀπὸ τρίτης ἕχα-οστῆς. Διορίζεται γὰρ τοὺς συγκλητι- κοὺς λαμθάνειν τόχους ἀπὸ τρίτης ἑκατοστης * ἤγουν ἐφ᾽ ἑκάστῃ λίτρᾳ νομίσματα ὃ. Τοὺς κοινολαΐτας πραγματευτὰς, xal λοιποὺς, ἡμιεκατοστιαίους. ἤγουν bg! ἑκάστῃ λίτρᾳ νομίσματα G . Τὼς δὲ διδόντας διαπόντιον δάνειον, ὑπὲρ ἑκάστης λίτρας νομίσματα 8 "Ὅπως δὲ καλοῦνται οἱ τόχοι ἑκατοστιαῖοι, της λίτρας μὴ συμποσουμένης εἰς νομίσματα p', ἀλλὰ εἰς of, καιβὸς οὐκ ἔστι λέγειν *. ἵνα μὴ ἔργον τὸ πάρ- εργον ἨὙένηται, Καὶ ταῦτα μὲν περὶ λαϊκῶν. Τοὺς Ἱερωμένους δὲ τοκίζειν παντελῶς ἀπηγόρευται. Φησὶ VARLE LECTIONES. A Ggnoscere. ? doctrinas. ο scriptum. fuo dant. P rustici. laieos. * qui (rajecticlam pecuniam mu- 1037 GIUECO-ROMANUM. 1038 γὰρ 6 pB χανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα ῥητῶς * A nominatim 44 sanctorum apostolorum canon: Ἐπισκοπος ἢ πρεσθύτερος, fj διάκονος τόχους ἆπαι- τῶν τοὺς δανειζοµένους, ἢ παυσάσθω, Ἡ καθαιρείσθω. Καὶ ὁ ιζ΄ χανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἴκουμενιχης α συν- όδου ταῦτα διέξεισιν ΄ ᾿Επειθη πολλοὶ ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζόμενοι, την πλεονεξίαν xxl τὸ αἰσγροκερδὲς διώκοντες, ἐπελάθοντο τοῦ θείου Γράµµατος, λέγον-. τος, Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωχεν ἐπὶ τόχκῳ καὶ δανείζοντες ἑκατοστὰς ἀπαιτοῦσιν, . ἐδικαίωσεν Ἡ ἁγία καὶ µεγάλη σύνοδος, ὡς εἴ τις εὐρεθείη μενὰ τὸν ὅρον τοῦτον τόχους λαμθάνων ἐκ µετἀχειρήσεως, fj ἄλλως Ἐπερχόμενος τὸ πρᾶγμα, f ἡμιολίας ἆπαι- τῶν, fij ἕτερν τι ἐπινοῶν αἰσχροκερδείας ἕνεχα, καθαιρεθήτεται τοῦ κλήρου, καὶ ἀλλοτρίος τοῦ κα» νόνος ἔσται. Τὰ αὐτά φησι xal ὁ 9 κανὼν της ἐν Λαοδιχείᾳ συνόδου, xvi ἕτεροι ἘΕρώτησις ε’. Ακίνδὣνόν ἐστιν δόξους, Σύρους, καὶ ἐξ ᾽Αρμενίων, ἑτέρων χωρῶν τινὰς πιστοὺς, κατὰ λεκτον *. fj παντοίως ἀναγκάζονται ἱερατεύειν γραφῆς ; ἸΑπόχρισις, 'O μεγὰς ἀπόστολος Παῦλος "Po palo; ἐπιστέλλων φησίν * Ἡ Ἰουδαίων µόνων ὁ θεός ; οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν ; val xal ἐθνῶν, Οἱ γοῦν ὀρθοδο- ξοῦντες ἓν πᾶσι, xàv di της Ἑλληνίδος φωνῆς πάμ- παν ἁμέτοχοι, μετὰ τῆς ἰδίας διαλέκτου ἱερουργή- σουσιν, ἀντέγραφα ἔχοντες τῶν συνήθων ἁγίων εὐχῶν ἁπαράλλακτα, ὡς µεταγραφέντα ἐκ χοντχχίων καλ- λιγραφηθέντων διὰ γραμμάτων ᾿Ελληνικῶν. ὈΕρώτησις G . Πῤῥαθωνίσατο τις Ὑυναῖκα, καὶ Ἱερατεύειν ὀρθο- ἀλλὰ μὴν καὶ ἐξ τὴν οἰχείαν διά- μετὰ ἘἙλληνίδος Episcspus, aut presbyter, aut diaconus, usuras ab iis exigens, quibus mutuum dedit, vel desinat, vel deponatur. Et 17 canon sanctae et ccumenicz 1 synodi hzc : Quoniam multi, qui in canone recen- sentur, plura habendi studium et turpe lucrum persequentes, divine Scripture obliti sunt, que dicit : Argentum suum non dedit,ad usuram ; et fenerantes centesimas exigunt: equum censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fue- rit post hoc statutum usuras mutuo sumere, vel eam rem aliter persequi, vel sesqui alteras exi- gere, vel aliquid alius excogitare turpis questus gratia, e clero deponatur, et sit alienus a ca- Done. Eadem el 4 canon Laodicene synodi, et alii. . Inter. 5. An orthodoxi Syri et ex Armeniis, necnon ex aliis regionibus aliqui fideles propria lingua extra periculum sacra celebrent, an vero coganlur prorsus cum Greca scriptura sacerdotio fungi? Res. Magnus apostolus Paulus ad Romanos scribens inquit : Ad Judeorum taetum Deus? Num et genüum ? certe et gentium. Qui igitur recte in omnibus de fide sentiunt, et si sint Grece linguis omnino expertes, propria dialecto sacra conficient, exemplaria consuetarum sacrarum precum haben- tes non evariantia, ut desumpta ex contaciis gre- canicis litteris eleganter descriptis. Inter. 6. Desponsavit quis sibi mulierem, et ἐτελεύτησε πρὸ τοῦ ἱερολογηθῆναι μετ αὐτῆς, ὡς C priusquam cum ea per benedictionem,sicut consti- νενόµισται, καὶ πρὸ τοῦ συναφθῆναι αὑτῃ, ἀκίνδυνόν ἐστι ταύτην λαθεῖν τὸν τούτου . ἀδελφὸν, dj οὔ ; Ἆπ. Τὸ χαλὸν οὐκ ἔστι καλὸν, εἰ µὴ καλῶς γέ- vntat, Et γοῦν ἡ µνηστεία, τοι ὁ ἀῤῥαθὼν, ἐτελέσθη κατὰ τὴν ὑποτύπωσιν τῆς νεαρᾶς νομοθεσίας τοῦ ἀοιδίµου βασιλέως xuplou ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, μετὰ τελετῆς τῶν συνήθων ἁγίων εὐχῶν * τῆς Yu- ναικὸς οὔσης δωδεκαετοὺς, τοῦ δὲ ἆνδρος τὸν τεσσα- ῥρεσκαιδέκατον χρόνον ἀνύσαντος, o) λήψεται ταύτην εἰς γάμον ὁ ἁἀδελφὸς αὐτοῦ. Ὁ γὰρ οὕτω τελεσθεὶς ἀῤῥαθὼν iv πᾶσι τῷ νοµιμῳ γάμῳ ταυτίζεται. El δὲ κατὰ τὴν κρατοῦσαν συνήθειαν. ὣς µανθάνοµεν, clo tutum est, initiarelur, et cum ea copularetur, decessit : an ea impune nubet hujus fratri, necne ? Hes. Quod bonum, non bonum est, nisi bene fiat. Si igitur sponsalia et arrhabonis datio per fecta sint juxta dispositionem novellz constitutio- nis inclyti imperatoris, domini Alexi Comneni, cum consecralione *solitarum sanctarum precum, femina evcedente annum duodecimum, virum au- tem decimum quarium, non ducet eam uxorem frater ejus.Itaque enim perfectus arrhabo legitimis nupliis in omnibus assimilatur.Quod si juxta con- suetudinem,qus (ut didicimus) obtinet in omnibus πάντα σχεδὸν τὰ µέρη τοῦ Νόρου καὶ τῆς ᾽Ανατολῆς, p fere Austri et Orientis partibus, przmortuus aliter ἀλλοτροπώς, ὁ θανὼν τὴν περιοῦσαν ἡῤῥαθωνίσατο, συζευχθείη νοµίµως abcr ὁ τούτου αὐτάδελφος. Ἐρώτησις ζ. ᾿Απροκριματίστως ῥδιακονικοῦ ἃ Ἱερατικοῦ βσθµου ἀξιωθείη ὁ διὰ τὸ τελευτῆσαι τὴν μνηστευθεῖσαν αὐτῷ, ἑτέραν σύμθιον ἀγαγόμενος, f ὡς δίγαµος κωλυθήσεται. "Am. El μὲν κατὰ τὴν τῆς ῥεθείσης νεαρᾶς &To- τύπωσιν ἠῤῥαθωνίσατο τὴν ἀποιχομένην μνηστὴν, ἑτέρᾳ γυναικὶ μετὰ τὸν ταύτης θαχνατον συζευχθεὶς, obx ἀξιωθείη βαθμοῦ τινος τῶν τοῦ βήματος. Δίγα- poc γὰρ λογίζεται, Εἰ δὲ παρὰ τὴν ταύτης περίληψιν sibi superstitem desponsaverat : hujus germanus ei legitime conjungatur. Inter. . Ausiue prajudicio diaconico et sacer- dotali gradu dignus habebitur, qui cum mortua ipsius esset sponsa, alium conjugem duxit, an velut binubus prohibebitur ? Res. Si quidem juxta predicte novelle formam desponderat sibi moriuam sponsam,post ejus mor- tem alii uxori conjunctus non consequetur ullum altaris gradum : binubus enim censetur. Sin au: tem preter ejus tenorem cum moriuo sponsa VARLE LECTIONES. '5 peractione. 1039 JUS CANONICUM 1040 contractum iniverat,sine impedimento sacrabitur, A τὸ τελευτῆσαν ἐμνηστεύσατο γύναιον ; &rapeyrtiblocue ut qui bigamus non censeatur. ἱερωθήσεται, ὡς μὴ λογιζόµενος ἔίγαμος. Inter. 8. Si sacerdos tonsus fuerit, concessum ῥἘρώτηόις π΄. Ἱερὺς ἐὰν ἁποκαρῃ, ἐχχωρηθείη erit ei post fonsuram sacrificare, annon ? ἱερουργεῖν μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν, fj οὗ ; Ras. Cum aecundus canon sancta eteecumenicse Απ. Τοῦ f κανόνος τῆς ἓν τῷ ἁγιωτάτῳ θρόνῳ synodi coacte in sanctissimo throno Constantino- τῆς Κωνσταντινουπόλεως συστάσης ἁγίας xat οἴχου- polis hec nominatim pronuntiet : Etiamsi hue μενικῆς συνόδου ταῦτα κατά ῥῆμα διεξιόντος " Εἰ καὶ usque nonnulli antistites, qui ad monachorum lia- µέχρι τοῦ νῦν ἔνιοι τῶν ἀρχιερέων, εἲς τὺ τῶν µο- bitum descenderant, ut in episcopali fastigio ma- Υαχῶν τατιόντες σχΏμα, ἓν cp τῆς ἀρχιερωσόνης nerent, vim adhibuerunt: et cum hoc facerent, é6fovto διαµένειν Ὀψειροινο ἀλλ οὖν ἡ ἁγία neglecti sunt : sancta tamen et universalis hzec sy- απὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος αὕτη, καὶ τοῦτο ῥθμίζουσα nodus, hanc negligentiam quoque corrigens, et ad τὸ παρόραµα, καὶ πρός τοὺς ἐκχλησιαστικοὺς ϐθε- ritus eeclesiasticos hanc inordinatam actionem re- σμοὺς τὴν ἄστακτον ταύτην ἐπανάγουσα πρᾶξιν, Gpi- digens, statuit ut si quis episcopus, vel aliquis σεν ἵνα et τις ἐπίσκοπος fj τις ἄλλος τοῦ ἀρχιερατικοῦ alius ex pontificali dignitate, voluerit ad vitam ἄξιώματος πρὸς τὸν μοναχικὸν θελήσεις κατελθεῖν monasticam descendere, vel poenitentise locum im- P βίον, καὶ τὸν τῆς µετανοίας τόπον ἀναπληρῶσαι, µη- plere, ne amplius antistitis dignitatem usurpet. x&tt λοιπὸν τῆς αρχιερατιχῆς ἀντιποιηται ἀξίας. Αἱ Monachorum enim professiones, subjectionis et Y&p τῶν μοναχῶν συνθῆχαι ὑποταγῆς ἴχουσι λόγον, discendi cupiditatis rationem habent, non autem καὶ µαθητείας, ἀλλ᾽ οὐχὶ διδασκαλίας xal προεδρείας - doctrine vel primatus : nec alios pascere, sed se οὐδὲ ποιµαΐνειν ἄλλους, dk ποιµαδεσθαι ὑπαγγέλ- pasci profitentur. Et ideo, quemadmodum praedi- Jove. Διὸ, χαθὰ προείρηται͵, θεσπίζοµεν µηχέτι τινὰ ctum est, decernimus ut nemo eorum, qui in τῶν ἐν ἀρχιερατικῷ xavaAóvwy καὶ ποιμένων ἔξεταζο- episcopalem pastorumque catalogum relatus est, µένων εἷς τὴν τῶν ποιμαινοµένων καὶ µετανούντων ad eorum,qui paseuntur et agunt poeenitentiam,Jo- χώραν ἑαυτὸν καταθιδάζειν. El δέ τις τοῦτο τολμήσεις cum se dimittat. Si quis autem hoc facere ausus πρᾶξαι μετὰ τὴν ἐκφώνησιν καὶ διάγνωσιν τῆς vov ἐκ- fuerit, post denuntiatiouem et. declarationem hujus πεφωνημένης ψήφου. αὐτὸς ἑαυτὸν τοῦ ἀρχιερατικοῦ edit:» sententim,ipse qui setpsum episcopali gradu ἀποστερήσας βαθμοῦ, οὐχέτι πρὸς τὸ πρότερον ὅσπερ privavit, non amplius ad priorem,quam,factis de- Ἰθέτησε διὰ τῶν ἔργων ἀξίωμα ἑπαναστρέφει, Κατα- spicatui habuit dignitatem revertetur. Comprehen- λαµθάνεται δὲ πρὸ τῆς ἐκφωνήσεως τούτου uii µόνον ditur autem et ante hujus promulgationem, ΠΟΠ µτοὺς τοῦ βήματος — "ouv ὑποδιαχόνους, διαχόνους solum eos, qui altari serviunt, subdiaconos vide- C καὶ ἱερεῖς, ἀλλὰ xal αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς ἵερουρ- licet diaconos et sacerdotes ; sed et antistites ipsos etiam post tonsuram sacrificare. Cum igitur anti- Stiles cum gravitate canonica a sacerdotio abalie- nati sint,propterea quod post tonsuram ad locum discipulorum et ponitentium venerint, indeque alieni facti füerint dignitate doctoria sacerdotes omnino, et qui simpliciter altari serviunt etiam post tonsurant citra impedimentum operabuntur qua ad ipsorum gradus pertinent. Nam et ante tonsuram pariter, ac post eamdem fuerant et sunt discipuli et subjecti: Inter. 9. Si laicus in somnis imaginatus füerit, meretur eo diedivinarum sanctificationem partici- γεῖν καὶ μετὰ τὴν ἀπόχαρσιν. Tov γοῦν ἄρχιερέων prt ἐμθριθείας κανονικῆς ἐκ τῆς ἱερωσύνης ἀποξε- νωθέντων, διὰ τὸ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν εἷς τόπον μαθητιώντων καὶ µετανοούντων ῥἆλθεῖιν κάνσώθεν ἀπαλλοτριωθῆναι τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος, πάν- τως οἱ ἱερεῖς καὶ ἁπλῶς οἱ τοῦ βήματος ἄπαρεμπο- δίστως καὶ μετὰ τὴν ἀπόχαριν τὰ τῶν μα ἐνεργήσουσι δίκαια. Καὶ πρὸ τῆς ἀποχάραεως γὰρ ὡσαύτως, καὶ μετὰ τὴν ἀπόχαρσιν μαθηταὶ xm ὑποτακτιχοὶ σαν καὶ siot, ἘΕρώτησις 0. Λανὸς ἐὰν. φαντασθῇ, ἀξιωθείη αὐθημερὸν c τῶν θείων ἁγιασμάτων µεθάκως, ἢ pationem,neene ? Et an sacerdos, qui idem passuS-Bol 5 καὶ ἱερεὺς ἐὰν. φαντασθῇ, ἱερυυργήσει και’ αὐτὴν est, sacra conficiet, necne ? Res. AnUstlites (inquit sacra Scriptura) dona et hostias offerens, ad hominibus accipit, et quemad. modum offert Deo pro populo, sic et pro seipso, Nam et eum premit carnalis infirmitatis pondus. Verum et per Mosem dixit Dominus, Mundi mun- dum adeant. Maculam autem habens in anima,sub velum meum non ingredietur,nec ad altare meum appropinquabit. Undc et tres sanctissimi patriar- cha throni Alexandrie, sanctus Dionysius videli- cet rescribens ad Basilidem episcopum,et magnus Athanasius,regulam prescribens monacho euidam Amum cognominato, et sanctus Timotheus, de re hujusmodi respondentes quibusdam, qui ipsos in- XP EDAM ρ. προσφέρων [φησὶ cb Ppdkper τὸ ἃωρα καὶ θυσίας ἀρχιεροὸς, ἐξ ἀνθρώπων. Χαμδά-- vetat, καὶ καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ προσφέρει τῷ Oe, οὕτω δὴ καὶ περὶ ἑαυτοῦ * ἔπεὶ xal αὐτῷ. βάρος- (up- κιχῆς ἀσθενείας ἐπίχειται, Αλλὰ καὶ διὰ Ἀδωσέως εἶπεν ὁ Κύριος, Ol καθαροὶ ip καθαρῷ προσίτωσαν. Ὁ δὲ μῶμον ἔχων κατὰ duy, πρὺς τὸ καταπέ- Τασμά µου οὐκ εἰσελεύσεται͵ xal πρὸς τὸ θυσιαστή- Ριόν µου οὐκ ἔγγιετ o ὅθεν καὶ τρεῖς ἁγιώτατοι πατριαρχχι τοῦ θρόνου τῆς Αλεξανδρείας, 6 Διονύσιος δηλαδὴ, ἀντιγράφων πρὸς Βασιλείδην pini σκοπον, 6 μέγας Αθανάσιος Χανονίζων τινὰ µονα- χὸν, ᾽Αμοῦν ἐπονομαζόμενον, καὶ ὁ ἅγιος Τιμόθεος, GELECO-ROMANDUM. 1042 πρός τινας ἑρωτήσαντας περὶ τοιούτου τικὸς &noxpi- A ferrogaverant, olim ea, que sunt de laicis, conse- νόµενοι, τέως τὰ περὶ τῶν λατκῶν ἀκολούθως ταῖς θείαις ταύταις Γραφαῖς διηυλύτωσαν. Φησὶ γὰρ à τοῦ ἁγίου Διονυσίου ἀπόχρισις, El μὲν ὑπόχειται ἐπιθυμίᾳ γυναικὸς, οὖκ ὀφείλει ' εἰ δὲ ὁ Σατανᾶς πειράζει αὐτὸν, ἵνα διὰ τῆς πβοφάσεως ταύτης ἁπαλλοτριώσῃ τῆς κοινωνίας τῶν μυστηρίων, ὀφείλει χοινωνῆσαι, Ἐπεὶ οὐ παύσεται ὁ πειράζων xav ἐκεῖ- voy τὸν καιρὸν ἐπιτιθέμενος αὐτῷ, Διὸ xal ἡμεῖς τὰ αὐτὰ «περὶ λαϊκῶν διοριζόµενοι, περὶ ἐπισκόπων, διακόνων καὶ ἱερέων φανταζοµένων κατὰ σατανικὴν καὶ µόνον ἐπήρειαν, τὸν αὐτὸν τόπον κΧρατεῖν οὐ διαγινώσκοµεν, ἐπιζυγωθήναι δὲ μᾶλλον αὐτοῖς τὴν τῆς ἱεροτελεστίας ἑνέργειαν χατὰ µόνην τὴν ἡμέραν τῆς ὀνειρώξεως ψηφιζόμεθα, διὰ τὸ τῆς Ἱερωσύνης quenter Jivinis his Scripturis expedierunt. Ait enim sancti Dionysii responsio : Siquidem subjici- tur mulieris desiderio, non debet. Quod si Satanas eum tentat, ut hac occasione abalienet a commu- nione sacramentorum, debet communione frui. Quoniam tentator eo tempore non desinet ei strue- re insidias, Quamobrem el nos eadem de aicis definientes, in episcopis, diaconis, et sacerdotibus imaginalionem passis per satanicum solum impro- perium *,eamdem formam obtinere non novimus : operationem enimsacrificii eis potius occludendam censemus solo somnii libidinosi die, propter sacer- dotii reverentiam, nisi forte mora periculosa sit, vel propter dici cclebritatem, vel utilitatem rei. σεθάσµιον. El μὴ τυχὸν κινδυνώδης ἐστιν ἡ ὑπέρ- P Noctu enim frangi queat laqueus tentatoris, exal- (exte, fj διὰ τὸ τῆς ἡμέρας περιφανέστατον, fi δὰ lari autem sacrificii potestas. τὸ τοῦ πράγματος χρησιμώτατον. TT νυκτὶ ἠγὰρ συντριδείη μὲν ἡ παγὶς τοῦ ἐπηρεαστοῦ, ὑψωθεί[ῃ δὲ τῆς ἱερουργίας ἡ δύναμις. ᾿Ερώτησις t. Ὁ μετὰ νομίμου συµθίυ αυτου — Inter. 10. Qui cum legitima uxore su&à carna- σαρχικῶς συναφθεὶς, ἀξιωθείῃ αὐθημερὸν της τῶν liter conjunctus fuerit, an eo die dignus habendus ἁγιασμάτων µεταλήψεως, fj οὔ ; sil participatione sanctificationum necne ? Απ. Ὁ θεοχήρωξ Παῦλος, ὁ τῆς Ἐκκλησίας μέ- —— Res. Dei preeco Paulus,magnus Ecclesise doctor, γας διδάσκαλος, Δοχιμαζέτω (φησὶν) ἕκαστος ἑαυτὸν, Εχατι]ηθί (inquit) unusquisque seipsum et sic ex καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέω, xal τοῦ ποτηρίυ pane comedat, ete calice bibat. Et rursus, Ne πινέτῳ. Καὶ mdÀw, Μὶ ἀποστερίτωσαν ([φησὶν) privent, inquil, seipsos conjuges, nisi ex consensu, ἑαυτοὺς οἱ ὀμόζνγοι, εἰ µή τι ἐκ συμφώνου, ὅταν τῃ quando ad. sanclze communionis precationem ac- προσευχῇ, τῆς ἁγίας κοινωνίας µέλλωσι προσελθετν — Cessuri sunt.Et Davidem eosquequi cum eo erant, Καὶ τὸν Δαθὶὸ δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, ζητήσαντας ix quarentes comedere ex panibus propositionis, τῶν ἄρτων φαγεῖν τῆς «προθέσεως, προησφαλίσατο c caute priusjinterrogavit pontifex, num mundi es- ὁ ἀρχιερεὺς, εἰ καθαροἰ εἶσιν ἀπὸ κοίτης γυναικός, Sent a concubitu mulieris. Sed et in Mosaico Ἰλλλὰ καὶ iv τῇ Μωσαϊκῇ βίδλῳ τῆς Εξόδου ταῦτ« — Exodi libro,hzc nominatim instituuntur *: Ei dizit ῥητῶς ἀνατάττονται * « Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν, DominusadMosem.Descendenscontestarepopulum Καταθὰς διαµάρτυραι τῷ λαῷ τούτῳ, xal ἅγνισον hunc, purifica eos hodie et crus, et abluant vesti- αὐτοὺς σήμερον καὶ αὕὔριον. Καὶ πλυνάτωσαν τὰ menta sua,et parati sint in diem tertium.Nam ter- ἵμάτια αὐτῶν, καὶ ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέ- tio die descendet Dominus in montem Sina coram βαν τὴν τρίτην. » T$ γὰρ ἠνέρᾳ τῇ τρίτη καταθήσεται Universo populo. Et rursus, Descendit Moses de Κύριος ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινὰ, ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ. ΠΟΠΙ6 ad populum,et sanctificavit eos : abluerunt- Καὶ πάλιν, « Κατέθη Μωσῆς ix τοῦ ὅρους πρὸς τὸν Que vestimenta. Et dixit populo, Estote parati die λαὸν, καὶ ἡγίασεν αὐτούς καὶ ἔπλυναν τὰ dertio,et ne congrediamini cum muliere.Sanctissi- ἵμάτια, Καὶ εἶπε τῷ Aag, Γίνεσθε ἔτοιμοι τρίτῃ mus autem — Alexandrie patriarcha Timotheus ἡμέρᾳ, καὶ μὴ προσέλθητε Ἰυναιχί.» 'O δὲ ἁγιώ- de hoc interrogatus, dixit: Non debent conjuges, τατος πατριάρχης ἍΑλεζανδρίας Τιμόθεος περ qui carnaliter conjuncti sunt, promereri divinarum τούτου ἐρωτηθεὶς, ἔφησεν, Οὐκ ὀφείλουσιν ol συµ- Sanclificationum participationem per ipsum diem πλακέντες ὁμόζυγοι σαρχικῶς καταξιοῦσθαι τῆς τῶν D carnalts eorum complexus.Itaque nos hec sic defi- θείων ἁγιασμάτων µεταλήψεως, κατ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς σαρχικῆς αὐτῶν συνελεύσεως, Διὸ καὶ ἡμεῖς τοῖς οὕτω διορισθεῖσιν ἑπόμενοι, λέγομεν ὣς οὐκ ἔστιν ἐχχωρητέα τοῖς ὁμοζύγοις ἡ τῶν ἁγιασμά- των µετάληψις, xarà τὴν ἡμέραν xa0' ἣν συνήφθη- σαν σαρχιχῶς. Ἡροστιθέαμεν δὲ ὡς ἐπεὶ ὁ αὖτος μέγας Τιμόθεος, ἐρωτηθεὶς κατὰ ποίαν ἡμέραν τῆς ἐθδομάδος ὀφείλουσιν ἐγκρατεύεσθχι οἱ ὀὄμόζυχοι, ἀπεχρίνατο, Κατὰ τὸ Σάθδατον xal τὴν Κυριαχἠν, διὰ τὸ ἐν αὐταῖς καὶ μᾶλλον τὴν πνευματικὴν θυσίαν τῷ Κυρίῳ προσφέρεσθαι ' ἐξ ἀνάγκης ὀφείλουσιν vl nita sequentes, dicimus non esse conjugibus per- mittendam sanctificationum perceptionem,quo die carnaliter copulati sunt. Addimus autem, quod cum ipse magnus Timotheus interrogatus, quo die hebdomadis continentes esse debeant conjuges, responderit : Sabbato et Dominico, propterea quod magis eliam in eis spiritalis hostia Deo offeratur. Àc necessario debent conjuges a mutua communi- catione separari quo die divinas sanctificationes assumunt, non modo ante ministrationem ipsam, sed etiam post eam.Et optamus corrigi, quod pra- . VABLE LECTIONES. ! tendationem. v scripta leguntur. 1043 JUS GANONICUM 1044 ter divina instituta et preecepta circa ΒΡΟΠΕΞΘ de- A ὁμόζυγοι ἐκ τῆς πρὸς ἀλλήλους σαρχικῆς κοινωνίας duclionem in nuptiarum auspices malefit. Nam postquam sacra precatione iniliati sunt, et divinas sanctificationes promeruerunt, ad carnalem festi- nant unionem, in nuptiarum deliciis lascivientes, sacre benedictionis vim non considerantes, et sanctificationum contemptionem. Conjuges ergo quo die divinas sanctificaliones participaturi sunt, non tantum ante earum assnmptionem, sed et post eam citra excusationem continenter se gerere debent. Quod si non faciant,gravioribus subjicien- tur ponis. ἀποδιίστασθαι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς τῶν θείων ἁγια- σµάτων µεταλήψεως. Οὐ µόνον πρὸ τῆς ἐπιστασίας αὗτης, ἀλλὰ καὶ τὴν μετ αὐτήν. Καὶ εὐχόμεθα διορθωθηναι τὸ κακῶς καὶ παρα τὰ θεῖα διατάγματα καὶ διδάγματα κατὰ τὴν νυμφαγωγίαν εἷς τοὺς νυμ- φοστόλους Ὑινόμενον. Μετὰ γὰρ τὸ ἱερολογηθῆνα: καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων καταξιωθῆναι αὐτοὺς, πρὸς σαρχικὴν κατεπείγουσιν ἕνωσιν οἱ τῶν ἡδέων τοῦ γάμου χκατατρυφώσαντες * μὴ ἀναλογιζόμενοι τῆς ἱεροτελεστίας τὴν δύναμιν, xal τῶν ἁγιασμαάτων τὴν καταφρόνησιν. ᾽Απαραιτήτως οὖν οἱ ὁμόζυγοι, καθ ἣν ἡμέραν τῶν θείων ἁγιασμάτων µέλλουσι μετχσχεῖν, οὐ µόνον πρὸ τῆς µεταλήψεως τούτων ἀλλὰ xal ὀφείλουσιν ἐγκρατεύεσθαι. μετὰ τὴν µετάληψιν, ὑποθληθήσονταιο Inter. 11. An, sisacerdos lavetur,!possit eodem B die sacra facere ? et an laico liceat, postquam ve- nerit in balneum,eodem die sacramenta assumere? Et e contrario, an sacerdos peracto sacrificio, vel laicus sumptis divinis sanctificationibus lavetur, aut vena sectionem patiatur, necne ? Res. Galenus medicorum doctissimus, Balneum, inquit, et sol, et gymnasium ad motum excitant, quee ante quiescebant, excrementa.[taque nihil eo- rum, de quibus interrogasli, fiel. Venarum enim sectiones, horum ostendunt vitia εἰ proprietates, juxta Hippocratis precepta : interdum quidem Τοῦτο δὲ μὴ ποιοῦντε, αὐσεηροτέροις ἐπιτιμίοις Ἐρώτησις ια. } Εὰν ἱερεὺς λουθτ, δύναται χατὰ τὴν αὗτην ἡμέραν ἱερουργῆσαι; xal λαϊκὸς μετὰ τὸ ἀπελθεῖν εἰς βαλανετον, ἐκχωρηθείη αὐθημερὸν τῶν μυστηρίων μεταλαθεῖν ; καὶ ix τοῦ ἑναντίου, ἵερο- τελεστήσας ὁ ιερεὺς, fj ὁ λαϊνὸς θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθεὶς λουθήσεται, fj φλεθοτοµηθήσεται, fj οὔ ; Ἆπ. Ὁ ἐν laxoote διδασκαλικώτατος Γαληνὸς, Βαλανεῖον, φησὶ, καὶ ἥλιος καὶ Ὑγυμνάσιον εἷς κίνησιν ἐξορμᾷ τὰ τέως ἠσυχάζοντα περιττώματα. Διὸ οὐδὲν ἐξ ὦν ἠρώτησας Ὑενήσεται. Καὶ αἱ τσμαὶ γὰρ τῶν φλεθῶν ἐλέγχο.σι τὰς τούτων καχίας καὶ ἰδιότητας, κατὰ τὰ Ἱπποκρατεια δόγματα * ποτὲ μὲν κυΐσκου- discussionem parientes, nonnunquam autem con- C σαι διαφόρησιν, ποτὲ δὲ μᾶλλον στεγάνωσιν, Ἱνατί- strictionem potius. Quid igitur? exspectatum forte malum salutari sanctificationum parlicipationi con- nectemus, et salutis nostrz: lumen socordia obum- brabimus? cum justa ratio sacrificantes tam ante, quam post sacrificium, compellat cum omni com- punctione et reverentia ad Deum genuflectere, et gratias agere ob Dominici corporis et sanguinis assumptionem, nec deliciari mollitiis, et aquarum calidarnm aspersionibus. Quod si venz incisionem morbus urgeat letalis, propter salutem «grotantis ea perficietur. Inter. 19. Si quis post sanctam assnmptio- nem vomuerit, per quam traditionem emendabi- tur ? Res. Sancte, inquit, custodiens sancla. expiabi- tur Y et sanctificabitur : gratiam autem prodens, (499v : προσδοχήσιµον ἴσως καχὸν τῇ σωτηριώδει τῶν ἁγιασμάτων µεθέξει συνάψωµεν, καὶ ῥαθυμί τὸ φῶς τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἐπηλυγάσωμεν ; ὅπιυ v5 τοὺς ἱερουργοῦντας δίκαιος λόγος καταναγκάζει καὶ πρὸ τῆς ἱερουργίας καὶ μετὰ τὴν ἱερουργίαν μετὰ πάσης Χχατανύξεως xal εὐλαθείας γονυκλυτεῖν πρὸς θεὸν, καὶ εὐχαριστεῖν χάριν τῆς τοῦ Συριακοῦ σώ- µατος xal αἵματος µεταλήψεως, xal μὴ θρύπτεσθαι βλαχείαις καὶ ῥαυτισμοῖς ὑδάτων θερμῶν. El δὲ τὴν φλεθοτομίαν κατεπείχει θᾳνάσιµον νοσήµα, διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Χάμνοντος τελεσθήσεται. ᾿Ερώτησις β. ᾿Εὰν ἐμέσι τις μετὰ τὴν ἁγίαν µετάληψιν, κατὰ ποίαν διορθωθείη παράδοσιν ; 'Ar. 'O μὲν φυλάττων (φησὶν) ὁσίως τὰ ὅσια, ὁσιωθήσεται καὶ ἁγιασθήσεται * ὁ δὲ προδιδοὺς τὴν inquinabitur *. Si igitur ex ingluvie lapsus est in p χάριν, βεδηλωθήσεται. El γοῦν ἐξ ἀκρασίας ὠλίσθη- vomitum is, qui divinas sanctificationes assumpsit, gravioribus penis emendabitur.Sin autem per in- cidentis forte z&grotationis infestationem, episco- pali judicio moderatius coercebitur. Et hoc enim desertionis est opus. Inter. 13. Απ sine periculo sacrificabit quis- piam, aut divina faciet baptismata in navi, vel domo non sacra? Res. Dixit quidem Deus per Mosem ad Israel, Hierosolymis et non alio ullo loco festum celebra- σεν εἷς τον ἔμετον ὁ τῶν θείων ἁγιασματων µετα- λαθὼν, μετὰ σφοδροτέρων ἐπιτιμίων διορθωθήσεται * εἰ δὲ διὰ συµπέσόντος τυχαίως ἁῤῥωστήματος xá- Χωσιν, χατα τὴν ἐπισκοπικὴν διάκρισιν µετριωτέρως ἐπιτιμηθήσεται. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔργον ἐστὶν ἔγχα- ταλείψεως, ᾿Ερώτησις w. ᾽Ακινδύνως ἓν πλοίῷ fj ἐν ἀνιέρῳ οἰκίᾳ ἱερουργήσει τις, ἢ θεῖα τελέσει βαπτίσµατα ; "Am. Ὁ μὲν θεὸς εἶπε διὰ Μωσέως πρὸς τὸν Ἱσραῦὴλ, "Ev Ἱεροσολύμοις καὶ οὐκ iv ἑτέρῳ τόπῳ τινὶ ἑορτά- VARLE ΙΕΟΤΙΟΝΕΣ. pius evadet. * profanus fiet. 1045 GRJRCO-ROMANUM 1046 σεις Πάσχα Κυρίῳ τῷ θεῷ σο. "Evcsüüsv καθαρῶς A bis Paschatis Domino Deo tuo. Inde clare innuens αἰνιττόμενος τοῦ "'Iouóztxoó Πάσχα τὴν παντελῆ ἀπραξίαν, διὰ τὸ τοῦ τόπου μονώτατον. Ὁ δὲ νθ χανὼν της iv τῷ Ίρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆης συνόδου, xal ὁ πδ χανὼν τῆς ἓν Καθαγένῃ συνόδου, Χαθαιρέσει καθ- υποθάλλουσι τὸν Ev εὐχτηρίῳ ote. θεῖον ἑκτελέσαντα βάπτισμα. ΚΔιορίζονται γὰρ ἓν καθολικαῖς ἔχκλη- σίαις τὰ βαπτίσµατα γίνεσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ λα κανὼν της ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, xal à ιβ κανὼν τῆς iv τῷ vx τῶν ἁγίων ἁποστόλων συστάσης συνόδου, διατάττονται μετὰ ἐκχωρήσεως ἐπισκοπικῆς καὶ εἷς εὐκτηρίους οἴκους τελεῖσθαι βαπτίσµατα. Ὁ μέντοι ἀοίδιμος βασιλεὺς χύριος Λέων, ὁ σοφὸς, βλέπων τὴν ὀρθόδοξον πίστιν εὐθηνουμένην ὡς ἄμπελον, καὶ αὐξανομένην ὡς νεόφυτα ἑλαιῶν, αύκλῳ τῆς τρα- πέζης τῶν ταύτης ἐχκκλησιῶν, - διωρίσατο ἐν ὃ xà ἐν iw Νεαρᾷ θεσμοθεσἰᾳ αὐτοῦ μὴ µόνον εἰς τὰς ἐκχλησίας ἀλλὰ καὶ εἷς τοὺς εὐκτηρίους οἴκους ἀδιαστίκτως Ἱεροτελεστίας xal βαπτισµάτα γίνεσθαι. Aib κατὰ τὴν τούτων περίληψιν, ὁ μετὰ ἀντιμινσίου ἱερουργήσας, f, βαπτίσας εἷς εὐχτήριον οἶχκον, μὴ ἱερωθέντα δι’ ἐγκαινίων ἀνοιξίων, xal τοῦ συνήθους ἐνθρονισμοῦ, καὶ μέντοι καὶ διὰ λειψάνων ἁγίων Év- σοριασμοῦ (ταῦτα γὰρ εἶσι cuv χαθολικῶν ἸΈκκλη- σιῶν ἀποθησαυρίσματα καὶ ὑψώματα), ἀλλ᾽ εἰς εὐχὴν οἰχιακὴν ἀφορισθέντα πιστῶν, fj εἷς οἰκίσκον πλοικ- ploo τινὸς ἀποταμιευθέντα Ot, καὶ ἁγίαις εἰκόσι κοσμούμενον, οὗ προκριματισθείη ὡς παραθάτης κανόνων καὶ ἁδιάφορος. Οὕτω γὰρ καὶ οἱ µετα τῶν αὐτοκρατόρον ἐπόμενοι — xXnpuxol, εἰς ἐρήμους ἱεροωργεῖν Κδεδικαίωνται, κατὰ µόνον τὸ εἷς ἐκκλησίαν ἀφορισθὲν βαμθίχινον οἰκισκά- tov, d Ἐρώτητις ιδ, Ακινδύνως ἱερουργήσει τις ἢ συν- εὐξεται μετὰ αἱρετικῶν, ᾿Ἰακωθιτῶν δηλαδὰ καὶ Νεστοριανῶν, εἷς ἐκκλησίαν αὐτῶν, εἴτε μὴν καὶ ἡμετέραν * f| χοινῆς μετ αὐτοῦ µετάσχτι τραπέζης ' fj ποιήσει ἀνάδοχον kx τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ' f κατοιχοµένων Ἠποιήσει μνημοσύνα ἢ μεταδώσει τῶν θείων ἁγιασμάτων αὐτοῖς: Ἡ στενοχωρία γὰρ τοῦ τόπου πολλὰ τοιαῦτα ποιεῖ. Καὶ ζητῶ τὸ ποιητέον. "Ax, Mà δότε τὰ ἅγια τοῖς xuclv iC Κύριος καὶ θεὸς ἡμῶν εἴρηκεν), un βάλητε τοὺς μαργαρίτ XQ τῶν χοίρων ἑπίπροσθεν. Διὰ τοι τοῦτο καὶ ὁ ξδ᾽ xa- νὼν τῶν θεοκηρύκων ἁγίων ἁποστόλων φᾳησὶν, Et τις κληρικὸς f| λαϊκὸς εἰσέλθῃ slc συναγωγὴν ᾿Ἰουδαίων ἢ αἱρετικῶν προσεύτασθαι, καθαιρείσθω καὶ ἀφ- οριζέσθω, Καὶ ὁ λγ κανὼν της ἐν Λαοδιχείᾳ συνόδου, ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ ς xai 6 28 ταῦτά φησι περὶ τοῦ συγ(ωρεῖν τοῖς αἱρετικοῖς εἰσιέναι εἷς οἴχον tov, ἐπιμένουσι τῇ αἱρέσει, ὅτι 0 O5 δει αἱρετικῷ ἢ σγι- σμαιικῷ συνεύχεσθαι. ΄ τι οὐ δεῖ Χριστιανὸν ἔγκατα- λειπειν μάρτυρας Χριστοῦ, καὶ ἀπιέναι πρὸς τοὺς ψευδοµάρτυρας * τουτέστιν αἱρετικοὺς, fj αὐτοὺς τοὺς προειρηµένους αἱρενικοὺς Υενοµένους, Οἴτοι γὰρ ἀλλότριοι τοῦ θεοῦ τυγχάνουσιν, "Έστωσαν οὖν ἀνά- θεµα οἱ ἀπερχόμενοι πρὸς αὐτοὺς. Διά τοι τοῦτο καὶ Judaici Paschatis plenam vocationem, propter loci singularitatem. Canon autem 59 sanct» et ecume- nic: synodi coactze in Trullo magni palatii, et ca- non 84 synodi Carthaginensis, depositioni sub- jiciunt eum, qui in oratoria domo divinum perficiunt baptisma. Statuunt enim baptismata in catholicis Ecclesiis debere fieri. Sed et 31 canon synodi in Trullo, et 12 canou synodi coacte in templo sanctorum apostolorum, constituunt ut et in oratoriis domibus baptismata fiant cum permissu episcopi. Inclytus sane imperator dominus Leo philosophus, videns orthodoxam fidem exuberan- tem ut vitem, et crescentem ut olivarum palmites in circuitu mensa ecclesiarum ejus, definivit Bin4et 15 Novella, non tantum in catholicis ec- clesiis, sed et in oratoriis domibus indistincte sa- cra ministeria, el baptismata fieri. Quamobrem juxta harum tenorem, qui cum antimensio sacra fecerit. aut baptisaverit in oratoria domo, non, consecrata per initialorias dedicationes, et solem- nem throni inaugurationem, quin et per sancta- rum reliquiarum tumulum (hi enim sunt catho- licarum Ecclesiarum thesauri et. exaltationes), sed in domesticam orationem fidelium separata,aut in navigii alicujus domunculu Deo destinata, et san- clis imaginibus ornata,non patietur praejudicium, perinde ac si canonum transgressor esset, nullam- que eorum rationem habuisset.Sic enim et clerici, qui sunt in imperatorum comitatu. in campis so- πεδιάδας C litariis sacra rite facere censentur, sub solo bom- bycino, quod est ecclesice destinatum, tentorio. Inter. 14. Απ sine periculo sacra vel vota simul faciet aliquis cum hzreticis, Jacobitis videlicet et Nestorianis, in eorum ecelesia, vel etiam in no- stra,aut communem cum iis participabit mensam, aut faciet ex sancto lavacro susceptorem, aut mor- tuorum celebrabit memorias, aut largietur illis divinas sanctificationes? Nam loci augustic multa hujusmodi faciunt. Qusro quid facien- dum. Res. Ne detis sancta canibus, (inquit, Dominus el Deus noster) nec projiciatis margaritas ante por- p £05. Qua de causa et sexagesimus quartus canon Dei preeconum sanctorum apostolorum ait : Si quis clericus, aut laicus, orandi causa ingressus fuerit in synagogam Judeorum, vel hereticorum, depo- nalur et excommunicetur. Et trigesimus tertius cauon Laodicense synodi, item sextus et trigesi- mus quarius,he»c ait de venia danda hzreticis in sua heresi perstantibus ingrediendi domum Dei : quod non oportet una cum haretico vel schisma- tico orare : Quod non oportet ullum Christianum Christi martyras relinquere,et ad falsos martyras, hoc est hereticos, abire, vel eos, qui prius heere- tici fuere. Hi enim sunt a Deo alieni. Sint ergo anathema, qui ad eos abeunt. Eam ob rem et nos 1047 JUS CANONICUM. 1048 censemus,non excommunicationi tantum et depo- A ἡμεῖς ψηφιζόμεθα ue μόνον ἀφορισμῶ καὶ χαθαι- sitioni subjiciendos laicos et clericos vota simul facientes in orthodoxorum vel hzreticornm eccle- sia, aut ubicunque vota cum eis simul facientes solemnia, et sacerdotali more, aut etiam cibum simul sumentes, verum et gravius coerceri, juxia divinorum canonum pradictorum tenorem. Loco- rum enim augusti: et hereticorum multitudo, or- thodoxe fidei non mutant integritatem. Inter. 15. Captivi Latini et alii ad nostras ac- cedunt catholicas ecclesias,et participes fieri po- stulant divinarum sanctificationum : scire velim, an hoc eis concedendum sit. Res. Qui non est mecum, contra me est, (inquit, ῃ divinum Evangelium) et qui non colligit mecum, dispergit.Quoniam igitur ante annos multos,occi- dentalis Ecclesie (Romae, inquam) celebris con- ventus divisus est ab aliorum qnatuor sanctorum patriarcharum spiritali communione, et ad mores institutaque divertit, a catholica Ecclesia, et ab orthodoxis aliena : quam ob causam neque Papa in divinis sacrificationibus communi patriarchalium nominum relatione dignus habetur: non debet Latinicum genus manu sacerdotali per divina et immaculata mysteria sanctificari, nisi deponat prius, se a Latinicis institutis et. consuetudinibus abstenturum, et secundum canones instructus fue- rit, et orthodoxis adequatus. Inter .10. Divinarum sanctificationum assumptio arbitraria est monachis omnibus,clericis et laicis, qui non sunt prohibiti : ut quotidie fere per eam sanctificari possint. Àn ut sub pondere libratur : munus ? Sed etiniis,qui ad congregationem con- veniunt, necessitatem habet boni participalio, an arbitraria est, et spontanea ? Res. Quemadmodum lege statutum est 8, dignis dari dignitates, sic "sancta, sanctis. Quicunque igitur per vitz integritatem,viam sibi ad divinam participationem complanarunt, sine impedimento admittentur, Neque enim hi omnino eam, ut rem quamlibei aliam, aggredientur, si γα altitu- dinem considerent, et sacramenti magnitudi- nem. Cogiautem quemquam divinassanctificationesas- sumere, non placnit. Et si enim aliqui apostolico 9 canon usi, (sic inquiente, Quicunque fideles ingrediuntur et Scripturas audiunt, in precatione autem et sacra communione non permanent, ut Ecclesise confusionem afferentes, segregari opor- tet) velint eos, qui in ecclesiam conveniunt, etiam invitos cogi divinas sumere sanctificationes nos tamen canonem non sic interpretamur. Et. enim fideles quidem ad finem usque divini sacrificii, et ῥέσει χαθυποθάλλεσται τοὺς λαϊκους τε xal xÀnpt- κοὺς, συνεχοµένους ἓν ἐκκλησίᾳ ὀρθοδόξων fj αἱρε- τικῶν, ἃ ὁπουδήποτε συνευχοµένους αὐτοῖς ἵερατι- xix, 4 μὴν xal συνεσθίοντας ἀλλὰ xal µειζόνως χολάζεσθαι, κατὰ τὴν τῶν ῥηθέντων θείων χανόνων περίληψιν. Ἡ γὰρ στενοχωρία τῶν τόπων xal ὁ τῶν αἱρετικῶν πληθυσμὸς της ὀρθοδόξου πίστεως οὐ µετ- ἡμειψε τὴν ἀχεραιότητα. ᾿Ερώτησις τε. Αἰχμάλωτοι Λατίνοι καὶ ἔτε- pot παρουζιάζουσιν εἷς τὰς µκαθολιχὰς ἐκκλησίας ἡμῶν, καὶ ζητοῦσι μεταλαθεῖν τὸν θείων ἁγιασμά- των. El Ὑοῦν ἐκχωρητέον µτοῦτό ῥἔστι, ζητοῦμεν μαθεῖν. π. Ὁ gh ὢν μετ ἐμοῦ, κατ’ θεῖον ἔφησεν Εὐαγγέλιον) ' xal ὁ μὴ συνάχων μετ᾽ ἐμοῦ, σκορπίζει, Ἐπεὶ οὖν πρὸ χρόνων πολλῶν ἁπ- εσχίσθη της δυτικής Εκκλησίας (τῆς Ῥώμης φαμὲν) τὸ περιώνυμον ἕθροισμα ix τῆς τῶν ἑτέρων τεσσά-- pov ἁγίων πατριαρχῶν πνευματικής κοινωνίας, καὶ ἀπεσχοινίσθη πρὸς ἔθη xal δόγµατα της καθ- ολιχκῆης ᾿Εκχλησίας xal τῶν ὀρθοδόξων ἀλλότρια. Διὰ Ὑὰρ τοῦτο οὔτε ἐν ταῖς θείαις ᾖἹἱεροτελεστίεις, κοινης τῶν µπατριαρχικῶν ὀνομάτων ἀναφορᾶς ὁ πάπας ἠξίωται, οὐκ ὀφείει έτος Λατινικὸν ἐκ χειρὸς ἱερατικῆς διὰ τῶν θείων καὶ ἀχράντων µυ- στηρίων ἁγιάζεσθαι * εἰ μη [κατάθηται πρότερον ἀπέχεσθαι τῶν Λατινικῶν δογμάτων τε xal συνηθειῶν καὶ κατὰ κανόνας κατηχηθῃ, καὶ τοῖς ὀρθοδόξοισ ἐμοῦ ἐστι (τὸ C ἐδισωθῇ. Ἐρώτησις iG. Ἡ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετά- ληψις αὐθαίρετός ἔστι πᾶσι τοῖς μὴ κεχωλομένοις μοναχοῖς χληριχοῖς τε x«i λαϊκοῖς * ὥστε δύνασθαι τούτους καθ κἑάστην σχεδὸν δι αὐτῆς ἁγιάζεσται * fj ὡς ὑπὸ στάθμης ζωγοστατεῖται τὸ δώρηµα ; ᾽Αλλὰ καὶ τοῖς τούτων ἐκκλησιάζουσιν ἀναγκαστιχή ἔστι τοῦ ἀγαθου ἡ µετάληψις ἢ Ἠπροαιρετέα καὶ αὐτοχέ- λευστος ; "Am. Ὡς νενγόµισται δίδοσται τοῖς ἀξίοις τὰ ἀξιώ- µατα, οὕτω καὶ τοῖς ἁγίοις τὰ ἅγια, Όσοι γοῦν διὰ καθαρότητα βίου τῆς θείας µεταλήψεως τὴν ῥὁδὸν αὐτοῖς ἐξωμάλισαν, ἀπαρεμποδίστως δεχήσονται. Πάντως γὰρ οὐδὲ αὐτοὶ ταύτης ὡς τυχαίας κατα- τολµήσουσι, κατανιοῦντες τὸ ὕψος τῆς χάριτος, καὶ D τοῦ μυστηρίου τὸ μέγεθος. ᾿Αναγκαστικῶς δέ τινας τῶν θειων µεταλαμθάνειν ἁγιασμάτων οὐ δέδοκται. Κἂν Ye τινες τῷ ἀποστο - λικῷ 0' κανόνι Κρησαμένοι, (τῷ οὕτω λέγοντι Πάντας τοὺς εἰσιόντας πιστοὺς xal τῶν Γραφῶν ἀκροωμένους, μὴ παραμένοντας δὲ cq προσευχῖι xal τῇ ἁγίᾳ µε- ταλήψει, ὡς ἄταξίαν ἐμποιοῦντας t ᾿ἘΕκκλησίᾳ ἀφορίζεσθαι δεῖ), θέλουσι δὲ τοὺς ἐκκλησιάζοντας τῶν θείων µεταλαμθάνειν ἁγιασμάτων καὶ ἄκοντας ^ ἀλλ ἡμῖν οὔω τὰ τοῦ χαγόνος οὐκ ἐκλαμδάνεται. Ἐκκλησιάζειν μὲν γὰρ τοὺς Ἠπιστοὺς µέχρι τέλους VARLE LECTIONES. J i$ sacris corimoniis. : yelut ad lancem ponderatur. à more receptum est, 1949 GRJRCO-ROMANUN. 1050 τῆς θείας ἱεροτελεστίας, καὶ τῆς τελευταίας τοῦ A ultimae sacrificantis precationis renumerationisque ἱερουργοῦντας εὐχῆς, xal τοῦ ἀντιδώρου τῆς µετα- λήψεως, Φηφιζόμοθα * xal τοῖς οὕτω μὴ ποιοῦσι τὴν bx τοῦ κανόνος Ἐπιαείομεν ἀγανάκτησιν, Μετα- λαμθάνειν δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀναγχάζομεν, διὰ τὴν τῆς συνειδήσεως Bácavov. Προσεκτέον οὖν, κατὰ τὴν τοῦ ῥηθέντος κανόνος περίληφιν, μὴ ἀσυντάκτως ἐκ τῆς Ἱἱερουργίας ὑποχωρεῖν τοὺς Ἐκχλησιάζοντας * ἀλλ᾽ ἐπεὶ αὕτη Éx τε τῆς Παλαιᾶς Διαθήχης καὶ τῆς Νέας εἷς µίαν ταυτότητα μεγαλύνεται, xal µέχρι μὲν τῆς τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ἀνακηρύξεως, τῆς Δαυϊτικῆς κινύρας τὰ ψαλτῳδήµατα τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν ἁγιάζουσι μετὰ δὲ ταύτην της ἀναι- µάκτου θυσίας ἀνοίγονται τὰ προαυλία, ἐπιτρέποντα participationis, interesse concioni debere cen- semus. Et iis, qui sic non faciunt, canomis in- dignationem vibramus : participare aulem eos non cogimus, ob conscienlie tormentum. ÀAnim- advertendum igitur, juxta predicti canonis Leno - rem, ne qui conventui intersunt, inordinale a sacrificio reverlantur. Sed cum ipsum ex Veleri Novoque Testamento pari modo magnificetur, et ad recitationem quidem usque sanctorum Evange- liorum, Davidice cithare carmina sacramenti ce- lebrent potestatem : postea autem incruenbehoslim aperiantur vestbula, antistitibus permittenlia su- pe: humeralem amictum deponere, qui agni figura καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσι τὸ μὲν ἐπωμάδιον ὁμοφόριον τὸ p eleganter fabricatus est, el tractare veri vivifieique el; τύπον τοῦ ἀμνοῦ καλλιτεχνηθὲν ἀποτίθεσθαι, —Ágni sacramentum : si quidem ii, qui in congrega- µεταχειρίζεσθαι δὲ τοῦ ἀληθοῦς xal ζωοποιοῦ ᾽Αμνοῦ τὸ lionein convenerunt, stalim posl sancla Evangelia µυστήριον * el μὲν οἱ ἐκχλησιάζοντες εὐθὺς μετὰ τὰ ἅγια sponte discedant, non culpabuniur : sed si post Εὐαγγέλια, αὐθαιρέτως ὑποχωρήσουσιν, οὐκ αἰτιαθήσον- ται * εἰ δὲ μετὰ τὴν καταρχἡἠν τῆς ἀναιμάκτου θυσίας καὶ µυστικης, ὡς ἄτσκτοι xal σκανδαλισταὶ δικαίως ἀφορισθήσονται. Ερώτησις dj. Οἱ μετὰ τοῦ ἀρχιερέως ἡγμετὰ τοῦ ἱερέως συλλειτουργοῦντες διάκονοι͵ ἁπαραιτήτως µετα- λαμθά κιν ὀφείλουσιν, fj οὔ ; Ἆπ. Ὁ η κφνὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων οὕτω φη- σὶν, Et τις ἐπίσχοπος, fj πρεσθύτερος, fj διάκονος, Ἡ τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, προσφορᾶς Ίινο- ἱηογυθηί mysticeque viclima principium, utinor- dinali et offensores juxte excommunicabuntur. Inter 11. Qui cum pontifice vel sacerdote com- ministrant diaconi, debent citra excusalionem communionem assurere, annon ? Res. Canon 8 sanctornm aposífolorum sic oil : Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus, vel ex sacerdotali catalogo, facta oblatione non com- µένης uh µεταλάθῃ, τὴν αἰτίαν εἰπάτω. Καὶ ἐὰν f, inunicaverit, causam dicat : etsi probabilis fuerit, εὔλογος, συγγνώµης τυγχανέτω. EL 0b gà λέχει,ρ veniam consequetur ; sin vero minus, segregetur, ἀφοριζέσθω, ὡς οἵτιος βλάδης Ὑινόµενος τῷ Ἀλαῷ, ul qui populo offensionis causa sit, et suspicionem xal ὑπόνοιαν ποιήσας κατὰ τοῦ προσενέγκαντος dederit adversus eum, qui obtulit, quasi nen digne ὡς μὴ ὑγιῶς προσενεγχόντος. Παρατηρητέον οὖν obtulerit.Observandum igitur,ut subdiaconi, etdia- τοὺς ὑποδιακόνους xal τοὺς διακόνους, καὶ μᾶλλον conielpoliussacracontrectantes,divinassanctifica τοὺς ἆειραπτήσαντας µεταλαμθάνειν τῶν θείων — tiones assumanpt, vel cerle causam dicant, ob quam ἁγιασμάτων *.— fj μὴν τὴν αἰτίαν λέγειν δι y τοῦ eo bono abstinuerunt. Id cnimsi non faciant, juxta ἀγαθοῦ τούτου ἀπέστησαν. Τοῦτο Ὑὰρ μὴ ποιοῦντες, ἀφορισθήσονται Χατὰ τὴν τοῦ ῥηθέντος Χανόνος περίληψιν. Ερώτηεις t» '.. ἸΑκίνδυνόν ἔστι γίνεσθαι τὴν τῶν θείων ἁγιασμάτων διάδοσιν καὶ µετάληψιν μετὰ ψυχροῦ οἴνου καὶ ὕδατος * fj ἀπαραίτητόν ἐστι καὶ ζέον ὕδωρ κατὰ τὸν καιρὸν της µεταλήψεως cl; τὰ ἅγια βάλλειν ; preedicti canonis tenorem excommunicabuntur. Inter 18. Ausine periculo divinarum sanctifica. tionum distributio et. assumptio fianl cur frigido vino et aqua : an. sine excusatione aqua f rvens participationis tempore in sancla sit mittenda ? Απ. Τοῦ AB' κανόνος τῆς iv τῷ Τρούλλῳ τοῦὈ — Res. Cum 32 canon sancix el ecumenice synodi, μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας xal οἰκουμενικῆς σννόδου καθαβέσει καθυποθάλλοντος τοὺς μὴ τε- λειοῦντας τὸ θεῖον καὶ ἅγιον ποτήριον ἐξ οἴνου xal ὕδατος, αἱρεσιῶταί τινες οὐκ ἀνέχονται βάλλειν ζέον elc τὸ ἅγιον καὶ θεῖον ποτήριον ' "Ότι (φασὶ) τὰ περὶ τούτου τῷ κανόνι οὐ διελήφθησαν, "Axoóoust δὲ, ὅτι τὸ ζέον τῷ ἁγίῳ α-ματι πβροστιθέμενον τὴν δι’ ὕδχτος καὶ οἴνου ἕνωσιν τοῦ ἁγίου ποτηρίωυ οὐκ ἀλλοιοὶ ἐπὶ μηδὲ οὐχ ἕτερόν τι παρὰ τὸ ὕδωρ ἐστι. Βάλλεται δὲ εἷς πληροφορίαν τοῦ εἶναι ζωοποιὰ τὰ ῥεύσαντα ἀπὸ της ἁγίας πλευρᾶς τοῦ Κυρίου xai θεοῦ xal Σωτῆρος ἡμῶν ᾿ἸΤησοῦ Χρίστοῦ, κατὰ τὸν χαιρὸν τοῦ σωτηρίου πάθους αὐτοῦ, τὸ αἷμα δηλονότι καὶ τὸ ὕδωρ ἅτινα ἐξέῤῥευσαν ζέοντα ὡς ix ζωο- coacUe in Ττυ]]ο magui palatii, deposilioni subji- ciat eos, qui divinum el sanctum poculum non consecrant ex vino el aqua ; haresiut;e al;qui non patiuntur calidam infundi in sanctum οἱ divinum poculum, Quia, inquiunt, de eo nihil canone comprehensum est. Audiurt autem, ferventem sanclo sanguini additam, unionem aqua οἱ vini sancli calicis non mutare, quia prster aquam nihil est aliud. Infunditur aulem, ut vivifica «sse constet, que fluunt e sancto latere Domini, et Dei, οἱ Servatoris nostri Jesu Christi, tempore salutaris passionis ejus, sanguinem videlicet et aquam, quia ferventia effluxerunt, velut ex vivifico deifi- cato corpore vivifica. Qui sic igitur non faciunt, 1051 JUS CANONIGUM 1052 nec inde miraculi magnificant magnitudinem, sed A ποιοῦ τεθεωµένου σώματος ζωοποιά. Οἱ γοῦν μὴ aqua frigida vinoque utuntur in divinarum san- ctificationum participatione ; non credunt etiam post salutarem Domini mortem sancto corpori ejus inesse deitatem, sed ab eo abscessisse, esseque cujusmodi nostra corpora. Quas magne heresis est nugatio. Magnus enim inter sanctos Joannes Damascenus. 1n sepulcro, inquit, corpo- raliter : in. inferno autem cum anima, ut Deus : in paradiso vcro cum latrone, et in throno fuisti, Christe, cum Patre et Spiritu, omnia implens, quiincircumscriptus es.Quiigitur divinum poculum aqua fervente non consecrant, ut harosiole e sorte orthodoxorum expellentur. Inter. 19. Sacerdos secularis rectene confes- siones aliquorum hominum cum perinissu episcopi suscipiet, annon ? Res. Divini canones, qui confessionem reconci- liationis sacerdotibus cum episcopali venia ὃ committunt, multo antiquieres sunt sancto Pacho- mio, qui dignus habitus est, ut per visionem ange- licam monachorum habitum videret. Quamobrem monachorum nusquam meminerunt, sed presbyte- rorum simpliciter. Episcopali ergo judicio laicis sacerdotibus jus confessionis potestasconcedetur *, et per eam reconciliatio poenitentium. Inter. 20 An sine prejudicio transeant monachi ποιοῦντες οὕτω, καὶ τὸ τοῦ θαύματος κἀντεῦθεν µεγαλύνοντες μέγεθος, ἀλλὰ διὰ φυχροῦ ὕδατος xal οἴνου τὴν τῶν θείων μυστηρίων ποιοῦντες µετά- ληψιν, οὗ πιστεύουσι xal μετὰ τὸν σωτήριον τοῦ Κυρίου θάνατον παρὰ τῷ ἁγίῳ σώματι αὐτοῦ τὴν θεότητα εἶναι, ἀλλὰ ἀποστηναί ix τούτου καὶ εἶναι κατὰ τὰ ἡμέτερα σώματα. Όπερ μεγάλης αἱρέσεώς ἐστι φλυάρηµα. 'O γὰρ μέγας ἓν ἁγίοις Ἰωάννης 6 Δαμασκηνὸς, 'Ev τάφῳ (qnoi) σωματικῶς " ἐν ἆδῃ δὲ, μετὰ φυχῆς, ὡς θεός. ἓν παραδείσῳ δὲ, μετὰ λῃττοῦ ” xal iv θρόνῳ ὑπῆρχες, Χριστὲ, μετὰ Πατρὸς καὶ Πνεύματος * πάντα πληρῶν, ὁ ἀπερίγραπτος. Οἱ γοῦν µη διὰ ζέοντος ὕδατος τελειοῦντες τό θεῖον ποτήριον, ὡς αἱρεσιῶται, τῆς μµερίδος τῶν ὀρθοδόξων ἐκκηρυχθήσον ται. Ἐρώτησις (0. Λαϊκὸς ἱερεὺς μετὰ ἐπιτροπῆς ἔπισ- χοπικῆς καλῶς ἐξαγορείας ἀνθρώπων τινῶν ἀναδέξεται, 505; , Ar. Ol θεῖοι κανόνες τὴν ἐξαγορείαν της χατ- αλλαγῆς τοῖς ἱερεῦσι μετὰ Ίπροτροπης ἔπισκοπικης ἀναθέμενοι, Χατὰ πολὺ προγενέστερο τοῦ ἁγίου Παχωμίου εἰσὶν, ἀξιωθέντος ἴδεῖν δι’ ὁπτασίας ἆγ- γελικης τὸ σχΏμα τῶν μοναχῶν. Aix γὰρ τοῦτο οὐδὲ μεμνηνταί που μοναχῶν, ἀλλὰ πρεσθυτέρων ἁπλῶς. Κατὰ χρίσιν γοῦν ἐπισκοπικὴν τοῖς λαϊίκοῖς ἱερεῦσιν ἑνδυνάμως ἀπιτραπήσεται της ἐξαγορείας τὸ δίκαιον, καὶ διὰ ταύτης 5 τῶν µετανοούντων καταλλαγή. Ἐρώτησις κ΄. ᾽Απροκριματίστως µεταθαίνουσι μονχχοὶ ex monasteriis, ubi detonsi sunt, in alia, necne? C ἐξ ὤν ἀπεκάρησαν µοναστηρίων πρὸς ἕτερα μοναστήρια, Res. Si is, qui apud hominem deposuit propriam confessionem, implere eam cogitur, quonam modo qui apud Deum deposuit, cogitur suam de- positionem infirmare ? Idcirco εἰ jux!a quartum canonem sanclae οἱ ccumenicz synodi coacta in templo sanctorum apostolorum, appellat: 1 et 2, nominatim hzc pronuntiantem, Si quis monachus ex proprio fugiens monasterio, in aliud transierit velin mundanam habitationem petulanteringressus fuerit, pariter et qui eum exceperit sil excommu- nicalus, donec is qui fugit, reverlatur in monastc- rium, a quo perperam def cit. Si vero episcopus aliquos monachos, pietatis et vitze honestatis testi- ob ; . 'Am, 'E&v ὁ πρὺς ἄνθρωπον καταθέµενος τὴν οἰκείαν ὁμολογίαν, πληροῦν ἀναγκάζηται, πῶς ὁ πρὸς θεὸν καταθέµενος, ἀναγκασθήσεται τὴν οἰκείαν ἀθετῆσαι κασάθεσιν ; Διά τοι τοὺυτο καὶ κατὰ τὸν OD κανόνα της iv "e vx τῶν ἁγίών ἀποστόλων συ- στάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς αυνόδου τῆς λεγο- μένης α καὶ p. τὸν ταῦτα διεξιόντα ῥητῶς, Εἴ τις μοναχὸς τῆς Ίδίας ἀποδράσας µμονῆς εἷς ἕτερον µεταπέστ µοναστήριον, ἢ εἷς κοσμικὸν εἰσκωμάστι οἴχημα ὡσαύτως τε καὶ ὁ τοῦτον δεξάµενος, ἆφ- ωρισμένος εἴη, ἕως ἂν ὁ ἀποφυγὼν ἐπανέλθῃ ἐξ ἧς xax ἐξέπεσε µονῆς. El µέντοιχε ὁ ἐπίσχοπος τινὰς τῶν μοναχῶν ἐπ᾽ εὐλαθείᾳ καὶ lou σεµνότητι monium habentes, in aliud inonasterium ob ejus D µαρτυρουµένους εἷς ἕτερον µοναστήριον ἐπὶ κατα- compositionem voluerit transferre, vel in munda- στάσει τῆς μονῆς θελήσει µεταχοµίσαι, fj elc χοσµι- num domicilium ob salutem inhabitantium consti- xv οἰκίαν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἐνοικούντων δοχιµάσει tuere, vel alibi placuerit preesse, horum neque susceptores, neque monachos ευ] reos facit. Qui igitur sine episcopali permissu transeunt in alia monasteria ex iis, ubi lonsi sunt, mu'toque magis in mundanis domibus conversantes, et qui eos suscipiunt, exterminati etl excommunicati erunt, donec in monasteria, in quibus conven- Aiones 4 fecerunt, fuerunt reversi. καταστῆσαι, fj ἀλλαχόσε εὐδοχήσει ἐπιστατησαι ^ τούτων οὔτε τοὺς ὑποδεχομένους, οὔτε τοὺς µονα- χοὺς ὑποδίχους ποιετ. Οἱ γοῦν δίχα προτροπῆς ἐπισκοπικῆς µεταθαίνοντες εἷς ἕτερα μοναστήρια ἐς ὦν ᾿ἀπεκάρησαν, πολλῳ δέ πλέον εἰς κοσμικὰς κατ- οιχίας διατρίδοντες, wal οἱ δεχόµενοι τούτους, άφω- βισµένοι καὶ ἀκοινώνητοι ἔσονται, μέχρις, ἂν ὑπο- στέψωσιν εἷς τὰ μοναστήρια dv οἷς τὰς συνθήκας δεδώκασινο VARLE LECTIONES. b exhortalione. ο efficaciter concedetur. 4 pacía vel sponsiones, 1053 Ἐρώτησις κα χληρωνϊναί τινα, fj οὗ ; "Ax, Εἶπεν ἐν Εὐαγχελίοις ὁ Κύριος, Οὐδεὶς δύ- ναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, Τοῦ γὰρ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. "Ὅθεν xal ὁ ιε κανὼν της ἁγίας xal οἰκουμενικῆς ζ συνόδου ταῦτα κατὰ ῥημα διέξεισι, Κληριχὸς ἀπὸ τοῦ παρόντος μὴ xaza- ταττέσθω ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις, Ἐμπορείας Υὰρ καὶ αἰσχροκερδείας ἴδιον τοῦτο, καὶ ἀλλότριον hp Χλησιαστικῆς συνηθείας. Εκούσαμεν γὰρ ἐξ αὐτῆς τῆς Κυριακῆς ἁγίας qois, ὅτι o) δύναταί τις ὀυσὶ χυρίοις δουλεύειν ^. fj γὰρ τὸν ἕνα µισήσει, καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει * uU τοῦ ἑνὸς ἀνθέξεται, xal τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. "Ἕχαστος οὖν, κατὰ τὴν ἀπο- στολιχὴν φωνὴν, tv d Ἐκλήθη, ἓν τούτῳ ὀφείει gy μένειν, καὶ προσεδρεύεν ἓν μιᾷ ᾿ἸἘκχχλησί. Τὰ γὰρ 9f αἰσχροκέρδειαν γινόμενα ἐπὶ τῶν ἔκκλη- σιαστικῶν πραγμάτων, ἀλλότρια τοῦ θεοῦ καθεστή- κασι. Πρὸς δὲ τὴν τοῦ Βίου τούτου χρείαν ἐπιτηδεύ- ματά εἶσι διάφορα. ἘἜξ αὐτῶν οὖν «t τις βούλοιτο τὰ γρειώδη τοῦ σώματος ποριζέσθω. "Een Ye ὁ ᾿Απόστολος. Ταῖς χρείαις µου καὶ τοῖς οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ GRJECO-ROMANUM. ᾿Έξεστιν εἷς διαφόρυυς ἐκκλησίας A 1054 Interrogatio 21. An possit quis in diversis ec- clesiis clericus ordinari, necne ? Res. Dixit in Evangeliis Dominus, Nemo potest duobus dominisservire. Nam uni adhzrebit,etalte- rum aspernabitur. Unde et canon 15 sancte et cecumenice 7 synodi haec ad verbum exprimit : Glericus ab lioc deinceps tempore in duabus ec- clesiis non collocetur : hoc enim est negotiationis et turpis lucri proprium, etab ecclesiastica consue- tudine alienum. Ab ipsa enim Domini voce audi- vimus, non posse quempiam duobus dominisservi- re : vel unum odio habebit, et alterum diliget ; vel unumarbplectetur,etalterum negliget. Unusquisque ergo, ut vox est apostolica, in eo, in quo vocalus est, debet manere, ct in una Ecclesia assidere. ^ Qua enim propter turpe lucrum fiunt in ecclesiasji- cis negotiis, ea a Deo suntaliena. Λά hujus autem vite usum sunt diversa studia. Ex iis ergo. si quis velit, ea quie sunt corpori ad usum necessaria, com- paret. Dixit enim Apostolus, Usibus meis, et iis qui mecum sunt, subministraverunt mapus mes. Observandum igilur, ut hic canon inviolatus con- ὑπ ηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται, Παρατηρητέον οὖν τὰ τοῦ Servetur: magna enim fuit hujus contemptio. θείου τούτου κανόνος συντηρεῖσθαι ἀπαρεγχείρητα * πολλὴ γὰρ Υέγονεν αὐτοῦ χαταφρόνησις. Ἐρώτησις χβ.. ᾿λρχαῖον ἔθος εἷς την τῶν Άλε- ξανδρέων Εκράτησε χώραν, τ τοὺς τελευτῶντας ἱερεῖς καὶ ἀρχιερεῖς διὰ ἁγίου μύρου γρίεσθαι, xal ἔντα- φιάξεσθαι * xal ζητοῦμεν μαθεῖν εἰ ἀπροχριμάτιστον τοῦτό ἐστιν. Interrogatio 22. Vetus consuetudo in Alexandri- norum regione obtinuit, ut mortui sacerdotes et pontifices sancto ungerentur unguento, et ita sepe- lirentur. Απ΄ illud extra prejudicium sit, discere cupimus. "Am. Εὐαγγελικόν ἔστι παράγγελµα, ἅπαξ βαπι-ο — Res. Evangelicum est praeceptum, semel eos,qui ζεσθχι τοὺς πιστεύσαντας εἷς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Γἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Διά τοι τοῦτο xal 6 uL κανὼ» τῶν ἁγίων ἁποστόλων ταῦτά φη- ew, Ἐπίσχοπος 1 πρεσθύτέρος τὸν κατὰ ἀλύθειχν ἔχοντα βάπτισμα ἑὰν ἄνωθεν βαπτίσῃ, fj τὸν µεµο- λυσμάνον παρὰ τῶν ἀσεθῶν μὴ βαπτίσῃ. καθαιρεί- σθω * ὡς Yeh τὸν σταυρὸν καὶ τὸν τοῦ Κυρίου θάναν, xat μὴ, διακρίνων ἱερέας ψεῦδοῖ ἱερέων. καὶ ὁ e χανὼν τῆς ἓν Καρθαγένῃ συνόδου ταῦτα δι- έξεισιν, ᾿Βὰν τις χληριχὸς χειροτονῆται, ὀφείλει ὑπο- μιμνήσκεσλαι τοὺς ὅρους φυλάττειν ᾽ καὶ ἵνα τοῖς σώμασι τῶν ἀποθανόντων εὐχαριστία μὴ διδῶται, μηδὲ βάπτισμα. Οἱ oov διὰ µύρου χρίοντες τοὺς τελευτῶντας ἱερεῖς xal ἀρχιερεῖς, fj ἑτέρος τινὰς χαὶ οὕτως ἐνταφιάζοντες, µεγηλης εἷσὶ κολάσεως ἄξιοι ὡς καταγινώσκοντες τῶν βαπτιζόντων ὁρ- θοδόξον αὐτοὺς, fj ὡς ph πληροφορίαν ἔχοντες ἐντελη, τοῖς ὀρθοδόξοις εἶναι τούτους κοινωνοὺς, xot πρὸ κατχ- κρίσεως Ἀχταχρίνοντες. Ἐρώτησις xv. Λελωθημένς fj ἑτερόφθαλμος ἀξιωθείη βαβμοῦ ἱερατικοῦ ; ὁ μετὰ τὴν ἱερωσύνην καταπαθὴς γεγονὼς, ἐσεῖται καὶ μετὰ τὸ πάθος ἱερουργῶν, fj οὔ : "Am. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ἀπὸ τοῦ Μωσαϊκοῦ νό- μου τοὺς τοιούτους εἰς ἱερωσύνην μὴ προθιθάζεσθαι ᾿ Ὁ δὲ ο κανὼν τῶν ἁγίων καὶ πανευφήµων ἀποστό- λων ταῦτό φησιν * Εἴ τις ἀνάπηρος Tj τὸν ὀφθαλμὸν, crediderunt, baptizari in nomiue Patris, et Filii,et Spiritus sancti. Ob eam rem et 47 canon sanctorum apostolorum hac inquit : Ep?scopus vel presbyter, eum,qui vere habet baptismum,side integro bapti- zaverit, vel si eum, qui ab impiis pollutus est, non baptizaverit, deponatur, ut qui irrideat mortem et crucem Domini,et non discernat sacerdotes a falsis sacerdotibus. Et 18 canon synodi Carhaginensis hac exprimit : Si quis clericus ordinetur, debet admoneri,ut servet. decreta; et tu mortuorum cor- poribus Eucharistia non detur, nec baptismus. Qui igitur unguento deliniunt mortuos sacerdotes, οἱ p Pontifices, aut. alios quosvis, el sic sepeliunt, ma- gna sunt castigatione digni, vel ut contemnentes orthodoxos, qui eos baptizarunt; vel ut plenam non habentes testificationem, qued hi cum orthlio- doxis fuerint participes, οἱ ante judicium con- demnantes. Ihiter. 25. Mancus aut monoculus habebiturne grodu sacerdotali dignus? aul qui post sacerdotium mutilatus est, permittelurne post vitium sacrificare annon? Res Et alibi diximus,hos ad sacerdotium Mosaica lege non promoveri. Canon autem 77 sanctorum et benedictorum apostolorum hac ait : Si quis vel oculo orbatus vel femore oblesus *, episcopatu VARLE LECTIONES. ο vel erucc iosus. 1006 JUS CANONICUM 1056 autem dignus sit, fiat. Non enim carporis damuum A fj τὸ σκέλος πεπληγµένας, ἄξιος δέ bac. ἐπισκοπῆς, eum polluit, sed animx» inquinatio, Et 78 canon eorumdem sanctorum apostolorum sic loquitur : Qui autem est surdus et cxcus, ne sit episcopus, non nt pollutus, sed ne ecclesiastica impediantur. Quicunque igitur morborum aliquorum vitio prohi- biti fuerint. sacerdotalium graduum jura exsequi, ordinatione digni non habebuntur. Qui autem post ordinationem sic male affecti sunt, sacra facere morbo non impediuntur, Et ita imbecilla constituti valetndine, libere sacrificabunt. Dei preconibus enim placuit, per mutilationem corporis a sacrifi- calione non prohiberi quemquam. Quod si morbi debitum officiosacerdotiisitimpedimento,exercere desinetegrotans, a dignitate tamen nonalienabitur, γινέσθω. Οὐ γὰρ λώδη σώματος αὑτὸν pgialve, ἀ)λὰ (uy µολυσµός. Καὶ 0 οἨἡ κανὼν τῶν αὐτῶν ἁγίων ἁποστόλων οὕτω διέξισι, Κωφὸς καὶ τυφλὸς, μὴ γινέσθω ἐπίσκοπος * οὐχ ὡς µεµιασμένος, ἆλλ ἵνα μὴ τὰ ἐκκλησιαστικὰ πχρεμποδίζοιντο. ΄Ὁ σοι τοίνυν ἐκ πάθους ἁῤῥωστημάτων τινῶν Ἱερατικῶν βαθμῶν ἐνεργεῖν κεκώλυνται δίκαια χειροτονίας οὐκ ἀξιωθή- σονται. Οἱ δὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν οὕτω παθόντες χακῶς, οὖκ ἐμποδίζονται διὰ «no νόσον Ἱερουρχεῖν, καὶ οὕτως ἁῤῥώστως ἔχοντες, ἀκωλύτως ἱερουργή- σουσι, Τοίς γὰρ θεοκήρυξιν ἴδοξε διὰ λώδην σώ- µατος τῆς ἱερουργίας τινὰ μὴ κωλύεσθαι. El δὲ τῆς ἑερατείας τὸ σπούδασµα ἐμποδίζει τῆς τόσου «ὐ ὄφλη- μα, τῆς ἑνεργείας παυθήσεται ὁ νοσῶν, τοῦ δὲ quin polius nüserandus erit, ac priore quidem B ἀξιώματος οὐκ ἀλλοτριωθήσεται * ἀλλὰ μᾶλλον ol- honore fruetur, habebit autem etiam qua ad vitam sustenlandam sufliciant, et reliqua, juxta priorem consuetudinem. Inter. 24. Ansacerdos, vel diaconus, sine peri- culo fiat nummularius, vel commerciarius, vel me- dicus, vel asirologus, necne? Res. Canon sanctorum et omni laude beatorum apostolorum, hec inquil: Episcopus, vel presbyter, vel diaconus seculares curas non suscipiat: alioqui deponatur. Nemo enim potest duobus dominis ser- vire, Et 81 canon dicit : Diximus, non oportere episcopum, vel presbyterum, seipsum ad publicas administrationes demillere, sed in ecclesiasticis negoliis versari. Nemo enim polest duobus domi- Dis servire, secundum Dominicum verbum. Vel ergo ita non [acere persuadeatur, vel de- κτειρηθήσεται, καὶ ἀπολαύσει μὲν τῆς προτέρας τιμῆς, ἔξει δὲ καὶ τὰ πρὸς ζωάρχειαν, xal τὰ λοιπὰ, κατὰ τὴν προτέραν στνήθειαν. Ἐρώτησις χδὸ '. Αχινδύνως γίνεται ἱερεὺς ἢ διάκονος κατλλλάκτης, fj χομµερχιάριος, fj ἑατρὸς, fj ἀστρολόχος, $95; "Ax" Ὁ G' κανὼν τῶν ἁγίων xal πανευφήµων ἀποστόλων ταῦτά φησιν * Επίσκοπος, ἃ πρεσδύτε- poc, fj διάκονος κοσμικὰς φροντίδας, μὴ ἀναλαμλανέ- τω * εἰ δὲ μὴ, χαθαιρείσθω. Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. Καὶ ὁ πα κανὼν εἶπεν, ὅτι 05 χρὴ ἰπίσκοπον fj πρεσθύτερον καθιέναι ἑαυτὸν slc δη- μοσιακὰς διοικήσεις, ἀλλὰ προσευκαιρεῖν ταῖς ἔκκλη- σιαστικαῖς χρείαις. Οὐδεὶς γὰρ δύναται ὁυσὶ υωρίρις C δουλεύειν, κατὰ τὴν Kuptaxhv παραγγελίαν, H πειθέσθω οὖν τοῦτο μὴ moutv, A καθαιρείσθω. ponatur ΕΙ canon 6 synodi Carthaginensis de- Καὶ ὁ C" κανὼν τῆς bv Καρθαγένῃ συνόδι διορί- fnii, ex infami vel turpi negelio sacralos vi- ζεται, ἀπὸ ἀτίμου fj αἰσχροῦ πράγματος τοὺς clum non comparare. Et canon 10 ejusdem sy- Ἱἱερωμένους τροφὴν μὴ πορίζεσθα. Καὶ ὁ ι κα- nodi ad instilutiones puerorum elScriplurarum νὼν τῆς αὐτῆς συνόδου πρὸς διδασκαλίας mal- lectionem debere paratos esse clericos definit, δων καὶ ἀνάγνωσιν Γραφῶν ἑτοίμους εἶναι τους οἱ non mundanis et secularibus curis occupari. κληρ'χοὺς διορίζεται, καὶ μὴ αοσµικατς — xad Est vero eliam jussio f inclyti imperatoris, do- βιωτικαῖς φροντίσιν ἐνασχολεῖσθχι. — Eccc δὲ xal mini Manuelis Comneni, edila mense Novembri, πρόσταγμα τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως Χυρίου Μανουὴλ indict. 15, ad quorumdam clericorum nummula- τοῦ Κομνηνοῦ, ἐξενεχθὲν μὲν κατὰ μῆνα Νοέμ- riorum suggeslionem, insinuala in secreto dome- piov, ἐπινεμήσεως τε, ἐπὶ ὑπομνήτει τινῶν xÀn- sSlicorum 6, mense Novembri, indict. 19, el hec ρικῶν καταλλακτῶν ^ χαταστρωθὲν ἓν τῷ σεχρέτῳ expressim ργοροἱρίθης : Ad quoscunque pervene- τῶν οἰκειακῶν, κατὰ µηνα Νοέμδριον, ἐπινεμή- rint ex emplione tales nummulariarum mensarum σεως i, xai ταῦτα µῥητῶς παρακελευόµενον * taberus, imperium meum potestatem dat transfe- Όσοις περιῆλθον ἐξ ἀγορασίας τὰ τοιαῦτα xat- rendieas in honestam et Romanam personam, qua» αλλακτικὰ τραπεζοτόπια, δίδωσιν ἄδειαν ἃ pam occurrerit. Vobis enim, sacraticumsitis, talem ar- λεία µου ἐναλλαγῆναι ταῦτα εἷς ἅπερ ἂν εὑρήσητε lem exercere non licet, quia nec potestis conve- ἀξιόλογα καὶ Ῥωμαϊκὰ πρόσωπα. Ὑμᾶς vip ἔερω- nienti castigatione coerceri, si qu:d preter praefe- µένους ὄντας «hv τοιαύτην ἐπιστήμην μετέρχεσθαι ctoriam definitionem facialis, cum sitis sacrati, οὐκ ἑνδέχεται, ὅτι οὐδὲ δυνατὸν ἀναστέλλεσθαι διὰ Ομἱουγφυο igilur νθδίγυπα θιηρίίοπε, ut diclum esl, προσήκοντος σωφρονισμοῦ, ὀπηνία τι πθιεῦτε has acquisierint, dignas ad praefectum αἀάμοβιι παρὰ τὸν ἐπαρχικὸν ὁρισμὸν, διὰ τὸ εἶναι Ἱερωμά- personas, tum ut admittat eas, tnm ut mensularios νους. Όσοι οὖν ἐξ ὑμῶν ἐξ ἀγορασίας, ὣς εἴρηται, pro ipsis gralis el absque consuetudine dalioneve ταῦτα κέχτησθε, προσχοµισάτωσαν ἀξιόλογα προσ-- VARLE LECTIONES, ! ediclum. € relatum in secretarium rerum privatarum : 1057 GIUECO-ROMANURM. 1058 ωπα v ἐπάρχῳ * καὶ ἵνα δέξηται αὐτὰ καὶ σφρα- A ulla sigillet s. Sane 36 canon Laodicens synodi 4/29. τβαπεζίας ἀντ αὐτῶν, κατὰ àv, καὶ ἄνευ συνηθείας xxi δόσεως οἰασδήτινος. Ὁ μέντοι AG; κανὼν τῆς iv Λαοδικείᾳ συνόδου ταῦτά φησιν, ὅτι Ob δεί ἱερατικοὺς Ἡ κληρικοὺς, μάγους ἢἃ παοιδοὺς εἶναι ἢ μαθηματικοὺς, fj ἀστρολόγους, fi ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήριχ ἅτινά εἶσι δεσµω- τήρια τῶν ψυχῶν αὐτῶν. Too; δε φοροῦντας, ῥί- πτεσθαχι dx τῆς Εκκλησίας ἐκελεύσαμεν. Καὶ τὸ x κεφάλαιον τοῦ λθ᾽ τίτλου τοῦ E βιθλίου ταῦτα διέξεισιν ΄ Ἡ μὲν γεωμετρικὴ δηµοσίᾳ διδάσκεται, . 9) δὲ μαθηματικὴ κατακρἰνεται. Καὶ ὁ Παλαιός φησι * Μαθηματικὴν εἶπε τὴν ἀστρονομίαν. Οἱ γοῦν τολµήσαν- τες χληρικοὶ, πολλῷ καὶ πλέον οἱ τοῦ βήματος, δη- µοσιαχκών δουλειῶν ἐνεργείας ἀναδέξασθαι, fj συστη- ματικῶν πολιτείαν καὶ µεταχείρησιν ἐμπορεύεσθαι, καταλλάκται, τυχὸν Ὑενόµενοι, fj πρανδιοπράται, d οἰνοπράται, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἀστρονόμοι, παρεγγυπ- θήσονται τῶν ἀκανονίστων τούτων ἐπιτηδευμάτων ἀπέχεσθαι' χαὶ μὴ πειθόµενοι, καθχιρέσει καθ- υποθληθήσονται, Η δὲ τέχνη τῶν ἰἱατρῶν, κἂν ὁρί- ζηται παρὰ τῶν σοφῶν ὑχείας εἶναι περιποιητιχὰ, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξ ἀνάγχης Ὑίνεται τοῦτο. Σφαλεραὶ γάρ εἶσιν αἱ cov ἀνθρώπων ἐπίνοιαι, καὶ τῶν πολλῶν αἱ hec ait: Non oportet eos, qui sunt sacrati, ve] clerici, esse magos, velincantatores, vel mathema- ticos, vel astrologos, vel facere ea, qua dicuntur amuleta, que quidem sunt ipsarum animarum vin- cula : eos autem qui ferunt !, ejici ex Ecclesia jus- simus. Et 22 cap. 39 tit. 60, lihri Basilicorum haee habet : Geometria qnidem publicc docetur, ars aulem mathematica damnatur. Et Vetus inquit : Malhematicam dixit astronomiam. Clerici ergo, et multo magis ii, qui allari ministrant, si publica- rum j servitutum functiones ausi fuerint suscipere, corporatorum officium et administrationem merca- ri, nummularii forte facti, vel prandii distractores vel vini vendiiores, ipsi etiam astronomi, spon- sione fidem dabunt, se ab his illicitis artibus abs- lenturos Quod si non pareant, depositioni Ssubji- cientnr. Árs autem. medica, licet a philosophis t deliniatur sanilalis esse conciliavrix, id tamen ne- cessario non fit. Fallacia enim sunt hominum con- silia, et multorum judicia prava, juxta veterem sen- tenliam. Cur igitur abscedat clericus, multoque ma- gissacerdos et diaconus, ab attributo sibi ministerio irreprehensibili et firmo, etad id, quod lubricum et διαγνώσεις δειλαὶ, κατὰ τὸ πχλαιὸν γνωμοδύτημα. ambiguum, sepe etiam periculosum, se conjiciat ? "iva q99» ἄποσταίη ὁ χκληριὸς, πολλῷ δὲ πλέον ὁ ἱερεὺς xal 6 διάκονος, τῆς ἀπονεμηθείσης αὐτῷ διακονίας, τῆς ἀμέμπτου xal ἀσφαλοῦς, καὶ slg σφαλερὰν καὶ μἀμφίόολον πολλάκις καὶ ἐπικίνουνον ἑαυτὸν ἐπιῤῥίψει - buie κε. Movoüeáene Ἱἱερατικὸν ἔχων — Inter. 25. Monotheleta! sacerdotalen habens ἐπάγγελμα, διὰ µετανοίας ὑπέστρεψεν εἷς τὴν καθ admonitionem", per penitentiam ad nostram or- ἡμᾶς ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ ἐδέχθη, καὶ ἡγιάσθη * fhodoxam fidem rediit, et susceptus est ac sanoti- μετὰ μικρὸν δὲ στραφεὶς εἷς τὸν ἴδιον ἤμετον, αἱρε- — ficatus. Paulo autem post, ad proprium reversus σιώτης, ὡς πρότερον, Ὑέγονεν * ἀλλ αὖθις, ὡς 5 vomitum, hzrelicus (ut antea) factus est : sed rur- λέγει, καθ) ἑαυτὸν γεγονὼς, xal τὸ ἁμάρτημα συν- εἰς, εἷς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν κατέφυγε, καὶ ἐδέχθη, κατὰ τὸν καλώς ὑποστρέψαντα ἄσωτον * ἐπεὶ δὲ- θέλει xat ἱερωσύνης ἀξιωθῆναι, ζητοῦμεν τὸ ποιητέον μαθεῖν. Ἆπ. Οὖδες βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ᾽ ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἷς τὰ ὀπίσω, εὐθετός ἔστιν εἷς τὴν βα- σιλεέίαν ιῶν οὑρανῶν, τὸ ἱερόν φησιν Εὐαγγέλιον. Διὸ κατὰ τὸν ιδ χανόνα τῆς ἐν Νικαίᾳ ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου [τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαµθά- νοντα, Περὶ τῶν κατηχουµένων καὶ παραπεσόντων ἔδοξε τῇῃ ἁγί καὶ µεγάλῃ συνόδῳ, ὥστε τριών sus, ut inquit, cum apud se esset, et peccatum in- telligeret, ad orthodoxam fidem confugit, et admis- sus est, in modum opportune redeuntis prodigii ; cum autem sacerdotium ambiat, querimus, quid faciendum sit, discere. Res. Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad reguum colorum, inquit sacrum Evangelium. Quamobrem, juxta 44 canonem sancle elocumeniem synodi Nicene (hec comprehendentemad verbum, Decatechume- nis etiis qui lapsi sunt, visum est sanct» et magni synodo, ut ii tribus annis tantum audientes, postea ἐτῶν αὐτοὺς ἀκροωμένους µόνον, μετὰ ταῦτα εὔχε- | Orent cum catechumenis), sufficit huic tam perdite σθαι μεὰ τῶν κατηχουµένων), ἆρκεῖ τῷ οὕτω xa- lapso, et huc atque illuc agitato, si juxta canonis κῶς ῥὀλισθήσαντ, καὶ τῖδε κἀκεῖσε µεταῤῥιιζο- tenorem admillatur ; nam sacerdotium non prome- µένῳ, δεχθηναι κατὰ τὴν τοῦ xzvóvog περίληψιν. Ἱερατείας γὰρ οὖκ ἀξιωθήσεται. ᾿Ερώτησις xG'. ᾽Ακινδύγνως ἐπίσκοποι uovayol τε καὶ κληρικοὶ γίνονται φροντισταὶ δημοσίων ὀφφικίων καὶ δδυλειῶν, xal κηδεµόνεος πραγμὰτων ἀρχοντικῶν, fj o; Ἆπ. Οἱ ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντες ἆξαχοσιοι τριάκοντα dv Ἡστέρες, καὶ τὴν ἁγίαν τετάρτην 5 confirmet. n professionem. rebitur. Inter. 26. Απ episcopi, monachi, ef clerici sine periculo fiant administratores publicorum officio- rum el ministeriorum, et curatores nogotiorum ad magistralus pertinentium, necne ? Res. Qui €halcedone convenerunt sexcenti tri- ginta sancti Patres et sartctam quartam synodum VARLE LECTIONES. ! qui hoc gestant. fescalitim. * aU eruditis. ! Qui unam ín Christo voluntatem 1099 JUS CANONICUM 1060 colestem fecerunt, in 7 canonesub hac deiis no- A σύνοδον οὐρανώσαντες, dv ζ κανόνι αὐτῶν τάδε minatim eleganter scripserunt : Eos, quiin clero semel ordinati sunt, et itidem monachos statuimus nec ad militarem expeditionem, nec ad secularem dignitatem posse venire. Qui autem hoc audent et non penitentia ducti ad id revertuntur, quod propter Deum prius elegerant, anathematizari, Et 883 canon sanctorum apostolorum bzc ait : Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, exercitui vacans, et utraque obtinere volens, Romanum scilicet magistratum, οἱ sacerdotalem adininistra- tionem, deponatur. Qus sunt enim Caesaris, 08- sari ; eL que sunt Dei, Deo. Fient igitur in mona- chis, et reliquis adeo bene se gerentibus, ea quae hujusmodi canonibus definila sunt. ῥητῶς περὶ τούτων ἐκαλλιγράγησαν, Τοὺς ἅπαξ iv κλήρῳ τεταγµένους καὶ μοναστὰς ὠρίσαμεν μήτε Eni στρατείας, µήτε ἐπὶ ἀξίαν χοσμικὴν ἔρχεσθαι * 4, τοῦτο τολμῶντας, καὶ μὴ µεταµμελομένως ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπὶ τοῦτο ὃ διὰ Θεὸν εἴλοντο, ἀναθεματί- ζεσθαι. Καὶ ὁ Ty κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα διέξεισιν Επίσκοπος ἃ πρεσθύτεος, f διάκονος στρατείᾳ σχολάζων, καὶ βουλόμενος ἀμφό- τερα κατέχειν, Ῥωμαικὴν ἀρχὴν καὶ ἱερατικὴν διχκονίαν, καθαιρείσθω. Τὰ Ὑὰρ Καΐσαρος Καΐσαρι * καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ, τῷ θεῷ. Γενήσεται οὖν ἐπὶ τοῖς οὕτω καλῶς πολιτευοµένοις μοναχοῖς τε xal λοιποῖς τὰ iv τοῖς τοιούτοις χανόσι διωρισµένα, — , Inter. 2". Conjuges communi forte consensu 6ὲῃ .. Ερώτησις xf. Ὁμόζυγοι κατὰ κοινὰν τάχα Φυχ- placito anima conducibili, monasticam vitam ele- gerunt. Quia autem rursusin eadem domo agunt, eodem victu, eademque mensa utentes, discere velim quid faciendum sit. Res. Divinicanonessanctaetoecumenice synodi, coacie in templo sanctorum apostoloruin, appel- latze 1 οἱ 2, definiunt: tonsuras in monasteria sic fieri, ne recusari possint, et conventiones"? eorum, qui tondentur, a fidejussoribus suscipi. Qui igitur nondegunt in monasteriis, in quibus habitu muta- runt, et tonsi sunt, sed in mundanis diversoriis ; compellentur a diceceseos episcopo, cum excom- municatione et acerbissimis penis redire bene, unde male exierunt. Inter. 98. Pontifices, qui diaconos, vel sacerdo- tes ordinant, item qui perdivinum lavacrum pue- ros orthodoxorum, aut aliquos hzreticos sanctifi- cani; pariter qui aliquibus ministrant divinas sanctificaliones, si inlaboris praemium nummarias aliquas summas ab iis exigant, rectene faciunt, annon ? Res. Milites, inquit, propriis stipendiis non aluntur. Et per Mosen dixit Deus, Non constrin- ges os bovi trituranti. Si igitur per mediocrem dationem aliquam, et arbitrio ordinati, vel aliter sanctificati, solatium accipere querunt sacerdotes et pontifices, qui ordinant vel baptizant, nihil mali faciunt. Nam solemne est per consuetudinem, or- dinantes accipere solatium. Quod si hujusmodi solitas niunificentias non requirant, sed majora dona, et 4150 ordinati facultates coangustent, non tantum non exaudientur, sed et deposilioni subji- cientur. Ait enim 2 canon sancta et ccumenice synodi : Si quis episcopus propter pecunias ordi- nationem fecerit, et non venalem gratiam in ven- ditionem deduxeril, et propter pecunias ordinave- rit episcopum, vel chorepiscopum, vel presbyterum, vel diaconum, vel aliquem eorum, qui in clero annumerantur, vel propter pecunias promoverit ceconomum, vel defensorem, vel paramonarium, ωφελῆ θέλησιν καὶ ἀρέσχειαν τὸν μονήρη βίον ἐπελέξαν- το * ὅτι δὲ καὶ αὖθις ἐν qq. κατοικίᾳ διάγουσιν, ὁμο- δίαιτοι πάντως ὄντες καὶ ὁμοτράπεζοι, ζητῶ τὸ ποιητέον ἐπὶ τούτοις µαθεῖν. απ. Οἱ θεῖοι κανόνες τῆς bv τῷ vap τῶν ἁγίων ἀποστόλων συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συν- όδου, τῆς λεγοµένης α καὶ β, διορίζονται χατὰ τὸ ἁπαραίτητον εἷς µοναστήρι« τὰς ἀποχάρσει» γί- νεσθαι, xal' ὑπὸ ἀναδόχων τὰς συνθήχας τῶν ἀπο- κειροµένων δέχεσθαι. Οἱ γοῦν μη διάγοντες εἷς τὰ μοναστήρια εἷς ἃ µμετεσχηµατίσθησαν καὶ ἀπεκά- pnoav, ἀλλ εἷς χοσμικὰ καταγώγια, καταναγχα- σθήσονται παρὰ τοῦ ἐγχωρίυ ἐπισκόπου μετὰ ἀφορισμοῦ καὶ δριμυτάτων ῥἐπιτιμίων ὑποστρέφαι χχλῶς ὅθεν ἐξῆλθον καχῶς. Ἐρώτησις xn . οἱ χειροτονοῦντες ἀρχιερεῖς δια- κόνους xal ἱερες, ἀλλὰ μὴν xal οἱ διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος παῖδας ὀρθοδόξων ἁγιάζοντς, Ἡ καί νινας αἱρετικούς * ὡσαύτως καὶ οἱ µεταδιδόντες τι- γὰς τῶν θείων ἁγιασμάτων, ἐὰν ἀπαιτῶσιν ἐξ αὐτῶν χάριν χόπου τούτων ποσότητάς τινας νομισματικὰς, καλῶς ποιοῦσιν, fj οὔ ; ᾿Απόχρισις, Οἱ στρατιῶται, «Φφπσὶν, lou ὀψω- νίοις οὐκ ἀνατρέφονται. Καὶ διὰ Μωσέως εἶπεν ὁ θεὸς, Ob φιµώσεις βοῦν ἁλοῶντα. El γοῦν διὰ µετρίας τινὸς ὁόσεως, καὶ τῇ προαιρέσει τοῦ χειροτονουµέ- vou, fj ἄλλως ἁγιαζομένου, παρηγορηθΏναι ζητοῦσιν ol χειροτονοῦντες fj βαπτίζοντες. Ἱερεῖς τε xxi ἀρ- χιερεῖς, οὐδέν τι ποιοῦσι κακόν Νενόμισται γὰρ διὰ σννήθειαν παρηγορεῖσθαι τοὺς Χχειροτονοῦντας. — El δὲ ταιαύτας μὲν συνήθεις εὐλογίας οὐ ζητοῦσιν, ἀλλὰ δόµατα σθεναρὰ καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ χειροτονου- µένου στενυχωροῦντα, οὐ µόνον οὐκ εἰσαχουσθή-- σονται, ἀλλὰ καὶ καθαιρέσει ὑποθληθήσονιαι. Φησὶ γὰρ ὁ B κανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἰχουμενιχῆς συν- όδου. Et τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήµασι χειροτονἰαν ποιή- ctt, καὶ εἰς πράσιν κατάγει τὴν ἄπρατον χάριν, καὶ χειροτονήσει ἐπὶ χρήµασιν ἐπίσχοπον, ἢ πρεσθύτε- pov, fj διάκονον, fj χωρεπίσκοπον, fj ἕτερόν τινα τῶν ἐν τῷ κλήρῳ κατηριθµηµένων, Jj προθάλοιτο ἐπὶ χρήμασιν οἰκονόμον, fj ἔκδικον fj προσµονάριον, f ΤΑΠΙΑ LECTIONES. — 8 sponsiomes, 1001 GEUECO- ROMANUM. 1062 ἄλλως τινὰ τοῦ κανόνος δι αἰσχροκέρδειαν, ὁ τούτῳ A vel omniuo aliquem ex canone, turpis questu ἐπιχειρήσας, ἑλεγχθεὶς χινδυνευέτω περὶ τὸν οἰκετον βαθµόν. Καὶ à χειροτονούµενος, μηδὲν ἐκ της κατ ἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονείας, fj προθολης * ἀλλ᾽ ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας f, τοῦ φροντισµάτος, οὔ- περ ἐπὶ χρήμασίν ἔτυχεν. El δέ τις µεσιτεύων φχνείη τοῖς οὕτως αἰσχροῖς, καὶ ἀθεμίτοις λήμμασι, καὶ οὗτος, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, τοῦ οἰκείου ἐκπιπτέτω βαθμοῦ * εἰ δὲ λαϊκὸς fj καὶ µονάζων, ἀναθεματιζέ. σθω' Καὶ ὁ xv κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ µε- γάλου παλατίου σιστάσιης ἁγίας xal οἰκουμενικῆς συνόδου ταῦτα διέξεισι περὶ τοῦ Μηδένα ἐπίσχοπον, εἴτε πρεσθύτερον, tive διάκονον, τῆς ἀχράντου µε- ταδιδόντα κοινωνίας, παρὰ τού µετέχοντος εἰσπράτ-- τειν, τῆς tourne µεταλήψεως χάριν, ὁὀδολὸν, fi gratia, qui hoc tenlasse convictus fuerit, de pro- priograduin periculum veniat; et qui est ordina- tus, ex ordinalione vel promotione, quse instar mercatorum venundatur, nihil juvetur, sed sit a dignitate vel curatione alienus, quam pecuniis adeptus est. Si quis autem sequester el interces- sora deo lurpibus et nefariis lucris apparuerit, hic quoque, si sil quidem clericus, proprio gradu excidat ; si sit autem laicus, vel monachus, ana- thematizelur. Et 23 canon sancte el cecumenicze synodi in Trullo magni palatii coacte hec perse- quitur : Ut nullus, sive episcopus, sive presbyter, sive diaconus, immucclatam praebens communio- nem, ab eo, qui coinmunicat, ejus parlicipationis εἶδος τὸ οἱονοῦν. Οὐδὲ γὰρ πεπραµένη ἐστὶν dj yá- B gratia, obolos, vel quamvis aliam speciem exigat. ρις,, οὐδὲ χρήµασι τὸν ἁγιασμὸν τοῦ πνεύματος µε- ταδιδόαµεν, ἀλλὰ ᾿τοῖς ἀξίος τοῦ δώρου ἆπανουρ- γεύτως µεταδοτέον. El δὲ φανείη τις τῶν by τῷ κλή- p? κατειλειγμένων ἀπαιτῶν ᾧ µεταδίδωσι τῆς ἀχράντου κοινωνίας τὸ οἱονοῦν εἶδος, καθαιρείσθω, ὡς της τοῦ Σίμωνος ζηλωτὴς πλάνης xal xaxoup- vis. ᾿Ερώτησις x0'. Οἱ κατ ἐπίγνωσιν ἁληθη πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἐρχόμενοι, Νεστοριανοὶ δηλονότι, 'Ap- µένιοι, Ιακωθῖται, xal ἕτεροι αἱρεσιῶται, διὰ μόνου τοῦ ἁγίου µύρου ὀφείλουσι τελειοῦσθαι, fj xal διὰ θείου βαπτίσματος ; Ἆπ, Ὁ s. κανὼν thc ἐν τῷ Τρούλλῷ συνόδου, Non est enim venalis gratia, nec pro pecuniis spi- ritus sanclificationem imperlimur : sed ea iis, qui digni sunt, absque ulla est calliditate » communi- canda.Si quis autem eorum, qui sunt in cleri ca- talogo, ab eo, cui immaculatam impertit commu- nionem, ullam speciem exigere visus fuerit, depo- natur, ut Simoniaci erroris et maleficii emulator. Inter. 99. Qui per veram cognitionem ad or- thoxam fidem accedunt, Nestoriani videlicet, Armenii, Jacobite, et alii heretici, an solo sancto unguento debeant iniliari, an vero etiam divino lavacro Res. Canon 95 synodi in Trullo secutus 7 ca- ἀκολουθήσας τῷ ζ᾽ χανόνι τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενι- C ΠΟΠΘΠΙ sancie et ocumenice 2 synodi, hzc ad κῆς f συνόδου, τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαµθάνει * Τοὺς προστιθεµένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ xal τῇ µερίδι τῶν σωζο- µένων ἀπὸ αἱρετικῶν, δεχόµεθα κατὰ τὴν ὑπὸ τεταγ- µένην ἀχολουθίαν τε καὶ συνήθειαν, ᾿Αρειανοὺς μὲν xal Μακεδονιανοὺς xal Ναθατιανοὺς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς καθαροὺς, καὶ ἀριστεροὺς, xal τ'ὼς τέσσα- ῥεσχαιδεκατίτας, ἤτοι τετραδίτας, ἤγουν 3 ᾽Απολινα- Ριαστὰς δεχόµεθα διδόντας λιθέλλους, καὶ άναθεμα- τίζοντας πᾶσαν αἴρεσιν μὴ φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ i, ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολιχἡ καὶ ἀποστολικὴ Εκκλησία * σφραχιζοµένους τοι Ὑχριοµένους πρῶτον 7 ἁγίῷ μύρῳ τό, τε µέτωπον xal τοὺς ὀφθαλμοὺς, καὶ τὰς ῥίνας, καὶ τὸ στόμα, xal τὰ dia, Καὶ σφραγίζοντες αὐτοὺς, λέγομεν, Σφραγὶς δωρεᾶς πνεύματος ἁγίου. p Περὶ δὲ τῶν Ἠπαυλιανισάντων, εἶτα προσφυγόντων τῇῃ καθολικῇ ᾿Εκκλησία, ὄρος ἑκτέθειται, ἀναθαπτί- ζεσθαι αὐτοὺς ἐξ ἅπαντος. Εὐνομιανοὺς μέντοι τοὺς εἰς μίαν Χατάδυσιν βαπτιζοµένους, καὶ Μοντανιστὰς τοὺς ἐκταῦθᾳ λεγομένους Φρύγας, xal Σαθελλιανοὺς, τοὺς υἱοπατορίαν δοξάζοντας, xal ἕτερά τινα χα- λεπὰ µποιοῦντας * xal πάσας τὰς ἄλλας αἱρέσεις, ἔπειδὴ πολλοί εἶσιν ἐνταῦθα, µάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Γαλατῶν χώρας ὁὁμώμενοι, πάντας τοὺς ἀπ᾿ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ὡς Ἓλληνας δεχόµεθα * καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Κριστιανοὺς, καὶ τὴν δευτέραν κατηχουµένους, εἶτα verbum complectitur : Eos, qui recte de fide sen- tenli2& accedunt, el parti eorum, qui ex hereticis servantur, juxta subjectam consequentiam et con- suetudtnem recipientes, Árianos quidem,et Mace- donianos, et Novalianos, qui se καθαρους [id est puros] appellant, el tessares decatitas seu tetradi- ditas, et Apollinaristas,recipimus dantes libellos,et omnem heresim anathematizantes,qua non sentit, ul sentit sancta Dei universalis et apostolica Eccle- sia : sanclo primum chrismate et frontem,et oculos et nares, et os, et aures imprimentes, dicimus : Signaculum doni Spiritus sancti. De iis autem,qui Pauliani sectam secuti sunt, deinde ad catholicam Ecclesiam confugerunt, statutum est ut ii omnino rebaplizentur. Kunomianos quoque, qui in unam demersionem baptizant, εἰ Montanistas, qui hic dicuntur Phryges, et Sabellianos, qui Filium idem esse cum Patre existimant,et aliad quedam gravia faciunt, et omnes alias hereses, quoniam multi hic sunt, et maxime qui ex Galatarum regione profecli sunt: omnes ex iis, qui ad rectam de fide sententiam volunt accedere,recipimus ut Graecos Ρ. Et primo quidem die, eos Christianos facimus, secundo autem, cathecumenos, deinde tertio, ad - juramus,simul etiam ter in faciem et aures inspi- rantes : et sic iniliamus, et diu in ecclesia versari VARAE LECTIONES. * fraude. » paganos. 1063 JUS CANORICÉM 1064 οἱ Scripturas audire facimus, et tunc ipsos bapti- Á καὶ τὴν τρίτην ἐξοβκιζομένους, μετὰ τοῦ ἔμφυσῷν zamus. Quin etiam Manicheos, et Valentinianos, et Marcionistas, et similes haeticos. Nestorianos autem oportet libellos facere, et hx»resim suam anathematizare, et Nestorium, et Eutychen, et Dioscorum, et Severum, et reliquos talium hzre- seon principes, et qui eadem, que illi, sentiunt, et omnes predictas hsreses, el sic esse sanc: communionis participes. [taque juxta canonis hu- jus tenorem alii quidem heretici lavacro sancti(i- cantur, alii autem sancto duntaxat unguento con- . Secrantur. τρίτον εἰς τὸ πρόσιυπον, xal sl; τὰ dx * καὶ οὕτως κατηχοῦμεν, xal ποιοῦμεν χρονίζειν εἷς τὴν ἔκκλη- σίαν, xal ἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν * xal τότε αὐτοὺς βαπτίζοµεν. Καὶ τοὺς Μανιχαίους δὲ καὶ τοὺς Γα- λεντινιανοὺς 48, καὶ τοὺς Μαρχιωνιστὰς, wm τοὺς ix τῶν ὁμοίων αἱρέσεων, τοὺς Νεστοριανοὺς, xp ποι- εἴν λιθέλλους, καὶ ἀναθεματίζειν τὴν αἴρεσιν, αὐτῶν, καὶ Νεστόρον, καὶ Εὐτυχέα, xal Διόσκορον, καὶ Σεβῆρον, καὶ τοὺς λοιποὺς ἐξάρχους τῶν τοιούτων αἱρέσεων, xal τοὺς φρονούντας τὰ αὐτῶν, xai πά- σας προσαναφυοµένας αἱρέσεις ᾿ «adl οὕτως µετα- λαμθάνειν τῆς ἁγίας κοινωνίας, Κατὰ γοῦν τὴν τοῦ τοιούτου κανόνος περίληψιν, ol μὲν τῶν αἱρεσιωτῶν διὰ βαπ- τίσµατος ἁγιάζονται, οἱ δὲ διὰ μόνου τοῦ αγίου µύρου τελειοῦνται, 48 Βαλιντινιανούς. Inter. 30. Si hzreticus sacerdos vel diaconus B dignus habitus divino et sancto baptismate, vel per sanctam unctionem sanctificatus sit, licebilne ei sacra facere cum priore ordinatione, an vero si sacra ministrare velit, iterabitur ejus ordinatio? Res. Canon 80 sanctorum apostolorum eos, qui ex pagana vità ad orthodoxam fidem accedunt et baptizantur, episcopalem etiam dignitalein prome- reri definit. Priore igitur sacerdotio pro sacrilego habito, et pro non facto, si cum canonica disci- plina judicatus, qui sic fuerit ortliodoxus effectus, et cam esset aliquando profanus sacerdos, in po- steriore vita sua. indemnabilis apparuerit, dignus censeatur non sacerdotali solum dignitate, sed et episcopali,per consyetos omnino gradus ad docto- riam promotus sublimitatem. Ἐρώτησις À'. Ἐὰν αἱρετικὸς, ἱερεὺς, fj διάκονος, ἀξιωθῇ τοῦ θείου καὶ ἁγίου βαπτίσματος. fj διὰ τοῦ ἁγίου µύρου ἁγιασθῃ, ἐσεῖται ἱερουργῶν μετὰ τῆς προτέρας χειροτονίας αὐτοῦ, f, ἑτέρας ἀξιωθείη χειροτονίας, ἐὰν θελήσῃ ἱερουργετν ; Απ. Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων x χανὼν τοὺς ἐξ ἐθνικοῦ βίου προσελθόντας τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει καὶ βαπτιαθέντας, καὶ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος χαταξιοῦ- σθχι διορίζεται. Τῆς γοῦν προτέρας ἱερωσύνης, µια- ῥωσύνης νοµίζοµένης, xal ὡς μὴ γινοµένης λογιζοµένης, ἐὰν μετὰ τῆς κανονικῆς ἀχριθείας ἀνακρινόμενος ὁ οὕτως ὀρθοδοξήσας, xal dw ποτε βέθηλος ἱερεὺς, περὶ τοῦ ὑστέρου αὐτοῦ βίου ἀχατάκριτος ἀναφανείη, ἀξιωθείη οὗ μόνον ἱερατικοῦ ἀξιώματος, ἀλλὰ xal ἐπισχοπικοῦ, διὰ τῶν συνήθων πάντως βαθμῶν εἰς τὸ διδασκἀλικὸν Odor c ἄν αγόμεν ος. Inter. 54. Si heretici, qui ad orthodoxorum " Ἐρώτησις λα. ᾿Εὰν τοῦ προσελθόντος τῇῃ πίστει fidem accessit, uxor el liberi, vel etiam alii ejus τῶν ὀρθοδόξων αἱρετικοῦ ἡ γυνὴ, xal ol παῖδες, fj χαὶ familiares et domestici, non fiant orthodoxi, sed ἵἕτεροι τούτῳ συνέστιοι καὶ συγκάτοικοι, οὐκ ὀρθοδο- inhzreant priori heresi, an prohibebitur is, qui &f/coosv* ἀλλ’ ἐξέχονται της προτέρας αἱρέσεως, οὗ (ut diximus) baptismate initiatus est, ad sacerdo- Ἅκωλυθήσεται ὁ τελειωθεὶ, ὡς εἴρηται, διὰ τοῦ βα- talem vel episcopum ascendere gradum : an vero Ἠπτίσματος, εἰς ἱερατικὸν βαθμὸν ἢ ἐπισκοπικὸν propter illorum malitiam el ipse tali bono priva- ἀνελθεῖν * fj διὰ τὴν ἐκείνων xaxlav καὶ αὐτὸς τοσού- bitur ? του ἀγαθοῦ ἀποστερηθῇ ; ; Res. Canon quidem 39 synodi Carthaginensis — 'Ar. 'O μὲν AG" xavàv της iv Καρθαγένῃ συν- ait, ut episcopi, et presbyteri, et diaconiton ordi- ὁδου, φησὶν, ᾿Ἐπίσκοπον καὶ πρεσθύτερον καὶ διάκο- nentur, priusquam omnes qui suntinsuis adibus, vov μ χειροτονεῖσθαι πρὶν πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ Christianos orthodoxos fecerint. Canon autem αὐτῶν ὀρθοδόξους Χριστιανοὺς ποιήσουσιν. Ὁ 3b B 79 sancis εἰ cecumenice in Trullo synodi hec in κανὼν τῆς ἓν τῷ TpeQup. ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς parte definit. expressim. : Si autem aliqui, qui D συνόδοο διορίζεται lv µέρει ταῦτα ῥητῶς, El δέ τινες adhuc sunt infideles, et in orthodoxorum gregem ἔτι ἐν τῇ ἀπιστίᾳ τυγχάνοντες, καὶ οὕπω τῇῃ τῶν nondum relati sunt, inter se legitimo sunt matri- ὀρθοδόξων ἐγκαταλεγέντες ποίμνῃ, ἀλλήλοις γάμψ monio conjuncti: deinde hic quidem eo, quod νοµίμφ ἁρμόσθησαν * εἶτα ὁ μὲν τὸ καλὸν ἐκλεξά- est honestum 1, electo,ad lucem veritatis accurre- ενος, τῷ qui τῆς ἀληθείας προσέδραµεν * ὁ δὲ rit : ille vero erroris vinculo detentus fuerit, no- «ὑπὸ τοῦ τῆς πλάνης κατεσχέθη, δεσμοῦ, μὴ πρὸς τὰς lens divinos radios fixis oculis intueri. et fideli θείας ἀτενίσαι ἀκτῖνκς ἑλόμενος *— εὖδοχει δὲ τῷ placeat cum infideli cohabitare, ne a se invicem πιστῷ ἡ ἄπιστος, fj τὸ ἔκπαλιν ὁ ἄπιστος συνοιχεῖν separentur. Ex divini enim Pauli sententia, sancti- τῇ πιστῃ * μὴ χωριζέσθω, κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστο- ficatus est vir infidelis in muliere,etsanctificata est 2ov. Ἡγίασται 4àp ὁ ἄπιστιος ἀνὴρ iv τῇ quvawd, mulier infidelisin viro. Contrarietatem igitur duo- ἢ ἡγίασται ἡ ἄπιστος (ov ἓν τῷ ἀνδρί Tiv ἀνα- rum canonum, qus cesse videtur, canonice sol- Φφαινομένην οὖν ἐναντιότητα τῶν δύο τούτων Χανό- VARLÉ LECTIONES, 48 Βαλιντινιανούς, « quod bonum est. 1065 GELRCO-ROMANUM. 1066 νων κανονικῶς λύοντες, λέγομεν ὅτι, 6 μὲν Ex γενε- Α ventes, dicimus eum, qui cum nativitate ortho- τῆς ὢν ὀρθόδοξος, μετὰ Υυναικὸς αἱρετικῆς συν- αφθεὶς, οὐκ ἀξιωθείη κληρώσεως, εἰ μὴ καὶ τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ποιήσει ὀρθοδόξους Χριστιανούς ' ὅτι καὶ της ἐκκλησιαστικῆς κεχωρισµένος ῥἑστὶ συν- άξεως, ὡς τῇ τοῦ Χριστοῦ µερίδι συµπλέξας χλῆρον ἁμαρτωλόν. 'O δὲ αἱρεσιώτης Ov ix σπαργάνων αὐτῶν, ἐὰν τὴν ὀρθόδοξον πίστιν προέληται, δικαίως, ἐὰν ἀπό τινος ἑτέρου λόγου οὐκ ἑμποδίζηται, χει- ῥοτονίας ἀξιωθείη Ἱερατικῆς, Τί γὰρ οἶδας, φησὶν ὁ μέγας ᾽᾿Απόστολος, ἐὰν ὁ πιστὸς µεταγάγῃ τὴν ἄπιστον σύζυγον αὐτοῦ πρὸς τὴν πίστιν; «Καλῶς οὖν ὁ εἷς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἐλθὼν ἀπὸ θρησκείας αἱρετιχῶν, κατὰ κανόνας ἀξιωθείη ἀξιώματος ἱερα- τικοῦ, κἂν μὴ ὀρθοδοξήσωσιν ἡ quvh xal τὰ τέχνα αὐτοῦ. Ἐρώτ. AB. ᾽Απροχριμάτιστόν ἔστι τελεῖσθαι τέκνων ἀναδοχὰς διὰ Λατίνων, ᾽Αρμενίων Μονοθελητῶν, Νεστο- ριανῶν, xal λοιπῶν τοιούτων * Tj μᾶλλον μισητὸν καὶ ἀποτρόπαιον ; ΄Απόχ. Τὸ β᾽ θἐσπισµα τοῦ (. κΧεφαλαίου τοῦ αἱ τίτλου τοῦ α΄ βιθλίου τῶν βασιλικῶν; Αἱρετιὸς, φησὶν, ioci, xxi τοῖς κατὰ τῶν αἱρετικῶν ὑπόχειται νόµοις, ὁ μικρὸν γοῦν ἐκκλίνων τῆς ὀρθοδόξου πί- στεως. ᾿Επεὶ γοῦν πάντες οἱ ἀπαριθμηθέντες εἷς τὴν παροῦσαν ἐρώτησιν, ob διὰ µμικρὸν ἀλλὰ διὰ πλάτος μέγα xal δυσδιεξίτητον ἐκ τῆς τῶν ὀρθοδό- ξων Ἐκκλησίας ἀπεξενώθησαν, πάντως οὐδὲ χάριν ἀναδοχῆς παίδων πνευματικῶν µεσιτευοµένης δι ἁγίων εὐχῶν xal ἁγιασμάτων πολλῶν, ἡμῖν συγχοι- νωνήσουσιν * ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἀκοινωνησίᾳ κατακριθῶ- μεν, κατὰ τὸν κανόνα, τὸν λέγοντα, Ὁ κοινωνῶν ἆχοι- νωτήτῳ, xal αὐτὸς ἀκοινώνητός ἐστιν, "Ego. x. Ὀρθόδοξαι γυναῖκες συνάπτονται τάχα γαμιχῶς μετὰ Σαρακηνῶν, fj καὶ αἱρεσιωτῶν, καὶ θέλου- σιν, ὡς ὀρθοδοξοῦσαι, χαθὼς διενίστανται, µεταλαμθά- νειν τῶν θείων ἁγιασμάτων * ζητοῦμεν οὖν τὸ ποιητέον μαθεῖν, ᾽Απόκ, 'O ο) κανὼν τῆς kv τῷ Τρούλλῳ συνόδου ταῦτά φησι MÀ Ἔξεῖναι ὁρθόδηξον ἄνδρα αἱρετικῇ συνάπτεσθαι Ὑυναιχὶ, μήτε αἱρετικῷ ἀνδρὶ ὀρθόδοξον γυναῖκα συζεύγνυσθαι. Αλλ εἰ xal φανῃ τοιοῦτον ὑπό τινος τῶν ἁπάντων Ὑινόµενον, üxupov τὸν Ὑγάμον ἡγεῖσθαι, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθχι συνοικέσιον. OO γὰρ doxus esset, cum haeretica muliere conjunctus est, dignum non censeri, qui in clerum allegatyr, nisi domesticos suos omnes Christianos fecerit ortho- doxos : quia et ab ecclesiastica est. remotus com- munione, utpote qui Christi parlibus peccatricem sorlem implexuerit.Qui autem, hzrelicus cum es- set ab incunabulis, orthoxam fidem delegerit, jure, nisi quie justa causa impediat, ordinationem sacerdotalem consequi possit. Quid enim (inquit magnus Apostolus) nosti, si fidelis deducat infide- lem conjugem ad fidem ? Recte igitur, qui ad or- thodoxam fidem venit ab haereticorum supersti- tione, sacerdotali secundum £anones honoretur dignitate, licet uxor et liberi ejus orthodoxi non fiant. Interr. 32. Λη extra prejudicium infantium sus- ceptiones fiunt a Latinis, Armeniis, Monotheletis, Nestorianis, el ceteris ejusmodi, an potius odio dignum atque detestandum ? Resp. Thema 2, cop. 10, 1, lib. 1 Basilicorum : Hereticus, inquit, est, et legibus, quz de hereti- cis sunt, subjicitur, qui paulum ab orthodoxa fide declinat. Cum igitur ii omnes, qui hac interroga- tione enumerali sunt,non parvo,sed longo spatio, el quod difficile superari queat, ab orthodoxorum Ecclesia prorsus exsulent: nou communicabunt, nobiscum graliam suscepliouis liherorum spirita - lium, per sacras preces et sanctificationes multas intercedentis : ne et excommunicatione condem- nemur, juxta canonem dicentem,Qui communicat cum excommunicato, est excommunicatus etipse. Interr. 33. Orthodoxe mulieres conjunguntur forte per nuplias cum Saracenis vel haereticis, vo- luntque,ut bene de fide sentientes,quemadmodum constanter instituerunt, participes fieri divinarum sanctificationum. Quarimus quid faciendum sit. Resp. Canon 70 synodi in Trullo hac ait : Nonli- cere vero orihodoxo cum muliere hewretica con- jungi, neque vero orthoxe cum viro heretico co- pulari. Sed el si quid ejusmodi ab ullo ex omni- bus factum apparueril, irritas nuptias existimari, et nefarium conjugium dissolvi : neque enim ea, χρὰ τὰ ἄμικτα µιγνύναι, οὐδὲ τῷ προθάτῳ τὸν λύχον D quae non sunt miscenda, misceri ; nec ovem cum συµπλέκεσθαι, καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ ποίμνῃ τὸν τῶν ἁμαρτωλῶν κλΏῆρον. El δὲ παραθῇ τις τὰ παρ) ἡμῶν ὁρισθέντα, ἀφοριζέσθω, Ἡ «oov διὰ τὴν ἄθεσμον ταύτην κοινωνίαν μετὰ αἱρετικοῦ, ἀφωρισμένη οὖσα καὶ ἀκοινώ- νητος, πῶς τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθείη; πάντως οὐδαμοῦ, tl μὴ ἀποστῃ τοῦ κακοῦ, xal χανονικοῖς ἐπιτίμίοις διορθωθῇ, "Epor. λδ, Tic — qovauxsiov µοναστηρίων προεστῶσαι ζητοῦσιν ἐγχώρησιν — bmaxonuxhv Ὑχάριν τοῦ δέχεσθαι λογισμούς τῶν ὑπ αὐτὰς μοναχῶν, Ζητοῦμεν οὖν εἰ ἔστιν ἐνδεχόμενον τοῦτο γενέσθαι. lupo, nec peccatorum sortem cum Christi parte conjungi oportet. Si quis autem ea, qua a nobis decreta sunt, transgressus fuerit. segregetur.Quzs igitur per .llicitam hanc cum baretico societatem, exterminata excommunicataque est, quonam modo habebitur divinis sanctificationibus digna ? nullo prorsus, nisi a malo divertat, el canonicis emen- data sil correctionibus. Interr. 34. Quedam muliebrium monasteriorum prefecta episcopalem requirunt veniam *, ut sibi subditarum monialium ratiocinia 5suscipiant.Qua- rimus, an illud admilti possit. VARLE LEGTIONES. permissione * confessiones. PATROL. Gn. CXIX- 94 1067 Resp. Alibi etiam diximus, solis tributum esse A sacerdotibus, confessionum suscicere ratiocinia cum episcopali permissu. Si igitur non sacratus prefectus nec cum episcopali permissu id facere potest, multo minus id przfectz concessum erit : etsi virtus ejus solem splendore superet. Interr. 35. Divini canonss diconissarum me- minerunt. Quzrimus, quale sit earum officium. Resp.Olim aliquando ordines diaconissarum ca- nonibus cogniti fuere, habebantque ipse gradum ad altare. Menstruorum autem inquinatio minis - terium earum a dirino el sancto altari expulit. In JUS CANONICUM 1068 ἸΑπόχ, Γαὶ ἄλλοτε εἴπομεν, póvot τοῖς ttpeum μετὰ ἐπισκοπικῆς ἐκκωρήσεως δεδοµένον εἶναι τὦ δέχεσθαι λογισμού. Αν (oov οὐδὲ ἁγίερος xaü- ηγούμενος μετὰ ᾖἐπισκοπικῆς ἐχχωρήσεως δύναται δέχεσθαι λογισμοὺς, πηλλῷ πλέον οὐκ ἔκχωρηθῇι τοῦτο παρὰ καθηγουµένης γίνεσθαι, κἂν ἡ ἀρετὴ αὐτῆς λάμπῃ τὸν Ἁλιον. Ἐρώτ, Àt', Οἱ θεῖοι κανόνες µέμνηται διακονισ» κονισσῶν., Ζητοῦμευ οὖν μαθεῖν ποῖόν ἐστι τὸ τούτων λειτούργημα. 'Anóx. Πάλαι ποτὲ καὶ τάγµατα διακονισσῶν τοῖς κανόσιν ἐπεγινώσκετο, καὶ εἶχον καὶ αὗται βαθμὸν by τῷ βήματι 4 0b τῶν ἐμμήνων χάκωσις τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην bx τοῦ θείου καὶ ἁγίου βήματος ànt- sanctissima autem Ecclesia sedis Constantinopoli- p ξένωσε * παρὰ δὲ τῇ ἁγιωτάτῃ ᾿Εκκλησίᾳ τοῦ θρόνω tanorum diaconisse deliguntur, unam quidem communicationem non habentes ad altare, in multis autem habentes conventum, et muliebrem coetum ecclesiastice dirigentes. Interr. 36. An subdiaconus et diaconus legiti- me possit cum muliere copulari necne. Resp. Et canones, et leges varie vetant sacra- tos post ordinationem mulieribus conjungi. Cum autem (ut videtur) canonicum hoc contemneretur interdictum, inter imperatores inclytus et sapien- tissimus dominus Leo per Novellam sanctionem vitium emendavit. Inquit enim hzc in parte ex- pressim tertia ejus Novella : Jubemus ut ad vetus Ecclesi superne traditum prescriptum creationes procedant : neque enim dignum est, ut qui spi- € ritali ascensu supra corporis abjectionem evecti sunt, hi rursus ad carnis sordes delabantur; sed e diverso, ut divinum ministerium ex corporis sordibus tanquam in altum aliquem gradum cons- cendat, convenientius fuerit, Quamobrem nemo eorum, qui altari serviunt post. ordinationem au- dacter lege connubii mulieri conjungetur. Idque si fecerit licuit, quod post eam adeo male fuit ausus. Interr. 31. Licitum eat saceadotes praefectos exsistentes, vel primopapas 5’, et ponlifices, su- permanicis et supergenualibus insigniri, an est vetitum. Resp.Supermanicarum et supergenualium sacra- tissimus amictus solis pontificibus attributus est, velut figuram obtinentibus Domini,et Dei,et Servo- vatoris nostri Jesu Christi : indeque peccata eliam hominum remittunt,aliaque majoraad imitationem Christi faciunt, que sacerdotibus data non sunt. Quisreneque supermanicarum, neque supergenua- lium merebuntur amictum. Nam supermanice figura sunt manicarum, quibus erant constrictee manus Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi, quando ad voluntariam passionem conten- τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν διακόνισσαι προχειρίζονται, μίαν μὲν µετουσίαν μὴ ἔχουσαι ἓν τῷ βήµατι, ἔκκλη- σιάζουσαι δὲ τὰ πολλὰ, xal τὴν γυναικωνῖτιν ἔκκλη- σιαστικῶς διορθούμεναι. Ἐρώτ. λς. Ὑποδιάκονος καὶ διάκονος δύναται νο- µίµως συναφθῆναι γυναιχὶ, fj 00 ; "Amóx, Καὶ Χανόνες καὶ νόμοι διόφοροι Χωλύσυσι τοὺς ἱερωμένους συνάπτεσθαι γυναιξὶ μετὴ τὴν χειροτονίαν, Τοῦ δὲ τοιούτου κανονικοῦ παραγγίλ- µατος ἀθετουμένου, ὡς ἔοικεν, ὁ iv βασιλεῦσιν ἀοΐδιμος καὶ σοφώτατος Ἀχύριος Λέων, διὰ θεστί- σµατος Νεαροῦ τὸ xaxbv διωρθώσατο. Φησὶ γὰρ ἡ τρίτη Νεχρὰ αὐτοῦ iv μέρει ταῦτα ῥητῶς Κι- λεύομεν κατὰ τὸ ἄνωθεν ἀρχαῖον τῆς ᾿Εχκλησίας διάταγµα τὰς χειροτονίας Ἀπροθαίνεν. Οὐ γὰρ ἀξιόν ἔστι,͵ μετὰ τὸ ἀνυψωθῆναι της σωματικῆς ταπεινώσεως ὑπὸ τῆς πνευματικής ἀναδάσεως, τούτους πάλιν ἐπὶ την σαρχιχὴν ταπεινότητα κχατα- πίπτειν " τοὐναντίον δὲ μᾶλλον χρὴ εἰς ἀνάθασιν ὑψηλὴν τὴν θείαν λειτουργίαν ἐκ τῆς σωματιχῆς ταπεινότητος ἀναθαίνειν, Διὸ οὐδεὶ τῶν τοῦ βήµᾳ- τος μετὰ τὴν Ἐχειροτονίαν ταλμηρῶς συζευχθείη xa: νγόµον Ὑάμου oval * τοῦτο δέ ποιήσας καθαιρι- θήσεται.. ᾿Νξην Ὑγὰρ αὐτῷ πρὸ τῆς χειροτονίας ποιησαι τὸ μετὰ τὴν χειροτονίαν οὕτω καχῶς τολ- μηθέν. 'Epóc, λζ. Ἐχχωρητόν ἐστι τοὺς ἱερεῖς, ἆγου- µένους ὄντας, fj πρωτοπαπάδας, καὶ τοὺς ἀρχιερεῖς, διὰ ἐπιμανίκων xat ἐπιχονατίων ἀποσεμνύνασθαι * f Ὁ χεχώλυται. ᾽Απόκ. Ἡ τῶν ἐπιμανίκων καὶ τῶν ἐπιχονατίων ἱερωτάτη ὀἑνδυμενία µόνοις τοῖς ἀρχιερεῦσι πεφιλο- τίµηται, ὡς τὸν τύὐπον ἐπέχουσι τοῦ Κυρίω καὶ θεοῦ χαὶ Σωτηρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κἀντεῦθεν καὶ ἁμαρτίας ἀφιοῦσιν ἀνθρώπων, xzl ἄλλα ποιουσι Χριστομιμήτως µείζονα, ὅσα τοῖς Ἱἱερεῦσιν οὖκ ἐνεδόθησαν. Διὸ οὐδὲ τῆς σῶν ἐπιμανίκων οὐδὲ τῶν ἐπιγονατίων ἑνδυμενίας ἀξιωθήσοντι. Τὰ γὰρ ἐπιμάνικα τύπος εἰσὶ τῶν χειροπεδῶν τῶν ἑλιχθει- σῶν εἷς τὰς χεῖρας τοῦ Κυρίου καὶ θεοῦ καὶ Σω- τηρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὅτε πρὺς τὸ ἑκούσιον VARLE LECTIONES. ** qui abbates sint, vel protopapades. 1069 GRJECO-ROMANUNM. 1070 πάθος ἠπείχεο,. Τὸ δὲ ἐπιγονάτιον εἷς τόπον τοῦ A debat. Supergenuale autem, figura est lintei,quod λεντίου ἐστὶν, ὃ ὁ Κύριος ἐνεδύσατο, xal τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ἔνιψεν, Ώσπερ οὖν οὐ δοθείη ἐπισκόπῳ τινὶ τὰ τοῖς πατριάρχαις φιλοτιµηθέντα διὰ ἕνδυμε- νίας χαρίσματα, σάκκος δηλονότι καὶ πολυσταύριον (τούτους γὰρ ὑπὸ τούτων χυδαίνεσθαι δέδοκται͵ ὡς καὶ ἀναφερομένους εἷς τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα ' οὕτως οὐδὲ τὰ τοῖς ἐπισκόποις ἀπονεμηθέντα προνόμια τοῖς ἱερεῦσι δοθήσεται * ἵνα μὴ τῶν ἐκκλησιαστικῶν προνοµέων σύγχυσις γένηται, καὶ τῷ Πλάσαντι εἴπῃ τὸ πλάσμα * Εξισοῦμαί σοι. "Epot. Àn. Απὸ ἀρχαίακς ἐγχωρίου συνηθείας θάπτονται λείψανα ὀρθοδόξων εἷς τὰς χατὰ χώραν ἐκκλησίας ἡμῶν, Ζητῶ οὖν μαθεῖν εἰ ἔστι τοῦτο ἀποχριμάτιστον. "Amóx. Διαφορὰ µεγάλη ἐστὶν ἐκκλησιῶν κασιερω- θεισῶν διὰ ἑγκαινίων ἀνοιξων καὶ ἐνθρονισμοῦ, χρἰσματός τε ἁγίου µύρου, καὶ ἀποθέσεως λειψάνων ἁγίων μαρτυρικῶν, καὶ τῶν µη οὕτως ἁγιασθεισών, καὶ εὐκτηρίου τόπον ἐπεχουσῶν. Διὸ ἐν ἐχείναις μὲν ἓν αἷς δηλονότι μαρτυρικὰ λείψανα τεθησαύρισται, καὶ ἁγίο µύρου ἐμεσολάθησε Ὑρίσμα, ἀνθρώπινον λείψανον οἱουδηποτοῦν ob ταφήσεται (κατὰ τὸ B' κε- φάλαιον τοῦ α τίτλου τοῦ &' βιθλίου τῶν βασιλικῶν, τὸ λέγον * Μηδεὶς ἓν ελλησίᾳ θαπτέτω νεκρόν, Καὶ κατὰ τὸν ἔξωθεν αὐτοῦ κχείµενον παλαιὸν, τὸν λέ- γοντα Οὐκ ἔξεστι θάπτειν τινὰ ἓν ἐκκλησίᾳ, ἔνθα δολονότι μάρτυρος ἐκεῖσε σῶμα ἀπόκειται) ' εἰς δὲ τος μὴ οὕτω καθιερωθέντας, ἁγίους εὐχτηρίους κατονοµ.αζομένους, ἀκινδύνως ἐνταφιασθήσονται λείψανα. Ἐρώτ. 40. Κάτοιχκοί τινων ἐνοριῶν, τὴς τῶν οἰκείων ἀρχιερέων χειροτονίας παραιτούµενοι, ἑτέρων ἐνοριῶν ἐπισκόποις προσέρχονται καὶ χειροτονιῶν, καθὼς ἕκαστος ἔχει θελήµατος. Εἰ γοῦν ἀσφαλὼς αὐτοῖς γίνεται τοῦτο, ζητώ μαθεῖν. "Amóx, Tob; μὲν ἀναγνώστας τοὺς ἀθετήσαντας τὰς χείροτονίας τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν, xal slc ἑτέρας ἑνορίας μείζονος ἐξιωθέντας βαθμοῦ διὰ χειροθε- σίας ἐπισκοπικῆς, ἀἁκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ οἱ κανόνες καθυποθάλλουσι ' καὶ οὐ µόνον αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς Χειροτονήσαντας τούτους, Κκαθὼς τὰ περὶ τούτου παρίσταται ἀπὸ τοῦ νὸ xavóvoq τῆς iv Καρθαγένῃ συνόδου, ταῦτα κατὰ ῥῆμα διαλαµθά- induit Dominus, cum discipulorum pedes lavit. Quemadrnodum igitur qu: patriarchis per indu- menta gratie tribute sunt t, ulli alii non dantur episcopo, saccus videlicet et crux multiplex " (eos enim hisce decorari placuit, utpote relato ad Υ ha- bitabilis orbis extrema): sic nec episcopis con- cessa privilegia sacerdotalibus dabuntur, ne pri- vilegiorum ecclesiarum confusio fiat, et Creatori dicat creatura, Exsquor tibi. Interr. 38. Vetere provinci: consuetudine reli- quie * orthodoxorum in nostrz regionis ecclesiis sepeliuntur. Quero igitur discere, an hoc citra B prajudicium fiat. Ilesp. Magna differentia est inter ecclesias con- secratas per iniliatorias dedicationes, et throni inauguralionem sanctique unguenti unctionem, et sanctarum reliquiarum martyrum indigitationem; et eas qua sic sanctificatse nan sunt, obtinentque oratorii locum.Ideoque in quibus videlicet marty- rice reliquie recondit sunt, et sancti unguenti intervenit unctio,humanum quzlecunque cadaver non sepelietur, juxta 2 caput, 1 tit., 5 lib.Basili- cornm inquiens : Nullus in ecclesia sepeliatur tuus.Et secundum velerem Υ, extra eum positum: Non licet segelire quemquam inecclesia,ubi scili- cel uiartyriscorpus depositum est.In sanctis autem oratoriis appellatis, qui ita consecrata non sunt, reliquis sine periculo sepelientur. Interr. 39. Quarumdam parcciarum incole, suorum pontificum ordinationes respuentes, alia- rum diccesium et ordinationum episcopos ade- unt prout quisque vul: an tuto faciant, quiero di- scere. Resp.Lectores quidem,qui suorum episcoporum ordinationes spreverunt : el in aliis provinciis ma- jorem gradum per episcopalis manus impositionem consecuti sunt, excommunicationis poenz canones subjiciuut, nec eos modo, sed el eos, qui ordinave- runt,quemamodum exprimitur canone 54 synodi Carthaginensis, hec complectente ad verbum : Clericos in ecclesia agentes, ut jam definiimus,non vovtog * KAmpixobe εἰς ἐκκλησίαν τελοῦντας, ὡς D ]icere ordinare in alius civitatis ecclosia, sed con- ἤδη ὠρίσαμεν, μὴ ἐξεῖναι εἰς ἄλλης πόλεως τάττεσθχι ἐκκλησίαν, ἀλλὰ στέργειν ἐκείνην kv. dj, λειτουργεῖν ἐξ ἀρχῆς ἠξιώθησαν * ἐκτὸς ἐκείνων οὕτινες ἀπιλέ- σαντες τὰς ἰδίας πατρίδας, ὑπὺ ἀνάγκης "slo ἄλλην ἐχκλησίαν µετῆλθον. El 86 τις ἐπίσκοπος, μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον, ἆἄλλῳ ἐπισκόπῳ προσήχκοντα δέξηται κχληρικὸν, ἔδοξεν ἀκοινώνητον εἶναι xal τὸν δεχθέν- τα xxi τὸν δεξάµενον * ἕως ἂν ὁ μεταστὰς κληριχκος el; τὴν ἰδίαν ἐπανέλθῃ ᾿Εκκλησίαν. Περὶ δὲ τῶν λαϊικῶν συνεζητήθη ποτὲ παρὰ ταύτ τῃ ἁγί συνόδῳ τῆς τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν Ἐκκλησίας, πατριαρχεύοντος τοῦ ἁγιωτάτου iv πατρ άρχαις καὶ tentos esse illain qua ab initio ministrare merue- runt : iis eXceplis, qui amissa sua patria, ex ne- cessitate in aliam ecclesiam migrarunt. Quod si quis episcopus post hanc definitionem, clericum susceperit ad alium episcopum perlinentem, pla- cui, excommunicalum esse, tam susceplum,quam suscipientem, donec qui migravit clericus, ad pro- priam ecclesiam revertatur. De laicis autem simul quesitum esl in sancla Constantinopolitanorum Ecclesi: synodo, patriarchatum obüinente sanctis- simo inler patriarchas ei sapientissimo domino Michaele Anchialo,et mense Novembri, indictione VARLE LECTIONES. ' per supellectilem beneficia tributa sunt, "*polystaurium. * quorumnomina referentur in sacris ad. cudavera. 7 scilicet, interpretem. 101! rum canonum allegatione excepta 3, ex equo pu- niri eum, qui ex aliena provincia ordinat laicum, prseter episcopi ipsius sententiam,ipsumque etiam ordinatum. Interr, 40. Possunt diaconi preter archidiaco- norum voluntatem sacerdotalem consequi gra- tiam, annon? Resp. Hujus rei providentia per sacrosancti Spiritus gratiam episcopi tributa est. Quare et cum eorum consensu diaconi sacrabuntur, arehi« diacono, ut confratre, solum presente. Interr. A. Laici, qui secundas contraxerunt y nuptias, alias nuptias, terüas scilicet, legitime contrahent, annon ? Resp.Vetu quidem lex et tertias nuptias,ut legi- timas, agnovit, et ex iis proereatos. heredes, et in potestate habuit parentis. Canones autem divi- norum et sanetorum Patrum, uon solum tertias nuplias nog agnoscunt, verum eliam secundas pena moderate subjiciunt. Quia antem imperante iBclyte principe, domino Leene philesopho, dissi- dium fuit magnum inter omnes mundi Ecclesias, quod prigceps non solum terligs contraheret, sed eliam quartas, syRodicus factus est conventus om- nium fere,qua ubiquesunt dieecesium antistitum,8 indictionc anni 6498.KEt disputetum est,qui nuptia- les fugiendi sint contractus,et qui permittendi,ve- Int legitimi,imperantibus inclyto principe Constan. tino Porphyrogenneta, et ejussocero domino Roma- no.Postmultasaltercationes,et exactam disquisitio- nem, decisi ? synodica eleganter scripta est,confir- mata etiam principis solita subscriptione: quartas quidem nuplias respuendasesse, Bec permiltendas: terlias autem nune permittendas esse, nunc non es- se.Definit enim binubos,et simul orbos,qui quadra- gesimum annum nondum impleverunt,contrahere eliam tertias nuptias ad orbitalis remedium, nisi quod pertotum quinquenium censura emendantur, ne divinas assumant sanclificaliones.Finito autem quinquennio, ter in anno assumant. Sed et trice- nariis, quamvis liberos habentibus, tertii connubii 108 CANONICUM. quarta, eynodalis est faeta subnotalio, ex vario- Α σωφωτάτου χωρίου Μιχαἡλ 1072 τοῦ Αγχιάλον " καὶ γεν Ύονα κατὰ ἨΜῆνα Νοέμθριον, ἐπινεμήσεως à, ση- µείωµα συνοδικὸν, συγκεχροτηµένον ἀπὸ διαφόρων κανόνων προσκομιδῆς * ἀπίσης Ἰνωματεῦον κολάζετ σθαι καὶ τὸν Ἐξ ἑτέρας ἑνορίας γειροτονήσαντα λαϊκὰν παρὰ γνώµην τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ, xal αὐτὸν δὴ τὸν χειροτονηθέντα. βρώτ, µ.. Δύνανται οἱ διάκονοι παρὰ qvin τῶν ἀρχιδιακόνων αὐτῶν ἱερατικοῦ καταξιοῦσθαι χαρίσµατος, ! οὗ « 2 ᾽Απόχ. Tot; ἐπισκόποις ἡ «περὶ τούτου πρόγοια «t- Φιλοτίµηται παρὰ τῆς χάριτος τοῦ παναγίου Πνεύ- µατος. Διὸ καὶ μετὰ γνώμης αὐτῶν ἱερωθήσονται οἱ διάκόνοι, τοῦ ἀρχιδιακόνο, ὣς συναδέλφου, µόνον παρουσιάζοντος ; ; Ἐρώτ. ua. Οἱ διγαµήσαντε λαϊκοὶ καὶ ἑτε- poo Ὑάμου, τοι τρίτου, νομίμως ἀξιωθήσονται, ἃ οὗ ; Απόκ, 'Q pis παλαιὸς νόµος καὶ «ρίτρν γάμον ὡς ἔννομον ἐπεγίνωσκε, xal τοὺς lx τούτου γεννηθέντας, κληρονόμους καὶ ὑπεξουσίους εἶχε τοῦ φύσαντος ᾿ ol δὲ κανόνες τῶν θείων καὶ ἁγίων Πατέρῳν, µόνον τὸν τρίτον γάμον οὐχ ἐπιγινώσκουσιν, ἀλλὰ καὶ «bw δεύτερον ἐπιειμίῳ µετρίῳ καθυποθάλλουσιν. "Ost δὲ βασιλεύοντος τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως. χυρίου Λόοντος τοῦ Σοφοῦ σχίσμα γέγονε μέγα παρὰ ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ κόσμου παντὸς, διὰ τὸ τὸν βασιλέα p µόνον τριχαµῆσαι, ἀλλὰ καὶ εετραγαµῆσαι, συν- έλευσις ἑτελέσθη συνοδικὴ πάντων σχεδὸν τῶν ἆρ- χιερατευόντων ἐν ταῖς παντα χοῦ Φιοικήαισι, κατὰ τὴν η ἐπ υέµησιν τοῦ G' vxn trou; Καὶ συνεζητήθη ποῖα γαμικὰ σνναλλἀγµατά εἶσιν ἀποτρόπαια, καὶ ποῖφ συγχωρητέα, ὡς ἔννομα βᾳσιλευόντων του τε ἀοιδίμου βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ Βορφυρογεννή- του, καὶ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ νωρίυ Ρωμανοῦ. Μετὰ πολλὰς Ὑοῦν ἀντιλογίας καὶ μτὰ ἀξέτασιν ἀχριθη, ἑκαλλιγραφήθη τόμος συνοδικὸς, χατησφα- λισµένος καὶ τῇ τοῦ βασιλέως συνήθει ὑπογραφῇ, τὸν μὲν «évaptov Ὑάμον, ἀπόπτυστον εἶναι καὶ ἀσυγχώ- βητον » τὸν δὲ τρίτον, πῆ μὲν συγχωρητέον &tva » 7i δὲ ἀσυγχώρητον., Διορίζεται γὰρ, τοὺς µήπω πλ ῥώσαντας τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος, διγαµήσαντας, " ἄπαιδας ὅὄντας, συναλλάττειν xal τρίκον Ἱόμον, τὴν θεραπείαν πῆς ἀπαιδίας. Πλὴν νο τν toc εἶναι δι ὅλης πενταστίας, ὥστε μὴ µεταλαμθάνειν potestas facta est, propier etatis infirmitatem ; ut D τῶν θείων ἁγιασμάτων ^. μετὰ δὲ κὰν «ενταρείαν, et hi per quadriennium essenon debeant divinarum sanctificalionum parlicipes : quo peracto,ter in an- no divina parlicipaturi sint sacramenta. lis àulem qui quadregesimum annum excesserunt, nullo mo- do tertias esse concedendas nuptias divini Patres oraculo pronuntiarunt. Et heec quidem unionis ea decisio definit.Caelerum Ecclesia tandem nostra tetate tertii matrimonii contractum non permisit. τβὶς τοῦ ἔτους µεταλαμθάνειν αὐτούς Αλλλὰ καὶ τοὺς τριασκονταετεῖς ὄντας, xiv παῖδαε ἔχωσιν, Ve χώρησαν, διὰ τὴν bx της ἡλικίκς ἀσθένειαν καὶ τρίτον γάμον * ὀφείλοντας καὶ τούτους bul «ττραε- τίαν ἀμετόχους εἶναι τῶν θείων ἁγιασμάτων, ὡς Ex- τοτε καὶ αὐτῶν μελλύντων τρὶς φοῦ (touc τῶν θείων µεταλαμθάνειν μυστηρίων. Tot; δὲ τὸν τεσσαρακο- στὸν χρόνον ὑπερανοθᾶσιν, ἵξ οὐδενὸς «τρόπου τὸν τρίτον γάμον συγχωρητέον εἶναι οἱ θεῖοι Πατέρες ἐἔθεσπιφδησαν * καὶ ὁ μὶν τόµος οὗτος τῆς ἑνώσεως ταῦτα διορίζεται. ἡ λαγμα. Ἐκκλησία δὲ οὐκ ἐπέτρεψε πέως ἐπὶ τῶν ἡμετέρων χρόνων τρίτου γάμου συνάλ- VARLE LECTIONES. 1 Confecia. * tomus. 1015 GRAECO-ROMANUM 1074 Ἐρώτ. uf; Tot παλλακευομένοις συγχωρη- A hierr. 43. In eoncubinatu agentibus perntit- vía ἐστν ἡ τῶν θέων ἁγιασμάτων µετάληψις, 5 oj: *"Amix. 'O μέγας iv ἀρχιερεῦσι βασίλειος ἓν διαφό-- pow Χχνόσιν αὑτοῦ 0) δίδωσιν ἄδειαν τοῖς πορνέύ- ουσι t&v θείων ἁγικσμάτων µεταλἀμθάνειν. Ἐν δὲ τῷ π κανόνι αὐτοῦ διορίζεται, τὴν πορνεύουσαν, ἀποττᾶσαν τῆς πυρνείας, μὴ ἀπεντεῦθεν, ἀλλὰ μετὰ τριετίαν τῶν θείων ἁγιασμάτων µἐταλαμβάνειν. 'Epós. uy. Ἡ συµπενθερία τῶν συντέκνων μέχρι πόσου βαθμοῦ κωλυσται ; από Ὁ μὲν ΥΥ κανὼν τῆς iv τῷ Τρούλλρ τοῦ μεγάλου {παλατίυ συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου κολάζει τοὺς ἀναδόχους συνάπτεσθαι γαµι- tenda ést divinarum sanetifiealionum participatio, necne ? Resp. Magnus in anstitibus Basilius, in variis canonibus suis non datscorlantibus licentiam divi- nas sanclificationes assumendi.In 80 autem cano- ne definit, scortatricem, qua scortatione disces - sit, non exinde, sed post triennium, divinarum sanctificationum participem fieri. Interr. 43. Consoceratus compatrum ad quotum usque gradum prohibetur ? Resp. Canon quidem quinquagesimus quartus sancta et cecumenica synodi, in Trullo magni pa- latii coacta, vetat susceptores connubio jungi cum κῶς ταῖς µητράσι τῶν ix τοῦ ἁγίου βαπτίσματος p matribus infantium e sancto lavacro susceptorum, ἀναδε(θέντων παΐδων. Καὶ μετὰ ἁἀπόσταόιν τοῦ κακουι Χαθυποθάλλει πορνευόντων ἐπιτιμίῳ. Τὸ δὲ τελευταῖον θέσπισµα τοῦ ε κεφαλαίου τοῦ ε τίτλου τοῦ xn Βιθλίω τῶν βασιλικῶν ἐπὶ πλέον ἐπεκτείνει τὴν κόλασιν. Ότι δὲ καὶ ὁ δηλωθεὶς κανὼν καὶ ὁ δια- ληφθεὶς νόμος μείζονα την χατὰ πνεῦμα συγγένειαν λέγουσι τῆς σωματικῆς συναφείας, γέγονε σημείωμα συνοδιχὸν ἐπὶ τοῦ ἁγιωτάτωυ. ᾿Εκείνου πατριάρχου κυρίου Νικολάου, χατὰ uz Mátov της wu ἐπινεμή- σεως, ἐπὶ ἑρωτήσει τοῦ ὑπερτίμου ἐκείνου κυρίου T'on- γορίου τοῦ Ἔηροῦ, διοριζόµενον τοῖς αὐτοῖς ὅροις συσφἰγ- γεσθαι καὶ ὑφαπλοῦόθαι τὴν διὰ τῆς συντεχνίας συστᾶσαν πνευμνατικἠν συγγένειαν, olo καὶ αἱ σωματικαὶ συγγέ- veux, περιορίζονται. et post discessionem a malo, subjicit scortantium pons. Ultimus autem versiculus 10 c. 5, tit. 28, libro Basilicov, alterius puntitionem extendit. Sed quoniam et declaratus canon, et supra scripta lex spiritualem cognationem dicupt majorem conjun- ctione corporali : facta fuit synodica subnotatione, tempore sanctissimiillius patriarchze,domini Nico- lai, mense Maio, decimaquinta indictione, ad in- terrogationem perquam honorandi illius domini Gregorii Xeri, definiens iisdem constringi et ex- plicari terminis b spiritualem,qute per compater- niiatem contrahitur, cognationem ; quibus corpo- rales coguationes circumscribuntur. Interr. 44. Alexandrinorum regio multis gene- '"Epó:. pÀ'. 'H χώρα τῶν ᾿Αλεξανδρέων noA C rationum myriadibus populosa est et amplificata, λαῖς µμυριάσι — qzvexÀovooutvn, καὶ πληθυνομένη, ὀρθολόξων Χριστιανῶν..ο.. ζητοῦμεν οὖν μαθεῖν, εἰ ἐφεῖται καὶ ἑἐντὸς τοῦ 6 µβαθμοὺ συνάλλαγμα Ὑίνεσθχι γσμιχὸν, &&à τὴν ἀνάγκην τοῦ πράγμα- τος. ^Amóx. Οἱ θεῖοι καὶ ἱεροὶ κανόνες xal νόμοι Ὑχάριν τῶν γαμικῶν συναλλαγμµάτων ἓν πᾶσιν ὁμοφρονή- σαντες, χαὶ θεαρέστοις σχοινίσµασι καὶ διδάγµ.ασι τὰ γαμικὰ περιοβίσαντες συναλλάγµατα, ἐξ οἱουδή- τινος τρόπου ἔξελθειν ταῦτα σὐκ ἐξεχώρησαν ' ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν ἀνιόντων καὶ χατιόντων τὴν γἀμικὴν συνάφειαν κεκωλυμένην εἶναι παντελῶς διωρίσαντο * τῶν Ex πλαγίου δὲ τὴν συγγένειαν μέχρις ἑθδύμου βαθμοῦ δικαίως ἑστενοχώρησαν. Τὴν δὲ ἐξ ἀγχι- στείας, ἅτοι συµπενθερίας, συγγένειαν, κατὰ τὸν ἔχτον βαθμὸν ἀπέλυσαν. Ὀφείλουσι γοῦν xal ol ᾽Αλεξ- ανδρεῖς οὕτω γαμικῶς συναλλάττειν, καὶ τὴν στε- νοχωρίαν τῶν ὀρθοδόξων Ἁριστιχνῶν slg ἁμαρτίας δικαίωµα gh προθάλλεσθαι, Διασπασθήσεται γὰρ τὸ παρὰ ταῦτα γενησόμενον συνοικέσιον ' καὶ µοιχετόν- των ἐπιτιμίοις οἱ τὸ ἀθέμιτον σ,ναλλάξαντες καθ- υποθληθήσονται. ᾿Επεὶ δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ τόμου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἐκείνου κυρίου Σισιννίου δύο πρῶτοι ἐξάδελφοι δύο ἀδελφὰς οὗ λαμθάνουσι, καὶ ταῦτα, τοῦ συναλλάγματος ἀναγομένου εἰς ἔκτον ἐξ ἀγχιστείας apos, ἴσο καὶ τὰ περὶ τούτου εἰδώς ; ἵνα μὴ xavh λήθην τῷ τῆς ᾿Εκκλησίας ἔθει ψυχοθλα- θῶς ἑναντιωθῃς. Christianis autem orthodoxis coangustata. Quieri- mus ergo discere, an permissum sit et intra sex- tum gradum nuptias contrahere, propter rei ne- cessitatem. Resp. Divini et sacri canones,et leges, nuptia- lium contractuum causa in omnibus consentientes, el Deo gratis intervallis et preceptis nuptiales contractus circumscribentes, nullo modo eaegredi siverunt :sed inter ascendentes quidem et des- cendentes nuptialem copulam prohibitam esse definierunt.Eorum autem, qui sunt ex transverso, cognationem ad septimum usque gradum jure coangustarunt : cognationem vero,qua per aflini- latem, vel consoceratum conciliatur, post sextum gradum obsoluerunt. Debent igitur et Alexandrini nuptias in hunc modum contrahere, et paucitatem orthodoxorum Christianorum ad peccati justifica- tionem non proponere. Distrahitur ergo, quod preter haec factum fuerit, conjugium; et mecban- tium ponis, qui illicitum contraxerint, subjicien- tur. Quia autem sanctissimi etiam patriarche illius, domini Sisinnii decisione, duo patrueles se con- sobrini, sorores duas non accipiunt, et hec, con- tractu deducto ad sextum affinitatis gradum, disce qua in ea continentur : ne, per oblionem, Eccle- site consuetudini cum anime detrimiento advet- sefis. VARLE LECTIONES. * extendi finibus. 1076 captiva Christiana, pariterque orthodoxa, sine pe- riculo ut servam eam vendet ? Resp. Potestatem habet dominus a se constu- pratam ancillam suam vendendi, ejusque pretium lucrifaciendi. Tunc enim libertatem promeretur ancilla, qu» cum domino simul corrupta est a, quando ad extremum usque spiritum, nullum ejus divendenda rrebuit argumentum. Ait enim 2 cap. 19 tit. 48 lib. hec nominalim : Si quis non ha- bens uxorem, in suo concubitu aucillam habeat, et cum ea ad mortem usque maneat, sive ex ea susceperit, sive non el de ea nihil in testamento δυο dixerit : sit illa libera. Interr. 41. Si orthodoxus scortatus sit cum Ju- dea, aut Agarena muliere, censura emendabitur, an rebaptizabitur ? Hesp. Quadragesimus septimus quidem canon sanctorum et omni laude celebrium apostolorum hzc ait: Episcopus, vel presbyter, si eum, qui vere habet baptismum, de jntegro baptizaverit, vel si eum, qui ab impiis pollutus est, non bapti- zaverit, deponatur, ut qui irrideat mortem et cru- cem Domini, et non discernat sacerdotes a falsis sacerdotibus. Forsan igitur dixerit quispiam, or- thodoxum, qui cum impia scorlatus est, pollutum esse, et rebaptizari debere. Quod verum non est: is enim ab iis polluitur, qui sponte abluendo exuit divinum sanctumque baptisma induitque baptisma impioruin. Judicio ergo episcopali per graviorem penam emendabilur, et ut scortator,et ut satanicze communionis cum impio factus parti- ceps : verum non baptizabitur. Interr. 48. Quot annorum mas aut femina ad- mittatur ad confessionem ? Resp. Leges quidem delictis impuberum condo- nandum esse dicunt.Impuberes autem sunt mares quidem, qui decimum quartum annum impleve- runt : femina vero, duodecim annorum. Forsan - igitur dixerit aliquis post duodecimum et decimum quartum latis annum eos debere peccata sua de- clarare ; utpote deliclorum judicium subeuntes, et capaces scortalionis, aliorumque quorumpiam peccatorum effectos. Nos autem ab ipsa experien- tia, sed ab iis, quz talium quorumdam causa per varia tempora synodice prolata sunt, consulimus ; ul potest sexum annum mares et feming per con- fessiones emendari et sanctificari debeant.Quia et clericus quidam per obligatoria scripla, desponsa uxore septenni, et post ejus mortem alii con- junctus mulieri, synodice non impetravit, ut ea- nonicam consequeretur ordinalionem , utpote bigamus. Ait enim sancta Constantinopolitana synodus, septennem feminam amoris esse capa- JUS CANONICUM Interr. 46. Siquis scortatus furit ο cum muliere A 1016 Ἐρώτ . µς. ᾿Εὰν τις πορνικῶς συμφθαρῖ μετὰ γυναικὸς αἰχμαλώτου Χριστιανῆςν xxi κατὰ ταὐτὸν ὀρθοδόξου, ἀχινδύνως ὡς δούλην πωλήσει αὐτήν ; 'Amóx. ᾽ Αδειαν ὁ δεσπότης ἄξει τὴν ὑπὸ τούτου xxi ἆποχερ- τοτε πορνευοµένην δούλην αὐτοῦ πωλεῖν, δαΐνειν τὸ ταύτης τίμημα. ᾿Ελευθερίας Ὑὰρ ἀξιοῦται ἡ δούλη μετὰ τοῦ δεσπότου συµφθειρο- µένη, ὅτε µέχρι τελευταίας τούτου ἀναπνοῆς οὐδέν τι περὶ διαπράσεως ταύτης φθάσει Ἱενέσθαι. Φησὶ Yap τὸ β΄ Χεφάλαιον τοῦ ιθ τίτλου τοῦ μη βιθλίου ταῦτα ῥητῶς Ἐάν τις δούλην Sh ἐν τῇ Big σον- αφεία, μὴ Eye Ἰαμετὴν, καὶ µείνᾳ μετ αὐτῖς μέχρι τελευτῆς, εἶτε ἔχων παῖδας ἐξ αὐτῆς, εἴτε ad καὶ μηδὲν εἴπτι περὶ αὐτῆς iv ἰδί διαθήχῃ ^o γίνετα B ἐχείνη ἐλευθέρα. Ἐρώτ. ut. Εὰν ὀρθόδοξος συμφθαρῇ πορν'κῶς μετὰ Ἰουδαίας fj ᾽ΑγαρηνΏῆς γυναικὸς, δι ἐπιτιμίου διορθω- θείη, 5 ἀναθαπτισθήσεται ; Απόκ. Ὁ μὲν uf χανὼν τῶν ἁγίων καὶ πανευφή- μων ἀποστόλων ταῦτά φησιν * Επίσκοπος fj πρε- σθύτερος τὸν κατὰ ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα ix ἄνωθεν βαπτίσῃ fj τὸν μεμολυσμένον παρα τῶν ἀσεθῶν μὴ βαπτίσῃ, καθχιρείσθω, ὡς Ἱελῶν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν τοῦ Κυρίου θάνατον, καὶ yh διχ- χρίνων Ἱερέας ψευδοἰερέων. ᾿Ἴσως οὖν εἴποι τις ὀφείλειν καὶ τὸν πορνεύσαντα ὀρθόδοξον μετὰ της ἀσεθοῦς µολυνθῆναι, xal ἀναδαπτισθηναι ὀφείλειν. Οὐ« ἔστι δὲ τοῦτο ἀληθές. Εκείνος γὰρ µολύνετει παρὰ τῶν ἀσεθῶν, ὃς ixovil μὲν ἀπονίπτεται τὸ θεῖον καὶ ἅγιον βάπτισμα, ἐνδύεται δὲ βάπισμα ἆσε- θῶν. Δι) ἐπιτιμίου γοῦν σφοδροτέρου κατ ἔπισκο- πικὴν διάκρισιν διορθωθείη, καὶ Oc πόρνος, καὶ ὡς χοινωνήσας μετὰ ἄσεθους κοινωνίας σατανικΏς * ἀλλ᾽ ο) βαπτισθήσεται. Ἐρώτ, µη. ἐξαγορείαν ; Απόκ., οἱ μὲν νόμοι συγχωρητέα τὰ τῶν ἀνή ὧν ἁμαρτήματα λέγουσιν εἶναι, Άνηθοι δὲ εἶσιν Exi μὲν τῶν ἀῤῥένων, οἱ τὸν τεσσαρεσκαιδέκατον χρόνον πληρώσαντες ᾿ ἐπὶ δὲ τῶν θηλειῶν, al δωδεκχετεῖς "Ίσως οὖν εἴπῃ τις, μετὰ τὸν δωδέκατον καὶ τὸν τεσ- σαρεσκαιδέκατ ον χρόνον τῆς ἡλικίκς αὐτῶν ὀφείλειν τούτους ἐδαγορεύειν, ὡς καὶ ἐξ ἁμαρτημάτων εὖθ» - Ὀνομένους, καὶ γεγονότας πορνείας καὶ ἄλλων ἆμαρττ, µάτων τινῶν δεχτικούς. Ἡμῖν δὲ ἀπὸ πείρας αὐτῆς, ἀλλὰ μὴν καὶ ἀπὸ λαληθένιων συνοδικῶς κατὰ διχ- φόρους xztpouc, χάριν τοιούτων τινῶν, γνωμµοδοτεῖ- ται * μετὰ τὸν ἔκτον ἐνιαυτὸν ὀφείλειν καὶ τοὺς ἄρ- ῥενας καὶ τὰς θηλείας δι ἐξαγορείας διορθοῦσθᾳι καὶ ἁγιάζεσθαι. "Ότι καὶ κληρικός τις διὰ δεσµωτι-- χῶν ἐγγράφων κατεγγυγῃσάµενος Ύννα-κα ἐἑπταετη. καὶ μετὰ θάνατον ταύτης ἑτέρᾳ συζευχθεὶς γυναικὶ, οὐ παβρεχωρήθη συνοδικῶς Ἅκανονικης ἀξιωθῆναι χειροτονίας, ὡς Olvapoc. Εἶπε γὰρ ἡ iv Κωνσταν- τινουπόλει ἁγία σύνοδος τὴν ἑπταετῆ γυναῖνα δεκτι- Ποσχετὰς ἀνὴρ f| γυνὴ δεχθείη cic VARIA LECTIONES. * stupri consuetudinem habuerit, a stupri consuetudinem habet. 1071 GFEJECO-ROMANUM. 1078 καὶ ἔρωτος εἶνχι κἀτεῦθεν καὶ φθορὰν ὑφίστασθχι, A cem, exindeque stuprum pati, et scortationis argui καὶ τῆς πορνείας τοῖς λογισμοῖς ἀλίσκεσθαι, EL δὲ ἐπὶ γοναικὸς ταῦτα δικαίως φεφιλοσόφηται, πολλῷ πλέον ἐπὶ ἀνδρὸς ψηφισθήσεται. ᾿Ερώτ. gf. Κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς κυριωνύµου πρώ. της Ἱμέρας ἐὰν συμπλακῶσιν ὁμόζυγοι σαρεικῶς, ἔπι- τιμηθήσονται ὡς παρανοµήσαντες, fj ob ; Απόκ, Καὶ ἄνοθεν εἴρηται, κατὰ τὸ Σάδθατον xal τὴν Κυριακὴν ὀφείειν ἀπέχεσθαι τοὺς ὁμοζύγους τῆς σαρκικῆς χοινωνίας ᾿ διὰ τὸ Ev αὐταῖς τὴν πνευ- ματικὴν θυσίαν ἀναφέρεσθαι τῷ — Kuplp ' καθώς τοῦτο xal ὁ µέγας iv ἁγίοις Τιμόθεος πωτριάρχης Αλεξανδρείας πρὸς τοὺς ἐρωτήσαντας περὶ τούτου ἀπεχρίνατο. Οἱ χοῦν μὴ εἷς ταύτας τὰς ἡμέρας ratiociniis. Quod si hz: c de femina juste tractan- tur, multo magis in mare sciscentur. huerr. 49. In vespera primi diei Dominici e si conjuges carnaliter implicentur, censura coerce- buntur, ut transgressores legum, annon? Resp. Et superius dictum est, in Sabbato el Dominico conjuges abslinere debere carnali so- cietate, quod in eis spiritalis hostia offeratur Do- mino : quemadmodum magnus inter sanctos Ti- motheus Alexandri» patriarcha, ad eos, qui de hoc interrogabant,respondit. Qui igitur his diebus continenter non agunt, quonam modo tunc com- ἐγκρατευόμενοι, πῶς καὶ τότε κατὰ xownv cup- muni vacabant (ut magnus et Apostolus) congres- φωνίαν σχολάσουσιν (ὡς ὁ µέγας ᾽Απόστολος εἴρηχε) p sui tum Deo et orationi? Nullo plane modo. Ita- τῃ πρὸς θεὸν ἐντεύεει xal προσευχΏ ; Πάντως οὐδέ- que qni sic deliquerunt, peenis moderatioribus ! ποτε, Aib ναὶ BU ἐπιτιμίων µετρίων οἱ οὕτως ἡμαρ- emendabuntur. τηχήτες διορθωθήσονται. Ἐρώτ. v. 'Eàv κατὰ τὴν Τεσσαρακονθήµερον —— Interr. 50. Si per Quadrageno jejunium con- νηστείας οὐκ ἔγκρατεύωνται ol ὁμόζυγοι, ἀξιωθή- juges continenter non agant, digni habebun- σονται τῆς τῶν θείων ἁγιασμάτων κοινωνίας, tur divinarum sanctificationum communione , "i" τὴν τοῦ μεγάλου Πάσχα κοσµοσωτήριον ἑορτὴν, in magni Paschali mundi salutari festo, fests, an- ο non? . "Amóx. El μηδὲ ἰχθυοφαχεῖν ἐδιδάχθημεν, μηδ — Resp. Si neque pisces edere docemur, neque ἁπλῶς καταλύειν δι ὅλης τῆς ἁγίας Τεσσαραχοστῆς, simpliciter jejunium solvere per totam sanctam καὶ κατὰ πᾶσαν τετράδα, xal Παρασχευὴν, πολλῷ Quadragenam g, mutio magis a cornali complexu πλέον τῆς σαρκικῆς συμπλοκῆς ἀπέχειν ἀναγχα- abstinere cogentur. Conjuges ergo, qui sic trans- σθήσονται. Οἱ γοῦν παρανοµήσαντες οὕτως ὁμόζυ- gressi sunt, et in satanicam inconlinentiam T καὶ εἰς ἀκρασίαν σατανικὴν μεταστοιχειώσαντες c mutarnnt salutarem penitentiam, qui ex jejunio τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας xal τῆς ἁπαλλαγῆς τῶν σαρ- — est, et liberatione cupiditatum carnalium, quasi χικῶν Επιθυμιῶν σωτηριώδη µετάνοιαν (ὥσπερ εἰ totius anni curriculum his non sufficiat ad suas WA τού ὅλου ἐνιαυτοῦ ἡ περιδρυμὴ ἑξήρχει τούτοις — explendas libidines : divinam et sanctam partici- εἰς ἀποπλήρωσιν τῶν σαρχικῶν ἐπιθυμίῶν αὐτῶν) * οὔτε — pationem in die sancti magnique Paschatis non τῆς θείας καὶ ἁγίας µεταλήψεως κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ promerebutur: quinimo polius pomis emenda- ἁγίω καὶ μεγάλου Πάσχα ἀξιωθήσονται, ἀλλὰ καὶ δι — buntur. ἐπιτιμιῶν διορθωθήσονται. Ἐρώτ. να. ᾿Ακίνδυνόν ἐστι κατὰ τὴν Κυριώνυμον — Inferr. 94. Sine periculo est, die Dominico in- ἡμέραν tlc βαλανεῖον ἀπέρχεσθαι, καὶ θερμοῖς λουτροῖς gredi balneum, et calidis lavacris ablui, an- » ἀπονίπτεσθαι, ἢ οὔ ; non? 'Anóx, Κατὰ τὴν Κυριώνυμον ἔργου παντὸς ἀποδιί-- Resp. Die Dominico debere ab omni opere absti- στασθαι τοὺς πιστοὺς, «al οἱ θεῖοι Πατέρες ἐδίδαξαν καὶ nere fideles, et divi Patres docuerunt, et 54 No- i wó Νεαρὰ τοῦ Βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Σοφοῦ vella imperatoris domini Leonis philosophi, juste δικαίως ἐθέσπιῳδησε, φησὶ γὰρ Ev µέρει xaüca * oraculum edidit, heec enim ait in parte : Ὀρίζομεν xal ἡμεις ἃ τῷ ἁγίῳ ἴδοξε Πνεύ-Ὀ — Statuimus nos etiam, quod Spiritui sancto, ab pact, καὶ τοῖς ὑπ αὐτοῦ psuvngívot; ἀποστό- ipsoque institutis apostolis placuit,ut omnesin die Aet; * éxt& πάντας ἓν τῃ θεί καὶ τὴν ἆφθαρ- sacro, quoque nostra integritas instaurata est, a cíav ἡμῶν ἐγκαινισαμένῃ ἡμέρᾳ σχολάζεν ἆρ- labore vacent : neque agricole, neque quiquam alii q4, καὶ μήτε γεωργὸν giis τινὰ ἕτερν ἅπτε {π illo illicitum opus aggrediantur. Si enim qui σθαι Έργου ἓν ταύτῃ τῶν μὴ νενοµισµένων. Εἰ umbram quamdam atque figuram observabant,tan- γὰρ οἱ παλαιοὶ τὰς σχιὰς καὶ τοὺς τύπους τιμῶντες, διὰ τοσαύτης Ἅγον τιμῆς τὴν τοῦ Σαθβάτου ἡμέραν, ὡς παντελεῖ αὑτοὺς ἀπραξίᾳ διδόναι, πῶς εἶκὸς οὓς ἡ χάρις θερεπευτὰς ἔχει καὶ ἡ ἀλήθεια, τούτους μὴ τιμᾷν τὴν ἡμέραν ἣτις τὸ τίµιον παρὰ τοῦ Δεσπότοῦ ἐπλούτησε, xal ἡμᾶς Ἅἠλευθέρωσε τῆς ix «φθορᾶς lopere Sabbati diem venerabantur, ut ab omni prorsus opere abstinerent : quomodo qui grati: lucem, ipsamque veritatem colunt,hos eum diem, qui a Domino honore ditatus est, nosque ab exitii dedecore liberavit, non venerari per est ? aut quo- modo cum ex septem diebus unus in Domini hono- VARLE LECTIONES. * a domino denominati. ! ponis modicis. « per totam quadragesimam, et quamvis quarta fería, εί ín parasceve. " 1079 JUS CANONICUM 1080 rem conseeratus sit, nos aliorum ad opera usu A ἀτιμίας ; Ἡ πῶς ob παντελῶς ἀσυνείδητον ἑπτὰ contentos non esse, neque illum Domino eximium et inviolatum conservare : sed ipsum etiam τυ]ρᾶ- rem facere, nostrisque operibus applicandum pu- tare, religionis non est prorsus dissoluta ?Quapro- pter dicimus et nos, omni operatione (quemadmo dum dictum est) cessante n, cum et ipsi rustici negotientur, et omnibus coactis versari in eccle- siis,et glorificare potius Deum die Dominico,lquod fideles qui sumus, in ea viderimus justitizv Solem resplenduisse 1. Neque igitur qui balneorum prz- censoria lavacraque et reliqua faciunt, his ministra- bunt, neque fidelis ullus veniam merebitur,qui ab oratione abstinens, et a multum celebrandis glo- rificalionibus preceptionibusque diei Dominici Ἁμερῶν οὐσῶν, ὧν µία εἷς Δεσποτικὴν τιμὴν ἀνεῖ- ται, μὴ ἀρχεῖσθαι ἡμᾶς ταῖς ἐξ ἀποχεχρημένους εἷς ἔργον, καὶ ἀναφαχίρετον {ῷ Δεσπότῃ ἐχείντν τηρεῖν * ἀλλὰ καὶ ταύτην κοινοποιεῖσθαι, xal τῶν Ἡμετέρων ἔργων νοµίζειν χαιρόν» Διό φαμεν καὶ Ἀμεῖς, πάσης ἑνεργείας ἐμπορευομένων, καὶ αὐτῶν δλ τῶν γεωργῶν, ἀπρακτησάσης, ὡς εἴρηται, καὶ πάντων ἀναγκαζομένων ταῖς ἐκχλησίαις ἑνασχολεῖ- σθαι, xal δοξολογεῖν τῶν Θεὸν μᾶλλον κατὰ ταύτην τὴν χυριώνυµον, διὰ τὸ ἐν αὐτῃ ἰδεῖν ἡμᾶς τοὺς πιστοὺς τὸν τῆς δικαιοσύνης λιον λάμψαντα ' οὔτε οὖν οἱ τὰ τῶν βαλανείων προχαυστήρια, λουτήριά τε, καὶ λοιπὰ ἐνεργοῦντες τούτοις ὑπηρετήσουσιν, οὔτε τις πιστὸς συγγνώµης ἀξιωθείη τῆς μὲν προσευχτς recedens, aquis calidis αἀ]ῶγοί et occupatur: sed B ἀποσχόμενος καὶ τῶν πολυυμνήτων δοξολογιῶν καὶ episcopali judicio emendationibus corrigetur. μοῖς ὕδασι προσανέχων xal ἀσχολούμενος * ορθωθήσεται. Interr. 52. Jejunium solvens carnibus, caseo et ovo, diebus Mercurii et Veneris totius anni, venia dignus, annon? Resp. Sexagesimus nonus canon sanctorum apo- stolorum ait : Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, vel lector, vel cantor, sanctani Paschae Quadragesimam non jejunat,vel quartum diem, vel Parasceven, prater quam si propter imbecillitatem corporalem impediatur, deponatur: si sit autem laicus, segregetur. Qui igitur sine corporali infir- mitate dissolvit i dies Mercurii et Veneris,punitur διδασκαλιῶν τῆς Χχυριωνύμου ἀφιστάμενος, xal θερ. ἀλλὰ διὰ ἐπιτιμίων", κατὰ τὴν ἐπισκοπικὴν διάκρισιν δι- Ἐρώτ. vB'. Ὁ καταλύων διὰ κρέατος, τυροῦ καὶ ὡοῦ, τὰς τετράδας xal τὰς παρασκευὰς τοῦ ὅλου μόνο», συγγνωστέος ἐστὶν, 7j οὔ ; Απόκ, Ὁ EO χανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων φησίν' Et τις ἐπίσχοπος, f, πρεσθύτερος, f| διάκονος, fj ἆνα- γνώστης, Ἡ φάλτης, τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νηστεύει, ἢ τετράδα, fj παρασχευὴν, καθ- αιρείσθω * εἰ uh δι ἀσθένειιν ἐμποδίζωιτο, El δὲ λαϊχὸς εἴη, ἀφοριζέσθω. 'O γοῦν καταλύων ἄνευ σω- ματικῖς ἀσθενείας τὰς τετράδας καὶ τὰς Ίπαρα- σχευὰς, κολάζεται κατὰ τὴν τοῦ τοιούτου Χχανόνος juxta canonis hujus tenorem. Quando vero propter c περίληψιν. "Ότε δὲ δι ἀσθένειαν ἀναγκασθείη τις imbecillitatem coactus fuerit dissolvere, piscibus veloleo moderabitur :grotationisafflictionem.Car- nes enim vel caseum, aut ovum attingere non fuerit concessum,licet extremam efflet animam, neque in magna Quadragena, neque in qualicunque Mercurii vel Veneris die.Sufficit enim ei,qui necessario per aridorum esum magnificare debet dies Mercurii et Veneris, per oleum et pisces morbi acerbitatem mitigare. Excipe mihi dies Mercurii et Veneris, carnisprivii, septuagesimze, renovationis et duode- cim dierum. In his enim per carnes etiam, citra periculum jejunia frangimus : quia circa dodeca- hemerum jejunant Ármenii propter Ar!ziburium,in hebdomade prima carnisprivii, propter Ninivitas : καταλῦσαι, διὰ ἰχθύων fj ἐλαίου µετριάσει τοῦ d- ῥωστήματος τὴν χακότητα. Κρέατος Ὑγὰρ fj τοροῦ fj ὡοῦ ἄψασθαι οὐ συγχωρηθείη, xiv πνέῃ τὰ λοί- σθια, οὔτε iv τῇ µεγάλῃ Τεσαχρακοστῇῃ, οὔτε ἐν οἰφδήτινι τετράδι καὶ παρασχευῇῃ ἀρκεῖ γὰρ τῷ ἐς ἀνάγχης διὰ ξηροφαγίας µεγαλύνειν ὀφείλοντι τὰς τετράλας ^al τὰς παρασκευὰς, διὰ ἐλαίου καὶ Ἰχθύων ἐπιεικεῦσαι τὸ νόσημα. Ὑπέξελέ µοι τὰς τετράδας, καὶ τὰς παρασχευὰς τῆς ἀπόχρεω, τῆς τυροφάγου τῆς κχιακινησίµου 40, καὶ τοῦ δωδεκχημέρο. — 'Ev ταύτχις γὰρ καὶ διὰ αρέχτος ἀχινδύνως καταλύο- μεν ' ὅτι κατὰ τὸ δωδεκκήµερον νηστεύουσν οἱ ἸΑρμένοι διὰ τὸν ᾿Αρτζιθούριον ΄ κατὰ τὴν ἆδδο- µάδα τῆς πρώτης ἀπόχρεω, διὰ τοὺς Νινευΐτας * καὶ et in hebdomadetyrophagi Tetradite hzreticijeju- D κατα τὴν ἑθδομαδα της τυροφάγου νηστεύουσιν οἱ nium magnum observant. Nos igitur contraria iis facientes, Írangimus k, ne videamur cum iiscon- sentire, eo, excepto, quod illud fiet, si quis cum Tetraditis aut Armeniis habitet. Alioqui enim, si in regione degat, ubi nullus est ejuscemodi, degu- stabit tantum in carnibus, vel caseo, et suspicio- nem attenuabit per continentiam, non per inglu- Τετραδίται οἱ αἱρετιχοὶ νηστείαν μεγάλην. Ἡμεις οὖν ἀντιπράττοντες, τούτοις, καταλύομεν, ἵνα μὴ δόξωµεν ὁμοφρονεῖν αὐτοῖς. Πλὴν xai τοῦτο γενή- σεται, ὅταν τις μετὰ Τετραδιτῶν ἢ )Αρμενίων συν- αυλίζηται. El γὰρ εἷς χώραν διάγει ἔνθα οὐκ ἔστι τοιοῦτος, ἀπογεύσεται μόνον κρέατος fj upon, καὶ µετεωρίσει τήν ὑποψίαν δι) ἐγχρατείας, οὗ μὴν διὰ VARL& LECTIONES. . 40 διακαινησίµου. à cum omne opus negotiator um, et ipsorum quoque agricolarum cesset, ut diclum est, omnesque in ecclesiis versari. | resplenduisse : ne quidem eos, qui balnearum astuaria el lavacra, et reliqua (tractant, his operas suas facturos 3 violat. « violamus hoc. 1081 GRJECO-ROMANUM. 1082 ἁδδηφαγίας. Κατὰ δὶ τὴν ἐθδομάδα τῆς διακινησί- A viem. Hebdomade autem antipaschalis sine peri- µου 90 ἀκινδύνως χρεωφαγήσοµεν, κατὰ τὴν αὐτῆς τετράδα, καὶ παρασκευήν, Ὡς µία γὰρ λογίζεται κυριώνυµος τὸ Ἑπταήμερον τοῦτο διάστηµα. Ἐρώτ. vq. Al νηστεῖαι τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων ἁποστόλων, xa: της Χριστοῦ Ὑεννήσεως, xal τῆς κοιµήσεως την ἁγίας Θεοτόκου, xal τοῦ Σωτῆρος, ἁπαραίτητοί εἶσιν, fj συγχωρητέαι καὶ ἁδιάφοροι ; ᾽Απόκ, μὲν iv ἨΚωνσταντινουπόλει ἁγία σύνοδος ἐπὶ τῶν ἡμερών τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου....... ἐρωτηθεῖσα tl χρη τὴν iv τῷ Λὺ- γούστῳ νηστείαν ἐπιτελεῖν, ἀπελογήσατο ὡς αὕτη à νηστεία µετετέθη, διὰ τὸ μὴ περιπίπτεν ταῖς κατὰ τὸν xatpóv τοῦτον γινοµένχις ἐθνικαῖς νηστεί- αις. Πλὴν καὶ ἔτι πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ταύτην τὴν νηστείαν νηστεύουσιν, ὙἩμεῖς δὲ, σκοπήσαντες τὰ περὶ τούτου, ἀπολογοόμεθα, ὅτι d£ ἀνάγχκης προ- ηγοῦνται νηστεῖαι πρὸ τῶν τεσσάρων τούτων ἑορτῶν * ἤγουν πρὸ τῆς ἑορτῆς τῶν Ἁγίων Αποστόλων, τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ θεου ἡμῶν, καὶ της Κοιμήσεως τῆς ἁγίας θετόχου * πλὴν ἑπταήμεροι. Μία Ὑὰρ τεσ- σαραχονθήµερος νηστεία ἑστὶν, ἡ τοῦ ἁγίου xal µε- γάλου Πάσχα, El δέτις καὶ πλέον τῶν ἑπτὰ ἡμε- ρῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Αγίων. Αποστόλων καὶ κατὰ τὴν ἑορτην τῆς Γηννήσεως τοῦ Χριστοῦ νηστεύει͵ $ ἐκοντὶ, fi ἀπὸ κτητορικοῦ τυπικοῦ συνωθούμενος, o) καταισχυνθήσεται. Όπως δὲ καὶ διατί πρὸ ἑκά- στης τούτων τῶν τεσσάρων ἑορτῶν ἑπταήμερον eulo carnibus vescemur in ejus Mercerii die οἱ Veneris. Nam pro uno die Dominico habetur hoc septem dierum intervallum. Interr. 53 Jejunia diei festi Sanclorum Apostolo- rum, et Natalis Christi, et Obdormitionis sanctse Deipare et Servatoris, inexcusabilia sunt, an per- mittenda et indifferentia ? Resp. Constantinopolitana quidem sanetasynodus in diebus sanctissimi illius patriarchz.... interro- gala, an oporteat Augusti mensis jejunium perfi- cere ! : respondit, id jejunium mutatum esse, ne cum paganis jejuniis quee eodem tempoie fiunt, concurrat. Multi tamen homines id jejunium adhuc observant. Nos autem eum ea. quz ad hoc perti- nent, consideravcerimus, defendimus jejunia neces- sario precederehzc quatuor festa: nimirum festum Sanctorum Apostolorum, Natalis Christi, Trans- formationis Christi et Dei nostri, et Obdormitionis sancti: Deiparse, sed tantum septem dierum. Unum enim est quadraginta dierum jejunium sanctiel ma- gni Paschatis. Quod si quis plusquam septem die- bus circa festum Sanctorum Apostolorum et festum natalis Christi jejunet, seu sponte, seu a fundato- ria regula αι impulsus. non vituperabitur. Quomo- doautem,el propter quid ante unumquodque horum qualuor festorum jejunare debeamus, declaratum in synodali decisione, de eo a nobis facta. Qni igitur non jejunant ante unumquodque horum qua- νΥηστείαν ἓξ ἀνάγκης νηστεύεν ὀφείλομεν, ἑδηλώθη C tuor festorum;sine ulla omnino excusatione magnis ἐν. τῷ γεγονότι map! ἡμῶν χάριν τούτου συνοδικῷ emendabuntur pcenis. τόμῳ. Ol γοῦν p νηστεύοντες mob ἑκάστης τούτων τῶν τεστάρων ἑορτῶν κατὰ τὸ πάντη ἀπχραίτητον, δι’ ἐπιτιμίων μεγάλων διορθωθήσονται. Ἐρών. νδ) Οἱ κατὰ ταύτας τὰς νηστείας ἔγκρα- τευόµενοι, πρὸς δὲ καὶ οἱ κατὰ τὰς τετράδας καὶ παρασχευὰς ζξηροφαγοῦντες, ἑκχωρηθήσονται διὰ δευτέρας τραπέζης θεραπεῦσαι τὴν τοῦ σώματος ἔνδειαν, fj οὔ ; "Anóx, Κυρίος ἡ ἐγχράτεια, νηστεία ἐστίν * ὅτι καὶ παθοκτόνος, οὐκ ἀνθρωποκτόνος καλεῖται. El γοῦν οἱ ἐγκρατευόμενοι, διὰ συστάσιν τοῦ σώματος καὶ δευτέρας τραπέζης δεηθῶσιν, οὐ προκριματισθή” σονται. Πάντως γὰρ καὶ αὐτοὶ τὴν ὁλοήμερον οὐκ ἀτιμάσουσιν ἐγχράτειαν, διὰ ἑσπερινης ἀκρασίκς. Τοῦτο δὰ ποιήσαντες, ἐπιτιμηθήσονται. Ἐρώτ, νε, Κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκ νε- κρῶν ἑγέρσεως τοῦ δικχίου Λαζάρου, xal κατὰ τν ἑορτὴν τῶν Αγίων Τεσσαράκοντα, ἀκινδύνως τελειαν ἱερουργίαν ἱερουργήσει τις, f οὔ: Ὡσαύτως καὶ κατὰ τὴν ὅλην ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν ἔξεστι βαπτί- ζει, ἢ ἱερολογίας γάμων xal μνηστειῶν ποιεῖν, ob ; Απόκ. Ἡν ' κανὼν τῆς iy τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου Interr. 54. Qui his jejuniis continenter agunt, adhac et diebus Mercurii et Ventris aridis vescun- lur, sinentur per secundariam mensam curare cor- poris indigentiam, annon ? Resp. Proprie continentia, jejunium est; qoia et affecticida, non homicida vocatur, Si ergo, qui continenter vivunt, ad corporis sustentationem secundaria mensa indigeanl, praejudicium non patientur. Nam nec hi tota die continentiam infa- mabunt per incontinentiam nocturnam ?. Id enim si fecerint, coercebuntur. Interr. 55. |n expectat'one rcsurrectionis a mortuis justi Lazari, el in festo Sanctorum Qua- draginta, sine periculo sacrificium quispiam perfe- clum celebralit, annon? l'ariter et tota. sancta Quadragena licel baptizare, aut benedictiones nupliarui: sponsaliorumque face: e, annon ? Resp. Quinquagesimus secundus canon sanctae et VARIJE LECTIONES. 90 διακαινησίµουι . ? 4 Augusto tense, jejunium servaret : * seu a municipali quodum decreto. » Omnino (amen tiec ipsi lola die continualatn lemperantiam, por vespertinam snlemperantiam deformabwnt, 1083 JUS CANONICUM 1084 cecumenice synodi, in Trullo magni palatii con- A παλατίο συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενιχῆς συνόδου, gregate, hec ait: In omnibus sanctse Quadrage- sima» jejunii diebus, preter quam Sabbato, et Dominico, et sancto Ànnuntiationis die,fiat sacrum presanctificatorum : ministerium. Et 49 canon Laodicens synodi hzc enuntiat : Quod non oportet in Quadragesima panem offerre, nisi Sabbato, et solis Dominicis, et 51 canon ejusdem synodi inquit: Quod non oportel in Quadragesima mar- tyrum natales peragere, sed sanctorum martyrum facere commemorationes in Sabbatis et Dominicis, Et 52 ait : Quod non oportet in Quadragesima nu- ptias, vel natalitia celebrare. Ejusdem synodi 45 complectitur : Quod non oportet post duas hebdo- madas Quadragesima ad illuminationem admitti. Qui igitur contra horum tenorem faciunt bapti- smata, vel nuptiales benedictiones in tota sancta magua Quadragena, vel perfectas hostias sacrifi- cantes, exceplo solo Sabbato, et die Dominico, et evangelizatione P,injusteagunt,etgravibus emenda- buntur pcenis, quod ea commiserint, quae veniam non merentur. Canonibus sane definitum est, in magno Sabbato baptismala fieri Quod si vite exitus urgeat divini baptismatis iniliationem, lavacrum exhibebitur, etiam alio die Quadragenz. Nam et iis, qui ad extremum coercentur 4, et per- petua excommunicatione damnati sunt, mortis auxiliatur mysterium, ad sanctorum mysteriorum participationem. Interr. 56. Sine periculo fiunt ordinationes sub. diaconorum, diaconorum, sacerdotum, et pontifi- € cum in sancta et magna Quadragena, annon ? Resp. Canonibus statutum est (ut superius dixi- mus)ne perfecta sacriflcatio fiat t-to 40 dierum jejunio, exceptis solis Sabbatis, et Dominicis, et festo Evangelizationis. His itaqve diebus, quando mystica consecrata victima perfici'ur, ordinationes citra ullum crimen fiunt : caeteris autem jejunato- riis diebus, quando perfecta sacrificatio non fit, nec ordinatio ullius eorum, qui altari ministrant, multoque minus episcopalis perflcietur. Ordinatio ' enim est publici conventus tempus, et glorifica- tionis Dei, dignis elargiens spiritales digni- tates Interr. 51. Quo in sanctis Dei Ecclesiis ab ali- quibus offeruntur res qualescunque, vel etiam edulia, ad ullo accipientur *, et eorum tribue- tur licentia? Item quae, et qualia sunt canonica, qua sacerdotibus et pontificibus quotannis dan- tur ? Resp. Aurea quidem et argentea, quis Deo offeruntur, vasa et supellectilia, sine domino sunt* , et per episcopos Deo censecrantur. Escu- lenta autem, et potulenta, qua juxta morem, ταῦτά φησιν * Ἐν πάσαις ταις τῆς ἁγίας Τεσσαρα- κοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις, παρὲξ Σαθθάτου καὶ Κυριακῆς, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἡμέρας, à τῶν προηγιασµένων Ἱερῶν λειτουργία γινέσθω. Καὶ ὁ μθ τῆς ἓν Λαοδικείᾳ συνόδου ταῦτα διέξεισιν͵ ὅτι 05 δεῖ τῇ Τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσφέρειν, ti uA iv Σαθδάτῳ καὶ Κυριακῇ µόνον. Kal ὁ να κα- νὼν τῆς αὐτῆς συνόδου φησὶν, ὅτι O) δεῖ τῇ Τεσσαρα- κοστῃ μαρτύρων qéviüMa τελεῖν, ἀλλὰ τὰς ον ἁγίων μαρτύρων µνήµας ποιεῖν ἓν τοῖς Σάθδασι καὶ ταῖς Κυριακαῖς. Καὶ ὁ νβ λέχει, ὅτι Οὐ δεῖ Ev τῇ Τεσσαρχκοσττ γάμους ἢ γενέθλια ἐπιτελεῖν. Ὅ µε΄ τῆς αὗτης συνόδου διχλαμθάνει ὅτι οὗ δεῖ μετὰ δύο ἑθῥομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆης δέχεσθαι εἷς τὸ φώ- τισµα. Οἱ γοῦν ποιοῦντες παρὰ την τούτων περίλη ψιν βαπτίσµατα, fj ἱερολογίας γαμιχὰς, δι’ ὅλης τῆς ἁγίας μεγάλης Τεσσαρακοστῆης, Ἡ τελείας θυσίας ἱερουργοῦντες. ἄνευ μόνου τοῦ Σαθθάτου καὶ τῆς Κυριακῆς xxt τοῦ Εὐχγγελισμοῦ, παρανομοῦσι, καὶ à ἐπιτιμίων μεγάλων διορθωθήσονται, ὡς ἀσύγγνωστε πλεμμελήσαντες.. Κατὰ μέντοι τὸ μέγα Σάθὂατον χεχανόνισται τὰ βαπτίσµατα Ὑίνεσθαι,. El δὲ κατ- επείγει τὴν τοῦ θείου βαπτίσματος τελετὴν d τοῦ βίου µετάστασις, ενήσεται βάπτισµα καὶ «αθ ἑτέ- βαν ἡμέραν τῆς Τεσσαρχκοστῆς * ὅτι xxi τοῖς ἐσχά- τως ἐπιτιμηθεῖσι καὶ ἀκοινωνησίᾳ χατακριθεῖσι παν- τελεῖ τὸ τοῦ θᾳνάτου μωστήριον βοηθεῖ πρὺς τὴν τῶν ἁγίων μυστηρίων µετάληψιν. Ἐρώτ, νς . Λ᾿Ακινδύνως ΥὙίνονται Χχειροτονίαι κατὰ τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην Τεσσαρχχοστὴν τῶν ὑποδιακόνων, τῶν διαχκόνων, τῶν Ἱἱερέων καὶ τῶν ἀρχιεράων, ἢ οὗ ; "Amóx, Κεχανόνισται (καθὼς ἄνωθεν εἴρηται) μὴ γίνεσθαι τελείαν ἱεροτελεστίαν δι ὅλης τῆς τεσσα- ῥακονθηµέρου νηστείας, ἄνευ µόνων τῶν Σαθθάτων καὶ τῶν Κυριακῶν, καὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Διὸ χατὰ μὲν τὰς ἡμέρας ταύτας, ὅτε καὶ μυστικὴ τετελειωµένη θυσία τελεῖται, Ὑε ήτονται χειροτονίαι κατὰ τὸ πάντη ἀκρεμάτιστον * iv δὲ ταῖς λοιπαῖς νηστίµοις ἡμέραις, ὅτε τελεία ἱεροτελεστία οὐ γίνε- ται, οὐδὲ χειροτονία τινὸς τῶν τοῦ βήματος, πολλῷ δὲ πλέον ἐπισκοπιχὴ τελεσθήσετχι͵, Καὶ ἡ χειροτονία γὰρ πανηγύρεώς στι χαιρὸς, καὶ δοξολογίας θεοῦ, τοῖς ἀξίοις χαριζοµένη πνευματικὰ ἀξιώματα. Ἐρώτ. νς ' Tà iv ταῖς ἁγίαις τοῦ θεοῦ Ἐκ- Χλησίαις παρά τινων προσφερόµενα οἰαδήτινα πρά- Ἱματα, fj καὶ τρωκτὰ, παρὰ τίνος δἐχθήσονται καὶ ἐξουσιασθήσονται» Καὶ τίνα, καὶ ποτά slot τὰ ἔτη- σίως διδόµενα τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ἀρχιερεῦσι κανονι- κά * πόκ, Τὰ μὲν τῷ Ot προσχγόµενα χρυσᾶ καὶ ἁρ- γυρᾶ σκεύη καὶ ἔπιπλα, ἀδέσποτά εἶσι, κἂν διὰ τῶν ἐπισκόπων προτφέρωνται τῷ θεῷ τὰ δὲ τρωχτὰ καὶ ποτὰ συνήθως ἐν µνήµαις ἁγίων xal ὑπὲρ µνη- VARLE LEGCTIONES. * ad baptismum. ret knnuntiationis. aqui extreme puniuntur. * nam et ordinatio, pubtici conventus est occasio, et celebrationis Dri. * quonam accipiuntur et retinebuntur ? * in nullius dominio sunt. 1085 GRJECO-ROMANUM. 1086 µοσύνων κατοιχοµένων εἰσκομικόμενα τῷ ναῷ, xal Sanctorum rremoriis, et pro mortuorum comme- τὰ ὑπὲρ ψυχικῶν διαδόσεων ταῖς ἐκκλησίχις παρά τινων προσφερόµενα, τοῖς ἐπισκόποις δίδοσθαι χεκα- νόνισται, καὶ παρὰ τούτων πρός τε τοὺς κληρικοὺς καὶ τοὺς ζενιζοµένους xal ἄλλως πενητεύοντας ἁδελ- φοὺς διαµερίζεσθχι, κατὰ τὴν τούτων διάχρισιν, Φησὶ γὰρ ὁ Υ κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα ῥητῶς ᾽ Et τις ἐπίσκοπος fj πρεσθύτερος παρὰ τὴν τοῦ Ku- Ρίου διάταξιν τὴν ἐπὶ τῇ θυσίᾳ προσενέγκῃ ἕτερά τινα ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, di μέλι, ἢ γάλα, ἢ ἀντὶ otvou σίκερα ἐπιτηδευτὰ, fj ὄρνις, ἢ ζῶά τινα, fj ὅσπρια, παρὰ τὴν διάταξιν, καθαιρείσθω πλὴν νέων χἰδρων, κῷ καιρῷ τῷ δέοντι. Mi, Uv δὲ ἔστω ἕτερόν τι προσάγεσθαι εἷς τὸ θυσιαστήριον, fj µόνον morationibus inferuntur in templum, et que pro- animalibus trajectionibus ecclesiis * ab aliquibus offeruntur, episcopis dari canonice statutum est, et ab his distribui in cl: ricos peregrinos hospitio exceptos, el alioquin inopia pressos fratres, prout ipsi judicaverint. Citenim tertiuscanon sanctorum apostolorum hzc expressim : Si quis episcopus, vel presbyter, preter Domini de sacrificio ordina- lionem, alia qui&dam ad altare attulerit, mel, vel lac, vel pro vino siceram Y, vel confecta, vel aves, vel aliqua animalia, vel legumina, preter ordina- tionem, deponatur : preterquam nova legumina, tempore opportuno. Ne liceat autem aliquid aliud .Éaxtoy εἷς τὴν λυχνίαν, καὶ θυμίαμα τῷ κκιρῷ τῆς ῃ ad altare offerre, quam oleum ad luminare, et ἁγίας προσφορᾶς * ἡ ἄλλη δὲ πᾶσα ὀπρώα el, olxov ἀποστελλέσθω, ἀπαρχὴ τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρε- σθυτέροις, ἀλλὰ μὴ πρὸς τὸ θυσιαστήριον. Δηλον δὲ ὡς ὁ ἐπίσχοπος xal ol πρεσθύτεροι ἐπιμερίσουσι τοῖς διαχόνοις xal τοῖς λοιποῖς χληρικοῖς, Καὶ ὁ t καὶ ὁ on κανὼν τῆς ἓν Γάγγρφ συνόδου ταῦτα παραχελεύε- ται " Εἴ τις Χαρποφορίας ἐθέλει λαμθάνειν, fj διδόναι ἔξω τῆς ἐκχλησίας, παρὰ Ὑνώμην τοῦ ἐπισχόπου, Ἡ τοῦ ἐγχεχειρισμένου τὰ τοιαῦτα, καὶ pi, μετὰ γνώ- µης αὐτοῦ ἐθέλει πράττειν,. ἀνάθεμα ἔστω. Καὶ ὁ οβ΄ ἀποστολικὸς κανὼν ταῦτά φησιν * Εἴ τις κληριχὸς, ἢ λαϊκὸς, ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκκλησίας ἀφέλληται κηρὸν f$ ἔλαιον ἀφοριζέσθω, Καὶ ὁ ΟΥ κανὼν λέγει * Σκεῦος χροσοῦν f, ἀργυροῦν ἁγιασθὲν, f| ὀθόνην, μηδεὶς εἷς οἰκείαν χρῆσιν σφξτεριζέσθω παράνομον γάρ. El ineensum, tempore sancte oblationis. Omnis autem alius fructus domum mitlatur, ut sint primitite episcopo, et presbyteris. Clarum autem est, episcopum et presbyteros diaconis, et reliquis clericis distributuros. Et 7 et 8 canon Gangrene synodi hzc precipit: Si quis vult fructus ecclesim oblatos accipere, vel dare extra eccleeiam, preeter episcopi sententiam, vel ejus, cui cura eorum tradita est, et non cum ejus sententia ea velit agere, sit anathema. Et 72 apostolicus canon hec ait : Siquis clericus, vel laicus, a sancta ecclesia ceram vel oleum auferat, segregetur. Et 73 canon ail : Vas aureum, vel argenteum. vel velum sauc- Uficatum, nemo amplius in suum usum convertat : hoc enim fit preter jus, et contra leges. Si quis δέ τις φωραθε/η, ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ Ὁ δὲ τ΄ κα- C autem deprehensus fuerit, multetur. Canon autem νὼν τῆς ἐν τῷ vaip τῶν ᾽Αγίων ᾽Αποστόλων συστάσης οἰχουμενιχῆς ἁγίας συνόδου, τοὺς μὲν κοινοποιοῦντας τὰ τοῦ βήματος Ἱερὰ «καθαιρέσει καθυποβάλλει * τοὺς δὲ τὰ ἔξωθεν τοῦ βήματος Όντα Ἱερὰ σκεύη cl; ἀνίερν — «proi μεταιοιοῦντας, ἀφορίζει * τοὺς δὲ ἁρπάζοντας, ὡς ἱεροσύλος κατακρίνει. Ὁ δὲ μέγας Κύριλλος ἐν τῇ πρὸς Δόμνον ἐπιστολῇ ταὔτά φησιν * "Ἕκαστος ἡμῶν τῶν liv καιρῶν δώσει λόγους τῷ πάντων ΚἘριτῇ. Κειµήλιον μὲν γὰρ, καὶ κτήσεις ἀχινήτους ἀνεκποίητα ταῖς ῥὀἐχκλησίαις σώζεσθχι Xp, θαρσεῖσθχι δὲ τοῖς κατὰ χαιρὸν τὴν θείαν δι- έπουσιν ἱερωσύνην, τῶν Ππαβαπιπτόντων ἀναλωμάτων τὴν οἰκονομία». Ζήτει καὶ βιθλίου v5. τίτλου Υ, κε- p φάλαιον β᾽ Χάριν δὲ τῆς ὀγειλούσης δίδοσθαι ποσύ- τητος ὑπέρ κανονικοῦ παρὰ κοινολαϊτῶν, οἱ κανόνες μὲν οὐδέν τι διορίζονται, πρόσταγμα δὲ τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως ἐχείνου κυρίου ᾿σαακίυ τοῦ Κομνηνοῦ ὑποτυποῖ πολλά τινχ δίδοσθαι τοῖς ἐπισκόποις παρὰ τῶν ἐν ταῖς ὀἑνορίαις αὐτῶν προσκαθηµένων λαϊκών. Ἐπεὶ δὲ ἡ τῶν πραγμάτων ἀνωμαλία xxi ἔνδειχ τὴν τούτων ἐκάλυψεν ὑποτύπωσιν (πολλοστημόριον γάρ τις αὐτῶν οὗ δίδωσι πρὸς ἐπίσχοπον], ἀρχούμεθχ τῇ συνηθείᾳ xal προαιρέσει τῶν διδόντων. decimus ccumenicze sancte synodi, congregat in templo Sanctorum Apostolorum, eos quidem, qui altaris sacra contaminant, depositioni subjicit: eos autem, qui extra altare exsistenlia sacra vasa in profanum usum convertunt, excommunicat : eos vero, qui diripiunt, ut sacrilegos condemnat. Porro magnus Cyrillus in epistola ad Domnum scripta, hzc ait: Unusquisque nostrum propriorum temporum raliones reddet Judici omnium. Va- sorum enim thesauros, et possessiones immobiles, inalienabiles ecclesiis conservari «porlet : iis autem, qui per tempus divino furguntur sacerdo- tio, administrationem sumptuum erogandorum fiducia preditam esse *. Quiere et libri 54, tit. 3, cap 9. De quantitate a;tem, quae pro canonario danda es! a plebiis , canones quidem nihil defi- niunt : verum jussio inclyti imperatoris illius, domini [saacii Comneni,foriam designat multorum quorumdam, quie episcopis dantur a laicis, qui sedes in eorum diccesibus stabilierunt *. Quoniam aulem rerum irregularitas et indulgentia * horum occultavit descriptionem(multesimam enim eorum partem episcepo dat nemo), contenti sumus eon- suetudine, et dantium liberalitate. VARUE LECTIONES. α qua nomine distributionum spiritualium ecclesiis. v siceram füctitiam vel gallinas.x eragandorum cum riis domicilia. * et inopic. ucia commitli. 7 qu& canonici nomine praslanda est a laicis. * qui habens in eorum terrio- 1087 Interr. 58. Otthodoxus quidam ab Agarenis cap- & tus, et. per vim orthodoxam fidem ejuratus, ac cirtumcisus, absque intermissione fere irhmund- liem deflet, et clam cum orlhodoxis convenit, invocatque salutem. Quia autem vult sácraintehto- rum fieri particeps, quaerimus, quid sit facien- dum, Resp. Cerlantium sunt corone, ét Dominus ac Deus noster Jesus Ch:istus : Si quis me confitea- tur, inquit, coràm hominibus, et ego confitebor eum coram Ραΐτθ meo, qui in celisest. Immun- dum ergo vas, ad susceptionem unguenti, qua mentis alienatione admiltetur ? Quamobrem con- solationem quidem episcopicam, et aliud spiritale colloquium ille sic poenitens, et bona mutatione JU8 GANONICUM 1088 'Epóx. vn — 'Opfüdéotóg τις αἰχμαλωτισθεὶς παρὰ ᾽Αγαρηνῶν, καὶ κατὰ Bla» τὴν ὀρθόδοξον τἰ- στιν ἐξομοσάμενος, καὶ περιτμηθεὶς; διόλου σχεδὸν τὴν ἀκαθαρσίαν ἀποχλαίεται, xal μετὰ τῶν ὀρθοδύ- ξων λαθραίως συνέρχεται, καὶ τὴν σωτηρίαν ἄνακα- λεῖται. "Emil δὲ ἐθέλει καὶ τῶν ἁγιασμάτων µετα- λαμθάνειν, ζητοῦμεν τὸ ποιητέον µαθεῖν, Απόκ, Tüv ἀγωνιζομένων εἰσὶν ol στέφχνοι, xai ὁ Κύριος καὶ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. EU τις µε ὁμολογήσει, φησὶν, ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, κἀγὼ ὀμρλογήσω, αὐτὸν, ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός που τοῦ lv οὀρανοῖς. 'AxdÜxptov Ὑοῦν ἀγγεῖον πρὸς ὑποδοχὴν poo πῶς παραφρονούντως δεχθήσετει; Διὸ Παρ. Ὡγορίας μὲν ἐπισκοπικῆς καὶ ἄλλης πνευματικής ὁμιλίς, ὁ οὕτω μετανοῶν, καὶ τὴν χαλὴν θέλων mutati volens, promerebitur; sed sanclis sacra- P ἀλλοιωθῆναι ἀλλοίωσιν, ἀξιωθήσεται * τῶν δὲ ἁγίων mentis dignus non habebitur. Debetenim impietatis sordes abluere, et ita admitti : et post prestitutum tempus sancte etiam communicationis fiel parti- ceps. Interr. 59. Vicanorum turbe eum, qui ipsis videtur esse dignus episcopali, vel sacerdotali di- gnitate, mihi exhibent ; peluntque ut sine repulsa renunlietur ordineturque pontifex, aut sacerdos, μυστηρίων οὐκ ἀξιωθήσετχι, Ἡρότηρον γὰρ ὀφείλει τῆς ἀσεθείας τὴν βεθήλωσιν ἀπονίψασθαι, xal οὕτως δεχθήναι * καὶ μετὰ τὸν νενομισμένον καιρὸν καὶ τῆς ἁγίας µεταλήψεως γἐνήσεται μέτοχος. ἘΕρώτ. νθ Πλήθη χωριτικὰ τὸν δοχοῦντα τού- τοις ἄξιον εἶναι πρὸς ἀξίωμα ἐπισκοπικὸν fj ἵερα- τικὸν παριστῶσί pot * καὶ ζητοῦσι κατὰ τὸ ἀπαραί- τητον ἐπικηρυχθῆναι xal Χχειροτονηθηναι ἀρχιερέα, vel diaconus. Qusro igitur, an acclamaliones f διάκονον. Zw τοίνυν µαθεῖν εἰ ταῖς φωναῖς τῶν populi sequi compellar 5. ὄχλων ἀναγκαζόμεθα κατακολουθεῖν. Resp Olim aliquando ordinationesepiscoporum, Απ. Πάλαι ποτὲ al χειροτονίαι τῶν ἐπισκόπων καὶ et reliquorum sacris initiatorum ordinibus fiebant τῶν λοιπῶν ἱερωμένων δι ἐπίλογὰς τοῦ ὄχλου xài per electionem multitudinis, eorumque, qui simul τῶν παραδυναστευόντων ἐγίνοντο *. à δὲ tq κανὼν τῆς imperabant. Decimus terius autem canon Laudi" (; ἓν Ααοδικείᾳ συνόδου, καὶ ὁ «^ κανὼν τῆς ἁγίας xài cens synodi, et 3 canon sancli et ccumenics οἰκουμενικῆς ζ΄ συνόδου, τὰς τοιαύτας χειροτονίας 7 synodi, hujusmodi ordinationes ab ecclesiastico ἀπὸ της ἐχκλησιαστικῆς ἀπεξένωσαν καταστάσεως. rejecit statu. Ille enim ait, turbis non esse per- — O μέν γάρ φησι περὶ τοῦ μὴ ὄχλοις ἐπιτρέπειν τὰς mittendum eorum, qui sunt in sacerdotio consti- ixAoyàc moutsÜzt τῶν µελλόντων καθίστασθαι εἰς tuendi, electionem facere. Hic autem pronuntiat; ἱερατεῖον à δὲ ταῦτα διέξεισι, Πᾶσαν ψῆφον γινο- Omnem electionem, qu& fit a magistratibus, epi- µένην παρὰ τῶν ἀρχόντων, ἐπισκόπο, fj πρεσθυτε- scopi, vel presbyteri, vel diaconi, irritam manere: oo, fj διακόνου, ἄχυρον µένειν, κατὰ τὸν κανόνα τὸν ex canone dicente. Si quis episcopus secularibus λέγοντα, Et τις ἐπίσκοπος χοσμικοῖς ἄρχουσι χρησά- magistratibus usus, pcr eos ecclesiam obtinuerit, µενος, ὃν αὐτῶν ἐγκρατὴς ἐκχλησίας γένηται, καθαι- deponatur, εἰ segregetur, et omnes qui cum eo βείσθω καὶ ἀφοριζέσθω, καὶ ol Χοινωνοῦντες αὐτῷ communicant. Oportet enim eum, qui est promo- Πάντες. Att yàp τὸν µέλλοτνα προθιθάζεσθαι εἰς ἔπι- vendus ad episcopatum, ab episcopis eligi, quem- σκοπὴν, ὑπὸ ἐπισκόπων Ψηφίζεσθαι * χαθὼς καὶ admodum a sanctis Patribus Nice; decretum est, παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν iv Νικαίᾳ ὥρισται, in canone qui dicit: Episcopum oportet maxime ἓν τῷ κανόνι τῷ λέγοντι. Ἐπίσκοπον προσήχει µά- quidem ab omnibus, qui sunt {η provincia, consti- p va μὲν ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ καθίστα- tui: si autem boc difficile fuerit, vel propter σθαι ᾿ εἰ δὲ δυσχερὲς εἴη τοῦτο, fj διὰ κατεπείγουσαν urgentem necessitatem, vel propler vi» longitu- ἀνάγκην, fj διὰ μΏκος ὁδοῦ, ἐξ ἅπαντος τρεῖς ἐπὶ τὸ dinem, tresomnino eodem convenientes,iisquoque αὐτὸ συναγοµένου, συµψήφων ἹὙινομένων καὶ τῶν qui absunt, simul suffragium ferentibus, etassen- ἁπόντων, xal συντιθεµένων διὰ γραμμάτωνρ τόντε entibus per litleras, tunc facere electionem. τὴν χειροτονίαν ποιεῖσθαι. Τὸ δὲ κῦρος τῶν γινοµέ- Eorum autem, quse a se fiunt, confirmationem νων δίδοσθαι καθ ἑκάστην ἐπαρχίαν cp µήτροπυ- dare unicuique metropolitano. λίτῃ. Interr. 60. Liberiex secundis nuptiis procreati, ^ "'Edpr. t. Οἱ τοῦ δευτέρου Ύαμου παῖδες, καὶ οἱ et qui ex ancillis, ac concubinis, sacerdotio digni ἀπὸ δουλίδων καὶ παλλακῶν τεχθέντες, ἀξιωθήσονται judicabuntur, annou ? ἱερωσύνης, ἢ οὗ ; | Resp. Secuudarum nuptiarumliberinulla ratione ᾿Απόχ. Οἱ τοῦ δευτέρου γάμου παῖδες ἐξ οὐδενὸς λό- VARLE ΙΕΟΤΙΟΝΕΡ. an voces populares sequi cogamur. 1689 GRARCO-ROMANUM. 1690 γου Χωλύονται ἱερᾶσθαι. 'O γὰρ ἐπὶ τοῦ Πορφυρο- A vetantur saeris ordinibes initiori, Synodiea enim γεννήτου καὶ Βασιλέως χωρίου Κωνσταντίνου vt- γονὼς τόµος συνοδικὸς τῷ πρώτῳ γάµῳ τὸν δεύτερον ἐπὶ πᾶσαν ῥἑξίσωσε Διὸ xal ὑπεξούσιοι κληρονόμοι τοῦ πατρός εἶσιν, ᾽Αλλὰ καὶ οἱ ἀπὸ δουλίδων τεχθέν- τες, xal ἐλευθερίας ἀξιωθέντες, ὡσαύτως καὶ οἱ ἐχ παλλαχῶν Ὑεννηθέντες, οὗ χωλυθήσοντει ἱερωθῆναι Al γὰρ µητέρε αὐτῶν ἐπιτιμίοις πορνευόνεων ὑπέπε- σον, αὐτοὶ δὲ οὐδὲν ἥμαρτον, xal διὰ τοῦτο οὐδὲ ἔπι- τιµίοις ὑπόχεινται, Κατὰ γοῦν τοὺς λοιποὺς ἀνθρώ- πους τοὺς μηδὲν ἁμαρτηχότας, xxl αὐτοὶ τιμῆς ἵε- ρατίκῆς χατὰ κανόνας ἀξιωθίήσονται. ρώτ. ἕξα. Αναγνώστης παρὰ ἡγουμένου ἐπιτραπεὶς διέπειν κτήματα µοναστηριαχά, Λέλει προχαθῆσθαι τῶν ἐχεῖσε ὄντων ἱερέων, καὶ λοιπῶν κληρικῶν, καὶ ἓν ταῖς ἱεραῖς ἁγιστεαις μετὰ τὸν Ἡγούμενον μνημµονεύεσθαι,. Ερωτῶ τοίνυν μαθεῖν el καλῶς περὶ τούτου φιλονεικεῖ. ᾽Απόι. Ἰάξις συνέχει τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγειὰ. Ad καὶ 6 Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, τῆς Ὑενο- δοξίας ἀναστέλλων τὴν µαταιότητα, Όταν xni elc Ἰάμον ὑπό τινος, Έφησεν, sk πρωτοχλισίας τά- mae μη ἀνακλιθῆς, ἀλλ’ εἰς ἔσχατου τόπον ἀνάπε- ' fva. ἀκούσῃς παρὰ τοῦ κεχληκάτος os * s, mpecsvéfni Καὶ οὕτως ἔσται σοι δόξα πολλή, 'O γοῦν ζητῶν ἀναγνώστης πρὸ τῶν Ἱερέων καθ- nca. xal μετὰ τὸν ἡγούμενον μνημµονεύεσθαι, τοῖς Κυριακοῖς ἐναντιοφρονεῖ παραγγέλµασιν, El δὲ κατὰ τὴν διήγησιν σου ὁ ἀναγνώστης slc χώραν ἔπιδημετ, καθηγουµένου τόπον ἀναπληρῶν, ἀκινδύνως μᾶλλον δὲ ἀξίως φιλονειχετ πρὸ τῶν ἱερέων καθῆσθαι, καὶ μνημονεύεσθαι, ὡς τόπιν ἐπέχων τοῦ ἐπιτρέψαντος αὐτῷ τὸ λειτουργηµα. Καὶ παρίσταται τοῦτο ἀπὸ τοῦ ζ΄ κανόνος τῆς bv Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλα- νίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου ἐν μέρει ταῦτα διεξιόντος. εμαθή καμεν ὂν ctt τῶν ᾿Εκκλησιῶν διακόνους τινὰς αὐθχδείᾳ καὶ αὐτο-- decisio, facta lempcre imperatoris domini Con- stentini Porph y rogennetz, primis nuptiis secundas in omnibus exeequavit. Ideoque et sui heredes sunt patri. Sed δὲ qui ex ancillis nati, et donati libertate, parique modo, qui ex concuhinis genii, non vetantur sacrari. Matres eniw eorum panis scortantium succidereat ο, ipsi autem nihil deli- querunt : quamobrem nee ponis subjiciuntur. Ut reliqui igitur homines, qui nihil peccaruat, hono- rem sacerdotalem seeundum canones eonsequentue et ipsi. I]nterr. 61. Lector potestote a priore 4 accepta, administrandi possessiones monasleriales, vult preeedere sacerdotes, et alios clerices illic exsi stontes, et in sanctis sacrificiis post prefectum seu priorem *, commemerationem sui fieri. Quiero an reele de eo contendat. Resp. Ordo colestia οἱ terrestria continet. Ideoque Dominus noster Jesus Christus inanis glorie vanitatem reprimens, Cum vocalus fueris, inquM, ad nuptias ab aliquo, ne discumbas ad primi accubitus. lapetes, sed recumbe in ultimo loco: ut audias ab eo qui te invitavit : Ámice, ascende superius. Et ita erit Gbi gleria mulla. Lecior igitur volens ante gacerdetes sedere, el post prefectum ! commemorari, Dominicis adver- satur preceptis. Quod si, quemadmedum narras, lector!in regione peregrinatur, prefecli tecum € implens, sine periculo, vel potius merito, conjen- dit ante sacerdotes sedere et commemorari, veluti locum obstinens ejus, qui mandavit ei munus. Idque ostenditur e canone seplimo sanota et cecu- menice sext: synodi, congregate in Trullo magni palatii, haec in parte persequentis : In nonnullis Ecclesiis diacones officia ecclesiastica habere didicimus : et ex hoc nonnullos eorum, arrogantia vong καχρηµένους, τολμᾷν πρὸ τῶν " πρεοθνέρων et licentia fretos ante presbyteros sedere : statui- καθέζεσθαι, . . . . 5. . mus, ut diaconus, etiamsi in. dignitate, id est, in ἑκτὸς sl p cb nodum» iniyuv τοῦ οἰκείου «x- quovis sil officio ecclesiastica, ante presbyterum τριάρχου, Ἡ µητροπολίτο, Ev ἑτέρᾳ πόλει παραγἰ- ne sedeat : preterquam, sil propri patriarcha, vel vatat, ἐπί τινι κεφαλαίῳ. Τότε γὰρ, ὡς τὸν ἐχείνου metropolitani vicem gerens, adsit in alia civitate τόπον ἀναπληρῶν, τιµηθήσετρι. "E ρώτ, tg. γάμου ᾖΠερολογίαν πουήσῃ, τὴν τριτοχαµίαν εἷ- δὼς, κολασθειη, fj ὡς χωρίτης, συγγνώµης ἆξιω- θήσεται ; ' Amdx., Ὁ piv Φάκτον ἀγνοήσας, οἷος ἂν καὶ ἔστιν, ἀξιοῦται κατὰ. νόμους συγγνώµες * ὁ δὲ νό- pow ἀγνοήσας, συγγινώσκεται, Επεὶ 03 ἀπὸ τῆς Νεαρᾶς νοµοθεσίας τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως « xuplou Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυροχενήτου ὁ τρίτος γά- μος 7i μὲν συγγνωστέος iced, πη δὲ ἀσύγγνωστος (οἱ γὰρ ἔχοντες παῖδας Ex πρώτου fj δευτέρου γά- super aliquo capite. Tunc enim ut locum illius implens, honorabitur. "Atpouxtspoc — isosüc Ἰὰν τρίουῦ — Interr. 62. Agrestior sacerdos si tertii matrimo- nii sacram benedictionem sciens fecerit, punietur, an, ut rusticus, veniam merebitur ' Resp. Qui factum ignorat qualiscunque sit, legibus excusatur : qni autem legem ignoret, veniam non consequitur. Quoniam autem Novella constitutione inclyti imperatoris, domini Constantini Porphyro- gennel, teri. nuptiz partim sunt venia digne, partim minime (nam qui ex primo, vel secundo matrimonio habent liberos, et qui quadragesimum VAR/E. LECTIONES. ε οὐποσία fuerunt. * ab abbate. * post abbatem. ! abbatem. € abbatis vicens gerens. 1091 JUS CANONICUM 1092 setatis annum excesserunt, tertias contrahere non A µου, xal ol τεσσαραχοστὸν χρόνον τῆς fuac αὐτῶν possunt) : dicimus sacerdotem, qui hujusmodi veti- tarum nuptiarum benedictionem fecerit, deponen- dum esse : ejus enim crassa est legis ignorantia. Rustici autem si subtilitatem legis ignorent, inter- dum excusanlur, non tamen, si omnibus manife- Sta jura. Interr. 63. Mulierquedam a proprio patre coacta legitime conjungi viro, et videns obligatoriis scri- ptis conjugium a patre munitum, indicavit, quod recie faclum erat, cuidam amatorie erga ipsami affecto. Hic autem, ut perdile amans, nihil cuncta- tus, cum nonnullis rei ignaris familiaribus suis ὑπεραναθάντες, τρίτον συνολλάττειν οὗ δύνανται) φαμὲν ὅτι ὁ τοιούτου Χεχωλυμένου τρίτου γάµω ἵε-- ῥρολογίαν πεποιηκώς ἱερες, Χαθαιρετέος εστίν * πα- χύτητα γὰρ νόµου ἡγνόησεν. Οἱ δὲ χωρῖται, λεπτό- τητα νόµου ἡγνοηχότες ἐνίοτε συγγινώσκονται, οὐ μὴν τὰ πᾷσι ὅηλα νόμιμα. Ἐρώτ. ΕΥ. Ρυνή τις ἀναγκαζομένη παρὰ το οἰκείου πατρὸς νομίμως συζευχθηναι ἀνδρὶ, καὶ βλέπουσα δι ἐγγράφων δεσμωτικῶν τὴν συζυγίαν ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἀσφαλιζομένην, μήνυμα ἔθετο πρός τινα διακείµενον ἐρωτικῶς πρὸς αὐτὴν τοῦ γινοµέ- νου χαλου. Ὁ δὲ, μηδὲν µελλήσας, ὡς ἐρωτομανῶν, nocte quadam in mulieris domicilium irrupit, cam- µετά τινων ἀπαιδεύτων συνήθων αὐτῷ iv feni que volentem rapuit, abduxitque domum suam, intra fines alius territorii sitam Quero, an qui talem raptum moliti sunt, possint per sacram bene- dictionem canonice conjungi: maxime, cum puelle parentes illud modo fieri velint. Resp. Tertium caput 58 tit. lib 60 Basilicon, hzc ait nominatim. Ne nubat rapta raptori. Sed et si tali conjugio parentes ejus consentiant, exsilio cir- cumscribuntur. Et 27 canon sancli et cecumenice quarta synodi hec inquit : eos, qui nomine conju- gii mulieres rapiunt, vel opem ferunt ac consen- tiunt iis, qui rapiunt; statuit synodus, si sint qui- dem clerici, proprio gradu excidere : sin autem Β μιᾷ τὴν τῆς quvatxbe κατοικίαν κατέλαθε * xal ταύ- τὴν ἥρπασε θέλουσαν, xal ἀπήγαγεν εἷς τὴν κατοι- xlav αὐτοῦ, διακειµένην εἰς ἑτέρυ χωρίου περι- οχήν. Ερωτῶ οὖν μαθεῖν εἰ δύνανται διὰ ἱερολογίας κανονικῶς συναφθήναι ol οὕτω τὴν τοιαύτην ἁρπαγὴν συσχευάσαντες. Καὶ οἱ Ὑονεῖς γὰρ τῆς γυναιχὸς δέ- λουσιν ἁρτίως τοῦτο γενέσθαι. ᾽Απόχ. Τὸ Υ κεφάλαιον τοῦ νη τίτλου τοῦ ἕ βι- 6λιου τῶν Βασιλικῶν ταῦτά φησι ῥητῶς ’ ΜΗ γαμεί- σθω ἡ ἁρπαγεῖσα τῷ ἁρπάσαντι αὐτήν * ἀλλὰ xa εἶ συναινέσουσι τῷ Ἠτοιούῳ συνοιχεσίῳ οἱ γονεῖς αὐτῆς, περιορίζονται. Καὶ ὁ xL χανὼν τῆς ἁγίας xal οἰκουμενικῆς ὃ ' συνόδου ταῦτα φησι * Tox ἀρ- πάζοντας Ὑυναῖκας — bx! ὀνόματι συνοικεσίου, ἡ συµπράττοντας, Tj συναιροµένους τοῖς ἁρπάζουσιν, laici, anathemalizari. Quamobrem et nos haec legi- C ὥρισεν ἡ ἅγία σύνοδος, εἰ μὲν Χληρικοὶ εἶεν, ἐκπί- tine canoniceque constituta sequentes, dicimus : si res, ut interrogatione tua proposuisti, ita se habet ; neque nuptias futuras inter raptam el ra- ptorem, et si pater illius rem approbet : neque raptus poenas effugituros, qui ejus fuerint conscii, sed etiam ultimo affectos iri supplicio. πτειν τοῦ βαθμοῦ εἰ Oà λαϊχοὶ ἀναθεματίζεσθχι. Διὸ καὶ ἥμεις τοῖς οὕτω διατεταγµένοις νομίμως τε καὶ αχνονικῶς ἀχολουθήσαντες, λέγομεν ὡς & οὕτως ἔχουσι τὰ τοῦ πράγματος καθὼς ἡ ἐρώτησις περιέστησεν, οὔτε γάμος γενήσεται μεταξὺ της ἁρ- πχγείσης καὶ τοῦ ἁρπάσαντος, xàv ὁ πατὴρ ταύτης ἀσπάζηται τὸ γινόµενον, οὔτε τα τῆς ἁρπαγῆης ἐπιτίμια διαδράσουσιν οἱ ταύτης συνίστορες, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως τιµωρηθήσονται. Interr.64. Mulier quedam gravimorbolaborans, ῬἘρώτ. &'. Γυνή τις ἀῤῥωστίφ περιπεσοῦσα nocte mali afflictionem ulta, seipsam in mortem δεινῃ, ἓν ὥρᾳ νυκτεριν, τοῦ νοσήµατος ἆμυνο- projecit, et mortis hausit poculum. Vir ejus, cum µένη δηθεν τὴν κάχωσιν, ἑαυτὴν εἷς θάνατον E lector tunc esset, hodieque sit, qua&rit, an ob ῥιψε, καὶ τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον ἔπιεν. "Epurg eam rem sacerdotalem dignitatem consequi non οὖν ὁ ταύτης ἀνὴρ, ἀναγνώστης, Gv καὶ τότε καὶ possit. σήμερον, el ἐντεῦθν — xoóteat τυχεῖν ἱερατικοῦ ἀξιώματος. Resp. Si, quemadmodum narras, ita sejres habet, 'Anóx, El κατὰ τὴν διήγησίν σου συνέπεσον τὰ lector sine impedimento sacrabitur. Ut enim dili-D τοῦ πράγματος, ἀπαρεμποδίστως ὁ ἀναγνώστης gentem pigritia non ledit negligentis,ex divinorum ἱερωθήσεται. Ὡς Ὑγὰρ οὐ βλάπτει τὸν σπουδαῖον canonum sentenüa : sic lectori prejudicium non ἡ ῥᾳθυμία τοῦ ἀμελοῦς, κατὰ τὴν τῶν θείων νύ- faciet uxoris ejus peccatum. Unusquisque enim µων περίληψιν, οὐδὲ τὸν ἀναγνώστην προχριματί- propris catenis (ut vulgo fertur) coerce- σει τῆς γυναιχὸς αὐτοῦ τὸ ὀλίσθημα. "Έκαστος γὰρ αγ, ταῖς οἰχείαις σειραῖς, κατὰ τὸν εἰπόντα, συσφίγ ται, OFFICIUM ET DEFINITIO EPISCOPI. T TO ΚΑΘΗΚΟΝ ΚΑΙ OPOZ TOY ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ. Ez libro de jure, qui. est Busilii, Constantini et. « Απὸ τού νοµίµου βιθλίου Βασιλείου, Κων- Leonis, titulo v, cap. 1. σταντίνου xal Λέονος, ἀπὸ τοῦ ε τίτλο, χεφ. α . 9 Episcopus est inspector et curator omnium ad Ἐπίσχοπος ἔστιν ἐπιτηρητὴς καὶ ἐπιμελητὴς VARLE LECTIONES. 5 constringitur. 1095 GRJÉCO-ROMANUÜM. 1094 πασῶν τῶν ἐκκλησιαζομένων φυχῶν, τῶν iv τῃΑ Ecclesiam pertinentium animarum, qua in ejus αὐτοῦ ἑπαρχίφ, δύναμιν ἔχων τελεστικὴ» πρεσουτέρου, διακόνου, ὑποδικκόνου, xal ἀναγνώστου, xai ψάλτου, καὶ μοναχοῦ. "Ίδιον Ἐπισχόπου, τοῖς μὲν ταπεινοῖς συγχατέρχε- σθαι, καταφρονεῖν OR τῶν ἑπαιρομένων, καὶ πρὸς ταπείνωσιν ἔργφ καὶ λόγῳ τῶν ὑπερηφάνων τὸ φρόνηµα καθέλχειν, καὶ προκινδωνεύεν τοῦ ποι- µνίου, καὶ τὴν ἐκείνων στενοχωρίἰαν, οἰκείαν ὀδύνην ποιεῖσθαι, provinciasunt; habens potestatem initiandi presby- terum, diuconum, subdiaconum. lectorem, canto- rem el monachum. Proprium episcopi est, erga humiles se demit- tere, ac superbos despicere; et facilis ac verbis elatorum spiritus ad humilitatem deprimere : itemque pro grege adire pericula, et eorum angu- stiam, pro dolore suo ducere. EIIIAYXEON TO AEYTEPON. RESPONSORUM LIBEMH EPATIIMATA, « περ ἔλυσεν ὁ τιμιώτατος ΧὙαρτυφύλαξ, κύριος Πέτρος, καὶ διάκονος «τῆς τοῦ θεοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἐν ἔτει ςχ. Ἐρωτημα. Εἰς πόσον καιρὸν ὀφείλει βαπτίζεσθχι τὸ παιδίον; ᾿Απόκρισις. ᾿Εὰν νοσῇ, ὅρον οὖκ ἔχει, ἀλλά παραυτίχα βαπτίζεται, Εἰ δὲ ὑγιαίνει, εἷς τὰς τεσσαράχοντα μέρας. -- Ερώτ. "Ecc ἄξιον, μετὰ pude προσφορᾶς λειτουργῆσαι; ᾿Απόχ. ᾿Εὰν μὴ ἔστιν ἁγίου μνήμη, fj νεκροῦ, τὸ χωλύον οὐδέν. ---- Ερώ:, El οὐχ εὑρίσκεται οἶνως, μετὰ ὄξους δεῖ ποιησαι ἕνωσιν; ᾿Απόκ. Οὐχί. Τοῦτο γὰρ ἐθνικόν ἐστιν. ---- Ἐρώτι ᾿Ἑστιν ἄξιον, μοναχὸν εὐλογῆσαι γά- pov; ᾿᾽Απόκ, Οὖὔτε μοναχὸν, oU: ἐν μοναστηρίῳ. SECUNDUS. —— INTERROGATIONES. Quas solvit reverendissimus chertularius dominus Petrus, idemque diaconus Majoris Ecclesie (38) Dei, anno mundi vi ci5.12c. Interrogatio. Intra quot tempus baptizari debet infans? Resp. Si :egrotet, terminum nullum habet, sed confestim baptisatur. Sin recte valeat, intra diem quadragesimum.— 7nterr. Licetne cum unica oblatione liturgiam peragere? Resp. Si nulla sanct memoria, nulla mortui existat, nihil est impedi- menti. — /nterr.Si vinum non reperiatur, cum ace- tone facienda est unio? Resp.Non:est enim hoc paga- num.—/nterr.Aufas est monachum nuptiisbenedi- cere? Resp.Nec monachum,nec in monasterio./nter. — Ἐρώτ, ᾿Εὰν ἔχῃ ἄνθρωπος ἀνευλόγητον Υ.ναῖχα C Si vir habeat mulierem in hospitio suo non bene- εἷς τὸ ὀσπήτιον αὐτοῦ, ἔστιν ἄξιον δέχεσθαι προσ- φορὰν αὐτοῦ: ᾿Απόκ,. Απὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ οὗ- χρλ δέχεσθαι οὔτε προσφορὰ», οὔτε χηρὸν, οὔτε ἔλαιον, οὔτε θυµίαµα, -- Ἐρώτ, "Eenv ἄξιον δέχε- cÜm μοναχὸν παιδία ἀπὸ βαπτίσματος, f ποιεῖν ἁἀδελφοποιησίας, fj ακρατεῖν στεφάνια: ᾿Απόχρισις, Παρὰ κανόνα εἰσὶ, καὶ κωλύονται, -- Ἐρώτ. Tuvà à γεννήσασα εἳ διέλθι τὰς τεσσαράκοντα μέρας, καὶ μὴ λάδι εὐχὴν, ἄξιόν Low τοῦ γενέσθαι προσ- φορὰν παρ) αὐτῆς. ᾿Απόχ, Παρ αὐτῆς μὲν εὐγὶ, ἀλλὰ παρ ἑτέρου προσώπου. — ἘΕρώτ, Ἱερεὺς ἐὰν i» cupa «φαντασίφ Ἠγένηται λειτουργήσει τῇ Ἁμέρᾳ ἐκείνῃ, f| κχοσμικὸς µεταλήψεται; ᾿Απόχ. "Eàv ἐξ bmnpslac δαιμονικῆς Ἀκωλύονται τοῦ dictam (39)t num fas est oblationem ejus accipere? Resp. Ex ejus domo non oportet oblationem acci- pere, nec ceram, nec oleum, nec incensum. — Inlerr.Est ne fas, monachum suscipere pueros e baptismo, vel fraternitates per adoptiouem facere, vel habere serta? Resp. Hzc preter canonem sunt, et prohibentur. —7nterr.Simulier, quz peripit,dies quadraginta transierit, nec precationem consecuta sit, an par est, ab ea fieri oblationem ; Resp. Non quidem ab ipsa, sed ab alia quadam persona. —[nterr.Sisacerdosimaginationemlibidinis carna- lem habuerit, eane die liturgiam peraget, aut si mundanus, an sacra percipiet? Resp. Si ex diemo- niaca tenlalione arceantur a bono, prius confite- ἀγαθοῦ, ἐξαγορεύουσι πρότερον, xxi οὕτως ὁ μὲν pbuntur, atque ita sacerdos quidem sacrum mi- ἱερεὺς λειτουρχείτω * ὁ δὲ κοσμικὸς µεταλαμθανέτω, — nisterium obibit, mundanus autem participabit : NOTE. "t (38) Nimirum S. Sophis. Constantinopoli, (39) Scilicet per sacras nuptiarum preces. 1096 JUS CANONICUM 1096 sin ex luxuria et potatione nimia, nec hic,A El δὲ ix τρυφῃς xal πολυποσίας, μήτε οὔτος, uec ille. — Interr. Qui captns a gentilibus, et am- plexus religionem paganam, atque in cubili pollu- tus necdum tamen facetus est Musulmanus (40), an unclionis fit particeps ? vel qui vota dire man- ducationis accipit, an etiam communicat? Resp. Qui dire manducatienis factus est particeps, Christum negat ; nec confestim admitti potest, sed post ali- quod tempus, dignis peenitentie peractis operibus ut unctionem consequatur, ac postea communicet. — Interr. Si ecclesia locum certum non habeat ad effundendum aquam baptismi, ubinam hanc debet effundere? Resp. Ubi mundus est locus, qui non proculcatur pedibus.—Interr. Oblationes meretri- cum accipiendzne sunt, annon?Resp. Nequaquam. y Nam sub censura sunt,nec ab eis oblatio nec incen- sum accipielur. — Interr. Sacerdos si tonsus fuerit, an fas erit eum sacra peragere? Πεερ. Siquidem et antea dignus erat, per tonsuram non prohibetur. —]nierr.Est ne fas lumina sanctorum Theophanio- rum, aliorumque festorum facere quocunque lubet in vase? Resp. Sacrorum luminum vasa. solis istis luminibusdedicatasunto.—Interr.Servoscumservis copulatos a dominissuis absque benedictione, num participes sacre communionis fociemus, vel ho- sliam eorum suscipiemus? Resp. Quoniam coitus absque sacris precihus, est scortalio, sive servus sit, qui benediclionis expers est, sive liber, nec ad oblationem muneris est admittendus, nec ad pre- wt ἐχεῖνος. --- Ἐρώτ. 'O εἷς ἔθνη κρατηθεὶς, καὶ μαγαρίσας, καὶ iv κοίτῃ μιανθες, µήπω δὲ µουλ- σουµανίσας δὲ, μυρώνεται : τὰς εὐχὰς τῆς µιαρο- φαγίας λαμθάνει, καὶ κοινωνεῖτ; ᾿Απόκ. Ὁ µια- ῥοφαγήσας, τὸν Χριστὸν ἀρνεῖται * καὶ οὐκ εὖθυς ἔσται δεκτὸς, ἀλλὰ μετὰ χρόνον, ἄξια µετανοίας ἔργα- ποιήσας, ἵνα μυρωθῇ * καὶ μετὰ ταῦτα, ἵνα µετα- λάδῃ. -- Ἐρώτ. El οὐκ ἔχει τόπον à ἐκκλησία τοῦ ἀποχύνειν τὸ ἁτόλουμα τῆς κολυµθήθρας, Tou ὀφείλει χύνεσθι; ᾿Απόκριις, Όπου ἐστι τόπος καθαρὸς, καὶ μὴ πατούµενος. — "Epor. Al τῶν ἑται- ρίδων πρασφοραὶ, δεχταί εἶσιν, fj οὗ ; ᾿Απόκ. Οὐχί. Ὑπὸ ἐπιτίμιον γάρ εἶσι, καὶ οὔτε προσφοραὶ, οὔτε θυμίαμα δεχθήσεται, --- ΟΕρώτ. Ἱερεὺς ἐὰν ἀπο- xapn, ἔστιν ᾖἄξιος ἱερουργησαι ; ᾿Απόχ. ᾿Εὰν καὶ πρώην ἣν ἄξιος, οὐ χκωλύεται διὰ τῆς ἀποχάρ- σεως, — Ερώτ, Έστιν ἄξιον ποιεῖν φωτίσματα τῶν ἁγίων Θεοφανίων, καὶ λοιπῶν, iv ἀγγείῳ οἰφδηποτ- οὖν, Απόκ. Τὰ τῶν θείων Φφωτισμάτων ἁγγεῖα, µόνοις τοῖς φωτίσμασιν ἀφοριζέσθωσαν. — 'Eper. Δούλους καὶ δούλας ζευγνυμένους παρὰ τῶν xu- ῥίων αὐτῶν άνευ εὐλογήσεως,. µεταδώσομε της θείας κοινωνίας ἢ προσδεξόµεθα τὴν Ουσίαν αὑτῶν ; Απόχι. πε µίξς ἄνευ Ἱἱεροογίς πορνεία ἐστὶ, x2v τε δούλος fi ὁ ἀνευλόγητος, xdv τὸ ἐλεύθε- poc, οὔτε εἰς δωροφορίαν προσδεκτέος, οὔτε εἰς προσ-- ευχὴν ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. ᾿Επεὶ καὶ ὃ θεῖος ᾿Από- στολος µήτε συνεσθείεν χελεύε, μήτε συναναµί- cationem in domo Domini. Quippe divinus eiiam C γνυσθαι τούτοις. )Αλλὰ καὶ οἱ δεσπόται, ἐπεὶ προ- Apostolus ille nec vesei cum eis, nec consuetudi- nem habere precipit. Quinetiam ipsi domini cum auctores sint interitus servorum, dum eos ad illum coitum invitant, quem inhibere poterant, dominio servorum excidunt juvta novellam sanctionem in- elyti principis nostri, domini Alexii. —In4err.An fas est e baptismo suscipere liberorum suorum libe- ros? Resp. Ncque lex, neque princeps quisquam hoc prohibet. — [nterr.Licetne sacerdoti, suum bap- tizare infantem?Resp. Hoc minime prohibitum est. —Interr. Si fuerint fratres duo, vel tres, vel pures, et unus e baptisms susceperit infantem, an omnes ap,ellabuntur compatres ? Resp. Non, sed is dun- taxat, qui suscepit. — Interr.Si mulier parata sit ad δόται τῆς τῶν δούλων ἁπωλείας εἰσὶν, ὡς αὐτοὶ προτρεπόµεγοι τούτους ἐπιγίγνυσθαι, εἴ γε δόναιντο ἀναστέλλειν τὸ πάθος, τῆς τῶν δούλων δεσποτείας ἐκπίπτουσι, κατὰ τὸ νεαρὸν θέσπιαµα τοῦ κλεινοῦ ἡμῶν αὑτοκράτορος, κυροῦ ᾽Αλεξίου, --- Ερώτ. ᾿ Έστιν ἄξιο, ἀναδέχεσθαι τὰ παιδία τῶν παίδων αὐτῶν; ᾽Απόχρισις, Οὐχ ἔστι νόμος, fj βασιλεὺς ταυτα.χω- λύων, — Ερώτ. ᾿ Έστιν ἄξιον ἱερέα βαπεἰσαιτὸ ἴδιον παιδίον : ᾿Απόκ. ᾽Ακώλυτόν ἐστι τοῦτο. --Ερώτ. ᾿Εὰν ώσιν ἀδελφοὶ δύο, fj τρεῖς, fj πλείους, xai δέξηται ὁ εἴς παιδίον, ἵνα λέγωνται ὅλοι σύντεκνοι:; ᾿Απόχ. Οὐχί. )Αλλὰ µόνος 6 δεξάµενος, -- "Epor. "Eàv tv εὐτρε- πισθῇ πρὸς Ὑάμου εὐλόγησιν, xal συµθῃ αὖτῃ τὰ συνήθη, ἄρα ὀφείλει µεταλαδεῖν» ᾽Απόχκ, Περιμενεῖ nuptiarum benedictionem, eique acciderint con- p τὴν κάθαρσιν, καὶ οὕτω τὰ τῆς ἱερολογίας ἀκωλύν sueta, uum participare debet? Resp.Purificationem exspeclabit, atque ita Lam sacrarum conceptio pre- cum, quam sacramentorum participatio succedet. —-Interr.Si vero indigni sunt ambo,qui participent, an participare propter benedictionem debent, ac deinde censure subjici?Resp.Prospeciedifferentia- que peccali, sequetur et dispensatio. — Interr. Si mulier partum ediderit, et quidam in ejus domum ingressi fuerint, quandiu per censuram a partici- patione debent arceri? Resp. Abluti postridie non τως, καὶ τὰ τῆς µεταδόσεως τῶν ἁγινσμάτων προ- θήσεται. ---Ερώτ El δὲ ἀνάξιοί εἶσιν ol. ἁμφότεροι τοῦ µεταλαμθάνειν, doa ὀφείλουσι μεταλαθεῖν διὰ τὴν εὐλόγησιν, xal ἔχτοτε ἐπιτιμηθῆναι: ᾽Απόκ. Πρὸς τρ εἶδος καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ ἁμαρτήματος ἕψεται καὶ à οἰχονομία. — ᾿Ερώτ. ᾿Εὰν γυνὴ Ὑεννήσῃ, καὶ εἰσέλθωσί τινες εἰς τὴν οἰχείαν αὑτῆς, πόσον ὀφείλου- atv ἐπιτιμηθῆναι ἐπὶ τῷ µετχλαθεῖν ; Απόκ. Απολου- σάµενοι by τῇ ἑξῆς τῶν ἁγιασμάτων οὗ χωλυθήσον- ται. --- Ερώτ. El δὲ καὶ τὸ βρέφος βαπτισθῃ, ὀφείλει ΤΑΝΙΑ LECTIONES. B1 µουσουλµανίσαςη NOTA. (40) Hoc est, Turcus, accedente circumcisione. 1097 θηλάζεσθαι πυρὰ της αὐτοῦ μητρὸς, ἀκαθάρτου: "Amóx, θηλάσει πάντως τὸ βρέφος, Ίνα μὴ ἀπόληται, --- Ερώτ. Καλόν ἐστι τὸ ἐξομολογεῖσθαι τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν πνευματικοῖς ἀνδράσιν» ᾿Απόκ. Καλὸν μὲν, καὶ πάνυ ὠφέλιμον, ἀλλὲ μὴ τοῖς ἀπεί- βως καὶ ἰδιωτικῶς περὶ τὰ τοιαῦτα διαχειµένοις ἵνα μὴ διὰ τῆς ἀλόγου συµπαθείας καὶ αἰκονομίας, $ διὰ τῆς ἀκαίρυ καὶ ἀνεπιστήμονος παρατάσεως τῶν ἐπιτιμίων, καταφρονητὴν fj ῥάθυμον fj παρει- Mévov σε ἀπεργάσηται ἐὸν οὖν εὕρις ἄνδρα πνευ- ματικὸν xal ἔμπειρον, δυνάμενόν σε ἰατρεῦσαι ἀν- επαισχύντως, xal μετὰ πίστεως, ἑξομολόγησαι αὐτῷ, ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώπῳ. --- Ερώτ. Εἰ δὲ μὴ εὕρω ἄνθρωπον, sl; ὃν ἔχω πληροφορίαν ἑξομολογή- σασθαι, τί ὀφείλω ποιῆσαι ; ---᾿Απόν, Ἐξομολόγησαι τῷ Otq χατιδίαν, κατακρίνων ἑαυτὸν, καὶ λέγων καθ ὁμοιότητα τοῦ τελώνου * Ὁ θεὺς ἡμῶν, σὺ ἑπίστασαι, ὅτι ἁμαρτωλός εἶμι, καὶ ἀνάξιος πάσης συγχωρή- σεως. ᾽Αλλὰ σῶσόν µε ἕνεκεν τοῦ ἑλέους σουο --- Ερώτ. Ἐξομολογούμενος δὲ τῷ θΘεῷ, µμνημονεύω καὶ ἀἁπαριθμήσω πᾶσαν ἁμαρτίαν, ἣν ἔπραξα ; Απόκ. Οὗ- δαμῶς * μάλιστα, ἐὰν σώματι καὶ πορνείᾳ ἁμάρτῃς. Ἐν ὅσῳ γὰρ θέλεις μνημονεῦσαι τῆς δεῖνος xal της δείνος, µολύνεταί σου ἡ Ψυχή. Λοιπὸν καλὸν, καθ ὁμοιότητα τοῦ τελώνου λέγειν Ὁ θεὸς, ἱλάσθητί µοι τῷ ἁμαρτωλῷ. ΔΠΜΗΤΡΙΟΥ ΣΥΤΚΕΛΛΟΥ, MHTPOUOAITOT KYZIKOY, MEAETH. Πολλάχις ἡμῖν ἔπηλθε τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων θαυ- GRJECO-ROMANUM. ἔτι οὔσης A arcebunturasacramentis.— Znterr.Sibaptizatus sit infaps, an lactari a matre sua debet, adhuc im- munda? Resp.Omnino lactabit infantem, ne pereat. — Interr. An bonum est, confiteri nospeccata nostra virisspiritualibus? Resp. Bonum est ac valde utile : sed non iis, qui non experti, et rudes sint, harum rerum : ne quis per alienam 4 ratione com- passionem et dispensationem, vel per intempesti vam et imperitam intentionem penarum te con- templorem, aut desidem, aut dissolutum reddat. Itaque si vinum inveneris spiritualem et peri- tum, qui medicinam adhibere tibi possit absque verecundia, et cum fide, confitearis ei, tanquam ipsiDomino, nonhomini.—Jnterr.Atvero si homi- nem non inveniam, qui mihi satisfaciat in confi- tendo, quid faciam? Resp. Confitere Doo privatim, lemetipsum damnans. et ad exemplum publicani dicens : Deus noster, tu me scis esse peccatorer, et indignum omni venia. Verum salva me, propter misericordiam tuam.—Interr.Cum autem Deocon- fiteor, an mentionem faciam et enumerationem omnium peccatorum, que commisi ? Resp. Nequa- quam; maxime, si corpore deliqueris, et scortando. Quippe dum mentionem facere vis hujus aut illius peccati,'polluitur anima tua. Proinde bonum est, ad exemplum publicani dicere : Deus, propitius esto mihi peccatori. DEMETRII SYNCELLI, METROPOLITANI CYZICENI DECLAMATIO (41). Seepe nobis hos mirari viros ad animum accidit, µάζειν, c ποτε διανοούμενοι, καὶ — zlvac wdpox; quid tandem cogitantes, et quibus legibus divinis θείους ἢ ἀνθρωπίνους πληροῦντε, τὰ μηδεμιᾶς ἐν vel humanis salisfaeientes nulla in nuptiis prohibi- τοῖς Ὑάμοις Χωλύσεως ἄξια, τάχα δὲ οὐδὲ ὅλως tione digna fortasseque nec dubii quidquam ha- ἀμφισθητήσιμα, ὑπὸ μακρὰς οὕτω καὶ συνεχεῖςτι- bentia, sub tam prolixas et continuas questiones θέασι τὰς ζητήσεις, oUx οἵδ ὅθεν αὐτοῖς ἑντακέντος — TevOCeRL ; haud scimus unde infixo eis tanto zelo τοῦ τοσοῦτου ζήλου καὶ τῆς θορµότητος, ὡς παῖδας acfervore,ut simpliciter liberos duorum parentum, ἁπλῶς δυοῖν Ἠεννητόρων μηδὲν Ἐπικοινωνούντων nulla se cognalione tangentium, sacris precibus ἀλλήλοις κατὰ συγγένεια, μεθ ἱερλογίας cov. intervenientibus copulatos, quique jam liberos et αφθέντας, ἤδη δὲ καὶ παιδοποιήσαντας, ἀποζεῦξαι ipsi susceperint, disjungere conentur, eorumque πειρᾶσθαι, καὶ διασπάσαι τὸ συνοικέσιον, ἐπιτροπῇ cohabilalionem dirimere, permissu et consensu καὶ ταῦτα, καὶ συναινέσει δύο προθὰν μητροπολιτῶν, duorumquoque metropolitanorum contractam, qui οὓς τάχα δεήσει καὶ καθελεῖν κατ᾿ αὐτοὺς τῆς ἀξίας, fortassis eliam de horum sententia dignitate de- ὡς τὸ οὕτως ἄθεσμον ἐπιτρέψαντας, "Iva δὲ ὅηλον fj jiciendierunt, quod rem adeo illicitam permiserint. τὸ λεγόµενον, xal αὐτὰ τὰ τῶν λεγομένων συγγενῶν p Ut autem perspicuum sit, quod dicimus, eliam παραθετέον ὀνόματα, Δημήτριος, qnol, xal Ἰωάν- ipsa illorum, qui cognati perhibentur, apponenda νης, ἁδελφοί. Αὖθι ἕτερον γένος, Mapla καὶ Νικό- — nobis nomina. Demetrius, aint, el Joannes sunt λαος, ἀδελφοί. Συνάπτεται wépup Ἰάμου vj Μαρίφ à fratres. Rursus alia familia, Maria et Nicolaus, Ἰωάννης, Τούτων συναπτοµένων * ὁ τῆς Μαρίας fratres, Mari: Joannes matrimonii lege jungitur. ἁδελφὸς Νικόλαος κατὰ νομικὴν ἀκρίδειαν τὸν Δη- His copulatis frater Maria Nicolaus, secundum µήτριον πάντως οὐδαμῶς ὀνομάσει cup mévütoov *. Óx subtilitatem juris, nequaquam Demetriumappella- τοῦ νόµου μόνους xsivou, αυμπενθέρους εἰδόος, bit consocerum : quum lex illos duntaxat agno- τοὺς τῶν συναπτοµένων — qtvvívooae, πρὸς δὲ, καὶ Scal consoceros, qui copulatorum parentes sunt, τοὺς αὐτῶν ἀνιόντας, El µή vc ἄρα cuvnÉslg ἐπό- el eorumdem adscendentes: nisi quis forte consue- µενος, τῷ τῶν συµπενθέρων ὀνόματι xal ἐπὶ τούτων tudinem vulgi sequens, nomine consocerorum el βουληθῇΏ καταχρήσασθαι, Οὕτω δὲ τούτων coyytw- in his abuti voluerit. Hoc modo cum his appella- κῶν ἀπορούντων Χλήσεων, τοὺς ἀποτεχθέντας ἐξ tiones cognaticee deficiant, quinam vocabit aliquis NOTE. (41) Hoc scriptum nola, ceu valde necessarium. utile. PATROL. Ga. CXIX. 95 1099 JUS CANONICUM 4100 ος hisprognatos ? Nam Demetriusquidem Mariam, A αὐτῶν (τἶκτει γὰρ ὁ μὲν Δημήτριο, Maplav * ὁ δὲ Nicolaus Plotinam procreat. Λη consobrinos inter se ? An polius sobrinos ? Alqui parentes eorum, nequeíratressunt, neque consobrini. Nura alterum patruum, alterum fratris filium ? Enimvero fieri nequit, ut quispiam cognationis appellationem eis fingat vel accommodet nequidem si portentuosior sit iis, quiScindapsos et Tragelaphos(42! commini- scuntur. Quorum vero propinquatis appellationem natura prorsus ignorat, iia ut ne nudum quidem nomen hinc eis indiderit; eos post procreatos etiam liberos a se invicem dirimere velle, ac matrimo- nium eorum solvere ceu prohibitum, non modo nos pro abolitione legum et canonum, verum etiam pro magna vi ac tyrannide ducimus. Quod si quis forte ferventior sit, dixerit hoc etiam Manichaeorum haeresi esse affine, qui legitimas nuptias injuste di- rimunt, velut eas abominantes. Quippe sunt ejus- dem absurJitatis ambo, prohibitos permittere nu- ptias, et non prohibitas solvere : quod sane parum abfuit, quominus et modo factum fueritab iis, qui quidquid ipsis est visum, tum facere, tum dicere moliuntur : nisi singularis illa caulio prudentiaque perspicacissimi Patris nosiri, communisque do- mini, quem divinus plane calculus Ecclesiis orbis terrarum ad instaurationem sacrarumlegum atque Νικόλαος, Πλωτῖνον), πῶς ἄν τις xaÀígo ; ᾿Εξαδέλ- φους πρώτους ἀλλήλων: ἀλλὰ δισεξαδέλφους; Καὶ μὴν οἱ τεκόντες, οὔτε ἀδελφοί, οὔτε ἐξάδελφοι, ᾽Αλλὰ τὸν μὲν, θεῖον * τὸν δὲ, ἀνεψιόν ; Αλλ᾽ οὖκ ἂν ἔχοι τις Χλῆσιν τινὰ συγγενείας αὐτοῖς ἀναπλασασθαι ἃ ἐφαρμόσαι, οὐδ᾽ ἂν fj τῶν σκινδαψοὺς fj τοὺς τραγ- ελάφους πλαττόντων τερατωδέστερος. ὧν δὲ ἡ φίσις τὴν ἐκ συγγενείας χλῆσιν ὅλως ἠγνόησε, καὶ οδ ψιλόν αὐτοῖς ἐντεῦθεν µπεριέθηκεν ὄνομα, τούτους χετὰ παιδοποιίαν ἀλλήλων πειρᾶσθαι διιστᾷν, xu λύειν ὡς κεχωλυμένον τὸ συνοικέσιον, οὖκ ἀθετήσεως νόμων τε xal χανόνων αὐτοὶ τιθέµεθα µόνον, ἀλλὰ καὶ βίας μεγάλης, καὶ τυραννίδος. θΘερμότερος 9 ἄν τις εἶπε, καὶ τῆς Μανιχαίων παραψαῦον αἱρέ- σεως * oi τοὺς νοµίµους ἀνόμως διασπῶσι γάμους, ox βδελυσσόμενοι. ᾿Επεὶ xal τῆς αὐτῆς ἀτοπίας ἀμφί- τερα, συγχωρεῖν τε γάμους κχεκωλυµένους, και Auth τοὺς ἀκωλύτους, Όπερ ἂν xal νῦν παρολίγον ἐπρά- χθη καὶ διηνύσθη τοῖς πᾶν τὸ δοκοῦν καὶ ποιεῖν καὶ λέγειν μηχανωμένοις * εἰ μὴ τὸ ἄγαν πεφυλαγμένον τε καὶ ἀγχίνουν τοῦ διορατικωτάτου Πατρρὸς ἡμῶν καὶ ποινοῦ δεσπότο, ὃν ψῆφος ἐμφανῶς θεία ταῖς τῆς οἰκουμένης ᾿ἘΕκκλησίαις ἐπ ἀνανεώσει τῶν i pv θεσμῶν xal κανόνων ἰπέστησε, συνοδικῇ acd Ψει τὸ πρᾶγμα ἀνέθετο, canonum przfecit, ad synodicam deliberationem negotium retulisset. Atenim, inquit adversarius. hic avunculus ami- tam ducere deprehenditur ; et fratris filius, fratris filiam. Nam his verbis auditores, aut judices, se circumscripluros putant : qui an dialecticas me- € £hodos atque sophismata, vel simpliciter ipsas de- finitiones, et propositiones, el qua conficiuntur indeconclusiones, calleant;dicere non possumus.In re qnidem presenti vehementer sophismatis nos circumvenire nituntur. Ávunculus, inquiunt, ami- tam duxit, Joannes scilicet Mariam, quas amita proprie Plotini est, tanquam filii fratris ejus. Quod ipsum continuo apud nos etiam est excusabile. Sed et fratris filius, fratris duxit filiam : Marie scilicet fratris filius, Plotinus : at cujus fratris filiam ? si quidem ejusdem Marie, fuerit hoc extre- me absurdum, et canibus sacris prohibitum. Quippesuam consobrinam ducere, nobisetiam mul- 'AÀÀà θεῖος, φησὶν, ἐνταῦθα θείαν λαμθάνων c» ῥίσκεται, καὶ ἀνεψιὸς ἀνεφιάν. ᾿ἘΕντεῦθεν γὰρ xi παραλογίζεσθαι τοὺς ἀκροατὰς fj δικαστὰς otov, εἰ μὲν xai διαλεκτικῶν μεθόδων, καὶ σοφισµάτων, f τῶν ἁπλῶς ὄρων τε, xal προτάσεων, καὶ τῶν ἐκ τούτων συμπερασμάτων ὄντες εἰδήμονες, λέγευν οὐχ ἔσμεν * ἐπὶ τοῦ παρόντος γοῦν ὅμως καὶ σφόδρα κατασοφίζεσθαι σπεύδοντες. θεῖος γὰρ εἰλήφει θείαν, φησὶν * ὁ Ἰωάννης δηλαδη τὴν Μαρίαν, τὴν xupux τοῦ Πλωτίνου θείαν ὡς ἐδελφόπαιδς, Ο καὶ παρ ἡμῖν αυτόθεν ἀνέγχλητον, )λλλὰ καὶ ἀνεψιὸς, ἀνε- ψιάν * à της Maplac ἀνεψιὸς δηλονότι, Πλωτῖνος * ἀνεψιὰν δὲ τινὸς; El μὲν τῆς αὐτῆς Μαρίας, ἑσχάτως ἄτοπον, xal Χανόσι θείοις κεκωλυµένον. Τὴν T3 lxv ἑλαδέλφην λαμθάνειν, καὶ ἡμῖν πολλῷ πλέον ἐξάγιστον καὶ ἀπόθλητον, καὶ πάσης χολάσεως dio. El δὲ τοῦ Ιωάννου τοῦ τῇῃ Μαρί συζευχθέντος, τί to magis exsecrabile damnandumque videtur, et ρὁ τοῦτο κωλύων κανὼν, fj υΥόµος, fj τόµος συνοδικός ; omni dignum supplicio. Sin duxit eam, que Ma- rie maritoJoanni fratris est filia, quis hoc prohi- bet canon, aut lex, aut tomus synodalis ? Enim- vero hic reliquum est eis sophisma, vitiumque non coherentium syllogismorum, el magnus quoque Basilius in medium productus, passimque citatus, ac imperila interprelalione corruptus: dum qus ab ipso de aliis admodum accommodate dicta sunt, hiad indicatas personas trahere satagunt. Preterea per illud etiam dictum, Erunt duo in carnem unam; audent jactitare, Joannem se necessario Plotini "AAA ἐνταῦθα λοιπὸ» αὐτοῖς xxl τὸ σόφισμα, xi τὰ τῶν ἀσυλλογιστῶν, συλλογισμῶν, καὶ ὁ μέγας Br- σίλειος εἷς μέσον ἀγόμενος, καὶ περιφερόµενος, xai ἁμαθῶς παρερμηνευόµενος' τὰ — 6g! ἑτέρν ὑτ' ἐκείνου µάλα προσφόρως ἐκφωνηθέντα ῥητὰ, σφύ- δρα τούτων ἐπὶ τὰ εἰρημένα καθελκόντων πρόσωπα | παρ ὃ καὶ διὰ τοῦ, ^ Εσονται οἱ δύο εἰς σάρχα uízv θεῖν ἠναγκασμένως τοῦ Πλωτινου τὸν ΟἸωάνγην κυριολεκτεῖν οὗτοι ἀποθρασύνονται, ὃν ἐκ πλαγίω ἀγχιστείας τρόπῳ τῷ τοῦ Πλωτίνου γένει οἰχειω- θέντα, οὐδεὶς οὐδέπω νόμος θεῖον αὐτοῦ ὀνομάζων NOTAE (49) De his Elias Cretensis in comment. in Nazianzenum. 1103 JUS CANONICUM 1104 sacras Litteras nnius viri cum duabus sororibus A ἂν γένοιτο, λάγει, ἀνδρὶ οἰκειότερον τῆς ἑαυτοῦ γυ- coitio matrimonialis jam ante prohibita sit : heec ipsa prodncit argumenta. Quid, inquid, tangere virum propiore necessitudine possit, quam uxor, vel ipsa potius ipsius caro ? Non enim duo sunt amplius, sed una caro. Quo fit, ut per uxorem, etiam ipsa soror ejus, ad viri necessitudinem transeat. De eodem hzictandem infert.Quemadmo- dum matrem, inquit, uxoris, non ducet, nec filiam uxoris, ob eam causam, quod nec matrem suam: sic neque sororem uxoris, quandoquidem ναιχὸς, μᾶλλον δὲ της ἑαυτοῦ gaxxóc; Οὐ Ὑὰρ ἔτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ µία. "ᾷστε διὰ τῆς γυναικὸς 3 ἀδελφλ πρὸς τήν τοῦ ἀνδρὸς οἰχειότητα κχεταθαίνει. Καὶ ἡ ἐπαγωγὴ περὶ τοῦ αὐτοῦ. Ὡς γὰρ μητέρΣ, φησὶ, γυναικὸς οὗ λήψεται, οὐδὲ θωγοτέρα τῆς γυ- ναικὸς, διότι μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ μητέρα. Οὕτως οὐδὲ ἀδελφὴν γυναικὸς, διότι μηδὲ τὴν ἑαὐτοῦ ἀδελφήν. Καὶ τὸ ἀνάπαλίν, οὐδΣ τι γυναικὶ ἐζέσται, τοῦ ἀν- ὃρὸς τοῖς οἰκείοις συνοικεῖν. Κοινὰ γὰρ ἐπ᾽ ἄμφο-έ- pote τὰ τῆς συγγενείας δίκαια. nec sororem propriam. Ác vice versa, non etiam mulieri licebit, mariti necessariis cohabitare. Nam communia sunt in utrisque jura cognationis. Hisce determinationibus, vir sanctus absurdo Τούτοις τοῖς ὁρισμοῖς ὁ θεσπέσιος τὸ ἄτοπον &mop. conatu castigato, duntaxat hactenus inhibitionem µῥαπίσας τῆς ἐγχειρήσεως, µέχρι τούτου xxi µόνου τὰ suam coercet. Atqui licebat ei, si voluisset, etiam P τῆς ἁπαγορεύσεως ἵστησι. Καΐτοιγε i£rv αὐτῷ, εἴπερ ad remotiores necessitudinesorationem producere; quemadmodum multis eum locis canonum suorum facere manifestum est. Quippe respondens ad ea, que ab aliquibus proponebantur sicubi tacite quiddam velut enasci videt, el consequi, subjun- gere solet. Idem etin iis, qui hec vel illa faciunt. Quorum sane nihil hic ab eo sit secuti nec a toto ccetu beatorum sext» synodi Patrum (et omnino te hos admissurum puto interpretes illius magni viri verborum), qui ab eo duntaxat quasi compli- cata sancitaque sírictius, dilatare volentes, et clariora reddere, canonem Liv exposuerunt, ad verbum hac continentem : « Cum hoc sacre « Scripture preceptum sit, Non ingredieris ad ἐθούλετο, xal ἐπὶ τὰς ἔτι ποῤῥωτέρω οἰχειότητας τὸν λόγον προαγαγεῖν, καθάπερ πολλαχοῦ τῶν ἑαυτοῦ κανόνων ποιῶν «φαίνεται. ᾿Επιλυόμενος γὰρ τὰ ὑπό τινων προτεινόμενα, ἓν οἷς ὑποφυόμενον ὁρᾷ τι xal συνακολουθοῦν, ἐπάγειν εἴωθε. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν τάδε καὶ τάδε, φησὶ, ποιούντων, ὧν οὐδὲν ἐνταῦθα. καθὸ xai ὁ δῆμος ὅλος τῶν τῆς ς᾽ συνόδου µακαρίων Πατέρων, οὓς àv δέξιῃ “πάντως τῶν τοῦ μεγάλου λό- γων ἑξηγῆτὰς, ol τὰ τέως ὑπ) ἐχείνο συνεπτυγµένα καὶ olov διηγορευµένα πλατύναι καὶ δἰαλευκᾶναι βουλόμεροι, τὸν νὸ κανόνα ἐξέθεντο, πρὸς λέξιν ἔχοντα οὕτως * e Τῆς θείας ἡμᾶς οὕτως ἐκδιδασχού- «σης Γραφῆς, Οὐκ εἰσελεύσι πρὸς πάντα οἰχεῖον « σαρχός σου, ἀποχαλύψαι ἀσχημοσύνην αὐτοῦ, ὁ « quemvis necessarium carnis tua», ut dedecus C «θεοφορος Βασιλειός τινας τῶν ἀπηγορευμένων γά- « ejus reveles : divino afflatus ille numine Dasi- « µων ἐν τοῖς οἰχείοις Χχνόσιν ἀππαιθμήσατο σιωπῇ 1 lius nuptias quasdam prohibitas suis in canoni- κα τὰ πλεῖστα παραδραμὼν, καὶ Κατ ἀμφότερα xa- « bus recensuit, plerisque silentio preteritis, et « τασχευάσας ἡμῖν τὸ ὠφέλιμον, Τὸ γὰρ τῶν αἰσχρῶν « utraque via nostro procurato commodo. Nam « ὀνομασιῶν πλῆθος παραιτησάµενος, ὡς ἂν μὴ τὸν « evitata foedarum appellationum multitudine, ne — « λόγον καταῤῥοπαίνοι τοῖς βήμασι, Ὑενικῷ ονόματι « verbis iis orationem suam contaminarel ; gene «rali nomine complexus est impuritates, per « quas summatim nobis nefarias commonstravit « nuptias. Quia vero ex ejusmodi silentio, et « parum explicata prohibitione nuptiarum illicita- «rum, confusio nalure quedam est secuta : « τὰς ἀκαθαρσίας διέλαθε dv µπεριεκτικῶς ἡμῖν « τοὺς παρανόµους Ὑάμους ῥὑπέδειξεν, ᾿Επειδὴ δὲ « tf τοιαύτῃ σιγῃ καὶ τῷ ἀδιχγνώστῳ τῆς τῶν € ἀθέσμων γάμων ἀπαγορεύσεως ἑαυτὴν — à φύσις « συνέχεε, συνείδομεν Ύυμνοτερον τὰ περὶ τούτων « ἐχθέσθαι, ὀρίζοντες ἀπὸ τοῦ νῦν τὸν τῇ olxsig ε nudius haec exponenda statuimus, adeoque de- « ἐξαδέλφῃ πρὸς γάμου χοινωνίαν συναπτόµενον, f ε cernimus ; deinceps eum, qui cum sua Cconso- « πατέρα xal υἱὸν μητρὶ xal θυγαιρ, fj δύο χόραις « brina matrimoniisocietatecopulatur, aut patrem ,, « ἀδελφαῖς πατέρα, καὶ υἱὸν, Tj ἀδελφοῖς δυσὶ μητέρα « et filium cum matre ac filia, vel cum duabus « καὶ θυγατέρα, fj ἀδελφοὺς δύο δυσὶν ἀδελφαῖς, ὑπὸ « puellis sororibus patrem atque filium vel cum « τὸν της ἑπταετίας πίπτειν κανόνα, ἀφισταμένων « duobus fratribus matrem et. filiam, vel fratres « αὐτῶν προλήλως τοῦ mapavópou συνοικεσίο. » Τὸ « duos cum duabus sororibus ponam canonis μὲν τοῦ κανόνος ἐπάγγελμα, τοσοῦτον * καὶ οὕτως « septennio circumscriptam incurrere, nimirum τά γεὐπὸ τοῦ Πατρὸς σιωπηθέντα γυμνότερον ὁμοῦ καὶ « et ipsis a nefario matrimonio divertentibus. » πλατύτερον ὑπὸ τῶν μετέπειτα Πατέρων ἀἐκτέθειται Et hec quidem est illius sententia canonis, et in xal προσόνοµα ^ xavzxpépoc ὕὥρισται, χαὶ διακεκώ- hunc modum ab illo Patre silentio praterita Ἅλυται, Μνήμη δέ τις map! αὐτοῖς τῶν οὕτως ἐχόντων nudius pariter atque latius a. posterioribus expo- πρὸς ἄλλα 62 προσώπων, οὐδαμοῦ ὑπ' αἰτίαν ὅλως τι sita sunt Patribus, et nominatim ac parüiculatim τούτων ἠνέχθη, καὶ διαστάσει Ónénsssv. Ὃν, ὡς definita prohibitaque. Nusquam vero mentionem ἔοικεν, ἐντελέστεροι ὄντες οἱ νῦν ἔνιστάμενο, καὶ VARLE LEGCTIONES. $3 ἀλληλα, 1107 JUS CANONICUM 1108 continentiam ac religionem dirca nuptias illicitas, Α κατανοήσει φειδὼ καὶ εὐλάθειαν περὶ τοὺς ἀθέσμους et provenientes inde commistiones atque confu- siones. Preterea dum leges hasce, qua in usu reipu- blice nostre sunt, princeps inter alios religiosis- simus repurgavit ; opere pretium omnino duxit, eas cum sacris sanclionibus et canonibus conci- liare, prorsus ut consentientes iis efficerentur: ne quid ab eis discrepans, et peregrinum, et pugnans cum eis, adeoque alienum a statu Christiano, his inesset : quo respectu sacris etiam canonibus edicto publico, vigorem earum subdidit. Eaquede causa qui hactenus id accurate dederunt operam, τῶν γάμων, καὶ τὰς ἐντεῦθεν ῥἐπιμιξίας τε καὶ συγχύσεις. Ext καὶ τοὺς παρ ἡμῖν πολιτευοµένους τούτους νόμους ὁ εὐσεθέστατος ἐν βασιλεῦσιν ἀνακαθάρας, πρὸ ἔργου παντὸς ἴἔθετο, τοῖς ἱεροῖς θεσµοῖς καὶ κανόσι συµθιθάσιι τούτους καὶ συμφωνοῦυτας δεῖζαι τοῖς ἅπασιν, [ίνα μηδὲν ἁπᾷδον τούτοις, μτὸξ ἔχφυλον, καὶ πρὸς αὐτὺς µαχόµενον fd, μηδὲ Χρι- στιανικῆης ἀλλότριον καταστάσεως * Καθὸ xal τοῖς θείοις τούτοις Κανόσι χοινῷ θεσπίσματι την ἰσχὺν καθυπέταξε. Ai καὶ οἱ µέχρι τούτων ἀκριθωσάμε- vot τὸ τοῦ γένους ἀθόλωτον, οὐκ ἂν οὐδὲ τὸ περὶ τῶν ne quo contractu generis necessitudo polluatur; εἰρημένων προσώπων παρέδραµον σιωπῇ, et τι καὶ nequaquam personas indicatas silentio przteriis- τούτοις συνῄδεσαν ἀπρεπές τε καὶ ἄσεμνον. Τῶν sent, si quid eas putassent indecori et inhonesti p τοίνυν νομοθετῶν, τῶν ἐξ ἁγχιστείας χεκωλυµένων committere. Cum ergo legumlatores personoram x2t&Àoyov ποιησαµένων, xal µέχρι τούτων τὰ τῆς affinitatis ratione contrahere prohibitarum enume- Χωλύσεως καὶ µόνον ὁρισάντων, ὁ καὶ ἑτέρους εἰσ- rationem instituerint, et prohibitionis fines ad has ἀάγων ἐξ ἀγχιστείας γάμους, ὤν ol νοµοθετήσαντες οὐκ ipsas usque duntaxat extenderint : omnino is, qui ἐμνήσθησαν, οὔτος 3ólaw οἰκείαν ib αὐθεντίας πλι- etalias ob affinitatem prohibitas excogitat nu- βοῖ, οὗ νόµοις ἀκολουθεῖ, eive τοῖς μὲν mpocxsius- ptias, quarum illi legumlatores haud meminerunt, voc, τοῖς δὲ ἀντικείμενος * εἴτε δὴ καὶ τὰς αὐτοῦ suam amplificat ex auctoritatis usurpatione glo- θελήσεις xal θεραπείας, ὑπὸ προσωπείῳ δηθεν -i riam, nou legessequitur, astipulantes sibi, vel re- — *99 σεµνου xal τοῦ εὐπρεποῦς παρακερδαίνων µε- pugnantes: aut etiam suorum desideriorum ac *zTovjge. 'Eq' ᾧ καὶ τῆς νομικῆς ἀποσπαράξας studiorum lucra captatimprobesub larva quadam, εὐθύτητος τὸ ῥητὸν ixstvo, τὸ qís«ow * Οἱ ἆγ- honesti scilicet ac decori depravato prztextu. Χιστεῖς πρὺς ἆλληλους ἀνιόντων καὶ κατιόντων Quamobrem et dictum illud, avulsum a recta le- *4«v ἐπέχουσιν, ὅθεν καὶ ἀθεμίτως συνάπτονται * gum sententia, cujus hzec verba sunt: Α[ῆπος inter ὡς ἄμαχόν τι διεστραµµένως πμοφέρουσιν ὅδ. ᾿Απὸ se tam ascendentium, quam descendentium vicem | λεπτής φησι κρόκης δεσμεῖν ἐλέφαντα, εἰκῃ φυσιού- obtinent, ideoque nefarie copulantur : tanquam ' µενος. Ταῦτα Ὑὰρ τὸ τοῦ νόµου ἀξίωμα. Ελέγχει inexpuguabile quiddam perverse allegat Temere δὲ τὴν τοῦ λέγοντος ἐπιχείρησιν, τὸ τοῦ νόµου πλά- scilicet inflatus, elephantum se tenui filo colliga- Ίος, τρανότερον τὰ περὶ αὐτοῦ ἐξηγούμενου, xi turum ait. Est illud quidem juris axioma. Sed co- µόνοις τοῖς ἀπηριθμημένοις προσώποις τὴν κώλυσιν natum bominis hzc proferentis ipse textus legis ὁριζόμενον, τοῦ μὴ xàv τούτοις τὸν qduov εἰς ἀπέ- redarguit, clarius hanc sententiam exponens, et avrov εἴργεσθαι. Ποίαν γὰρ ἔστιν ἰδεῖν σογχένειαν personis duntaxat enumeratis prohibitionem defi- Ἀ αἵματος οἰκείωσν μεταῖὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ niens ; ne in his etiam πυρίί in infinitum prohi- τῆς τοῦ ἀδελφοῦ µου Υαμετῆς, ἵνα καὶ ἡ bb ἔμου co beantur. Quam enim, obsecro, videre estcognatio- 5v τεχθεῖσα αὐτῷ συνάπτεσθαι χωλύηται ; 'AAV 5 nem vel necessitudinem sanguinis inter me fra- σύγχυσις ἐνταῦθα, xai ὁ φυρμὸς παρὰ τῶν ἔθελο- tremque conjugis fratris mei, propler quam ex me Χάχων προφέρεται, xal ἡ τῶν συγγενικῶν ὀνομάτων nata filia cum ipso contrahere prohibeatur ? Sed ἄμειψις, Οὓς καὶ προσφόρως àv τις χαλέσῃ συγχν- pretexitur hic ab istis malitiosis hominibus confu- tob, οὕτω προδήλως τοιαύτην σύγχυσιν οὐ mpz- sio quedam et permistio, cognaticorumque nomi- Ὑμάτων µόνον, ἀλλὰ καὶ ὀνομάτων εἰσάγοντας, xsi num permutatio. Quos sane non abs re quispiam ϱ ἀδελφὰς μὲν, τὰς br ἆδελφοτς, καὶ νύμµφας ὀνομάζειν confusionis auclores dixerit, qui tam manifesto βιαζοµένους ἀπὸ τῆς θαυμασίας ταύτης πλοκῆς xii tantam confusionem non modo rerum, sed eliam ἄντιπεριχωρήσεως, ἀδελφοὺς δὲ τῆς γυνκικὸς ἔμπα- vocabulorum inducant, et eas quidem, qua fratri- λιν (βαδαὶ τῆς µεταδολῆς καὶ τῆς συγχύσεως !) τοὺς busnuptz sunt, sorores ac nurusappellare cogant, αὐτῆς ἀνδραδέλφους, El δὲ Óet xai ἡμᾶς πρὸς τας ex hoc admirabili nexu complexuque mutuo; vi- τούτων συγχύσεις ἐνίσιασθι, πόσῳ μᾶλλον καὶ ceque versa, fratres dicere mulieris (04059, qua αὐτοὺς εἰρχθήσεται δικαιότερον καὶ ἡ τῶν δύο ἀῤῥε- isthec mutatio, que confusio!) qui mariti mulieris wv ἐξαδέλφων πρὸς τὰς ἀφ᾿ ἑτέρυ γένως κκδελ- fratres sunt. Quod si nobis etiam confusiones ho- qz« συνάφεια; ὧν cUro µέχρι xal τήµερον ουτε rum oppugnande sunt, quanto secundum ipsos vépoc οὔτε κανὼν τὴν ἐπιμιξίαν ἀπέτρψεν, ἀλλ tiequius meliusfuerit, etiamduorum consobrinorum ἀνεπικωλύτως xai ἀδεῶς διενεργείται ὁσημέραι. Καὶ cum duabus ex alia familia consobrinis copjunclio- σύγχυσις ἐντεῦθεν xal ἄμειψις τῶν τῆς συγγενείας VARUE LEGTIONES. SS προφέρει. 1411 JUS CANONICUM 110 les fuerint, et ab Ecclosia exclusi, licet instar lu- A καὶ µέγας Βασίλειος, 6 xat. τὰ βάθη τοῦ Πνεύμασος, minarium splenduerint. Unum preter hec, et xarà τὴν θεολόγου, ἐρευνῶν * paucis quidem verbis, adjiciemus. Si quidem illa de confusione verba, incogitanter ipsorum injecta scripto, etiam sine defectu in magni Basilii epistola posita probaverint : concedatur sane, ut que ipsorum est sententia, sepius indicstarum personarum conjunctio sit illicita. Nam sic habet sacer ac magnus ille Basilius, qui et spiritus profunditates, ut Gregorius Theologus ait, scrutatur. Basilius ergo de nuptiis quibusdam illicitis lo- — O5coc περί τινος ἀθεμίτου Ὑάμου διαλεγόµενος, quens, compendiariam prebet notam, qua illicite ἐπίτομον γνώρισμα δίδωσιν, ἓν ᾧ τὰ τῶν ἀθεμίτω nuptis a legitimis facile secerni possint. In qui- Ἱάμον ῥᾳδίως τῶν νοµίµων ἀποκριθήσονται ' Ἐν bus, inquit, generis appellationes confunduutur,in oic, λέγων, τὰ τοῦ Ὑένους συγχέονται ὀνόματα, ἐν his nefarie sunt nuptism. Hec illi tomo verba sunt τούτοις ὁ γάµος ἀθέμιτος, Καὶ ταῦτα μὲν ὁ τόμος" incerto. Verum epistola cum de iis differat,qui ex Αὐτῃ δὲ τῇ ἐπιστολῃ περὶ τῶν ἐξ ἑνὸς ἀνδρὸς καὶ uno viro et duabus feminis sororibus nascuntur, ὁυοῖν γυναικῶν ἀδελφῶν τικτοµένων ὅντος τοῦ λόγο, nibil aliud positum invenire est, quam hsc ipsa πλέον οὐδὲν προσκείµενον εὐρεῖν ἔστι τῶν οὕτως verba : Quanam, inquit, ex cognatione sic natos B ἐχόντων ῥητῶν. Ἐκ ποίας, φησὶ, συγγενείας τοὺς appellabunt ? Num fratresinter se dicent, an con- Ὑεννηθέντας προσαγορε-σουσιν; Αδελγοὺς ἀλλήλων sobrinos ? Utraque certe competent eis, propter ἢ ἀνεψιοὺς προσεροῦσιν» ᾿Αμϕότερα Ὑὰρ αὐτοῖς confusionem. Quamobrem cum verba tomi, ab in- προσαρμόσει διὰ cv σύγχυσιν. Τοσαύτης οὖν bur terpretis rerum divinarum Basilii verbis tantopere Φφωνίας ὑπούσης tov τοῦ νόµου SS ῥητῶν πρὸς τὰ discrepent, tum ipsorum verborum, tum sensus aoo θεοφάντορος καὶ τῇ φράσει xal τῇ ivvolg, καὶ relione; cumque adeo remota sint a se invicem, οὕτως ἀπεξενωμένων πρὸς ἄλληλα, ὡς διάκενον µόνον ut nemo non illa tomo comprehensa pro vano ἀναπλασμὸν παρὰ πᾶσι τὰ τοῦ τόµου ταῦτα νομἰ- figmento duntaxat habeat: quisquis sane tanquam ζεσθαι, ὁ τούτοις καθάπερ τινὶ καθολικῷ κανόνι- generali quadamregula temerevolenthisuti,totque ῥἀνεπιστάτως Ὑχρώµενος, xal τὰς τηλικαύτας ἑντεῦ- confusiones inde matrimoniis invehere, seipsum ϐθεν συγχύσεις ἐπεισάγων τοῖς Ὑάμοις, ἑαυτὸν δώπου imprudens decipit, dum falsis ex principiis, ceu λέληθεν ἁπατῶν, ἐξ ἀνυποστάτων ἀρχῶν, ὃ δὴ dici solet, opiniones suas probare nititur. λέγεται, τὰ δοκοῦντα κατασκευάζειν τεχνώµενος. Restat, ut ad ipsorum honestum, honesti ϱΓΦ- — Asixstat τοίνν πρὸς τὸ εὐπρεπὲς αὐνῶν, τοῦ textum ac fulcrum, paucis differendo respondea- µεὐπρεποῦς πρὀθλήμα τε καὶ ἔρεσμα, μικρά τινα mus. Hi enim homines citra discrimen ullum alia C διαλαθεῖν. Καὶ γὰρ οὔτοι μὴ διαστέλλοντες, ἀλλ pro aliis proferentes, deque aliis pronuntiata mali- ἕτερα àV0, ἑτέρων προθαλλόμενοι, καὶ τὰ ἐφ ἑτέρων gne suffurantes, etaures simpliciorum demulcendo corrumpentes, dictum istud : In nuptiis nonsolum quid concessum, sed etiam quid honestum sit, quserimus : sursum, deorsum allegant. Enimvero qui jura vel paulum inspectitavit, omnino nequit ignorare, quemadmodumin paulo ante precedenti, et xix quoque capite, de naturalibus liberis et adoptivis, quique a servis descendunt, et a servili affinitate, deque aliis quibusdam lex disserat : ita pervulgatum istud honesti capitulum regule cu- jusdam instar legis auctoritate promulgatum esse de liberis constitutorum in dignitate, deque patro- nis : ut hi quidem libertinis, illi vero personis sce- ἐχφωνηθέντα κακούργως µκλέπτοντες, xri τὰς τῶν ἁπλουστέρων ἀχοὰς παρασαίνοντες, τὸ, Ἐν τοῖς Ὑάμοις, φασὶν, οὐ µόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ xal τὸ εὐπρεπὲς ζητουμεν, ἄνω xal κάτω προφὲ- ρουσιν, ΄Όπερ ὁ καὶ μικρὸν ἐγκύψας τοῖς νόµοις, οὐκ ἀγνοήσει πάντως, ὅτι ὥσπερ &v τῷ μικρῷ πρὺ τούτου χεφαλαίῳ, πρὸς δὲ, καὶ ιθ, περὶ τῶν φυτικών παίδων καὶ τῶν θετῶν, καὶ τῶν ἀπὸ δούλων κατ- αγοµένων, xal τῶν ix δουλικῆς ἀγχιστείας, καὶ ἑτέρων τινῶν τῷ νόµῳ διείληπται ' οὕτω δὴ xal τν περιφόρητον δὴ τοῦτο τοῦ εὐπρεποῦς κεφάλαιον, περὶ τῶν ἀπὺ τῶν ἀξιωματικῶν µτικτοµένων Yr πατρώνων * ὥστε τοὺς μὲ μὴ ἀπελευθέρος, τοὺς nicis matrimonio non copulentur. Et quidem hoc Ὦ δὲ μὴ σκηνικοῖς προσώποις πρὸς γάμον ἁρμόζι- caput expositum esse peculiariter, ad prohibendum conjunctionem illorum, qui senatorii sunt ordinis, cum libertinis, aut scenicam factitantibus : ipse textus legis silectus fuerit, ostendet. In conjun- ctionibus nuptiarum, inquit, non solum conside- randa subtilitas est, verum etiam num sit hone- stum,quod agitur. À tque hujus regule obscuritatem explicans Stephanus, et quibus congruat casibus, docens: Hoc dixit, inquit, capite xvt, cujus ini- tium, Senatoris filia: quasi diceret, clarius isthic expositum esse. Deinde apponit ipsa etiam verba, σθαι, τῷ νόµῳ κεκανόνισται. Ότι δὲ τὸ τοιοῦ- τον Χεφάλαιον Ἰἰδιαζόντως πρὸς ἀπαγόρευσιν τῆς τῶν συγκλητικών πρὸς ἀπελευθέρυς fj σκηνικος συναφείας ἐκπεφώνηται, αὐτὸ τὸ τοῦ νόμοῦ πλάτος παραστήσει ἀνχγνωσθέν, Ἐν ταῖς συναφείαίς γὰρ (qnoi) vov γάμων, o5 µόνον τὴν ἀκρίδειαν σκο" πεῖσθαι χρεὼν, ἀλλ’ sl. xal σεμνὸν ἐστι τὸ πραττό- μενου. Τοῦ δὲ τοιούτου κανόνος τὴν ἀσάφειαν ἀνα- καλύπτων ὁ Στέφανος, καὶ molo διδόσκων ἆρμστι- σθαι 60 θέµασι * τοῦτο εἶπε (φησὶν) iv τῷ τς αεφα- λαίῳ, Σενάτορις φίλια * ὡσανεὶ λέγων, σαφέστερν YARLE LECTIONES. US «ej «duos, US ἁρμόζεται. 1113 GRJECO-ROMANUM 1114 ἐκεῖ λέλεκται. Εἶτα και παρατίθεται αὐτὰ τὰ ῥητὰ, A unde sumpta sint, et quo spectent. Ea sunt hujus- ἐξ ὦν καὶ BU à εἴληπται, ἅτινα οὕτως ἔχει * Οὔνε ἡ modi (47). Neque filia, vel neptis, vel proneptis θυγάτηρ, f| bvyóvn, fj προεγγόνη τοῦ συγκλητικοῦ, senatoris, liberto nubere potest; vel ei, qui arlem ττι ἀπελευθέρῳ Ὑαμεῖσθαι, fj vp παιγνίαν σκη- senicam exhibuerit ; vel cujus pater ct mater ar- wv ἐνδειξαμένῳ, fj ἐκείνῳ, οὗτινος ὁ πατὴρ καὶ tem exercuerit scenicam. Kt bsc quidem de his à µήτηρ παιγνίαν ἐνεδεξατο σκηνικήν. Καὶ ταῦτα lingua legum (48) Stephanus. At vero pronun- μὲν ἐπὶ τούτων ἡ τῶν νόμων γλῶσσα Στέφανος. Τὸ µία de aliis, el quz valere duntaxat in illis de- δὲ τὰ by! ἑτέρων φιφωνηθέντα, καὶ τὴν ἰσχὺν iv bent, ad alia trahere queque manifestam inter- ἐχείνοις ἔχειν ὀφείλοντα, µετάγειν ἐφ Évrpx, καὶ pretationem habent, detorquere preter senten- τὰ πρόδηλον ἑρμηνείαν ἔχοντα παρὰ τὸν νόµον µε: tiam legis, id scilicet hoc ipsum est, quod revera ταποιεῖν αὐτὸ τοῦτο δὴ τὸ, τὴν ὡς ἀληθῶς σύγχυσιν confusionem gignit, atque etiam falsi crimine for- ἑργαζόμενόν ἐστιν, ὁ τάχα καὶ ὑπὸ πλαστογραφίας — tassis incautos obstringet. ἔγκλημα θήσει τούς xs δη μλ παραφυλάττοντας, Ώσπερ οὖν οὐκ ἔστι ταὐτὸν, τὸ, ἕνα ἄνδρα συ.- —— Quemadmodum ergo non idem est, eumdem φθεἰρεσθχι δύο ἀδελφαῖς (τοῦτο δὴ τὸ τῷ µεγάλρ — virum duas sorores stupro polluere (quod a magno Βασιλείῳ xaÀüe ἀπαγορευθὲν), τῷ δύο κηδεστῶν P illo Basilio recte prohibitum fuit) et duorum affi- παῖδας ἀλλήλοις συζεύγνυσθαι * οὕτως οὐδὲ τοὺς ἀπο- — nium liberos inter se copulari : sic neque procre- τεχθέντας παῖδας τοῦ Δημητρίου τε καὶ τοῦ Nixo- atos ex Demetrio et Nicolao liberos, copulari quis- λάου, συναφθῆναί τις κατά τινα τρόπον Χωλύσει Διὸ quam ullo modo vetabit. Ideoque de sententia καὶ αὐτὸν τὸν θεοφόρον xai µέγαν Ἀασίλειον vópp divini magnique Basilii, cum ex prescripto legis πρὸς Ὑάμον ὁρμωμένοις, Tvouxtat τούτοις ὁ τοιοῦτνος ad matrimonium progrediantur, patet eis a4 époc xal συγκεχώρηται. Συγκεχώρηται δὲ, ἐπεὶ μὴ hujusmodi concessas nuptias aditus. Et concesss κεκώλυται. Οὐ κεχώλυται δὲ, ἐπεὶ µήτε παλαιὸς sunt, quia non prohibite. Non prohibite, quia κανὼν, µήτε μὴν ὁ τόµος αὐτὸς ἀναιρῶν που ÀÍ- neque canon vetus, neque tomus ipse probatur eas xvutuxi, ὡς ἅπαν ἐν τούτοις συνάγων τε καὶ Ἱστὰς τὸ tollere : cum conclusionem uuiversam in eis col- συμπέρασμα, xal pdvooc ἀδελφοὺς δύο, ἐξαδέλφας ligat ac terminet,tantumque duos fratres a conso- δύο ἀπείργων λαμθάνειν, καὶ θεῖον xal ἀνεψιὸν brinis duabus ducendis arceat; οἱ patruum cum ἁδελφὰς δύο, καὶ τὰ τούτων ἀνάπαλιν περαιτέρω δὲ filio fratris, a duabus sororibus et qua vice versa μηδὲν πολυπραγμονῶν, μηδὲ ἀποφαινόμενος Καθ fiunt: nihil ulterius vel inquirens, vel pronun- ὃν λόγον xal ὁ µακαρίτης χῶρος Σέργιος, πολλῇι τῃ C tians Quam rationem secutus etiam Ὀθβίθ memo- πείρᾳ τούτων γεγυµνασµένος, τὸ συνάλλαγμα Ῥω- μανοῦ τοῦ.υἱοῦ Γενεσίου τοῦ πατρικίου πρὸς cvi» ϐυ- ατέρα τοῦ τῶν εὐαγῶν οἴκων οἰκονόμου, ἐπέτρεψεν ὡς ἀκώλυτον, εἰ καὶ πολλῷ τοῦ νῦν προθάντος butvo ἐπισφαλέστερον, ὡς καὶ ὄντως συγγενικόν * ὅτι xal Odo ἀμφιθαλῶν ἀδελφῶν ὑπόντων, δύο δὲ πρώτων ἐξαδέλφων ἑτέρων, ᾿Αγάθης λέγω καὶ Ρω- μανού * ὦν ὁ μὲν, τῇ ᾽Αγάθῃ συνήφθη * τῶν δὲ. ἡ θυ- γάνηρ τῷ τῆς ᾿Αγάθης ἐξαδέλφρ Ῥωμανῷ * dv οὐδὲν, ὡς ἂν αἴποις αὐνὸς, ἀπρεπέστερον * ὡς πάντη ἐγγίζον τῷ &mb τοῦ τόµου Χεκωλυμένῳ, xal τὸ αὐτὸ σχεδὸν ὃν τῷ δύο ἀδελφοὺς δύο ἐξαδέλφας ἀγαγέσθαι, εἴγε καὶ μᾶλλον µία σὰρξ ὁ πατὴρ τῷ vip. ἤπερ ἀδελφὸς ἀδελφὼ, κατὰ τὰς σὰς ἐξηγήσεις. ᾽Αλλ) ὅμως νόμων rie patriarcha Sergius, in his rebus usu mu!to exercitatus, contractum Romani, Genesii patricii filii, cum piarum sedium «cconomi filia, ceu mi- nime prohibitum concessit : licet ille multo magis lubricus esset, quam qui modo contigit, veluti revera cognatione non carens. Sunt enim ibi duo germani fratres, et alii duo consobrini, Agatha videlicet, ac Romanus: quorum hic, copulatus est Agathe, illorum vero, Agathze consobrino Ro- mano juucia filia : quo nihil vel ipse fateri cogeris inhoneslius, cum omnino propius ad id accedat, quod tomi scripto prohibitum est ; idemque sit propemodum ; ac si duo fratres duas consobrinas ducant: siquidem magis una caro sunt pater et τινῶν καὶ κανόνων qu συναιροµένων τῃ ᾿Ἐκκλησίᾳ D filius, quam duo fratres, secundum interpretatio - πρὸς τὴν τούτων διάστασιν, ἀλλὰ μηδΣ τοῦ τόμου ῥητῶς αὐτοῦ, ὁ τοιοῦτος Ὑάμος προέδη τε καὶ cov- έστη, xal ἀπαρενόχλητος ἔμεινε, τῇ πολιτείφ mios χεκηρυγµένος Ov καὶ χκατάδηλος. Καὶ pupíx τούτων ἐχόμενα αυναλλάγματα và την εὐνομουμένην ναύτην εὗροι τις µεγαλόπολιν ἐμπολιτευόμενα, Διόπερ τοῦ τόμου λοιπὸν ἐντὸς στήστι, καὶ ὅριον αὖ- τὸν ἕξεις, xal οὐκ ὑπερθήσῃ, οὐδὲ περιεργότερος τούτου καὶ ἐφεχτικώτερος iom, οὐδὸ τῶν νοµίµων νοµιµώ- nes luas. Tamen, nec legibus quibusdam atque canonibus Ecclesi: causam pr:ehentibus ad horum diremptionein, nec ipso quoque tomo; matrimo- nium hujusmodi locum habuit, et contractum fuit et mansit a nemine oppugnalum, per universum imperium publicatum ac manifestum. Adeoque reperiat aliquis vel sexcentos hujusmodi contrac- tus in hac bene constituta urbe maxima feri. Quapropter intra tomum ipsum consistes, eumque ceu limi'em tibi statutum non transilies, nec eo curiosior ac tenacior eris,nec magis legiti NOTA. "n d. 1. 42. D. De rit. nupt. 48) Hoc est, interpres. Hinc Glosse legum dictse. 1115 JUS CANONIGUM 1116 mus quam ipse leges, nec canonibus sive regulis A τερος, οὐδὲ τῶν χανόνων εὐθύτερος, οὐδὲ τῶν τού- rectior, nec ipsis Patribus qui harum auctores sunt, in sanandis ac repurgandis animis peritior, quicunque tandem sis. Ubi vero novas coegeris synodos, novosque tomos composueris, adjunctis sententiis [mperatoriis : tunc fortasse nos etiam te sequemur in iis, quie postea contingent : sed ita tamen, ut eos qui jam legis auctoritate copulati sunt, ac liberos procrearunt, nequaquam separa- turi simus; ne malum malo sanantes, et ipsos digamos efficiamus, et procreatos ex eis liberos exheredes, et mendicos, et Iros,et ipsius denique nature probra. Donec autem novus quispiam tomus haud prodierit, et eedem leges atque ca- nones vigorem suum oblinuerint, nec fleri po- terit, ut aboleantur : multo minus fieri posse scias,ut hoc modo contracla matrimon:a diriman- tur. Sed enim, vir optime ac gravissime, quique legum novarum es auctor (cave excandescas, dum epportune veritas liberius tecum agit), coerce lin- guam, coerce paululumsi potes; taudem aliquando prisca pariter ac recentia Patrum decreta reveri- tus, quorum terminos ne moveas, Exspecta dicendi et contradicendi locum atque tempus, paulo post obventura libi. Parum adhuc spatii restat, et in solio seniorum laudabis Dominum. Cnr ante thronos, munera tbonorum ad te rapis ? cur onera portatu difficilia colligas, qua nec digi- lo. moveri possunt? Ubi paulum adhuc temporis abierit doctoris te thronus excipiet. Uculos undique luos circumfer ; ac vide quemadmodum hec ab hac, illec ab ista parte metropolis exspectans supinis te manibus excipiant ; altera invidens alteri, dum utra ducem doctoremque te sit habitura contendunt. Tum nimirum et com- modius trades, qua visa tibi fuerint; et leges majore cum confidentia feres, et vicissim magis adhuc nova promulgabis, et alios clamore vinces. Quin etiam elato supercilio, torvum eos intuebe- ris, ac litanicum in morem ; nasumque totum in eos expandes, et fortasse moderaliores ne quidem mussilare sines, tamelsi canitiei et zetatis digni- τους θεµένων Πατέρων ἐπιστημονικώτερος εἷς φυχῶν θεραπείαν xxi κάθχρσιν. ὅστις ποτὲ s, "Ὅτε δὲ καὶ νέχς συνόδους ἀθροίσεις, καὶ τόμους ἑτέρους συνθήσεις, καὶ βασιλικὰς ἐπικρίσεις προσθήσεις, τότε τάχα σοι xal ἡμεῖς πρὸς μὲν τὰ ἔμπροσθεν ἐπαχολουθήσομεν, τοὺς 02 νόμν σωναφθέντας ἤδη καὶ παιδοποιήσαντας, οὐδαμῶς διαζεύτοµεν, ὡς ἂν μὴ διγάµους ἅπεργ:- σώμεθΣ, χαχῷ τὸ καχὸν ἰώμενοι, ἆ- αχλήρους δὲ καὶ τοὺς τούτων ἀποτεχθέντας, καὶ προσχίτας, καὶ Ίρος, καὶ αὐτὸ τοῦτο, ὀνείδη της φύσεως, "Έως 9' ἂν τόμος μὲν οὕπω απχινὸς ἕτερος, οἱ αὐτοὶ δὲ νόμοι τε xai κανόνες ἐπέχωσιν, ἀναιρεθηναι δὲ τούτους ἀμήχα- vov, ἀδυνατώτερον εὖ ἴσθι xal τὰ οὕτως ἔχοντα Gu- λυθῆναι συνοικέσια. 'AAÀ', c ΠΒέλτιστε καὶ σεµνοπρε- πέστατε, χαὶ νόμων εἰσηγητὰ Χπινῶν (xz! σοι µη: ὃν πρὺς ὀργὴν, εἰκαίρως παῤῥησιαζομένης τῆς ἀληθείας), ἐπίσχες μικρὺν την γλώττχν, ἐπίσχες, εἰ δυνατὸν, αἰδεσθεὶς ὀψέ ποτε παλαιά τε ὁμου καὶ véa Πατέρων διδάγµατᾳ, ὦν gh µέταιρε ὅρια. ᾿Ανάμεινον τὸν τοῦ λέγειν καὶ ἀντιλέγειν τόπον τε xxi καιρὸν, d ez' ὀλίγον Ἶξει σοι. "EX βραχὺ, καὶ iv χαθέδρᾳ πρε- σθυτέρω» αἰνέσεις τὸν Κύριον, Τί πρὸ τῶν θρόνων za τῶν θρύνων ἁῤπάζεις ; Τί δεσµενεις φορτία δυσθά- σταχτα, ἃ μηδὲ τῷ δακτύλῳ κινῆσαι δυνατόν ; Mixpow . ὅσον xal ὁ τῆς διβασκαλίας θρόνος σε ὑποδέξεται. "Apov κύχλη τοὺς ὀφθαλμούς σου, xal ἴδε, ὡς ἡ μὲν ἔνθεν, ἡ δὲ ἐντεῦθεν τῶν µητροπόλεων περ'µένουσαι, ὑπτίαις σε γερσὶν ἀπεκδέχονται, xal ἀντιζηλοτυποῦσιν ἀλλήλαις ἐρίζουσαι, ποτέρα τούτων καθηγητὴν καὶ δι- δάσκαλον ἔζει σε. Τότε γοῦν καὶ εσηγήσῃ τὰ δόξαντα εὐκαιρότερον, καὶ θεμιστεύσεις θχῤῥχλεώτερον, καὶ ἀντινομοθετήσεις τὰ ἔτι καινότεα, καὶ ὑπερφωνή- σεις τοὺς ἄλλους. Καὶ που καὶ τὰς (puc ἀνασπάσας, δριμύ τι τούτοις ἐμθλέψεις, καὶ τιτανῶδες, καὶ ὅλον αὑτοῖς τὸν μυκτῆρα δημοσιεύσεις * καὶ οὐδὲ γρύξαι τυχὸν τοὺς ἐπιεικεστέρους ἀφήσεις, κἂν πολιᾷ xai γρόνῳ προέχωσιν * ὡς νῦν γε τῶν πρεσδυτέρων κατ- επαιρόµενος, xal τὸ τοῦ λόγου ἐν καρὸς αἴσῃ αὐτοὺς λογιζόµενος. Κρῖμα σεχυτῷ θησαυρίζεις, ἐν ἡμέρᾳ ἀν- τχποδόσεως περιμένον Gt, Ἰλλλ’ οὗ πείθοµεν. Καὶ τὸ ἑξῆς αὐτὸς σεχυτῷ ἐπίλεγε. tate prestent : quando jam temet adversus seniores efferens, eosque loco gregariorum (quod aiunt, militum habens, condemnationem ipse tibi cuimnulas, αυ tibi ad diem illum compensationis est exspectanda. Sed frustra hec Tu ipse tibi quod superest, adjungito. RESPONSIO Ad eum, qui prohibitas aiebat esse nuptias inter personas ex tribus diversis 'amiliis. Caniclei quidem preses obstinate, atque eliam inconsiderate(ut lene quid dicam),instat, nefarias inquiens esse nuptias inter personas trium di- versarum familiarum. Temere vero id dicere convincitur. Quippe nihil affer! ex jure, quod lo- cum habeat. Ego vero servus tuus, quod diserte non vetitum est a lege, nequaquam ex conjecturis admittere possum, tanquam expressum. Lex enim de personis trium diversarum familiarnm qua contjahere vetantur, diserte verbis hisce disserit: ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ Πρὸς τὸν λέγοντα κεκωλυμένον εἶναι τὸν ἐκ τριγενεία- γάµον. καὶ ἀσυγχώρητον. » Ὁ μὲν ἐπὶ Κανικλείου, ἀμετιθέτως, ο) πολὺ δὲ εἰπεῖν καὶ ἀπερισκέπτως ἑνίσταται, λέγων εἶναι τὸν εἰρημένον ἐκ τριγενείχς Ὑάμον παράνοµον. ᾿Ελέγ- χεται oi µάτην «φθεγγόμενος. 0ὐδὲν καὶ παρίστη- σιν ἐκ τοῦ νόµου χαΐριον. ᾿Εγὼ δὲ ὁ δοῦλός σου τὸ μὴ παρὰ τοῦ νόµου «ητῶς χωλυθὲν o) δύναµαι ἀπὸ στογασμῶν ὡς ἐκφωνηθὲν παραλἐέχεσθαι. Καὶ γὰρ ὁ νόμος περὶ τῶν ἐκ τριγενείας Χεχωλυμένων ῥητως διέλαδε, φάσκων οὕτως * Οὐδὲ τὴν ποτὲ γυναῖχα τοῦ προγόνολ Μου λαµθάνω, Οὐδὲ ἡ μητριὰ λαμθάνει 1117 GFELECO-ROMANUM 1118 τὸν Ὑενόµενον ἄνδρα τῆς προγόνης αὐτῆς * & σχεδὸν A Nec uxorem privigni quondam mei duco. Nec καὶ πρώτου βαθµου εἶσιν, εἴ τις x&v. τούτους εἰσάγειν βαθμοὺς ἐκθιάσοιτο, Περὶ δὲ τῶν ἄλλων ix τριγε- γεία, ὡς ἀκωλύτων, οὐδὲν ὅλως ὁ νόμος διέλαδε. Διὸ xal οὐδεὶς οὐδέποτε δικαστὴς τοιοῦτον Ὑάμον διέσεισε. Καθάπερ ἀμέλει xal ἐν τῷ τόμῳφ τοῦ Σισι- νίου, ὃ μὲν ῥητῶς κχεκώλυται, ἕκτου βαθμοῦ εὗρι- σκόµενον, µεµένηκεν ἀπαράθατον ὃ δὲ παρεῖται, δηλαδὶ ὣς ἀκώλυτον, παρ) οὐδενὸς μετὰ ταῦτα xt- χώλυται * ὅπερ iati τὸ ἐξ ἑκατέρου µέρους Ἰσάζον, ὅταν θεῖος xal ἀνεψιὸς, θείαν λαμθάνει xal ἀνεψιάν. Δέχα γὰρ καὶ ἑπτὰ ἔτη κοιαΐίστωρι ὄντι ἔξυπηρετι- σάµην τῷ μακαρίτῃ χυρίῳ µου τῷ Μυστικῷ, καὶ τοιαῦται πολλαὶ ὑποθέσεις ἐκινήθησαν £v τε τῇ βασι- noverca nubit ei qui vir privignz ipsius fuit. Quse sane propemodum primi sunt gradus, si quisin his etiam gradus introducere cogat. De cseteris ex tribus familiis diversis, velut ad ques nulla prohi- bitio perlineat, nihil omnino lex est comple1a. Quo fit, ut nullus unquam judex ejusmodi nuptias oppugnarit. Itidem in Sisinii tomo, «uod diserte prohibitum fuit, veluti qu d sexti gradus esse deprehenderetur, a nemine tentatum mansit: quod autem omissum, veluti quod minime velaretur, a nemine deinceps prohibitum fuit. Id vero est, quod ex utraque parte quamdam habet cqualita- tem : uti cum patruus et fralris filius, amitam et λευούσῃ xai iv τοῖς ἔξω. Καὶ πρὸς ἔκετνον ἔγραφον B fratris filiam ducunt. Equidem annis xvi] bone ol χριταὶ. Καὶ εἷς τὸ κοιαιστώριον δὲ τοιαῦται πολ- λαὶ ὑποθέσεις ἐκινοῦντο. Αλλ) οὐδέποτε τοιοῦτος ἐχωλύθη βαθµός. Ἐν μὲν γὰρ tà φυσική συγγενείᾳ τὸν ἕζδομον βαθμὸν οὗ παρεξερχόμεθε. Οὐδὲ γὰρ ἡ φύσις ἀνέχεται ὑπὲρ τοῦτον τὸν βαθμὸν τὴν ζωὴν civ ἀνθρώπων ἐπεκτείνεσθαι. Ἐν δὲ τοῖς ἐξ ἀγχι- στείας καὶ τοῖς bx τριγενείας, ὅσα ὁ νόμος ῥητῶς διω- ῥίσατο, ταῦτα ὀφείλουσι διαφύλάττεσθαι. Τὸ δὲ διὰ τί, ob χρὴ πολυπραγιονεῖν, οὐδὲ τὰς αἰτίας ἐπιζητεϊν. "Ότι καὶ ὁ νόμος οὕτω φησίν * Οὐ δεῖ πάντων τῶν νο- µίµων λογισμὸν ἀπαιτεῖν. Εὑρίσκουται γὰρ οἱ πολλοὶ, ἀναιτιαλόγητοι. Καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον νόμιµον, δίγεστον καὶ παλαιὸν, xal πρὸ τῆς μοναρχίας, "Όσα δὲ μὴ ῥητῶς ὑπὸ τῶν νόµων κεκώλυται, ταῦτα τῶν χεχωλυμένων ὑπερτείνοντα, πράττεται ἀδεως. memorie Mystico servii, cum quaestor esset : ac ejusmodi cause complures tam in urbe imperato- ria, quam foris, sunt mola: de quibus ad illum judices perscribebant. Movebantur etiam in Que- storio complures ejusmodi causs. Sed gradus ille nunquam probibitns fuit. Etenim in cognalione naturali gradum septimum non przterimus. Quippe nec ipsa natura concedit, ut. vita mortalium ultra gradum hunc porrigatur. [η iis autem, qua: sunt ex affinitate, triumque familiarum conjunctione necessitudines, observari debent, quzcunque lex diserle statuit. Nec investigandum curiose, quam- obrem : Nec inquirendz cause. nam οἱ ipsa lex inquit : Non omnium, quz legibus traditax sunt, C petenda est ratio. Quippe leges plereque nullam habere causam inveniuntur. Atque hoc sane jus et ex Digestis, et vetus est, et aute monarchiam pro ditum. Qusecumque vero non diserte prohibita sunt a legibus ea tanquam extra numerum velitoruin sese porrigentia, fiunt impune. 'O δὲ πάλιν ὡς ut(a τι mooóz)Aogsvo: φη- civ, ὅτι Ἐν τοῖς Ὑάμοις οὐ µόνον τὸ ἔπιτε- τραμµένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς δεῖ ζητεῦν, καὶ ix τούτου πειρᾶται χρατήσαι τοῦ ἀγῶνος. Αὐτόθεν ὃξ τὴν λῦσιν ὁ νόμος ἐπάχει, xal πᾶσαν ἀπολογίαν ἀποῤῥαπίζει, Περὶ γὰρ των ἐκ φυσικῆς ἐπιθυμίας προθιθαζοµένων εἷς τὸ παράνοµον, τοῦτο διέξεισι͵ xal φησιν * 'O φυσικὸς πχτηρ οὐ λαμθάνει την πορνογενη αὑτοῦ θυγατέρ. Τὸ γὰρ φύσει δί- χαιον καὶ τὸ εὐπρεπὶς ἓν τοῖς Ὑάμοις σκοπεῖται, Τὰ αὐτὰ xxl περὶ δουλικης συγγενείας φυλάττεσθχι δετ. Καὶ εἰκότως. El γὰρ καὶ συγγένεια ἐν τούτοις οὗ θεωρεῖται διὰ τὸ ἀκέφαλον, ἀλλὰ διὰ τὸ εὔσχημου συντηροῦνται xal ταῦτα. Καὶ οἱ λόγοι, ἐν oi; ἐξεφω- νήθησαν, bv ἐκείνις καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχουσι, Τὸ δὲ περιθιάζεσθαι αὐτοὺς, fj ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἀποκρί- νεσθαι, παρανοοῦντος τούτους ἐστί. Καὶ ol ἀντιλέ- Ύοντες, μηδὲ ἑπόμενοι τοῖς χειμένοις νόµοις, ἀλλ᾽ έτερα ἐξ οἰκείων παρεισάγοντες, o) θικαστῶν, ἀλλὰ νομοθετῶν τάξιν πειρῶνται ἔχειν. ᾽Απαρχῆς Ὑγὰρ ἁδιάκριτος ἣν ἡ πρὸς ἀλλήλους συνάφεια. Tov δὲ νομοθετῶν ῥητῶς Κκωλυσάννων τὰ δοκοῦντα ἀθέμιτε, τὰ λοιπὰ προθαΐνει μὴ χωλυόµενα. Διὸ καὶ c) χρὴ κ]. 90, D. de legib. Rursum adversarius, veluti magnum quid nobis objiciens; In nuptiis, inquit, non solum quid con- cessum, verum etiam quid honestum sit, queri debet . atque fretus hoc dicto, potiri victoria nili- tur. Verum solutionem continuo lex infert, et omnem defensionem retundit. Quippe sic illud interpretatur, ut ad eos referat !, qui a libidine na!urali nefarias ad conjunctiones progrediuntur, cum ait : Naturalis pater filiam vulgo quaesitam non ducii uxorem. Quod enim natura justum et D honestum est, in nuptiis spectatur. Eadem et in servili cogDalione servanda sunt, nec absque ra- lione. Licel enim cognatio locum in eis non habeat propterea quod capile non censeantur, tamen haec quoque propler honestatem serventur. Et verla legum valere in iis debent, de quibus :unt pro- nuutiata. Velle autem torquere leges, vel ex oppo- sito respondere, hominis est, ab earum sensu aber- ranlis. Et qui contradicunt, nec scriplas leges sequuntur, sed alia quedam de suo proferunt : non locum judicum, sed jurisconditorum vindicare sibi conantur. Ab initio quidem homines inter se sine discrimine copulabantur. At postquam diserte i VARLE LECTIONES. | | |. 14. 6$ Unde. D. De rit. nupt. t. 1119 JUS CANONICUM 1120 legum auctores ea prohibuere, que videntur A ζητεῖν, τίς ὁ προτρέψας ῥητῶς τὸ τοιόνδε γενέσθαι, ilicita : citra probibitionem cetera procedunt. Ideoque n2n opus est quarere, quisnam diserte permiserit aliquid fieri : sed potius, quis fieri pro- hibuerit. Quod si prohibuit nemo, necesse est ejus- modi contractus succedat. Neque vero nos primi statuemus hoc extra prohibitionem, sed procei 8 tempore, cujus memoria non exstal : quando- quidem causam prohibitionis non habet. Nimirum rectus judex mentem defigens in iJ, quod a lege pronuntiatur, velut ad regulam quamdam : caetera qua hanc extra regulam sese porrigunt, veluti non prohibita permittit: nisi quis vel arrogantia, vel odio ductus, circa leges preclare scriptas, et re- ceptam a majoribus consuetudinem, rixari velit Superiorum certe inemoria temporum, hujusmodi multa matrimonia contracta fuere, nec ab Eccle- ἀλλὰ μάλιστα τις 6 γενέσθαι κωλύσας. El δὲ μηδεῖς, προθαἰνειν ἀνάγκη τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα. Καὶ οὔ νῦν, πρώτως ἡμεῖς τοῦτο ἀχώλυτον τάξοµεν, dà ἔστι προθαῖνον ἐξ ἀμνημονεύτων τῶν Ἰβόνων παρὰ τὸ µηθδεµίαν ἔχειν αἰτίαν κωλύσεως, Ὁ γὰρ εὖθῆς δικαστὴς πρὸς τὸ παρὰ τοῦ νόµου ἐκφωνούμενον ὥσπερ Χχνόνα τινὰ τὸν νοῦν ἀπερείδων τὰ περιττὰ Xxi τοῦ κανόνος ἐπέχεινα παρίησιν ὡς ἀκώλυτα ’ d μή τις διὰ φιλαυτίαν τινὰ, fj ἀπέχθειαν, περὶ τοὺς καλῶς Χειμένους νόμους xal τὴν ἄνωθεν κρατούσαν συνήθειαχν διχμάγεσθχι βούλεται, Καὶ ἐπὶ τῶν πρὺ ἡμῶν γὰρ πολλὰ τοιαῦτα Ὑέγονε συνοιχέσια, µήτε Tip τῆς Εκκλησίας, µήτε πχρά τινος δικαστοῦ χω- λυθέντα " ἃ καὶ περιττόν ἐστι καταλέγειν, οὕτω σα- φοῦς ὄντος xal ἀνχμφιδόλο), τοῦ παρόντος ζητή- ματος. sia, nec ab aliquo judice prohibita : αυ quidem recensere velle superfluum fuerit, cum adeo per- spicua sit, et omnis expers dubii, proposita nobis questio. BASILII THESSALONICJE ANTISTITIS. B Quoniam emergitquzestio tua, religiosissime Dyr- rhachii magne Sacellari, num duo fratres admit- tantur ad legitimum conjugium cum amita conso- brini, et sobrina nata ex alio consobrino, respon- demus, id fieri licere. Nec enim illicitum est, nec prohibitum.Illa namque prohibita dicuntur,etillici-- ta, et nefaria, in quibus genera confunduntur : hoc est si periculum sit, ne qui, patruus est, propter cohabitationem cum uxore dicatur ejus ex fratre filius, ratione copulationis cum muliere: ac rur- sum, si qui frater uxoris est, eum forte coaífinem dici contingat. Atque alia hujusmodi. Tale quiddam est hec confusio, et hoc indecorum. Quippe se- BAXIAEIOY TOY 6GzEXXAAONIKHX, ᾿Επεὶ ἀναφαίνεται τὸ ερώτημά σου, ὦ θεοφιλέ- τα: «ἈΑὐῤῥαχίου μέγα Σακελλάριε, εἰ ἀπολύοντι δύο ἀδελφοὶ πρὸς θείαν πρωτεξαδέλφου, καὶ ἀνε- ψιὰν ἐς ἑτέρου πρωτεξχλέλφου πρὸς ἔννομον συνοι- Χέσιον, ἔξεστι τοῦτο Ὑενέσθαι. Οὖτε γὰρ ἄθεσμόν ἐστιν, οὔτε κεκωλυμένον, ᾿Εκεῖνα γὰρ χεχωλυμένα λέγεται, xxl ἄθεσμὰ, καὶ παράνομα, bv οἷς τὰ γένη συγχέονται, Τουτέστιν, εἰ θετος, cz, δὲ συνοικήσει τῆς Ὑυναιχὸς, κινδυνεύει ἀνεψιὸς λέγεσθαι τῷ λόγψ της πρὸς τὴν γωναῖχα συναρμογής. Kat aU πάλιν, εἰ γυναικάδελφός ἔστι, καὶ συμβαίνει τυχὸν λέγεσθαι σύγγαμθρος, Καὶ ἄλλαττα. Τοιαύτη d σύγχυσις, xi τὸ απρεπές. Κχτὰ γὰρ τὸν θεοφόρον Πασίλειον, Εν cundum divinum illum Basilium. in nuptiis non c τοῖς Ὑάμοις οὗ µόνον τὸ ἐπιτατραμιένον ζητοῦμεν, modo quid concessumsit, verumetiam quid.deceat, quaerimus. Et idem alibi.: In quibus generis appellationes confunduntur, in his nefariz sunt nuptie. Sic igitur hic nec inhonesti quidquam emergit, nec confusio generis Alterius enim partis, quintus est gradus ; alterius, secundus : atque ita gradus ex affinitate, quem vocant, septimus confi- citur. Quod sane matrimonium et licitum est, et legitimum, et prohibitionis expers. Affinitas autem jux!a jurísconsultum, est necessitudo personarum per nuptias nobisconjunctarum, citracognationem. Neque discrimen quoddam erit agnatorum, et cognatorum, a masculo videlicet, ac femineo sexu provenientium ; cum gradus ex affinitate septimus intervenit. Ergo locum habebit hujusmodi contra- ctus, minimeque vetabitur: quemadmodum legibus et canonibus innixi ostendimus. Subscriptio : Basilius humilis Thessalonice metropolitanus. ἀλλά xxl τὸ εὐπρεπές. Καὶ ἑτέρωθι ὁ αὐτός * Ἐν ok τὰ τοῦ γένους συγχέονται, ἓν τούτοις ὁ γάμος ἀθί- piros. Οὔὕτως οὖν οὔτε τις ἀπρέπεια Ἐνταῦθα ἁνα- XUTzEt, οὔτε τοῦ γένους σύγχυσις. To) vào ἑτέρω μέρους, πέμπτος βαθμός ᾽ τοῦ δὲ ἑτέρου, δεύτερος. Καὶ οὕτως ἕθδομος ἐξ ἁγχιστείας ὀνομαζόμενος. "Ἔνθεσμος ὁ τοιοῦτος Ὑάμος, καὶ ἔννομας, xal ἀκώ- λυτος. ᾽Αγχιστεία δὲ ἔστι κατὰ τὸν νοµοθέτην. οἱ- χειότης προσώπων ἐκ γάμων συνηµµένη ὅδ, συγγε- vela, ἐκτός. Καὶ διαφορά τις οὐκ ἔσται ἀγνάτων xai χογνάτων, τῶν ἐξ ἀῤῥενογονίας δηλαδὴ καὶ θηλυγονίας, ἑθδόμου ἐξ ἀγχιστείας μεσολαθοῦντος βαθμοῦ. ᾿Εντεῦθεν οὖν γενήσετχι τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα, xal οὗ χωλυθή- σεται, Xx0' οὓς ἔφαμεν τρόπους, νόµοις καὶ κανόσιν ἔπε- ρειδόµενοι. «Hu ὑπογραφή * » Βασίλειος ὁ ταπεινὸς᾽ μητροπολίτης θεσσαλονίκης. VARLE LECTIONES. 98 συνηµµένων. 1121 YIIOMNHZIZ ε Πρὸς τὸν θεσσαλονίκης κχῦρον Νικηταν τὸν Μιτυληναῖον, πιρὶ δούλων, ἵνα ἱερολογῶν- ται, Δέσποτά . µου ἅγιε, iv τῷ κόσμῳ τὴν οἴκησιν ποιούµενος, χαὶ τῶν προσερχοµένων quot τοὺς λο- γισμοὺς ἀναδεχόμενος, εὗρου ἐξ αὐτῶν τινας, δού- λους καὶ δουλίθας ἔγοντας, καὶ τοὺς δούλους αὐτῶν ἑκτὸς ἱερολογίας πορνικῶς συναφθέντης. TT, δὲ δευ- τέρᾳ διατάξει τοὺ µεγάλο Παύλου ἑἐντυχὼν, τῇ λεγούσῃ, € El καὶ ἐθνικοῦ ctm οἰκέτης, διδασκέσθω « 2ὐαρεστεῖν τῷ δεσπότῃ, iva μὴ βλασφημῆτχι ὁ € λόγος. Καὶ el μὲν οὖν ἔχει γυναῖκα, fj ovi, ἄνδρα, κα. διδασκέσθωσαν ἀρχεῖσθχι αὐτοῖς * εἶ ὃὶ ἄγαμοι « tle, µανθανέτωσαν μὴ πορνεύεν, ἀλλὰ γαμεῖν « vdpsp. El δὲ ὁ δεσπότης αὐτοῦ ἄπιστος 9M Qv, xai εἰδὼς ὅτι πορνεύει͵, ob δίδωσιν αὐτῷ γωναῖκα, fj τῇ γυναικὶ ἄνδρα, ἀφοριζέσθω ταύτῃ (ὡς εἴρηται) ἐντυχὼν, παρῄνεσχ τοῖς δεσπόταις, εὐλογῆσαι τοὺς οἰκέτας αὐτῶν, λλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν διαταξιν ὑπ- έδειξα αὐτοῖς, Οἱ δὲ, τὴν μὲν διάταξιν τοῦ ᾽Αποστόλου ἐδέξαντο, ὡς ἁγίαν καὶ θεῷ φίλα λέχουσαν ' ἆπελο- γωῦντο δὲ, ὅτι Φοθούμεθαρ εἰ πεισθῶμεν τῇ διατάξει ελογῆσαι τοὺς δούλους, μήπως ἐλευθερωθῶσιν ἀπὸ της εὐλογίας, xal στερηθῶμεν τῆς αὐτῶν δουλείας. Ταῦτα τούτων λαλούντων, ἥμην πάλιν ἐναγώνιος πρὸς τὸ προχείμενον, Kal ὅμως πολλὰ σπουδάσας, εὗρον xvi τοῦ τρισμακαρίστου Ἅµβασιλέως, Χχυροῦ Αλεξίου νεαρὰν, κελεύουσαν εὐλογεῖσθαι τοὺς δο’- λους, xal µένειν αὐτοὺς πάλιν θούλους καὶ μετὰ τὴν εὐλογίαν. Ὑπέδειξα οὖν ταύτην αὐτοῖς. Οἱ δὲ πάλιν ἀπελογοῦντο, μλ εἶνχι ταύτην τὴν νοµοθεσίαν τοῦ µακαρίτου βασιλέως. M3 ἔχων οὖν τί ποιῆσαι, δέο- μαι τῆς Go ἁγιωσύνης, ἵνα εἰ ἀληθῶς ὁ τοιαύτη νεχρὰ παρ ἐκείνου Ὑέγονεν, ὄπισθεν ἐπιχκυρωθῆναι δι ἐπιγρχφῆς σῆς, καὶ ὑπογραφῆς, διὰ τῆς ἁγίας GRJECO-ROMANUM 1123 SUGGESTIO Adantistitem Thessalonice Nicelam Mityleneum, de servis, ul interveniente benedictione copu- lentur. Sancte Domine, dum equidem in mundo domi- cilium habeo, et accedentium ad me (49) rationes exploro, quosdam ex eis reperi, qui servos οἱ ancil!as habent, cosquesinesacrarum precum con- ceplione cum scortandi licentia copulatos. Ego vero perlecto inagni illius Pauli secundo priece- pto, cujus verba sunt : « Etiamsi pagani servus sit, Sic instituatur, ut domino placere velit, ne ipsa doctrina probris exagitelur. Αο si quidem uxorem habet, aut mulier maritum ; doceantur eis esse contenti. Sin matrimonio copulati non B sunt, a scortando discant abstinere, nuptiasque de legis praescripto contrahere. » Quod si dominus, alienus a fide, cum servum scortari norit, non dat ei conjugeni, vel maritum mulieri, separator : hoc igilur (ut dixi) perlecto, :nonui dominos, ut benedictionem servis suis imperlirentur, hsc ipso praecepto eis ostenso. Verum illi praecepto Apostoli comprobato tanquam sancto, et Deo acce- pta proferente ; nihilominus hac utebantur excu- salione, quod vereri se dicerent, si precepto benedicendi servos parerent : ne illis ratione be- nediclionis emancipatis, ipsi jus suum in servos amitterent. Que cum illi dicerent, rursus in re proposita anx:us hasitabam. Magno tamen adhi- bito studjo felicissimi memorie imperatoris, do- C mini Alexii Novellam iuveni, qua servis hene- dictionem impertiri precipit, ea lege, post ipsam quoque benedictionem ut servi maneant. Quam cum eis commonstrassem, illi vicissim preeterie- bant, legem illam ejus imperatoris, beatze memo- rie, nequaquam esse. Quare cum quid agam, χειρός σου, πρὸς σύστασιν καὶ πληροφορίαν τῶν non habeam, sanctitatem tuam obsecro, ut si- ἀπιστούντων αὐτῇ, καὶ ὠφέλειαν πολλῶν. Ec δέοµαι — quidem ea novella revera illius imperatoris est, μαθεῖν παρὰ τῆς ἁγιωσύνῃς Sou, τί ὀφείλω ποιῆσαι el; [πρὸς] τοὺς ἕνα ἔχοντας οἰκέτην. Ὁ μὲν γὰρ ἔχει ἕνα δοῦλον, καὶ μὴ δυναµένου τοῦ δεσπότου ἐξωνήσασθαι καὶ δούλην, πορνεύει ὁ δοῦλος ἆπολε- λυµένως ἔω * ὁ δὲ δούλην, καὶ μὴ δυναµένου ὠνή- σασθαι xal δοῦλον τοῦ δεσπότου, πορνεύει χαὶ αὐτὴ ὁμοίως. Kal αὐτῳ μαθεῖν τὴν σὴν οἰχονομίαν, xal τίς θεραπεία τῶν τοιούτων, xal εἰ ἄξιόν ἐστὶ τοὺς δεσπότας αὐτῶν μετὰ τὴν xplow τῆς Εκκλησίας un ποιήσαντας διόρθωσιν, προσφέρειν ὅῶρον τῷ Op: καὶ εἰ ἑνδέχεται τὸν ἱερέα δέχεσθαι τὸν τούτων δῶρα, καὶ μάλιστα, ὅτε αἱ. πορνεύουσαι τὰς προσφορᾶς ζυμώσουσιν, illam et inscriptione sancte. tuse manus, οἱ sub- scriplione ratam facias : ut el confirmes, et cer- tos reddas eds, qui fidem ei non habent, et plu- ribus prosis. Preterea discere abs tua sanctitate cupio, quid de iis agendum mihi sit, qui unicum servum habent. Unius enim servi dominus si fa- cullatem emendi aneillam non habeat, libere ser- vus extra conjugium scorlatur : itidem ancillae dominus, si facullatem emendi servum non ha- beat, consimiliter et ipsa scoriatur. His ego eon- silium tuum cognoscere cupio, et quodnam his remedium sit adhibendum. An item fas ait horum dominos, qai post judicium Ecclesie nullam emen. dationem instituerint, Deo munus offerre : numque licitum sit, ut horum dona sacerdos suscipiat, presertim cum oblationes fermentantur ab iis qua scortatione se polluunt. VARLE LECTIONES. ὅθ πιστός, 2 rectius, fidelis. NOTE. (49) Tanquam pater spiritualis, de quo infra sub fin. hujus libri, . 3123 Quisnam sis, mi homo, qui magno ex intervallo de his interrogas, equidem ignoro : cum (e nec viderim, nec allocutus sim. Errata quidem illa, qui suggestio tua continel, corrigenda veniunt, tuamque de his interrogationem probo ; quando- quidem eorum peccala, qui dominis inserviunt, sive sint servi, sive liberi, vel polius si servi, aut prorsus alterius iu potestate, conferuntur in ipsos patresfamilias, si quis omni studio de corri- gendis eis non cogitet. Quod si nec manifesta sunt, Deo rationem reddet is, qui ea committit : sin manifesta, paterfamilias: qui quidem ea loci- JUS GANONICUM Solutio Nicete Mitylenei Thessalonica antistitis. A « Λύσις τοῦ θεσσαλονίκης, 1124 χυρου Νικήτα τοῦ Μιτυληναίου. C i Τίς μὲν et, ἄνθρωπε, ἀγνοῶ, ὁ ταῦτα ἑπερωτῶν ix μακροῦ διαοτήµατος, μήτε ἰδών σε, μήτε Ἐντυχών σοι, Ἐξ ἀνάγκης δὲ ἃ διαλαμθάνει ἡ ὑπόμνησίς σου σφάλματα, διορθωτέχ slol, Καὶ ἀποδέχομαί σου τὴν περὶ τούτων ἐρώτησιν, ὅτι τὰ ἁμαρτήματα τῶν ὑπηρετούντων τοῖς δεσπόταις, εἴτε δυῦλοί claw, εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ μᾶλλον εἰ δούλοι, 7, ὅλως ὑπ- εζούσιοι ἐπὶ «occ οἰχοδεσπότας «φέρονται, εἴγε p παντοίως φροντίζοι τι; τῆς τούτων διορθώσεως. Kal sl μὲν εἰσὶν ἀφανη, τῷ Θεῷ δώσει λόγον ὁ πράττων " εἰ δὲ φανερὰ, ὁ οἱάοδεσπότης, Ὃς καὶ ὀφείλει τῇ κατὰ τόπον ἔκκλησίᾳ ταῦτα φανεροῦν; ἵνα ὁ ἐπίσκο- ejus ecclesi» patefacere debet, ut tuin episcopus, p πος καὶ οἱ ἐχεῖσε ἱερεῖς καὶ μοναχοὶ περὶ τῆς τούτων tum illic constituti sacerdotes ac monachi, de corrigendis illis solliciti sint, Quippe tunc loco suo castigandus est paterfamilias, et ab ecclesia separandus, cum admonibus negligenter se gerit, nec ad emendationem delicti facit omnia, quae ab ipso requiruntur Itaque cum alicujus servi et ancilla scortantur, deque hoc factuscertiot eorum dominus, non omni modo peccatum id corrigit, utque sacre benedictionis parlicipes fiant, per- mittit segregationis poenam merelur, juxta sacros ac divinos canones, uti tu quoque peraccurate disserendo commonsirasti. Frustra vero metuunt domini, ne si potes'as facta fuerit servis, ut interveniente benedictione legitimis cum uxori- bus vel cum maritis ancilla copulentur ipsi, mancipiis suis excidant, ac si conceptio pre- cum sacrarum eos in libertatem raperet. Quippe metum hunc eis abstulit. inclytus imperator ille, dominus Alexius per novellam ab Ecclesiis ap- probatam. Ideoque ne «servi scortentur, receptum est, ut benedictione sacra persone serviles copu- lentur, ac nihilominus servitu'i sint obnoxis: neque Domini causam ullam habent, quominus servos suos legitime cum ancillis uxoribus, et ancillas cum servis marilis, interveniente sacra benedictionc, copulent: adeoque, ni faciant, poenis canonicis obnoxii sunt, videlicet segregationibus et exclusionibus a communione sacra. Talium quoque personarum oblationes recipiend: non διορθώσεως ἀγωνίζωνται. Τότε γὰρ ὁ οἰκοδεσπότης, εἴπερ ἀμελοίη ὑπομνησθεὶς, καὶ οὐχὶ τὰ παρ) ἑαυτοῦ πάντα ποιεῖ πρὸς διόρθωσιν, ἐπιτιμητέος ἐστὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ τάξιν, καὶ ἀφοριστέος. Ὅτε γοῦν οἱ δοῦλοι καὶ αἱ δουλίδες τινὸς πορνεύουσι, καὶ εἴδησιν λαμδά- νων ὁ κύριος αὐτῶν, οὗ παντοίως διορθοῦται τὸ τοιοῦτον ἁμάρτημα, καὶ ἐπιτρέπει amp 00 την ἱερο- Aovlav, ἀφορισμοῦ ἐστιν ἄξιος κατὰ τόὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας, Χχθὼς καὶ αὐτὸς ἠκριθολογήσω. Ἐκεῖνο δὲ µάτην ὑποπτεύεται παρὰ τῶν δεσποτῶν, ὅτι ἐὰν συγχωρηθῶσιν o! δοῦλοι Ἱερολογηθῆναι μετὰ γυναικῶν νοµίµων, fj αἱ δουλίδες μετὰ ἀνδρῶν, τοὺς οἰκείους οἰχέτας ἀπολέσουσιν * ὡς της ἱερολογίας ἁρπα- ούσης αὐτοὺς tic ἐλευθερίαν. Ταύτην γὰρ thv ὑποψίαν ἄνεῖλεν ὁ ἀοΐδιμος βασιλεὺς x3pog Αλέξιος διὰ νεαρᾶς, ἣν καὶ αἱ ἐκκλησίαι ἐδέξαντο. Καὶ λοι- πὸν ἵνα μὴ πορνεύωσιν οἱ δοῦλοι, ἐδέχθη τὸ ἵερολο- γεῖσθαι τὰ δουλικὰ πρόσωπα, καὶ µένεν πάλιν ὑπὸ την δουλείαν. Καὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν ol δεσπόται πρόφασιν εἷς τὸ μὴ συζευγνύειν τοὺς οἰχείους Δού- λους νομίμως ταῖς δούλαις γυναιξὶ, καὶ τὰς δουλίδας ἀνδράσι δούλοις μετὰ ἱερολογίας. Καὶ εἰ μὴ τοῦτο ποιοῦσιν, ὑπεύθυνοί εἶσι τοῖς κανονικοῖς ἐπιτιμίοις, ἤγουν ἀφορισμοῖς xxl ἀκοιγωνησίαις. Tov 6b τοιού- των, οὐδὲ αἱ προσφοραὶ δεκταὶ, ἕως ἂν διορθώσων- ται. ᾽Αλλὰ καὶ οἱ ἐπιτετραμμένοι ἐπιτηρεῖν τὰ τοιαῦτα καὶ διορᾷν, cl ji τοῦτο ποιοῦσι, καὶ αὐτοὶ τοῖς ἱεροῖς Χανόσιν ὑπευθύνοι ἨὙίνονται. Εἰ δέ τις εὐπορεῖ ἑνὸς δούλου fj δουλίδος, ἀπορεῖ δὲ ἕτερον sunt, donec corrigantur. Quin etiam ii, quibus Ώκτήσασθαι πρὸς τὸ αυτεῦξαι αὐτὸν, xal διὰ τοῦτο est commissum, ut istha»c observent et inspiciant, nisi faciant officium, poene sacrorum canonum sese reddunt obnoxios. Quod si quis unum ser- vum, vel unam ancillam possidet, et propter inopiam comparare nequit alterum, vel alteram, eorum copulandorum causa, ideoque scorlandi licentiam concedit ei, quem quamve sua in pote- state habet : is sciat, idcirco se non liberari ab ecclesiastica et canonica poena : ἀνέχεται πορνεύειν ὃν ἔχει, ἢ ἣν ἔχει, ὑπὸ τὴν ἰδίχν ἐξουσίαν, ἵστω ὡς τοῦτο οὖκ ἐχθάλλει αὐτοὺς της ἐκχλησιαστικῆς καὶ κανονικῆς ἐπιτιμήσεως ' ἀλλὰ καὶ αὐτὸς πχντοίως ἄπαιτεῖτα διδάξαι τὸν οἰκεῖον οἰχέτην σωφρονεῖν, ἢ κωλύσει 01 τὴν πορνείαν διὰ τρόπου παντὸς, γάμῳ ὁπωσδήποτε συζεύξας τὸ πορνεῦον πρόσωπον, xzi οὕτως ἔσται ἀνεύθυνος. Μηνὶ Σεπτεμθρἰῳ, ἔπινεμί- σεως ια. sed omnino ah ipso requiritur, ut servum suum ad castitatem condocefaciat, vel omni modo scoriationem impediat ; persona, quz bae se polluit, ad conjugii legem astricta. Sic enim culpe: expers erit. Datum mense Septembri, indictione xr. Subscriptio : Nicetas Thessalonice metropolitanus. $ ὑπογραφή . O μητροπολίτης θεσσαλονίκης Νιχήτας. VARLE LECTIONES. 60 αὐτῶν. ϐδ4 χωλῦσαι, 41125 ε Τοῦ μακαριώτάτω ἀρχιεπισκόπου πάσης Βουλγαρίας, xopoó ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ TOY ΧΩΜΑΤΕΙΑΝΟΥ, σημείωμα περὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος. € Μεγαλοδοζότατε περιπόθητέ µοι αὐτάδελφε, xot Στέφανε, ἠρώτησας ἡμᾶς διὰ γράμματος σου, el ἔξεστι µιγέντα τινὶ γυναικὶ, συμμιγηναι γαμικῶς τῇ ἐκείνης δισεξαδέλφῃ. Καὶ. πρὸς τὴν τοιαύτην ἐρώ- τησιν, τοιάνδε ποιούµεθα τὴν ἀπόχρισιν, ὡς τὸ τοιοῦ- τον συνάλλαγμα καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ βασιλέως τοῦ πορφυρογεννήτου xupoó MavovhÀ, καὶ μετὰ ταῦτα, ὅτι εἷς πολλὴν ἀντιλογίαν ἐνέπεσεν ' ὡς ἑνίων μὲν ἁπαγορευόντων αὐτὸ ὡς ἀθέμιτον, ἑνίων δὲ μὴ ἀπειργόντων τοῦτο ὡς ἔννομον, Καὶ ol μὲν κω- λύοντες τοῦτο, τὴν οἰχείαν ἔνστασιν συνεκρότουν ἔχ τε ἄλλων, καὶ ἐκ τοῦ διαγινώσχειν, ἔνὸς βαθμοῦ GRJECO-ROMANUM. 1126 A Beatissimi archiepiscopi totius Bvlgarie Domini DEMETRII CHOMATIANI scriptum, de hu- jusmuodi quastione. Gloriosissime ac dilectissime frater germane, domine Stephane, per litleras tuas nos inter- rogasti, num fas sit. ei, qui cum aliqua muliere rem habuit, matrimonium cum ejus sobrina contrahere. Quam nos ad questionem, in hunc modum respondemus : videlicet huj.smodi eon- traetum regnante Domino Manuele imperatore ; nato in Porphyra, et deinceps quoque maximam in controversiam incidisse : dum nonnulli tanquam illicitum interdicto prohiberert, aliis minime vetantibus: tanquam legibns consectaneum. Qui prolibebant, cum aliis argumentis conficiebant τυγχάνειν τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς Ἰυναικός, Καὶ οὕτως Did, quod ab ipsis, asserebalur ; tum ex eo quod τὸν ἕκτον βαθμὸν τῶν δισεξαδέλφων µένειν ἀχέ- ρπιον «υνεπέραινον, μηδαμῶς δηλαδὴ τῇ ἔπεισ- αγωγζ o) ἀνδρὸς παρατιτρωσχόμενον, ὥστε ἀνα- θαΐνειν εἰς ἵθδομον, τὸν τοῖς θείοις νόµοις ἀκώλυ- τον ἐπιχινωσκόμενον, Ναὶ μὴν xxl ἐκ τοῦ γραφικοῦ θείου ῥήματος, τοῦ θεσπίζοντος, Οὖκ εἰσελεύσῃ εἷς πάντα οἶκεῖον σαρχός σου, ἀποχαλύψαι ἀσχημοσύνην αὐτοῦ. Οἰκείαν σαρχὸς τοῦ ἀνδρὸς, τὴν δισεξαδέλφτιν τῆς (ὡς εἴρηται) µιχείσης αὐτῷ Ὑωναικός ὀνομά- ζοντες. 'Q 0h ῥήματι xal ὁ μέγας χρήσατο φωστὴρ τοῦ κόσμου Βασίλειος ἀθέμιτον ἀπείργων συνόλ- λαγμα. Οἱ δέ γε τοῦτο τοῖς συγκεχωρηµένοις ἐγγρά- slaluerint, maritum εἰ uxorem in uno et eodem gradu consislere Atque ita sextum sobrinoruin .radum manere iulegrum concludebant, ut ne- quaquam per accessionem ipsius viri scilicet quasi scinderetur,ascendendoad gradum septimum quem non probibitum sacre leges apnoscunt. [mo etiam divini sacrarum litterarum dicti aucloritate, cujus hoc preceplum est. Non ineredieris ad quemvis necessarium carnis tuz, ut ejus ignomi- niam revele-: sobrinam mulieris, cum qua (ceu dielum est) rem prius habuerat, ratione carnis viro propinquam nuncupabant. Quo sane dicto φοντες, ἑθδόμου EE ἀγχιστείας συνηγον εἶναι βαθμοῦ * C Dasilius eliam, :nagnum illud luminare mundi, ὡς EE μὲν ix τοῦ ἑνὸς γένους εὑρισχομένων βαθμῶν. ἐκ δὲ τοὺ ἑτέρου γένους, βαθμοῦ .ἄλλου ἑνὸς. Καὶ οὕτω τὰ παρὰ τῶν ἀπειργόντων προτιθέµενα, ὡς ἀπάδοντα, καὶ ἀπεμφαίνοντα διεγράφοντο. Εἶ γὰρ πᾶσα ἂἀν- &vxn, φασὶ, δύὺὀ γένη ἀλλήλων ἀλλότρια συνελθεῖν, Ίνα τὴν ἀγχιστείαν ἐργάσωνται, ἐξ ἐκχτέρων ὃΣ τῶν γενῶν τούτων συνάγονται οἱ βαθμοὶ, καὶ οὕτως ἢ τὰ χεκωλυµένα Ἡ τὰ συγκεχωρηµένα τῶν ἐντεῦθεν συναλλαγμάτων ἀναφαίνονται, πῶς ἄν τις εἷς βάθος πεπειραµμένος τῆς νομικῆς συλλογίσαιτο, ἑνὸς βα- θμοῦ εἶναι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός ; Εντεῦθεν γὰρ ἀσύμφωνα ῥἑαυταῖς αἱ θεσμοθεσίαι καὶ ἄτοπα θεσπίζουσαι εὑρηθήσονται, τὰ μὲν δευτέρου, καὶ τρίτου, καὶ τετάρτου, καὶ πέμπτου, val δὲ καὶ ἐκ τεσσάρων καὶ δύο, ἕκτου βαθμοῦ συναλλάγματα, χω- λύουσαι ὡς ἀθέμιτα ^ τὰ δὲ τοῦ ἑνὸς, ἐπιτρέπουσαι Ἰίνεσθαι * 6 ποίκς ἂν ἀτοπίας καταλείψῃ ὑπερθολήν ; Άλλως τε δὲ, xal ἐκ τῆς τοῦ γένους σειρᾶς τῶν βα- θμῶν εἰωθότων γεννᾶσθχι, ἑκάστης «τυνήσεως κατὰ τούς γόµους ἕνα βαθμὸν ἀποτελούσης, ἐξ ἀνάγκης ὁ ἀνὴρ καὶ à γυνὴ, fj ὡς πατὴρ καὶ θυγάτηρ Άλογι- σθήσονται, ὡς ἂν δηλαδη ὑπὸ βαθμὸν ἕνα γένωνται καὶ ἀκολούθως, fj ὡς ἀἁδελφὸς καὶ ἁδελφὴλ, ἢ ὡς θεῖος καὶ ἀνεψιὰ, fj ὡς ἐξάδελφος καὶ ἐξαδέλφη, καὶ έφεξης. Κάντεῦθεν ἀνέδην τὰ τοιαῦτα πρόσωπα χω- ρήσουσιν ὥσπερ ἀπό τινος ὁρμητηρίου, πρὸς τὰς τῶν ἀθεμίτων χάμων συναλλαγάς. Καὶ μὲν συγγενείας μη µεσολαθούσης ἐν τῷ ἀνδρὶ, καὶ τῇ γυναικὶ, νοῦν ὅλως o)x ἔχει τὸ λέγειν, ἑνὸς βαθμοῦ ἢ δύο εἶναι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς Ἰυγαικός, Τὰ συγγενικὰ γὰρ πρά- nefarium contractum velans, est usus. Αἱ vero qui concessis hoc conjugium annumerabant, sep- timi ex affinitate gradus esse colligebant : quando sex quidem gradus unius generis esse depre- henderetur, alterius autem unus. Atque hoc modo, qua a vetlantibus hoc matrimonium proponeren- tur, velut a proposito aliena, minimeque con- sentaneacancellabantur. Quippe si omnino necesse est, aiebant, duo genera diversa inter se convenire ad efficiendam affinitatem, et ambolus ex hisce generibus si gradus colliguntur, atque ita vel prohibiti, vel permissi contractus elucent : qui fieri possit, ut juris accurate peritus ratiocinando colligat, unius esse gradus maritum cum uxore ? Hinc enim leges inter se discrepantia quzedam, et P absurda statuere deprehendentur ; quasi secundi, et tertii, el quarti, et quinti, atque eliam ex qua- luor οἱ duobus contracta sexti gradus matrimo- nia, velut illicita prohibeant; quae vero gradus unius sint, fieri permittant : quo sane quid esse possit absurdius ? Alioquin etiam, cum ex generis linea gradus nasci consueverint, qualibet genera- tione secundum leges gradum unum conficiente ; necessario marilus et uxor vel tanquam pater et filia reputabuntur, uti sub unum gradum scilicet redigantur ; el consequenter, vel tanquam frater et soror, vel tanquam patruus el fratris fiia, vel lanquam consobrinus et consobrina, quaque dein- ceps sequuntur. Unde persone hujusmodi li- bere, velut a meta quadam, ad nefariarum nu- 4127 JUS CANONICUM 1128 ptiarum contractus progredientur. Át vero cum A avra τοὺς βαθμοὺς ἀποτίκτωσιν, ὡς διείληπται, inter maritum et uxorem nulla intercedat co- gnatio, prorsus ineptum est dicere, virum et uxo- rem vel unius esse gradus, vel duorum. Nam co- gnaticee duntaxat persong,ceu dictum est, g. adus gignunt et constituunt. Que cum omnium confes- sione ita se habeant, sequitur in etiam locum non habere, quod uxoris sobrina pro marili necessaria carnali sit habenda. Caelernm illius e sacris Litteris dicti sententiam, a magno et divi- nitus afflato Patre Basilio argute ac breviter expo- sitam, beati Patres sancte illius et universalis sexi» synodi perspicue exp:icantes el declarantes, LIV canonem confecerunt, qui circ : medium sic ad verbum staluit : « Quia vero ex ejusmodi Τούτων δὲ οὕτως ὁμολογουμένως ἀχόντων, ἀναιρεῖ- ται λοιπὸν καὶ τὸ Ἀλογίζεσθαι οἰχείαν σαρχὸς τοῦ ἀνδρὸς τὴν δισεζαδέλφην τῆς αὐτοῦ γυναικός, Τὴν μέντοι περὶ τοῦ Γραφικοῦ τυύτου ῥήματος ἔννοιαν Βασιλείου τού μεγάλου xal θεοφόρω Πατρὸς γοργῶς καὶ συνεπτυγµένως ἐξενεχθεῖσαν, οἱ τῆς ἁγίας xai οἴκουμενικῆης ἕκτης συνόδου µακάριοι Ἡατερες τρι- νῶς ἀναπτύσσοντες xal διχλευκαίνοντες, τὸν νὸ χα- νόνα ἐξέθεντο, περὶ τὰ µέσα πρὸς λέξιν οὕτω θε- σπίζοντα * « Ἐπεὶ δὲ τῇ τοιαύτῃ σιγῇ καὶ τῷ ἁδια- γνώστῳ τῆς τῶν ἀθέσμων γάμων ἀπαγορεύσεως izo- τὴν ἡ φύσις συνέχεε, συνείδοµεν γυµνότερον τὰ περὶ τούτων ἐκθέσθαι * ὁὀρίζοντες ἀπὸ τοῦ νῦν, τὸν τῇ oixtíg ἐξαδέλφῃ πρὸς Ὑάμου κοινωνίαν συναπτόµε- silentio, et parum explicata prohibitione nu- B vov, ἢ καὶ πατέρα καὶ υἱὸν μητρὶ καὶ θυγατρὶ, f, parum illicitarum, confusio nature quadam est secuta : nudius ha&c exponenda statuimus, adeoque decernimus, deinceps eum, qui cum sua consobrina matrimonii societate copulatur, aut patrem et filium cum inatre ac filia, vel cum duabus puellis sororibus patrem atque filium, vel cum duobus fratribus matrem et filiam, vel fratres duos cum duabus sororibus penam canonis septennio circumscriplam incurrere ; nimirum el ipsis a nefario matrimonio diverten- tibus. » Hec cum sacri canonis verba sint, nulla sane menlio fieri apud eum personarum, que&e erya se invicem sic comparata suni, et matri- monium indicato modo contrabuut, deprehenditur: δύο χόραις ἀδελφαῖς πατέρα καὶ υἱὸν fj ἀδελφοῖς δυσὶ μητέρα καὶ θυγατέρα, f, ἀδελφοὺς δύο δυσὶν ἀδελφαῖς, ὑπὸ τὸν τῆς ἅπταετίας κανόνα πίπτειν, ἀφιστομένων αὐτῶν προδήλως τοῦ παρανόµου συνοι- xtglou, » Ταῦτα τοῦ ἱεροῦ χανόνος διαγορεύοντος, οὐδεμία τις µνήµη παρ) αὐτῷ τῶν οὕτως ἐχόντων πρὸς ἄλληλα προσώπων, καὶ τὸν Ὑάμον, ὡς διείλη- vta. συναλλασσόντων εὑρίσχεται ' οὐδὲ ὑπ αἰτίαν ὅλως τι τούτων ἠνέχθη, fj διαστάσει ὑπέπεσε. Tot τοιούτοις δὲ λυχισμοῖς xal ταῖς πράξεσι μετέπειτα χιγουμένη καὶ ἡ κατὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἁγία σύνοδος, ἐπὶ τῆς ἰφημερίας τοῦ τῆς ὁσίας µνήµης Θεοδοσίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχω Κωνσταντινου- πόλεως, σημείωμα κατὰ τὴν λ τοῦ ἸΙουλίο, μηνὸς, τῆς nec omnino quidquam horum sub culpam reiatum C τ΄ ἐπινεμήσεως, ἐξέθετο * οὕτως ἔχον ἐπὶ λέξεων. fuit, aut sub divortii penam cecidit. Cumque rationibus hujusmodi et actis deinceps sacrosancia Constantinopolilana synadus moveretur, habita tempore Theodosii, pi; recordationis sanctissimi Constantinopolitani patriarcha, scriptum quoddam Juli mensis die trigesimo, indictione decima, exposuit : cujus hzec ipsa verba sunt. Sanclissimus Aprous metropolitanus, frater el consors minislerii mediocritutis nosiroe, Homanus « 0 ἱερώτατος μητροπολίτης Ἄπρω, ἀδελφὸς καὶ συλλειτοργὺὸς τῆς ἡμῶν µετριότητος, Ῥω- tlle Artabasdus,scriptum ἵῃ synodo Ρον ιοάαἆ µμανὸς ὁ ᾿Αρτάθασδος, ἔγγραφον προεκόμισε συν- verbum hac continebat. Puella quedam,cujusmo- οδικῶς, Ἰτάδε κατὰ ῥῆμο διαλαµθάνον, Κόρη τις men Irena, precibus sacris intervenientibus eum. Εἱἰρήνη ἈΚκαλουµένη, ἔλαδεν εὐχὴν µνηστείας Joanne quodam sponsalia contraxit, cum annum µετά τινος Ἰωάννου δεκαετὴς τότε οὖσο τὴν ἡλι- Glulis decimum ageret. Hoc sponsalia cum essene- Ἀίαν. Λαληθείσης δὲ τῆς περὶ τούτου παρανόμου faria pronuntiatum fuisset, sunctum est scriplum µνηστείας, ἨὙέγονε σημείωμα Ὑσυνοδικὸν ἔπιτρί- synodalepermiltensinter personushascedesponsas xov διαζυγηναι τοὺς τάχα µμνηστωσαμµένους, divortium,proplereaquodessent ipsu sponsalia te- διὰ τὸ εἶναι τὴν µνηστεαν παράνοµον, ὡς óul- faría,ceu dictum fuit. Vult ergo nunc Írena legiti- ληπται. Βούλεται γαῦν σήµερν ἡ Εἱἰρήνη νο” me copulari cum Theodoro, qui Joannisestsobri- μµίµως συναφθηναι τῷ θΘεοδώρῳ δουτέρῳ ντι nus. Hoc in matrimonio contrahendo,nunguid im- ϱ ἐξαδέλφῳ τοῦ Ἰωάννου, Καὶ ἑρωτῶ, εἰ ἔχει cà pedimenli sit, interrogo.Petiit igitur amediocrila- παρεμποδισμόν. ᾿Βξίωσεν οὖν τὴν ἡμῶν µετριό- te nosira,et sacro concilio [ratrum ; uli,num con- τητα, καὶ τὴν ἱερὰν ἀδελφότητα, μαθεῖν εἴπερ tractus ille scripto comprehensus, aliquod habeat οὐκ ἔχει κωλύµην τινὰ τὸ, περὶ οὗ γέχωνεν ἡ obstuculum,intelligeret.Responsumamobis est,eela γραφὴ, συνάλλαγμα. Ἠχουσε δὲ ix ταύτης, καὶ fratrum coetu prasente,contractumejusmodipror- ἐκ τῆς παρουσιαζούσης τῶν ἀδελφῶν ὁμηγύρεως, sus ab omni prohibilione immunemesse.GCumenim ὅτι. τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα πανταχόθεν ἀκώ- sponsalia cum Joanne contracta,velutique consiu- λυτόν ἕστινο ᾿Επεὶ γὰρ ἡ μετὰ Ιωάννου τελες- re non possint, proplerotatem ἴγεπα impuberem, θεῖσα µνηστεία, ὡς ἀνυπόστατος λύεται, διὰ τὴν solvantur : recte sobrino ejus Irenu secundum ma- της Εἱἰρήνης ἀνηθότητα, καλώς ἡ Βἱρήνη δευ- trimonit legem copulabitur. Quippe Theodorus pro τέρῳ Hab νὐτοῦ κατὰ νόμον γάμου συζε- persona Irene Cognata non habetur, nec affini- ἈΧθήσεται. Οὖτε γὰρ συγγενικὸν πρόσωκον — c -. E ad Ὃ - 1129 GRJECO-ROMANUM. 1190 Εἱρὴνῃ λογίζεται ὁ θεόδωρος, οὔτε τοῖς ἐξ ἄγχιστειας A fatis ullius vinculis atque terminis astringitur δεσμοῖς καὶ ὅροις συσφίγγεται, διὰ τὸ ὑπερθῆναι τὸν ἐξ ἀγχιστείας βαθµὀν. » Τοιαύτης οὖν τῆς συνοδικῆης ἀποφάσεως ἔξενε- χθείσης περὶ τοῦ ἀνατεταγμένου συναλλάγματος, ob κωλυθήσεται καὶ ὃὁ πορνικῶς συναφθεὶς γυναιχὶ, λαθεῖν εἷς Ὑγυναῖχα νόµῳ γάμου τὴν δισεξαδέλφην αὗτης ' ὅτι μηδὲ γάμον εἶναι τὴν πορνείαν, μηδὲ γά- µου ἀρχὴν, ὁ μέγας Ὑγνωµατεύει Βασίλειος, ἀλλ’ ἁμάρτημα ἐπιτιμίοις ἐχκκλησιαστικοῖς ὑποχκείμενον * καὶ ὅτι εἷς τὸν ἕξ ἀγχιστείας ἔθδδομον τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα περιίσταται, καὶ ὃς δλ ἐκ τεσσάρων xal τριῶν, δηλονότι πρωτεξαδέλφων μὲν ἐξ ἑτέρου γέ- νους, θείας OE καὶ ἀνεψιᾶς ἐξ ἑτέρου * καὶ ἐκ πέντε καὶ δύο, ἤγουν πρώτου ἐξαδέλφου καὶ ἀνεψιοῦ ἐκ propterea quod extra gradum affinitatis posi- tus sit. Talis ergo sententia synodi cum pronuntiata sit de contractusupra commemorato, non impedie- tur is eliam, qui furtiva cum aliqua muliere con- suetudinem habuit, quominus sobrinam ejus legitimis nuptiis uxorem ducat: tum quod scor- tationem magnus ille Dasilius nec esse matrimo- nium, nec initium matrimonii ; sed peccatum ponis ecclesiasticis obnoxium, decernat: tum quod ejusmodi contractus in gradum ex affinitate septimum desinat, sicut illud etiam matrimonium, quod contrahi solet ex gradibus quatuor et tri- bus nimirum consobrinis ex uno genere, ex altero πρωτεξαδέλφου, καὶ δύο αὐταδέλφων, xal ἀχολούθως, Ὦ amita fratrisque filia: et quod ex quinque ac ἀπὸ ἓξ καὶ ἑνὸς, ἤγουν δισεξαδέλφων, καὶ τού ταύταις ἐξ ἑτέρου τὙένους συναπτοµένου, συνίστασθαι πέ- quxt * καὶ τὸ πλέον, ὅτι οὐδὲ τοῖς ἁπηγορευμένοις ὡς ἀθεμίτοις συντάττεται; κατὰ την τοῦ ἀναπεφω- νηµένου vÓ κανόνος τῆς οἰχουμενικῆς ἕκτης συνόδου περίληψιν. Διά γε μὴν τὴν πορνείαν, ὀφείλει ὁ περὶ οὗ ὁ λέγος ἀνὴρ, δι ἔργων ἑαυτὸν κχαθάραι, τῶν ὃυ- ναµένων ἐξιλεοῦσθαι τὸν τοὺς μετανοοῦντας δεχόµενον, καὶ ἐπὶ καχίαις ἀνθρώπων μετανοοῦνται φιλάνθρωπον Κύοι ον. duobus, id est consobrino ac consobrini filio, duobusque germanis fratribus et simili modo, de sex et uno ; sobrinis scilicet et eo, qui cum his ex alio genere copulatur: tum denique, magis etiam propterea quod inter conjugia prohibita, tanquam illicita, secundum id, quod recitato supra quinquagesimo quarto universalis sext synodi ca- none conlinelur, non referatur. Scortationis qui- dem commisse causa debet is, de quo loquimur, factis ejusmodi se purgare ; que benignum illum Dominum, qui ponitentiam agentes recipit, et ob mortalium afflictiones aliam ipse mentem induit, placare possint. ΤΟΜΟΣ EXITHPIOZ, LIBELLUS ABDICATIONIS, « ᾿ Ἠτοι παραίτησις τοῦ ἁγιωτάτου µμητροπολίτου C Site renuntiatio sanclissimi Heracliensis metro- Ἡρακλείας, ^ xupoo Θεοδώρου τοῦ ᾖΚριτοπού- politani, Domini Theodori Critopuli. ov. Σ Παναχιώτατέ µου δέσποτα, αὐθέντα καὶ ol«o- —— Sanctissime mi here, domine, ac universalis pa- μενικὸ πατριάρχα, xal ὑμετς, ἅγιο µου δεσπάται, — triarcha, vosque, sancti Domini, fratres et consor- ἀδελφοὶ, καὶ συλλειτουργοί " ὅπως μὲν ὑπετάγην τῷ tes in ministerio mei: quo equidem modo voca- καλέσαντι, καὶ ὑπέχυψα τὸν αὐχένα τῷ ζυγῷ τοῦ tionis auctori me submiserim, et. Evangelii jugo Εὐκγγελίου, εἴτε iE ἀπειρίας ἔπαθον, εἴτε ἐξ ἆνθρω- cervicem subdiderim, ex imperitia ne, àn humana πίνης ὀρέξεως οὐκ ἔχω εἶπεῖν * τέως δ᾽ οὖν, ἔπαθόν cupiditate qnadam, id acciderit, mihi, sane dicere τι ἐπισφαλές, ἸΕπεὶ δὲ τὰ κάτ ἐμὲ κατολίγον ἔπι- ΠΟΠ possum: saltem hoc fateor, accidisse mihi rem σκεπτόμενος, ἐθεώρουν τὸ ἐμὸν Χαμερπὶς, καὶ τὸ periculi plenam. Posteaquam vero paulatim πιθ- ὄψος τοῦ ἀξιώματος, τοσοῦτον ἀπ᾿ ἀλλήλων διεστη- ipsum considerans, et humilitatem meam et ofüicii κότσ, ὅσον ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ (7, ἀφροσύνην ἁμαυτοῦ dignitatem inspiciebam, tantum ase invicem di- κατεγίνωσχον, xal, Tí, κοινωνία, ἐλάλουν, ἐμοὶ τῷ stantia, quantum celum et terra : meipsum stul- περιπεζίῳ xal τῇ ἀγχιθέῳ ἱερατείφ; "Ότε δὲ καὶ (ιίῷ damnans: Quasnam esse possit, inquam, socie- τὸν ὅρον τοῦ μεγάλου Παύλου ἐπὶ στόματος εἶχον, j las inter me humi affixum, et accedens prope ad τὸν εἰδοποιοῦντα τὸ τοῦ ἀρχιερέως μόρφωμα, καὶ Deum sacerdotium ? Cum autem magni etiam illius ἀνελεγόμην τούτου τὰ χρώματα * τὸ ὅσιον, τὸ ἄχα- Pauli definitionem in ore haberem, que speciatim xov, τὸ ἀμίαντον * xal καθ ἑαυτὸν ἀνεπόλουν * ixa- pontificis quasi formam delineat, et illius relege- πεινούµην τὸ πρόσωπον, xal χατὰ τὸν Μανωὲ ἐδόων rem colores, pietatem, integritatem, puritatem, καὶ αὐτὸς, ᾽Απωλόμην οὐχ ὅτι θεὸν ἑωράχεν, eosque mecum ipsius expenderem, cum humilitate ἀλλ’ ὅτι ὑπὲρ ἐμὲ ἡ εἰκών. Ποῦ γάρ pot τὸ ὁριστὸν — faciem demittebam, et exemplo Manos clamabam: αὐτῆς, εἰ μὴ μόνη φιλὴ ἡ ὁμωνυμία, καὶ µέχρι τοῦ Perii : non quod Deum aspexissem, sed quod si- ποδήρους ἡ φαντασία» Ei δὲ xal θείαις Τραφαῖτς mulacruin hoc. supra vires meas esset. Nam quid προσοµιλήσας, τὰς ἀπειλὰς διεξήειν τῃ γλώσση, καὶ tandem est mihi cum ejus definitio commune, nisi τὰς ὑπὲρ ἑκάστης εὐθύνας ψυχῆς, ὅσας ὑπέσειόν pov nuda societas appellalionis, et ad vestem usque ol προφῆται, ὁ νόμος, 6 Χριστὸς, τὸ Εὐαγγέλιον, οἱ talarem species ? Quod si sacras etiam Litteras ἀσόστολοι, οὖκ ἔτι αἱ Γραφαὶ λόγοι µόνον ἑδόκουν, lectitans, eas comminationes lingua percurrerem, ἀλλ) Aot μονονοὺ ἑμπεπαρμένοι * οὐδὲ τὸν ἀέρα δαί- reddendasque pro qualibet anima rationes. quas ροντες, ἀλλὰ τὸ ἐμὸν περικάρδιον. Ταῦτα Ὑοῦν πάντα incutiebant mihi prophete, lex, Christus, Evange- ΡΑΤΑΟΙ,. GR. CXIX. 36 1134 JUS CANONICUM 1432 lium, apostoli : tum vero litter: sacre non amplius Α x μακροῦ θεωρῶν, ὥδινον πνεῦμα σωτήριον, b verba mihi duntaxat esse videbantur, sed clavi ἐνδυθῆναί µε δηλαδὴ τὸ τῆς µετανοίας cympa, χαὶ tantum non in me defixi, nec aerem verberantes, τὸν μονήρη τρόπον ἐπεισελθεῖν, Καὶ ἤδη τὴ το sed mea precordia. Hzc igitur omnia dudum con- Χριστοῦ ἐπισκοπῇ «ἀναζωπυρησάσῃ τοῦ συλληφθὲν, siderans,spiritum equidem salutarem parturiebam, ἔτεκον 8 ὥδινον. Olev xal τὸν παρόντα ἐξιτήριον nimirum ut habitum ponitentiz induerem, solita- τόµον ἐχθέμενος, οὐκ ἀναγκαστικῶς, ἀλλ ἑἐκουσίως * riamque vitam adirem. Et nunc adeo fetu per οὐκ ἀμελετήτως, ἀλλὰ μετὰ σχολῆς καὶ ἱκετηρίας inspectionem Christi vivificato, peperi quod partu- τῆς εἰς θεόν * AMun, vl, ἔστω τὸ τῆς ἄρχιερω- riebam. Ideoque scriptum hoc ahdicationis expo- ασύνης ἀναφαίρετον, ol κατὰ τὴν τάξιν τοῦ Χριστοῦ nens, noncoacte, sed sponte; nonincogitanter,sed ἱεράτευσαν τοῦ ἁρχιερέως εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ἄλλων per otium, et supplicatione ad Deum institula : οἱ ἐνθρυνισμοὶ ἀμετάθετοι, οἷς σύνεδρος ἡ του πνεύ- Maneat, inquam, aliis haud ablata pontificatus di- µατος ἔλλαμψις. μοὶ δὲ ζητείσθω ὑποταγὴ, x2 gnitas, qui sacerdotio functi sunt secundum ordi- ᾖτρίχινον ῥάχος, καὶ τὸ τῆς µετανοίας δάχρυον, ἀπο- nem Christi, zterni pontificis : aliorum in solia πλῦνόν µου τὰ πεπραγμένα. Παραιτοῦμαι δὲ καὶ collocationes nulli obnoxiae mutationi sint, inqui- τὸν θρόνον, καὶ τὴν ἀρχὴν, xxl τὴν ἱερωσύνην. καὶ bus illustratio Spiritus sedem suam fixit. Mihique- p παδακαλῶ τούτοις τὸν προκαλούµενον, καὶ ὃν ὁ Ila- ritor obedientia, vestisque pilis constans, et la- µῥάκλητος el; τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ ἀφορίσει. Xatge cryma ponitentie, quo abluantur facinora mea. οὖν, ὦ ποιμενάρχα, xol Πατὴρ πατέρων, xal ταῖς Renuntio sedi, et dignitati, et sacerdotio. Simul εὖχαῖς σού µε ἐφοδίασον, xai tf ποιμαντιχῃ εἴτε hisce verbis tum illum exhortor, qui me olim ex- καὶ πατρική βακτηρίφ σου στήριξον. Οὐκέτι γάρ hortabatur ; tum quem Spiritus ille consolator ad sip: ποιμὴν, ποιµαίνων ἀπείρως * ἀλλὰ ποίμνιο apostolatum suum segregabit. Salve, pastorum ἤδη, καὶ τέχνον. Εἴπ δὲ εἰπεῖν xal πὐξημένον ταῖς deinceps et Pater patrum : precibus me tuis de- σαῖς εὐλογίαις κατὰ θΘεὸν, καὶ iv γήρᾳ προχόπτω ducito, tuoque sive pastoricio, sive paterno pedo τὴν κατ ἀρετὴν ἀχμὴν καὶ τελείωσιν. Χαίρετε ὃ me fulcito. Quippe non tam ego pastor sum am- καὶ ὑμεῖς, οἱ cnc μυστικῆς παραστάται τραπέζης, plius, qui munere pastoris imperite fungebar sed καὶ ἕως τῆς σήμερον. συγκοινωνοί µου καὶ συμμε- ovicula, sed filius. Atque utinam addere liceat, cx. ᾽Απάρτι Yi ob μὴ πίω μεθ) ὑμῶν Ex της auctus divinis benedictionibus tuis, et in senecta ἀμπέλου ταύτης τῆς νοητῆς. Καὶ µέμνησθἑ uoo ἐν proficiens vigore perfectioneque virtutis. Salvele, ταῖς εὐχαῖς, ἵνα sl καὶ τῆς ὑμῶν ἔνναυλίας καὶ της vos etiam, astites mens: mystice, acinhodiernum φίλης καὶ πνευματικῆς διαίτης τωτέως ἀπέῤῥωγ:, usque diem socii et consortes mei. Posthac nonC ἀλλ’ bv τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πίω τοῦτ uid bibam vobiscum de hac vite intellectili. Memen- ὑμῶν καινότερον. Χαίροις δὲ πρὸ πάντων καὶ ἐπὶ tote mei vestris in precibus, ut, tametsi a consor- tio vestro atque ab illa jucunda et spirituali con- versatione nunc avulsus sim, vobiscum tamen in regno colorum eo potu recentiori fruar. Απίθ omnia vero, et supra omnes, salve, tu quoque, fide- πᾶσι καὶ σὺ, ὁ πιστότατος ἄναξ, ὁ ἐκ θεοῦ ἀπεσταλ- μένος, ὁ ὀψηλὸς τὺν βραχίονα καὶ μετενδύης ἔτι ἔ 63. αἳ ἔτι λευκὴν στολὴν τὰ βασίλεια, «αἱ cin d- pnvala ἡ βασιλεία, xal ἡ τοῦ θεοῦ Εκκλησία, ἓν πνεύ- ματι καὶ δυνάµει τοῦ εἰρηνάρχου Χριστοῦ. lissime rex, a Deo misse, cujus sublime brachium est. Induas regiam albo ab annis ad annos amictu, et pacatum imperium, pacata Ecclesia Dei sit, in spiritu ac virtute Christi, qui pacis est princeps. MANDATA QU/.E£ DANTUR METROPOLITA- NIS, ET ARCHIEPISCOPIS,ET ALIIS,CUM ORDINANTUR. Epistola patriarcha. Sanctissimis episcopis, religiosissimis presbyte- .ris, amantissimis Dei diaconis, et universo sacro clero : gloriosissimis et clarissimis municipibus et incolis custodite divinitus urbis N. Vult spiritualis ordinis lex atque regula, qua secundum evangelicas et apostolicas dirigitur gra- tias, ornandz sacre dignitati destinatos, in statu decenti et inculpato conservare : ut tam Ecclesic, quam reipublicz corpus, per religiosam guberna- tionem, in tranquilla pacataque serenitate secun- dum voluntatem Dei regatur, atque omnis alieno- - 61 ἐπίξτη καὶ ἕτη. ϐ65 |. ἠπειγμένους. « ΕΝΤΑΛΜΑΤΑ ΔΙΔΟΜΕΝΑ ΤΟΙΣ ΧΕΙΡΟΤΟΝΟΙ- MENOIZ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΑΙΣ, ΚΑΙ ΑΡΣΙΕΠΙΣΚΟ: ΠΟΙΣ, ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙΣ. » € Πατριαρχικόν, » Τοῖς ὁσιωτάτοις ἐπισκόποις, θεοσεθεστάτοις πρε- σλυτέροις, θεοφιλεστάτοις διακόνοις, καὶ παντὶ τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ * τοῖς ἐνδοξοτάτος xal λαμπροτάτοις αλήτορσι καὶ οἰκήτορι τῆς θεοσώστου πόλεως τῆς δεῖνα. Ὁ τῆς πνευματικῆς ἀκολουθίας ὄρος καὶ νόμος, ταῖς εὐαγγελικαῖς xal ἀποστολικαῖς ἰθυνόμενος χά- ρισι, τοὺς τὴν ἱερὰν ἀξίαν χοσμεῖν Ἀξιωμένος 65, ἐν ἀξιολόγῳ καὶ ἀνεπιλήπτῳ τηρεῖν βούλεται κατα- στήµατι * ὡς ἂν τὸ της Εκκλησίας xal πολιτείας εὐαγῶς . διαχυθερνώµενον πλήρωμα, iv ἀκυμάνιν καὶ εἱρηναίᾳ Ὑαλήνῃ Οφοπρεπῶς διεξάγηται, xi VARLE LECTIONES. 1133 GEJECO-ROMANUM. 1134 πᾶσα δογμάτων ἀλλοφύλων ἀποκρούηται ζήτησις Α Tum dogmatum inquisitio ac tempestas repellatur, καὶ ζάλη, xal τῶν ἐπανιστχμένων λαιλάπων ix πο- λεµίας αἱρέσεως, διασκεδάζηται ζοφώδης αχοτόµηνα. Τοιοῦτον γὰρ εἶναι δεῖ τὸν λαοῦ προστησόµενον, xal ἀνθεξόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, καὶ ὀφθαλμὸν, καὶ ἀκοὴν, καὶ Χχεῖρα, καὶ πόδα τῆς mol- µνης, πρὸς ὁδηγίαν μὲν xal φυλακὴν τῶν κρειττό- νων, ἀποχὴν δὲ καὶ ἀνατροὴν τῶν ἑναντίως καὶ ἑτέρως ἐχόντων Ἐσόμενον, ᾿Επεὶ oüv ἐν στερίέσει ποιµένος τὴν καθ) ὑμᾶς εὐγεστάτην ποίµνην ἕπ- έγνωμεν διαµένουσαν, τοῦ προποιµάναντος ἤδη πρὸς τὴν Έκεῖσε Antv ἁπάραντος, xal πρὸς τὰς ἐκεῖ µο- νὰς εἰσελάσαντος, οὐκ ᾠήθημεν δεῖν ἐπὶ πολὺ χη- Ρεύουσαν καὶ ἄνανδρον καθῆσθαι 64 τὴν κοθ ὑμᾶς Ἐχχλησίαν, τοῦ διαξάγοντος ἔρημον. Ὃθεν ἐκλεξά- µενοι τὸν δεῖνα τὸν θεοσεθέστατον πρεσθύτερον, ἐπικλέσει τοῦ προανάρχου ἩΠατρὸς, καὶ ἐπινεύσει τοῦ συνανάρχου Ἐἱοῦ, xal συνεργίᾳ τοῦ ὁμοουσίου καὶ ἡγεμονικοῦ Πνεύματος, ὡς ἐλάχιστοι καὶ ἆν- άξιοι χεῖρα ἐπιθέντες, καὶ ἱρωνύμως τὰ κατ αὐτὸν ἐχτελέσαντες, ῥἑρχιερέα τῆς θεοσώστου ὑμῶν ἀν- ηγορεύσαμεν πόλεως, ᾽ Άσμενοι οὖν, καὶ γηθόσυνοι, καὶ ὅλῃ duy, καὶ διανοίᾳ τοῦτον εἰσδέξασθε, καὶ ὡς πατέρα αἰδέσθητε, xal ὡς ποιμένα ὁμοψύχως Émi- γνωτε, καὶ ὡς ὁδηγῷ πρὸς σωτηρίαν ἐλαύνοντι ἐπ- ακολουθήσατε, καὶ ὣς Ίδιον θήραμα παριθάλψατε, καὶ ὡς τάξιν υἱῶν παρ) αὐτῷ φέροντες ὑποτάγητε * γινώσκοντες, ὡς κατὰ Παῦλον τὸν µέγαν διδάσκα- λον, ἀκοιμήτοις ὀφθαλμοῖς ἐπαγρυπνήσει, xal τῆς ψυχικῆς ὑμῶν σωτηρίας ἐπιεικῶς προνοήσεται. Καὶ et caliginoss turbinum ex hostili heresi se com- movenlium tenebre dissipentur. Quippe talem oportet eum esse, qui populo prefuturus sit, et doctrinz fidei curam habiturus, quique futurus 8it oculus, et auris, et manus, et pes gregis, ut bonos ducat atque custodiat, malos et aliter aífe- ctos abigat ac subvertat. Itaque cum acceperiruus, religiosissimum urbis vestre gregem adhuc pastore carere, postquam is, qui hactenus ejus pascendi curam gessit, ad alteram vitam migravit, et coeli mansiones ingressus est: minime committendum putavimus, ut Ecclesia vestra marito suo spoliata rectoreque destituta, diu cum viduitatis incommo- dis conflictaretur. Ideoque cum piissimum presby- terum N. selegissemus, eique interveniente Patris ante omnia principii expertis invocatione, annuente simul experte principii Filio, cooperante consub- stantiali ac principe Spiritu, tanquam nemini et indigni manum imposuissemus, et rite: que ad ipsum pertinerent, expedivissemus, eum urbis vestre, divin: custodie commendate, pontificem designavimus. Lubentes igitur, et hilares, toto corde atque animo illum excipite, ceu patrem, re- veremini, ceu vocantem vos pastorem unanimiter agnoscite, ceu ducem ad salutemvos impellentem sequimini, ceu captam a vobis predam fovete, ceu filiorum ipsi loco constituti obedientiam prestate: scientes eum, de illius magni doctoris Pauli sen- tentia, pro vobisinsomnibus oculis vigilaturum, ac γὰρ δι αὐτοῦ ἑλπὶς ἡμῖν βεδαία ἐστὶ, τὰ κράτιστα C sludiose salutis animarum vestrarum rationem ha- παρὰ Oti καὶ σωτηρίας ἐχόμενα ὑμᾶς λήψεσθαι, El γὰρ αὐτῷ τὸ οὓς ὑμῶν ὑποχλίνοιτε, καὶ τοῖς ὑπ αὐτοῦ λεγομένοις προσέχοιτε, τῶν ἐλπιζομένων ἀγαθῶν ἐπιτεύξοισθε, καὶ τῶν ἔκεῖθεν ἀμοιθῶν αὐτῷ συμμετάσχοιτε. Πρὸ δὲ τούτων, καὶ διὰ πάντων, δεήσεις ἔχτενεῖς καὶ ἐντεύξεις διηνεχεῖς ὑπὲρ τοῦ σωτηρίου κράτους τῶν ἐκ Θεοῦ προλαµπόντων µε- γάλων ᾖµβασιλέων ἡμῶν ποιεῖσθαι μὴ διαλίποιτε΄ ὅπως Κύριος ὁ Θεὸς ὁ στέψας, xai συμμαχῶν, xal νικητικαῖς εὐημερίαις τὴν γαλήνιον κεφαλὴν 65 αὖ- τῶν στέφων, ἐπὶ πλεῖον xal πλεῖον ταῖς xat' ἐχθρῶν ἀνυψώσειε προκοπαῖς «φρουρῶν καὶ διαφυλάττων ἀδιάδοχον τὸ στέφος αὐτῶν, εἰς παντὸς τοῦ χόσµου biturum. Nam certa in spe sumus, per eum vos apud Deum preestantissima quzeque, et ad salutem pertinentia, consecuturos. Quippe si aurem ei ve- stram inclinaveritis, et animum iis, quise ab ipso proferuntur, adverteritis : in spe posita nobis bona nanciscemini, queque vices in altera vita repen- duntur, earum cum ipso participeseritis. Geterum ante hzc, et per omnia, preces intentas et inter- cessioues perpetuas pro salutari potestate colloca- torum divinitus in illustri loco magnorumque im- peratorum nostrorum, habere ne desinatis : ut Dominus ille, qui Deus est, quique coronavit et propugnat, et victricibus serenum ipsorum verti- σωτηρίαν καὶ εὐόδωσιν μεμνημένοι xal τῆς ἡμῶν, D cem prosperitatibusceuserto redimit,magisac ma- ὡς εἶχὸς, µετριότητος. Πρὸς δὲ τὴν τοῦ προκεχειρι: σµένου ὑμῶν ἀρχιερέως by τῇ ποίμνῃι ἀποκατάστα- σιν, καὶ πρὸς τὸν Ἱἱερὸν θρόνον καθίδρυσιν, τὸν εὖ- λαθέστατον τὸν δεῖνα ἀπεστείλαμεν, ὥστε τὸ τοιοῦ- τον ἔργον ἱεροπρεπῶς ἐκτελέσαντα, πρὸς ἡμᾶς εὖ- καΐρως παλινδρομῆσαι. Ὁ δὲ παντοκράτωρ καὶ µό- vog θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐν Τριάδι ὑποστάσεων, xai iv µονάδι οὐσιότητος προσχυνούμενος, ὁ τὰ διεστῶτα συνάγων, xal τὰ πόῤῥω ἐγγίζειν ποιῶν, ὁ καὶ τῆς ἡμετέρας ποίµνης τὸ λεῖπον ἀνασωσάμενος, εὐλογῶν εὐλογήσει, xal πληθύνων πληθυνει, καὶ αὖξων ὑπερ- gis eos progressibus adversus hostes exaltet, cu- stodiens et conservans in gubernatione non interrupta coronam eorum, ad totius mundi salu- tem ac felicitatem : mediocritatis etiam nostra, eeu par est, recordantes. Ceterum qui designatum pontificem vestrum ipsi gregi exhiberet, eumque sacro in solio collocaret, religiosissimum N. able- gavimus: ul hoc munere rite obito, ad nos oppor- tune recurreret. Omnipotens autem, et solus ille Deus noster,quiin Trinitate personarum, et in uni- tate essentiae edoratur ; qui distantia colligit, et VARLE LECTIONES. 64 καθίστασθαι. — 05 al, χορυφήν. 1135 JUS CANONICUM. 1136 procul remota facit esse propinqua ; qui denique A αὐξήσει τοὺς οἴκους ἡμῶν, τά τε τγεννήµατα, καὶ gregis etiam nostri reliquias servavit incolumes ; διαφέροντα ὑμῖν, Φφιλανθρώπως cuymnoualvoy τῷ benedicendo benedicat,multiplicando multiplicet, ποιµένι ὑμῶν, καὶ συνεχτρέφων ὑμᾶς ἐπὶ νομὰς augendo adaugeat domos vestras, et futuras ve- ζωηήφόρους, καὶ ὕδωρ Ψυχιχης ἀναπαύσεως. ρίγα», etresad vos pertinentes; benignecompascens Αμήν. cum pastore vestro, et cum illo vos ad vivifica pascua, ct ad aquam requietis animorum enutriens. Ámen. Mandatum, quod. dari solet metropolitano et ar- chíepiscopo, cum ordinatur. I. Cure benigni Dei, qua genus humanum com- plectitur, cum alias multas adipiscend:» salutis occasiones ei suppeditat, ac diversis beneficiis in- vitat ; tum imprimis per eximia bona recte lata- « ᾿ Ένταλμα διδόµενον τῷ χειροτονουμένῳ µητροπολίτῃ καὶ ἀρχιεπισχόπῳ. » α. Ἡ τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ ἡμῶν περὶ τὸ ἡμ- τερον Ὑένος χηδεµονία, πολλὰς μὸν αὐτῷ τὰς τῆς σωτηρίας ἀφορμὰς παρασχοµένη, διαφόροις δὲ τοῦτο τοῖς εὐεργετήμασιν ἀνακαλουμένη, μᾶλλιν τοῖς τῆς rum legum et per sanctiones canonicas, devolio- nem erga sese illorum in animis, quieasobservant, providenter excitat.Per has enim agnoscimusipsum . principem legum auctorem et Dominum ; dumque P divinis ejus preceptionibus quasi manuducimur, absque offensa viam voluntatis ejus conficimus ; perhaspurs atque Ηραίο fidei nostre monumenta conservantur, et ejusdem in recta doctrine sen- tentia naliva venustas elucet ac fulget ; rapinz, circumseriptiones, et eorum qui potestatis abusu vim proximis afferunt, libidines retundun- tur ; per has tum contentiones, tum rixe coercen- tur et inhibentur, ac pacis et concordic& bonum sumit incrementa. Enimvere, quemadmodum per has eum alia bona perficiuntur, tum vita et oralio formatur, in hominum vulgo virtutum opes incre- mentasumunt, justitia pacatam rerum faciem tue- tur, et administratione sua consensum ab omni aliennm discidio conservat : manuducimur, injustitia et avaritia, maligni libi- dinis inexplebilis fetus, in vita mortalium nascun- tur : bellum inter nos implacabile suscitatur ; om- nis de salute nostra spes in periculum et difficul- tatem conjicitur. Itaque si liberationem a tanlis malis divinarum legum disciplina nobis conciliat, et ejusdem privatio contrarium huic effectum ha- bet, supinis manibus tua pietas divina et aposto- lica oracula, cum salutiferis et spiritualibus do- ctrinis atque preceptis, excipere debet ; quasique tabulas divinitus sculptas, tum in pretio habere, tum servare : similiterque legum civilium doctri- nam amore complecli et venerari, ac in omni 'actione cons(anter has sequi ; quidquid occurrit, per has σιν στέργειν τε χαὶ διευλαθεῖσθαι, εὐνομίας προτερήµασι καὶ ταῖς χανονιχαῖς θεσµο- θεσίαις τὴν εἷς ἑφυτὸν οἰχειότητα ον ταύτας συν- τηρούντων προεμηθεύσατο,. Διὰ τούτων Ὑὰρ axi μὲν πρῶτον ἐπιγινώσκομεν τὸν νοµοδότην xal Κύ- prov αὐτοῦ δὲ χειραγωχούμενοι ταῖς im ἔντο- λαῖς, ἁπροσκόπως τὴν τού θελήματος ab: ᾱ- ανύοµεν ὁδόν διὰ τούτων τὰ τῆς καθαρᾶς ἡμῶν xal ἁμωμήτου πίστεως διαφυλάττεται γνωρίσματα, καὶ ἀνόθευτον τὸ ταύτης ἑναστράπτει τῆς ὀρθοδοξίας κάλλος διὰ τούτων ἁρπαγαί τε καὶ πλεονεξίαι, xai αἱ τῶν καταδυναστευόντων τοὺς πλησίον ἀναχόπτον- ται ὁρμαί * τούτοις φιλονειχίαι καὶ ἔριδες ἔπιστομι- ζόμεναι κατέχονται͵ καὶ τὸ τῆς εἰρήνης xal ὁμονοίςς καλὸν ἐπιδίδωσιν, 'AJÀ ὥσπερ δι’ αὐτῶν τά τε ἄλλε ἀγαθὰ κατορθοῦνται, val βίος μὲν καὶ λόγος ἐντεῖ- θεν ῥθμίζεται, εἷς πλῆθος δὲ ὁ τῶν ἀρετῶν ἔτι- δίδωσι πλοῦτος, δικαιοσύνη τε τὸ εἱρηναῖον περι- κρατεῖ, καὶ τὸ ὁμόγνωμον καὶ ἀστασίαστον Ouxe- ita cum ab his non C θερνῶσα συνέχδι, οὕτω τὸ μὴ τούτοις χειραγωγεῖ- σθαι, ἀπληστίας ἀποχυήματα, τῷ Bip Ἰναποτίχτει, κατ ἀλλήλων δὲ ἀκήρυκτον πόλεμον ἀντεισάγει ἐν ἁπόρῳ τῶν τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐναποῤῥιπτομένων ἐλπίδων, El το]νυν τοσούτων μὲν χαχκῶν ἁπαλλαγν à τῶν θείων νόμων προξενεῖ παιδαγωγία, d$ ταύτη: δὲ στέρησις τῶν ἐναντίων παραιτία καθίσταται, δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν τὰ θεῖα xal ἀποστολικὰ θεστι- σµατα, τάτε σωτήρια xal πατρικὰ 00 διδάγµατά τε καὶ διατάγµατα, Ἱεροὶν ὑπτίαις εἰσδέχεσθαι, xal ὣς θεοχαράκτους ταῦτα πλάκας τιμᾷν καὶ φυλάττειν' τήν τε ἄλλην τῶν πολιτικῶν νοµοθετηµάτων εἰσήγη- xal τούτοις ἱσὶ πάσῃ πράξει ἀῤῥεπῶς ἐπακολουθετν, xal τὸ ἐπὶ χεῖρας ἁδικίαν μὲν καὶ πλεόνεξίαν, τὰ πονηρὰ τῆς τὸν ad eas dirigere et accommodare : cum certo norit, D ἀπευθύνειν τε καὶ ῥυθμίζειν, τὸν ἐπὶ πάντων Κύριον eum Dominum, qui rerum universitati pr&est, a dextris nobis adesse ; quidquid agatur, perspicere; respondentia factis premia tribuere. 2. Debet tua pietas, quz per divinam vocata est graliam et jugum illud evangelicum collo recepit, ex Evangeliiprescriptogregem vobis commendatum ac traditum ab opifice rerum Spiritu regere : vitam propriam pro ipsis ovibus objicere : in caligine peccati ambulantes ad lucem deducere : pro iis εἰδυῖαν σαφῶς ἐκ δεξιῶν ὑμῶν 67 παρεῖναι, xal xav ὁ ὁρώμενον ἐφορᾷν, xal τὰς ἐφαμίλλους τοῖς ἔργοις ἆμοι- θας ἀποταμιεύεσθαι. B'. Ast τὴν σὴν θεοφίλειαν ὑπὸ τῆς θείας χάριτος προκληθεῖσαν, xal τὸν εὐαγγελικὸν im! αὐχένος εἶσ- δεδεγµένην ζυγὸν εὐαγγελικῶς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν ὑμῖν ὑπὸ τοῦ παντοοργοῦ Πνεύματος ποίμνην lU νειν, τὴν οἰχείαν ὑπὶρ τῶν προθάτων προτιθέναι yox v, τοὺς iv σκότει τῆς ἁμαρτίας πορευομένους VARLE LECTIONES. 00 al. πνευματικά, 07 ἡμῶν. 1131 GRJEGO-ROMANUM 1138 φωταγωγεῖν, ἁδικουμένων προχινδυνεύειν, θλιδοµέ- À qui afficiuntur injuriis, obire pericula : consolari νους φυχαγωγεῖν, τοῖς ἑνδεέσι τὴν δυνατὴν ἐπάγειν παράκλησιν, ἀποστολικῶς τοις ἀσθενέσι συνασθε- νεῖν, τοῖς σκανδαλιζοµένοις συµπάσχειν, xal τύπον ἀρετῆς xal εὐταξίας δι ἐμπράκτου πολιτείας πᾶσι eos, qui affliguntur : egenis afferre solatium, pro viribus, apostoli exemplo, infirmis se prebere so- cium infirmitatis . cum iis, cui offenduntur, com- muni dolore affici : ab omnibus denique pro vir- διαγινώσκεσθαι, ὥστε τὸ φῶς ὑμῶν λάμπειν ἕμ- tutis et ordinis boni exemplo, per efficacem προσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν iv vivendi rationem agnosci; ut lex vestra coram τοῖς οὐρανοῖς δοξάζεσθαι. hominibus luceat, et Pater vester, qui in colis est, glorificetur. 3. Debet tua pietas jejuniis et supplicationibus ad γ. Aet τὴν σὴν θεοφίλειαν νηστείαις καὶ ταῖς πρὸς Deum vacare, noctu et interdiu pias ad Dominum σὺ θεῖον σχολάζειν ἱχετηρίαις, ὁσίας Ἠχεῖρας νυκτὸς καὶ μέρας πρὸς Κύριον ἐκπεταννύσαν ἕἔπαγρυ- manus exporrigendo : et creditarum nobis anima- πνεῖν τε ὑπὶρ τῶν ἐμπεπιστευμένων ἡμιν φυχῶν, Tum causa vigilax esse, atque coelitus eis salutem xal ταύταις ἄνωθεν ἔξαιτεῖσθαι τὴν σωτηρίαν, ὡς exposcere, veluti quam illarum nomine rationem λόγον ὑπὲρ αὐτῶν ἀποδοῦναι ὀφείλουσαν, ὅπερ πρὸ p redditura sit, quod ipsum ante nos magnus ille do- ἡμῶν ὁ μέγας ἐκδιδάσκει Απόστολος Πείθσθε — cet Apostolus, hisce verbis : Obtemperate iis, qui γὰρ, φησὶ, τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν, xal ὑπείκετε. ᾽Αὐτοὶ — Vobis pressunt, et obsecundate. Nam ipsi vestrarum 499 ἀγρυπνοῦσιν ὑπὶρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ὡς λόγον auimarum causa vigilant, ianquam rationem red- ἀποδώσοντες. El γὰρ ὁ θρεμµάτων προεστὼς ἀλόγων, dituri. Quippe si non fert impune, qui carentibus ἑνὸς αὐτῶν ἁπολωλότος οὐκ ἀτιμώρητος, πολλῷ 64109608 ratione pecudibus praest, ubi earum vel una pe- ὁ ψυχῆς καταµελων, τοῦ τιµιωτάτου τοῦ byxospíov rierit : multo magis qui animam negligit, rem su- κτήματος, οὐκ ἀνεύθυνος. pra mundi rcsalias maximi pretii, culpa carere ne- quit. 9', Χρή σε μὴ ἀποχάμνειν διδάσκοντα, ἀλλὰ δι- — 4.Oportette minime defatigaridocendo,sed con- Ἠνεκῶς τὸν ἐγκεχειρισμένον σοι λαὺν τὰ πρὸς σωτη- tinuocommendatum tibi populum iniis, quee ad sa- plav ἐκπαίδεύειν καὶ δι ἑαυτοῦ, καὶ δι ἑτέρου, τοῦ lutem spectant, tum per teipsum erudire, tum per τὴν τοιαύτην διακονίαν ἐκπληροῦν δυναµένου * ὅπως alium,quiejusmodi muneri satisfacere possit: ne ne- μὴ καταμελῶν, τῇ κανονικῇ αὐστηρίᾳ σαυτὸν ἔγχα- — gligenter te gerens Severitati canonicetemetipsum ταστήσῃς ὑπεύθυνον. Ἐπίσκοπος γὰρ, φησὶν, «| πρε- reddas obnoxium. Sic enim illa statuit: Episcopus, αθύτερος ἀμελῶν τοῦ κλήρου ἢ τοῦ λαοῦ, καὶ μὰ aut presbyter, quiclerum vel populum negligit, nec ἐχπαιδεύων αὐτοὺς τὴν εὐλάδειαν, ἀφοριζέσθω ἐπιμένων ε08 pietatem docet, segregator, et perseverans in δὲ τῇ ῥφθυμίᾳφ, καθαιρείσθω. negligentia, deponitor. t. Χρὴ σε μὴ τῷ τῆς προεδρίας ἐπαιρόμενον 5. Oportette ποη propler dignitatem officii presi- ἀξιώματι, τῶν ἐγκεχειρισμένων µκατεξανίστασθαι, | diselatum,adversustibicommendatos insurgere,ne ὅπως μὴ καὶ τοῦ τῆς ταπεινοφροσύνης ἐκπέσις pariter et humilitatis {οἱἱοΙἰδίίοΏθ careas,et inflato- μακαρισμοῦ, καί τῷ τῶν τυφουµένων ἐγχλήματι καθ- rum crimen incurras ; sed potius teipsum exhibere υποθληθείης * τύπον δὲ μᾶλλον ἑαυτὸν καθιστᾷν spectantibus, exemplum humilitatis, οἱ eos ad im- ταπεινοφροσύνης τοῖς ὁρῶσι, καὶ τούτους δι ἕρ plenda Domini mandata fuctis ipsis excitare. Di- ων τὰς τοῦ Κυρίου ἐντολὰς παρορμᾷν ἐκπληροῦν * δοΐέ6, inquit, ex me, quoniam milis sum, ethumilis « Μάθετε γὰρ, φησὶν, ἀπ) boo, ὅτι πρᾶός εἰἶμι καὶ Corde. Item, Quisquis inter vos primus esse vult, ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. » Kal, "Ὅστις πρῶτος bv ὑμῖν ἐθέλει sitomnium ultimus. εἶναι, ἔστω πάντων ἔσχατος. G', Ast τὴν aiv θεοφίλειαν, τὴν ἐπαινετὴν in- 6. Debet tua pietas laude dignam suscipiens hu- αναιρουμένην ταπείνωσιν, μηδὲν ἀνάξιον ἓν τοῖς ὑπὸ — mililatem, nihil indignum existimatione pontificia χεῖρα ἀρχιερατικῆς ὑπολήψεως κιαπράττεσθαι ' ἀλλ’ p inter subditos committere : sed quandocunque ho- Ἀνίχα τις τούτων xal ὅτε ὀψόμενος αὐτὴν παραγίνη- rum aliquis invisendi causa accedit, non ex insania ται, μλ ἐξ ἀπονοίας xal φυσιώσεως τὴν αὐτοψίαν τούτου καὶ προσοµιλίαν διαναθάλλεσθαι * ἀλλ᾽ αὐτίκα καὶ την παραδοχΏν τούτου ποιεῖσθαι, καὶ πρὸς δε- ξίωσιν ὣς δέον προέρχεσθαι (καθ ὃν τρόπον à µε. τριότης ἡμῶν πρὺς τήν ὑμῶν θεοφίλειαν διατίθεται), ἀκριθῶς εἶδυῖαν, Gc sl καὶ vj προεδρίφ τὸ µεῖζον ἐκληρώσατο, ἀλλ᾽ οὖν τῇ ὁμοτιμίᾳ τῆς φύσεως, fj καὶ τῷ παραλλήλῳ τῆς τοῦ παναχίου Πνεύματος ἐνεργείας, κατ᾿ οὐδὲν ἔλαττον ἡμῶν 68" ὁ τοιοῦτος δια- φέρει. et inflatione hominis aspectum et allocutionem dilf- ferre : sed eum statim admittere, proque more prodire ad ipsum excipiendum (qualis et nostre mediocritatis esse solet affectio erga pietatem vestram), cum accurate norit, tametsi ratione pre- fectur& major ipsa sit ; illum tamen alterum natu- re dignitate parem, vel etiam instituta Spiritus sancti efficacitalis comparatione, nullius respectu discriminis inferiorem nobis esse. VARLE LECTIONES. 68 δήπου μᾶλλον, | 88* ὑμῶν. 1139 JUS CANONICUM 1140 7. Debet tua pietas, siquidem malas vitare suspi- A ζ. Aet τὴν σὴν θεοφίλειαν, εἴπερ τὰς πονηρὰς ciones velit, iis, qui clero accensentur, rerum ad- ἐκφεύγειν ὑπολήψεις ἐθέλει, τοῖς ἐν τῷ κλήρῳ κατα- ministrationematque aliasfunctionesecclesiasticas λεγομένοις τήν τε τῶν πραγμάτων οἰκονομίαν, καὶ in manus tradere. Hoc enim et a canone sacro τὰς ἄλλος ἐχκλησιαστικὰς ἐγχειρίζειν διακονίας. preceptum est, et omni vos offensa liberat: uti ToUto γὰρ καὶ ὁ ἱερός κανὼν ἐγκελεύεται, xal ὑμτν scilicet administratio rerum Ecclesie testimoniis τὸ ἀπρόσκοπον προξενεί, ὥστε μὴ ἁμάρτυρον εἶναι non careat, ut nulla prorsus ex parte sacerdotio τὴν τῆς Ἐκκλησίας οἰκονομίαν " καὶ µήτε ἐντεῦθεν, convicii labes aspergatur. M μὴν ἑτέρωθεν, λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνη προστρί- εσθαι. 8. Debet tua pietas, si quis episcoporum vitam — «'. Aet τὴν σὴν θεοφιλειαν, εἴ ποτέ τινι τῶν ἔπι- cum morte commutarit, omnino nihil ex rebus ip-: σκόπων τὸ τοῦ βίου τέλος ἀπέλθοι, μηδὲν μηδαμῶς sius auferre: nec honesto nomine consuetudinis, ix τῶν αὐτοῦ ἀφαιρεῖσθαι πραγμάτων, μηδὲ σεμυῷ prohibitum rapine violenti? quiefacinus obvelare: ὀνόματι συνηθείας ἐπισκιάζειν τὴν τῆς ἁρπαγης καὶ sed universis denuntiare, futurum, ut omnia salva ᾖτυραννίδος ἀπηγορευμένην πρᾶξιν ' παρεγγυᾶσθχι conserventur, et secundnm ipsius met dispositio- ῃ δὲ mast, σῶα πάντα διαφυλάττεσθαι, καὶ κατὰ τὴν nem? qualibet relicte species administrentur : in αὐτοῦ ἐκείνου ὁδιάταξιν, οὕτως ἕκαστον τῶν χατα- primis quecunque vel ab illo tempore, quo ΡΓ- λιμπανομένων εἰδῶν διοιχεῖσθαι * µάλιστα δὲ ὅσα f, fectus episcopatui fuerit, acquisiverit; velei post- κατὰ τὸν καιρὸν, ὃν προεχειρίσθη, ἐκέκτητο ἢ modum a cognatis accesserint. Quod si morte μετὰ ταῦτα ἐκ συγγενῶν αὐτῷ προσετέθη. El ὁ' ἑξά- subitanea vitam finierit, ne sic quidem facullates viva τὸ τοῦ βίου τέλος τούτῳ ἐπέλθοι, μηδ᾽ οὕτως ipsius diripi auferrive debent; sed si qui cognati ἁρπαγὴν xal ἀφαίρσιν τῶν προσόντων αὐτῷ πρα- ejus exstent, illis res ipsius proprie attribuantur: γµάτων γίνεσθαι *. ἀλλ’ εἰ μὲν συγγενεῖς τούτρ εἴη- sin nulli tales supersint, tunc siquidem inops est σαν, ἐχείνοις καὶ τὰ τούτου ἴδια περιποιεῖσθχι 7 εἰ ecclesia cui prefuit, atque horum indiga, facul- — 92 µη τοιοῦτοί τινες εἶεν, τότε εἰ μὲν ἀπορός ἔστιν tates ejus accipiet : si locuples et opulenta, saltem — 4 κατ αὐτὸν "ExxXnsix, καὶ τῶν τοιούτων ἔπιδεης, ut in pauperes ejns bona distribuantur, operam — Exevn καὶ τὰ αὐτῷ προσήχοντα ἀναλήψεται *— εἰ ὃξ dare debet ; non speciequadam dominice auctori- v εὐπορίᾳ καθειστήκει, τοῖς γοῦν πένησι ταῦτα δια- tatis et potestatis invàdendo, res ipsius auferre. δίδοσθαι παρασκευάζει, ἀλλὰ μὴ αὐθεντίας τρόταῳ Quippe si quid a vobis ejusmodi tentatum fuerit, καὶ ἐξουσίας ἐπέρχεσθαι, xal τι τῶν αὐτοῦ ἀφαιρεῖ- tum id quod ablatum fuerit in duplum restituetur; C σθαι. Ὡς εἴγε τοιοῦτόν τι map! ὑμῶν τολµηθείη, καὶ tum ipse non exiguum ad tempus excommunicalio- 8 δ' ἂν ἀφαιρεθίη εἷς τὸ διπλάσιον ἀναστραφίήσε- nis penc subjectus eris. 9. Siquis episcoporum, tibi subditorum, ad al- (cram vitam commigraverit; pietas tua longe se removens ab omni cupiditate humana, vel potius a simoniaco vitio liberam sese demonstrans, et omni modo atque omnibus viribus gratiam Spiritus san- cti minime venalem servans, Deumque solum in- spectorem cordium nostrorum intuens, eum homi- nem ad gradum episcopalem evehere debet, qui testimonia vits$ honeste, doctrine, ordiniset studii spiritualis habeat, etritesecundum canones electus sit : ut magna illa pontificatus dignitas immunis a ται, καὶ ἀκοινωνησίᾳ ἐπὶ πλεῖστον χυθυποθληθέση χρόνονο θ᾽, Ast τὴ σὴν θεοφίλειαν, εἴποτέ τις τῶν ὑπ αὖ- τὴν τελούντων Ἐπισκόπων πρὺς τὴν Ἐκεῖθε µενα- σταίη ληξιν, παντὸς ἀνθρωπίνου ἑαυτὴν μακρόνου- σαν ἑἐλαττώματος, μᾶλλον δὲ τῆς σιµωνιακῆης καχίας ἐλευθεριάζουσαν, xal παντὶ τρόπῳ καὶ πάσῃ δυνάµε. τὴν τοῦ Πνεύματος θεἰαν Ὑάριν ἄπρατον διχσώζο,- σαν, πρὸς µόνον Θεὸν τὸν τῶν καρδιῶν ἡμῶν ἆἀτ;- θλέπουσαν ἔφορον, τὸν ἐπὶ βίῳ σεμνῷ, xxi λόγῳ, χαὶ καταστάσει πνευματικῇ µμαρτυμούμενον, xal κανο- νικῶς ψηφιζόµενον, slc τὸν ἐπισκοπικὸν ἀνάγειν βα- 'ϐΒμὸν, ἵνα δὴ καὶ τὸ µέγα τῆς ἀρχιερωσύνης ἀκαπί- cauponatione conservetur, ac tum ipse canonicis Ὦ λευτον συντηροῖτο ἀξίωμα, καὶ αὐτὸς μὲν παρὰ τὶς sanctionibus non condemneris, tum ille suis pro- batus hoc. modo ad episcopatum propria virtute provehi, liber ab omnissit offensa ; nec spirituales in leges impingens, nec inevitabile Dei judicium adversus sese provocans. 10. In omniactione atque tractatione, prorsus a muneribus continere te debes, etcerto scire, pecca- tum quodlibet simplum perpeti supplicium : ad istam Simonis heresim, duplam in ea deprehenso condemnationem afferre. Quapropter hiec omnino exscindenda venit, ac ne consuetudinibus quidem, κανονικης θεσµ.οθεσίας ἀκατάκριτος ἐποφθείης, χάκετνος ἐξ ἑαυτοῦ οὕτω προχειρίζεσθαι τοὺς ἀμφ) αὐτὸν O1227- χόµενος, ἁπρόσχοπος εἴη * μήτε τοῖς πνευματικοῖς νόμοις προσκρούων, µήτε τὸ ἄφυχτον τοῦ θεοὺ χρῖμα xaü' ἑαυτοῦ ἐκκαλούμενος. t Att σε ἐπὶ πάσῃ πράξει καὶ µεταχειρίσοι παι- τάπασι δώρων ἀπέχεσθαι, ἀχριθῶς εἰδόταν ὡς πᾶτα μὲν ἁμαρτία ἁπλῆν τὴν τιµωρίαν ὑφ.σταται * ἡ δὲ τοῦ Σίμωνος αἴρεσις διπλην ἐπάχει τῷ ἁλόντι xzrr Χρισιν. Διὸ δεῖ παντελῶς ταύτην περικόπτειν, καὶ μηδὲ ταῖς λεγοµέναις συνηθείαις εἴσοδον καὶ ταρ- VARL&: LECTIONES. ? festamentum. 1141 GRJECO-ROMANUM. 1142 εἶσδυσιν ἔχειν. Καὶ qàp al λεγόμεναι αὕται cov- A quas vocant, aditus et. fenestra patefacienda est : θειαι, — quap[oalac συνεισκωµάσασαι νοσήµατι, οὐδέν ἔλαττον;, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον εἷς χαταδίκην τοὺς σης ἀρχιερωσύνης, μετόχους ἁλισκομένους ἄγουσιν, ἐπὶ σεμνῷ προσωπείῳ τῆς Σίμωνος ἐνεργουμένης αἱρέσεως. Att γὰρ x2v σεμνν ὀνόματι διαθεθληµένη πρᾶξις καλυπτηται, xal ταύτην παντὶ τρόπῳ ἐκ- τρέπεαθαι, καὶ παραιτεῖσθαι, καὶ μᾶλλον τῆς ἀνα- κεκαλυµµένως δηλούσης τὸ τόλµηµα * τά τε γὰρ λαν- θάνοντα τῶν ἑλκῶν, δυσιατώτερά πως εἴωθε τυγχά- νειν, καὶ τὰ ὕπουλον ἔχοντα τὴν παρανοµίαν, ῥᾷον μᾶλλον fj καὶ τὰ πρόδηλα τῶν ἀτοπημάτων εἰς τοὺς πολλοὺς καταφέρεται, Οὔτε οὖν ἀπὸ δίκης οὔτε χρηματικῆς, οὔτε ἐγκληματικῆς τοσύνολον λαµδά» Etenim hz, quz» dicuntur consuetudines, uti cum avariti: morbo irrepserunt, ita non minus quam hzc, siquidem non etiam magis, ad condemnatio- nem pontifices, qui harum participes facti depre- henduntur, pertrahunt;quando quidem snb honesta larva Simonis hzresis exercetur. Famosum nam- que facinus, licet honesto vocabulo veletur, omni modo vitandum et aversandum est ; adeoque magis eliam, quam id, quod aperte scelus ipsum pra se fert. Latentia nimirum ulcera difficilius sanari solent, et absurda facinora, quibus inest subdola quzedam nequitia, longe se facilius in vulgus insi- nuant, quam que manifesta sunt. Ut ergo nec litis νειν, μετὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσίας διαταττό- B causa, vel civilis, vel criminalis, in universum ali- μεθα, οὔτε ἀπὸ προγειρίσεως ἡγουμένου, fj ἀρχιμαν- δρίτου, fj ἑξάρχκου οτε μὴν ἀπὸ προδολΏης olxovó- µου, fj µειζοτέρου, οὖδέ γε (τὸ φρικωδέστερον) ἀπὸ γειροτονίας διακόνου, ἃ πρεσθυτέρο, fj ἐπισκόπου, οὐδαμῶς οὐδὲ καθ) οἰονδήποτε τρόπου, οὔτε πρὸ τῆς χειροτονίας οὔτε μετὰ τὴν χειροτονίαν προσῆκε λαμθάνειν. Τοῦτο γὰρ, οἶμχι, xal τοῖς ἀπείρως ἔχουτι περὶ τοὺς κανόνας τοὺς θείους, κατάδηλον ἐμφανίζει την ἀτοπίαν * διὸ δεῖ παντάπασιν ἓν πᾶσι τοῖς εἰρη- µένοις, καὶ τοῖς, ὡς εἶχὸς, παραλελειμµένοις, ἄθώους τὰς γεῖρας φυλάττοντα, xul πρὀ γε τῶν χειρῶν τοὺς λογισμοὺς, οὖτω τὸν τῆς ἁρχιερωσύνης μεταχειρί- ζεσθαι νόµον, εἶδότα xai πεπεισµένον, ὡς ὁ ταύτης quid accipias, interveniente Spiritus sancti potestate mandamus : nec item propter abbatis, vel archi- mandritz, vel legati (50) prefectionem, imo ne- quidem propter institutionem cconomi, vel majo- ris ; quod horribilius denique, non propter ordi- nationem diaconi, vel presbyteri, vel episcopi, quidquam prorsus ullo modo, nec ante ordinatio- nem, nec posl ordinationem sumere convenit. Hoc enim quam sit absurdum, ut equidem arbitror, eliamsacrorutm canonum imperitisest manifestum. Quapropter omnino in omnibus indicatis, et iis, qua fortassis omissa sunt, manus puras servans, el quidem ante manus, ipsas cogitationes; ita sci- παρορῶν τὰς ἐντολὰς καὶ προστάγµατα, οὐχ ἡμετέ- Clicet muneris pontificii legem subire debes, et ρας παραινέσεις ἀθετεῖ, ἀλλὰ τῶν θείων xal iepiov κανόνων ὑπερόπτης Ὑίνεται, καὶ την Ex τούτων οὐκ ἐκφεύξεται καταλίκην. Διὸ καὶ τὸν λεγόµενον ἐν- θρονισμὸν οὐ τῷ χειροτονοῦντι (μὴ Ἰένοιτο), ἀλλὰ τοῖς ἐνδεεστέροις τῶν κληρικῶν, ἢ καὶ τοῖς ἐκκλησιαστι- x4» ἄλλην ὑπηρεσ΄αν τελοῦσι, κατὰ ἀναλογίαν τῆς ἐκ- κλησιαστικῆς εὐπορίας διοριζόµεθα δίδοσθαι. Εὐπόρου γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς καθισταµένης, εὐεργεσίας μέρει τοὺς ὑπηρετοῦντας va" ἐχκλησιαστικαϊς διακυνίαις, ἀπορώ- τερον τὸν βίον κεκτηµένους, δωροφορεῖσθαι ἔχετθεν εὖ- δόλως ἀπείργομεν. certa cum animi persuasione scire eum, qui hasce preceptiones atque mandata flocci faciat, non ad- moniliones nostras nihili facere : sed divinorum sacrorumque canonum contemptorem esse, nec coudemnationem ab eis irrogandam effugiturum, Atque hanc ob causam statnimus, ut inthronismus (91) quem vocant, non ei, qui ordinat episcopum (absit at hoc fiat, sed pauperibus clericis, vel alio quodam ecclesiastico munerefungentibus ra- tione facultatum ecclesiasticarum habita, detur. Quippe si locuples sit episcopatus, nequaquam prohibemus, quominus in eos, qui ministeriis ecclesiaslicis inserviunt, et inopem vitam traducunt, velut ex beneficentia, munuscula quiedam conferantur. (κ, Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν πρὸ πάντων καὶ μετὰ πάντων τοῦ τῆς φιλοχρηματίας καὶ π)εονεξίας má- θους καζαρὰν ἑχυτην συντηρεῖν, τοῖς οἰχείοις ἐπ- αρκουμένην καὶ μήτε τρόπ,ρ τινὶ τὰ ἀλλότρια οἱ- κειοποιεῖσθαι, μὴ ῥδουλικοῖς ἐπιτάγμασι κχατατρ”- χειν τὸ ὑποχείριο, fj, βαρυτάταις ἐπιτιμήσεσι τοὺς μὴ ὑπείκοντας ἀνταμύνεσθαι, ἵνα τοῖς ἔργοις, καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης αχοσμῆται ἀξίωμα;, καὶ αὐτὸς Enc θεϊκής τε καὶ ἀνθρωπίνης ἀνώτερος "XATA- xplatux., $. Ati σε πᾶσιν ἀκρίθειαν ἓν τοῖς κανονικοῖς ἅπασι καταθάλλεσθαι πράγµασιν ' ἐγχαλούντων τέ τινων, Καὶ παράθασιν αὐτῷν προτεινόντων, ἔπιμε- 11. Debet tua pietas ante omnia, etinter omnia, se ipsam ab avaritiz vitio puram et immunem ser- vare suisque facultatibus esse contenta ; neque ullo modo res alienas iuvadendo sibi vindicare, neque servilibus imperiis subditos affligere, vel penis gravissimis non obsecundantes vicissim ulcisci : quo scilicet abs te saeerdolii dignitas factis ornetur, atque etiam ipse tum divine, tum humane coudeninationi nequaquam sis obnoxius. 12. In omnibus rebus, ad canones spectantibus, accurationem summam adhibere debes, et ubi qui- dam accusationes instituunt, etin canones pecca- NOTA. Un Hoc est, vicarii, sive suffraganei. 51) Sportulz quasi qusedam, que pendebantur ab episcopo, cum in solium collocabatur. 1143 JUS CANONICUM 1144 tum esse prztendunt, rem omnem investigatione Α λεστέρᾳ ἑξετάσει διερευνᾷν, xai τὴν διόρθωσιν τῶν diligenti perscrutari, et. que commissa sunt, ita corrigere: ut pari quidem benevolentia partis utriusque rationes expendas, atobservationum ca- nonicarum lancem sequaris, iisque singula dirigas et finias. 13. Debet tua pietas sacris cimeliis maximam adhibere curam atque providentiam, ut ea scilicet ad ornamentum ecclesie detrimenti omnisexpertia conserventur, vel incrementum quoque, si fieri possit, capiant : itidemque caetera praedia, qua ad usum ecclesi» conferunt, non alienata servare : qua nonnullis emphyteutico jure concedi solent, cum nostro consensu administrare : quidquid inde colligitur, ad Ecclesie stabilimentum expendere. ἡμαρτημένων ποιεῖσθαι * ἴσῃ μὲν τῇ εὐνοίᾳ ἀμφοτέ- pov μερῶν τοὺς λόγους διευκρινοῦντα, τῇ στάθμῃ δὲ τῶν κανονικῶν παρατηρηµάτων ἑπόμενον, καὶ τούτοις ἕκαστα διευθύνοντά τε xal περαιούμενον. w^. Aet την ocv θεοφίλειαν τοῖς Ἶεροις χειμηλίοις µεγίστην καταθἀλλεσθαι πρόνοιαν, ὥστε ταῦτα εἷς κόσμον τῆς Εκκλησίας ἆσιν διασώζεσθαι, f καὶ αὔξησιν, εἰ οἵον «€ ἔστιν, ἐπιδέχεσθαι ' τά τε ἆλλα ἀχίνητα κτήµατα, ὅσα qe εἷς την τῆς Ἐκκλησίας συντελεῖ ypslav, ἀνεκποίητα συντηρετ, * τά τε ἐμ- φυτευτικοῖς δικαΐοις ἐγχειριζόμενά τισι μετὰ της ἡμετέρας γνώμης οἰκονομεῖν : καὶ τὸ ἐντεῦθεν ἔρα- νιζόµενον εἷς τὴν τῆς Εκκλησίας προσδαπανᾷῷν Nam et sacerille canonapostolorumsicait:eCujus- B ἐπισύστασιν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ ἱερς τῶν ἀποστόλων libet gentis episcopi scire debent, qui sit eorum primas : neque supervacaneum quidquam absque illius sententia facere. » Idem habita quoque Vene- thalis sancta synodus affirmans, decrevit: «Ne quis metropolitanus et episcopus quidquam agat absque illo qui thronum apostolicum gubernat. » Quin etiam canonis alterius hzc verba sunt : « Similiter placuit, ut presbyteri preter sententiam episcopo- rum suorum, ejus ecclesis, ad cujus sacerdotium ordinati sunt, rem minime distrahant. » Quo etiam modo non licet episcopis ecclesie predia distra- here, ignorante synodo. 14. Debet tua pietas, si quem ejusabbatem rebus κανὼν οὕτω φησί * « Τοὺς ἐπισχόπους παντὸς Ἓθνους, εἰδέναι χρὴ τὸν ἑαυτῶν πρῶτον, xal μηδὲν περιττὸν ἄνευ τῆς ἐκείνου πράττειν γνώμης. » Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἡ ἓν Βενεθάλοις ἁγία σύνοδος διαθεθαιοῦσα, ἐκύ-- βρωσεν * « Ὡς µητροπολίτην ἅπαντα χαὶ ἐπίσκοπον μηδὲν χρῆναι πράττειν, ἄνευ τοῦ τὸν ἀποστολικὸν θρόνον ἰθύνοντος. » )Αλλὰ καὶ ἕτερος ἱερὸς χανὼν ὧδέ φησιν « Ὁμοίως ἤρεσεν, ὥστε τοὺς πρεσθυτέρους παρὰ Ὑνώμην τῶν ἰδίων ἐπισκόπων πρᾶγμα μὴ πι- πράσκειν τῆς Ἐκκλησίας, ἓν T, χαθιέρωνται. » Ov τρόπον xal τοῖς ἐπισκόποις οὖκ ἔξεστι πιπράσκειν χωρία τῆς ἐκκλησίας, ἀγνοούσης τῆς συνόδου. ιδ» Ast τὴν σὴν θεοφίλειαν, εἴποτέ τινι τῶν djs humanis excedere contingat, primum quidem res ο αὐτὴν ἡγουμένων ἡ ἀπὸ τῶν ἐντεῦθεν ἔξοδος γένηται, eas, qui apud ipsum existunt, ad ejus functionem scilicet spectantes, vel etiam si que exstant alic, citra ullam innovationem omni modo servare ; heque consuetudinis pretextu nefario, manus injustas eis inferre. Deinde vero eum, cui testimo- nium pietatis et prudentie monachi tribuunt, ad hujus prefecturc gradum provehere: nullis scilicet donis intervenientibus, que capi citra periculum pontificis nequeunt ; et ei, qui ea dedisse deprze- hensus fuerit, absque commiseratione ponam ca- none decretam afferunt. 15. Exhortandi sunt,quibus tradita monachorum est praefectura, ut eis qui solitariam ad vitam acce- dunt, interveniente consueto tempore atque explo- πρῶτα μὲν τὰ τούτῳ προσόντα, ὅσα γε εἷς ὑπηρε- σίαν ἑτέλει, fj εἰ καὶ τιν ἄλλα πρόσεστιν, ἆκαινο- τόµητα κατὰ πάντα τρόπον τηρεῖν, xal μὴ τῷ της συνηθείας παρανόμῳ προσχήµατι χεῖρας αὐτοῖς ἔπι- θά4λλειν ἁδίχιους, Έπειτα δὲ τὸν ἐπὶ εὐλαδείᾳ καὶ συνέσει παρὰ τῶν μοναχῶν μαρτυρούµενον, εἷς τὸν τῆς ἡγουμενείας βαθμὸν προχειρίζεσθαι δίχα ὁη- λονότι ληµµάτων, ἃ καὶ vn ἀρχιερωσύνῃ χίνδυνον ἐπάγει, καὶ τῷ ἁλόντι την ἐκ τοῦ κανόνος ἀσυμπαθῶὼς ἄμυναν ἐπιφέρει: uw, Χρὴ τοῖς τὴν ἐπιστασίαν τῶν μοναχῶν ἔγχε:- βιζοµένοις παρεγγυᾷν, τῷ νενομισμένῳ χρόνῳ καὶ τῃ προσηκούσῃ δοχιµασίφ τοὺς τῷ µονήρει Bi ratione debita, tribuat habitumangelicum,; etplene p προστιθεµένους, τοῦ τε ἀγγελικοῦ καταξιοῦν σκή- tondeat : quo per exercitationem diuturnam mores eorum perspiciantur, atque habitum consecuti, constantes in bono permaneant. 16. Cum aliasolitaris vitze convenientia, secun- dumsanctiones Patrum regulare debes : tum senes et castos ennuchos querere, qui mulieribus in semneis (50) sacram institutionem ad intelligenda mysteria suscipiant : ex iisdem tum commercia promiscuasque turbas hominum mundanoruin tol- lere, tum duplorum (quie vocant) monasteriorum µατος, xal τὴν τελείαν ἀπόκαρσιν ποιεῖσθαι ' ὅπως ἂν τῇ χρονίφ Ὑυμνασίφ καὶ 6 τρόπος αὐτῷν ἔμφανὴς tn, καὶ αὐτοὶ πάχγιοι πρὸς τὸ καλὸν τούτου τυχόντες διαμένοιεν. (g. Ast σε τά τε ἄλλα τῇ μοναδικῇ πολιτείγ ἁρμόδια, κατὰ τοὺς πατρικοὺς κανονίζειν θεσμοὺς, καὶ Ὑπραιοὺς xzl σώφρονας εὐνούχοως iv τοῖς γυναικείοις αεμνείοις τὴν θείχν ἐπιτελεν µυστ- αγωγίαν ἐπιζητείν ' καὶ ἐκκόπτειν μὲν ἐχεῖθεν τὰς ἐπιμιξίας καὶ ἀναφύρεις τῶν κχοσμικῶν, ἄπο- διιστᾷν δὲ τὰς τῶν λεγομένων διπλῶν µοναστηρίων, VARLE LECTIONES. (03) Hoc est, locis ad exercitationes graves οἱ bonestas destinatis. 1145 GR/ECO- ROMANUM. 1146 εἴπερ εἰσὶ κατὰ τὸν τόπον, συναφείας τε xai παρα- A Siquidem eo loci sint, conjuncliones el nefarias νόμους συνδιατριδάς, Οὕτω ταῦτα. Kal εἴ τι ἕτερον ὅ τε καιρὸς xal ἡ pela προθάλλοιτο, μετὰ της ἔπχινετης xal προσηχούσης «καὶ θεοφιλοῦς σπουδης ἐκπληρῶν, πάσης μὲν λχθῆς xal καταδίκης ἔξαιρε- θήσῃ * elc κόσμον δὲ τῶς ᾿Εχκλησίας, καὶ δόξαν τοῦ τὸ οἰκεῖον alga ὑπὶρ αὐτῆς ἑαχέαντος, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ὀφθήσῃ ὅπερ καὶ ἑἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα * καὶ μετὰ μεγάλων τῶν ἑλπίδων εἷς τὴν ἐναποχειμένην τοῖς ἁγίοις παραπεμφθήσῃ µα- χαριότητα. ἔνθα πάντων d προσδοκωµένη κατάπαυ- σις γένοιτο, ἐκ Χριστῷ ᾿Ιησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Ότι αὐτός ἔστι τῶν ἀγαθῶν δοτὴρ καὶ πληρωτὴς, xal αὐτῷ πρέπει τιμὴ καὶ δόξα, vov καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν, e "Evtalua διδόµενον τοῖς ἐξάρχοις, » a', Δεττὴν σὴν εὐλάθειεν, τὴν ἐπιστασίαν καὶ πρό- νοιαν τῶν πατριαρχικῶν µοναστηρίων παρὰ τῆς ἡμῶν µετριότητος ἀναδεδεγμένην 60, μετὰ τῆς ἑπχι- νετης συνειδήσεως Ἠπολλήν ἀναλαδεῖν ἐπιμέλειαν καὶ σπουδὰν, ὡς οὐχ ἡμῖν µόνον τὸν περὶ τούτων λόγον ὀφείλουσαν ἀποδοῦναι, ἀλλά γε καὶ πρὸ ἡμῶν τῷ πάντων ἑφόρῳ θεῷ καὶ µήτε πρὸς χάριν, µήτε πρὸς ἔχθραν, µήτε πρὸς δῶρον, μήτε πρὸς παράκλησιν, µήτε πρὸς ἄλλο τι τῶν ἀνθρωπίνων ἀποχλίνουσαν, µεταχειρίζεσθαι τὴν τοιαύτην δικ- xovlav * ἀλλά κατὰ τοὺς κανονιχοὺς θεσμοὺς πάντα πράττειν, xal κατὰ τὴν ἡμετέραν διαταγὴν, ἀνεπ- αχθῶς τε xal ἀθαρῶς τὴν περίοδον ποιεῖσθαι, ὅτε conversaliones removere. Atque hec quidem in hunc modum. Quosi quid aliud tbi vel ipsum tempus, vel necessitas offerat, id si laudabili, de- cente, religioso studio perficies, omni temet re- prehensione et condemnotione eximes, Ecclesise ornamento eris, glori: Christi veri Dei nostri, qui sanguinem pro Ecciesia suum profudit, servies (uti futurum speramus εἰ optamus), cum magna spe denique ad illam sanclis repositam beatitatem ablegaberis: ubi requies exoptata conlingal uni- versis, in Christo Jesu Domino nost: o : quoniam ipse bonorum largitor est et absolutor; cui par est tribui honorom atque gloriam. nunc et szeculis infinitis. Amen. Mandatum quod. legatis (52) dari solet. 1 .Debettuareverentia,quae praefecturam el cura- lionem patriarchalium monasteriorum a nostra mediocritate nacta est, cum laudabili conscientia multum diligentiae ac studii suscipere, uli qua uon solum nobis horum debeat rationem reddere, vernm etiam ante nos, inspectori omnium Deo : ac neque gratiam neque inimiciliam, neque donum, neque preces,nequequidquam aliud in rebus huma- nis respiciendo, minisicrium ejusmodi obire : sed omnia secundum canonicas leges, el mandatum nostrun agere, citraque gravamen et onusaliquod aliorum, visitationis munere defungi, cum usus postulat : ne scilicet illi propler comitum multita- χρεία καλεῖ * ἵνα μὴ τῷ πλήθει καὶ τοῖς πλείοσιν ἀνα- C dinem, et majores sumptus, alque etiam propter λώμασιν, ἔτι δὲ καὶ τῇ ἀκαίρρ ἐπιδημίᾳ, ἀντὶ της μελλούσης ὠφελείας, ἤδη παροῦσάν τε καὶ ἐνεργοῦσαν τὴν βλάθην αὐτοὺς ἐνορῶσι χαταλαμθάνουσαν. Καὶ γὰρ tl σωµατικήν τινα ix τῆς chc παρουσίας συν- αἰσθονταὶ βλάθην, οὐδὲ τὴν ψυχικὴν ἐπαγγελλομένῳ πιστεύσουσι σωτηρίαν. Καὶ πρὀς Ύε τούτοις ἐκ πά- σης δωροληψίας "70 καθαρὰν αὐτὴν καὶ ἀμόλυντον διατηρήσεις * xal µήτε ταῖς λεγοµένχις συνηθείχις ὁπωσδήποτε κχαταχρανθῆναι, µήτε ἑτέροις πρόσκομµχ γενέσθαι * οὐ γὰρ ἡ σεµνότης τοῦ ὀνόματος τὴν ὃυσ- σέθειχν αποσχευάζει τῆς πραξεως * ἀλλὰ τὸ παρά- νομον τοῦ πραγµατος, xal τῆς ὀνομασίας ἐχχακίζει τὴν δεξιότητα, Καὶ γὰρ ὁ ἑτέρους δικαιοπρχγεῖν νο- imporlunum adventum, futuri commodi loco, presens et urgens damnum se videant percipere. Qnippe si corporale quoddam ex praesentia tua detrimentum senliant, nec animi salutem polli- centi tibi fidem habiturisunt. Preterea te purum et impollutum ab omni captalione munerum per- petuo servabis, ac neque consueludinibus quas vocant, nullo modo contaminaberis ; neque alius offendiculo eris. Non enim vocabuli honestas im- pietatem facti excusat; sed rei sceleritas, ipsius eliam appellatiouis bonitatem deminuit. Nimirum qui precipit alliis, ut juste se gerant eliam ipse vel ab omni suspicione injuri:e purus esse debet. μοθετῶν, αὐτὸς xal τῆς τοῦ ἁδικεῖν ὑπολήψεως κα- p Enim vero si preter hzc injuncta tibi per Scriptu- θαρὸς ὀφείλει καθίστασθχι. — El µμέντοι παρὰ τὰ ἔγγραφως σοι διατεταγμένα (ὃ um ένοιτο, μηδὲ δώῃ Κύριος) ἄλλο τι διαπραχθείη, καὶ παρἀθασίς τινος τῶν παρχγγελµάτων ῥἐπιτολμηθείη, μάλιστα δὲ el συνηθείας fj αὐτὸς, fj ἕτερό τις τῶν συνεπο- µένων σοι ἀπχιτῶν φωραθείη, ἢ ἄλλην τινὰ ζημίαν ἐπιφέρων τοῖς Ἐπὶ ἀπαλλαγῇ ζημίας ψυχῆς τε καὶ σώματος ὑποδεχομένοις τὴν σὴν εὐλάθειαν * ὅστις οὖν τῷ τοιούτῳ νοσήµατι ἁλοὺς φωραθείη, ἐξ αὖὐ- τῆς ἐκείνης τῆς παρανόμου πράξεως ἔστω γινώ- ram (quod absit, neque Dominus fieri permiserit) diversum quiddam fuerit actum, et alicu;us ex his mandatis attenlata violatio ; ina xime, si consuelu- dines?vel temetipsum exigere, vel alium quemquam ex comitibus tuis compertum fuerit ; aliudve detri- menlum quoddam eis inferri, qui revorenliam luam excipiunt eo nomine, ut. animi corporisque damnis liberenlur : quisquis igilur in hujusmodi vitio deprehensus fuerit, ob hoc ipsum nefarium facinus, sciat, primum quidem se sacris a myste- VARLE LECTIONES. 60 a], δεξαµένην. — 76 δωσοληψίας. NOTA. (52) Vicariis sive suffraganeis. 1147 JUS CANONICUM 1148 riis arceri, οἱ ab ecclesiastico repelli conventu: A σχκων, ὧν πρώτα μὲν των θείων ἀπείργετει µΌστη- deinde mox etiam futurum, ut ab eo piena quoque civilis exigatur. Nam qui sanclioneset leges eccle- siasticas contemnit, nequeformidabile putat earum supplicium, ipsemet sese poenis civilibus subjicit. His a nobis iu exordio collocatis, ad ipsius mi- nisterii mandatum procedat oralio. 2. Tebet reverentia tua sacrorum monasterio- rum prafectos, qui superbo quodam contemptu et arrogantia reliquos erga solitarios utuntur, ora- lione et admonitionibus efficere modes os et hu- miles ; atque erudire, ut monachus pro suis mem- bris agnoscant ; neque duntaxat eorum animas g prosuis viribus sed corpora quoque cura sua complectantur: εἰ agere debel omnia, que momenti alicujus sunt, cum eorum consilio : communem cum eis viclum, cum csetera vivendi ratione habere: cuncta immobilia non alienata servare, quique percipiuntur ex eis fructus ma- nifestos omnibns facere, et idonec administrare ; ul ex eis greges ipsorum in bono slatu conserven- tur, atque ipsi monachi cause nihil habeant adversus magistros suos alque doctores. 9. Debetreverentiataa vitam monasticam exercen- les, qui pastori suo noluntobtemperare sed ordini solitario contraria incedunt via el reliquze multitu- dini oflendiculo sunt, obsequentes et morigeros efficere, eL oratione ac spiritualibus instruclionibus € eos cbedientia domini docere atque ita for- mare, ut ex dignitate professionis suam segerant ; neque voluntatibus suis obsequendo, neque rebus propriis, sive peculiis (qux vocant) curam adhi- bendo : uti facitis aversalionem vite. terrenae asserentes, a commissis peccalis liberationem in- veniant, οἱ bonorum in omnem aelernitalem du- rantium participes fiant. 4. Debet reverentia tua controversias, qua- cunque monachoruin adversus 'abbates, εἰ vice versa abbatum adversus inonachos incidunt, tum investigare, lum dissolvere justitieque auxilium adhibendo, recte componere : offensam omnem de ρίων, καὶ τῆς εκκλησιαστικής ἀπελαύνεται συν- όδου * οὐκ εἷς μακρὰν δὲ καὶ τὴν πολιτικὴν ἅπαι- τηθήσεται δίκην. ὍὉ γὰρ ἐκκλησιαστικοὺς παρ- ορῶν θεσμοὺς καὶ νόµοὺς, καὶ μὴ φοθερὰν ἡγοί- µενος τὴν ἐκείνων δίκην, αὐτὸς ἑαυτὸν ταῖς πο- λιτικαῖς εὐθύναις καθυποθάλλει, Τοῦτων ἡμῖν Év προοιµίοις τεθέντων, πρὸς τὸ τῆς διαχονίας ἐπίταγμα ὁ λόγος χωρείτω. B'. Ast τὴν σὴν εὔλαδειαν τοὺς ἐπιστατεῖν ἱερῶν φροντιστηρίων λχχόντας, ὑπεροψίᾳ O3 καὶ ἆλαζο- νεἰᾳ πρὸς τοὺς λοιποὺς χρωµένους µονάζοντας, µε- τρίους καὶ ταπεινόφρονας λόγῳ xal παραινέσεσιν ἀπεργάζεσθχι, xal ὡς µέλη οἰκεῖα τοὺς μοναχοὺς ἐκπχιδεύειν ἠγεῖσθαι, μὴ µόνον τῶν ψυχών αὗτων, ἀλλὰ καὶ τῶν σώματων ὅση δύναμις αχηῤοµένους * πάντα δὲ πράττειν τὰ καιριώτατ 70*, μετὰ τῆς αὺ- τῶν γνώμης, κοινήν τε τὴν ἑστίασιν, καὶ τὴν ἆλ- λην δίαιταν ἔχειν, τά τε ἀπίνητα πάντα ἄνεχποίητα τηρεῖν, xal τὰ καρποφορούµενα ὅτλα καθιστᾷν ἅπασι, καὶ δεόντως ταῦτα µεταχειρίζεσθαι, ὡς ἂν ἐκ τούτων τά τε ποίµνια αὐτῶν εὔὐσταθῇ, καὶ αὐτοὶ ἀπροφάσιστοι εἶεν πρὸς τοὺς αὐτῶν καθηγητᾶς τε καὶ διδασκάλους, Υ. Δεῖ τήν σὴν εὐλάθειαν τοὺς um πειθαργεῖν ἐθέλοντας τῷ ἑαυτῶν ποιμένι µονάζοντας, ἀλλ᾽ ἁπ- εναντίας τῆς μοναδικῆς βαδίζοντας τάξεως, καὶ πρύσ- xoupa τῇ λοιπῃ γινοµένους πληθύϊτ, τούτους εὖ- πειθεῖς καὶ ε2γνώμονας ποιεῖσθνι, καὶ τὴν τοῦ Ku- ρίου ὑπακοὴν ἐκπαιδεύειν Ao καὶ πνευματικατς εἰσηγήσεσιν, ἀξίως παρασχευάζων TA τοῦ ἔπαγγελ- µατος πολιτεύεσθαι, μήτε θελήμασιν οἶκείος ἀκο- λουθοῦντας, μήτε τῖι ἰδίᾳ κτήσει f, τοῖς λεγομένοις πεκουλίοις προσέχοντας ' ἵνα O^ τοῖς ἔργοις viv τοῦ βίυ ἀποφυγὴν βεδαιούμενοι, τῶν ἡμαρτημένων εὕροιεν τὴν ἁπαλλαγὴν, xal τῶν διαιωνιζόντων µε- τάσχοιεν ἀγχθῶν. . 8'. bet τὴν σὴν εὐλάδειαν πρβὺς τοὺς ἦγουμε- νους παρὰ τῶν μοναχῶν, καὶ αὖ πάλιν παρὰ τῶν ἁγουμένων πρὺς τοὺς μονάζοντας Ὑινομενας δια- φορᾶς, ἐρευνῆν τε xal διχλύειν, καὶ τῇ δικαιοσύνη βοπθῷ (ρώμενον, πρὸς τὸ δέον ῥυθμίξειν. Καὶ πᾶν medio tollere, vicissimque ΡᾶθᾶίμΗΙ reducere p μὲν σκάνδαλον Ex µέσου ποιεῖσθχι, πᾶσαν δὲ ἀντεισ- slatum : vivendi lenique rationem in eis plantare, qua religiosos homines deceat. 5. Debet reverentia tua. monachos, qui de via recia deflectunt, οἱ inobedien!ia laboranterga sibi prafectos, ac peccatum ad mortem commilunt, uti divinus ille Joannes loquitur. pro quibus preces et obsecrationes vim magnam habent hos ergo velul orationi doctrici non obtempe- ranles, penis conven'enlibus subjicere debel; uli per eas castigati, ad salutem facientia discant ; alque a'ii per castigationem magis sobrii spiri- tualem ad culturam reddantur. φέρειν εἰρην αίαν κκκάστασιν, καὶ τὴν ὁσίοις πρέπουσα» ἐμφυτεύειν τούτοις διαγωγήν. D. €'. Att τὴν σὴν εὐλάθδειαν τοὺς τῆς εὐθείας ἐχ- τρεποµένους µονάζοντας, καὶ ἀνηχοίαν μὲν πρὸς τοὺς προεστώτας νοτοῦντας, την πρὸς θάνατον ὃς ἁμαρτίαν ἔργαζομένους, ὡς ὁ θεσπέσιος Ιωάννης φησὶν, ὑπὲρ dv εὐχη καὶ παράκλησις μεγάλην lady ἔχει, τούτους ὡς qun πειθοµενους λόγῳ διδα- σκαλικῷ, ταῖς ὀφειλομέναις καθυποθάλλειν ἔπιτι- µήσεσιν, ὡς ἂν ἐντεῦθεν παιδαγωχούµενοι, τὰ σὠ- ζοντα µάθοιεν, καὶ ἄλλοι τῷ) ἐκείνων σωφρονισµῷ νηφαλεώτεροι περὶ τὴν πνευματικὴν εὑρίσχκοιντο ἐργασίαν. VARLAE LECTIONES. 70* καιριώτερα. — 73 καὶ ἀξίως παρασχευάζειν. 1149 GRFJECO-ROMANUM. 1150 G'. Aet τὴν ov εὐλάδειαν ἐντείλασθχι, τοῦ τὸ ἹερονΑ ϐ. Percipere tua reverentia debet, ut quotquot ἅπαντας ἐκμανθάνειν ψαλτήριον τοὺς ἐν τῷ μοναχικῷ σχήματι καταλάγοµένος, καὶ μὴ δούλων ἀθλίων λόγον ὑπέχειν, xal τὸ πᾶν ἀναλίσκειν οἷς τὴν τῶν γηίνων ὀἐργασίαν, διὰ τὴν ἀχρισίαν τῶν καθηγουµε- νευόντων, fj παρακοην cuv καθυποτατοµένων, καὶ ἀχηδίαν, C. Aet τὴν σὴν εὐλάδειαν παρεγγοᾷν, ἀναζητετν τοὺς ἠγουμένους τοὺς λειποτακτοῦντας. μοναχοὺς, καὶ εἰς τὴν οἰκείαν αὐτοὺς ἐπαναστρέφειν ὑποταγήν * τοὺς 93 μὴ βουλομένους τοῦτο ποιεῖν, εἴγε εὐλόγως, πα- ῥραδιδόναι ἓν ἑτέρος µοναστηρίοις εἷς εὔλαθεις xi: τὸν Octo» φόθον διδάσκειν δυναµένοις ἡγουμένους. Διδακτικὸς 72 γὰρ ἔστιν ὁ τοῦ θεοῦ φόδος, χαθώς φησιν ὁ Προφήτης * Δεῦτε, τέχνα, ἀκούσατέ µου. Φόθον Κν- Ρίου διδάξω ὑμᾶς. η. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάδειαν τοὺς kv Ἰυναιχείοις µο- ναστηρίοις τὴν ἱερὰν ὀφείλοντας ἱερουργίαν ἐπιτελεῖν, ΥἈραλέους εἶναι προτρέπεσθαι, xal εὐνούχους * ἵνα μὴ διασύρηται ἡ τῶν παρθένων ὑκόληψις ὑπό τῶν αἱρουμένων διαλοιδορεῖν τοὺς πλησίον. θ᾽, Aet τὴν ovv εὐλάθειαν ἐντέλλεσθχι τοῖς t02- μένοις, τοὺς ἐν ἑτέροις povagtnplot; τάς τε συνθή- κας καὶ ἐξαγορεύσεις ποιησαµένους, ἄνευ γνώμῆς τοῦ ἀποχείραντο μµῆ Ἠπροσδέχεσθαι, ἀλλὰ cmo) πάσῃ κεχρῆσθαι πρὸς τὸ πείθεν αὐτοὺς εἰς τὴν οἱ- χείαν παλινθρομεῖν µονήν. Τοὺς δὲ τοῦτο παραλόγως κατατολμῶντας ποιεῖν, ἐπιτιμᾷᾶν καὶ ἀφορίζειν, ὡς ἐξίσου τοῖς ἀνδραποδισταῖς ἁμαρτάνοντας. t, Δεῖ τὴν σὴν εὐλήδειαν τοῖς Ἀγουμένοις πρασ- τάττειν, τῶν ὑποτεταγμένων διχκωλύειν τὰς ἐν ταῖς πόλεσι προδους. πᾶσάν τε προσπάθειαν σ»γγε- νῶν καὶ φίλων, xat τὰς λεγομένας συντεχνίας τέλεον ἐχκόπτειν ἔτι γε μὴν καὶ τὰς μετὰ γυναικῶν διαί- τας καὶ ἀναφύρσεις. Οὐ γὰρ μοναδικῆς ταῦτα καθ εστήχασι τάξεως σύμθολα. ια, Λεῖ τὴν σὴν εὔλάδειχν προτρέπειν πάντας, νηστείαις καὶ ὀεήσεσι xatà τοὺς πατρικὼς καὶ πνευ- ματιχοὺς τύπους σχολάζειν, μὴ τὺν χυδαῖον βίον µεταδιώχειν * τοῦτο μὲν ὑπὲρ τῆς αὐτῶν, τοῦτο δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς τοῦ κοινοῦ σωτηρίας * τοῖς τε ἑνδεέσιν Oc» ὀύναμις τὰ δέουντα εὐαγγελικῶς ἐπιχορηγεῖν, εἰς πλείονα τῶν ψυχῶ, αὐτων εὐόθωσιν. τε xal περι- ποίησιν, (Α΄. Aet τὴν σὴν εὐλάδειαν διαµαρτύρασθχι πᾶσιν, 0: «φροντιστηρίων ἔἐπιμελείσθαι ἐτάχθησαν ἱερῶν, τοῦ μη ἀποχείρειν μοναχοὺς ἢ µοναστρίας πρὸ τρι- - , M 8 ετοῦς δοχιµασίας, καὶ τότε ἀποχείρειν τοὺς μὲν ἄῤῥενας ἀπὺ Ἁπεντεκαιθεχαετοῦς Ὑρόνω * τὰς δέ γυναῖκας, ἀπὸ ἑπτακαιδεκαετοῦς. Τοῦτο Υὰρ τοῖς πατρικοῖς διατυποῦται θεσμοῖς. Τὸ γὰρ παρὰ ταῦτα γινομένου, συγ(ύσεως xai ταραχῶν ὡσταπολλὰ ὁεῖ- Χνυτχ. αἴτιον, ' 3 9 , 6 » tq. Aet τὴν σην εὔλαθειαν ἅπασι ποραινεῖν, οἷς hahitus monasticicctibus aggregantur, sacrosan- ctum psalterium ediscant, nec illorum infelicium servorum culpa fiant ad fines, neque totum in rerum terrestrium culturam expendant, propter imperitiam prafectorum, vel inobedientiam οἱ socordiam subditorum. 7. Monere tua reverentia debet, ut abbates eos monachos perquirant qui ordinem deserunt, atque ipsos ad obedientiam suam reducant: qui hoc recusant facere, siquidem ex certa ratione, in alia tradant mona-teria religiosis quibusdam abbatibus, qui timorem divinum docere possint. Nam Dei melus omnino quiddam est ejusmodi, quod tradi docendo possit, quemadmodum Vates ait : Adeste, p filii, audite me: timorem Domini docebo vos. 8. Auctor esse reverentia tua debet, ut qui mu- lieribus in monasteriis sacram obire debent functionem, senes sint et eunuclii, ne virginum existimatio laceretur ab iis, quibus volupe est pro- ximos conviciis proscindere. 9. Debet tua reverentia mandare abbalibus ut eos, qui aliis in monasteriis pacta conven!a εἰ confessiones fecerunt absque illius sententia, qui capillos eorum totondit, non admittant: sed omnem adhibeant diligentiam alque studium, ut ipsis persuadeant, quo suam ad mansionem recur- rant. Eos veroqui preterrationem admittere lales audenl, puniesatque segregabis, veluli par cum plagiariis crimen commiltentes. 10. Abbatibus reverentia tua praecipere debet, ut sibi subditorum per urbes in publicum prodeun- tium obambulationes prohibeant, atque omnem in eis erga cognatos et amicos propensionem. quas- que compaternitale vocant el conversaliones alque promiscua cum mnulieribus commercia, penitus exslirpcnt. Non enim he monaslici sunt ordinis tessere. | 11 Exhorlari reverentia tua debet omnes,ut jeju- niis atque precibussecunduin patritos et spirttuales ritus vacent, non vitz vulgaris vestigia sequantur: alterum proptersuam, alterum propler communeii aliorum utiliatem : utque pro viribus, secunduui illud evangelicum priceptuin, indigentibus neces- saria suppeditent, ad majoremanimarum prosperi - p tatem et acquisilionem. 12 Debet tuareverentia conlestari ad universos, qui sacrorum ut phronti:teriorum curam habeant, ordinati sunt, ne monachos aut monastrias ante triennii tondeant explorationem ; quo preterito, mares quidem postdecimum quintumztalis annum tondeant : feminas, vero post decimum seplimutn. Hoc enim patritis est sancitum legibus. Nam quod preter hzec fieri contingit, plerumque confusionis et turbarum causam esse constat. 13. Debet reverentia tua monereuniversos, qui - VARLE LECTIONES. 12 διδαχτός, 1151 JUS CANONICUM 1132 buaanimus est sacra phrontisteriade novo struere, A ἡ γνώμη πρὸς τὸ νεουργεῖν ἐστιν ἱερὰ φροντιστήρια, ne in lacis ea parum honestis edificent, vel quam proxime apud villas ; nec in illis, ubi non adest idonea copia suppedilandit eis res necessarias. Al- ternm enim corruptelam animisexpeditam offerre solet, allerum eis manifestum affert interitum prius etiam quam excolantur. 14. Debet reverentia tua, sicubi patriarchalis monasterii presses (ceu fieri consentaneum estj diem obierit, eum quiab universis eligitur, ad nos able- gare : nonalium, quem ipsi monachinon postulant, sed quem elegerint omnes: ul ila manus impo- sitionem consecutus, gregem sibi subditum pascat. 15. Debet reverentia tua, sicubi poscat usus, omnia monasteria describere,que juris sunt patri- μὴ οἰκοδομεῖν ταῦτα, ἓν ἀσέμνοις τύποις, f| ὡς ἔγγν- τάτω χωρίων, µηδ a6 oic à περιουσία οὖκ αὐτάρ- κης ἐστὶν, εἷς τὸ χορηγεῖν τούτοις τὰ πρόσφορα. Τὸ μὲν γὰρ ἑτοίμην οἶδε φυχῆς 79 παρέχειν φθορὰν, τὸ δέ νἠν καταστροφὴν αὐτοῖς πρόδηλον ποιεῖται καὶ πρὸ της ἐργασίας. ιδ. Aet τὴν σὴν εὐλάθειαν, εἶ mo) µοναστηρίου πατριαρχικοῦ, οἷα εἶχὸς, ἡγούμενος τελευτήσει, τὸν ὑπὸ πάντων µΨηφιζόµενον πρὸς ἡμᾶς ἀναπέμπειν, pal μὴ ἕτερον, ὃν οὐχ αἱροῦνται oi μοναχοὶ, ἀλλ᾽ ὃν πάντες ἐκλέξονται * ὡς ἂν τῆς χειροθεσίας ἀξιούμενος, οὕτω ποιµά»ῃ τὸ ὑποχείριον, uw. Act τὴν σην εὐλάδειαν, εἴπου χρεία ἐπείχοι, καταγράφασθχι ἅπαντα τὰ τοῖς πατριαρχιυιοῖς τρο- archici, una cum rebus ad ea pertinentibu, et p νοµίοις ἀνήκοντα μοναστήρια, dpa τοῖς διαφέρουσιν cum vasis sacris : eamque desciiptionem nobis miltere. 16. Reverentia tua debel eos, qui diverlunt in monasteriis, ac novis ea gravant oneribus, et alias importunas injurias atque detrimenta inferunt,pro viribus coercere :animique cogitationeseo dirigere, ut illic semet exercentes, a damnis immunes sint, et inreligioso studio nullis molcstiis iimped'antur. 17. Debel reverentia tua quolibetin monasterio, quod libi erit adeundum, hoc ipsum datum tibi praeceptorum instrumentum a principio ad finem usque perlegere, cum cjus rei mandatum ab omui- poteuti Deo scilicet habcas: ut nostram de ipsis ordinationem intelligant, ac te veluti patrem et correctorem eorum, qus neglecta sunt, non viula- C lorem et vastatorem, excipiant: adeoque tuis admonilionibus alacriores οἱ diligentiores etfician- tur. His te cum in exordio, tum hoc etiam loco mu- niendum pulavimus, condemnalionem divinam formidantes. Tu si cuosteserit hujus ordinationis nostra, vices tixi ceelitus Deus ipse laboribus tuis respondentes el jam rependet, et in judicio mor- (uorum. Sin esse praecepti nostri violator inventus fueris, el quzedam corruperisac innovaveris, ante supplicium humanum, ultorem esperieris ipsum Deum, qui penas et nunc exigit, et cum. premia cuique pro suis factis tribuit. αὐτοῖς πρἀγµασί τε χαὶ ἱεροῖς Ἰσκεύεσι, καὶ πρὸς ἡμᾶς ἀναπέμψαι. GG. Aet τὴν σὴν εὐλάθειαν τοὺς ἓν τοῖς µοναστηρίοις παραθάλλοντας, καὶ ταῦτα καινοτομοῦντας, ἄλλας τε ἀκαίρους αὐτοῖς Ἐπηρείας xai βλάθδας ἀπάγοντας, ὅση δύναµις ἀνακόπτειν * καὶ τοῖς ἐχεῖσε ἀσχουμέν οις τὸ ἀζήμιον καὶ ἀνενόχλητον, xaxa τὸν εὔσεθη λόγον, διανοεῖσθαι. (ζ΄. Δεῖ τὴν ov εὐλάθειαν ἐν ἑχάστῃ μονη, Ev f παραθἀλλειν ὀφείλεις, τοῦτο δὴ τὸ παρεσχημένον σοι τῶν προσταγµάτων ἔγγραφον καθυπαναγινώσκειν ἀπ᾿ ἀρχῆς µέχρι τέλους, ἐντολὴν δηλαδλ παρὰ θεοῦ πχντοκράτορος ἔχουσαν ὡς ἂν καὶ τὴν ἡμετέραν περὶ αὐτῶν ἐπιγνοτεν διατχγὴν, καὶ ὡς πατέρα θέχοιντο καὶ διορθωτὴν τῶν ἡμελημένων, ἀλλ’ οὐχὶ φθορέα xal λυμεῶνα ' καὶ ταῖς ταῖς υουθεσίαις ἔτοι µότεροι χατασταῖεν καὶ σπουδαιότεροι. Τούτοις σε xal iv προοιµίοις, καὶ νῦν φήθημεν δέον ἑξασφχλίσασθχι, τὸ θεῖον δεδοιχότες κατάχριµ.. Αλλ) εἰ μὲν φύλαξ εἴης τῆς ἡμετέρας διαταγῆς, ἄνω- θεν θεὸς ἀμείψετεί σε, τῶν πύνων ilo, vov καὶ ἐν τῇ τῶν βεθιωμένων διαγνώσει. Μὶ δὲ παραδάτης τῆς ἡμετέρας εὐρεθῇς ἐντολῆς, ἐπὶ λύμῃ καὶ καινοτομίφ τινῶν Ὑενόμενος, Θεὸν Ἓξεις πρὸ τῆς ἀνθρωπίνης δίκης τὸν ἀμυνόψενον, εὐθύνας τε ἀπαιτοῦντα καὶ νῦν, καὶ ὁπηνίκα ἑκάστῷ τὰ ἐπίχειρα τῶν οἰκείων ἀποδίόωσιν ἔργων. Maudatum pro eo, qui paler. spiritualis fieri debet, Ὁ « ᾿Ενταλμα εἰς.τὸ γενέσθαι πατέρα πνευματικόν. » Decessor nosler, sanclüissimus ille patriarcha N., perlitteras mandatum continentes, reverendissimo inonacho et abbate venerabilis monasterii successo- rum Áminoniaci Dositheo permisit ante hoc tem- pus, ut illorum rationesa:.diret,qui eum ceu patrem spiritualem accederent; nec illorum duntaxal, verum etiam constitutorum sub se monacliorum: alque uti ad eos pertinentia, studio quodam accu- rate examinaret. Quia vero nostra quoque medio- critas invenit huncvirum omnis pietatisstudiosum, et conditionis ejus participem, quz vere monachum ᾿Έφθχσε μὲν ὁ πρὸ ἡμῶν ἁγιώτατος ἐχεῖνος πα- τρ άνχης ὁ δεῖνα, ἐχχωρησαι δι ἐνταλτηρίου αὐτοῦ γράμματος τῷ τιμιωτάτῷ ἱερομονάχῳ καὶ καθηγουν- μένῳ τῆς σεθασµίας μονῆς τῶν ᾽Αμμωνιαχοῦ Δοσι- áp, δέκεσθαι τοῦ λογισμοὺς τῶν ὡς πνευματικῷ πατρὶ προσιόντων αὐτῷ ' οὐ μόνον δὲ τιύτων, ἀλλὰ κχὶ τῶν ὑπ αὐτὸν μοναχῶν * καὶ ἑξετάζειν τὰ κατ αὐτοὺς ἀκριθέστερον. ᾿ἸἘΕπεί δὲ καὶ fj µετριότης ἡμῶν εὗρε τὸν τοιοῦτον ἄνδρα, πάσης εὐλαθείας ἀντιποιούμενον, xal τῆς τοῖς κατ) ἀλήθειαν πρεπού- σης μοναχοῖς καταστάσεως µετέχοντα, καὶ (συν- VARJE LECTIONES. Τὸ φυχα-ς. 1153 ελόντα φᾶναι) ἰκανὸν περὶ γίαν, εἶπερ τινὰ ἕτερον, ἀνχτίθησι καὶ αὐτὴ τῷ ῥηθέντι καθηγουµένν τὴν τοιαύτην διχχονίαν, διὰ τοῦ παρόντος αὐτῆς ἐντάλματος * δι οὗ καὶ ἑνδι- δωσι τούτῳ ἀναχρίνιν τοὺς προσερχοµένους αὐτῷ, καὶ τὰ iv βάθει τούτων ἐρευνᾷν διανοήµατα, xal τὰς πράξεις χαταμχνθάνειν, ἐφ᾽ d τὰς ἀρχὰς μὲν καὶ τὰς αἰτίας (ὡς olóv τε) σπεύδειν ἰστᾷν, xal τέλεον ἀνακόπτειν ΄ τὰ δὲ τέλη καὶ ἑνεργήματα εὐθύνειν κανονικῶς. Πρὸς τὰς Ete µέντο, καὶ διαθέσεις, καὶ τὰς δυνάµεις τῶν προσερχοαένων, καὶ ποιότη- τας, ὀφείλει ἀναλόγως µεταῤῥυθμίζεσθαι, καὶ γί- νεσθχι τοῖς πᾶσι τὰ πάντα, νῦν μὲν ἐπέχων, vov δὲ ἀνιείς. Kal vo; μὲν τοῖς αὐστηροτέρις χρώμενος vv φαρμάκων, vuv δὲ καὶ τὸ Ὑλυκάζον συγκεραν- νύς, ᾿ Άλλοτε ἑλέγχων, ἐπιτιμῶν * ἄλλοτε πάλιν πα- ραχκαλῶν, νουθετῶν * xal παντὶ τρόπῳ τὰ πρὸς σω- τηρίαν τῶν ἀναχειμένων αὐτῷ ψυχῶν διοικονοµού» ενος, Διὰ γὰρ τοῦτο xal δήσει μὲν bv τοῖς ὑπ᾿ αὐ- τὸν X δεθηναι, λύσει Oi αὖθις τὰ λύσεως ἄξια ’ καὶ τοὺς τοῦ τῇδε Βίου µεθισταµένους σὺν ἀφέσει τῶν ἑπτχισμένων εἷς τὰ ἔχεῖσε παραπέμψει δικαιωτή- ρεία. Ἔκχωρουμεν δὲ τούτῳ ἀποχιρεν καὶ τοὺς τοῦτο αἱρουμένους iv cf, ζωῇῃ αὐτῶν, εἴτε καὶ iv τεῖς τελευταίαις ἀναπνοσαῖς * μετὰ συντηβήσεως µέν- τοι τῶν παρατηρηµάτων τοῦ μοναχιχοῦ ἐπαγγέλ- µατος, τῆς τε δηλαδὴ καθαρᾶς ἐξομολογήσεως, τῶν ἀποταγῶν τε, xxl συνταγών, καὶ τῆς πρὸς τὸν ἀνάδοχον Ἱπαρακαταθήκης τοῦ ἀποχειρομένου. Καὶ τοίνυν προσέσται τῷ διχληφθέντι καβηγουμένῳ Δο- σιθέῳ τὸ παρὸν ἐνταλτήριον Ύραμμα τῆς ἡμῶν µε- τριότητος εἰς ἀσφάλειαν. ε ᾿Ένταλμα διδόµενον τοῖς ἡγουμενοις, » 'O τῶν ᾿µἘκχλησιῶν διδάσκαλος, ὁ ἕως τριτου οὐρανοῦ ἀναθεθηχὼς, xal ἀκούσας ἄῤῥητα ῥήματα, κάχεῖθεν ἀρυσάμενος καὶ ἐκχέων εἷς πάντα τὰ ἔθνη τὴν θείαν διδασκαλίαν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου, πρὸς τὸν ἆγιον Τιτον γράφων, οὕτως ἔφη ΄ Κατάστησον καθ) ἑκάστην ᾿Εκκλησίαν πρεσθυτέρους καὶ ἡγου- µένους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάµεν. Ταύτῃ οὖν τῇ διδα- σκαλίᾳ ἐπακολουθοῦσα ἡ ἡμῶν µετριότης, προχει- ρίζεται τὴν εὐλάθειαν ὑμῶν εἷς τὸ εἱρημένον εὐαγὲς µοναστήριον, καὶ ἐπικρατὴς αὐτοῦ γενοῦ, ἅμα xai πάντων τῶν ἀνέκαθεν δικαιωμάτων, ποιῶν πᾶσι τὴν φροντίδα, xal τὴν διοίκησε τοῦ αὐτοῦ µονα- στηρίου * πρῶτα μὲν τὴν συνήθη δοξολογίαν καὶ ai- νεσιν ἀναπέμπων Κυρίῳ τῷ Otp ἡμῶν μετὰ τῶν ὑποτεταγμένων μοναχῶν, ὄρθρον, καὶ λυχ....1 καὶ τὰς ἁρμοζούσας ὥρας. EIS οὕτως καὶ φωταγωγίαν τὴν αὐταρκοῦσαν, καὶ et τι ὃ ἂν ἐπιδέηται ὁ εὐαγὴς οἶχος εἷς ἐπανόρθωσιν κτισμάτων xxl ἑτέρων πρα- γµάτων, "Hn γὰρ πᾶσαν φροντίδχ ἀνατιθέμεθὰ σοι, ὡς ὀφείλοντι πάντων προνοεῖσθαι ἐμμελῶς, GREJECO-ROMANUM. τὴν τοιαύτην Άειτουρ- A decet; ac breviter uli res exponatur, adeo muneri 1154 huic idoneum, ut quisquam alius esse possit : tra- dit et ipsa dicto abbati ejusmodI ministerium, per hoc presens mandatum suum : quo etiam potesta- tem ipsi [acit examinandi eos, qui ad ipsum acce- dunt,et cogitationes illorum in imo recessu per- scrutandi,et actiones cognoscendi;ut tum principia el causas, quantum ejus fieri possit, inhibere studeat, ac prorsus resecare: tum fines et affecta secundum canones corrigat. Ad habitus tamen et dispositiones, ct vires accedenlium, et qualilates, accommodare se ratione quadam harum habita debet,atque omnibus omnia fieri : nunc inhibens, nunc remittens:nunc austerioribus utens remediis, p nunc aliquam dulcedinem admiscens : alias redar- guens, increpans ; alias rursum obsecrans, admo- nens : omni denique modo dispensans ea, qua ad salutem animarumcur:z su: creditarum pertinent. Nam propterea ligabit inter subditos sibi, qua liga- ri; rursumque solvet, quz solvi merentur : et migrantes ex hac vila,cum remissione delictorum, ad alterius vit:e tribunalia uimittel, Eidem conce- dimus, ut illis tonsuram impertiatur, qui eam vel in vila sua, vel etiam in extremis respirationibus expelunt : ita tamen, ul observationes monachice professionis non omittantur; pura nimirum confes- sio, valedictiones, cooptaliones, et depositum il- lius, qui tondetur, ad su:ceptorem. Itaque prz- sentibus hisce litteris mediocritatis nostre, quibus mandati formula conlinetur, majoris certitudinis causa dictus abbas Dositheus utetur. Mandaium, quod abbatibus prioribus datur. Ecclesiaruin i le doctor, qui ad tertium usque celum ascendit, οἱ audivit ineffabilia verba, atque hinc divinam sancli Evangelii doctrinam hausil, quam in omnes gentes effudit, ad sanctum Titum scribens, hec verba posuit ; Constituito qualibet in ecclesia presbyteroset praesules, quemadmodum ego libi precepi. Hanc ergo doctrinam sequens mediocritas nostra (93), praefecit reverentiam ve- siram indicato religioso monasterio : cujus tu pos- sessionem accipito, cum omnibus superiorum temporums juribus; curam cum aliorum omnium, tum administrationis ejusdem monasterii sic ge- rens,ut primum consuetam celebrationem ac lau- dem Domino Deo nostro sursum initlas, una cum subjectis tibi inonachis, lain mane, quam vesperi, lucernis accensis, aliisque competentibus horis ; deinde quantum satis est luminarium procures,et si quid religiose domui opus erit ad refectionem tedificiorum aliarumque rerum. Omnem enim sol- licitudinem tibi nunc imponimus, uli qui diligen- ter universis prospicere debeas. VARLE LECTIONES. 74 λυχνοχαίαν. NOTAE (59) Verba patriarche 1155 JUS CANONICUM 1156 Faciendum maximo tibi studio, ne qui tonden- A — Aéov σε ἐν ἐπιμελείᾳ µεγίστι xal τοῦτο ποιεῖ- lur, in alia quamvis monasterii functione prius versenlur, licet ad aliquam harum idonei sint, quam recte psalterium edidicerinl, una cum uni- versa reliqua serie rerum earum,quas citra excep- tionem et excusaliouem scire qnemvis monachuin convenit; et quarum cum ignoratione non exi- guum ordini solitario periculum est conjunc- ilum. Przterea selectis quibusdam sub te monachis universos monasterii reditus et expensas per scripturam notas facere debes, et ita subditos tibi solitarios omnes in officio continere. nullum ut peculium habeant : ac robur dabit vobis Dominus Deus, qui omnes homines salvos esse vult, ut opera religiosa, et ipsi grata faciatis, una cum universis, qui vobiscuin sunl fratribus. Memineris etiam pauperum fratrum nostrorum, et cum universa in Christo fraternitate pro nobis preces fundito. Littere commendutitie, quae a patriarcha Cons- tantinopolitano, recens ordinuto, milti solent. Quoniain statutum ecclesiasticum obtinuit, ut qui recens cum dignilale pa'riarchali evecti sunt ad tbronum Constantinopolis, et habenas administra- tionis sacr: sibi sumpserunt, populo Domini eis commisso, priusornatis pastoricia dignitate palriar- chis per litteras, de rectis doginatibus significent, tanquam exploratoribus οἱ arbitris probat fidei ευ»; ut inde societas ejusdem religionis illustrius elucens, conjunctionem in Deo strictiorem efficiat; patrum consuetudini parentes, lilleras hasce com- mendatitias exaramus, qux: compedium quoddam tam acte a nobis vite, quam sententie de doctri- na nosira, contineant. Majores nobis fuere pii parentes in eadem cum illis sententia : heereditas,accepta quasi per manus fides orthodoxa. Nullus entm in nobis exslitit amor rerum caducarum.Institutum animi, vita tranquilla mercatus doctrine, virlute preditorum imitatio. Secundum hac morum mutatio vitzeque solitari;e studium. Tantum satis,ad exprimendam quasi for- mam vite nostra. Quod attinet doctrinam fidei : Credimusin unum Deum. Et qu:& sequuntur (54): Unam deitatem agnoscimus, qua tribus in personis glorificatur, natura quidem indivisam,sed distinctam proprieta- tibus. Amplector sanctas vil synodos universales, et ab eis statuta recipio et accepto omnia : primam quidem veluti que Árium dejecerit, cui a furore cognomen fuit inditum, cum alienum facereta na- tura Patris Filium : alteram, veluti que insanum Macedonium damnaverit, blasphemias de Spiritu σθαι ὥστε τοὺς ἀποκειρομένους p πρότερον ἐν ἑτέ- pz οἰφδηποτοῦν τῆς μονῆς ἁπασχο)έτν διχκονίᾳ, xav ὀετιῶς πρὸς τινχ τῶν τοιούτων ἔχωσι, πρὶν ἂν τὸ Ψαλτήριον καλῶς ἐκμάθωσι, κχὶ τὴν λοιπὴν ἅπα- σχν ἀχολουθίαν, ἂν προσηκόν ἐστιν ἀπαραιτήτως πχντὶ μοναχῷ ἐξεπίστασθαι, fo τῖι ἀγνοίᾳ οὐ μικρός καὶ ὁ τυχὼν τῷ τῶν μοναχῶν πρόσεστι.... T τά- γµατι. Πρὺς Ἠτούτοις δέον σε ἐγγράφους καὶ διαδήλο»ς τοῦς ὑπὸ σὰ τῶν bolus. povz χοῖς πάσας τὰς τῆς μονῆς εἰσόδους τε καὶ ἐξόδους καταπράττεσθαι, καὶ ἐχτὺς πεχουλίων σωντηρεῖν τοὺς ὑπὸ σὲ ἅπαντας μονάχοντας * καὶ ἐνισχύσει ὑμᾶς Κύριος ὁ θεὸς, ὁ θέλων πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι, ἐργάζεσθαι τὰ τῆς εὐλαθείας καὶ τῆς ἀρεσκείχς αὐτοῦ ἔργα, μετὰ πάντων τῶν συνόντων ὑμῖν ἀδελφῶν, Kal πνηµό- νευσα χαὶ τῶν πτωχῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, καὶ ἡμῶν ὑπερεύχου μετὰ πάσης τῆς ἐν ἉΧριστῷ ἀκελφό- τητος, « Συστατικἡ ἐπιστολὴ, πεμποµένη παρὰ τοῦ πα- τριάρχο της ᾖΚωνσταντινουπόλεως, ἄρτι χει- ῥροτονηθέντος, » "Enc θέσπισµα ἐπεκράτησεν ἐκκλησιαστιχὸν, τοὺς ἄρτι πατριαρχικῶς ἐπὶ τὸν θρόνον Κωνσταντι- νουπόλεως ἀρθέντας, xal τὰς Ἱεραρχικὰς lac δια- ζωσχμένους, καὶ τὸν λαὸν Κυρίου πιστευθέντας, τοῖς προτελεσθεῖσι τὴν ποιμαντικὴν — av πατριάρχαις περὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἐπιστεῖλαι, καθάπερ τισὶν ἐξετασταῖς xal διαγνώμοσι τοῦ παρὰ σφίσι δοχιµίου της πίστεως, (v! ἐντεῦθεν ἡ κοινωνία τοῦ σεθάσµατος ἀριθηλότερον ἀναλάμψασα, τὴν κατὰ θεὸν ἕνωσιν οἰκειοτέραν ἐναπεργάσηται ' πειθόµενοι τῇῃ συνηθείᾳ τῶν πατέρων, τὴν ἀνὰ χεῖρας ταύτην συστατικὴν ἐπιστολὴν ἐγχαράττομεν, ἐπιτομήν τινα τοῦ καθ ἡμᾶς βίου x«l τοῦ δογματικοῦ φρονήµατος περι- έχ ουσαν. Ἡμιν εὐσεθεῖς . πρόγονοι, Ὑεννήτορες ὁμογνῶμο- νες αὐτοῖς * κλῆρος, ἡ διαδοχἡ τῆς ὀρθοδοξίας. Ἔρω- τα γὰρ τοῦ κάτω ῥέοντος οὐκ ἐλάθομεν. ᾿Ἐπιτήδευ- px δὲ, γαλήνιος βίος, καὶ λόγων ἐμπορία, καὶ τῶν ἐναρέτων µίµησις. Εἶτα μεταθολὴ τρόπο, καὶ τοῦ μοναδικοῦ πολιτεύματος ἀντιποίησις " τοσαῦτα μέν, sl χαραχτῆρα τοῦ xa0' ἡμᾶς βίου. D Τὰ δὲ τοῦ λόγου τῆς πίστεως * Πιστεύοµεν εἷς ἕνα θεὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Μίαν θεότητα γνωρίζοµεν, δοξα- ζομένην ἓν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἁδιαίρετον μὲν τῇ φύσει, διαιρετὴν δὲ ταῖς ἰδιότησιν. ᾿Ασπάζομαι τὰς ἁγίας οἰκουμενικὰς ζ συνόδους, xxl τὰ παρ) αὐτῶν θογµατισθέντα πάντα δέχοµαί ut καὶ ἀποδέχομαι ^ viv μὲν πρώτην, ὥς Άρειον καθελοῦσαν, τὸν τῆς μανίας ἐπώνυμον, ἀποξενοῦντα τῆς τοῦ Πατρὸς φύ- σεως τὸν Υἱὸν * τὴν δὲ δευτέραν, ὡς τὸν φρενοθλαθη Μαχεδόνιον ἐξοστρακίσασαν, βλασφημήσαντα περὶ VARLE LECTIONES. T5 deest κίνδυνος. NOTA. (54) Vide confessionem sequentem. -—— -——— o — πρ * 1157 GRJECO-ROMANUM. 1158 τοῦ ἁγίου Πνεύματος * τὴν δὲ τρίτην, ὡς ἀποῤῥίψα- A sancto. proloculum : tertiam, veluti que impium σαν τὸν ὁυσσεθῃ Νεστόριον, ληροῦντα ψιλὸν ἄνθρω- πον τὸν Χριστὸν, καὶ τὴν πανύμνητον ἀπαρνούμε- vov θεοτόχον * τὴν δὲ τετάρτην, ὡς τὸν ἀτυχέστατον Εὐτυχῆ, καὶ τὸν ἁλάστορα Διόσκορον καταῤῥάξασαν, τοὺς τὰς ἐν Χριστῷ δύο φύσεις πρὸς μίαν τραπΏναι οι M , "2 ^ -(Y - ο φλυαροῦντας, καὶ σύγχυσιν αὐτῶν δογµατίζοντας τὴν δὲ πέ w ὡς ἀναθεματίσασαν τὰ μιαρὰ οὐ- B πέµπτην, ὡς μα μιαρὰ ὁ Ύματα Νεστορίου καὶ Θεοδώρου τοῦ Μοψουεστίας, xai ᾿Μριγένους ὶ Διδύ ὶ Εὐκγρίο, τῶν &À- ὶ ωριγένους, καὶ Διδύμο, xxi Εὐχγρίου, * 8 ληνοφρόνων, βαθμοὺς θεότητος ἀνακπλασόντων, καὶ ψυχῶν προὐπάρξεις, καὶ μετεγγισμοὺς, καὶ τέλος χολάσεως, καὶ ὀπιμόνων ἀποκατάστασιν τὴν δὲ , ^ ρ ε ἕχτην, ὡς ἀποῤῥίγασαν τοὺς ἀμφὶ Ονώριο», xat Σέργιον, xxl ἩΜαχάριον, τοὺς παράφρονας καὶ τερΣ- τολόγους, ἕν θέλημα καὶ µίαν ἔνέργειαν Χριστῳ τῷ ἓν δυσὶ φύσεσιν ἐπιγράψαντας ' τὴν δὲ ἐδδόμην, ὡς τὴν εἰκονομαχικὴν λύσσαν χαταπατήσασαν. Αὔτη µου τῆς πίστεως ὁμολογία. Ταύτην ὡς ἐν πίνχχι διαχχράξχντες Ὑράμμασιν ἐξαπεστείλαμεν εἷς ὑμᾶς, ἵνα τὸ δοκίµιον τῆς ἡμετέρας εὐσεθείας Ὑνώριμον ὑμῖν ἤδη γενόµενον, συνδήσῃ πλέον εἷς ἕνωσιν, καὶ τοὺς χοινωνοὺς τῆς πίστεως, Χχοινωνοὺς ποιήσγ xai - , , - "p , - τῆς ἀγάπης, πᾶσαν σκανδάλου πρόφασιν καὶ πέ pav προσκόµµατος ἐκ μέσου ποιούµενον. O δὲ τὰ Óv- εστῶτα συνάπτων, tim καὶ ποιμαίνων, καὶ συµποι- µαίνων, καὶ πρὸς τὸν μάνδραν ἄγων τοῦ Πνεύμχτος, Πρόσειπε τὸν κατὰ oi ἁγίαν σύνολον. Xi d σύνοδος ἐν Κυρίῳ προσαγορεύει, illum Nestorium rejecerit, qui per delirium trade- bat, Christum esse nudum horninem, et omni di- gnamlaude Deiperum inliciabatur : quartam, veluli qua infelicissimum Eutychem (55), et alastorem illum Dioscorum prostraverit, qui duasin Christo naturas conversas in unam garriebant, et earum confusionem tradebaut: quinlam, veluti quz ana- themati subjecerit dira dogmata Nestorii et Theo- dori Mopsuestani praesulis, et Origenis, et bidymi, et Evagrii, paganas sententias sequentium,qui gra- dusdeitalis finxerunt eL animorum praexistentias, et appropiuquationes,et (inem supplicii, et demo- num in integrum restitulionem : sextam, veluli que B Honorii,Sergii, Macariisectatores rejecerit,homines insanos et portentosos, qui unam voluntatem et unam duntaxat actionem Christo, naturis duabus constanti, ascripserunt: septimam, veluti quz furorem iconomachicum proculcaverit. Hzc fidei mee: confessio. Hanc velutin tabula lilteris exara lam misimus vobis, ut pietatis nostra sinceritas, qua jam vobis innotuit, nos amplius ad unionem colliget, et fidei participesetiam charitatis parlici- pes reddat ; omnem occasionem scandali οἱ offen- diculi lapidem e medio tollens. Qui vero disjuncta conjungit, idem nos et pascal, ct compascat, et ad caulam Spiritus deducat. Saluta sanctam apud te synodum. Quie nobiscum synodus est, in Domino te salutat. « 'H παρὰ τῶν θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν καὶ C Symboli cautio, que pro more prastari solet a reli- ἀρχιεπισκόπων συνήθως v τῷ καιρῷ τῆς χειροτονιας γινυµένη τοῦ συµθόλωυ ἀσφάλεια, » Πιστεύω εἷς ἕνα θΘεὸν, Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ xal γῆς, ὁρατῶν τε πάντων xal ἀοράτων, καὶ εἷς ἕνα Κύριον ᾿ησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενη, τὸν ἐκ τοῦ Ηατρὸς γεν- νηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων, φῶς ix φωτὸς, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, Ὑεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι οὗ τὰ πάντα ἐγένετο * τὸν OU ἡμᾶς τοὺς ἀμθρώπους, xal διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα — Ex τῶν οὐρανῶν, καὶ σαρχωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου, καὶ ἐνανθρωπήσαντα, σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν bmi Ποντίου Πιλάτου, καὶ παθόντα, . καὶ ταφέντα, xal ἄἀναστάντα cm τρίτῃ ἡμέρα κατὰ τὰς Γραφὰς, xal ἀνελθόντα εἷς τοὺς οὐρανοὺς, xal καθεζόµενον iv δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ πάλιν ἐρχό- µενον μετὰ δόξης, ἈΧριναι ζῶντας µνεκροὺς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος ^ καὶ cl; τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον, τὸ ζωοποιὸν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρυς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Ἡατρὶ καὶ Yüp συµπροσχυ- νούμενον xal συνδοξαζόµενιν, τὸ λαλῆσαν διὰ tov προφητῶν * εἷς μίαν ἅγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστο- λικὴν ᾿Εκκλησίαν. Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἷς ἂφε- cw ἁμαρτιῶν. ἩΠροσδοχῶ ἀνάστασιν νεκρῶν, καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. ᾽Αμήν, ρὸς τούτοις giosissimis melropolitanis et archiepiscopis, tempore ordinationis. Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, opificem cali et terio, aspectabilem omnium et inaspectabilium : et in unum Dominum Jesum Christum Filium Deiunigenitum, ex Patre genitum ante omniasecula, lumen de lumine. Deum verum de Deo vero genitum, non factum ; consubstantia - lem Patri, per quemomnia facta sunt: qui propter nos homines, et propter salutem nostram descendit de coyis, et incarnatus est de Spiritu sancto, ex Maria, Virgine, et homo factus est ; qui crucifixus est pro nobis sub Pontio Pilato, et passus est, el sepultus, et resurrexit dieterlia secundum Scrip- ras, et ascendit in coelo, et sedet ad dexteram Patris,et rursum venturus estcum gloria,judicalum vivos el mortuos,cujus regnum finem non habebit : et in Spiritum sanctum, Dominum, vivificum, qui ex Patre procedit (56), qui cum Patreac Filio simul adoratur, et simul glorificatur, qui per prophetas est locutus. Credo in unam sanctam universalem et apostolicam Ecclesiam. Confiteor unum baptisma ad peccatorum remissionsm. Expectoresurrectio- nem mortuorum, et vitam futuri seculi. Amen. Prater hzc recipio sanctas et universales septem synodos, quee conservationis sanctorum dogmatum NOTE. (55) Qui Latine, Feliz. (56) Graecus error, illi genti peculiaris. 1159 JUS CANONICUM 1160 sauca fuere οδοί, promittens me statutos ab eis A ἀποδέχοµαι τὰς ἁγίας καὶ οἰκουμενικὰς ζ συνύδος. canones amplexurum et servaturum : iidemque αἵτινες ἐπὶ τῶν φυλαχῇ σεπτῶν δογμάτων συν- δ8Ώεἰαφ constituliones,quzecumque sanctis a Palri- πηθροίσθησαν, καθομολογῶν τοὺς ὑπ' αὐτῶν διωρι- bus nostris promulgatze sunt, diversisoccasionibus σµένους στέργειν καὶ φυλάττιν κανόνας, καὶ τὰς el temporibus : omnes, quasipsi recipiunt, cum eis ἁγίας διχτάξες, ὅσαι τοῖς ἱερῖς ἡμῶν Πατράσι recipio ; et quas aversantur, cum eisaversor. lree- κατὰ διαφόρους καιροὺς xal χρόνους ἐτυπώθησαν * terea pacem ecclesiasticam spondeo me conserva- µπάντας, οὓς ἀποδέχονται, συναποδεχόµενος * καὶ οὕς turum, nec toto vile mex: tempore quidpiam illi ἀποστρέφονται, συναποστρεφόµενο, — Ext καὶ τὴν adversum in animo habiturum: sed id omnibus ἐκκλησιαστικὴν εἱἰρήνην ὁμολογῶ διαφυλάττειν, καὶ obsecuturum etconsensurumNicolaossnctissimo el κατ οὐδένα τρόπον ἑναντία αὐτῆς φρονεῖν διὰ βίου universali patriarchze.Polliceoretiam,mein timore παντὸς, κατὰ πάντα ἑπόμενος xal συμφωνῶν Νι- Domini ct mente religiosa recturum gregem fidei χολάφῳ τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ οἴκουμενικῷ πατριάρχῃ, mesa commendatum, servando meipsu:n ab omni Προσεπαγγέλλομαί τε iv φόδθῳ Θεοῦ καὶ θεοφιλεῖ prava suspicione purum, quantum quidem ἃ me voy τὴν ἐγχειρσθεῖσάν µοι µποίµνην ἰθύνειν. praestari poterit, Scripta sunt haec manu propria πάσης πονηρᾶς ὑπολήψεως καθαρὸν ἐμαυτὸν συν- N. presbyteri, ac designati cpiscopi civilalis τηρῶν, ὅσον µοι περίεστι δύναμις, ᾿Εγρράφη ταῦτα Ν. que divinitus servatur, mense.... ac indi- Ὁ διὰ χειρὸς luos αὐτοῦ, τοῦ δεῖνα πρεσθυτίρο, καὶ clione. ... ὑποψηφίου τῆς θεοσώστου πόλεως τῆς δεῖνα, unvi.... καὶ ἐπιμήσει,.... Precatio, qua eoram imperatore legi solel a me- ϐ Εὐχὴ ἀναγινωσκομένη ὀἑνώπιον βασιλέως παρὰ tropolitano recens ordinato. . µητροπολίτου ἃρτι χειροτονηθέντος. » Sanctus ille Deus,quiex hereditate sua eximia, O θεὸς 6 ἅγιος, ὁ Ev. τῆς αὐτοῦ ἐἑξαιρετίου xÀn- inde usque ab alvo materna elegit te in itnperato- βῥονοµίας, ἐξ αὐτῆς νηδύος µητρικης ἐκλεξάμενός rem universi corporis atque cetus Christiani, et σε εἰς βασιλέα τοῦ χριστιανικοῦ παντὸς πληρώματος supra divinum sanctumque caput tuum coronam xai συστήµατος, καὶ ἐπὶ τὴν θείαν xal Ἱερᾶν σΏν pretiosis gemmisadornatamimposuitidquesancto Χεφαλὴν στέφανον θεὶς ἐκ λίθων τιµίων κατεσκευκ-- suo inunxit oleo, solus ille bonus, in misericor- σµένον, καὶ ταύτην ἐλαίῳ Ἁχρίσας ἁγίῳ αὐτοῦ, αὖ- dia et abysso benignitatis opulentus, o coronate τὸς ὁ μόνος ἀγαθὸς, iv ἐλέει καὶ ἀθύσσῳ Ἰχρηστό- custoditeque divinitus sancte imperator, qui etiam Ίτητος πλούσιος, θεόστεπτε θεοφρούρητε µβασιλεῦ ex populo suo peculiari deligit pontiflees ac,sacer- C ἅγιε, ὁ καὶ ix τοῦ αὐτοῦ περιουσίου λαοῦ λαβὼν doles, ut pro misericordia, vita, victoria, perenni- ἀρχιερεῖς τε xal ἱερεῖς, ὡς ἂν ὑπὲρ ἑλέος, ζωής, tate, pace, valetudine, ac salute majestatis luz νίκης, διαμονῆς, εἰρήνης, ὑγιείχς, καὶ σωτηρίας τοῦ Christum amantis, et pro ignorantiis populi, in- φιλοχρίστου κράτους ὑμῶν, xal τῶν τοῦ λαοῦ dyvon- cruentas ipsis hostiasofferant ; meam quoque servi µάτων τὰς ἄναιμάκτους αὐτῷ θυσίας προσφέροιεν, humilis, in hac hora precatiouem hanc exaudiat, ἐπακούσοι κάμοῦ τοῦ ταπεινοῦ idv Tfj ὥρᾳ ταύτῃ τῆς εἰ augustos sacrosque pedes tuosin lato spalioso- παρούσης εὐχῆς, xai στήσοι τοὺς βασιλικοὺς σου que collocet, subjiciens eis omnes alienigenas et θείους πόδας ἐν εὑρυχώρῳ, ὑποτάξας Πάντα τὰ barbaras nationes; easque ceu pulverem a ἀλλόφυλα καὶ βάρδαρα ὑπ αὐτοὺς tÜvm, καὶ ὡσεὶ facie venti dissipet, ac hostes tuos internecione xo)v κατὰ πρόσωπον ἀνέμου αὐτὰ λεπτῦναι, καὶ τοὺς deleat: ut in. profunda pace sortem hzreditatis ἐχθροὺς σου ἐξολοθρεύσειεν * ἵνα iv εἰρήνῃ βαθείᾳ τὸ tu: tibi subditam, gentem illam sanctam, regium τῆς σῆς 4Anpovoglac ὑπήχοον σχοίνισμα, τὸ ἅγιον sacerdolum gregem,regia cum dignitateac magni- &üvoc, τὸ βασίλειον ἱεράτευμα, βασιλικῶς τε καὶ µε- fice regas, plenasque gratiarum actionis voces γαλοπρεπῶς διιθύνοις, xal εὐχαριστηρίους ἀναπέμ- sursum ad Deum mittas; quidiem supradiem pre- wow φωνὰς τῷ Or, ὃς ἡμέραν ἐφ᾽ ἡμέρας τῆς xpa- polenti sancteque majestati tu: adjiciat, et annos D ταιᾶς καὶ ἁγίας σῆς βασιλεία» προσθήσοι, καὶ ἔτη τὰ (uos conservet in generationem et generaliorfem, σὰ συητηρήσειεν ἕως Ὑενεᾶς xal γενεᾶς, xal βασι- leque regnare velit usque ad fines presentis see- — Aeóetv. εὐδοκήσειε µέχρι τερμάτων τοῦ παρόντος culi, ac semen tuum in perpetua successione paci- αἰῶνος, ἀλληλοδιάδοχον διατηρῶν εἰρηνικῶς σπέρμα fice conservet. Etiap [fiat,fiat, omnipotens Deus, τὸ edv, Nal μὴν Ἰένοιτο, qivorro, θεὲ à; el cum hoc terreno regno ccelestis quoque regni καὶ σὺν τῇ ἐπεγείω ταύτῃ βασιλείᾳ, καὶ τῆς ἔπου- tui participes eos efficias. Quoniam omne donum ῥανίου σῆς αὐτοὺς ἀξιώσειας βασιλείας, Ov καὶ perfectum apud te solum Deum est, qui nostras àv Sópnpa τέλειον παρὰ co ἐστι τῷ μύνῳ θεῷ, eliam preces perficies : cui competit omnis gloria, τῷ καὶ τὰς ἡμετέρας τελειοῦντι εὐχὰς, ᾧ πρέπει πᾶσα honor, adoratio et imperium zternum, ad infinita δόξα, τιμὴ, καὶ προσκύνησις, xal κράτος αἰώνιον, εἷς usque secula, Amen. τοὺς αἴωνας τῶν αἰώνων, ᾽Αμήν, 4161 GRAECO-ROMANUM. 1102 OEOAOPOY TOY ΒΑΛΣΑΜΩΝ HATPIAPXOY ANTIOXEIAZ MEAETAI ΗΤΟΙ AITOKPIXEIZ THEODORI BALSAMONIS PATRIARCHAE ANTIOCHENI MEDITATA SIVE RESPONSA « Too ἁγιωτάτου πατριάρχου ᾿Αντιοχείας Θεοδώρου A Sanctissimi patriarche Antiocheni Theodori me- µελέτη ἤγουν ἀπόκρισις, χάριν τῶν πατριαρχικῶν προνομίων. Εἰσήλθε τὸ ἀξίωμά σου ἐνώπιόν µου, πανιερώ- τατε, καὶ ἐδέχθη, xal ἀπεδέχθη, xal ᾠχειώθη: pot. Οὐ γὰρ ἄσεμνα ῥάκη κεριεθέθλητο, καὶ της σῆς πλουτοδότιδος σοφίας ἀνάξια ^ σεμνὰ δὲ μᾶλλον, καὶ εὐπρεπη, καὶ oix χείλη στηµονίζουσιν ἱερατικὰ, λα- λοῦντα δικαιοσύνην, xal ζητοῦντα ἀλήθεεαν. Δέξαι tolvov ὃ δι αὐτοῦ λαθεῖν ἐζήτησας ἐξ ἡμῶν φιλικῆς ἀποκρίσεως Ἅτάλαντον. ᾿ἈἨξίωσάς µε διαλαθέσθαι γβαφῃ, πόθεν xal πῶς ἡ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρ- χῶν οὐσιώθη πεντὰς, καὶ ποίων προνομίων ἠξίωται, καὶ εἶ [στι τις μέσον τούτων διαφορὰ, καθώς τινες λέγουσι.. Γράφοµεν τοίνυν τῇ ἱερότητί σου, ὅτι πρὸ πάντων πατριαρχῶν τῆς θεουπόλεως μεγάλης ᾿Αν- τιοχείας παρὰ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου χεχειρο- τόνηται ὁ ἐξ ᾽Αντιοχέων Εὔαδος * καὶ uoc! ὀλίγον * ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ θεοχήρυχος, τῆς Εκκλησίας τῶν ΊΑλε- ξανδρέων Ἐπίσκοπος, ὁ ἅγιος Μάρκος προθἐᾶληται * τῶν Ἱεβοσολυμιτῶν, ὃ ἅγιος ᾿Ἰάκωδας * xal τῆς θρή- xnc, ὃ ἅγιος ᾽Ανδρέας. Μετὰ δὲ Ὑρόνους Oel τρια- κοσίους µέγας ἓν Πατράσιν, ὁ ἅγιος Σίλθεστρος παρὰ τοῦ ἁγίου ἱσαποστόλου μεγάλου Κωνσταντίνου, ἄρτι πρώτως ὀρθοδοξήσαντος, πάπας τοῦ θρόνου τῆς παλαιᾶς Ῥώμης ὠνόμασται, χαθὼς ἡ φιλόθεος ἱστορία, καὶ ai λοιπαὶ ἐκκλησιαστικαὶ Ἱστορίαι δια- λαμθάνουσιν. Ὁ δὲ μέγας θρόνος της Κωνσταντινου- πόλεως, τὸ περιθόητον τοῦτο καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα, ditatum, sive responsum de patriarcharum privilegiis. Venit in conspectum meum petitio tua, vir san- clissime, et admissa recepfaque,per mihi placuit. Quippe non inhonestis erat indumentis amicta,nec indignis liberali sapientia tua : sed honestis potius et decentibus, qualia texere sacerdotalia labra solent, quz justitiam proferunt, et veritatem qua- runt. Quapropter accipe, quod per eam voluisti a nobis consequi, responsionis amica talentum. Petiisti, ut scripto complectar, unde, et quomodo sanctissimorum patriarcharum numerus quina- rius exstiterit; quz privilegia consecuti sint; et an sit inter eos discrimen aliquod, uti quidam perbi- bent. Scribimus ergo sanctitati (150, caeteros ante patriarchas omnes, a sancto Petro apostolo fuisse ordinatum magne illius Antiochia antistitem, Evo- dum Antiochenum; et paulo post, ab eodem pra- cone divino, episcopum Alexandrina praefectum Ecclesie, sanctum Marcum ; Hierosolymitans, sanctum Jacobum; Thracensi, sanctum Andream. Post annos vero quasi trecentos, magnus inter Patres, et sanctus vir Silvester, a sancto et aposto- lis pari, magno illo Constantino, qui rectam doc- trinam recens amplexus fuerat, soliti priscee Romse papa fait appellatus; quemadmodum listoria reli- giosa, cum ceteris historiis ecclesiasticis tradit. Magnus autem !hronus ille Constantinopolis, re Πειρινθίοις ὑποχείμενος (Πείρινθας δέ ἔστιν ἡ ὃυτι-Ο pariter ac. nomine famosus, Perinthiis subjectus κή ἨἩράκλεια) ἑτέλει ὑπὸ ἐπίσκοπο, Οὕπω γὰρ µεγαλόπολις ἡ Κωνσταντινούπολις ὠνομάζετο. ἀλλὰ πολίχνιον, καὶ Βυζάντιον, Μετενεχθέντων δὲ τῶν ^ ακήπτρων τῆς βασιλείας ἀπὸ τῆς παλαιᾶς Ῥώμης ἐν αὐτῃ, κατὰ θείαν xal ἁπόῤῥητον Πρόνοιαν, ὣς ἐξ ἄγριελαιου εἰς Χαλλιέλχιον, 6 τότε ἀρχιερατεύων τῆς Ἐχκλησίας τοῦ τοιούτου θρόνου ἅγιος Μετροφάνης, ἐξ ἐπισχόπου µετωνοµάσθη ἀρχιεπίσκοπος. Διὰ γὰρ τοῦτο xal ἡ πρώτη ἁγία οἰκουμενικὴ σύνοδος µνη- μονεύσασα καὶ τοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως PATROL. GR. CXIX. (est autem Perinthus, occidentalis Heraclea) epi- scopo parebat.Necdum enim urbs magna, vel Con- ^tanlinopolis appellabatur; sed oppidum et Byzan- tium Cum autem imperii sceptra ex veteri Roma, divina et ineffabili Providentia, tanquam ex oleastro in olivam, huc translata fuissent; qui tunc pontiticia cum auctoritate throno hujus ecclesi» preerat, sanctus ille Metropbhanes, ex episcopo, nomine mutato, vocatus fuit archiepiscopus. Ete- nim idcirco prima sancta synodus universalis, 37 1163 JUS CANONICUM 1164 mentione threni Constantinopolitani facta, Rome Α δέδωχεν abc; τὰ πρεσθεῖα τῆς παλαιᾶς Ῥώμης, διὰ veteris illi honoraria jura tribuit, propterea quod esset (ut ipsius verbis utar) Roma nova: quemad- modum hsc secundo et tertio synodi ejusdem canone declarantur. Ut autem bonus ordo, res omnium pulcherrima, in Ecclesiarum quoque capitibus periude, servetur, atque coelestibus in ordinibus, divina et universalis sancía synodus, in Trullo majoris palatii coacta, que quinta et sexta dicitur, hzc disertis verbis decrevit. Renovanes ea, que a centum quinquaginta sanctis Patribus, in custodita divinituset impera- toria urbe congressis,et a sexcentis ac L[riginla,qui Chalcedone convenerunt sancita sunt:decernimus, B iv vut thronus Constantinopolis equalibus honorariis τὸ εἶναι ταύτην (φησὶ) νέαν Ῥώμην, καθὼς ὁηλοῦ- ται τὰ περὶ τούτου ἀπὸ τοῦ δευτέρου xal τρίτου κανόνος τῆς αὐτῆς συνόδου. Ίνα δὲ τὸ χάλλιστον yph- pz τῆς εὐταξίας καὶ εἷς τὰς κεφαλὰς φυλάττηται τῶν ᾿Εχκλησιῶν, ὥσπερ καὶ εἰς τὰ οὑράνια τόγµατα, ὥρισεν ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ µεγάλο παλατίου συ- στᾶσα θεία καὶ οἰκουμενικὴ ἁγία σύνοδος, à καὶ πενθέκτη λεγοµένη, ταῦτα ῥητῶς. « ᾽Ανανεούμενοι τὰ παρὰ τῶν pv ἁγίων Πατέ- pov, τῶν ἐν τῇ θεοφυλάκτῳ καὶ βασιλίδι πόλει συνελθόντων, xal τῶν ἐἑξακοσίων τριάκοντα τον Χαλκηδόνι συνελθόντων νενομοθετηµένα * ὀρίομεν, ὥστε τὸν τῆς Κωνσταντινουκόλεως fruatur juribus quibus veleris Roma thronus;ulque θρόνον τῶν ἴσων ἀπολαύειν πρεσθείων τοῦ τῆς paremcum illo ecclesiasticisin rebus amplutudinem Ἱπρεσθυτέρας Ῥώμης θρόνου, καὶ iv τοῖς ἔκκλη- obtineat, et ab {Πίο secundus sit: posl quam, ma- σιαστικοῖς ὣς ᾖἔκεῖνον µεγαλύνεσθαι πράγμασι, gna urbis Alevandrine thronus numeretur:dein- δεύτερον μετ ἔκετνον ὑπάρχοντα ' μεθ ὃν ὁ τῆς de, Antiochenus : et post hunc, urbis Hierosoly- ᾿Αλεξανδρείας µεγαλοπόλεως ἀριθμείσθω θρόνος * mitane thronus.Propterea secundum id, quod hoc εἶτα ὁ τῆς τῶν Αντιοχέων *. xal μετὰ τοῦτον, Ó τῆς canone continetur, ex eo tempore huc usque,san- τῶν Ἱεροσολυμιτῶν πόλεως. Διὸ καὶ κατὰ τὴν ctissimorum istorum quinque soliorum magnos toto» περιληψιν, ἕκτοτε xal µέχρι τοῦ νῦν oi τών pontifices per orbem universum hoc modo venera- Ἅτοιούτων πέντε ἁγιωτάτων θρόνων μεγάλοι ἀρχις- mur. Etenim juxta papse veteris Rome ab Ecclesiis ρεῖς οὕτω κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην σεθάζονται. abscissio, minime ordinem canonicum abolevit. Τοῦ γὰρ πάπα τῆς παλαιᾶς Ῥώμης ἡ δικαία dx Preterea primus adversus secundum sese non τῶν Ἐκκλησιῶν ἐκκοπὴ, τὴν κανονικὴν εὐταξίαν effert, neque secundus adversus tertium : sed οὐκ ἐλυμήνατου Παρὰ τοῦτο δὲ, τοῦ δεὐτέρου ὁ πρῶ- cum instar quinque sensuum capitis unius (qui tot τος οὐ κατεπαίρεται, οὐδὲ τοῦ τρίτου à δεύτερος * esse numero dicuntur, nec dividuntur tamen inc ἀλλ᾽ ὡς αἰσθήσεις πέντε μιᾶς κεφαλῆς ἀριθμούμε- partes) apud populum Christianum habeantur,di- ναι καὶ μὴ µεριζόμεναι, παρὰ τῷ χριστωνύμῳ Àmp gnitate nihilominus pares sunt in omnibus ; et cum capita sanctarum per universam orbem Ec- clesiarum Dei jure dicantur, locum in eis discri- men ab hominibus statutum habere non potest : neque de sententia quorumdam non magni mo- menti res afferentium, pape Romano propterea fit injuria, quod ipse propter litteram R (57), si litterarum collationem respiciamus, tertius in or- dine sit ; et eadem ralione Constantinopolitanus per C litteram honoretur,ac priorem locum conse- quatur. Nec offensioni aperta fenestra fuit inter Alexandrinum et Ántiochenum, proter À litteram, velut eorum quolibet locum sibi priorem vindi- λογιζύμενοι, ἰσοτιμίαν iv ἅπασιν ἔχουσι, xal χάραι τῶν χατὰ πᾶσαν τὴν οἰχουμένην ἁγίων ᾿Εκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ δικαίως καλούμενοι, διαφορὰν ἀνθρωπίνην οὗ πάσχουσιν * οὐδὲ χατὰ σµιχρολόχος, ὁ πάπας ΄Ῥώμης ὑδριοπαθεῖ, ὅτι αὐτὸς μὲν διὰ τοῦ P στοιχείου τριτος τῇῃ θέσει των γραμμάτων κατεστοιχείωται, 6 δὲ Κωνσταντινουπόλεως διὰ το Κ τιμᾶται καὶ προτερεύεται. Οὐδὲ σκανδάλου πάροδος Ύεχονς µέ- σον τοῦ Αλεξανδρείας καὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας, χάριν τοῦ ἄλφα στοιχείο, ὡς ἑκάστου αὐτῶν Ἰδιουμένου τὸν πρότερον. ἀλλ᾽ à πεντὰς τῶν αἰσθήσεων στοιχεῖ τῇ διαπλάσει τού ἀρχιτέκτονος καὶ πλάστου θεοῦ, καὶ οὗ κατατρέχει τυχὸν dà ὅρασις τῆς ὀσφρή- cante: sed quemadmodum quinarius ille sensuum, D ceux, οὐδὲ ἡ ἀκοὴ τῆς ἀφῆς καὶ τῆς sisse, ὅτι architecti et conditoris Dei formationi responde, παρ ἡμῖν οὕτω πως ὀνομάζονται οὕτως οὐδέ τις nec aspectus (verbi gratia) odoratum, nec auditus τῶν ἁγιωσάτων πατριαρχῶν ἐκ τῶν θείων κανόνων tactum vel gustatum hostiliter eam ob causam τόπον Χληρωσάμενος πρότερον, τοῦ δευτέρου καὶ invadit, quod eorum nomina forte taliserie a nobis τοῦ μετ αὐτὸν ὡς ὑπερφέρων ἁλαζονεύεται. proferantur : ita nec sanctissimorum patriarcharum aliquis, cui per Jivinos canones primus attribulus est locus, adversus secundum, et proximum ad hee, arroganter semet effert. Quia vero nonnulli dicunt,non esse permissum Alexandrino vel Antiocheno, verbi gralia, ut cum lampade vel face patriarchali faciat ite ad urbem imperatoriam, vel in aliam diocesin; exceptis illis provinciis, quae per canones eis attributs Ἐπεὶ δέ τινες λέγουσιν, ὡς οὐκ ἐφεῖται τῷ ᾿Λλε- ξανδρείας fj mp ᾿Δντιοχείας τυχὸν, μετὰ λαμπάδος πατριαρχικῆς τὰς ὁδοιπορίας ποιεῖν εἰς τὴν τῶν πό- λεων βασιλεύουσαν, ἢ εἰς ἑτέραν διοίκησιν, παρὰ τὰς ἀπονεμηθεσίας ἀπὸ τῶν κανόνων αὐτοῖς. γὰρ VARUE LECTIONES. (57) Qus prima est in vocabulo Roma. 1401 108 CANONICUM. 4168 Bum) : ldeirco faces imperatorum geminis aureis A διαχρύσοις περιζωννόουται στεφανώμασι τῶν δὲ cinguntur corollis, cum qus patriarcharum et πατριαρχῶν καὶ τῆς βασιλίσσης ἓνὶ κατακυκλοῦνται imperatricis sunt, uno quasi sepimento cireum- θριγγώματι. ᾽Αλλ ἐρεῖ τις" "Έστω δεδόσθω, τὰς dentur. Sed dicet quispiam : Sit {{8, sane.Conces- πατριαρχικὰς λαμπάδας ἀνάπτεσθαι πυρὶ τοσούτιν sum esto,lucernas patriarchales accendiperignem τοὐλογοφανῶν παραδόσεων. Τὸ ταύτας ἐξ ἀργρο tot traditionum,ver speciem habentium.Sed unde περιζωννύεσθαι δύναμιν, πόθεν περιζώσατο δύνκ- rofectum est,quod eisdem ex argento vis quedam µιν; Έρχει διὰ µόνων τῶν λαμπάδων τὰς κεφαλὸς accedat? Sufficiebat, duntaxat ecclesiarum capiti- τῶν ἐκκλησιῶν µεγαλύνεσθαι, καὶ τέως τοὺς ὕτερ- bus per lampadas majestatis aliquid accedere, at- ορίους πλανωµένους xal πενητεύοντας, χάριν τούτου que interim eos, qui vagantur in exsilio, et pau- μὴ σχύλλεσθαι, Φαμὲν οὗν, ὡς οἱ εὐσεθέστατοι βα- peres sunf,eam ob causam non vexari, Responde- αιλεῖς, καὶ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν d πεντᾶς. mus, piissimos imperatores, et sanctissimorum iokae γεωργοῖς μέσον ἑστηχόσι σιτοδότιδος ἅλω- patriarcharum quinarium, esse similes agricolis, voc, xal «p πτύφ τοῦ χρίσµατος τὴν Χαχίαν ὥς consistentibus in area frumenti largitrice, ac ven- ἄχυρον ἔκφαυλίζουσι, καὶ τὴν ἀρετὴν ὡς xóxxov συν- tilabro unctionis vitiosilatem ceu paleas exter« dqoumw * fj διαθήταις ζυγοστατοῦσιν Ἰθυτενῶς τοῦ minare, et virtutem ceu grana colligere : vel Β χύχλου τὴν δικαιοσύνης τοῖς ἁμαρύγμασιν. fi υπὸς similes esse normis reeta circuli superficiem librantibus et sanctrum per ας] radios col- lustrantibus : vel maritimi navigii malis ac velis, dum imperatoriis consiliis, et preceptis spiritua- Hbus cymbam mundi hujus incolumem servant. Quo fit, ut cum exiguis magna comparantes reli- glosissimi imperatores,atque inter sanctos Patres, éximii quique necessario statuerint, ista ratione comitandos esse magnos pontifices, parique modo tsm opulentum, quam pauperem habendum : ut recto quidem doctrins sectatores, dum magnam illam et augustam pompam solis imperatoribus et patriarchis exhiberi vident, convenientem gratia- rum actionem instar grati suffltus,offerant Domino, ᾳ τοὺς δεφένσορας τούτον δοξάζοντι |’ σεύουσι τῆς δικαιοσύνης τοῖς ἀμρύγμασιν ^ ἃ va ποντοπορούσης Ἱστοῖς xal πετάσµασιν, ἓν προμι- θείαις βασιλικαῖς, xal παραγγολίας πυευματικαῖς τὸ κοσμικὸν ἀκάτιον σώζουσι. Τῷ τοι καὶ µικροῖς τὰ μεγάλα σταθμῶμενοι τῶν βασιλέων οἱ εὐσεθέστα- τοι, καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ol προὔχοντες, διωρί- σαντο ἐξ ἀνάγκης αὕτω δορυφορεῖσθαι τοὺς µεγά- λους Δρχιειρεῖς, καὶ εἶναι ἐπιτοαυτὸ πλούσιόν τε καὶ πένητα * ὡς ἂν ol μὲν ὀρθόδοξοι βλέποντες τὸ µέγς τοῦτο xal σεθάσµιον σεμνολόγηµα παρὰ Βασιλεύσι καὶ πατριάρχαις µόνοις πολιτευόµενον, εὐχαριστίαν ἀνάλογον ὣς θυμίαμα δεκτὸν τῷ Κυρίῳ προασφέρωσι τῷ μέσον τοῦ πόντρυ τῆς κοσμικής ὡραιότητος καὶ γονυκλιτῶσι αυἱ intra centrum mundans pulchritudinis defen- πρὸς Κύριον, τροπαίοις βασιλικοῖς τὴν ὑφύλιον κα- sores ejus glorificat ; utque flexo genu petant a Domino, quo tropsis imperatoris universa sub sole tellus collustretur, et patriarchicis precibus terren: res Irradientur : at vero diverse sententia sectatores, qui potentia sua nituntur, et suis se jactant opibus (simulacra namque gentium sunt áurum et argentum) ad id, quod cernitur, czscu- tiamt ; et excusorum opera vana alque inutilia existiment, mundaneque opinionis munera.Et hsc quidem delampadibus patriarchicis.Quoniam vero baculus, et saccus, et cruces plurime, plenaque tunica figuris gamma litteram representantibus, patriarchalem sanctitatem solam nobilitant, ac ταλάμπεσθαι, καὶ εὐχαῖς πατριαρχικαῖς ἄκτινοθο- λεῖσθαι τὰ ἐπιχθόνια * ol δὲ πεποιθότες ἐπὶ τῇ ὃ-- κάμει αὐτῶν ἑτερόδοξοι, καὶ καυχώμενοι ἐπὶ τῷ πλούτῷ αὐτῶν (τὰ γὰρ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν Ὑχρυσίον εἷσὶ καὶ ἀργύριον), ορὸᾳ τὸ ὡρώμενον ἀθλεπτήσωσι καὶ νοµίσωσιν ἔργα χαλκοτύπων εἶναι μάταια καὶ ἀνόνητα, καὶ κοσμικοῦ δοξαρίου χαρίσματα. Καὶ ταῦα μὲν περὶ τῶν πατριαρχικῶν λαμπάξων. Ἐπεὶ δὲ καὶ ῥάθδος, xal σάχχος, xal πολυσταύριον, καὶ διὰ γραμμάτων 10 στιχάριον, τὴν πατριαρχικὴν xal µόνην ἀΔοξάζουσιν ἁγιότητα, θέλουσι δὲ τινές τισιν ἐξ αὐτῶν τινας οῶν πατριαρχῶν ἑνίοτε μὴ κατα- ποικἰίλλεσθαι, φὲρε xal περὶ τούτων βραχέα Φιλοσο- nonnulli volunt, quosdam ex patriarchis nonnun- D φήσωμεν, Κλίναν τὸ οὓς σου, πανιερώτατε, καὶ ἄχου- quam aliquibus horum non exornari : age, de his etiam breviter disseramus. Inclina aurem tuam, sanctissime, et me audi. Non enim in parabolis aperiam os meum,sed questiones ab origine pro- feram, quas divorum Patrum gratia me docuit. Sanctissimos quinque patriarchas (adhuc eniin ut hedera quercui,sic ipse concordie pape Romani quasi mordicus inhsreo,et ob separationem illius animo laceror, atque quotidie conversionem ipsius egregiam exspecto) pro solo capite corporis om- nium Ecclesiarum Dei agnoscimus, quemadmo- σάν qoo, O9 «àp iv παραθολαῖς ἀνοίω τὸ στόμα µου, ἀλλὰ «φθέγξοµαι προθλήµατα ἀπ ἀρχῆς, ὅσα μὰ θείων Πατέρων χάρις bibas. Τοὺς ἁγιωτάτους πατριάρχας πέντε (καὶ Pri γὰρ ὡς χισσὸς ὄρυὸς, τῆς ὁμονοίας τοῦ πάπα τς ἐξέχομαι, καὶ τῷ χωρισμῷ τούτο τὴν καρδίαν σπα- ῥάττοµαι, καὶ τὴν καλὴν ἐπιστροφὴν καθεκάστην καραδοκῶ) μίαν οἴδαμεν κεφαλὴν τοῦ σώματος πα- σῶν τῶν ᾿Εχκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, καθὼς καὶ ἄνωθεν VARLE& LECTIONES. γαμμάτων, 1169 GRÁASGO-ROMANUM 1130 εἴρηται * xal πιστούοντες τελειωθῆναι τούτος τῆς À dum et supra dictum fuit : et qui credimus eos ἁγιωσύνης τῷ ypleuac, ἉΧριστοὺς Κυρίου, καὶ ἁγιωτάτους Χκατονοµάζοµεν, καὶ στηλογραφοῦντες μετὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, xal σχετικῶς ἀσπαζόμενοι, πληροφορούμεθα διὰ τούτων ἡμῖν τὰς θύρας τῆς βασιλείας τῶν οὗρανῶν ἆπο- κλείεσθαι xal ἀνοίγεσθαι, xal διὰ τῶν χειλέων ab τῶν τὸν θεὺν ἀποστοματίζειν τὰ μὲλλοντα. Οὐ γὰρ σὰρξ καὶ alga, ἀλλ ὁ οὑράνιος Πατὴρ καὶ θεὸς ἡμῶν, ὁ εἶπών ' Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐχείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός µου, καὶ οἱ δοῦλοί µου πρόφη- τεύσουσιν, ἀποκαλύπτει τούτοις τὰ ὄντε καὶ τὰ ἱσόμενα. Οὕτω γὰρ xal Σαοὺλ iv προφήταις, καὶ Καϊάφας ἄχων προεφητεύσατο, εἰπὼν * Συµφέρει ἵνα per unctionem sanctitatis perfici, unctos Domini, et sanctissimos appellarhus, ac referentes eos in numerum sanctorum et divinitueafflatorum Patrum nostrorum, et amanter ipsos amplectentes,cerli sumus, fores regni coelestis per eos nobis tum occludi, tum aperiri, et per ipsorum labra Deum velut ore proprio futura proferre. Non enim caro et sanguis, sed ccelestis ille Pater ac Deus noster (qui dixit : In diebus illis effundam de Spiritu meo, et servi mei vaticinabuntur), revelal eis tam presenlia, quam futura. Sic enim et Sául inter prophetas, et Caiaphas invitus oraculum hoc protulit : Expedit unum perire pro populo et ἀπολέσθαι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἔθνους παν- B pro hac universa natione. Nam ille per unetionem τός.. 'O μὲν γὰρ τῷ χρίσµατι τής βασιλείας ὑύπεθερ- µαίνετο, ὁ δὲ τῆς ἀρχιερωσύνης τῇ dor. ν γὰρ, φηαὶν, ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Διὸ καὶ ὡς τόπον ἐπέχοντες τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, δικαίως ἀποσεμνύνουσι τὰ ἑκούσια πάθη αὐτοῦ, καὶ τὰ διὰ τὴν σωτηρίαν po. ἐπενεχθέντα τούτῳ παρὰ τῶν ἀχαρίστων Ιουδαίων ἐφύδριστα πρὸ τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς ἀναστάσεως. [lora δε ταῦτά εἶσιν, ἀχουσάτω à ἱερότης σου. Kdv γὰρ χόπος Ἰνώπιόν μού ἔστιν ἕως οὗ εἰσέλθω sl; τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ, καὶ συνῶ τὰ lv αὐτῷ xii περὶ αὐτὸ, ἀλλ ἡ χάρις τοῦ παναγίου Πνεύματος d ἐν πατριάρχαις προτνπω- θεῖσα, iv προφήτχις προκηρυχθεῖσα, iv ἀποστόλοις θεµελιωθεῖσα, ἓν µάρτυσι τελειωθεῖσα, xal iv ἵερ- regiam incalescebat, hic per gratiam pontificatus. Erat enim, inquit, ejus anni pontifex maximus. Propterea nostri patriarche, tanquam obtinentes locum Christi Deique nostri,non abs re voluntarios ipsius cruciatus, et probra salutis nostre causa ei ante crucem et resurrectionem ab ingratis Jud:els illata, cum gravitate repraesentant.Quae autem illa sint, audiat tua sanctitas. Nam tametái videam me laborem subiturum,donec ingrediar in sanctua- rium Dei, queque in eo sunt, et circa ipsum, intelligam : nihilominus sancti Spiritus gratia in patriarchis przefigurata, in prophetis ante denun- tiata, in apostolis fundata,in martyribus absoluta, in hierarchis decorata, subministrabit orationem άρχαις κατακυσμηθεῖσα, δώσει λόγον ἓν ἀνοίξει τοῦ q in aperlione oris mei. στόµατός µου. Τὰ τῶν πατριαρχγῶν τῶν ἁγίων ἑἐμπιμάνικα, τὰς χειροπέδας τοῦ Κυρίου δοζάζουσιν, ἃς ἑκὼν ὑπέστη διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, κατὰ µαστιγίαν — mie Καϊάφαν ἀγόμενος, Τὰ ἐπιτραχήχια, τὸ φραγέλλιον τὸ ἑλκύσαν τὴν ζωὴν πρὸς τὸν θάνατον. Τὰ μετὰ ποταµίων στιχάρια, τοὺς κρουνοὺς τοῦ αΊματος καὶ τοῦ ὕδατος, τοὺς ἐκ τῆς θείας πλευρᾶς ἁἀποστάξαντας. T&v γονατίων τὰ ἐπιθλήματα, τοῦ λεντίου τὸ ἔγχει- ρίδιον, δι᾽ οὗ τοὺς πόδας ὁ Κύριος τῶ, ἁποστόλων ἀπέσμηξεν Οἱ σάκχοι, την χλαῖναν τῆς ὕθρεως. Τὰ ὠμοφόρια, τὴν ix tou ᾧδου πρὸς οὐρανὸν τοῦ πρω- τοπλάστου µετάθασινο Τὰ διὰ πολυσταυρίων φαινόλια, τοῦ τιµίο» σταυροῦ τὴν παγκόσµιον δόξαν καὶ δύνα- piv. Τὰ ἓν τούτοις τριγώνια, τὸν ἀκρογωνια”"ον λίθον, Χριστὸν τὸν θεὸν ἡμῶν, τὸν τὰ διεστῶτα συνάψαντα, Καὶ αἱ ῥάθδοι τὸν κάλαμον, τὸν τὴν σωτηρίαν τοῦ Ὑένους τῶν ἀνθρώπων καλλιγραφήσαντα, Καὶ ὁ µάρτυς ἓν οὑρανῷ πιστός. 'Amb γοῦν τῶν οὕτω δε- δοξασµένων ἀγακλεῶως, καὶ εἷς τύπον καταστάντων τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμιον, ποτός τις τολ- pnta; καὶ θρασυκάρδιος ἀφέληταί τι διχαιον ἵερα- τικὸν ὁπωσδήποτε: Πάντως οὐδείς. ᾿Ακούσει γὰρ ἐκ τοῦ θεοπάτορος * Σὺ δι ἀἁπώτω καὶ ἑξουδένωσας τὸν Χριστόν σου, καὶ τὸ ἀγίχσμα αὐτοῦ ἐθεθήλωσας. ὥσπερ τοίνυν οὐκ ἔξεστι τῶν ἁπάντων τινὶ λέγειν πηρὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ xal θεοῦ ἡμῶν, ἆλλως μὲν ἐν τῷδε τῆς οἰκουμένης τῷ κλίµατι παρουσιάζειν καὶ μεγαλύνεσθαι, ἄλλως δ᾽ ἐν ἐκείνῳ ὀοξάζεσθιι, ἵνα Sanctorum patriarcharum epimanica, Domini manicas celebrant, quas volens sustinuit ob salu- tem nostram, cum instar verberonis ad Caiapham duceretur. Collaria, lorum illud, quod vitam ad mortem traxit. Tunica fluvios habentes, sanguinis et aqua? rivos, qui ex divino latere distillarunt. Genuum amictus, ejus lintel documentum, quo pedes apostolorum Dominus extersit. Bacci, pallium illud contumelis atque opprobrii. Hume- ralia, primitivi transitum ab inferis ad colum. Multis ingnitze crucibus penul:, venerandz cru- cis universalem gloriam atque potestatem. Quz sunt in his triangula, lapidem illum angularem U Christum Deum nostrum, qui disjuncta conjunxit. Baculi, arundinem illam, quz? salutem generis humani egregie depinxit. Testis in ccelo fidelis. Patriarchis ergo tam preclare nobilitatis, et in simulacrum veri Christi ae Dei nostri constitutis, quis adeo temerarius et audax fuerit, ut jus ali- quod sacerdotale quocunque modo adimat? omnino nullus . Audiet enim a Christi patre Davide : Tu autem repulisti et annihilasti unctum tuum, ei sanctificationem ejus profanasti. Quemadmodum ergo nemini dicere licet de uno Christo Deoque nostro, quod aliter in hoc orbis tractu sit presens et magnificetur, aliter in illo glorificetur; ne vesa. nig exirems reum se faciat, et Λά impietatem exotbitet : sic etiam nemo pairiarchalefn sacram 1171 JUS CANONICUM 1172 amplitudinem dividi debere dixerit, ut vel majora Α μὴ παραπληξίας ἑσχάτης κατοχριθῇ, xai πρὸς ὅυσ- vel minora babeat privilegia, Quapropter etiam σέθειαν μµεταχυλισθῃ, οὕτως οὐδὲ τὴν πατριαρχικὴν statutum est, ut in quavis ecclesia Dei, sive ad 9elav µεγαλειότητα διαιρετέαν εἴποι τις εἶναι, καὶ Euphratem, sive ad Tigrim, sive ad ipsum pertin- πρὸς μείζονα xai ἑλάττονα mpovópia μεταπἰπτουσαν. gat Oceanum, conjunctim eorum nomina referan- Ti τοι xal δέδοχται xatà πᾶσαν boOmsixv, περὶ tur. Acceperunt enim, uti scriptum legimus, re- τὸν Εὐφράτην, καὶ Τίγρητα, xal αὐτὸν διήχουσαν τὸν giones gentium; et eorum throni sunt instar luna — Oxeavóv, ἱλαδὸν αὐτοὺς ἀναφέρεσθα. — EAabow γὰρ, perfect», ac solis instar coram me sunt. φησὶ, χώρας ἐθνῶν, καὶ οἱ θρόνοι αὐτῶν ὡσεὶ κατηρ- τισµένη σελήνη, xal ὡς λιός εἶσιν ἑναντίον µου. Sed dicet aliquis: Cum divini et sacri canones λλ᾽ ἐρεῖ τις *— Καὶ πῶς τῶν θείων καὶ Ἱερῶν velut arvipendio quodam patriarchis quatuor orbis Χανόνων ὡς iv σχοινίῳ χληροδοσίας ἐπιμερισάντων partes distribuerint, qui fit, ut ipse semel statuta τοῖς πατριάρχαις τῆς οἰχουμένης τὴν τετραµέρειαν, transgrediens, velis eas instar unius haberi pro- αὐτὸς ὑπερθαίνων τὰ δόξαντα θέλεις ὡς μίαν ἐνορίαν vincim, quique divisa recte sunt, male confun- ᾖΛταύτας λογίζεσθαι, xal συγχέειν κακῶς τὰ διαιρε- dere? Ad hanc objectionem respondemus, posse p θέντα καλῶς; dapiv οὖν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀντβε- pariter et haec vim suam obtinere, quemadmodum σιν, ὡς ἔστι xal ταῦτα κρατεῖν καθὼς ὑπὸ τῶν ἁγίων a sanctis Patribus sancitasint,ettamen identitatem Πατέρων τεθέσπιστει, καὶ τὴν ταυτότητα τῆς ἑνώ- unionis non confundi. Opifex ille hujus universi σεως μὴ συγχέεσθαι. ὍὉ Δημιουργὸς τῶν ὅλων Geox Deus,qui hominem suam ad imaginem fixit,et re- — *Zv' οἰκείχν slxóva πλαστουργήσας τὸν ἄνθρωπον, gem terrestrium constituit, qui ccelitus regeretur, Καὶ βασιλέα καταστήσας τῶν ἐπὶ γῆς βασιλευόμενον predicatur ille quidem cum propter reliquam ἀἄνωθεν, ὑμνεῖται μὲν καὶ χάριν τῆς ἄλλης ὑπερφυοῦς figmenti hujus eximiam compagem ; tum quod οκ ἁρμονίας τοῦ πλάσματος, xal πῶς ἐξ ἀθανάτου xpi- immortali partim, partim morlali mistura, vas ἵατος xal θνητοῦ τὸ ἐφόλκιον διωργάνωσε, xai τότε illud apte fluxerit: quod sane cum loco circum- Περιγραφόμενον τῷ λόγῷ τῆς σαρχώδους παχύτητος, scribatur, ralione crassitiei carnalis,nentetamen υΥοερῶς τὰ παρὰ Γαδείρων περιεργάζεται, Οὐχ Ώττον ea spectal, qua vel apud Gades exsistunt. Neque δὲ µεγαλύνεται, ὅτι τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων εὐδό- minus ei majestatis ex eo tribuitur,quod hominum ἈΧῆσε διὰ πέντε αἰσθήσεων διεξάγεσθαι, σφετεριζο- vilam per quinque sensus regi voluerit, quorum uévov τὴν ἰδικότητα, καὶ μὴ ἀπαρνουμένων την quilibet vim sibi peculiarem vindicaret, cum inte. ἀνακοίνωσιν, Κἄν γὰρ ἡ ὄψις τυχὸν ivepyü xal µονο- rim societam mutuam non abnegent. Licet enim μερῶς τὸ ἀποκληρωθὲν ταύτῃ λειτούργημα παρὰ aspectus, verbi gratia, munus sibi divinitus injunc- C Θεοῦ, καθὰ τι δίκαιον ὄφλημα, μὴ ἐμποδιζομένι tum etiam pro sua parte duntaxat obeat, ceu de- παρὰ τῶν συντρόφων αἰσθήσεων, ἀλλὰ τῆς χοινωνίας bitum quoddam persolvens,in quo minime cogna- αὐτῶν o5 χωρίζεται * θέλει δὲ ταύτας µετέχειν τῶν tis a sensibus impeditur, nequaquam tamen ab ἐξιωμάτων αὐτῆς, καὶ συναρήχειν εἷς τὸ αὑτὸ κατὰ horum societate avellitur, sed vult eos dignitatis δουλίδας πιστὰς, πρὸς θεραπείαν τοῦ ταύτας πλου- suc participes esse, muluasque conferre eperas {τήσαντος σώματος. "τι θαυμάζεται, πῶς ἑκάστην instar fidarum ancillarum,"ad curandum id cor- τούτων ἐδιπλασίασεν, ἵνα κἂν συµθῇ περιαιρεθΏναι pus, cui sensus hi dati sunt. Preterea meretur τὴν μίαν, 4 περιλειφθεῖσα κακείνης τὸν τόπον àvx- admirationem, quod quem libet horum geininave- πληρώσειε, καὶ μὴν καταλαζονεύωνιαι ταύτης αἱ rit ; ut tametsi perire contigerit unum, tamen re- ἀρτιόσωμοι, συμπονῶσι δὲ μᾶλλον αὗτῃ, ὡς ἂν μὴ reliquus illius etiam vicem impleat, nec adversus 5 οἰχοδεσπότης αὐτῶν θριαµθεύηται,. "ug εἴπερ τύχοι eum insolescant sensus adhuc integri, sed potius καὶ τὴν θατέραν ἀχρειωθῆναι τῶν ἀκοῶν, οὐκέτι τὸ ei condoleant, ne ludibrio paterfamilias ipsorum Χάλλιστον χρημα ὁ ἄνθρωπος, ἐντελὴς καὶ owes, habeatur. Quippe si contigerit alterutram aurem καὶ οἷον αὐτὸν ὁ θΘεὸς εἰργάσατο, λέγεται * ἀλλ ὡς inutilem reddi, non amplius homo,creatum longe j ἔκτρωμά τι λογίζεται, ὑπὸ τῶν λοιπῶν τεττάρων pulcherrimum, perfectus et incolumis, et qualem αἰσθήσεων, ὑγιαινυῦσῶν xal ταῦτα, μὴ βοηθούμενος. Deus condidit, esse dicitur; sed instar abortus ως Ὑγοῦν ἑκάστης τῶν αἰσθήσεων πληρούσης τὴν habetur,cum a reliquis quatuor sensibus,licet in- οἰκείαν ἐνέργειαν, τῶν λοιπῶν τὸ χρήσιμον οὐκ ἁπα- incolumes sint,auxilii nihil habeat.Quemadmodum ναινόµεθα, οὐδὲ καταψηφιζόµεθα τούτων ἀσχημοσύ- ergo quolibet sensu munus suum implele, ο θίθ- — vnv xai ἀχρειότητα, διὰ τὸ μὴ διπλοειδῶς ἔνεργετν, rorum usum non inficiamur, nec damnamus eos καθὼς πεπλαστούργηνται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ συν- tanquam fcedos et inutiles,propterea quod gemina ἀγομεν (μιᾶς γὰρ ἐξ αὐτὼν σχολασάσης τελείως, ὡς ratione non sint. efficaces, quemadmodum erant εἴρηται, ὅλον τὸ σῶμα ἠχρείωται, xai ὡς μηδὲ Bv conditi, sed potius eis favemus(quippe si unus ex τοῖς ἀνθρώποις λογίζεται) οὕτω xal τῶν πατριαρχῶν eis,uti dictum est, in universnm defecerit; totum ἡ πεντὰς, δικαίως καὶ ἀσφαλῶς οἰκονομηθήσεται. corpus inutile redditur, et ab hominibus haud — Exaeroq γὰρ τούτων, τήν μὲν ἀπονεμηθεῖσαν αὐτῷ aliter habetur atque si non exsisteret), sic eliam Κδιοίκησιν ἐνεργήσει μονοειδῶς, Ίνα μὴ συγχέωνται quinarius patriarcharum recte alque ordine sese τῶν ἁγίων Εχκλησιῶν τὰ προνόμια *— τῶν δὲ τιµῆς geret. Nam quilibet horum administrationem sibi «oo Θεοῦ xal τῶν ἀνέχαθεν δεδοµένων δικαίων τῇ 1178 GRJECO-ROMANUM. 1176 πατριαρχικῇ θείφ µεγαλειότητι, οὐδεὶς ἀποξενωθή- A tributam obibit pro parte sua, ne sanctarum eccle- σεται. El γὰρ τοιοῦτόν τι γένηται, xal τὸν ᾽Αλεξαν- δρείας τυχὸν εὑρισκόμενον εἷς τὴν τών πόλεων :.βασιλεύουσαν, τῶν πατριαρχικῶν προνομίων ἀποξε- νώσει τις, ὅτι κατὰ τὴν οἰκείαν ἑνορ-αν οὐ πάρεστιν, ἀχρειώσει τὴν κεφαλὴν ὡς χωφεύουσχαν, fj ἀθ)επτοῦ- σαν, καὶ ὑπὸ τεττάρων, f| xal τριῶν διεξαγοµένην αἰσθήσεων, Au ταύτην τὴν αἰτίαν, Oc ἔοικε, προτε- τύπωται προθάλλεσθχι κατὰ τὸ ἀπαραίτητον καὶ τοὺς μὴ ἕἔχοντας πατριαρχας τοὺς ἀποχληρωθέντας αὐτοῖς ἁγίους θρόνους, διὰ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν ἐθνῶν, τὸν Αντιοχείας καὶ τὸν Ἱεροσολύμων φημἰ. siarum privilegia confundantur: nec tamen honore concesso divinitus, dative antiquitus patriarchali sacre amplitudini juribus, quispiam spoliabitur. Quippe si tale quid usuvenerit, et Alexandrinum (verbi causa) in urbe imperatrice commorantem, privilegiis patriarchalibus propterea quispiam spo- liaverit, quod non degat in provincia sua; caput ipsum inutile reddet,tanquam surdum, vel cecum, et quatuor,aut tribusduntaxat sensibus preditum. Ob hanc ipsam causam, ceu credi par est, jam- dudum sancitum est, ut haud dubie per ele- ctionem instituantur etiam ii patriarche, qui czeteroqui sacros sibi destinatos thronos, ob paganorum hostiles incursus, haud possident : Antiochenus, inquam, et Hierosolymitanus. K&üv γὰρ ἑξώσθησαν τῆς δόξης τῶν θρόνων αὐτῶν, 8 Quavis enim gloria thronorum suorum per vim ἀλλ᾽ ἡ πνευματικὴ Χάρις, χατὰ τὸν Δαθὶδ, οὐ ma- λαιωθήσεται. Ἠξει δὲ μᾶλλον ὁ θεὸς ἡμῶν ἐμφανῶς καὶ οὐ ωπήσεται . ὡς συναγάγῃι αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, τοὺς διατιθεµένους τὴν διαθήκην αὖ- τοῦ, Φιλοφρονητέον τοίνυν τοὺς ἀποξενωθέντας πα- τριάρχας ἐκ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν αὐτῶν, καὶ ὑπερορίους καθηµένους εἷς ἑτέρυ πατριάρχου δι- οἴκησιν, καὶ μὴ ἀτιμαστέον. Κεχανόνισται γὰρ παρα- χαλεῖσθαι τούτος, καὶ πάσης ῥἐπιμελείας καὶ ὑποδοχῆς ἀξιοῦσθαι, ob μὴν ὑθρίζεσθαι διὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν, θρήνων ἀξίαν οὖσαν, καὶ μὴ ἁλαζονείας γεννήτριαν. Εἶτα τῶν θείων xal ἁγίων Γραφῶν καὶ τῶν Πατρυιῶν παραδόσεων κατονοµα- ζουσῶν Πάπαν τὸν ἐπίσκοπον Ῥώμης, ὡοαύτως καὶ τὸν Αλεξανδρείας * ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν Κωνσταντινου- πόλεως, καὶ τὸν Ἱεροσολύμων, ἀρχιεπισκόπους * µό- vov Ói τὸν Αντιοχείας, πατριάρχην. Πῶς τῶν 'Av- τιοχέων ἡ ἐχκλησί« οὐχ ὑθδριοπαθεῖ, µανθάνουσα καὶ τοὺς λοιποὺς, πατριάρχας ἀνακηρύττεσθαι ; πάν- τως διὰ τὴν ταυτότητα της The, καὶ διὰ τὸ im- έχειν τοὺς πεντε πχτριάρχας τόπον τῆς μιᾶς χεφα- λης τοῦ σώματος, ὁηλαδὴ τῶν ἁγίων ᾿Εκκλησιῶν too θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ τινες λέγουσι μηδὲν εἶναι τὸ ἐμποδὼν, καὶ τοὺς ἑκασταχη ἀρχιερατεύοντας οὕτω τιμᾶσθαι καὶ µεγαλύνεσθαι. Καὶ οὗτοι γὰρ διδασκαλικοῦ ἀζιώματος κατηζίωνται, xal κατὰ Μωσέα xal, Λλαρὼν el; τὰ ἅγια τῶν ἁγίων ἑστήχασι, καὶ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν προσφέρουσι. Φαμὲν, Oc ἀπὸ τῶν θείων καὶ ἱερῶν χχνόνων µόνοις τοῖς πατριάρχαις πεφιλοτίµη- ται τῆς οἰκουμένης τὰ κλίματα, Κάντεῦθεν οὐδὲ ἔχει τις ἕτερος οἰκείῳ δικαίῳ ivoplav, Ἡ ἄλλο τι ól- xatov ἱερατικόν * ἀλλ ἐἔκεῖνο καὶ µόνον τὸ µέρος τῆς διοικήσεως ἱερατυκῶς ἐἑνεργεῖ, τὸ δοθὲν αὐτῷ πχρὰ τῆς πατριαρχικῆς θείας µεγαλειότητος. Όθεν ὡς ἀποστελλόμενοι παρὰ πατριαρχῶν, xal ἀναπληροῦν- τες τὸν τόπον τῶν θείων κχὶ ἁγίων ἀποστόλων, ἆπο- στολικῶν μὲν προνομίων ἠξίωνται {[ὁεσμοῦσι γὰρ καὶ λύουσι κατ αὐτοὺς xal χειροτονίας ποιοῦσι, καὶ την ἀναίμακτον θυσίαν, Άπροσάγουσι) πατριαρχικῶν δὲ δικαίων οὗ κατηξίωνται. Οὔτε γὰρ σάκκους, οὔτε πολυσταύρια ἑνδιδύσκονται * οὔτε μετὰ γὰρ γραμμάτων καὶ τριγωνίων στιχάρια. Ταῦτα δὲ οὕτω γίνεται, ὅτι καὶ τῶν ἁγίων ἁἀποστόλων Ἡ θεία ὁμήγυρις τὸ τοῦ exciderunt, tamen spiritualis gratia, secundum Davidem, non exolescet. Imo potius veniet Deus noster manifesto, nec silebitur ; ut colligat sibi sanctos suos, qui testamentum ipsius disponunt. Itaque complectendi sunt amanter ii patriarche, qui sanctissimis ecclesiis suis spoliati sunt, et exsules in alterius patriarche diocesi degunt, mi- nimeque contumeliis afficiendi. Quippe sancitum canonibus est, ut eos consolemur, et omni cura susceptioneque dignemur ; non injuriis afficiamus ob rerum humanarum inconstantiam, quse lacry- mis potius est digna, quam ut insolentiam gigne- re debeat. Ceterum cum sacre Littere, Patrum- que traditiones, episcopum Romanum appellent papam; itidemque Alexandrinum,et ipsum quoque Constantinopolitanum, ac Hierosolymitanum, ar- chiepiscopos ; solum vero Antiochenum patriar- cham : qui fieri potest, uL Antiochena ecclesia non patiatur injuriam, qui intelligat, reliquos etiam publice dici patriarchas? Omnino fit hoc propter identitatem honoris, et quod hi quinque patriar- che vicem unius capitis universi corporis obti- neant, sanctarum videlicet Ecclesiarum Dei. Quia vero quidam perhibent, nibil esse impedi- mento, quominus ubivis constituti pontifices, eodem cum patriarchis honore amplitudineque fruantur, cum et ipsi docendi dignitatem nacti sunt, et exemplo Mosis et Aaronis in sanctis san- ctorum consistant, incruentamque victimam offe- rant: respondemus per divinos sacrosque canones, solis patriarchis esse concessos orbis terrarum tractus. Unde fit,ut alius quispiam suo jure pro- vinciam non habeat, vel aliud quodpiam jus sacer- dotale: sed in ea duntaxat parte diccesis munere sacerdotali fungitur, qua ipsi a sacra patriarchali amplitudine concessa est. Unde veluti qui mittan- tur a patriarchis, et vicem divinorum sanctorumque apostolorum impleant, apostolica quidem privilegia consecuti sunt (lingant enim et solvunt per s6, ac ordinationes faciunt, et incruentam hostiam offe- runt), a&. patriarchalia jura non obtinuerunt. Nec enim vel saccos, vel penulas multis insignitas cruci- bus induunt,nec tunicas frequenti littera gamma, triangulisque depictas. Hzc autem ita fiunt, quod 1425 JUS CANONICUM 1176 sanctorum apostolorum divinus οΦέ18 martyrii sta- A μαρτυρίου στέδιον τρέχουσα, χειροπέδαις μὲν xa dium decurrens,manicis quidem ac loro subjectus «φραγγελίῳ καθυποθέθληται, καὶ πόδας μαθητῶν διὰ fuerit, et discipulorum pedes absterserit linteo, atque ÁAaronis exemplo induerit humorale, tuni- cam talarem,Ephud quibus illa prisca pellis Ada- mise masse denotabatur : verum sanguis et aqua ex eorum latere non defluxit,quorum vicem gam malia (59) tunicarum implent. Nec contumelie pallium induerunt.Nec eorum quisquam lapis an. gularis vocatus fuit, sicut Domiuus ille Deusque noster. Nec fidei talentum per quemlibet ipsorum in universum orbem terrarum dilatatura fuit, sed hic Romam, ille ad Indos vel Britannos, alius ad Gallos doctrinz latices derivavit. Solus ille Chris- tns ac Deus noster aderat ubique, atque universa gaudio implebat. Unde fit, ut. sanctissimi patriar- che. qui sanctarum ecclesiarum capitis Dei vicem implent, 6460698 induant,lunicasque fluviis ac tri- angulis, penulas multis crucibus depictas; ac pari- ter in omnibus Ecelesiis nominatim referantur. Idem baculo,perindeac arundine Christus Deusque noster, spectabiles sese reddunt.Ceeteri pontifices et antistites, perinde ac Aaron illa virga, que ma- gni mysterii significandi causa floruit, vel instar magni illius apostoli Petri, qui ex ipso Deo audi- vit, Pasce oves meas. Et quoniam vero est simile, quempiam interrogare, quae vocabuli papa signi- catio sit, qua patriarchae, qua archiepiscopi ; et quamobrem horum quinque capitum facultas atque privilegia sint eadem, uti declaratum fuit, cum eorumdem nomina sint diversa : necessa- rio putavimus horum quoque velut apicem tan- gendum. . Apud Latinos papa dicitur Pater. Et apud Ju- dgoos patriarcha dicitur princeps sivePater patria- rum. Similiter archiepiscopus, erit episcoporum Pater. Licot ergo pape, patriarche, el archiepi- scopi significata, lingua ratione diversa sunt, nullo tamen modo potestate differunt. Quamob- rem omnes eliam communi nomine patriarche dicuntur. Sanctus quidem ille Silvester, qui pri- mus Roma pontificatum obtinuit, et qui primus Antiochism pontifex fuit Evolus, non abs re Patres appellati fuere. Quippe necdum erant patriarcha, qui a Patribus instituuntur. Similiter et Alexan- λεντίου ἀπέσμηξε, καὶ ἐἑνεδιδύσκεο κατὰ ᾿Λλαρὼν τὴν ἐπωμίδα, xal τὸν ποδήρη. xal τὸ ἐφοὺδ, τὰ τὸ ἀρχαῖον σημαίνοντα χώδιον τοῦ ᾽Αδαμιαίου φυράµα- τος * αἷμα δὲ καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτῶν o) Χχτέῤῥευσεν, ὦν ἀναπληροῦσι τόπον τὰ τῶν στιχα- ρίων γαµµάτια. Οὐδὲ τὴν χλαῖναν τῆς Ὄδρεως ἐν- εδύσαντο, Οὐδέ τις αὐτῶν λίθος ἀκρογωνιαῖος ὠνόμκ- ται, ὡς ὃ Κύριος xal Oro; ἡμῶν. OU τὸ της πίστεως τάλαντον δι ἑκάστου αὐτῶν εἷς πᾶσαν thv οἰκουμένην ἐφήπλωται, ἀλλ ὁ μὲν ἐν Ῥώμῃ, ὁ δὲ ἐν Ἰνδοῖς fj, Βρεττανοῖς, ὁ δὲ ἐν Γαλάταις τοὺς τῆς διδα- σκαλίας µετώχευσε πίδακας. Μόνος δὲ ὁ Χριστὺς καὶ θεὸς ἡμῶν πανταχοῦ παρῃΏν, καὶ χαρᾶς τὰ πάντα ἐπλήρωσεν, Όθεν καὶ ol ἁγιώτατοι πατριάρχαι͵ τὸ- πον ἀναπληροῦντες ττις κεφαλῆς τῶν ἁγίων "ExxÀn- σιῶν τοῦ Θεοῦ, ῥἐνθιδύσκοντει σἔκκους, καὶ μετὰ ποτχµίων καὶ τριγωνίων στιχάρια, καὶ διὰ πολυστα»- olov φαινόλια, καὶ εἷς πάσας τὰς ᾿Εκχλησίας κατὰ ταὐτὸν ἀναφέρονται. Tq, δὲ ῥάῶδῳ, ὡς 6 Χριστὺς καὶ θεὸς ἡμῶν τῷ xaÀdpep τῆς ὕδρεως, ἀποσεμνύνοντει. Οἱ λοιποὶ ἀρχιερεῖς καὶ ἠγούμενοι, ὡς ὁ ᾿Λαρὼν τῇ ῥά:δῳ εχείνῃ τῇ βλαστησάσῃ κατὰ µεγάλο µυ- στηρἰο προδήλωσιν, ἢ ὡς ὁ μέγας ἀπόστολος Πέ- τρος, 6 ἀχούσας παρὰ θεοῦ, Ποίμανε τὰ πρόθατα µου, ᾿Επεὶ δὲ τῶν εἰκότων ἀστὶν ἐρωτῆσαί τινα, τίς à τοῦ πάπα σημασία, καὶ τίς d τοῦ πατριάρχω ἑστὶ, καὶ τίς Ἡ τοῦ ἀρχιεπισχόπου, καὶ διατί τῶν πέντε κεφαλῶν i μὲν ὀἐνέργεια καὶ τὰ προνόμια ταυτίζον- σ ται, καθὼς διείληπται, τὰ δὲ ὀνόματα τούτων Eoi διάφορα, δέον ἑλογισάμεθα καὶ τὰ περὶ τούτων ἐκ- χορυφῶσαι. Πάπας παρὰ Λατίνοις Χέχληται ὁ Πατῃρ. Καὶ παρὰ Ἰουδαίοις πατριάρχης, ὁ ἄρχων "xot ὁ Πατὴρ τῶν πατριῶν. Καὶ ἀρχιεπίσχοπος ὁμοίως, ὁ ἐπισκό-- πων ἱ]ατήρ. Κάν {γοῦν ὥσι τοῦ πάπα, τοῦ πατριάρ- χου, καὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου τὰ σηµχινόµενα τῇ δια- Ἀέκτῳ διάφορα, ἀλλὰ δυνάµει κατὰ μηδὲν διχαέρο- σι. Διὸ καὶ ἨἹπάνες µἉκοινῷ ὀνόματι πατριάρχαι κατονοµάζονται. 'O Ὑοῦν πφώτως ἀρχιερατεύσας ἐν Ῥώμῃ dy Σίλθεστρος, καὶ Ó πρὠτως ἀρχιερατεύ- σας iv ἸΑντιοχείᾳ Εὔοδος, ἐκλήθησαν εὐλόγως Πκ- τέρες. Οὕπω γὰρ σαν πατριάρχαι, παρὰ τῶν lla- τέρων προθἀλλόμενοι. ωσαύτως καὶ ὁ Ἰλληξανδρείας drinus propterea vocatus fuit papa quod sanctus D ἐκλήθη πάπας, διὰ τὸ λαδεῖν τὸν ἅγιρν Κύριλλον ille Cyrillus in tertia synodo privilegia pape Romani, Colestini scilicet, acceperit. Cum autem religio jam pervagata fuisset fines orbis terra- συ, ut urbs fere quaslibet episcopum obtinuis- set : ipsa pietalis ratio poscebat, ut Hierosolymis etiam honos haberetur, ob cruciatus sacrosanctos et sepulchrum Domini nostri Jesu Cbristi. Nam magna istheo urbs Constantinopolis jam ante honorem obtiguerat, uti supra dictum fuit, pro- κατὰ τὴν τρίτην σύνοδον τοῦ πάπα Ῥώμης, το Κε- λεστίνου φημὶ, τὰ προνόμιχ. Τῆς δὲ εὐσεθείας δια- ὁραμούσης εἰς τῆς οἰχουμένης τὰ πέρατχ, καὶ πόλεως ἑκάστης σχεδὸν λαθούσης ἐπίσκοπον, ἐδέησε μ.μηθη- νχι θεαρέστως καὶ εὐσελῶς καὶ τὴν Ἱροσαλὰμ, διὰ τὰ ἅγια πάθη καὶ τὸν τάφον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 'H xp µεγαλόπολις προτετίµητο, καθὼς προείρητα!, διὰ τὸ εἰς ταύτην μετενεχθηναι τὰ σκῆπτρι τῆς τῶν Ῥωμαίνων βασιλείας. Μετωνοµά-- VARLE LECTIONES. Tl epoxy, — 18 µετυχέτεσε. (59) Figura littere; gamma. NOTE. 1177 GRJECO-ROMANUM. 1178 σθησαν οὖν οἱ ἐν ταύταις ἀρχιερατεύοντες, ἀρχιεπί- A pterea quod in eam imperii Romanisceptra fuissent axomot * ἀρχαὶ δηλονότι καὶ χεφαλαὶ πολλῶν ἐπισκό- translata. flaque mutatis nominibus harum ponti- πων. Ταὐτὸν δὲ ἔστιν εἰπεῖν, Πατέρες καὶ τατριάρ- — fices dicti sunt archiepiscopi, veluti principia et χαι, Ἐκ τούτου δὲ διαφορά τις οὐκ ἔστι μέσον o)- Capita mullorum episcoporum. Quod idem erit, ac τῶνο Ὁ γὰρ πατὴρ τοῦ ἔθνους τοῦδε τυχὸν, πατήρ Si dixeris, Patreset patriarchae. Unde nullum exi- ἐστι καὶ ἱερατικῆς φυλῆς καὶ λαϊκης, ὡς ὁ Ἰακὼδ slit inter eos discrimen. Nam Pater hujus illiusve τῶν (β φυλῶν σραήλ. Καὶ ἄρχων ἐπισκόπων, ἕξ-- geulis, tam sacerdolalis, quam laice tribus est ανάγκης ἐστὶ πατὴρ καὶ ἔπισκοπων καὶ λαϊκῶν : ὁ δὲ Paler, sicut Jacob duodecim tribuum Israelis. Ft Γοτθίας ob καλεῖται ἀρχιεπίσκοπος, ὡς ἄρχων ἔπι- princeps episcoporum, necessario l'ater est ium σκόπων xxl προδολεὺς, ἀλλ ὡς ἀρχὴ ἐπισκόπων. episcoporum, tum laicorum. (οἱ quidem an- Ὡ γὰρ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, τὰς μὲν listes non proplerea vocalur archiepiscopus, quod ἐχούσας διοικήσεις πολλὰς πόλεις, ὑπὸ ἐπισκόπων episcoporum princeps et ordinator sit, sed tan- χυθερνωµένας, παρὰ µμητροπολιτῶν διεξάχεσθαι, quam principium episcoporum. Quippe sanctis à οὓς καὶ πρώτους οἱ κανόνες ὀνομάζουσι τὰς δὲ μὴ Patribus est sancitum, ut ez diceceses, quz multas ἐχούσας ὑφ᾽ ἑαυτὰς πόλεις τινὰς ὑπὸ ἐπισκόπων — habent urbes sub episcoporum gubernalione con- ἰθυνομένας, παρὰ ἀρχιεπισκόπων ἱερατεύεσθαι * ὥστε p Stilutas, a metropolitanis administrentur, quos μειονεχτεῖν μὲν αὐτὰς τῶν µητροπόλεων, ὕπερτε- eliam ipsi canones appellant primos: que vero ρεῖν δὲ τῶν ἐπισκόπων. Οὕτω λυβείσης καὶ τῆς τοι- — Sub se non habent urbes aliquas, episcoporum re- αὐτης ἀμφιθολίας, ἤθελον εἰπεῖν, ὅτου χάριν 6 má- gimini subditas, archiepiscopos habeant pontifices: πας Ῥώμης οἰκουμενιχὸς πάπας λέγεται, ὡσαύτως Ulinferiores hz quidem sint metropolibus, at epi- καὶ 6 ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, οἶχουμε- SCOpalibus superiores. In hunc modum, hoc etiam νικὸς πατριάρχης * oi δὲ λοιποὶ πατριάρχαι, καὶ ambiguosolulo, vulebantequidem dicere, quamob- ταῦτα τῆς αὐτῆς ὄντες τάξεως, κλήσεώς τε καὶ τι- Tem papa Romanus appelletur universalis Papa, μῆς, καὶ ταύτης οὐκ ἔτυχον τῆς ἀνακηρύξεως. Ἐπεὶ Similiterque Constantinopolis archiepiscopus, uni- δὲ τὸν μὲν πάπαν τὸ τῆς Φφιλαυτίας δαιµόνιον τῆς — VérSalis patriarcha: cum reliqui patriarchae, licet τῶν λοιπῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν ἀπέστησεν ὁμ- ejusdem sint ordinis, appellationis el honoris, ita ηγύρεως, xal εἰς µόνην τὴν Δύσιν ἐστενοχώρησε * τὸν proclamari non soleant. Sed quando papam Ro- δὲ Κωνσταντινουπόλεως βλέπω μηδενὶ τῶν προνο- manum malus ambilionis ille genius a reliquorum µίων τοῦ πάπα κχτακοσμούμενον [οὔτε γὰρ τῷ τῆς Sanctissimorum patriarcharum cetu avulsit, et in βασιλείας λώρῳ κατὰ τὸ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνωυ C Üccidentem duntaxat coarciavit ; cum interim vi- νομιζόμενον θέσπισµα χαταστέφεται, οὔτε xoxxoba- dean! Constantinopolitanum nullo pape privilegio φέσι πεδίλοις κατὰ τὸ τυπωθὲν θεατρίζεται, ἀλλ’ οὐδ) ἑτέρῳ προνοµίῳ τῆς παλαιᾶς Ῥώμης κέχρηται, καὶ διὰ τοῦτο οἱ πόδες αὐτοῦ Ίστανται iv εὐθύτητι, καὶ ἡ χεφαλλ αὐτοῦ παντοίᾳ συνἑσει, κχτὰ τὸν Δαθὶδ, πεπολίωται * xal τὰς οἰκείας 6b ὑπογραφὰς ὡς οἱ- κουμανικὸς οὗ μεγεθύνει macho, κἂν παρ ἡμῶν οὕτω κέχληται xal δεδόξασθαι) * τὴν μὲν περὶ τούτου συζήτησιν, ὡς ἁλυσιτελῇ, παρατρέχω. ᾽Απολογοῦμαι δὲ πρὸς τοὺς λέγοντας τολμηρῶς, ὀφείλειν τῆς πα- τριαρχικῆς ἀποξενοῦσθαι τιμῆς τὸν Αντιοχείας καὶ τῶν Ἱεροσολύμων, Κεχανόνιστει γὰρ, excl, μηὸ Ev ἀρχιερεῦσι συντάττεσθαι τοὺς μὴ ῥιψοκινδύνως semet ornanlem (quippe nec regni coronatur fascia, secundum id, quod sancti Constantini sta- tutum esse putalur, nec cum coccineis calceis, ut ibidem sapcitur ; velut in spectaculo semet exhi- bet ; nec aliud denique Rom: veteris papa; privi- legium usurpat : ideoque stant pedes ejus in recti tudine, el caput ejus omnigena prudentia, quema- modum Davides loquitur, incanuit. Idem ne subscriptiones quidem suas magnificas facit, tan- quam pater universalis ; licet a nobis ita vocetur et celebretur (equidem de hoc disquisitionem, velut infrugiferam, instituere supersedeo. Facere lamen ἀπερχομένους ἀρχιερεῖς elc τοὺς παρὰ Βαρθάρων D non possurm, quin iis respondeam, qui audacter κατεχοµένους θρήνους αὐτῶν, μηδ' τὸν τοῦ µαρτυ- Ρίου προαρπάζοντος στέφανον,. Ὡς el μὲν εἰσὶ λα- xol οἱ τοιαῦτα καθά τι µάταιον ἄμθλωμα κατὰ τῶν ἁγίων χεφαλῶν ὠδινήσαντες, συγγνώµης ἀξιωθήσον- ται κατὰ πολλὴν ἐπιείκειαν, Γέγραπται γάρ * Οὐ χρὴ Ῥωμαῖον ἄνδρα νόμους (ταὐτὸν ὃ ἔστιν εἰπεῖν καὶ κανόνας) ἀγνοεῖν, "Ότι xiv χειρώναξ τίς ἐστι, κἂν σύρφαξ, οἴχοθεν εἰδέναι νόµους fj κανόνας μὴ συγχω- ῥούμενός ἐστιν, ἀλλ᾽ οἱ τούτους κατὰ σπουδαίους ἀργυ- ῥογνώμονασ µεταλλεύοντες. e Όσσα τε φύλλα xal ἄνθεα Ὑίνεται εἴαρος ὥρῃ * praedicant, a dignitate patriarchali removendos Án- tiochenum et IHierosolymitanum. Quippecanonibus slatutum est, inquiunt, ne quidem inler pontifices recensendos esse, qui non vel extremo cum peri- culo se conferant ad thronos suos a Barbaris occu- patos, nec marlyrii coronam przripiant. Nimirum si laici sunt, qui talia veluti stolidum quemdam abortumadversus sacra sancta capita parturierunt, veniam merebuntur ex singulari quadam nostra moderatione. Citeroquin enim scriplum est : Ho- minem Romanum ignorare leges (idem et de cano- nibus dicendum) non oportet. Quippe licet aliquis manuarius sit opifex, et ex infima fzece plebis, quin leges aut canones per se norit, veniam impetrare non potest ; cum qui leges et canones, instar in- dustriorum argenti exploratorum, investigant, in bac urbe regia tot sint. : Quot folia et flores nascuntur tempore verno: 1179 JUS CANONICUM 1180 qui quidem cuivis ad manum sunt, tanquam libe- A παρὰ ταύτῃ τῖ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων καθεστή- rale quoddam et nullo constans pretio epulum : neque dubium est, quin horum doctrin: mulso dulcescere possit istorum ignorationisabsinthium. Sin autem sacro pontificum catalogo continentur, baba»! quonam modo quis horum condemnationem expresserit ? Quan enim merebitur is veniam, qui cum secanones docere profiteatur,canonum tamen cralissiem non videt, que ipsum prope montem Athon superat ? Omnino nullam. Imo potius ex omnipotenti Deo audiet, Tu rejecisti justitiam, et ego rejiciam te, ne mihi sis sacerdos. Quapropter omni de hoc contentione omissa, scripto presenti ad tollendum omne scandalum inseramxxvxii ca- nonem coactis in magni palatii Trullo sanct ac universalis synodi, quz quinta et sexta dici solet : qui sane canon ita sonat ad verbum : Quia diversis temporibus Barbarorum impressiones acciderunt, et urbes hinc plurimo redacto sunt ín. potestatem tmpior um, ita ut deinceps hujus talis urbis praescs post ordinationem suam non poluerit thronum suum accipere,atquein eo proconditionesacerdota- li collocari, et usu recepta consuetudine tam ordi- nationes, quam alia omnia, quo ad episcopi perti- nentofficium,perficere atqueexercere: nos dignita- lem etvenerationem sacerdotii tueAtes,minimeque volentes ut injuriapuganorum juribus ecclesiasti- cisdetrimentosit, in hunc modum ordinatis, et ob causam supra positam (hronos suos non possidentí- bus, jussuumabsqueprojudicio sic conservandum C ἐθνικὴν decrevimus, utet ordinationes diversorum clerico- rumjuzta canonesinstituant,et auctoritatleprasi- dentie secundum modum fruantur,ac denique fir- ma εἰ Γαία sitomnisab ipsis profecta administratio. Non enim accuratione per necessitatis tempus cir- cumecripta,lez dispensationis inangustum cogetur xaci, xal πρὀκεινται τῷ βουλομένῳ παντὶ φιλότιμος πανδαισία καὶ ἁπραγμάτευτος, xal πάντως τῷ µε- λικχράτῳ της διδασκαλίας αὐτῶν ἐμελιτώθη τὸ τῆς ἁγνοίας ἐκείνων ἀψίνθιον. El δὲ τοῦ θείου καταλόγου τῶν ἀρχιερέων εἰσὶ, βαθαί ! πῶς ἂν τις εἴπῃ καὶ ὃι- ηγήσεται τὴν ἐπαγομένην τούτοις κατάκρισιν ; Ποίας γὰρ συγγνώµης ἀξιωθήσεται ὁ διδάσχκειν xavóvac ἑπαγγειλάμενος, xal Κανόνων μὴ βλέπων παχύτητα, τὸν Άθων αὐτὸν σχεδὸν ὑπερθαίνουσαν ; Πάντως οὐ- δεμιᾶς ' ἀκούσει δὲ μᾶλλον ἀπὸ θεοῦ παντοκράτορος" Κὺ ἁπώσω δικαιοσύνην, χἀγὼ ἀπωσόμαίΥ σε τοῦ μὴ ἱερατεύειν pot. ΌὈθεν τὴν περὶ τούτου πολλὴν ἀντι- λογίαν καταλιπὼν, καταστρωννύω πρὸς περιαίρεσιν σκανδάλου παντὸς τῇῃ παρούστ γραφι τὸν AQ. κανόνα τῆς iv τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰχουμενικῆς συνόδου τῆς λεγομένης πενθ- έκτης, οὕτως ἐπὶ λέξεως ἔχοντα ^ « Ἐπειδὴ κατὰ δια- φόρους Χαιροὸς βαρθαρικαὶ Ὑεγόνασιν ἔφοδοι, καὶ πλεῖσται πόλεις ἐντεῦθεν ὑποχείριοι τοῖς ἀνομοις κατέστησαν, ὡς ῥἐἑντεῦθεν μὴ δυνηθηναι τὸν τῆς τοιαύτης πόλεως πρόεδρον μετὰ τὴν ἐπ αὐτῷ χειροτονίαν τὸν οἰκεῖον θρόνον Χκαταλαθεῖν, καὶ £v αὐτῷ — depxtoe καταστάσει ῥἐνιδρυθηναι, καὶ οὕτω κατὰ τὸ κχρατῆσαν ἔθος τὰς Χχειροονίας, καὶ πάντα, ἃ τῷ ἐπισκόπῳ ἀγήχει, πράττεν τε καὶ µεταχειρίζεσθαἰ, ἡμεῖς τὸ τίμιον καὶ σοθά- σµιον τῇ Ἱερωσύνῃ µΦφυλάττοντες, xal µμηδαμῶς πρὸς λύμην τῶν ῥἐχκλησιαστικῶν δικαίων τὴν ἐπήρειαν ἐνεργεῖσθαι βουλόμενοι, τοῖς οὕτω ἈΧχειροτονηθεῖσι, καὶ διὰ τὴν προχειμένην αἰτίαν iv «ot; ἑαυτῶν μὴ ἑγχαταστᾶσι θρόνοις, τὸ ἀποχριμάτιστον συντηριθΏναι συνεωράκαμεν ᾿ ὥστε καὶ Χειροτονίας διαφόρων κληρικῶν κανο- νικῶς ποιεῖν, καὶ τῃ τῆς προεδρίας αὐθεντίᾳ κατὰ τὸν ἴδιον ὅρον κεχρῆσθαι, καὶ βεθαίαν καὶ νενομισµένην εἶναι πᾶσαν ὑπ᾿ αὐτῶν προϊοῦσαν διοίκησιν. Οὐ yàp ἀπὸ τοῦ τῆς ἀνάγχης καιροῦ τῆς ἀχριθείας περιγραφείσης, ὁ τῆς οἰχονομίας ὄρος περιορισθήσεται.» Preter hunc vero canonem, scripto presenti lectores moneo, etiam edictum quoddam estare memorandi imperatoris. domini Alexii Comneni, mense Novembri secunda indictionis publicatum, Σὺν τῷ totobwp δὲ κανόνι ἀναδιδάσχω τοὺς ἔντυγ- ζάνοντας ^T παρούσῃ Ὑγραφῇῃ, ὡς καὶ πρόσταξίς ἐστι τοῦ ἀοιδίμου Βασιλέως κυροῦ Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, xztà τὸν Nofuóptov μηνα τῆς δευτέρας ac liscalibus et ecclesiasticis secretis inserlum, p ἐπινεμήσεως ἀπολυθεῖσα, καὶ τοῖς δημοσιακοῖς καὶ quod statuit (60), non solum debere citra ullum impedimentum eligi pontifices in orientales Eccle- 886, a paganis possessas, licet ii, qui ad eas renuntiantur, quos sortiti sunt thronos accipere nequeant propter malitiam paganorum: verum eliam quod post ordinationem habere debeant, quacunque ante illam Constantinopoli habebant jura: nimirum abbatias, adelphatorum anno- nas (61), et reliqua. Atque nos quidem hzc ita rogali perscripaimus.Czeterum Deus ille pacis, qui per Davidem prophetam dixit: Si populus meus precepta mea servaverit, in virga visitabo inimi- cos eorum, et in flagellis iniquitales eorum ; ἐκκλησιαστικοῖς σεκρέτοις καταστρωθεῖσα, xal ὃδι- οριζοµένη μὴ µόνον ἀπαρεμποδίστως ἀρχιερεῖς ψηφί- ζεσθχι el; τὰς ἀνατολικὰς Εκκλησίας, τὰς παρὰ τῶν ἐθνῶν κατεχοµένας, κἂν οὐ δύνανται οἱ ἓν αὐταῖς ἐπικηρυττόμενοι καταλαμθάνειν τοὺς λαχόντας τού- τους θρόνους διὰ τὴν ἐθνικὴν καχίαν, ἀλλὰ xxl μετὰ τὴν χειροτονίαν ἔχειν ὅσα πρὸ ταύτης ἔσχον κατὰ τὴν µεγαλόπολιν δίχαία. Ἡγουμενείας δηλαδη, ἁδελ- φάτων σιτηρέσια, xal λοιπά. Καὶ ἡμεῖς μὲν καθὼς ἠξιώθημεν, ταῦτα Ἱεγράφαµεν.. Ὁ δὲ τῆς εἰρήνης θεὺς, ὁ εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου Δαθίὸ * 'Eàv ὁ λαός µου τὰς ἐντολάς µου φυλάξῃ, bv ῥᾳθδῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν ἐπισκέψομαι, καὶ iv µάστιξι τὰς ἁδικίας αὖ- NOTAE. (60) Vide Novellam sextam Alexii Commeni. (61) Qus proportiones fratrum sunt, uti vocant. 1181 GREJECO- ROMANUM. 1182 τῶν * «b δὲ ἔλεός µω οὐ μὴ διασχεδάσω ἀπὸ τῶν A misericordiam vero meam non dispergam a dili- ἀγαπώντων µε, οὐδ οὗ μὴ θεθηλώσω τὴν διαθήχην poo * τὴν μὴν ἐθνικὴν ἀπιστίαν διασκορπίσει ὡσεὶ κονιορτὸν ἀπὸ ἅλωνος θερινῆς, τοὺς δὲ ὁσίους αὐτοῦ συναγάγῃ, καὶ δώσει αὐτοῖς χώρας ἐθνῶν xal φυλάς., Καὶ ἐρεῖ πᾶς ὁ λαός ' Εὐλογητὸς Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Γένοιτο, γένοιτο, TOY AYTOY € Μελέτη, χάριν τῶν δύο ὀφφιχίων, τοῦ τε χαρτοφύλα- κοφ, xal τοῦ πρωτεκδίκου, » Τοῦ μεγάλου διδασκάλου τῆς ᾿Εχκλησίας Παύλου τοῦ θεοχήρυχος λέγοντος, Οὐχ ἑαυτῷ τις λαμθάνει gentibus me, nec profanabo testamentum meum: is ergo paganorum quidem infidelitatem dissipet, veluti pulverem ex area sstüiva, sanctos autem suos colligat, et paganorum eis det regiones ac tribus. Et dicat populus universus: Benedictus Dominus in seculum. Fiat, fiat. EJUSDEM . Meditatum, de duobus illis officii, chartularüi scilicet, ac priini defensoris. Cum magnus ille doctor Ecclesie, divinusque preco Paulus dicat, non sibi quempiam honorem τιμὴν, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ὤφειλεν ὁ SUmere, sed a Deo vocatum ; sane debebat primus πρωτέκδικος ἀρχεῖσθαι τοῖς δεδοµένοις αὐτῷ, καὶ B defensor sibi concessis esse contentus, et deces- κατ Ἰχνία 70 βαΐνειν τῶν πρὸ αὐτοῦ, παντοίᾳ σοφἰᾳ τῶν πλειόνων χεκοσμηµένων τῇ yov τοῦ θεοὺ, καθὼς καὶ αὐτός ἔστι, xal τὰ ὑψηλότατα τῆς ἁγιω- τάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης Ἐκκλησίας ἐνεργησάντων ὀφφίχια τινῶν δὲ xal χατὰ Ὑνησίους πτερυξαμένων ἀετιδεῖς, καὶ εἰς τὸν µέγαν φθασάντων θρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως, xal τὰ χυρωθέντα διὰ χρόνων ἀμνημονεύτων σχεδὸν, μὴ σπεύδεν ἀλλοιωθῆναι κατὰ σηπύας αὐθημερὺν καὶ οὕτω ῥιψοκινδύνως σκανδαλίζειν καὶ σκανδαλίζεσθαι " θέλειν δὲ μᾶλλον εἰρήνην ἐπὶ τὸν λαὸν τοῦ θεοῦ, xal ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ. Ἐπεὶ ὃ οὐκ οἵδ ὅπως παραδραμὼν τοὺς ἐγείροντας τὰ σκάνδαλα µύλωνας, καὶ τὰ διορισθέντα κανονικως κατὰ τῶν παραλυόντων ἀπερισκέπτως συνήθειαν μακρὰν ἐκκλησιαστικὴν οἰανδήτινα (καὶ ταύτην γὰρ κρατεῖν ὡς τοὺς θείους κανόνας νενοµο- βέτηται), xal ὑπεραναδὰς τὸν ὁρίζοντα, θέλει παρα- σαλεῦσαι τὰ τοῦ χαρτοφύλακος προνόμια, xal συν- άψαι τοῖς ἐκδικικοῖς λειτουργήµασι, χατά τινας ἑτε- poquhn συμμοσχεύοντας σώματα, καὶ πρὸς ἐπισύστα- σιν τοῦ οἰκείου θελήµατος, κανόσι χρῆται τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου, πρὸς δὲ xal τισι ῥήμασι τοῦ ἀποχειμένου βιθλίου dv τῷ σθκρέτῳ τοῦ ἱεροῦ ἐκδικείου, παριστῶ xal αὐτὸς διὰ τῆς παρού- σης Ὑραφῆς µου, καθὼς ἠξίωμαι, τὰ τοῦτον, ὡς ἐγώ- μαι, δικαίως ἐπιστομίζοντα, xal τὸν κατὰ καιροὺς χαρτοφύλαχα φιλαλήθως ἀποσεμνύνοντα. Απὺὸ τοῦ xy' xavóvoc τῶν ly Χαλκηδόνι συνελθόντων yÀ' ἁγίων Πατέρων, συχίνην ἔἐπικουρίαν ὁ πρωτέκδικος ἰδιώ- cato, χάριν τοῦ χρίνειν ἰδιορυθμίας µοναζόντων xal κληρικῶν, xal ἀνακρίειν ἀποδημίας αὐτῶν, xai κατακρίειν ὡς Φφυγαδίας δουλοπρεπεῖς. lob γὰρ ἑκατὸν χρόνων μικρόν τι πλέον ἢ ἔλαττον, τοῦ ἀοι- δίµου βασιλέως τοῦ ]ουστινιχνοῦ, τοῦ τὴν ᾿Ἐκκλησίαν ἀγακλεῶς οὐρανώσαντος, ὁ τοιοῦτος πανὼν ἔκπε- φωώνηται, ὅτε λόγος οὐκ ὧν ἐχδίχων ὅντων ἀπὸ τοῦ βήματος, λαϊκῶν δὲ ταῖς ἐκκλησίαι διδοµένων ἑκάστοτε πρὸς ἐχδίκησιν. Καὶ τοῦτο ὃπλόν ἐστιν ἀπὸ τοῦ o&' κανόνος τῆς iv Καρθαγένῃ συνόδου, οὑτωσὶ διεξιόντος ῥητῶς ' « Περὶ ἔχδικων τῶν ᾿Εχκλησιῶν τῶν ὀφειλόντων ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἱτηθῆναι, σύµπασιν δοξεν αἰτῆσαι ἀπὸ τῶν βασιλέων sorum suorum vestigiis insistere: quorum plerique, sicut et ipse, per Dei gratiam omnigena fuerunt ornati doctrina, supremasque sanctissime Dei majoris Ecclesi dignitates gesserunt, atque etiam aliqui genuinorum in morem pullorum aquilino- rum alas sumpserunt, et ad magnum illum Con- slantinopolis chronum pervenerunt: minimeque dare debeat operam, ut annis hominum prope memoriam excedentibus confirmala, mutarentur uno die, sepiarum in morem ;atque ila periculose tam offendere, quam offendi: sed velle potius pacem supra populum Dei, e! supra sancios ejus. Verum quia nescio quomodo mularibus excitan- tibus scandala preteritis, atque itidem 11s, 4058 canonice siatula sunt adversus inconsiderate violantes quamcunque diuturnam consuetudinem ecclesiasticam (nam et illam perinde ratam esse debere sancitum est, atque sacros canones)et transcenso denique horizonte, privilegia chartularii conculere vuli, et cum functionibus defensoris conjungere, more quorundam, qui diverse nalura corpora sibimet inserendo copulant: cumque instituli sui probandi causa, sancte et universalis quarie synodi canonibus utatur, ac presen verbis quibusdam ex libro, qui servatur in secreto sacri defensorii: proferam et ipse hoc presen scripto, quemadmodum a me petitum est, quae 05 huic non abs re, meo quidem judicio, sunt obtura- tura; et vere cuivis pro tempore chartulario venerationem conciliatura. Igitur ex canone XXIII p sanctorum l'atrum, qui Chalcedone convenerunt, ficulnum presidium sibi defensor quisivit, quasi judicet ipse de iis, quee sunt vfficii monachorum οἱ clericorum, quasique de horum peregr.nationibus inquirat, easque veluti mancipiorum aufugia con- demnet. Nimirum annis paulo plus minusve centum ante clarissimum illum imperatorem justinianum, qui hanc ecclesiam laudabiliter . quasi quodam coelesti opere construxit, is canon publicatus fuit: quo tempore nullus erat sermo de defensoribus ex ordine sacro, sed ecclesiis semper laici defensionis causa dabantur. Átque VARLE LECTIONES. T8 κατίχνια. 1183 JUS CANONICUM 1184 hoc manifestum est ex Lxxv canone concili Car« Αδιὰ τὴν τῶν πενήτων κάχωσιν, Gv ταῖς ixe- thaginiensis, cujus heec verba suut: De defensori- — y0sla ἁπαύστως ἡ Εκκλησία παρενοχλεῖται, bus Ecclesiarum, qui ab imperatore peti debent, ὥστε ἐκδίκους τούτοις μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων tisum est universis, pelendos ab imperaloribus, — xpovolac ἐπιλέγεσθαι κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυρανν/- propier afflicHonem pauperum, quorum gravami- Soc. » bus indesinenter Ecclesia molesiatur : ut defensores eis, tnterveniente providentia episcoporum, eli- ganlur adversus opulentorum tyrannidem. ) , Itidem paret hoc ex xv novellaimperatoris Jus- Ὡσαύτως καὶ ἀπὸ τῆς w' vaapüc τοῦ βασιλέως tiniani, qua exstat libro vi Basilicorum, titulo XVIII ἍὈΙουστινιανοῦι τῆς κειµένης ἐν βιθλίῳ G^ τῶν βασι- in hanc sententiam : Defensores ex incolis cajus- λικῶν, τίτλῳ τη’, xal διαλαμθανούσης, τοὺς ἐγδίχους libet urbts per vices eligi, licet illustres aliqui ἀπὸ τῶν κατοίκων ἑχάστης πόλεως ἁμοιθαδὸν ἐπι- sint, et clarissimi : atque qos duntaxat hiennio λέγετθαι, κἂν QAodexotol τινες ὧσι καὶ λαμπρότατὸι * defensionis munus sustinere. Quare cum defenso- καὶ ἐπὶ µόνῃ διετίᾳ τὸ τῆς ἐκδικήσεως ὑπέχειν τού- res et eligantur, ceu dictum est, et eorum munus too; λειτούργημα, Τῶν (οῦν ἐκδίκων ἐπιλεγομένων certo temporis spatio definiatur : nugantur sane, óx εἴρηται, καὶ τῆς λειτουρ]ίας αὐτῶν µετρουµένης qui ex indicato canone stabiliri perhibent id, quod P χρονικῷ διχστήµατι, εἰκαιομυθοῦσιν οἳ λέχοντες, ἀπὸ a primo defensore asseritur. Verba vero libri de τοῦ ᾖῥηθέντος κανόνος στηρίζεσθαι τὸ παρὰ τοῦ officio primi defensoris, quse propemodum hujus- πρωτεκδίκου λεγόμενον, Τὰ δὲ ῥήματα τοῦ πρωτεκὸ:» modi sunt : Oportet vos, si quis prasbylerorum εί xoo βιθλίου, τὰ οὕτω πῶς κατὰ ῥημα δικλαμθάνοντα diaconorum cum aliquolitem habebit, eum quiac- « Ast ὑμᾶς, οἵ τις τῶν πρεσθυτέρων καὶ διακόνων cusatur, tertium citare, secundum indicatum mo- δίκην ὄξει µετά τινος, προκαλεῖσθαι 80 τὸν διεγ- dum, et non obsequentem condemnare : hiec, in- ἈΧαλούμενον ἐκ τρίτου κατὰ τὸν εἰρημένον τρό» quam, verba neque radicitus, neque vel rami, vel πον, καὶ us, ὑπείκοντα καταδικάζειν, Ο)ὺ κατασπῶσν corticis reapectu, jurisdictionem chartularii in προθέλυµνον, οὐδ) ἐξ ἀποσπάδος, οὐδ᾽ i£ «φλοιοῦ, τὴν universes sacris initiatos evertunt, et ad defenso- xax πάντων τῶν Ἱερωμένων δικαιοδοσίσν τοῦ γαρτο- res transferunt. qUÀxxoc, καὶ τρὸς τοὺς ἐχδίκους μεταφυτεύουσιν, Quippe nonsic intelliguntur, deprimi defensoris ^ O29; γὰρ ἐκλαμβάνονται, καθώς φήσιν ὁ Αρωτέκ- sententia, quasi possit is cogere velinvitos eos, xoc, slc τὸ δύνασθαι τοῦτον κχαταναγκάζειν καὶ qui a diaconis et. presbyteris quibusdam conve- &xovvzc τοὺς ἐναγομένους παρὰ διαχόνων καὶ mpe- niuntur, fortassis ipsilaict, ut apud eum causam σθυτέρων τινῶν, ἴσως ὄντας καὶ λαϊκοὺς, ἀπολογεῖ- dicant, ob quam postulantur. Nam temerarium C σθαι παρὰ τούτῳ περὶ ὤν ἡ αἰτίασις. Τοῦτο γὰρ καὶ isthuc est, ac ne patriarchali quidem sace am- ᾖτολμήρὀν ἐστιν, οὐδὲ τῇ πατριαρχικῇ Oslg µεγα- plitudihi concessum, veluti legibus contrarium, λειότητι δέδοται͵ ὡς Omsvavelow τοῖς νόµοις, τοῖς qus actores forum reorum sequi volunt. Quod si διοριζοµένοις τῶν Εναγομένων τῷ φόρῳ τοὺς ἑνάγον- quis primi defensoris mentem probans (nam et «c ἔτεσθαι. Ei δέ τις τοῦ πρωτεκδικικοῦ θελήµατος molitiose agentibus quod aiunt, interdum benedi- ἀντεχόμενος (εὐλογοῦνται γὰρ, φησὶ, καὶ xaxowpa- citur) vano cum fastu subjiciet, indicata verba —-oüvrec ἐνίοτε), ὑποθήσει κενεµθάτων, τὰ ῥηθένα loqui de duabus partibus, que diversis studiis ῥήματα διαλέγεσθαι περὶ μερῶν μὴ µεριζομένων δια» non distinguantur ; sed qu: communis sacerdotii Φφόροις ἐπιτηδεύμασιν, ἀλλ ἠνωμένων τῆς Ἱερωσύνης professione conjunctz sint : is audiet, boc modo — *& ἐπαγγέλμασι, ἀπούσει διὰ τούτου σχολὴν τολμη”- femerariam vacationem et justicium ándici non piv κακαψηφίζεσθαι xal παρόρασιν, μὴ µόνον τῆς chartularii duntaxat jurisdictioni, verum eliam ῥδικαιοδοσίας τοῦ χαρτοφύλακος, ἀλλὰ καὶ τοῦ πα- ipsius patriarchalis sacratissimi tribunalis. Quippe ᾖτρ'αρχιοῦ θειοτάτου βήματος, El γὰρ τοῦτο δοθείη, si hoc concessum sit, primus defensor jus dicet δικαοδο.ήσει θαῤῥούντως, μάλιστα δ εἰπεῖν αὖθεν- audacter, imo suprema cum potestate, adaersus, τικῶς ὁ πρωτέχδικος, κατὰ ἀρχιερέων, xal δνκκό- pontifices, et diaconos, et reliquos sacerdotes, νων, xai λοιπῶν τῶν τοῦ proc, ἴστιν ὅτε καὶ µε- magnis nonnunquam dignitatibus jinsignes, quia γάλα διαπρεπόντων ὀφφίγα, καὶ τὴν πρωτεχδιχι- ipsius etiam primi defensoris jurisdictionem ex xz» (Ἱἰουριδικτίονα κατὰ διάµετρον ὑπερπαίοντα, diametro transcendant. Quin et episcopianos sibi Ζητήσει δὲ xal -οὺς ἐπισκοπειανοὺς σφετερίσασθαι, vindicare conabitur, veluti qui episcopi ratiocinium ὡς ἐπισχόπου χληρωσάμενος λογοθέσιον, Άσπερ ὣς Sorlitus sit, Quod sane, quam absurdum sit, ne ἄτοπον, οὐδὲ λέγεσθαι ἄξιον, Τὸ δὲ λέγειν τινὰ, dici quidem meretur. Ceterum quod quidam ait, τοὺς ἑλκομένους παρὰ τοῖς ἐχδίχοις ὑφό τινων tiw eos quiasacerdotibus apud defensoresob quame τοῦ βήματος περὶ pnpatue 4 ἐγκληματικῆς cumque causam vel oivilem, vel criminalem, in jus οἰασθήτινος ὑποθέσεως, ὀφείλειν µετακαλεῖσθαι διὰ rapiatur, per tres dununtiationes esse arcessendos, μηνυμάτων τριῶν, καὶ καταδικάζεσθτι μὴ ὑπαίκον- el coondemnandos si uon compareat (id enim τας (οὕτω γὰρ ἀνάγκη πᾶσα mpdxivom γίνεσθαι, cl omnino fiat necesse est si. concessum fuerit, per δοθεη διὰ τῶν ῥηθέντων ῥημάτων τοῦ πρωτεχδιχι- VARLE LECTIONES. 90 προσαλεῖσθαι. 7 H85 GRARCO-ROMANUM. 1486 xo) βιδλίυ λαθεῖν τὸν πρωτέκδικο, ἆἄθειαν περὶ A indicata verba libri de officio primi defensoris, πάσης ὑποθέσως δικάξειν διακόνους καὶ ἱερεῖς μετὰ — potestatem consequi primum defensorem, quavis τῶν ἀντιθούντω, αὐτοῖς], πῶς οὖκ ἔστι τῆς πρωτ- in causa judicandi diaconus et sacerdotes, cum εχδικικης σοφίας ἀνάξιονς Ἠαθαὶ γὰρ, πόσα τούτου δοθέντος ἀθετοῦνται θειότατα νόμιμα Ἰ πόσα Πατέρων λέων ὀρθοδόξων θεσπιωδήµατα ! πόσα Βασιλέων θείων δόγματα καὶ διδάγµατα, τοὺς ἐἑναγομένους παντοίως συνάγοντα, [xal] δι ἐπιφωνημάτων τρια- κονθηµέρων µεταχαλουµένους, καὶ διπλαις ἔκχκλη- τοις τὴν τούτων κατᾶδίκην µετεωρίζοντα! Πάντως πολλὰ, xal πάντα σχεδὸν ἀριθμὸν ὑπερθαίνοντα Σλνάγεται τοίνυν ἀπροσπαθώς, καὶ τὴν ix τούτων «v ῥημάτων ἀναφχινομένην δῆθεν ἀσάφειαν συναρ- Μθλογεῖσθαι xaÀG τῇ περὶ ἐλευθεριῶν ovr τοῦ βιθλίυ ose * xal τοὺς παρὰ πρεσθυτέρων fj δια- Χόνων ἑλκομένους παρὰ τοῖς θεοσεθεστάτοις ἐχδίχοις χάριν ἐλευθεροθοούντων fj δουλαγωγουµένων τινῶν, καὶ μετὰ τρεῖς διαλαλιὰς μὴ πειθοµένους ἆλθετν, μονομερῶς κατακρίνεσθαι, διὰ τὰ νοµιµα θεῖα θε- σπίσµατα, τὰ τὴν ἐλευθερίαν ὑπὲρ παντα σχεδὸν περιθάλποντα, καὶ kb ἐπιπέδυ διοριζόµενα τὴν «αύτης ζήτησιν γίνεσθαι, καὶ μὴ ὠφελεῖσθαι τοὺς οὕτω τὴν καταδίκην καθ ἑαυτῶν σχεδιάσαντας, ix τοῦ εἶναι τοῦ βήματος τῆς ἐλευθερίας τοὺς ἀντιλή- πτορας. Οὕτω δὲ τούτων ἐχόντων, δικαίως ἔπιτρα- πήσεται ὃ πρωτέκδιχος, τῶν μὲν ὙἹάριν ἐλευθερίας την ἐκχλησιαστικὴν ζητούντων βοήθειαν, μετὰ δι- καιοδοσίας ἀντιλαμθάνεσθαι τῶν δὲ λοιπῶν προσ- eorum adversariis), id vero quo pacto sapientiam primi defensoris non indignum est ? Babz, quot illó concesso saeratissims leges abolentur ! quot orthodoxorum principum sanctiones ! quot sancto rum Patrum ἀεοτθία pariter et doctrinz ? que variis modis reis favent, dum eos per edicta tri- ginta dierum arcessunt, et duabusappellationibus condemnationem eorumsuspendunt? Muitz, haud dubie, atque omnem numerum excedentes. Itaque nullo interveniente animi affectu colligitur, emer- gentem ex hisce verbis obscuritatem ambiguam, p l'ecte conciliari ;'er id, quod in eodem libro dein- ceps perscriptum est de libertatibus nimirum eos, qui a presbyteris vel diaconis arcessantur ad reli- giosissimos defensores illorum causa, qui procla- mant ad libertatem, vel in servitutem abripiuntur, si post edicla tria recusent. comparere, una dun- laxat parte presente condemnari, propter sacras juris sanctiones, qu» libertatem prope süpra res omnes fovent, etinquiride hac jubent, ex simplici et plano ; necita condemnalos quidquam ex eo sub. sidii capere volunt, quod libertatis propugnatores, sacri sint. ordinis homines. Qus cum ita sint, haud absre primo defensori permissum erit, ut iis quidem, qui opem ecclesiasticam libertatis φύγων ἀντιποιεῖσθαι, ὥσπερ καὶ ὅπου νενόμισται' causa implorant, per jurisdictionem suam subve- xal συνἰστασθχι μᾶλλυν τούτοις, καὶ ἐκδικεν ἀπὺ C nial: et reliquorum ad Ecclesias confugientium τῶν ἔπηρεαζόντὼν αὐτοὺς, καθώς που καὶ κέχληται. Οὕτω γὰρ ποιῶν, xal φυλάξας ὁσίως τὰ ὅσια δεόν- τως ὁσιωθήσοτσι. Καὶ ταῦτα μὲν ἀποχρώντως ἑἐγρά- φησαν si; ὀἀκτρυπὴν τῶν παρὰ τοῦ πρωτεχδίχου πρατιθεµένων, καὶ παρασπωµένων τὰ παρὰ τοῦ χαρτοφύλακος ἁμέμπτως νεµόµενα δικαία. Ῥητέον δὲ καὶ τὰ συνιστῶντα τὸν χαρτοφύλακα, Εἰπάτω δὲ μᾶλλον ταῦτα τῆς ἀληθείας τὸ στόμα, καὶ τῆς ἄϊκαιο- σύνης ὁ fioc, Οὐδὲ γὰρ εἴκοθεν εἴπωμεν ἐπιμύ- θιον, πατὰ τοὺς χνηθοµένους τὰς ἀκοὰς, τῷ λόγῳ τοῦ διαφέροντας, xal τοὺς ἐπὶ ὕδιατος ἀντιλογίας δοχιµά- ζοντας τὰ ἀμφίδολα * A) ἐκεῖνα διπλόης πάσης ἐχτὸς σχεδιάσοµεν, ὅσα πεῖρα μακρὰ, καὶ Ὑχρόνος πολὺς, καὶ θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις ἡμᾶς ἀνεδίδαξαν, eausam tueatur, quemadmodum οἱ ubi legibus est definitum : adeoque potius his assistat, et defen- dat eos ab inferentibus injuriam, sicuti no- minis ipsius ratio postulat. Nam itasi se geret, ac sancte saneta servaverit, haud dubie venera- tionem merebitur. Et hec quidem scripta sufficiant ad ea diverlenda, quz a primo defensorem profe- runtur. ae jura convellunt, in quorum inculpata possessione chartularius est. Nunc de iis quoque dicendum, qus pro chartulario faciunt. Vel dicat ea potius ipsum veritatis os, et sol justitisee. Non enim ex nobis fabulam afferemus, instar illorum, quibus aures puriunt ad orationem de eo quod ipsis expedit ; et eorum more, qui ad aquam con- "Apxxíov οὖν, ὅθεν ἄρχεσθαι ἄμεινον *. xal πορευτέον ἐκ p tradictionis examinant res controversas: sed citra δυνάμεως πάλιν εἰς δόναµιν. fucum omnem ea simpliciter ῥγορυποίθυα, quae diuturnus usus longi temporis exetcitatio, et sacrarum Litterarum lectio nos docuerunt. Incipiendum igitur, ende prestat initium fleri : et a facultate majorem ad facultatem progrediendum. Κεφαλὴ τῆς ἅγιωτάτης τοῦ θεοῦ μεγάλης ἔκκλη- σίας ἐστι, μετὰ τὴν πρώτην ἄναρχον. καὶ ἀῑδιον, καὶ ἀπειροδύναμον κεφαλἠν;, τὸν Κύριον καὶ θεὸν ἡμῶν Ἱπσοῦν Χριστὸν, ὁ πνευματικὺς νυµφίος αὖ- τῆς ὁ κατὰ καιροὺς ἁγιώτατος οἰκουμενικὸς πα- τριάρχης. Τῶν υἹοῦν ἀκκλησιαστικῶν δικαίων διαι- ῥουµένων διχῇ, etc τε τὰ διαφέροντα τι ᾿Ἐκκλησίᾳ πολυειδῶς, καὶ εἷς τὰ τῷ πατριάρχῃ προσκυρω- θέντα κανονικῶς, ῥἑδέησε τοῖς τὰ τῆς ᾿Εκκλησίας ὁροθετήσασιν ὀρθοδόξοις Ἀμῶν αὐτοκράτορσιν, xa- ταµαρίσοι παῦτα πρὸς πέντο σεκρέτων εὐαγῆ λογο- Caput sanctissime Dei majoris Ecclesi:, secun- dum caput illud primum initio carens et zternum, et infinite potenti», Dominum Deumque nostrum Jesum Christum, et spiritualis ille sponsus ejus, sanctissimus cujnsque temporis universalis pa- triarcha. Cum autem ecclesiastica jura bifariam dividantur, videlicet, in ea, qus variis modis ad ipsam Ecclesiam pertinent ; et in ea, que per ca- nones peculiariter addicta sunt patriarchz : opor- tuit omnino principes nostros erthodoxos, qui robus Ecclesise certam legem dederunt, hae disper- 1187 JUS CANONICUM M9 tiri in quinque secretorum religiosa ratiocinia Α θέσια. καὶ ἀναθεῖναι τὴν τούτων διοίχησιν διαχο- atque horum adrministralionem cerlis ministris committere. Nam minime conveniebat ipsum pa- triarcham, tam insigniter in omnibus speciem sponsi prz se ferentem, occupari tractando rastro, mancipiisque satiandis. Inde igitur in hunc usque diem, aquinque presidibus quos magistratus Exo- calaccelos dicimus, tanquam a quinque sensibus hec administrantur: nimirum a magno cconomo, a magno sacellario, a magno scevophylace, a chartulario, et ca preside sacelli. Magnus cco nomus praediorum ecclesiasticorum curam gerit : magnus sacellarius tam urbana, quam ulterius sita monastica curat (cum urbis imperatricis de- cima tertia regio, sit ejus regio extrema), de sacris cimeliis sollicitus est magnus ille vasorum custos : ecclesiarum in genere, atque etiam amphyteu- sium administratio, penes sacellii praefectum est. Chartularius autem pro sua parte solus ea dirigit, quz jure pontificatus ad patriarcham pertinent. Et quo quidem pacto czterorum quatuor presidum institutiones seu electiones fieri debere sancitum sit, et quot nam quilibet horum chartularios laboris consortes habeat, quotve suo in secreto ministros, alienum hoc loco fuerit dicere. Non enim de his loqui nunc instituimus. Unde vero, et qualiter id venerationis in signis chartophylaci tribuatur, ut os et manus patriarchz» nuncupetur, inquirendum. Et quia nonnulli nomen chartophylacis ex eo deri- C ὠνυμίζεσθαι τὸν — qaprogóAaxa θέλουσιν vant, quod meuibranas sive codices custodiat: ante omnia tollendum, quod inde nasci posset, scanda- lum. Chartophylax non est, uti quidam perhibent, custos secreti, et janitor (nam ostariorum veins ea professio est), sed idoneus jurium episcopalium curator. Sic enim et nomophylacem, et scevophy- lacem castrorum principisdicimus. Quod si fortiter hoc inficiantes quierant, qui fiat, ut aliorum sec: e- torum preesides,nondicantur custodes,cum quidem rerum administratores sint ; cur unus, magnus vocetur cconomus; alius, magnus sacellarius, alius, sacelli prefectus : audiant, idem esse nomen ceconomi, custodis, sacellarii et. sasellii prefecti. Nam apud Romanos sacellum ab administrationeet custodia dicitur. Atque etiam hinc sacella patriar- chalis, qua malefici custodiuntur, non aliunde ap- pellata est; sicut et saculium, Sacellarius quidem dicitur monasteriorum administrator : et prefectus sacelli deminutive, ecclesiarum in genere curator. Ceterum ne hi quinque presides unum duntaxat haberent nomen, placuit diversorum officiorum appellationibus eos ampliores reddi debere. Quo fit, uLactionum finibusidem existentes,officiorum voca- bulis distinguantur. Hoc modorecte sublato dubio, quod adversus chartophylacem tacite nasci poterat reliqua etiam declaranda veniunt. Munus chartularii varium et mulliplex est. Idcirco sanctissimus pro tempore patriarcha, velut al'erum Aaronem, hunc deligens, cum Mose dicit ad Dominum : « I[nspiciat νηταῖς, Οὐδὲ γὰρ ἔδει τὸν οὕτως ἁγαχλεῶς ἓν πᾶσι νυμφοστολούμενον, περὶ σκαπάνην ἀσχολεῖσθαι καὶ δούλων χορτάσµατα. Έκτοτε γοῦν καὶ µέχρι τοῦ νῶν παρὰ πέντε προχαθηµένων, τῶν ἐξωκατακοίλων ἀρ- Κόντων φημὶ, ὡς ὑπὸ πέντε αἰσθήσεων ταυτὶ διε- άγονται ἤγουν τοῦ μεγάλου οἰχονόμου, τοῦ µεγάλω σαχελλαρίου, τοῦ μεγάλου σχευοφύλακοςᾳ τοῦ Ύγαρτο- qUÀxxoc, xal τοῦ σακελλίου, Καὶ ἔχει τῶν ἔκκλη: σιχστικῶν κτημάτων τὴν πρόνοιαν, ὁ μέγας οἶχο- νόμος * τῶν χατὰ πόλιν, xal τῶν περατικῶν μονα- στηρίων τὴν µέριμναν (τρισκχιδέκατος γὰρ ῥεγεὼν τῆς βχσιλευούσης τῶν πόλεων, à περαία ταύτης ἐστὶν), ὁ μέγας σαχελλάριος * τῶν ἱερῶν κειμηλίων τὴν ἔπι- µέλειαν, ὁ μέγας σκευοφύλαξ * καὶ τῶν καθολικῶν ἐχχλησιῶν, πρὸς δὲ καὶ τῶν ἐμφυτεύσεων τὴν διοίκησιν͵ ὁ σακελλίο. Ὁ δὲ χαρτοφύλαξ κατευθύνει μονομερῶς τὰ τῷ πατριάρχη, δικαίῳ. τῆς ἀργιερωσύνης, ἀνήχοντα. Όπως μὲν οὖν τῶν ἄλλων τεσσάρων προχαθηµένων τὰς ἨἈπροθλήσεις τετύπωται Ἰίνεσθαι, καὶ πόσους ἔχαατον τούτων ἔχει χαρτουλαρίους τοῦ χόπου συμ- μεριστὰς, xai πόσους σεχρετικοὺς διακονητὰς, οκ ἔστι λέγειν καιρός. Οὐδὲ γὰρ περὶ τούτων εἶπεῖν προεθέµεθα. Όθεν δὲ, καὶ ὅπως ὁ χαρτοφύλαξ σε- μνολογεῖται πανευχλεῶς, καὶ καλεῖται τοῦ πατριάρ- χου στόµα xal χεὶρ, ζητητέον. ᾿Επεὶ δέ τινες παρ» ἐκ τοῦ φυλάττειν µεµθράνας ᾖὕτοι κωδίχια, περιαιρατέων πρὸ πάντων τὸ ix τούτου φυόµενον σκάνδαλον. χαρτοφύλαξ οὐχ ἔστιν, ὥς τινες λέγανσιν, φύλαξ τοῦ σεκρέτου, καὶ θυρωρὸς ({τούτο γὰρ τῶν ὁστιαρίων ἀρχαῖον ἐπάγγελμα) ' ἐπισκοπικῶν δὲ δικαίων φρον- τιστὴς ἀξιόμαχος. Οὕτω γὰρ καὶ νομοφύλαξ καλεῖ- ται, καὶ σκευοφύλαξ στρατοπέδου βασιλικοῦ. εἰ ὃ ἀπισχυρίζονται, πῶς τῶν ἄλλων σεκρέτων οἱ mpo- καθήµενοι φύλαχες οὐ κατονοµάζονται, xai ταῦτα πραγμάτων Όὄντες διοικηταἰ ' ἀλλ ὁ μὲν, μέγας οἰκονόμος καλείται * ὁ δὲ, μέγας σακελλάριος " ὁ δὲ, σαχελλίου ἀχουσάτωσαν, ὡς ταυτόν ἐστιν εἰπεῖν, οἰχονόμον, φύλακα, σακελλάριον, xal τὸν αακελλίο. Παρὰ γὰρ τοῖς Ῥωμαίοις σάκελλον, παρὰ τὸ ὅδιοι- κεῖν xal φυλάττειν ἐστί. Καὶ ἡ τοὺς καχούργους ὃξ φυλάττουσα πατριαρχικὴ σαχέλλη ἐντεῦθεν, καὶ οὐκ ἄλλοθεν µετωνόµσσται, ὥσπερ δὴ καὶ τὸ σακούλιον. Λέγεται γοῦν σακελλάριος, ὁ τῶν µοναστηρίων διοι- χητής ^ xal ὁ σακελλίου ὑποκοριστικῶς, ὁ τῶν κχαθ- ολικῶν ἐχκλησιῶν φροντιστής. Ίνα δὲ ᾗἡ τῶν προ- καθηµένων µπεντὰς μὴ ταυτωνυµίζηται, ὠρισθη διαφόραν ὀφφικίων ὀνόμασιν αὐτὴν μεγεθύνεσθαι. Tq τοι xal ταυτιζοµένη τῶν Ἐνεργειῶν τοῖς ἆποτε- λέσµασι, µερίζεται τῶν ὀφφικίων ταῖς αλήσεσιν. Οὕτω Ὑοῦν περιαιρουµένης καλῶς, τῆς ἐκ τῆς φυ- λαχης ὑποκλεπτομένης ἁσαφείας κατὰ τοῦ χαρτο- φύλακος, σαφηνιστέον καὶ τὰ λοιπά. Toà χαρτοφύ- Aaxoc, ἡ ὀἑνέργεια πολυειδὴς καὶ πολυσχιδής ἐστι Διὸ καὶ ὁ κατὰ καιροὺς ἁγιώτατος πατριάρχης, 6X P ani 1189 GRJÉCO-ROMANUM. 1190 ἄλλον ᾽Ααρὼν τοῦτον ἐπιλεγόμενος, λέγει μετὰ Μω- A Dominus Deus patrum nostrorum, et univers σέως πρὸς Κύριον. « ᾿Ἐπισχεψάσθω Κύριος ὁ θεὺς τῶν πατέρων xal πάσης σαρκὸς, ἄνθρωπον kml της συναγωγῆς ταύτης, ὅστις ἔξελεύσεται ἀπὸ προσώπου ἐμοῦ, » καὶ ὅστις εἰσελεύσετχι πρὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ ὅστις εἰσάξε αὐτοὺς ὡς ἐμὲ, xal. Oen ἐξάξει αὐτοὺς ἐξ ἐμοῦ καὶ οὕτως ἐπιτίθησι τὰς Ὑεῖρας αὐτοῦ bm' αὐτὸν, καὶ δίδωσιν αὐτῷ τὴν δόζαν αὐτου, ὅπως ἀκούωσιν αὐτοῦ οἱ υἱοὶ ἸἹσραήλ. ᾿Εγχειρίζει τούτῳ καὶ χρυσοῦν ὡς ἄν τις εἴποι ὀακχτύλιον, κα- θὼς εἶπε Κύριος πρὸς Μωσην ' xal ἐπιθήσεις τὸ λογεῖον ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ ᾽Ααρὼν, xal ποιήσεις δα- τύλιον Ὑχρυσοῦν, καὶ συναρµολογήσεις αὐτὸν τοῦ Λογείου τοῖς χείλεσιν, ἐφ ᾧ δι αὐτοῦ τῶν υἱῶν σραὴλ ἀπογράφεσθαι τὸ ὀνόματα, Ποῖος δὲ οὗτός ἐστι; Τὸ πατριαρχικὸν βουλλωτήριον, τὸ παρὰ τῷ στήθει τοῦ Ὑχαρτοφύλακος ἀπτωρημένον, ὡς εἴωθε, δοχείῳ υαθεστηκότι λογικοῦ παντοίου σπουλάσµατος (Tote γὰρ ἀξίοις, φησὶ, δοτέον τὰ ἀξιώματα) δι οὗ τοὺς ὁλοθρευτὰς ἀσφαλίζεται σὺν σφραγῖδι καὶ χάριτι, τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐπιστρέφει σὺν γραφίδι καὶ µέλανι, τοὺς καταπονουµένως διεχδικεῖ σὺν βακτη- pg xal σύριγχι, xal τοὺς ἀξίου τῷ πνεύματι χα- βισµάτων ἱερατικῶν afl * τοὺς μὲν ἐἑκτὸς τοῦ βήματος, κΧληρικοποιῶν τοὺς δὲ ἐντὸς, τελειο- ποιῶν. Διὰ τούτου xal χατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην σχεδὸν πατριαρχικά καταγράφεται καὶ δίδωσι σταυ- ῥοπήγια, xal πολλῶν πόλεων ἐκκλησιχκστικὰ µετα- τίθησι κάρηνα, εἷς τῆς πρώτης Χθφαλης τὸ ἄνακτο- gov. Δίδονται διὰ τούτω τῷ χαρτοφύλακι καὶ al χλεῖς C τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὡς ὑπὸ τοῦ Κυρίου τῷ φίλῳ Πέτρῳ καὶ µαθητῇ. Φησὶ γὰρ οἷον πρὸς αὐτὸν, ὁ μέγας ἀρχιερεύς * ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ της γῆς, ἔσται λελυμένον iv τοῖς οὐρανοῖς * καὶ ὃ ἐὰν δήστις ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεµένον xal ἓν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ τὸ πάντων καινότερον, οὗ µόνον οὗτος τοσχύτης ἔξου- σίας ἐπλούτησε χάρισμα, ἀλλὰ καὶ oi ἐξ αὐτοῦ τὴν χάριν ταύτην λαμθάνοντε. ἍΛ᾿Επιτρέπει γὰρ ἱερα- τεύουσι μοναχοῖς, ἀνθρώπων δέχεσθαι λογισμοὺς, καὶ διαῤῥησσειν ἁμαρτημάτων χειρόγραφα" ὅπερ µόνοις ἐπισχόποις ἀπὸ τοῦ παναγίου δέδοται Πνεύ- µατος. "Av ἴδις δὶ τοῦτον συνοδικῶς σχεδιάζοντα ὅσα λαλῶν λαλήσαι Μωσῆς, κἀκεῖνα χρουνηδὸν ἆπο- στοµατίζοντα, ὅσα νενελώσει xal ὑδατώσει τῆς κε- carnis, hominem in hoc cctu, qui egrediatur a facie mea, » et ingrediatur ante faciem eorum, et introducat eos ad me, etabducat eos a me: quibus dictis, manus ei suas imponit, et dat ei gloriam suam, ut audiant eum filii Israelis. Etiam ei porri- git in manum annulum aureum, sicut et Dominus adMosem dixit : Et impones Rationale super Aaro- nis pectus, et annulum facies aureum et accom- modabis eum labris ipsius Rationalis, ut per eum nomina filiorum Israelis describantur. Et quinam idest ? Patriarchale bulloterium, pro more suspen- sum ad chartularii pectus, receptaculum studii do- ctrinarum omnisgeneris, (dignis enim, quod aiunt, concedenda sunt dignitates) ,quointernecivos munit cum sigillo et gralia, peccatores convertit cum stilo et atramento, gravatos afflictionibus defendit cum baculo et fistula, dignos denique spiritus donis sa- cerdotalibus afficit: dum eos qui extra gradum constituti sunt, clericos facit ; gradu comprahen- Sos, perficit. Hoc patriarchalia describit et dat stauropegia per universum prope terrarum orbem, ac multarum urbium ecclesiastica capita transfert ad primi capitis regiam Όαί etiam charlulario patriarcha claves regni coelorum, sicuti caro illi Petro, eidemque discipulo dat: sunt a Domino. Quippe sicut Dominus ad hunc, ita magnus ponti- fex ad illum : Quidquid solveris, inquit, in terra, solutum eril in celis: etquidquid ligaverisinterra, ligatum etiam in coelis erit. Etquod imprimis est novum, nonsolum hic tante potestatis largam con- seculus est graliam : verum etiam iis, qui gratiam hanc ab ipso accipiunt, Facit enim potestatem mo- nachissacerdotum munus suscipientibus, audiendi rationes hominum, el peccatorum chirographa di- scerpendi : quod alioqui solis episcopis a Spirilu sancto concessum est. Quod si videas illum in synodo citra meditalionem ea proferentem, quae vel ipse, si dicendum ei foret, in medium afferret Moses : itidemque silani in morem ea pronuntian- tem, quz capitis ipsi vertex instar nubis et aquze suppeditat : Aaronem videre non desiderabis, scri- ptarum divinitus tabularum verba recitantem ; ne- que Baruchum, dextre captivitatem Judae descri- φαλΏς 4 ἀκρώρεια, οὗ ζηνήσεις ἴδεῖν ᾿Λαρὼν Όεο- p bentem : aed contentus iis eris, qua chartularius γράφων πλακῶν ἐπαγγέλλοντα ῥήματα, οὐδὲ Ba- ροὺχ περιδεξίως ἁπογραφομενον τῆς Ἰουδαίας τὴν ἅλωσιν * ἁρκεσθήσῃ δέ τοῖς οὕτω πραττοµένοις ὑπὸ τοῦ ἈΧαρτοφύλαχος, καὶ Δευτερονόμιον συµπεραί- νουσι, Παὸς τούτοις θαύμασον, πῶς τῶν θείων χανό- νων µόνοις ἐκχωρησάντων τοῖς iv πόλεσιν ἀρχιερα- τεύουσι τὴν τοῦ διδάσκειν τὸν λαὸν σεµνοπρέπειαν, ὁ χαρτοφύλαξ καὶ μόνος τὸ διδάσχειν κατηχητικῶς τὸν λαὸν ἐπ᾽ ἐκκλησίας ἐπεχληρώσατο * πῶς τὰς πατριαρχικὰς διαγνώσεις χαλλιγραφεῖ, καὶ ὑπογρα- φαῖς οἰκείαις xal σφραγίοι κατεμπεδοί ^ καὶ πῶς δικαστηρίου µεγάλο προχάθῆται καὶ δικαιοδοτεῖ κατὰ μὲν πάντὸς ἄνθρώπου, κἂν οἵας ἂν etm, τύχης xal φύσεως περὶ ἐχκλησιαστικῶν ζητημάτων, xal aget, quz&eque Deuteronomium perficiunt. Est pre- terea quod mireris, cum sacri canones permiserint urbium dunlaxat pontificibus auctorilatem docendi populum ; nihilominus chartularium solum more calechetico populum inecclesia docendi potestatem sortitum esse : patriarchales eumdem cognitiones in litteras referre, suisque subscriptionibus et si- gillis munire : magno presidere tribunali, et jus cum homini cuivis dicere, cujuscunque tandem fortunz sit acsexus in questionibus ecclesiasticis, et animi delictorum emendatione : tum vero sacer- dotibus el monachis, in quavis criminali el civili causa. Quippe vel ad ipsas usque Gades jurisdictio chartularii pertinet, si quis concesserit, etiam illic 1191 JUS CANONIGUM um aliquos habitare, solio Constantinopolitano sub- Α σφαλμάτων ψυχικῶν διορθώσεως, Κατὰ δὲ ἱερωμί- jectos. νων xal μοναχῶν, περὶ πασης ἐγκληματοῦς ααὶ χρηματικῆς αἰτιάσεως, Περᾷ γὰρ καὶ µέχρι Γαδείρων αὐτῶν ἡ δικαιοδοσία τοῦ,χαρτοφύλακος, εἰ δοίη τις κἀκεῖσί τινας κατοικεῖν ὑποκειμένους τῷ θρόνῳψ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Jani vero, quod prsesidet ipse duodecim pa- triarchalibus notariis, eam ex sede fidem ha- bentibus, quam habent duodecim notarii tam Veli, quam Hippodromi judicum (mitto namque dicere, bis duodecim: cum patriarcharum hu- manitas et submi-sio petrahi se non patiatur ad everlendum ea, qus antiquitus in usu sunt), ac ratione consimili, quod prasidel ante metro- politanos in electionibus episcoporum ad vacantes ecclesias, et in iis publicis congressibus, qui extra patriarehale tribunal fiunt, imo eliam in festorum publicis caerimoniis atque convertibus, non solum ipsas intra parles ecclesie, verum etiam quovis in loco, quod nulli concessum est diacono pro- pterea quod disertis verbis a ΣΥΙΙΙ canone. sanctae ac universalis prime synodi prohibeatur : quonam quzso referes, auditor prudentissime? Omnino fa- teberis horum omnium potestatem ei tributam propterea, quod existimetur esse os, οἱ labra, οἱ mancus quodam modo patriarche. Abripit me proclivis impetus animi, ut dicam, et accurate declarem, quam ob causam supra ceteros presi- des solus chartularius ordines ecclesiasticos ma- joris auctoritatis causa geminos habeat, episco- pianorum videlicet, acsecreticorum. Sed quoniam Τὸ 0À προχαθησθαι τοῦτον δωδεχάδος πατριαρχι- x&v νοταρίων αὐτοπιστίαν ἑχόντων, οἵαν ἔχει καὶ ἡ δωδεχὰς τῶν τοῦ Βήλου καὶ τοῦ Ἱπποδρόμου χριτων (lo γὰρ εἰπεῖν δωδεχάδος διπλης, ὅτι τῶν πατριαρ- χῶν ἡ φιλανθρωπία xal συγκατάθασις οὐχ ἕλχετει πρὸς ἀναίρεσιν τῶν νενοµισµένων ἀνέκαθεν), ὡσαύ- τως xxl τὸ προχαθησται τῶν μητροπολιτῶν ἐν ταῖς Ψήφοις τῶν Χηρευουῶν ἁχιωτάτων — boots, καὶ ἓν ταῖς ἴξωθεν τοῦ πατριαρχικοῦ βήματος γινοµέναις κοιναῖς συνελεύσεσιν, ἀλλὰ μὴν καὶ ἔορ- τασίµοις πανδήµοις τελευταῖς τε xal πανηγύρεσιν, οὗ µόνον ἐντὸς γτῶν τῆς ἐκκλησίας μερῶν, ἀλλ' ἐν τόπῳ παντὶ, ὅπερ οὐδενὶ διακόνῳ πεφιλοτίμηται, διὰ τὸ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ τη κανύνος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς πρώτης σποδοῦ πωλύεσθαι, ποῦ θήσεις, ἀχροατὰ συνετώτατε; Πάντως ἂν εἴποις τούτων πάντων δοθῆναι τὴν Ἐξουσίαν αὐτῷ, διὰ τὸ λογζι- σθαι στόµα, xal χείλη, xal χεῖρας ὣσανεὶ πατριαρ- χικάς, Έλκει µε τὸ πρόθυµον εἰπεῖν καὶ ὑπεξεργά- σασθαι, τίνος χάριν παρὰ τοὺς ἄλλους προχκαθηµέ- νους ὁ χαρτοφύλαξ xai µόνος διττοῖς ἔχκλησιασιι- xoi; µεγαλύνεται τάγµασιν, ἐπισχοπειανοῖς δηλαδη καὶ σεκρετικοῖς. "Oct δὲ τῆς τούτων εὑρέσεως ὑπο- θάθρα τις τιµήεσσα πρόχειται, καὶ τὸ πρᾶγμε παρακαλεῖ καὶ ταύτην ἀἁργυρογνωμονῆσαι διὰ τὴν institutionis horum insigne quoddam fundamen- c τῆς ἀληθείας παράστασιν, ἀναμεινάτω πρὸς μικρὸν lum est, ac res ipsa postulat, hoc ipsum quoque 6$ λόγος τὴν τῶν ῥηθέντων ταγμάτων αυζήτησυ, veritatis exhibendee causa examinari : paulisper καὶ ῥητέον, τίνος ὙΧάριν παρὰ τὴν τῶν θείων xaw- differamus eam oralionem, qua supradictos in ordines disquiremus, ac dicamus ; quamobrem praeter id, quod sacris canonibus continetur, char- tularius diaconorum in numero consistens, ante pontifices sedeat. Hzc pervulgata quaestio multa diversis temporibus excitavit scandala, varieque disceptata fuit inter chartularium et pontifices solii Constantinopolilani. Cumque cognitio patriar- chalis, pontificibus favens, eisdem obiler arrideret, ob indicati superiuscanonissententiam : prolatum est edictum clarissimi principis, domini Alexii Comneni, quo haic ad verbum continentur : « Ecclesiastici (62) decori curam majestas mea gerens, et cum in omni civili statu bonum or- dinem requirens, tum hoc instudiosus incumbens, utis magis etiam sacris in rebus observetur ; privilegia cuique graduum ecclesiasticorum jam olim tributa, eumque statum, qui hactenus in eis viguit, etiam deinceps immutabilem subsistere ac permanere cupit, et tequum censet, sanctissime domine, velut a tot annis acceptum, οἱ longo jam spatio temporis observatum, et perpetuis ab uno tempore in aliud progressionibus hucusque citra mutationem praeclare confirmatum ac sta- νων µμµερίληψιν, bv διακόνοις ὁ χαρτοφόλαξ ταττό- µενος, τῶν ἀἁρχιερέων Ἠπροχάθηται. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ πολυθρύλλητον πολλὰ κατὰ διαφόρους χαι- ροὺς ἀνήγειρε σκάνδαλα, καὶ µεγάλη τούτου κατζ- έτασις Ὑέχονε µέσον τοῦ ἸὙαρτοφύλαχος καὶ «ων ἄρχιερβων τοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ τάχο μµειδιώσης ἀκροθιγὼς τῆς ἀπὶρ τῶν áppu- ῥέων πατριαρχικῆης διαγνώσεως διὰ τὸν τοῦ ῥηθέν- τος ἀνωτέρω πκανόνος περίληψιν, προεκοµίαθη πρόσ- ταγµα τοῦ ἀοιδίµου βασιλέως, κυροῦ ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, τάδε κατὰ ῥῆμα διχλαμθάνον * « H βασιλεία µου τῆς ἐκκλησιαστικῆς cimo, φροντίζουσα, καὶ τὸ εὔτακτον καὶ iv παντὶ μὲν ζητοῦσα τῷ Ἠπολιτεύματι, ἐπιπλέον δὲ τοῖς θείοις τοῦτο ῥἐπολιτεύεσθαι διὰ σποωδης Ἅτνθεµένη, c ἀρχῆθεν ἀπονενεμημένα — mpovópiz ἑκάστῳ τῶν ἐκχλησιαστικῶν βαθμῶν, καὶ τὴν ἄχρι καὶ Dex» ἐπικρατήσασαν ἓν τούτοις κατάστασιν κατὰ Ὁὁ ἀναλλοίωτον καὶ tic τὸ ἑξῆς εἶναι χαὶ διαμένει βούλεταί τε καὶ εὔδοκεῖι, ἁγιώτατε δέσποτα, ὣς xi παραδεχθεῖσαν διὰ τοσούτων br, καὶ τῷ paxoy χρόνῳ ἐμπολιτευσαμένην, καὶ ταῖς ἀπ' ἄλλον r4 ἄλλον κατὰ τὸ ἀνεξάλλακτον ἕως τοῦ υὐν µεταθήαι- ΝΟΤΑ. (63) Vide Novellam x Alexii Comneni. 1493 GRJECO- ROMANUM. 1194 σιν ἐπικριθεῖσαν καὶ βεδαιωθεῖσαν καλῶς, Ἐπεὶ δὲ Α bilitum. Quia vero nunc majestas mea didicit, νῦν 4 βασιλεία µου µάθοι, ὥς τινες τῶν ἀρχιερέων ἀντιφιλοτιμούμενοι πειρῶνται τὸ τοῦ χαρτοφύλαχος ὑποθιθάσαι προνόμιον, καὶ χανόνας εἷς μέσον προ- φέροντες, διὰ τούτων φιλονεικοῦσι μὴ προχαθῆσθαι αὐτὸν τῶν ἀρχιερέων, ὁπηνίχα δέοι τούτους συνέρ- χεσθαι κατά τινα χρείαν, καὶ συνεδριάζειν κατὰ ταυ- τὸν, πρὸ τῆς εἷς τὴν ἁγιωσύνην σου εἰσελεύσεως, οὐκ ἀνασχετὸν τῇ βασιλεᾳ µου ἴδοξε, πρᾶγμα διὰ τοσούτου χρόνου βασανιαθὲν, καὶ τοῖς πρὶν πατριάρ- . quic καὶ τοῖς ἄλλοις ἀρχιερεσιν, ἀλλὰ δὲ καὶ αὐτοῖς τοῖς νῦν οὐ, ἐπ εὐλόγῳ ἑρίζουτι πράγματι διὰ τῆς πολυηµένου δεχθὲν σιωπῆς, κατὰ τὸ παρ: έλκον ἀθετηθῆναι, καὶ ὥς τι τῶν ἠμελημένων παρα- συρΏναι, Tolvov καὶ διορίζεται πράγματι καὶ mávo δίκαιον τοῦτο. El μὲν γὰρ αἱροῖντο καὶ πάλιν οἱ ἀρχιερεῖς μὴ κινεῖν τὸ ἀκίνητα, μηδὲ τὰ τοῖς πρὶν δεδογµένα Πατράσιν, ἀλλὰ δὴ xal αὐτοῖς διὰ της μακρᾶς συνδόξαντα σιωπῆς, καὶ τῆς ἕως τοῦ νῦν ἀνοχῆς, ἐκ παλιµθολίας ὥσπερ ἀναπαλαίειν, εὖ ἂν ἔχοι, xal χάρις, ὅτι τὸ µάχιμον καταθέµενοι, τὸ εἱἰρηναῖον προτετιµήχασιν,. El δὲ καὶ ἔτι τούτων τινὲς τῶν τοῦ ακανόνος µῥημάτων ἀντιποιούμενοι, (τῆς γὰρ ἔννοίας πόῤῥω ἀποδιεστήκασι) πειρῶνται τὸ οἰκεῖον συστῆσαι θέληµα, χαὶ ἐπὶ τὸ ἄτακτον οὗ καλῶς τὴν τάξιν µεταθιθάζουσιν, ἐᾷ μὲν νῦν d βασιλεία µου τὴν τοῦ κανόνος ἑρμηνεῦσαι καὶ σαφη” νίσαι ὑφὴν, ῥᾷστην οὖσαν καταληφθῆναι καὶ διαγνω- σθηναι καλῶς τοῖς βάπτουσιν εἷς ἀκρίδεαν, καὶ κχνονικῆς ἑννοίας θιγγάνουσιν » αὐτὸ δὲ τοῦτο τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐπιτιμᾷ, τί δή ποτε τὸν κανόνα εἰδότες, καὶ τὰ ῥήματα τούτου ἐξακριθούμενοι, τὴν ἑαυτῶν συνείδησιν ἀνευλόγως ἐἑπάτησαν, καὶ τοῦ κχανόνος παραῤῥιπτουμένου ἠνείχοντο, xal τὴν ὑφεδρίαν kml τῶν πρὶν χαρτοφυλάκων ἡἠσπάζοντο " καὶ μισθὸν τούτοις τῆς τῶν ἱερῶν κανόνων περιφρονήσεως τὴν ἐπὶ τὰς λαχούσας αὐτοὺς ἸΈκκλησιας ἀπέλασιν, δίδωσι, Κανόνι στοιχοῦσα κἀάνταῦθα ἐχχλησιαστιχῷ, καὶ τοῖς Ππεριφρονηταῖς τῶν κανόνων, ἐκείνους αὐτοὺς τοὺς ἱεροὺς κανόνας εἷς ἄμύναν ἀντεξ- άγουσα. » Καὶ ἐπεὶ μετὰ τὴν τούτου προκομιδὴν τὰ ἀπὸ μακρᾶς συνήθείας κραθήσαντα, καὶ διὰ βασιλικοῦ προστάγµατος ἍµὙεγόνασι Ἁκραταιότερα, Ἀπροκάθηται µέχρι τοῦ vóv παντὸς ἀρχιερατεύοντοςν κἂν xxv τοῦτον καὶ βασιλικὸν ἔχειν ἀξίωμα, ὑπερτίμου ἢ πρωτοσυγκέλλου τυχόν. Καὶ τότε μὲν οὕτω διευλυ- τώθη τὰ ὀῆθεν ἀμφίθολον, "Eq δὲ τῷ βασιλικῷ δι- ορισμῷ κατὰ τὸ νενομισµένον ἀκολουθῶν, tf xata- σκευαζούσῃ γνώμῃ τὴν προεδρίαν τοῦ χαρτοφύλακος διὰ µόνην τὴν ἄγραφον µαχροτάτην συνήθειαν, τὴν ἀντιὶ νόµου παραλαμθανομένην, ὣς τὙέγραπται, οὗ προστίθεµαι, Οἶδα γὰρ τότε τὴν μαχρὰν συν- ήθειαν ἀντὶ νόµου κρατεῖν, δοκιμασθεῖσαν πάντως δικαστικῶς, ὅτε νόµοι καὶ κανόνες διὰ ταύτης οὗ παραλύονται- Λέγω δὲ τὴν προεδρείαν ἔχειν τὸν χαρ- quosdam pontifices ambitione quadam impulsos, chartularii dignitatem deprimere velle, perque canones in medium productos contendere, non illi sessionem supra pontifices competere, quoties eis alicujus negotii causa conveniendum sit, et una considendum in senatu, ante accessum ad sanctitatem tuam : minime ferendum majestati meo visum est, ut res tanto jam tempore proba- la, eta superioribus patriarchis, ac pontificibus aliis, atque illis ipsis adeo, qui jam non justa de causa rixantur, diuturno silentio admissa, ur- gente nulla ratione aboleatur, et quasi neglectum aliquid convellatur. Quapropter quiddam rationi εὔλογον B valde consentaneum et zsquum statuit. Quippe si adhuc pontifices immota non movere vellent , nec qua placuere superioris memoris Patribus, el ipsismet longo silentio patientiaque ad hodier- num usque diem comprobata fuerunt, ex incon- stantia velut oppugnare recte facerent, et haben- de ipsis gratie, quod abjecto pugnandi studio, pacem potius amplexi essent. At vero si quidam adhuc verba canonis usurpantes, (quando a sen- tentia longe absunt) libidinem suam probare nituntur, ordinemque nequiter in confusionem inordinatam commutant : canonis quidem majestas mea contextum interpretari ac declarare mittit, perceptu οἱ intellectu facillimum iis, qui subtili- tale sunt imbuti, mentemque canonis attingunt: verum hoc in pontificibus reprehendit, qued cum C canonem nossent, ejusque verba peraccurate te- nerent, suam ipsorum conscientiam prster ra- uonem conculcarint,et rejici canonem passi sint, ac inferiorem sessionem sub memoriz superioris chartulariis amplexi fuerint.Ideoque pro sacrorum canonum contentu, mercedem hanc eis [majestas mea| tribuit, ut suas ad Ecclesias abigantur ; ec- clesiastici canonis etiam hac in parte vesligiis insistens, el ad adversus canonum contemptores, ipsos canones sacros in subsidium producens. » Et quoniam hoc promulgato ea, quse longa consuetudine invaluerant, per ipsius etiam prin- cipis ediclum magis stabilita fuerunt : chartula- Drius in hunc usque diem sedet ante quemlibet pontificem, licet dignitatem habeat ab ipso prin- cipe concessam, ut hypertimi, vel protosyncelli. Actunc quidein ambiguum hoc ita solutum fuit. Ego vero sicut imperatoris sanctioni, prout legi- bus receptum est, assentior : ita sententiam, chartulario primam sessionem astruentem, per solam non scriptam longissimi temporis consuetu- dinem, quz» legis (ut antea scripsimus) loco duci- tur (63), minime probo. Quippe tunc scio diutur- nam consuetudinem pro lege valere omnino tamen in judicio prius examinatam, cum leges et canones NOTA. (63) 1. 34 D. Delegib. et |. 9 C. Que sit long. consuet. PATROL. 8. CXIX. 1191 JUS CANONIGUM um aliquos habitare, solio Constantinopolitano sub- A σφαλμάτων ψυχικῶν διορθώσεως. Κατὰ δὲ ἱερωμί- jectos. νων καὶ μοναχῶν, περὶ πασης ἐγχληματικῆς xui χβηματικης αἰτιάσεως. Περᾷ γὰρ xai µέχρι Γαδείρων αὐτῶν ἡ δ,καιοδοσία τοῦ,χαρτοφύλακος, εἰ δοίη τις χάχεῖσί τινας κατοικεῖν ὑποκειμένους τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Jam vero, quod presidet ipse duodecim pa- «Τὸ δὲ προκαθησθαι τοῦτον δωδεκάδος πατριαρχι- triarchalibus nolariis, eam ex sede fidem ha- κῶν νοταρίων αὐτοπιστίαν ἐχόντων, οἵαν ἔχει χαὶ ἡ bentibus, quam habent duodecim notarii tam δωδεκὰς τῶν τοῦ Βήλου xal τοῦ Ἱπποδρόμου κριτῶν Veli, quam Hippodromi judicum (mitto namque (ἱῶ γὰρ εἶπεῖν δωδεκάδος διπλης, ὅτι τῶν πατρια- dicere, bis duodecim: cum patriarcharum hu- χῶν 54 φιλανθρωπία καὶ συγκατάθασις οὐχ ἕλκεται manitas et submi-sio petrabi se non patiatur πρὸς ἀναίρσιν τῶν νενοµισµένων ἀνέκαθεν), ὡσαύ- ad evertendum ea, qui antiquitus in usu sunt), Ίτως καὶ τὸ προχαθησται τῶν μητροπολιτῶν ἓν ταῖς ac ratione consimili, quod prasidel ante metro- Ψήφοις τῶν Ὑχπηρευουσῷῶν ἁγιωτάτων — bonu», politanos in electionibus episcoporum ad vacantes καὶ àv ταῖς ἴξωθεν τοῦ πατριαρχικοῦ βήματος ecclesias, et in iis publicis congressibus, qui extra p Ὑινομέναις κοιναῖς συνελεύσεσιν, ἀλλὰ μὴν καὶ iep- patriarchale tribunal fiunt, imoetiam in festorum ᾖτασίµοις πανδήµοις τελευταῖς τε καὶ πανηγύροσν, publicis cesrimoniis atque conveutibus, non solum οὐ µόνον ἐντὸς γῶν τῆς ἐκκλλσίας μερῶν, à b ipsas intra partes ecclesie, verum etiam quovis τόπῳ παντὶ, ὅπερ οὐδενὶ διακόνῳ πεφιλοτίμητα, in loco, quod nulli concessum est diacono pro- διὰ τὸ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ τη κανύνος τῆς ἁγίας χαὶ pterea quod disertis verbis a xvitrcanone sancte οἰχουμενικῆς πρώτης σποδοῦ πωλύεσθαι, ποῦ θήσεις, ac universalis prim: synodi prohibealur:quonam ἀκροατὰ συνετώτατε; Πάντως ἂν εἴποις τούω quzso referes, auditor prudenlissime? Omnino fa- πάντων δοθῆναι τὴν Εξουσίαν αὐτῷ, διὰ τὸ λογζι- leberis horum omnium polestatem ei tributam Ἅσθαι στόµα, καὶ χείλη, καὶ χεῖρας ὡσανεὶ πατριαρ- proplerea, quod existimelur esse os, οἱ labra, et tác. Ἔλκει pe τὸ πρόθυμον εἰπεῖν καὶ ὑπεξεργά- manus quodam modo patriarche. Abripit me σασθαι, τίνος χάριν παρὰ τοὺς ἄλλους προκαθηµέ- proclivis impetus animi, ut dicam, et accurate vow; ὁ χαρτοφύλαξ xai µόνος διττοῖς ἔκκλησιαστι- declarem, quam ob causam supra csleros prsssi- xotc µεγαλύνεται τάγµασιν, ἐπισκοπειανοῖς On, des solus chartularius ordines ecclesiasticos ma- καὶ σεκρετικοῖς, "Ox δὲ τῆς τούτων εὑρέσεως Uxo- joris auctoritatis causa geminos habeat, episco- 40pz τις τιµήεσσα πρόχειται, καὶ τὸ πρᾶγμα pianorum videlicet, acsecreticorum. Sed'quoniam παρακαλεῖ xal ταύτην ἀργυρογνωμονῆσαι διὰ τὴν institutionis horum insigne quoddam fundamen- c τῆς ἀληθείας παράστασιν, ἀναμεινάτω πρὸς μικρὸν tum est, ac res ipsa postulat, hoc ipsum quoque ὁ λόγος τὴν τῶν ῥηθέντων ταγμάτων συζήτηση, veritatis exhibendee causa examinari : paulisper καὶ ῥητέον, τίνος χάριν παρὰ τὴν τῶν θείων xzw- differamus eam orationem, qua supradictos in. vov μερίληψιν, ἓν διακόνοις ὁ χαρτοφόλαξ ταττό- ordines disquiremus, ac dicamus; quamobrem µενος, τῶν ἀρχιερέων προχάθητα.. Τὸ ζήτημα prater id, quod sacris canonibus continetur, char- τοῦτο τὸ πολυθρύλλητον πολλὰ κατὰ διαφόρους χαι- tularius diaconorum in numero consistens, ante poo; ἀνήγειρε σκάνδαλα, xxi µεγάλη τούτου xrui- pontifices sedeat. Hzc pervulgata quaestio multa έτασις Ὑέγονε μέσον τοῦ Ὑαρτοφύλακος καὶ των diversis temporibus excitavit scandala, varieque disceptala fuit inter chartularium et pontifices solii Constantinopolitani, Cumque cognitio patriar- chalis, pontificibus favens, eisdem obiter arrideret, ob indicati superiuscanonissenlentiam : prolatuin est edictum clarissimi principis, domini Alexii Comneni, quo hzc ad verbum continentur : « Ecclesiastici (02) decori curam majestas mea gerens, et cum in. omni civili statu bonum or- dinem requirens, tum hoc instudiosus incumbens, utis magis eliam sacris in rebus observetur ; privilegia cuique graduum ecclesiasticorum jam olim tributa, eumque slatum, qui hactenus in eis viguit, etiam deinceps immutabilem subsistere ac permanere cupit, et equum censet, sanctissime domine, velut a tot annis acceptum, et longo jam spatio temporis observatu'n, et perpetuis ab uno tempore in aliud progressionibus hucusque citra mutationem praeclare confirmatum ac sta- ἆρχιερεων τοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ τάχο μειδιώσης ἀχροθιγῶς τῆς ἀπὲρ τῶν &oyit- ῥέων πατριαρχικῆς διαγνώσεως διὰ τὸν τοῦ ῥηθὸ- τος ἀνωτέρω κανόνος περίληψιν, προεκοµίαθη πρόσ- ταγµα τοῦ ἀοιδίµου βασιλέως, Χυροῦ ᾽Αλεξίου τῶ Κομνηνοῦ, τάδε κατὰ ῥῆμα διχλαµθάνον * « Ἡ βασιλεία µου τῆς ἐκχκλησιαστικῆς εὐπυσμία φροντίζουσα, καὶ τὸ εὔτακτον καὶ ἓν παντὶ μὲν ζητοῦσα τῷ πολιτεύματι, ἐπιπλέον δὲ τοῖς θείοις τοῦτο ἐπολιτεύεσθαι διὰ σπουδης τεμένη, c ἀρχῆθεν ἀπονενεμημένα ἨἈπρονόμια ἑκάστῳ τῶν ἐκκλησιαστικῶν βαθμῶν, καὶ τὴν ἄχρι καὶ δεῦρο ἐπικρατήσασαν ἓν τούτοις κατάστασιν, κατὰ 0 ἀναλλοίωτον xal sic τὸ ἑξῆς εἶναι χαὶ διααένειν βούλεταί τε καὶ εὐδοκεῖ, ἁγιώτατε δέσποτα, ὡς xi παραδεχθεῖσαν διὰ τοσούτων boy), καὶ τῷ μακρῷ χρόνῳ ἐμπολιτευσαμένην, xal ταῖς ἀπ ἄλλο εἰς ἄλλον κατὰ τὸ ἀνεξάλλακτον ἕως τοῦ vov µεταθήαι- NOT £. (62) Vide Novellam x Alexii Comneni. 1493 GRAECO-ROMANUM. 1194 σιν ἐπικριθεῖσαν καὶ βεθαιωθεῖσαν καλῶς. Επεὶ ObAbilitum. Quia vero nune majestas mea didicit, νῦν ἡ βασιλεία µου µάθοι, ὣς τινες τῶν ἀρχιερέων ἀντιφιλοτιμούμενοι πειρῶνται τὸ τοῦ χαρτοφύλαχος ὑποθιθάσαι προνόµιον, xal κανόνας εἷς μέσον προ- φέροντες, διὰ τούτων φιλονεικοῦσι μὴ προχαθῆσθαι αὐτὸν τῶν ἀρχιερέων, ὁπηνίκα δέοι τούτους συνέρ- χεσθχι κατά τινα χρείαν, καὶ συνεδριάζειν κατὰ ταυ- τὸν, πρὸ τῆς tli τὴν ἁγιωσύνην σου εἰσελεύσεως, οὐχ ἀνασχετὸν τῇ βασιλεᾳ µου ἴδοξε, πρᾶγμα διὰ τοσούτου χρόνου βχσανισθὲν, καὶ τοῖς πρὶν πατριάρ- . 42: χαὶ τοῖς ἄλλοι ἆἄρχιερεσιν, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτοῖς τοῖς νῦν οὐ, ἐπ εὐλόγφ ἐρίζουτι πράγματι διὰ τῆς πολυηµένου δεχθὲν σιωπῆς, κατὰ τὸ παρ: έλκον ἀθετηθῆναι, καὶ ὥς τι τῶν: ἡμελημένων παρα- συρΏναι. — Tolvov καὶ διορίζεται πράγματι καὶ πάνυ δίκαιον τοῦτο. El μὲν γὰρ αἱροῖντο καὶ πάλιν οἱ ἀρχιερεῖςς μὴ κχινεῖν τὸ ἀκίνητα, μηδὲ τὰ τοῖς πρὶν δεδογµένα Πατράσιν, ἀλλὰ δὴ xal αὐτοῖς διὰ της μακρᾶς συνδόξαντα σιωπῆς, καὶ τῆς ἕως τοῦ vov ἀνοχῆς, ix παλιµθολίας ὥσπερ ἀναπαλαίειν, εὖ ἂν ἔχοι, xal χάρις, ὅτι τὸ µάχιμον καταθέµενοι, τὸ εἱρηναῖον προτετιµήκασιν, El δὲ καὶ ἔτι τούτων vivo τῶν τοῦ — xavóvot µῥημάτων ἀντιποιούμενοι, (τῆς γὰρ ἔννοίας πόῤῥω ἀποδιεστήκασι) πειρῶνται τὸ οἰκεῖον συστῆσαι θέλημα, χαὶ ἐπὶ τὸ ἄτακτον οὐ καλῶς τὴν τάξιν µεταθιθάζουσιν, ἐᾷ μὲν νῦν d βασιλεία µου τὴν τοῦ κανόνος ἑρμηνεῦσαι καὶ σαφη- νίσαι ὑφὴν, ῥᾷστην οὖσαν καταληφθῆναι καὶ διαγνω- σθηναι καλῶς τοις βάπτουσιν εἷς ἀκρίδεαν, καὶ κχνονικης ἐννοίας θιγγάνουσιν » αὐτὸ δὲ τοῦτο τοῖς quosdam pontifices ambitione quadam impulsos, chartularii dignitatem deprimere velle, perque canones in medium productos contendere, non illi sessionem supra ponlifices competere, quoties eis alicujus negotii causa conveniendum sit, et una considendum in senalu, ante accessum ad sanctitatem tuam : minime ferendum majestati meo visum est, ut res tanto jam tempore proba- la, eta superioribus patriarehis, ac pontificibus aliis, atque illis ipsis adeo, qui jam non justa de causa rixantur, diuturno silentio admissa, ur- gente nulla ratione aboleatur, et quasi neglectum aliquid convellatur. Quapropter quiddam rationi εὔλογον B valde consentaneum et zquum statuit. Quippe si adhuc pontifices immola non movere vellent , nec qua placuere superioris memoris Patribus, et ipsismet longo silentio patientiaque ad hodier- num usque diem comprobata fuerunt, ex incon- stantia velut oppugnare recte facerent, et haben- d: ipsis gratie, quod abjecto pugnandi studio, pacem potius amplexi essent. At vero si quidam adhuc verba canonis usurpantes, (quando a sen- tentia longe absunt) libidinem suam probare nituntur, ordinemque nequiter in confusionem inordinatam commutant : canonis quidem majestas mea contextum interpretari ac declarare mittit, perceptu et intellectu facillimum iis, qui subtili- tale sunt imbuti, mentemque canonis attingunt: verum hoc in pontificibus reprehendit, qued cum ἀρχιερεῦσιν ἐπιτιμᾷ, vi δή ποτε τὸν χανόνα εἰδότες, C canonem nossent, ejusque verba peraccurate te- καὶ τὰ ῥήματα τούτου ἐξαχριθούμενοι, τὴν ἑαυτῶν συνείδησιν ἀνευλόγως ἑπάτησαν, καὶ τοῦ κανόνος παραῤῥιπτουμένου ἠνείχοντο, xal τὴν ὑφεδρίαν imi τῶν πρὶν Ὑχαρτοφυλάκων ᾖἠσπάζοντο καὶ μισθὸν τούτοις τῆς τῶν ἱερῶν κανόνων περιφρονήσεως τὴν ἐπὶ τὰς λαχούσας αὐτοὺς ΊΈἘκκλησιας ἀπέλασιν, δίδωσι, Κανόνι στοιχοῦσα κἀνταῦθα ἐκκλησιαστικῷ, καὶ τοῖς Ππεριφρονηταῖς τῶν Ἱανόνων, ἐκείνους αὐτοὺς τοὺς ἱεροὺς xavóvac εἷς ἄμύναν ἀντεξ- άγουσα. 0 Καὶ ἐπεὶ μετὰ τὴν τούτου προχομιδὴν τὰ ἀπὸ μακρᾶς συνήθείας ἸΧραθήσαντα, καὶ διὰ βασιλικοῦ προστάγµατος Ἁµεγόνασι Ἁκραταιότερα, Ἀπροχάθηται µέχρι τοῦ νῶν παντὸς ἀρχιερατεύοντοςν κἂν τύὐχῃ τοῦτον καὶ βασιλικὸν ἔχειν ἀξίωμα, ὑπερτίμου f πρωτοσυγκέλλου τυχόν. Καὶ τότε μὲν οὕτω διευλυ- τώθη τὰ ὀῇθεν ἀμφίθολον. Ἐγὼ δὲ τῷ βασιλικῷ δι- opwpup κατὰ τὸ νενομισµένον ἀκολουθῶν, τῇῃ κατα- σκευαζούσῃ γνώμῃ τὴν προεδρίαν τοῦ χαρτοφύλακος διὰ µόνην τὴν ἄγραφον µακροτάτην συνήθειαν, τὴν ἀντὶ νόµου παραλαμθανομένην, ὣς τὙέγραπται, o) προστίθεµαι, Οἶδα γὰρ τότε τὴν μαχκρὰν συν- ήθειαν ἀντὶ νόµου κρατεῖν, δοχιμασθεῖσαν πάντως δικαστικῶς, ὅτε νόμοι xal κανόνες διὰ ταύτης οὗ πχαραλόονται- Λέγω δὲ τὴν προεδρείαν ἔχειν τὸν χαρ- nereni, suam ipsorum conscientiam prster ra- lionem conculcarint,et rejici canonem passi sint, ac inferiorem sessionem sub memorie superioris chartulariis amplexi fuerint. Ideoque pro sacrorum canonum contentu, mercedem hanc eis [majestas mea] tribuit, ut suas ad Ecclesias abigantur ; ec- clesiastici canonis etiam hac in parte vestigiis insistens, el ad adversus canonum contemptores, ipsos canones sacros in subsidium producens. » Et quoniam hoc promulgato ea, qus longa consuetudine invaluerant, per ipsius etiam prin- cipis edictum magis stabilita fuerunt : chartula- Drius in hunc usque diem sedet ante quemlibet pontificem, licet dignitatem habeat ab ipso prin- cipe concessam, ul hyperlimi, vel protosyncelli. Αο tunc quidem ambiguum hoc ita solutum fuit. Ego vero sicut imperatoris sanctioni, prout legi- bus receptum est, assentior : ita sententiam, chartulario primam sessionem astruentem, per solam non scriptam longissimi temporis consuetu- dinem, quz legis (ut antea scripsimus) loco duci- tur (63), minime probo. Quippe tunc scio diutur- nam consuetudinem pro lege valere omninotamen in jadicio prius examinatam, cum leges et canones NOTAE. (63) 1. 34 D. De legib. et 1. 9 C. Quo sit long. consuet. PATROL. Ga. CXIX. J8 1195 . JUS CANONIGCUM. 1196 per eam non debilitantur. Igitur aio,chartularium A τοφύλακα, κατὰ τὴν τῶν θείων Χανόνων περίληξι», habere primam sessionem etiam secundum id,quod sacris canonibuscontinetur:quod saue sacra princi. piscircumspectio tunc spontereticuit.Nam licetin- dicatusille.Nicseniprimi concilii canon statuit, dia- conum nec participare. nec sedere ante sacerdotes, septimus tamen canon sanct:e ac universalis sexize synodi jubet,utisqui personam patriarcha, velsim- pliciter episcopi geri!,ante sacerdotes sedeat. Ideo- que magnusac sanctus etiam Cyrillus, Alexandrinus papa, capiti fasciam circumdedit auream, quo tempore sanct: et universali tertie synodo ργᾶ- fuit. QuippeCelestinilocum obtinebal ejus, qui Ro- manam tunc regebat Ecclesiam; quemadmodum τοῦτο ὅπερ 4 βασίλειος Orla περιωπὴ ἑκοντὶ τηνι- καῦτα παρεσιώπησε, Κἂν γὰρ ὁ ῥηθεὶς τῆς ἐκ Χι- xzig πρώτης συνόδου κανὼν διορζηται, qx µετα- λαμθάνειν μηδὲ καθῆσθχι πρὸ τῶν ἱερέων διάκονον, ἀλλ’ ὁ t κανὼν τῆς ἁγίας και οἴκουμενικης ἕκτης συνόδου παραχελεύετχι, τὸν ἈἘπέχοντα πρόσωτον πατριαρχιχὸν ἢ ἁπλῶς ἐπισκοπιχὸν, πρὸ τῶν ἱερέων καθέζεσθαι. Διὸ καὶ ὁ μέγας dy Κύριλλος ὁ πα- πας Αλεξανδρείας, ἐπὶ κεφαλῆς ἸΧρησοῦν λῶρον περιεθἐθλήτο, ὅτε τῆς ἁγίας καὶ οἰχουμενικῆς τρ-- της συνόδου προίστατο. ᾿Επεῖχε γὰρ καὶ τὸν τόπον τοῦ Κελεστίνου, τοῦ τὴν ᾿Εκχλησίαν τῆς Ρώμης ἰθύνοντος, χαθὼς τοῦτο παρίσταται ἐκ τῶν — voxxu- liquet ex actis ejusdem synodi tertie. Et qua Ce- Bev τῆς τρίζης συνόδου. Καὶ ὡς ἐκεῖνο ἐμεγαλύ- lestinus utebatur gloria, secundum sanctionem apostolis zequalis illius sancti magnique Constan- tini, factam ad sanctuin Silvestrum, cum imperii sceptra per Dei providentiam ex veteri Roma transferrentur in hanc urbem urbium principem ; qua statuitur, aurea fascia tum ipsius sancti Sil- vestri, tum successorum ejus, pontificum Roma- norum caput condecorari debere : eadem et Cy- rillus exornabatur. Quamobrem et ii, qui post ipsum Alexandrie ponüficatum gessere, propter eternam memoriam ejus, quod tunc decretum fuit, eodem modo in hunc usque diem titulo suo cohonestantur.Cumque omnes alii capitibus aper- lis res sacras peragant, solus Alexandrinus pa- triarcha rem divinam facit, fascia dicla caput ob- volutus. Quinetiam xm illos cardinarios Pape consimiliter videmus pileis aureis ornatos (61), veluti Papa personam representantes, ejusque jura fulcientes. Nam appellatione cardinis apud Roma- nos potes forium veniunt. Itaque consentaneum est, eos haud dubie verum dicere, qui perhibent, etiam cujusque temporis chartularium aurea ejus modi liara, certos ante annos, in puhlicis quibus- dam conventibus usum, qui non tantum pro more haberentur in Ecclesiis, verum etiam in proces- sionibus, et foris publicis. Atque cquidem certo scio, in hunc usque diem repositum esse pileum ejus modi auro interspersum in arca chartularii : neque longum intercedit, ac remotum lemporis spatium, sed rei memoria recens est. Nec ignobi- lis invidia, vel imperita scilicet religio, magnum ejusmodi privilegium hujus officii aboleverunt. Quippe per ipsam te veritatem obtestor, per cha- ritatem fraternam, per amorem erga Deum, dic mihi, quodnam majus fueril opera pretium,quam chartularium videre nonnunquam per forum pro- cedentem cum auro interspersa tiara, qui mulo vehatur, et more palriarchali ornatus sit albo lin- teo,quemadmodum id quoque per indicalam san- vtto, xatà τὸ θέσπισμα τοῦ Ἰσαποστόλου ἁγίο μεγάλου Κωνσταντίνου, τὸ γεγονὸς πρὸς τὸν ἅγιον Σίλθεστρον, ὃτε τὰ σκῆπτρα τῆς βασιλείας ix τῆς παλαιᾶς Ῥώμης κχατὰ Θεοῦ πρόνοιαν µετετέθησαν tl; τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν, χαὶ διοριζόµενον, μετὰ χρυσοπάστου λώρου τὴν τοῦ ἁγίο Σιλθέστρου χεφαλὴν, καὶ τῶν µετ αὐτὸν ἀρχιερέων τῆς Ῥώμις Κατακαλλύνεσθαι, καὶ αὐτὸς τοιουτοτρόπως καθ- ωραΐζετο. Κάντεῦθεν xal ol μετ’ ἐκεῖνον εἰς ᾿Αλεξάν- ὄρειαν ἀρχιερατεύοντες, διὰ μνήμην αἰώνιον τοῦ τότε συνδόξαντος, ὡσαύτως µέχρι τοῦ vov Χατακο- σμοῦνται στηλογραφυύμενο. Καὶ πάντων ἀἄπερι- Χχλύπτοις ἱερουργούντων ταῖς κχεφαλαῖς, μόνος ὁ πατριάρχης Αλεξανδρείας ἱερουργεῖ μετὰ τοῦ λώρου C τὰν χεφαλὴν ἁκαλυπτόμενος, Καὶ τοὺς δώδεχα ο Καρδηναρίους τοῦ Πάπα παρομοίως βλέπομεν κε- κοσµένους χρυσοῖς ἐπιολήμασιν, ὡς ἀντιπροσιωποῦν- τας τῷ Πάπα, xxi τὰ τούτου στηρίζοντας δέκαια. Κάρδων γὰρ παρὰ Ῥωμαίος, al φλιαὶ τῶν θυρῶν ὀνομάζονται. ΄Αραρεν οὖν ἀληθεύεν ἑναργῶς τοὺς λέγοντας xal τὸν xal χατὰ χαιροὺς χαρτοφύλακα μετὰ τοιαύτης νιάρας χροσης πρὸ µετρουµένων Ὑχρόνων τινῶν, Év τισι πανδήµοις δοξάζεσθαι πανηγόρεσιν, ob µόνον ἐπ Ἐκκλησίας Ὑινομέναις, ὡς εἴωθεν, ἀλλὰ καὶ ἐν προόδοις, καὶ ἀγοραῖς. Πεπληροφόρημαι δὲ xal αὐτοὺς, ἀποχεῖσθαι µέχρι τοῦ νῦν εἷς τὸ τοῦ χαρτοφύλαχος κιθώτιον, χρυσόπαστον τοιοῦτον ἐπί- ὄλημα καὶ χρόνος οὐκ fa: γηραλέος xxi πέµπελος, Ὦ ἀλλὰ νέος καὶ πρόσφατος. Καὶ φθόνος οὐχ ἁγενὴς, ἢ καὶ ἀπαίδευτος ὅηθεν ελάδεια, τὰ τὸ τοιοῦτων σχολάσαντα μέγα τοῦ ὀφφικίου προνόµιον. Τί γὰρ, εἰπέ µοι πρὸς τῆς ἀληθείας αὐτῆς, πρὸς τῆς ἀδελφι- κῆς ἀγάπης, πρὸς της χατὰ θεὸν διαθέσεως, εἴη ἂν σπουδαιότερον, τοῦ βλέπειν ἔστιν ὅτε τὸν χαρτο- Φύλαχα διὰ τῆς ἁγορᾶς προοδεύοντα μετὰ χρυσοπά- στου τιάρας, xal ἐποχούμενον iv ημιόνν, πατριαρ- χιχῶς μετὰ ἐθονίου χεκοσμηµένη λευκοῦ, καθὼς καὶ τοῦτο διὰ τοῦ ῥηθέντος θεσπίσµατος ὥρισται, καὶ ὑπὸ ἐξκουθιτώρων δορυφορούµενον», El µή τις VARIA LECTIONES. 84 κεχοσμημµένον, NOTE. (64) Note cardinales Ecclesie Rom. olim duodecim fuisse. 1197 GRJECO-ROMANUM. 1198 λέγει προτιµητέαν εἶναι τὴν κεφαλἠν τῆς χειρὸς, fi A clionem statutum est , et excubitorum habeat ἄλλου μέλους τοῦ σώματος, Τοῦτο γὰρ διὰ τήν εὖ- θειαν οὗ παραλληλίζεται, Αλλ’ ἑπανιτέον ὅθεν ὁ λόγος µετέπεσε, xal ζητητέον, τίνος χάριν τῶν μὲν ἄλλων σεχρέτων οἱ προχαθήµενοι µόνοις ἑξ- υπηρενοῦνται σεχρετικοῖς δουλευταῖς * 5 δὲ χαρτοφύ- λαξ τἆγμασι διττοῖς διακονητῶν µεγεθύνεται, Φαμὲν οὖν, ὅτι τὰ τοῦ χαρτοφύλαχος δίκαια ψυχικῶν ῥπα- σµάτων εἷς καθαρτήρια, xal νοσημάτων σωματικῶν ἀλεξιτήρι«. Διὸ καὶ τετύπωται, ταγμάτων διττῶν ὑπουργοῖς αἀτὰ κχατευθύνεσθαι. Αν γοῦν θεμιστεύων προκάθηται, xal δικαστικὰἁ διὐλίζων νοήµατα vó- µους συνάπτῃ νοµίµοις θεσπιωδήµασι, καὶ χκανόσι κανόνας ἁρμολογῇῃ, ἂν δικολογῶν προτάσεις κα satellitium ? nisi quis dicere velit, plus honoris deferendum capiti, quam manui,vel alteri membro corporis.Nam hic comparatio, ceu stulta, non in- Slituitur.Sed redeundum, unde deflexit oratio, et inquirendum, quamobrem aliorum secretorum praesides secreticis duntaxat servitiis ulantur : cum chartularius auctoritatis majoris causa gemi- nos habeat ministrorum ordines. Itaque dicimus, in eo versari jura chartularii,ut animorum sordes expurget,ac morbis corporeis medicinam adhibeat. Ideoque statutum est, hzc esse dirigenda per ge- minorum ordinum administros. Sive igitur jus di- cens prasideat, et judiciaros percolans intelle- ἀντιθέσεις σφυρηλατῇῃ, καὶ τὰς μὲν ἀποσμιλεύῃ τῇ Bclus, leges cum legum sanctionibus componat, et λυδίφ τῆς διαγνώσεως, τὰς δὲ παραδέχηται . καὶ τέλος, ἂν κρίσεις πατριαρχικῶν νοταρίων ζυγοστατῇ, σεκρετικῶν διαλαλιαῖς µεγαλόνεται ' xal μᾶλλον, ὅταν τὸ δικαστήριον ἐν µόνοις πραγµάσι στηµονίζη- ται, Ki δὲ προκάθηται ψυχικῶν ἀῤῥωττημάτων ϐθε- ῥαπείαν ποιούμενος, καὶ σεαηπότων τραυμάτων ἐπισκεπτόμενος χαχόηθειαν, πη μὲν σιδήρῳ χωνεύων τοῦ πάθους τὴν ὑπουλότητα, πῃ δ᾽ ἐπιπάσσων ux φάρμακα, παρὰ τῆς τάξεως ὑπηρετεῖται τῶν ῥἔπι- σκοπειχνῶν. El δ' ἔστιν ὅτε κατὰ διορισμὸν πα- τριαρχικὸν, τινὰ τῶν προνομίων τούτων παρασα- λεύοιντο, τέως ἐγὼ ἀγνοῶ, καὶ συγγνώµης ἀξιωθή- σοµαι, τὴν παλαιὰν ἁναδιδάσκων παράδοσιν, Τούτων οὖν οὕτω καλῶς διευκρινηθέντων, ὡς οἶμαι, ἄναγ- canones cum eanonibus conciliet : sive causas agens, propositiones et objectiones sub incudem revocet, et has quidem velut abradat per Lydium cognitionis lapidem, illas admittat ; sive denique judicia not»rioru:n partriarchalium ponderet, per secreticorum ministrorum decreta magnam aucto- ritatem consequitur; presertim cum solis in rebus judicium texit. Sin ita praesidet, ut zgritudinibus animi remedium adhibeat,et putridorum vulnerum feditatem inspiciat, ac nonnunquam ferro latens vitii malum adurat, nonnunquam mitia inspergat medicamenta, ordinis episcopianorum ministerio ulitur. An vero interdum sic jubente ac volente patriarcha usuveniat, ut aliquod horum privile- καῖαν ἔδοξέ µοι ποιῆσαι καὶ πρὸς τὸν κατὰ καιροὺς C giorum loco moveatur; equidem scire non possum, χαρτοφύλακα δικαίαν ἀξίωσιν, Δέσποτά µου yapto- φύλαξ, τὸ ἐμπιστευθέν σοι τάἆλαντον ἀπὸ θεοῦ παντοκράτορος, µὴ καταχωσθείη διὰ νωθρείαν σου, ἵνα μὴ ἀχούσῃς δοῦλος πονηρὸς καὶ ἀχάριστος * μηδὲ οἱ veniam merebor, qui consuetudinem antiquam doceo.His igitur in hunc modum recte declaratis, ut arbitror, necessarium mibi visum est, ut justam petitionem ad cujuvis temporis chartularium in- τὰ κέρμα τῶν μεγάλων προνομίων αὐτοῦ προδοθεη Stiluam. Domine mi cbartophylax, talentum fidei κατὰ Gv πολλὴν ἐπιείχειαν ' ἀλλὰ διαδοθήτω πρὸς dum creditum ab omnipotente Deo, per ignaviam τραπεζίτας, xal διπλασιασθήσεται. Σκοτόν σε κατ- luam ne defossum sit ; ne servus nequam et ingra- έστησε δεύτερον ὁ θεὺς διὰ χειρὸς ἐπισχοπικῆς. lus appelleris: neve magnorum hujus ofticii pri- Κάντεῦθεν ἐπὶ τῷ στόµατἰ σου πάντες εἰσέρχονται — Vilegiorum xs, nimia mansuetudine tua prodatur, εἰς olxov Θεοῦ παντοκράτορος, καὶ ἐπὶ τῷ στόµατί Sed inter nummularios distribuatur,et duplicetur. σου ἐξέρχονται. MÀ οὖν εἴπῃς, Τί δοθείη µοι, καὶ Allerum te scopum Deus episcopalem manum τί προστεθείη µοι πρὸς µέριμναν ὁλοχρόνιον ; Μηδὲ constituit. Quo fit, ut ad os tuum omnipotentis σιγήσῃς, μηδὲ καταπρα΄νῃς, μηδὲ λαλήσις ὡς Dei domum omnes ingrediantur, et ad os tuum ἀνθρώποις ἀρέσκων, εἶπεν Ó µέγας ἀπόστολος egrediantur. Non ergo dixeris : Quid dari mili Παῦλος, κατ’ ἔχετνον τὸν πονηρὸν μισθωτὸν, τὸν P possit, et quid adjici ad sollicitudinem perpetuam? xx0' ἑαυτὸν ψιθυρίσαντα τὸ ἐκλεῖπον ἐκλειπέω, Neve lacueris, nec demulseris, nec locutus fueris, τὸ ἐσκορπισμένον μὴ συναχθείη, xal τὸ συντετρι- — Veluti qui hominibus placere velis, inquit magnus µένον μὴ ὁλομεληθείη. "Apxet γὰρ τῇῃ ἡμέρ ἡ κα- illePaulusapostolus instar illius pravi mercenarii, xía αὐτῆς. )Αλλὰ σήρυξον ἀποστολικῶς, ἐνώπιον qui apud semetipsum susurrabat : Deficiat, quod θεοῦ τὴν ἀλήθειχν, ᾿Επίστηθι εὐκαίρως, ἀκαίρως, deficit, dispersum non colligatur, contritum non ἔλεγξον, ἀἐπιτίμησον, παραχάλεσον, κακοπάθησον, redintegretur. Sufficit namque diei afflictio sua. ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου Sed potius apostolico more veritatem in conspectu πληροφόρησον. Kal τάχα νεχνικῶς οὕτω τὸν καλὸν Deivrewdicato.Insta opportune,impor'une. Redar- ἀγῶνα κατὰ τὸ ἀπῃτημένον ἀγωνισάμενος, καὶ τὴν gue,increpa, cohortare, tolerans esto, fac offieium διακονίαν σου αυντηρήσας ἀνεπιθούλευον καὶ evangelistz, ministerium tuum imple. Λο fortassis ἀμείωτον iv τῷ μηδενὶ ἂν ταπεινώσῃς τοὺς ἆντι- Ἱία juveniliter absoluto ργῷσἰαγο certamine, prout πίπτοντας, καὶ ipetg. Τὸν δρόµον τετέλεχκα, τὴν abste postulatum fuerit, et conservato ministerio πίστιν τετήρηκα. Λοιπὸν ἀπόκειταί µοι τῆς δικαιο- {πο citra insidias, ac minime deminuto, in nullo σύνης ὁ στέφανος. 'Oc καὶ δοθήσεταἰ σοι παρὰ Oso) humiliabis adversantes, ac dices : Cursum absolvi, 1199 JUS CANONIOUM 1200 fidem consertavi. De cztero reposita mihi est co- A παντοκράτορος fv τε νῦν alvi, χαὶ ἓν τῷ µέλλοντι, ἐν rona justitie Que quidem dabitur tibi ab omni- potente Deo tam in hoc s:culo, quam in futuro, idque in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et imperium in secula. Amen. EJUSDEM Cognitio, de disceplata in synodo quastione,num unus et idem duabus sobrinis jungi debeat. Atheniensium tam iudigenz,quam advenz,nulli alii rei vacabant, inquit magnus ille Paulus, quam ut aliquid novi tum proferrent, tum audirent. At vero Ecclesia Dei, vel sacra potius regia sanctts- sim: Dei majoris Ecclesise, a sanctis Patribus decreta corroborans, omnem superfluitatem novi- tatis speciem habentem radicitus exstirpal, et cul- mum veritalis ad ferendum fructum centuplum vultcrescere.Proficit enim per Dei gratiam,in omni accepta Deo tam oratione, quam negotio. Quam- obrem etiam id, de quo non ita pridem quzsitum est in synodo, num unus et idem duabus sobri- nis copulari debeat, minime voluit ceu novum aliquid, in angulum aliquem cadere neglectum : sed uti rem alicujus momenti et utilissimam, ad examen publicum proposuit. Et quia sanctissimus ille sponsus ejus,et canonicarum traditionum me- ditator vigilantissimus,nos quoque par!icipes ejus boni esse voluit, dicimus aliquos latam et offen. sionis expertem (ut ipsi quidem aiunt) viam ape- Χριστῷ ᾿Ιησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ 7, δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας, ᾽Αμήν, TOY AYTOY. € Διάγνωσις, χάριν τοῦ λαληθέντος συνοδικῶς ζητήμ:- τος, περὶ τοῦ, el χρὴ τὸν αὐτὸν xai ἕνα ὁυσὶ δισεξτ- δέλφαις συνάπτεσθαι. » Οἱ τῶν ᾿Αθηναίων ἴθαγενεις καὶ προσήλυτοι εἰ οὐδὲν ἕτερον εὐχαίρουν, ὃ µέγας Παῦλός quet, λέγειν τι καὶ ἀχούειν καινότερον. Ἡ 'ExxÀnsíz c τοῦ Θεοῦ, καὶ μᾶλλον τὸ θεῖον ἀνάκτορον της ἁγιω- τάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης ᾿Εκχλησίας, τὰ παχρὰ τῶν ἁγίων Ἡατέρω, δογµατισθέντα — xoxvÓvouca, προθί- λυμνον ἀποσπᾷ πᾶσαν Χαινοφανη περιττότητα, αἱ θέλει τῆς ἀληθείας τὸν ἄσταχυν ἀνατέλλειν ἑἕκατο: στεύοντα. Προσκόπτει γὰρ τῇ Ὑάριτι του θεοῦ, iz παντὶ θεαρέστῳ λόγῳ καὶ πράγματι. Διά τοι τοῦτο καὶ τὸ συνοδικῶς ἐρωτηθὲν πρὸ μικροῦ, περὶ τοῦ εἰ Xp τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα ὃυσὶ δισεξαδέλφαις συνάττε- σθχι, οὐκ ηὐδόκησεν ὥς τι Χχινοπρεπὲς ὑπὸ γονίαν πεσεῖν ἀτημέλητον * ἀλλ ὡς cmouóxtov καὶ χρησ:- µώτατον, εἷς κοινὴν προέθετο κατεξέτασιν. ᾿Επεὶ o^ ὁ παναγιώτατος νυµφίος αὐτῆς, xal τῶν κχκανονικῶν παραδόσεων μελεδωνὸς ἀγρυπνότατος, ἸἨθέληαε xx ἡμᾶς συμμεριστὰς Ὑενέσθαι τοῦ ἀγαθοῦ, φαμὲν oz τινὲς πλατεῖαν ὁδὸν καὶ ἀπρόσκοπον (Oz zv, Ἡπλωσαν τῷ Δημητρίῳ τυχὸν, τῷ χρηματίσαντ. νο τ ? T, ^ ruisse Demetrio, qui Marie cujusdam maritus (; Yzu£*n Μαρίας τινὸς, δισεξαδέλφην ταύτης θεοδώρα, fuerat, matrimonio copulandi sobrinam ejus, no- mine Theodoram. Et interrogati, quamobrem, et quon:odo ad hoc invitent, aiunt, hunc contractum ad septimum gradum pertingere,propterea quod Demetrius et Mar:a, conjux ejus mortua, personas duas, et consequentur gradus duos constituant, licet ob. consensum et amorem mutuum pro una carne haberentur. Nam Maria, inquiunt, sextum cum Theodora gradum habuit, non itidem Deme- (rius, veluti qui ad personam septimam,et ejusdem numeri gradum referatur. At secundum thema (65) capitis xxxi tituli v libri xxvi Basilicorum, et canon LiV coacta in magna palatii Trullo sancte et universalis synodi, usque ad gradum sextum matrimonia tam ex affinilate, quam cogualione contracta,constrixerunt.Qua vero sextum sequun- καλουμένην ἁρμόσασθαι, Καὶ ἐρωτώμενοι, πόθεν καὶ ὅπως τοῦτο προτρέπουσι, λέγουσιν εἰς Ἑῶδσμον βαὈμὸν χαταντᾷν τὰν "τοῦ συναλλάγματος πο ησιν, διὰ τὸ πρόσωπα δύο, καὶ ἀκολούθως δύο βαθμοὺς καθίστασθαι τὸν Δημήτριον μετὰ Μαρίας τῆς ἆπ- οιχοµένης συζύγου αὐτοῦ, κἂν τῇῃ ὁμονοία καὶ τῖ στοργῇ σὰρξ µία λογίζωνται. Ἡ γὰρ Μαρία, «as, ἕκτον εἶχε μετὰ τῆς Θεοδώρας βαθμὸν, ob μὰν à Δημήτριος, ὡς εἰς ἕδδομον πρόσωπον, καὶ βαθμὺὸν τοσαυτάριθµον ἀναγόμενος, Τὸ δὲ B' θέµα, τοῦ A48 κεφαλαίου τοῦ ε τίτλου τοῦ xn βιθλίου τῶν Βασι- λυιῶν, καὶ ὁ vÓ χανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ p:- γάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενιχῆς συνόδον, µέχρι τοῦ ἕκτο βᾳθμοῦ xal αὐτοῦ τὰ K ἀγχιστείας καὶ τὰ ἐξ αἵματος ἐξεστενοχώρησαν σ.ν- αλλάγματα. Τὰ δὲ μετὰ τοῦτον, ἆδεως ἁἀπέλυσαν tur, libere conflari permiserunt. Ac tametsi pu- Ὦ ἀναχώννυσθαι, Καὶ κἂν Ἐξηνέχθη προσφάτως τόμος blicatus sit recens tomus synodalis, confirmatus eliam edicto imperalorio, quo praecipitur, ne gradu septimo conjuncti per cognationem, matri- monia contrahant: tamen ad hoc ii, qui eodem gradu per affinitatem sese constrigunt, non con- stringuntur. Magnum enim diserimen est inter necessiludinem sanguinis, el. cognaticam simpli- citer propinquitatem : ac magna inter hac stabi- lita ratio est, alios copulans, alios dirimens. Etiam συνοδικὸς, στηριχθεὶς xal προσταξει βασιλικῇ, τοὺς ££ α-ματος ὄντας ἑδδόμου βαθμοῦ μὴ συνάπτεσθαι͵ ἀλλὰ τοὺς ἐξ ἀγχιστεας οἰκείωσιν τοιουτόµετρον ἔχοντας, οὐκ ἐστενοχώρησε, Πολὺ γάρ ἐστι τὸ ἃά- φορον μέσον συγγενείάς ἐξ αἵματος, xal συγγενικᾶς ἁπλῶς οἰχειώσεως * καὶ λόγος μέγας μέσον το- των ῥἑστήρικται, τοὺς μὲν συνάπτων, τοὺς ἕξ διαιρων. Οἱ πλείους δὲ τούτων καὶ ἐπιχειρήμασι συλλογιστικοῖς, καὶ διὰ τῆς εἷς τὸ ἀδύνατον ἆἃπ- NOTAE. (65) Quod paragraphum nostri dicunt. 1201 GRJECO-ROMANUM. 1902 αγωγῆς τοὺς οἰκείους δῆθεν λόγους στηρίζουσ. Aé-A plerique horum syllogisticis argumentis, et per Ύουσι γὰρ, ὡς tl δοθεη γενέσθαι τὴν Μαρίαν καὶ abductionem ad impossibile,rationes suas fulciunt. τὸν Δημήτριον ἑνὸς βαθμοῦ μετὰ τὴν συνάφειαν, Aiunt enimsi concessum sit,Mariam οἱ Demetrium πολλὰ συµπέσουσιν ἄτοπα " oiov, Δημήτριος Ὑαμέτης — post copuletionem unius fieri gradus, absurda τῆς Μαρίας καλούμενος, καὶ γαμθρὸς τοῦ ταύτης multa concursura : verbi gratia, qued Demetrius, πατρὸς, τούτου μὲν παῖς, ἑκείνης δὲ ἀδελφὺς µετ- — qui Maris maritus esse perhibetur, el patris ejus ονοµασθήσετχι, τοῦ βαθμοῦ τῇ ταυτότητι ' καὶ οὕτω gener, ejusdem quoque filius, et frater Maris, διαπᾶσθαι τὸ συνοικέσιον, εἰς ἀλελφομιξίαεν περ- propter identitatem gradus, sit appellandus. Atque ιστάµενον. Προστιθέασι δὲ κατὰ τοῦτο τὸ ἄτοπον καὶ hoc modo dirimendum matrimonium, veluti quod τὰς ἐξ ἁλιαθέτου διαδοχὰς, ἀλλήλων τε, καὶ τῶν ἂά concubitum fratris cum sorore tendat. Addunt Ὑονέων τούτων, ναὶ μέντοι καὶ προσγειῶν, αὐτοὺς huic absurde eos eiiam successiones ab intestato, σφετερίσασθαι. ᾿Ωσαύτως καὶ τὸ µη δὀύνασθιι τοὺς lam ipsorum inler se, quam parentum, imo etiam ἑτερομερεῖς ἁρχιστεῖς ἀλλήλοις σωνάπτεαθαι, καθὼς propinquorum, sibi vindicare. Consimiliter ex una τῆς ἀγχιστείας τὰ νόμιμα διορίζονται * ἀλλὰ κατὰ τοὺς parie duntaxat affines inler se copulari non posse, γάμους τῶν ἐξ αἵματος προσγενῶν. quemadmodum aífinitatis jura statuunt : sed idem in his faciendum, quod in nuptiis sanguine pro- pinquorum. Kai μὴν iv τῇ Ῥωμαϊχκῇ συνηθείᾳ, καὶ αι bon. —— Álqui dicunt, in consuetudine Romana,et statu σιαστικ καταστάσει, aoi, τὸ ὀἐνχντον σήμερον ecclesiastico,contrarium hodie observatur. Patruus πολιτεύεται. θεῖος γὰρ καὶ ἀνεψιὸς μετὰ θείας καὶ enim, el fratris filius, cum amita et fratris filia ἀνεψιᾶς ἀκωλύτως συνάπτονται, ἕκτον ἐξ ἀγχιστεας Sine impedimento copulantur,qui gradum ex affini- καὶ ταῦτα λαχόντες βαθμὸν, ὡς τοῦ τόµω τοῦ áyu»- lale sextum oblinent : cum sanclissimi patriarcha τάτου πατριάρχαν Σισινίω τοὺς πρώτους ἐξαδέλφους Sisinnii tomus consobrinos vetuerit cum duabus χωλύσαντος δωσὶν αὐταδέλφαις συνάπτεσθαι. Δι- gerinanis sororibus jungi. Urgent prslerea, nec ενίστανται δὲ, μηδὲ ἀπρεπές τι, καὶ τῶν ὀνομάτων inlionesti quidquam, vel quod nomina confnndat, σογχυτικὸν ὑποσύρεσθει, ἐκ τοῦ τὸν αὐτὸν δυσὶ OX eo0 irrepere, quod idem duabus sobrinis copu- δισεξαδέλφαις συνάπτεσθαι ὅτι τότε φασὶ παρατη- lelur. Tunc enim, inquiunt, accurata ratio nomi- ρεῖτει τῶν ὀνομάτων ἀκρίδεια, καὶ τὸ ἀσύγχυτον ,, um habetur, et eorumdem coníusio cavetur, cum τούτων φυλάττεται, ὅτε DouÀud, τύχη μµεσιτεύει ^ Cognalioni fortuna servilis intercedit: non cum συγγένειαν " οὐ μὲν ὅταν ἐκ συναφείς ὁμοζύγων eX Copulalione conjugum iegibus admissa, velut τοῖς νόµοις δεκτῆς, ὡς ἐκ ῥίζης τινὸς πτόρθοι Ύεν- OX radice quadam, rami eonvenientes procrean- νηθῶσιν κατάλληλοι. El γὰρ Goüsin κάν τούτοις συν- lur. Nam si datum fuerit eliam in his observari τηρεῖσθαι τῶν ὀνομάτων τὸ εὐπρεπὲς καὶ ἀσύγχυ- Dominum honestatem, el declinationem confusio- τον, στενογωρηθείη καὶ τῶν τρισεξαδέλφων καὶ iS, Velul in arctum redigetur etiam ex sobrinis ἔφεξης ἡ ἐκχωρητέα 92 συνάφεια ' ἵνα μὴ κληθῶσιν natorum, et ordine sequentium licita permitten- οἱ ἐξ ἐκείνων φυόµενοι, ἀδελφοὶ καὶ τετταρεξάδελ- daque conjunclo, ne videlicel contingat ex eis qot, ὅπερ o) δέῥοκται. Καὶ αὐτοὶ, ταῦτα. Ἡμεις ὃὶ genitos appellari fratres simul, et prognatorum σκοπήσωµε» προτερον, εἰ τοῖς νόµοις xai τοῖς κανό- X Sobrinis filios, quod minime visum est. Et hex σι δοκεῖ, δύο βαθμοὺς τοὺς ὁμοζύγως Ψηφίζεσθει, quidein illi. Nos autem prius eonsiderabimus, an καὶ διὰ τοῦτὸ συγχωρητέον εἶναι τὸ, περὶ οὔ ὁ λόγὺς, leges alque canones censcani, conjuges pro duo- συνάλλαγμα. Εἴπωμεν οὖν, καὶ πάλιν ἐκκορυφώσωμεν bus gradibus habendos, 80 prepterea permitten- τὰ λεγόμενα. dum contractum, quo de agitur. Disseramus igitur, et quasi repetamus ab ipso apice, quie di- cenda veniunt. dasl τινες τὴν φωνὴν τοῦ Κυρίω τὴν λέγουσαν, Καὶ ἔσοντχι oí ὁμόζυγοι σὰρξ µία, qw» ἐκλαμθάνε- σθχι πρὸς ταυτότητα, ἀλλὰ πρὸς στοργὴν καὶ ὁμό- νοιχν. Εἰ 3p μὴ οὕτως ἐκληφθῇ τὸ Κυριακὸν θεσπιώ- δηµα, ἀδελφοὶ κληθεῖεν οἱ συνσφθέντες, καὶ oby ὁμόζυγοι ὁ καὶ ἐφεξῆς ἐπακολουθήσουσι κατὰ µυρι- doux, τὴν ἀἁτοπίαν τοῦ ζητήματος μµεγαλύνοντα, )λκουσάτωσαν οὖν, ὣς προτάσεις ψευδεῖς οὔτε διὰ συλλογισμῶν ἀλήθειαν συµπεραίνουσιν, οὖτε πρὸς τὸ ἀβύνατον ἀπαγόμεναι, τοῦ ὑποκειμένου την φύσιν µετατιθξέασιν ' ἀλλ ἐξ ὁμολογουμένων xal ἁπλανῶν ἀνατέλλει τῆς ἀληθείας ὁ ἥλιος. El γάρ τις εἴποι Aiunt quidam vecem Domini, qua dicitur, Erunt conjuges una caro, non de identitate acci- piendam, sed de amore ac consensu.Quippe ni sic oraculum Dominicum intellectum fuerit, copulati conjugio vocandi essent fratres ac sorores, non conjuges: ac deinceps quoque sequerentur infinita incommoda, qusstionis absurditatem majorem effi- cientia. Audiant ergo, propositiones falsas neque per syllogismos veritatem voncludere, neque si deducantur ad impossibile, subjecti naturam mu- lare : sed ex confessis et errore carentibus solem veritatis oriri. Nam verbi gratia, si quis dixerit, VARIAR LECTIONES. 82 ἐγωρητέα., 1203 JUS CANONICUM 1204 Omnis lapis anima preditus est: ac rursus ex A τυχὸν, Πᾶς λίθος ἔμψυχός ἐστι, καὶ ἑτέρωθεν, Πᾶσς altera parte, Omnis smaragdus est lapis : et con- cludat, Omnis erga lapis smaragdus est anima prz- ditus ....... colliget, extremumque mendacium. : Unde fit, ut qui dicit per matrimonii copula- tionem esse factam personarum confusionem, et conjugium esse transmutatum in fraternitatem, atque ita forte absurditatem concludit ; compe- dem lingue, non veritatem colligat. Quod cum ita sit, cumque post conjunctionem sexus uterque maneat integer, nemo tam sit audax, ut ipsos conjuges appellet fratres, ad reprehensionem dicti divini, cujus verba sunt : Et conjuges ipsi non amplius erunt duo, sed unus. Quippe sicut olea- ster propterea non dicitur oliva, quod ramus ejus in olivam translatus sit : sic neque patrem puellzte, socerum puella vocabimus, Quo sane stabilito per demonstrationem certam, et cui contradici nequeat, nostra quidem opinione, ne- que vocari licebit alterutrum eorum ad succes- sionem defuncti, vel alicujus ipsi sanguine pro- pinquorum (quo enim id pacto? cum possessiones accipiant ii, quibus lege deferuntur) neque repre- hendi poterit, aut abominandum erit, si quis dicat, iisdem finihus circumscribi contracti et affinitate et ex cognatione matrimonia. Sic enim canonibus est statutum. Quod autem pa- truus et fratris filius, cum amita et fratris filia copulentur, non est, ut aliqui perhibent, per consuetudinem non scriptam introductum, vel sine traditione per statum ecclesiasticum invectum : sed clarissimi principis, domini Alexii Comneni sacrum edictum, prolatum ad suggestionem Bar- de cujusdam, qui Xerus appellabatur, et rece- ptum tam in republice, quam in ecclesiarum ar- chiva et codices, ejusmodi nuptias liberas fecit, pro ea protestate, quz celitus est imperatoribus dala. Non igitur accuratus Ecclesi status calum- niandus est. Nam matrimonia ex affinitate, ad sextum usque gradum et coarctabat semper, et adhuc constringit sicut etiam matrimonia ex co- gnatione : in quo tam legum, quam canonum statuta sequitur, et tomum illius sanctissimi patriarche, domini Sisinnii. Quod enim ad ejus σµάρχγδος λίθος ἔστι καὶ συμπερανε. ὉὨᾶς 30i λίθος σµάραγδ.ς ἔμψυχός ἔστι,.....ψιν συναχάγῃ, καὶ ψεῦδος ἔσχατον.. Ὅθεν sod ὁ λέγων γενέσθα. διὰ τῆς συναφείας τῶν ὑποστάσεων τὴν σύγχυσιν͵ καὶ τὴν ὁμοζυγίαν μεταστοιχειωθΏναι πρὸς ἀδελφί- τητα, καὶ οὕτω συμπεραίνων τάχα τὸ ἄτοπον, γλωτ- τοπέδην συνήγαγχεν, οὐκ ἀλήθειαν, Τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, xol τῶν γενῶν σωζομένων ἑχατέρων μετὰ τὴν Ένωσιν, μὴ τολμητέον ἁδελφοὺς τοὺς ὁμοζύγους εἰπεῖν εἰς ἐπιστομισμὸν τοῦ ῥήματος τοῦ Θεου, του εἰπόντος. Καὶ οὐχέτι ἔσονται ol ὁμόζυγες δύο, ἀλλὰ εἴς. "ως γὰρ οὐ λέγεται τὸ ἀγριέλαιου καλλιέλαιον, ὅτι χλάδος αὐτοῦ μετὰ Χαλλιελαίου μετεμοσχεύθη, οὕτως οὐδὲ πατέρα τῆς κόρης τὸν ταύτης εἴποιμεν πενθερόν. Τούτου δὲ στηριχθέντος ἐξ ἀναντιῤῥήτου καὶ ἀσφαλοῦς ἀπολείξεως, ὡς οἱόμεθα, οὔτε Ὁὁ καλεῖσθαι θάτερον ἐξ αὐτῶν εἷς τὴν κληρονοµίαν τοῦ τελευτήσαντος, fj τιγὸς τῶν ἐξ αἵματος ao προσγενῶν παῤῥησιχσθήσεται (πῶς Ὑάρ; µροσλαμ- θανόντων τῶν κτησαµένων ix νόµου τὰς διακατο- χὰς), οὖτε µεμπτέον ἔσται καὶ ἀποτρόπαιον τὸ λέ- γειν, τοῖς αὗτοῖς ὅροις συστέλλεσθαι τὰ ἐξ ἀγχιστείας καὶ τὰ ἐξ αἵματος συναλλάγµατα. Οὗτω γὰρ κεκα- νόνισται, Τὸ δὲ συνάπτεσθαι θεῖον καὶ ἀνεψιὸν µετα θείας xal ἀνεψιᾶς, οὐκ ἴἔστιν (ὥς τινες λέγουσι) συνηθείας ἀγράφου παγκράτιον, ἢἩ καὶ ἁπαραδότου ἐκκλησιαστικῆς χαταστάσεως ᾖτροπαιούχηµα ἀλλὰ πρόσταξις θεία τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως, χυροὺ ᾿Αλλε- ξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἐξενεχθεῖσα ἐπὶ ὑπομνήσει Βάρός τινὸς λεγομένου Ἐηροῦ, xal ἐπιγνωσθεῖσα τοῖς ὁπ” μοσιακοῖς καὶ ἐχκλησιαστικοῖς ἀρχείοις xal x5, τὸν τοιοῦτον γάµον ἀπέλυσε κατὰ τὴν δεδοµένην τοῖς βασιλεῦσιν ἄνοθεν κυριότητα» μὴ τοίνυν συχοφαν- τητέον τὴν ἀχριθὴ τῆς ᾿Εκκλησίας χατάστασιν. Τὰ γὰρ ἐξ ἁγχιστείας συναλλάγμαται µέχρι τοῦ ἕκτο βαθμοῦ καὶ αὑτοῦ, xal ἑστενοχώρει πάντοτε, καὶ στενοχώρει, καθώς που xxi τά kf αἵματος, ἑπομέν ^ νομικοῖς xal κανονικοῖς διχτάγµασι, χαὶ τῷ τόμγ τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου, χυροῦ Σισινίο». Τὸ γὰρ ἐπ᾽ ἀνατροπῇ τούτου διορισθὲν παρὰ βασιλικτς θείας µεγαλειότητος, εἰς ἔργον ἐλθεῖν ὁ δίκαιος κριτῖις οὐχ πηὐδόχησεν, ὡς οἴδασιν ol µεμυημένοι, χαὶ oj) τε- πλάνηνται. eversionem ab imperatoria sacra majestate promulgatum fuit, ut in effectum deduceretur, justus ille judex minime voluit : quemadmodum norunt initiati, nec in errore versantur. Atqui, subjicit adversarius, ne id quidem, quod D — Nel, φησὶν, ἀλλ᾽ οὐδὶ τὸ σύγχυσιν καὶ &mpixsirv confusio et dedecus nominum introducatur, ob graduum necessitudinem, quominus prime con- jugis suc sobrinam ducat Demetrius, impediet. Hoc enim illis etiam sanguine propinquis usu- venit, cum inter se copulantur, qui vel octavo se gradu contingunt, dum conjuges abs;ue pudore vocamus, quos natura sobrinorum filios agnoscit, eorumque liberos pro tratribus ducimus, cum a natura sint prognatorum ex sobrinis fllii. Cur ergo novum et insolens sit, idem hoc etiam in pre- senti questione dici atque fleri? Sed audiant, qui hac ita colligünt, quod, quemadmodum ea, ὀνομάτων εἰσάγεσθαι διὰ τὴν τῶν βαθμῶν Ἰδιότητα, ἐμποδίσει λαθεῖν τὸν Δημήτριον τὴν δισεςαδέλφτν τῆς προτέρας αὐτοῦ Ὑυναιγός, Τοῦτο γὰρ xal εἷς τοὺς συναπτοµένους EZ α΄ματος συγγενεῖς καὶ ὀγδόου ὄντας βαθμοῦ θριαµβεύετχι, OU v ὁμοζύχος ἀν- ερυθριάστως κατονοµάζοµεν, οὓς ^ «Us τρισες- αδέλφους ἐγνώρισε, xal τοὺς παϊῖδας αὐτῶν ὡς ἀγελ- φοὺς περιέπομεν, τετταρεξαδέλφους ὄντας Ex el σεως, Τί γοῦν ἐστι καινὸν κάν vp παρόντι ζη-ήματι λαλεῖσθαι τοῦτο xal Ὑίνεσθαι: Αλλ᾽ ἀκουσάτωσαν ol ταῦτα συνείροντες, ὅτι καθὼς τὰ Γαδείρων ἑντὸς διακείµενα, καὶ ἀκριθολογοῦνται καὶ ἀπογράφονται, 1905 τὰ δέ πέρα Γαδείρων οὗ πέρστα claw μὲν ἐντὸς τοῦ ἕκτου βαθμοῦ γινόμενα συναλλάγμα- τα, xal διὰ τὸ φύσει δίκαιον καὶ εὐπρεπὶς καταχ- κρίνοντχι τὰ δὲ ἑχτὸς αὐτῶν µετεωριζόµενα, οὐδὲ κἁτασπῶντχι, ο)δὲ κουφίζονται, ἄνευ μόνου τοῦ ἐξ α-- µατος ἑθδόμου βαθμοῦ. Τοῦτον γὰρ βασιλικὸς ὁρισμὸς xal τόμος συνοδι- κος τοῖς τοῦ ἕκτου βαθμοῦ συναλλάγµασι συνεξίσω- σαν. ᾿Επεὶ οὖν ἱκανῶς διελάδοµεν τά τισι δικαιολο- γούµενα περὶ τοῦ sic ἕνα βαθμὸν τοὺς ὁμοζύγους ἀνάγεσθαι, εἴτε καὶ µή *— Φέρε καὶ τὸ ἡμῖν παριστά- αΒΛΟΩΟΞΒΟΜΑΝΟΝ. οὕτω τὰ Α qu eis Gades sila sunt, accurate seiri ac describi 1206 possunt, cum qua ultra Gades sunt posita, pene- trari nequeant : sic etiam matrimonia, que intra sexium gradum contrahuntur, vel ipsa ratione naturalis equitatis et honesti damnentur : que aulem extra gradus hosce suspenduntur, nec diri- mantur, nec releventur, excepto solo ex sangui- nis conjunctione septimo gradu. Nam illum tam imperatoria sanctio,quam tomus synodalis, sexi gradus matrimoniis excquavit. Et quando jam satis disseruimus de iis,qus nonnulli bac in quaestione allegant,sintne conjugesad unum referendi gradum, necne : age proferamus etiam µενον χάριν τοῦ τοιούτου ζητήματος, εἴπωμεν. OBid,quod de quastione proposita nobis ad animum νενοµοθετηχότες περὶ x&xoÀupévoy vópov διδάσκον- τες ἐν βιθλίῳ xn, τίτλῳ €, εἰς δύο διαιροῦσι τοὺς συγγενεῖς * εἰς ἀνιέντας xal χατιόντας, παῖδας δηλα- δη καὶ γονεῖς, καὶ εἷς τοὺς bx πλαγίο, ἀδελφούς φημι xzi λοιποὺς i$ α-ματος προσγενεῖς. Καὶ τῶν μὲν ἀνιόντων xal κατιόντων, x&v Ὑνήσιοι ὧσι, κἂν φυσικοὶ, κἂν θετοὶ, τοὺς γάμους χωλύουσιν εἰς ἀπέ- ῥαντον. T&v ói E, αἵματος, μέχρις ἕκτου βαθμοῦ, Μετὰ μέντοι τὸ τεχνολογῆσαι τὰ περὶ τούτων, xal εἰς ὄψιν πλοθέσθχι τὴν τῶν βαθμῶν βαθείαν καὶ δυµδιεξίσητον ὑπουλότητα [(δυσχερεστάτη γάρ φησι, xal οὐκ εὐκατάληπτο d ix πλαγίου τῶν βαθμῶν ἐστιν εὕρεσις) προστιθέασι xal ταῦτκ ῥητῶς Eloi δὲ καὶ ἕτεροι γάµοι, οὗ διὰ θεσμὸν συγγενείας, διὰ accidit. Jurisconsulti, qui de nuptiis prohibitis docet llbro Basilicorum xxvi, titulo, v, bifariam cognalos dividunt : ascendentes et descendentes, liberos scilicet ac parentes ; et in eos, qui sunt ex transverso, fratres inquam, et reliquos sanguine propinquos.Etascendentium quidemac descenden- tium,sive legitimi sint,sive naturales, sive adopti- vi,nuplias proliibent in infinitum : eorum vero,qui sanguine propinquisunt.ad sextum usque gradum. Postquam ista subtiliter exposuerunt, et oculis sub- jeceruntgraduum profundam et penetratudifficilem obscuritatem (impeditissima namque ul ipsorum verbis utar nec perceptu facilis est in iis, qui sunt extransverso graduum inventio),disertis verbis hzec δὲ ἀγχιστεαν μὴ πλοδαίνοντες, ᾽Αγχιστείκ δὲ ἔστιν (, etiam adjiciunt : Sunt et ali: nuptis p, non illie οἰκειότης προσώπων ἐκ γάμων ἡμῖν συνηµµένων, συγγενείας ἑκτός. Οἷον οὖν οἰκειοῦνται βαθμὸν οἱ ὁμόζυγες μετὰ τὴν συνάφειαν, καθαρῦς μὲν o) ὃδι- δάσκουσιν * ἐπάγουσι δὲ, μὴ δύνασθαί τινα πρὸς γάμον λαδεῖν τὴν οἰκείχν νύµφην ἢ προγονήν. Αλλ' οὐδὲ τὴ» μητρυιὰν, fj τὴν πἐνθερἁὰν, ἐπειδὴ µητέ- pov τάξιν ἐπέχουσι, Σκοπητέον τοίνον πρὸ πάντων τὸ περὶ τῶν βαθμῶν. Οὕτω γὰρ ἑξομαλισθείη τὸ τοῦ ζητήματος ἂναντες. O! της συγγενείας βαθμοὶ, ix τῶν βαθμίδων τῆς χλίμακος ὠνομάσθησαν, Aq γὰρ ἔχεῖναι λαμβάνου- σαι καταρχὴν ἐξ ἐπιπέδου τινὸς, καὶ εἰς τὰ πρόσω προβαίνουσχι, τὴν κάθοδον fj τὴν ἄνοδον συµπεραί- νοῦσιν, αὔτω xal οἱ βχθμοὶ, ὡς ix ῥίζης ὁμοφυεῖς Χλάδοι τοῦ πρώτου Ὑεννήτορς προιέμενοι, τὴν συγγένειαν Χαταρτίζουσιν. ἴδωμεν οὖν, ποία ῥίζα καὶ Χαταρχη µεσιτεύει τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς Ὑυναι- κὸς, ὥστε πρὸς ταύτην ἀναδραμεῖν, καὶ ἐξ αὐτῆς ὡς διὰ βαθµίδος πρὸς τούτους ἐλθετν. Πάντως οὐδεμίᾳ. Οὐδὲ γὰρ δύναταίΥ τις εἰπεῖν, Ὁ Πέτρος ἐγγένησε τὸν Δημήτριον. Ὁ αὐτὸς κα: τὴν Μαρίαν ἀπέτεχεν. Mete τούτους O90 βαθμῶν ἔχειν συγγένειαν. Προ- φανὶς vào ψεῦδός ἐστι, Πολλῶ δὲ πλέον οὐκ εἴποι τις ὑποστάσεις διττὰς, ἑνος εἶναι βαθμοῦ. Δύο qp γεννήσεις τούτους πσρήγαγον, Οἱ γοῦν λέγοντες quidem propter jus cognationis,sed propter affini- tatem non procedentes. Affinitas autem est neces- tudo quaedam personarum,per nuptias nobis con- junctarum, citra cognationem. Ergo quem sibi gradum post initum matrimonium vindicent con- juges, pure illi quidem non docent : subjungunt tamen, aliquem nurum suam, vel privignam, uxo- rem ducere non posse. Nec item novercam, vel socrum : quoniam matrum loco sunt.Consideranda igitur ante omniagraduum ratio.Sic enim exzequari poterit ipsa questionis velut acclivis inzqualitas. Gradus cognationis dicti sunt a similitudinegra- duum alicujus scale. Nam sicut ille principium sumentes a planilie, sursumque tendentes, ad descendendum vel ascendendum nobis serviunt : sic et hi gradus, velut ejusdem nature rami ex radice. primo scilicet parente procedentes,cogna- tionein perficiunt. Videamus ergo, quzenam radix ac principium inter virum et uxorem sic intercedat, ut ad eam sit recurrendum, et ab ea ceu gradu quodam ad ipsosveniendum.Nulla prorsus existit, Non enim dicere quispiam potest, Petrus genuit Demetrium. Idem el Mariam procreavit : quo fit, ut ibi duorum graduum cognatione juncti sunt. Hoc enim manifestissimum mendacium est. Multo magis cavebit aliquis, ne dicat, duas personasnnius esse gradus.Quippe dux generationes eos produxerunt. VARLE LECTIONES. ο Vide eclogam Basilicorum ; vide tit. de Gradibus cognationis, d. lib. Basilicorum. P vide lif. de prohib. nupt. d. lib. Basili. 1207 vel secundi esse gradus, quique per gradus eos ila librant, uti solent res ille, que pondere, vel inen- sura, vel numero constant ; similes sunt interro- gantibus, quotuplex istud pavimentum lapisambiat, et respondentibus, duplex. Quippe cingituralapide prasini coloris, et ligno cedrino circeumdatur. Qua- mobrem apte dicimus, nec ad duornm graduum necessitudinem referri conjuges (quo enim id pacto? cum eamdem radicem et generationem non habeant, ac ea causa naturaliter non dividantur): nec eliam unius et ejusdem esse gradus, propter unionem carnalem, ut instar mulsi commisceantur, (qua enim id fieri ratione possit, cum personas JUS CANONICUM. Nimirum qui dicunt, conjuges inter se vel unius, A εἶναι τοὺς συζύγους ἑνὸς ἤ δευτέρου βεθμοῦ, 1208 xii ζογοστατοῦντες διὰ βαδμίξων αὐτοὺς, κατὰ τὰ σταχ- θμώμενα, fj μετρούµενα, d$, ἀριθμούμενα, ἐἑοίκασι τοῖς ἑρωτωμένοις, πόσος ἀμπίσχει τόδε τὸ δάπεδον µάργαρος ; καὶ ἀποκρινομένοις, διττός. Λίθος γὰρ πρασίζων αὐτὸ περιζώννυσι, καὶ Κξύλον κέδρινον ἀμφιέννυωσιν. Άραρε τοίνυν λέγειν ἡμᾶς, µήτε πρὸς δύο βαθμῶν οἰκειότητα τοὺς ὁμοζύγους ἀνάγεσθχι, (πῶς γὰρ, ol μὴ τὴν αὐτὴν ἐσχηχότες ῥίζαν καὶ γέν- νησιν, xal διὰ τοὺτο μηδὲ φυσικῶς διαιρούµενοι :) µήτ) οὖν ἑνος Ὑενέσθαι βαθμοῦ, διὰ τὴν ἕνσαρκον ἕνωσιν, xal συγχυθῆνχι κατὰ µελίκρατον. Πῶς γάρ; Σωζομένων ἁδιαπτώτων τῶν ὑποστάσεωνι Auk X τὴν θείαν καὶ σωτηριώδη φωνὴν τοῦ Κυρίο, xai maneant integra ?) sed propter divinam ac saluta- B θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ εἷ- rem vocem Domini, et Dei, et servatoris nostri Jesu Uhristi, qui dixitad discipulosipsum interrogantes, liceretne homini divertere ab uxore sua, disertis verbis hzc subjungendo : Non legistis, eum qui ab initio res condidit, marem etfeminam ipsos fecisse: qua de causa relinquet homo patrem suum etl ma- trem, el agglutinabitur uxori sua. El erunt hi duo in carnem unam. Quare non amplius duo sunt sed una caro : propter hanc ergo vocem credere nos et confiteri unum propemodum unaminem hominem, qui duabus in personis cernitur, pro conjugibus matrimonii causa haberi. Sed enim permittendum, utrivusoralioniseliam ad aliud quiddam opportune currat. Unigeniti Filii Dei incomprehensibils erga nos demissio, et pignus salutis humani generis,cum ex aliis multis mysteriis magnificatur, tum etiam non parum glorificatur ex benedictione nuptiali.Quippe cum obnoxia peccato conjunclie in universam ho- minum massam fuisset dedita post draconis invi- diam, et mandati divini transgressionem, jamque malum illud ad alia mala majora processisset; curze benigno Deo fuit regeneratio nostra et instauratio., Itaquecum unigenitusDei Filius homo factus fuisset instar nostrum, propter nos, et omnem aliam ad- ministrationem implesset,uti nos beatitatem pristi- nam recuperamus : etiam nuptiisin Cana Galiles celebratis benedixit, et aquam desperationis in vinum ver: Dei cognitionis mutavit ; certiores per hoc reddens homines, quod feminse nun am- plius in doloribus liberos pariant, nec qui pro- πόντος πρὸς τοὺς ἐρωτήααντας αὐτὸν μαθητὰς, εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖχα αὐτοῦ, καὶ ἐπαγαγόντος ταῦτα ῥητῶς ᾽ Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ ποιήσας ἀπαρχΏς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίῃσεν αὐτούς καὶ ἕνεχεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὖτο καὶ τὴν μητέρα, xai προσ/ολληθήσεται τῃ γυναικὶ αὐτοῦ * καὶ ἔσονται ol δύο sl; σάρκα μίαν ^ ὥστε οὐχέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ µία ' πιστεύειν ἡμᾶς, καὶ ὁμολογεῖν, ἕνα σχεδὸν ὀμόψυγον ἄνθρωπον Ev ὃν: θεωρούμενον ὑποστάσεσιν, ὁμοζύγους διὰ τὸν γάμον λο- γίζεσθχι, )Αλλὰ δοτέον ἀναδραμεῖν τοῦ λόγου τὸν ῥύακς καὶ πρὸς ἕτερον xalotov. Ἡ τοῦ µονοχενος Yloó τοῦ Θεοῦ πρὺς ἡμᾶς ἀκατάληπτος συγκατάδασις, xal τὸ τῆς σωτηρίας τοῦ Ὑένους τῶν ἀνθρώπων ἐχέγγον, μεγαλύνεται μὲν καὶ ἐξ ἄλλων μυστηρίων πολλῶν, οὐχ Ίττον 3 καὶ ix τῆς γαμικῆς ἱερολογίας δοξάζεται. Της Ὑὰρ ἁμαρτητικῆς συναφείας διαδοθείσης εἷς ἅπαν τῶν ἀνθρώπων τὸ φύραμα, μετὰ. τὸν φθόνον τοῦ δράχον- τος, καὶ τῆς ἐντολῆς τοῦ θεοῦ τὴν παράθααιν, xai τοῦ κακοῦ πρὸς ἕτερα κακὰ προχωρήσαντος µεί- ζονα, ἐμέλησε τῷ φιλανθρώπῳ θεῷ τῆς ἡμῶν παλιγ- ενεσίας xal ἀναπλάσεως, Γεγονὼς τοίνυν ἄνθρω- πος xa0' ἡμᾶς, δι’ ἡμᾶς Ó μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. καὶ πᾶσαν ἄλλην πληρώσας οἰκονομίαν, ἵνα ἡμεῖς τὴν ἀρχαίαν µακαριότητα λάδωµεν, καὶ tov iv Κα- và τῆς Γαλιλαίας Ὑγάμον πὐλόγησε, καὶ τὸ ὕδωρ της ἀπογνώσεως elc οἶνον ἀληθοῦς θεογνωσίας μετέδαλεν * ἐντεῦθεν πληροφορῶν τὸ ἀνθρώπινον, ὡς oic γυ- creantur ex copuletione matrimoniali amplius D ναῖχες iv λυπαῖς τέκνα Ὑεννήσουσιν, οὐδὲ ix γαμι- pristino more dicant, In peccatis concepit me ma- ter mea : sed Dei precepta servantes, quemadmo- dum primus ille parens noster ea servavit ante transgressionem, eumdem honorem et gloriam consequantur, qua fuerint ornati primi parentes ante inobedientiam. — ' Honorabile namque matrimonium est, et lectus impollutus, qui salutem largitur. Que cum ita sint, et cum tabula divinitus scriptee dicant, Non ingredieris ad quemvis necessarium carnis tus, ut reveles pudorem ejus: cum primus ille parens noster alibi respouderit, Jam magis uxor mea est κῆς συναφείας τικτόµενοι, χχτὰ τὸ πρότερον εἴ- ποιεν, Ἐν ἁμαρτίχις ἑχίσσησέ µε ἡ µήτηρ µου ^ ἀλλὰ τηρήσαντες τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, χαθὼς ὁ προπά- twp αὐτὰς ἐτήρησε πρὸ τῆς παραθάστως, tnc ata: τιμῆς καὶ δόξης ἀξιωθήσονται, οἴας πρὸ τῆς παρακοῖης ol προπάτορεςν Τίμιος γὰρ ὁ γάμος, xal ἡ κοίτη ἀμίαντος, αωτη- plxv φιλοτιμούμενος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, xai τῶν θεογράφων πλαχῶν λεγουσῶν * Οὐκ 0 πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκός σου ἀποχαλύψαι αἶσχύ- νην αὐτοῦ * καὶ τοῦ προπάτορος ἀποχρινομένου ἑτέ- βωθεν, Nüv καὶ μᾶλλον ἡ γυνή µου ὀστοῦν ix τῶν 1209 GRJECO-ROMANUNM. 1210 ὁστων μού ἐστιν καὶ σαρξ ἐξ τῆς σαρκός µου * οὐ Α 08 ex ossibus meis, et caro ex carne mea ; equidem τολμῶ τοὺς ὁμοζύγους εἰπεῖν ἄλλης καὶ ἄλλης εἶναι (ἱεθγθ non audeo, conjuges alteriuset alterius esse σαρχὸς, κἂν iw δυσὶν ὁποστάσεσιν αὐτοὺς θεωρῶ * carnis,licet eos in duabus personis video: ne merito (va qe δικαίως κατακριθῶ κατὰ τοὺς ἀθετοῦντας condemner illorum more, qui scriptas et non ἐγγράφους καὶ ἀγράφους παραδόσεις, τῶν ἁγίων scriptas traditiones reprobant, que sanctarum ἘΕκκλησιῶν καὶ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸ ἐχέγγνο. Ecclesiarum et salutis nostre pignus sunt. Imo Διαγινώσκω δὲ μᾶλλον lav σάρκα τούτους λογίζε- potius statuo, pro una carne ducendos, et iisdem σθαι, καὶ τοῖς αὐτοῖς στενοχωρεῖσθαι τὸν ἄνδρα vo- constringimaritumlegalibus et canonicis preceptis, μικοῖς καὶ κανονικοῖς παραγγέλµασιν, ὅσον τέως είς quantumscilicet copulationem matrimonialem atti- συνάφεια» γαμικὴν, oic καὶ τούτου στενοχωρεῖται ηθί, quibus et conjux ejus includitur : idemque ὁμόζυγος ὥσπερ καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Καὶ διὰ τοῦτο vice versa locum habere. Atque hac de causa non μὴ δόνασθαι τὸν Δημήτριον εἰς Ύυνα-κα τὴν Θεο- — posse Demetrium in uxorem ducere Theodoram, δώραν Ἅλαθεῖν, λογιζομένην δισεξαδέλφην αὐτοῦ, quz pro sobrina ejus habetur, propter matrimo- διὰ τὴν μετὰ τῆς Μαρίας Ὑαμιχὴν τούτος συνάφειαν. " nialem ipsius cum Maria conjunctionem. Assentior ᾽Αποδέχομαι δὲ καὶ τοὺς Κωλυοντας τὸ τοιοῦτον — etiam iis, qui matrimonialem ejusmodi contractum Ἰαμικὸν τοῦ Δημητρίου συνάλλαγμα διὰ τοὺς νόμους Demetrii prohibent legum ratione (66) quarum τοὺς λέγοντας, bv τοῖς γάµοις οὐ µόνον τὸ ἐφειμένον, — verba sunt: In nupliis non solum quid permissum ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς ζητητέον χατανῶν ἄπρε- sil, sed etiam quid lionestum, considerandum est : πέστατον εὖναι, τὸν µέχρι τοῦ νῦν Ὑαμθρὸν παρὰ dum animadverlo, inhonestissimum esse, ut qui τῆς δισεξαδέλφης λεγόμενον, ὁμόζυγον αὐτῆς ὀνο- hactenus a sobrina vocatus fuerit offinis, postea µάζεαδαι, Ότι δὲ χρώμενοι ῥήμασί τινες τοῦ κατὰ conjux ejus appelletur. Et quia nonnulli utentes τὴν À' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς, τῆς ιβ ἐπινεμήσεως, συν- — verbis scripti synodalis, publicati die xxx mensis οδικοῦ σημειώµατος, τοῦ μὲν ἁγιωτάτου χυροῦ θεο- Julii, indictione duodecima, cum esset patriarcha δοσίου πατριαρχεύοντος, ἡμῶν δὲ τοῦ χαρτοφύλακος — ganctissimusille dominus Theodosius,et nos officio ἐνεργούντων ὀφίχιον, καὶ περ τὸ τέλος ταῦτα chartularii fungeremur, quo in scripto circa finem διεξιοῦσιν. «᾿Επεὶ yàp ἡ μετὰ Ἰωάννου τελεσθεῖσα — hpc verba leguntur: Cumenimcelcbrutacum Joan- uynsitía ὣς ἀνυπόστατος λέλυται, διὰ τὴν τῆς mesponsalia, ceu minime constantia, solvantur, Elpívne ἀνηθότητα, καλῶς à Elpivn δευτέρῳ propter ceiatem Irenc impuberem : recle Irena so- ἐξαδέλφῳ αὐτοῦ κατὰ νόµον — qápoo συζευχθή- brinoipsiuslegematrimoniali copulabilur .Quinpe σεται. Οὗτε Ὑὰρ συγγενικὸν πρόσωπον τὴν El- (, nec pro personu cognata Theodorus Irenam ducit, ῥήνην λογίζεται, 6 Θεόδωρος, οὔτε τοῖς ἐξ ἆγχι- necuffinitalisvinculis atque legibus constringitur στείας δεσμοῖς xal ὕροις συσφίγγεται, διὰ τὸ ὑπερθῆναι propterea quod sextum ez affinitate gradum exce- τὸν ἐξ ἁγχιστείας ἔχτσν βαθµόν. » dat. . Θέλουσιν ἡμᾶς σιωπᾷν, ἄρτι τάνανεία διαγινώ- — His ergo verbis utentes, tacere nos volunt, qui σχοντας * πρῶτον μὲν λέγομεν, ὡς 5 κατὰ χαιροὺς jam contraria statuimus : primum respondemus, χαρτοφύλαξ στόµα πατριαρχικὸν λογιζομένος, ixtivx — cujusque temporis chartiülarium,qui os patriarchae λέγει καὶ Ὑράφει, ὅσα νεφελώσει καὶ ὑδατώσει τῆς esse ducitur, ea tum dicere, tum scribere, qua κεφαλῆς à ἀκρώρεια. Οὐκοῦν οὐδὲ αἰτιατέους fi ἔπαι- — capitis ipsi vertex instar nubis et aquae suppeditat. νετέους λογιετταί τις ἡμᾶς καλλιγραφήσαντας ἴσως — Ideoque nec culpandos,nec laudandos nos putabit τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν, fj τούναντίον πκακογραφή- quispiam, qui vel recte presentem causam, vel e σαντας. Κατὸ γὰρ τὸν Βαροὺχ ὑπεγραμματεύσαμεν — contrario male litteris complexi simus. Nam more ὅσα θρηνῶν Ἱερεμίας ᾖἠἰθρήνησε * καὶ κατὰ. τὸν Baruchi,scribe munere functi notavimus quacun- ᾿λαρὼν ἐλαλήσαμεν, ὅσα λαλῶν ἐλάλησε Μωσης. que lamentando Hieremias lamentatus est: et Àa- Όπερ δὲ καὶ τότε τὴν µικρόνοιαν ἡμῶν θεράπευσε D ronis more prolocuti sumus,quazcunque loquendo χάριν τοῦ τοιούτου ζητήματος, ἐγράφη παρ ἡμῶν ἐν τῷ β᾽ κεφαλαίω, τοῦ ty' τίτλου τοῦ νοµοκανόνου. ᾿ Εἴπομεν γὰρ τὸ τοιοῦτον χεφάλαιον ἑρμηνεύοντες, ὡς καὶ βασιλικὸν ἐχώλυσε πρόσταγμα τὸ ζητούμενον συ- νοικέσιον, κἂν καταστρωθῆναι οὐκ ἔφθασε, καὶ jj 'Ex- χλησία τὴν τούτου ποίησιν οὐχ ἀνέχεται. Εἶτέ φαµεν, ὡς σημειωμάτων προχκομιζοµένων ταλαυγενῶν, καὶ διὰ 85 γραμμάτων ὁμοιων ἐχχνησιαστικῶν, διωλιζόν- των καὶ αὐτὸν φαυλότατον Χώνωπα τοῦ τοιούτου ζητήματος, xai ἀποχαλούντων τοῦτο παρανομώτατον' locutus est Moses. Quod autem intellectus nostri te nuitati tunc remedio fuit in hac qusstione, per- scriptum a nobis est in capite secundo tituli XII] Nomocanoni. Quippe caput illud interpretantes diximus, : tiam edicto imperatorjo prohibitum esse matrimoniuim, quo de agitur, licet in acia relatum non fuerit, οἱ Ecclesia promulgationem ejus non sustineat. Deindesubjicimus, quod cum notaliones priscee proferuntur, et consimilia scripla ecclesia- stioa, pravissimum et ipsa culicem quaestionis hu- ΤΛΒΙΑ LECTIONES. 85 διαγραμμάτων. NOTA. (66) Semper. D. De reg. jur. Et |. 42. D. De rit. nupt. 1911 nemo sane, qui ad evidentem rationein non conni- vcat.il'a quidem velut abolita damnabit, prz»esertim cum nec sublata sint diserlis verbis a presenti synodali scripto; qu: aulem hoc continentur, canonis et legalibus doctrinis exzquabit. Itaque respiciens in auclorem et consummatorem fidei nostre, Dominum ac Deum nostrum Jesum Chri- stum, rursus aio : quod cum magnus ille Paulus dicat, Mulier corporis sui potestatem non habet.sed maritus : ac similiter maritus potestatem corporis sui 0n. habet, sed uxor : iidemque cum sacri ca- nones et tomi cum vidua matrimonio copulatum pro digamo hahentes,ad gradum aliquem ecclesia- slicum pervenire non sinant : ac ne defuncti qui- dem sacerdotis conjugem ad secundas transire nuptias permitlant,idque omnino propter identi- tatem corporum ipsorum,quemadmodum manifes- to liquet ex xxxi et xxxii capite tituli primi libri III Basilicorum, et XLIv canone sancti Basilii, cujus in fine dici'ur, Nos diaconz corpus, veluti qua: consecra!a fuerit, non amplius in usu carnali esse permittimus : equidem judico canonicum et legitimum esse, ut auctoritate probibeatur ec.le- siastica, quominus unus et idem duabus sobrinis copuletur, ac vice versa : sique clam ejusmodi quid factum fuerit, de industria dirimatur, et in- tervenienle pena corrigatur. EJUSDEM. Epistola de incensis, que a patriarcha dari Solent eo die quo catechesis habetur. Tu quidem, charissime fili,gloriosissiine judex, et prefecte judiciorum, cum Davide psallens : Interroga patrem tuum, ac dicet tibi ; seniores le, ac renunliab.int tibi; recte cognoscere cupivisti ex nobis, qua de causa dari populo suleant a cujusque lemporis sanclissimis patriarchis incensa, post habitam catechesin. Ego vero faces affectionis hauriens iu exsilio, cunctabar hactenus in respon- dendo. Sed quoniam cuivis petenti, el semper quidem, iam lingua, quam manu dare debere didici, hac ad interrogationem ex tempore re- spondeo. Celsissim»m sacrorum imperatorum circum- spectionem,et patriarcharum amplitudinem, inter alia reddebant olim. augustiorem etiam annue rege, ac baiorum largitiones. Quippe sedebant annis singulis cujusque teinporis patriarcehz ac inperatores, et per lic subditos ad benevolen- liam invitabant. Novit hoc patrum conscriptorum amplissimus ordo, ac forlassis etiam nonnulli,qui hac Φίαἰθ nostra vivunt. Non enim ante tempora Eucli.lis prodila sunt gerris, nec somniantium velularuim fabellie sunt: sed. usque ad imperiuin domini Conslautini Duce duravit augustus ille mos Lam in ipsius Dei, quam imperatorum regia, et omnin » bonum hoc ad nos quoque propagatnin fuit, a majoribus ad nepoles, a generatione ad JUS CANONICUM jus percolantia, et iniquissimam hanc appellantia ; A oXxi; μη 1212 σκαρδαμύττων πρὸς τὴν ἐνάργειχν, ἐχε- v) uiv Χαταψηφιετται σχολὴν, καὶ ταύτα qu ἀν {ιρεθέντων ῥητῶς ὑπὺ τοῦ παρύντος συνοδικοῦ σημειώματος * τὰ δὲ bv τούτῳ περιεχόμενα, xavovi- κοῖς xol νοµίµοις ἐξισώσει διδάγµασιν. "Aqopa οὖν εἰς τὸν τῆς πίστεοως ἀρχηγὸν καὶ τελειωνὴν Κύριον καὶ θεὸν ἡμῶν ᾿Ἰησοῦν Χριστὸν, λάγω xai αὖθις ' ὡς ἐπεὶ 5 µέγας Παῦλός φησιν. € Ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἑξουσιάζει, ἀλλ) ὁ ἀνήρ * ὁμοίως à καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ioo) σώματος οὐκ ἑξουσιάτει, ἀλλ ἡ vov. » Οἱ δὲ θετοι xad ἱεροὶ κανόνες xii τόμοι τὸν μετὰ χήρας γαμικῶς συναφθέντα λογιζό- psvot δίγαµον, εἰς ἐκκλησιχατικὸν βαθμὸν οὐκ d δοκοῦσιν ἐλθεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν τοῦ τελευτήσαντος ἱερέως ὁμόζυγον δευτερογαμῆσαι παραχωροῦσι, πάντως διὰ τὴν ταυτότητκ τῶν σωµάτως αὐτῶν, καθὼς τὰ περὶ τούτου παρίσταται dx τοῦ λα καὶ λβ κεφαλαίο, τοῦ πρώτου τίτλου, τοῦ B3 τῶν Βασιλικῶν, xal τοῦ μδ κανόνος τοῦ ἁγίου Ba- σιλείου, λέγοντος περὶ τὸ τέλος ᾽ μεις οὖν cj; διαχόνου τὸ σῶμα, ὡς καθιερωµένης, οὐκέτι ἐπιτρέ πομεν iv χρήσει εἶναι σαρκικῇ ^. διχγινώσκω αανο- νικὸν εἶναι xal νόµιµον, τὸ μετὰ αὐθεντίας ἐκ- Χλησιαστικῆς κωλύεσθχι τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυἡ δισεζαδέλφαις συνάπτεσθαι, καὶ τὸ ἀνάπαλιν ^ χαὶ εἶ λάθοι γενέσθαι τοιοῦτόν τε, σπουδαίως διασπᾶσθτι, xai μετ ἐπιτιμίου διορθοῦσθαι. ΤΟΥ AYTOY « Ἐπιστολὴ, ὙΧάριν τῶν διδοµένων θωμιαμάτων παρὰ του Ἱατριάρχου, xztx τὴν ἡμέραν τῆς χατηχήσεως, » Σὺ μὲν, Ἅµτριπύθητον τέχνον, µεγαλοδοξότετε Χριτὰ, καὶ ἐπὶ; τῶν κρίσεων, Ψάλλων µματὰ «o0 θεοπάτορος, ᾿Ερώτησον τὸν πατέρα σου, καὶ ipit σοι, τοὺς πρεσθυτέρως σου xal ἀπαγγελοῦσί σοι ᾿ xi&uc ἐζήτησας μαθεῖν ἐξ ἡμῶν, τίνος χάριν δΐδον- τχι τῷ λαῷ παρὰ τῶν κατὰ καιροὺς ἁγιωτάτων πα- τριαρχῶν μετὰ τὴ; κατήχησιν θυµιάµατα. ἸἘγὼ 9 πίνων τρυγίαν θλίψεως ὑπερόριον, ὤχνουν πρὸς την ἀπόχκρισιν. Επεὶ δὲ παντὶ τῷ αἰτοῦντι, xi πάντοτε, xal γλὠώττῃ καὶ χειρὶ ὀφείλειν διδόναι µε- μάθηκα, σχεδιάζω σοι ταῦτα πρὸς τὴν ἐρώτησιν. T^» ὑψηλοτάτην τῶν θείων αὐτοκρατόρων περιω- πὴν, καὶ τῶν πατριαρχών τὴν µεγαλειότητα, μετὰ τῶν ἄλλων ἐσέμνουν xal ἑτήσιοι ῥόγαι moti, καὶ Ἀχίων φιλοτιμήματα. Λ᾿Εκάθηντο Ὑὰρ ἐτησίως οἱ χατὰ χαιροὺς πατριάρχαι καὶ βασιλεῖς, καὶ µετεχᾳ- λοῦντο τοὺς ὑπηχόους διὰ τούτων πρὸς εὔνοιαν. 01δε ταῦτα τῆς συγκλήτου βουλῆς τὸ ὑπέρτατον, ἴσως ὃτ καί τινες τῶν τῆς καθ ἡμᾶς γενεᾶς. Οὐδὲ γὰρ πρ ἉΕὐχλείου µεµυθολόγηται, οὐδὲ ΥρΣἴδίων ἐστὶν ὀνειροπολούντων λογύδρια ' ἀλλὰ μέχρι της βασιλείας τοῦ Δούκα χυροῦ Κωνσταντίνου xal ταύ- την εἶχον τὴν σεµνοπρέπειαν τὰ τοῦ θεοῦ xai τῶν βασιλέων ἀνάκτορα, καὶ πάντως Ὑέγονεν ἂν τὸ χαλὸν πρὸς ἡμᾶς διαδόσιµωον ἐκ προγόνων cic παῖδας, κα ἐκ φυλῆς εἷς φυλὴν πτερυσσόµενον, Ei à, ὅσπερ 0) 1213 GRJECO-ROMANUNM. 1214 πέπεισµαι, xal τοῦτο λήθης βυθῷ. καταχέχωσται, καὶ Α generationem transiens. Sin, quod equidem non Κασταλίας, ὕδωρ εὐχάριστον τῶν τότε χρατούντων οὗ κηρύττει τὴν προνοίαν ἀλλὰ µεµθράναι βίθλων ἱστορικῶν, καὶ συγγραφαὶ τακτικῶν ἀνακτοριχῶν κεκράξονται κατὰ Στέντορα, Καὶ σὺ δὲ παντὸς συν- τάγματος λογικοῦ τελῶν ὑφηγητὴς υουνεχέστατος x&v τούτῳ τῷ σπουδαίῳ προθλήματι πλεονεκτήσεις πολλοὺς, xal µοι σαλλαλήσεις τῷ Ἱέροντι. Αλλὰ καὶ τοῦ βασιλέως κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου τὰ θεσπησιώτατα διατάγµατα, τὰ τελεσφορήσαντα τὰ ὀφφίχια τοῦ Ἐπὶ τῶν κρίσεων, καὶ τοῦ νομοφύ- λαχος, xal διοριζόµενα µτούτους ἑτησίως μέτὰ καὶ ἄλλων πολλῶν ἀποφέρεσθαι χάριν ῥόγας ἀνὰ χρυσίου τοσήνδε ποσότητα, καὶ τὰ συνήδη βαία, οὐκ εἶἰσὶν bv τῷ οὐρανῷ, οὐδὲ πέραν θαλάσσης, ἵνα τις εἴπῃ, Tí; ταῦτα µεταχομίσει uot; Παρὰ ὃΣ τῇ χειρὶ σου, καὶ τῇ καρδίφ σου, καὶ τῷ στόµατίἰ σού clot. Καὶ πάντως Ὑγνωμολογήσεις ἐκ τούτων τοῦ πράγματος τὴν ἀλήθειαν. Τῶν γοῦν βασιλέων καὶ τῶν πατριαρ- χῶν µεγαλυνοµένων, ὥς εἵρηται, διὰ τῶν βαίων xal τῶν ῥογῶν, ἴδει τέως τοὺς πατριάρχας τοὺς τὴν ἁρ- χαίαν µέχρι τοῦ νῦν σοντηροῦντας συνήθειαν, καὶ χρυσίνονς παραμετροῦντας τοῖς κληρικοῖς, διδόναι xal Baía, καθὼς προτετύπωται, Ἐπεὶ δ' οὐκ οἵδ ὅπως οὐ φαίνεταί ποτε τοῦτυ Ὑινόμενον, ἀλλ᾽ 6" ταῖς ἡμέραις τῶν κατηχΊσεων ἀντὶ ῥογῶν xai βαίων μόνα διδόασι τῷ λαῷ θυμιάµατα ^ σκοπητέον πρὸ πάντων, τό σημαινόµενον τῶν βαίων, xal ζήτητέον τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν θυµιάµατα μὲν δίδονται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς χατηχήσεως, καὶ κατὰ τὴν μεγάλην τε- τράδα xnpla xal θυμιάµατα * κηρία δὲ xal στχορὸς κατὰ τῆς βαίφόρου 84 τὴν Κυριώνυμον. arbitror, hoc etiam oblivionis gurges absorbuit, et gratiosa isthaec aqua Castalie providenltam supe- rioris memorie principum non przdicat : saltem membran:librorum historicorum, etordinalionum aulicarum monumenta Stentoris in morem hac proclamabunt. Tu quoque, qui cujusvis eruditi scripti aculissimus es inlerpres, etiam in hac non levis momenti quzestione compluribus erissuperior, ac me senem in dicendo juvabis. Quinetiam im- peratoris, domini Constantini Monomachi edicta sacratissima, quibus ordinata sunt officia przefecti Judiciorum, et nomophylacis, et qui statuunt, eos debere singulos in annos, prater alia, consequi B ratione rogi, quemlibet auri talemac talem quan- titalem, una cum consuetis baiis; non in coelo sunt, nec trans mare, uti dicere quis debeat, Quisnam hzc afferet mihi? Sed sunt in manu tua, et in corde tuo, et in ore tuo. Alque omnino rei veritatem ex his men!is acumine colliges. Cum autem imperalores οἱ patriarchee magni- ficentiam ceu dielum est, suam demonstrent per baia et rogas, sane par erat, ul patriarche, qui priscam hactenus consuetudinem conservant, et aureos clericis nummos admetiuntur, etiam ipsis baia darent, quemadmodum indicatum est antea. Sed quoniam hos, nescio quade causa, non amplius fleri videmus, sed iis diebus, quibus catecheses habentur, loco rogarum οἱ baiorum sola populo dantincensa: considerandum ante omnia, quodnam vocis baiorum significatum sil, etinqui- rcnda, propler quam incensa dantur in die cate- chesis, et magna feria quarta, cerei cum incensis ; cerei denique cum crucibus ea Dominica, qua baia gestantur, Ota μὲν οὖν azv τὰ βαία ἐχεῖνα, παρὰ βασιλέων διδόµενά ποτέ xal πατριαρχῶν, τέως ἐγὼ ἀγνοῶ. οὔτε γὰρ ἀπὸ Χχειρὸς βασιλικης Ἡ πατριχρχικῆς βχίον ἡ χείρ µου μετὰ ῥόγας ἐδέατο, xal ταῦτα πλουτιζοµένη καθ ἑκάστην σχεδὸν ὑπ αὐτῶν, οὔτε τὴν τούτων ποιότητα παρ ἑτέρων µεμάθηκα. Κλά- ὃους δὲ φοινίκων xai μυρσινῶν βλέπω τοὺς ἀνθρώ πους κατέχοντας, καὶ τὴν βαῖφόρον δοξάζοντας, Ποίας δὲ διαλέκτου τὸ Baiow ἐστὶ, καὶ τίνα σηµα- Enimvero cujusmodi fuerint ifla baia, que ab imperatoribus et patriarchis olim dabantur, equi- dem hactenus ignoro. Nec enim ab imperatoria vel patriarcha'i manu baium aliquod cum roga manus mea unquam accepit, licet ab eis alioqui tantum non quotidie collocupleletur, nec horum qualita- tem ex aliisintellexi. Palmarum tamen, ac myr- loruni ramos tenere mauu liomines video, cum diem celebrant, qua baia gestantur. EL cujusnam cíxv ἔχει κατὰ Ῥωμαίους xal Ἑλληνας, δηλωθήσεται. D lingua vocabulum sit baium quamve signilicalio - Βαΐον κατὰ Ῥωμαίους οὔτε χλάδος ἑστν ix δέν- ὅρου κοπτύµενος, οὔτε ῥόδον ix ῥοδωνίᾶς συνχγόµε- νου, οὔτε xolvov ἐκ κρινωνιᾶς συλλεγόμενον *. νθρω- (vn, 85 δὲ γνώµη, Ex τοῦδε εἰς τόδε µετάθασις, ἀγαθὴ δηλονότι f πονηρά, Ἐντεῦθεν γὰρ τοὺς παιδοτρί- θας βαϊούλους κατονοµάζομεν, ὡς τὰ νηπιώδη τῶν παίδων «φρονήματα µετάγοντας πρὸς ἀῤῥένωσιν, Kai πραεδαρικάτορας λέγαμεν, τοὺς ποικιλλομένους κατὰ την oiv συνεργοὺς, καὶ προδιδόντας τοὺς πρόσφυγας. Τῆς γοῦν Ἰουδαίας καὶ Ἱερουσαλὴμ γε- νοµένης ὑποχειρίς τῶν Ῥωμαίων τῷ στέµµατι, μετὰ τὸ μµοναρχΏσχι τὸν Ἰούλιον Καίσσρᾶ, (οὗτω nem babeat secundum Romanos etGriecos, indica- bitur. Baium lingua Romana ueque rainum signifi- cal, ex arbore caesum, neque resiun ex roseto col- lectam neque lilium : sed est animi humani ab una sententia in alain. traduclio, bona videlicet, vel prava. Nimirum hinc fit, ul puerorum ma- gistros apellemus haiulos, veluti qui puerurum animos infantes ad virilitatem — traducaut— Et prevaricalores dicimus eus cooperaijios, qui variantur instar iridis, el clientes predunt. Itaque cum Judza et Hierosolyma facta fuisset Romano- rum imperio subdita, solo rerum potito Julio VARUE LECTIONES. 84 σ-χυροὶ va:à την βαϊοφόρον. 85 ἀνθρωπίνης δὲ γνώμης, - 1215 JUS CANONICUM 1216 Cesare; (sie. enim factum, ut Dominum Pilatus A vàp καὶ Πιλάτος τὺν Kóptov ἔκριν, καὶ τὴν "iou- judicaret, ac Judzam Cosor Augustuscenseret, et Paulus cum damnaretur, diceret : Sisti me Cesari oportet ;) paterna Judeorum lingua cum Kemana commutata fuit. Quippe Judci cum gentilibus per- misti, eorum instituta didicerunt. Cum ergo populi Judaici seniores, et scribarum cetus vidisset Dominum Deumque nostrum, qui tergis cherubicis insidet, per demissionem asinino vehi pullo, cum nihilominus moreregioa pricedentibus et sequentibusstiparetur, ac Hierosolyma dignita- tem amplificaret (quippe Sionis urbem super universa tabernacula Jacobi dilexit) viderant etiam Lurbas ad terram tunicas suas substernentes, et via: mollioresreddentes, pueris ramos gestantibus, ac dicentibus, Hosanna filio regis Davidis ! bene- dictus es qui venis: non dixere cum prophetis, Laudate, pueri Dominum ; neque, Gaude vehemen ter filia Sionis, predica gloriam Dei Hierosolyma, quoniam ecce rex luus venit tibi : itis οἱ servans, et vectusasinino pul:ofilio subjugalis Cum enim os liabeant, inquit ille, non loquentur : cum oculos, non v.debunt : cuin aures, non audient: quoniam cordibus eoruin velamen legis οἱ ign: rationis in- cumbit, Nimirum ut peccatores excandescebant, etaccen- debanturira, et fremebant dentibus, et contabes- cebant, cum dicerent : Egredimini, gentes, egredi- mini, populi, ac videte quo pacto mundus univer- C Sus pos. eum vadat. Ideoque gestationemramorum non intelligentes, furiosorum more clamabant: Babes ; seducti sunt omnes, onmes inuliles facii sunt et deflexerunt. Proh: leges el precepta Mosaica praeter exspectationem baium factze sunt, hoc est, secundum ipsorum insaniam, redactio ad interitum. [ta jam recte declarata, mea quidem opinione, baiorum voce, dicendum, quo pacto et quamobrem sanctissimis patriarchis post cateche- sin incensa dentur, die baiorum gestalionis, cruces el cerei, rursus magna feria quarta cereiet incensa die sancti Paschatis salutationes et tricipitia. Dicimus ergo, quod cum natio Judzorum ad lucem czeculiverit, et salutem appellaverit exitium, velut indicatum est (solet enim usuvenire, ul aurugine laborantibus mei sit amarum), nos cis contraria senlienles et facientes, (quippe solein non connivenlibus ocnlisintuentur), cum remorum geslalione conventus. celebremus et. insaniam ipsurum velut in triumpho spectandam exhiben- les (factisunt enim spec aculum mortalihus), con- (iteamur, ac nequaquam inficiemur, nos quidem esse factos baium fidei ; sed ex uinbra ad verila- lem, sed ad immortalitatem ex. mortalilate : neque nos pudet ramos illos appellare baia. [n eadem exsistentesopionefidelissimiprincipes,annuisrogis baia miscebant argento puta vel auro exornata. Quippe congratulahant iis, qui bec conseque- bantur, velut orthodoxis erga Deum, et ipsos erga principes benevolis Quia vero principum quidem Gzlzv Κσσχρ Λὔγορστος ἀπεγράψατο, Xil {αλλος Ἀκτακρινόμενας ἔφη Δεῖ µε παραστῆναι τῷ Καΐσαρι) ἡ πατρῴφα τῶν Ἰουδαίων διάλεκτος πρὸς τὴν τῶν Ῥωμαίων µετεατοιχείωται,. Τοῖς ἔθνεσι γὰρ ἐμίχι- σαν, καὶ ἴμαθον τὰ τούτων ἀπιτηδεύματα, ᾿Ιδόντες τοίνυν τῶν Ιουδαίων οἱ δημογέροντες, xal τῶν γραμ µατέων ὁ σύλλογος τὸν ἐπὶ wrote χερουδικοῖς καθή- µενον Κύριον xal Θεὺν ἡμῶν, ἐπὶ πῶλου μὲν ὄνω κχτὰ συγκατάθασιν ἐποχούμενον, βασιλικῶς OR παρὰ τῶν προαγόντων καὶ τῶν ἑπομένπν στενοχωρούμε- vov, xai τὴν Ἱεροισαλὴμ μεγαλόνοντα, ἡγάπησς γὰρ τὴν πόλιν Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σχηνώμα-α Ιακὼθ) καὶ τοὺς ὄχλους μὲν τῇ qb τοὺς χιτώνας στρωνυύοντας, καὶ τὰς ὁδοὺς µαλαχίζοντας, τοὺς Β παίδες δὲ κλαδηφοροῦντας καὶ λέγοντας * ᾿ὠσαννὰ τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως Δαδίδ { εὐλογημένας εἶ ὁ ἐρχόμενος: οὐκ εἶπον μετὰ τῶν προφητῶν * Αἰνεῖτε, παῖδες Ko- βιον * οὐδὲ, Χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιὼν, κήρυττε O0- ξαν Θεοῦ Ἱερουσαλὴμ, ὅτι ἰδοὺ βασιλεὺς σω ἔρχι- val σοι πραὺς καὶ σώζων, ἱπιθεθηχὼς εἰς πώλον ὄνου, υἱὸν ὑποζυγίου. Έχοντος Υὰρ στόμα, φηθὶν o) καλέσουσιν * ὀφθαλμοὺς, xzi οὐκ ὄψονται * τα, καὶ οὐχ ἀκούσουσιν * ὅτι ταῖς καρδιχις αὐτῶν χάλυμμε νόµου καὶ ἀγνωσίας ἐπίχειται. Ἠγανάκτησαν δὲ ὡς ἁμαρτωλοὶ, καὶ ὠργίσθησαν, xxl τοὺς ὀδόντας ἕθρυζαν, καὶ ἐἑτάχησαν, xxl εἶπον »Εξέλθετε ἔθνη, ἐζέλθετε λαοὶ, xal ἴδεις, πῶς ὅλος ὁ χόσµος ὑπάχει ὀπίσω αὗτοῦ. Διὸ καὶ τῶν κλάδων p συνιέντες τὸ δορυφόρηµα, Βαθαὶ κατὰ μαινοµέ- νους ἐθόησαν, βαθαὶ πάντες πεπλάνηνται, πάντες ἠχρειώθησαν καὶ ἐξέχλιναν. Baal τῶν Μωσαἴχων παραγγελιῶν, Bros ἀπροφθόχητον Yéyove, xouisu Χατὰ τὴν τούτων ἀπόνοιαν, μµεταφορὰ πρὸς ὁκ- ώὤλειαν, Οὕτω χαλῷῶς σχαφηνισθείσης, ὥς ο-ομαι, τῆς τῶν θᾳχίων φωνῆς, ῥητέον ὅπως καὶ διατί Ἱκαρὰ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν μετὰ τὴν κατήχησιν θυµι- άµατα δίδονται, κατὰ τὴν βαϊοφόρον σταυροὶ xai xnpíz, καὶ aUüec κατὰ τὴν μεγάλην τετράδα χηρα καὶ θυµιάµατα, καὶ κατὰ τὸ ἅγιον Πάσχα ἀσπασμοὶ xzi τρικέφὰλὰ. | Φαμὲν volvov, ὡς τοῦ Ὑένους. τῶν ᾿Ιουδχίων πρὰ τὸ φῶς ἀδλεπτήσαντος, xmi τὴν σωτηρίαν πανωλε- θρίαν χατονοµάσοντος, ὡς διείληπται, {τοῖς Lc ἱκτεριῶσι τὸ μέλι πικρόὀν ἐστιν), ἡμεις τάναντία τού- τοις φρονοῦντες xal πράττοντες (ἀσκαρδαμωκτὶ Υ1ρ τὸν ἅλιον βλέπομεν) κλαδηφοροῦντες πανηγυρίζο- μεν, xal τὴν ἐκείνων ἀπόνοιαν θριαµθεύοντες, θέΣ- τρον γὰρ xal ἀνθρώποις Ὑεγόνασιν), ὁμολογοῦμεν καὶ οὐκ ἀρνσύμεθα, βχίον Ὑεγονέναι τῆς πίστεως | ἀλλ ix σκιᾶς πρὺς ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ εἰς ἆθανασιαν ἀπὸ θνητότητος * Καὶ βαία τοὺς κλάδους κατονομᾶ- ζοντες, οὐχ ἐπαισχυνόμεθα. Θὕτω φρανοῦντες καὶ oi πιστότατοι βασιλεῖς, ταῖς ἑτησίοις ῥόγαις Baix συνεπρυτάνευον, ἐξ ἀργύρου τυχὸν ἢ χρυσοῦ καλ- λυνόµενα, Συνέχαιρον γὰρ τοῖς λαμβάνοωσι ταῦτα ὀρθοδοξοῦσι τὰ πρὺς Θεὸν, xal εὐνοουμένοις τὰ πρός αὐτούς. Ἐπεὶ δέ τῶν μὲν βασιλέων αἱ pou, καὶ τῶν βαίων τὰ ἄνθη τὰ ταύταις σμνανατέλλοντα, 191"7 GR.EDO-ROMANUNM. 1918 πρὸ χρόνων ἐσχόλασαν, δι ἂν αἰτίαν ἄνωθεν εἴπομεν * À rogte balorumque flores, qui cum rogis exorieban- τῶν Ób θείων κατριαρχῶν αἱ ῥόγαι δημοσιεύοντας, καὶ à συνήθως διδοµένη ῥόγα κατὰ τὴν κωρίως àmxd- xpee, εἰς «Xv ἐἑτησίως προθαίνουααν ἐχκλήσιαστι- κην ῥόγαν κατὰ τὴν μεγάλην Ώτρίτην µετέπεσε, χα- θὼς, «hk παλαιὰ λαλοῦσι ῥυγάλια, διδόασιν οἱ πα- τριάρχαι μετὰ τὴν κατώχησιν τῷ λαῷ ὡς Baia τὰ θυµιάµατα ᾿ παρεγγυώμενοι δι αὑτῶν ὡσανεὶ τοῖς λαμθάνουσι, µεταπεσεῖν ἐκ τῆς φαὔλῆς διαγογῆς, κχθὼς που xal καθηγήθησαν, καὶ δι ὀλιγομέρου ἐπιστροφῆς βασιλείαν αἰώνιον ἀνταλλάξασθαι. Εὖτε- λέσι δὲ θυµιαµάσι κατὰ σμικρολόγους καὶ κίµθικας οὐκ ἐλαττονοῦσι τὸ μεγαλεῖον τοῦ Πνεύματος * (πῶς γὰρ οἱ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην Φφιλανθροπίαις παν- τοδαπαῖς σαγηνεύοντε, καὶ πκᾶσαν πενητεύουσαν αὐὑλακίζοντες ἄρουραν, καὶ πολώχουν εὐεργεσίας θερίζοντες ἄσταχυν ; ) ἀλλὰ της ἡμέρας τὴν δύναμιν αἰνιττόμενοι, καὶ διδάσκοντες ὠσπερεὶ δι αὐτον τοὺς λαμβάνοντας, ὁποῖον εἶναι δεῖ τὸ ψυχικὸν κατάστηµα τοῦ νηστεύοντος, καὶ τῆς µετανοίας τὸ ὁλοχαύτωμα, καὶ της προσευχἠς τὸ θυμίαμα. Καὶ τότε μὲν οὕτω Χατευθήνουσι τῆς νηστείας τὸ στάδιον, Κατὰ δὲ τὴν τῆς βαϊοφόρου χαρµόσυνυν αΧωριώνυμον, ὡς ἆθλοθέ- ται καθίσαντος, (Ἐκάθισε γὰρ, φησὶνι à κχρίνων ὃι- παιοσόνην,) δεξιοῦνται τοὺς τὸ πα]γχράτιον τῆς νη- στείας νικήσαντας, — tulo καί ἁγίων σταυρῶν ἁἀγιάσμασι, καὶ νηµίων «φωτοδόλων ἸΧχαρίσμασιν. 0ὐδὲ γὰρ θόλουσι σκιαμαχεῖν τοὺς πιατοὺς κατ ἐχείνους τοὺς νηπιόφορονας, ἀλλ ὡς On τῆς δικαιο- αγ, ante multos annos desierunt ex ea cause, quam indicavimus ; cum rogse patriarcharum adhuc in usu publico sint, queque pro more datur roga die carnis privii, sic immutata sit, utin anniversa- riam rogam ecclesiasticam magnae ferie tertim incidat, quemad modum antiqua Rogalia loquuntur: idcirco dant patriarche populo post catechesin incensa, loco baiorum ; velut ad monentes illos, qui ea sumunt, ut rationem vivendi pravam relinquant, sicut edocli sinl, ac per conversionem paucorum dierum sibi regnum illud eternum comparent. Ceterum per hic incensa vilis pretii, more parco- rum hominun et avarorum, majestatem spiritus p en deminuunt, (quo enim id pacto facerent ii, qui terrarum orbem universum variis beneficiis irreliunl, eL omne arvumsterilesulcant, opumasque : beneficenti: spicas metunt?) sed occultam ejus diei vim indicare volunt, quasique docere per hac eos, qui ea sumunt, qualis esse debeat animi sta» tus in eo, qui jejuniumobservat, qualeholocaustum ponitenlia, ei precalionis incensum. Λο tunc quidem ita jejunii curriculum dirigunt. Αἱ vero leta illa die Dominica baiorum gestatiunis, seden- 468 pro more distribuentium premia (quippe con« sedit, inquiunt Littere sacre, quijudicatjustitiam), victores in cerlamine jejunii pretiosarum sancta- rumque crucium lustraüonibus, et cereorum lucentium donis excipiunt. Quippe non cumumbris σύνης τὸν ἆλιον βλέποντας, τὴν νέαν Σιὼν διὰ πώ- 6 dimicare fideles volunt, fatuorum more, sed eos λου φωτίζοντα, Ἀπροτρέπανται δι αὐτῶν τοῖς ἤδη νηστεύουσι νηστείαν Κυριακὴν τεσσαρακρνθήµερον, xai τῶν πάθων τὰ véyn Duae, συναπατέλχειν μεκὰ τοῦ Ὑίγαντος. Βαΐα λὲν κατέχουσι ταῖς χερσὶ, διὰ τὸ µεταπεσεῖν ἐξ ἐμπαθοῦς καὶ καινοτέρας ἴσως διαγωγης πρὸς ὑψηλοτέραν xal ἀπαθη ' κηρία ὃ καὶ στχυροὺς, διὰ τὸ παταθαλεῖν μετὰ τοῦ ης &Àn- θείας Φφωτὸς τὸ ἀρχέχακον Σατὰν καὶ ἀντίπαλον. Καὶ οἱ γὰρ ἆλλο δῶρον δοθήσεται τοῖς ὃν ἐγκρατείας νιπήσασι τὸ µέχα τῆς νηστείας παγκράτιον, τοῦ τριποθήπου θείου σταυροῦ Ἠτιμιώτθρν; τοῦ μύλας ἆδου παμφώγου ευνιπίξαντος, xal πύχας ζωῆς τῷ γένει τῶν ἀνθρώκων ἀνοίψαντος; Πάντως οὐδὲν * ei µή τις εἴποι ον δι αὐτοῦ τὴν σωτηρίαν ftv σχεδιάσαντα ᾿μησοῦ Χρισεὺν καὶ Θεὸν ἡμῶν, "Ems δὲ καὶ βασιλέα πολλατς δορυφαρούμενον χυβιότησνν, ἀμέσως A κατὰ ῥυπαροῦ κατασεήµατος οὐκ ἔξεστιν ὑποδέξαφθα, Nüv μὲν, φποὶν ὁ μέγας ἀρχιερὼς, τοῖς ἁγχεμάχοις συναριθµήθησε, τοῖς σφενλονήταις συστνοιχδιώθητα, τοῖς ἀκαντισταῖς συνανάθητε, καὶ τοῖς τροφαιοφόροις συνανακλίθησε, Μετὰ δὲ μικρὸν ἀνοιχθήσονται ὑμῖν τὰ ἀνάχτορα, καὶ ἴδητε τὸν οὐ- pavo) καὶ Ac βασιλεύονεα ἀπερίγραπτον Κύριον καὶ θοὺν ἡμῶν σαρκηαῶς χερσὶ δικαίων περιγραφό- Μενου, xal ζωὴν ἀτελεύτητον ἀντὶ βαίων φιλοτιμού- psvov, Καὶ πάντα μὲν νὴν χαρμόσυνον κυριώνυµον της τῶν Baleov σεπτῆς Ἅπανηγύρεως, Χηρία xai σταυροὺς λαμθάνοντες ol λαοὶ, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην ἑαντοῖς προμνηστεύονται, καὶ ὡς ἀστέρες κα- veluti jam aspicientes justilie solam, qui novam Sionem per pullum illuminat, per hac exhortantur, utabsoluto Dominico dierum quadraginta jejunio, et nubibus vitiorum expulsis, una cum hoc gigante (dicto nimirum sole) exoriantur. Et baia quidem mauibus proplerea tenent, quod traducl sint a vitiosa profanaque fortasse vita, ad sublimiorem et viüorum eQpericm : cereos vero cuin crucibus, quod cum,lumine veritalis auctorem omnis mali et adversarium suum Satanam prostraverint, Et quodnam aliud donum iis, qni percontinentiamin illo magno jejunii certamine viclores exsüiterint, dari pretiosius possit oplatissima sacra cruce, qui&omnia devorantis inferni genuinos comminuit, et humano geueri vite porlas aperuit ? omnino nullum, niaquis dicere velitJesum Christum Deum nostrum, qui per crucem nobis salutem acquisivit. Et quoniam regem multorum dominatuum satelli- lio stipatum sine medio, vel cum statu sordido Don licet excipere ; Nunc quidem, inquit magnus illepontifex, inter pedem conferentes numeremini, funditorum ordiue consistite, cum sagillariis per- gite, cum gestantibus tropea procumbite. Verum pest exiguum teinporis intervallum ipsa regia vobis aperietur, ac videbitis coeli terreque Regem, nullis circumscriptum terminis Dominum Deumque nos- trum carnaliter justorum manibus circumscribi, vitamque vobis fine carentem baiorum loco largiri. Ac lieta quidem illa die Dominica venerabilis baio- 1919 JUS CANONICUM 1220 rum festivitalis, dum populi cereos et cruces acci- A ταφωτίζουσι τὴν ἄναστρον σφαῖραν τῆς ἀπογνώσεως, piunt, victoriam adversus mortem sibi certe des- pondent, et instar siderum illuminant expertem astrorum spharam desperationis ; vel tanquam servi fideles, qui faces gestant, per trivia circum- euntes, adventum sponsi splendidiorem reddunt, deque lepra sectariorum in caliginesedenlium qua- si triumphant. Post diem vero tertium curator ille humanarum animarum, videlicet ipse patriarcha, quasi rationibus secum expensis, ne quis quam ipso salutaris passionis premia tractet indigne (nam ipsum mel quoque ssepius dulcedinem suam in vomitum convertere solet, si aliter quam expe- diat, sumptuin sit), instar custodis vigilacis matu- rius surgens, incensi dat fidelibus, indi-are per , hec volens, et admonere, ne festivo more, sed pugilum ritu deinceps dierum curricu!um susci- piant. Licet enim, inquil, absque periculo magnum illud jejunii pelagus a crucis velo sublevati traje- cistis, et ad divinum portum sanctorum Christi Deique nostri cruciatum appulistis : tamen inslar illius prudentis negociatoris, injestimabilem illum unionem consecuti nonestis. Adhuc enim predones ac latrones studiose domino per tenebras insidian- tur, et reti quodam hownicidii consuto, capiendi 4 ὡς δοῦλοι πιστοὶ λαμπαδηφόροι τὰς τριόδους περ ερχόµενοι, τοῦ νυµφίυ τὴν ἐνδημίαν καταλαμ- πρύνουσι, xzl τὴν λώδην τῶν» ἐν σκότει καθηµένων αἱρεσιωτῶν θριαμθεύουσι, Μετὰ δέ τρίτην ἡμέραν, ὁ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν χηδεμὼν, ὁ πατριάρχης φημὶ, xa0' ἑαυτὸν ὥσπερ σὐλλογισάμενος, μὴ λάδι τις ἀχρειῶσαι τοῦ σωτηρίυ πύθους τὰ ἄπαθλε, (καὶ μέλι γὰρ εἴωθε πολλάχις τὴν ἠδύτητα µετέγεν εἰς ἔμετον, sl µεταληφθείη παρὰ τὸ χρήσιµον͵) ὡς ἄγρυπνος φύλαξ ἀναστὰς ὀρθριαίτερον. δίδωσι τοῖς πιστοῖς θυµιάµατα, ὁμιλῶν olov διὰ τούτων αὐτοῖς. καὶ ὑποτιθεμενος, μὴ πανηγυρικῶς, ἀλλὰ ἆἄγων- στικῶς τῶν ἐφεξῆς τριῶν ἡμερῶν τὸ στάδιον ἀνα. ὀέξασθχι. Κὰν γὰρ ἀχινδύνως, φησὶ, τὸ μέγα τῆς νηστείας διεπεραιώθητε πέλαγος τῷ Ἱστίῳ c σταυροῦ κχουφιζόμµένοι, καὶ παρὰ τῷ θείῳ λιµέν τῶν ἁγίων παθῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ ἡμῶν κατ- ηντήσατε, ἀλλὰ τὸν ἀτίμητον οὖκ ἁπλουτήσατι µάργαρον, ὣς . ἐκεῖνος ὁ Φρόνιμος ἔμπορος. En γὰρ ἅρπαγες καὶ λῃσταὶ σπουδαίως ἐρεδοθιφῶσι τὸν Κύριον, καὶ σαγήνην μιαιφονίας συῤῥάψαντες, χαι- ῥοσκοποῦσι τούτου τὴν ἅλωσιν. ΠΓρηγορήσωμεν τοίνυν καὶ ἑφεξῆς, xxi τοῖς ἀγρυπνοῦσιν Ἰουδαίοις συν- αγρυπνήσωµεν. Λὐτοὶ μὲν γὰρ ἐν σχότει ποντοπο- ejus occasionem querunt. lgitur etiam deinceps µῥρήσουσι, αεναῖς ὠλέναις ἀφάσοντες δίκτυα * ἡμεῖς vigilemus, et cum Judzis excubias agentibus excu- . 9' ἓν ἡμέρᾳ περιπατήσωµεν, καὶ τοῦ φωτὸς τὰ ἔργα bemus. Ipsi quidem in tenebris per mare vagabun- tur, incassum retia laxantes : nos autem ambule- ληψόμεθα, Αὐτοὶ τοὺς σκόλοπας ἁγκιστρεύσοσι, μεις δὲ τὴν ἄγραν κερδήσωµεν. Αὐτοὶ τὸν µάργα” mus indie, 4ο lucis opera consequemur: ipsisudes C pov iv. λίθῳ χαλύψουσιν, ἡμεῖς δὲ τούτον ἐν ὁστρα- hamis uncinabunt, nos predam lucrabimur : ipsi unionem in lapide tegeut, nos eum in teslaceis vasis recondemus. Postquam in hunc modum data sunt inceusa, et. populus rursum manus suas ad jejunii pelagus prospero cursu dixerit, noctemque sanctorum Christi crucialuum faculis accensis collustravit (nam in die ambulantes, ut eorum more, qui ambulant in tenebris, nocturna faciant itinera fieri nullo modo potest: tum vero sponsus Ecclesi: rursus exoriensinstar matutiniaut vesper- tini Arcturi, die fausto sancti Paschatis Dominico velut aller divinus Moses sinu suo Chrisi populum excipit, quasique congratulans eis, qui omnem sceleritatem /Egyptiacam excusserint, et l'harao- nem persecutorem mari submerserint : Adesle, inquit, aspicite vos mercatores orthodoxe doctrinz, qui citra periculum pelagus jejunii trajecistis, quonam invidiz fluctus vite thesaurum jactaverit : ubinam insomnem illum unionem turbinis sstus abreptum in sepulcro, tanquam in ostreo, celave- rit. Gumque videritis saniem vi fulguris divini commotam, etunionem propria potestate prodeun- tem, ac expositum emptoribuscitra ullum pretium; accipile eum vobisque peculiarem facite, ac vite stern: thesaurum vobismetipsis acquirite. For- tassis eliam more patris liberum amantis, qui χίνοις ἀποθησαυρίσωμεν σκεύεσιν, Οὕτω ινοµένης καὶ ταύτης τῶν θυµιαµάτων τῆς διαδόσεως, καὶ το λαοῦ τὰς χεῖρας πάλιν ἐπὶ τὸ τῆς νηστείας οὐριοδρι- µήσαντος πέλαγος, καὶ τὴν νύκτα τῶν ἁγίων παβων τοῦ Χριστοῦ λαμπάσι καταπυρσεύσαντος, [τοὺς γὰρ ἐν ἡμέρᾳ περιπατούντας «υκτοθατεῖν κατὰ τος ἑσποτισμένους ἀδύνατον,) ὁ τῆς Ἐκκλησίας νυμφίος ἀνατείλας καὶ πάλιν, καθά τις εἴπῃ, ioc ἁρκτοῦρος καὶ ἀχροχνέφαιος, κατὰ την φαιδρὰν τοῦ ἁγίου Πάσχα ἡμέραν τὴν κυριώνυµον ὡς ἄλλος θεσπέσιος ΝΜέωσης τὸν τοῦ Χριστοῦ λαὸν ἐγχολπίζεται,. Καὶ συγχαίρων olov αὐτοῖς, πᾶσαν Αἰγυπτιακὴν ἀποτιναξαμένοις κακότητα καὶ Φαραὼ διώκτην καταποντίσασι * Δεῦτε, φησὶν, ἴδετε τῆς ὀρθαδοξίας ol ἔμποροι, ol τὸ τῆς νηστείας Ἀκινδύνως ἹΠεράσαντες πέλαγος, ποῦ τὸ μέγα χῦμα τοῦ φθόνου τὸν τῆς ζωῆς θησαυρὸν ἁκ- εχύλισε * ποὺ τὸν ἀκοίμητον µάργαρον εὐροχλύδων τυφωνικὸς ὡς iv ὁστρέῳ τῷ τάφῳ χατέχρυψε. Καὶ ἱδόντες τὸ μὲν ἕλυτρον μετασαλευθὲν δύνάμει θεῖχῆς ἀστραπῆς, τὸν δὲ µάργαρον αὐτεξουσίως ἑξανατεί- λαντα, καὶ εἷς ἑμπορίαν προκείµενον ἀπραγμάτο- vov, λάθετε τοῦτον καὶ ἰδιώσασθαι 80, καὶ Qui αἰώνιον ἑαυτοῖς ἀποθησαυρίσατε. Táya δὲ καὶ κατὰ πατέρα Φφιλόστοργον, νῦν πρώτως ἵἱδόντα παῖδας ἀμύμονας, ἀπὸ μακρᾶς καὶ κινδυνώδους ἀποδημίας ἀθλαθῶς ἑνδημήσαντας, ἓν φιλήματι ἁγίῳ περιχα- VARLE LECTIONES. 88 ἰδιώσασθε, -—- — — — 0 000 - 0070 1221 GREJECO-ROMANUM 4222 ρῶς κατασπάζεται, καὶ ἀγοίξος τοὺς θησαυρὼς τῆς A jam primum filios videt ex longinqua et periculosa εὐλογίας αὐτοῦ, δεξιο,νται τούτους νοµίσµασιν, ὃλί- οις μὲν χανὰ τὸ φαινόµενον, πολλοῖς δὲ κατὰ τὸ νοούμενον, ᾽Αφορῶν γὰρ εἷς τὸν τῆς πίστεως ἀρχη- γὸν καὶ τελειωτὴην ᾿Ιησοῦν Χριστὸν ἀληθινὸν θΘεὸν ἡμῶν, ἀῤῥαθωνίζεται δια τούτων αὐτοῖς xxi τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν, peregrinatione domum illesos redeuntes, lzta- bundus eos cum osculo sancio salutat, et apertis thesauris benedictionis sus», numismatis eos exci- pit, exiguis quidem illis in speciem ; sed magnis ejus ratione, quod intelligitur. Quippe respiciens in auctorem et consummatorem fidei, Jesum Christum, verum illum Deum nostrum ; velut arrba data per hac eis pollicetur futurum, ut Spiritus sancius super eos veniat. Ταῦτα ἡμεῖς ὡς ἀρχιτέκτονες γέροντες γεγράφα- μέν σοι, σοφώτατε, xal ὑπεδείξαμέν σοι ἀπολογίας θεµέλιον. Σὺ δὲ ὡς ἄλλος Βεσελεὴλ, ἐποικοδομήσεις τὸ ἀληθές, θεµέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς, φησὶ, δύναται θεῖναι πἀρὰ τὸν κχείµενον, Ἰησοῦν Χριστὸν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾽Αμὴν. TOY AYTOY « Μελέτη. χάριν τῆς tlg τοὺς θείους γαοὺς τῶν μοναστηρίων γινοµένης µετακχλήσεως διὰ σημαντηρίων τριῶν. » Βλέπων ἀπειροχάλους τινὰς, καὶ πρὸς μηδὲν εὖ- ιροῦντας ἐπωφελὲς, àÀÀ fj λέγειν τι καὶ ἀχούειν καινότερον, µαταίαν ἀποχαλοῦντας — xxl σκανδαλο- ποιὸν τὴν διὰ σημαντηρίων τριῶν εἰς τοὺς ναοὺς πινοµένην τῶν µοναζόντων µετάχλησιν, Ὑχάριν τῆς τῶν θείων δοξολογιῶν ἀκροάσεως: (Ὄρκει γὰρ, φησὶ, δι ἑνὸς αὐτοὺς µεταστέλλεσθαι, καὶ μη γίνεσθαι κατὰ τῶν ἁγίων ᾿Εχκλησιῶν τοῦ Θεοῦ μυκτηρισμὸν καὶ Ἡχλευασμὸν παρὰ τῶν χυχλούντων ἡμᾶς ἀσεθῶν, κἀντεῦθεν καὶ παραθολὴν iw τοῖς ἔθνεσι, μηδὲ θριαµ- θεύεσθαι τὸ μοναχικὺν, ὡς δήθεν sic µίαν διαλα- λιὰν μὴ εὐσυνθετοῦν)) παριστῶ διὰ τῆς παρούσης µου γραφῆς, ὡς οὔτε διὰ τὰς φληναφίας τῶν ἆσε- θῶν, οὔτε διὰ τὰς δυσκολίας τῶν μοναστῶν ἐπενοήθη, διὰ σηµαντηρίων τριῶν τὰς θείας δοζολογίας ἔπικη- ρύττεσθαι ΄ ἀλλὰ διὰ λόγον ἀρχαιοπα-άδοτον σπου- δαιότατον. Τῶν γὰρ ἐπ Ἐκκλησίας ὙἹινοµένων ἡμερινῶν καὶ νυκτερινῶν δοξολογιῶν, κατὰ τὸ τοῦ προφήτου Δαθὶδ θεσπιώδηµα, τὸ λέγον * Ἐν ἑσπέρφ, καὶ mpo't, καὶ µεσημθρἰᾳ διηγήσοµαι, καὶ ἀπαγγιλῶ, καὶ εἰσ- αχούσεται τῆς φωνῆς μοῦ ὁ Κύριος * ἀπὸ τῶν δύο συν- τελουµένων Διαθηχῶν, ἀπὸ τῆς Νέας δηλαδὴ xal τῆς Πχλαιᾶς, κατὰ τῶν ἁγίων xal θεοφόρων Πατέρων παραδοσιν, ὠρίσθη πρὸ πάντων δοξάζεσθαι τὸν θεὺν ἀπὸ τῆς θείας κιννύρας τοῦ θεοπάτορος (᾽Ανοίξω γὰρ, φησὶν, ἐν ψαλτηρίῳ τὸ πρόθληµά µου) καὶ μετὰ τὴν τούτου ἄνάπτυξιν, τὸν θεῖον μελισσῶνα τῆς Ἔκκλη- σίας ἐξαγωνίζεσθαι, διὰ χηρίου διδασκαλιῶν εὐαγγε- λικῶν, τοῦ χέντρου φωτίζοντος τὴν σχοτόµαιναν * διὰ μέλιτος γραφῶν ἀποστολικῶν, γλυχαίνοντος της olxou- µένης τὰ πέρατα * xal διὰ μαρτυρικῶν ἀφηγήσεων, μεγαλυνουσῶν τὸν ἔνσαρχον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ ἡμῶν. Διὸ xal χάριν μὲν τῶν ἕξ ψαλμῶν τοῦ θεοπάτορος, xxl λοιπῶν, τῶν ἐν τῇ ὀρθρινῇῃ δο- ξολογίας πρὸ τοῦ ἁγιοπολιτου Ψψαλλομένων ἑκάστοτε, καὶ ταῖς Φαλλομένων συνήθως iv ταῖς θείαις ἱερο- τελεστίαις, καὶ ταῖς ἑσπεριναῖς προσευχατς, πρὸ ΄ Hzc nos veluti provectiores architecli scripsi- mus tibi, vir eruditissimo, ac fundamentum salis- factionis quasi digito commonstravimus. Tu velut alter Beseleel, verum superstrues. Quippe funda- mentum aliud, ut ille inquit, nemo ponere potest prater id, quod positum est, Jesum scilicet Chris- p lum, cui gloria et imperium in secula, Amen. EJUSDEM Meditatum, de convocallone, qu& fit ad. sacras monasterioruin edes, per tría signa. Quoniam video quosdam imperitos, et nullam ad rem utilem :doneos, quam ut aliquid novi dicant et audiant stullam ac scandali plenam vocare con- vocationem monachorum ad sacras 9465, que tribus fit signis, celebrationes divinas audiendi causa (Sufficiebat enim, inquiunt, uno duntaxat eos signo congregari, nec praeberi causam suh- sannandi etirridendi sanctasDe: Ecclesias circum- dantibus nos impiis, ut parobola fiant inter paga- nos, nec statum monasticum velut in triumpho spectandurn exhiberi, quasi ad unam commonitio- nem se recte non componat) ; equidem hoc scripto probabo, nec propter illas impiorum nugas, nec propter monachorum morositates excogitatum esse, ul tribus signis glorificationes divine denun- tientur: sed propter magni momenti rationem quamdam, ab antiquis seculis per manus tradi- tam. Quippe cum Dei celebrationes, quz interdiu et noctu fiunt in. Ecclesia, juxta Davidiis prophetze oraculum, cujus verba sunt : Vesperi, et mane, et in meridie narrabo, et renuntiabo, vocemque meam Dominns audiet : cum igitur lie perficiap- tur ex duobus Testamentis, Novo scilicet ac Veteri, juxta. sanctorum et divinitus afflatorum Patrum tradilionem : ante omnia sancitum esl ut glorifice- tur Deus per sacram Davidis cilharate, (Aperiam enim, inquit, in psalterio questionem meam) et post explicationem ejus, ut sacrum examen Ec- clesie semelexerceat per Evangelicarum doctrina- rum favum stimulo caliginem illuminante ; perque melapostolicorum scriptorum, quod dulce- dinem finibus orbis terrarum offert ; ac per nar- raliones denique de martyribus qua administra- tionem in carne Christi Deique nostri amplificant. Ideoque propter se« illos Davidis psalmos, et reliquos, qui assidue in glorificatione matutina canuntur ante hagiopolitam ; et propter eos, qui pro more canuntur, cum res divina peragitur, et 1933 et evangelicas, atque eliam versibus inclusas, arcessuntur monachi per signum quoddam ezi- guum, quasique humilius et obscurius. Nam quee Veteri Testamento veluti per umbras delineantur, figura futurorum erant, et simulacra. Propter divinorum autem Evangeliorum praedicationem, οἱ sacram reliquorum ad conventus publicos perti- nenlium librorum lectionem, et propter universum simpliciter hagiopolite ordinem, magnum signum inventum est. ln universam enim terram, el ad fines orbis terrarum ulilitas ex eis proveniens penetravit. Qu: quam ita modo quodam Deo grato ac religiose peragantur, oporlebat populum Do- mini etiam de futuro commonefieri judicio, cujus causa in genua procumbimus, ac preces fundimus. ltaque statutum est, debere Christianos per signum aheneum illius ultimi diei admoneri. Scriptum est enim : Ascendit Deus in jubilatione, Dominus in voce tubz. Item; Clangent angeli Dei tuba, et mortui resurgent, et retribuetur cuique JUS ANONICUM in precibus vespertinis, ante lectiones apostolicas, A τῶν ἀποστολικῶν ἀναγκωάμάτων καὶ εὐαγγελικῶν ἀλλὰ μὴν xal τῶν στιχηρῶν, μεταχαλοῦνται οἱ µο- ναχοὶ διὰ σηµαντηρίου μικροῦ, xal diov ταπεινοτάρου, καὶ σκοτεινού. Τὰ γὰρ τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ σκιαγρα- φούμενα, τύπος τῶν µελλόντων σαν, καὶ sieowi- σµατα. Χάριν δὲ τῆς τῶν θεοφθόγγων Εὐαγγελίων ἀνακηρύξεως, xal λοιπῶν πανηγυρικῶν βιθλίων ἱερᾶς ἀναγνώσεως, xal της ὅλης ἀχολουθίας τοῦ ἁγιοπολί- του ἁπλῶς, τὸ µέγσ σηµαντήριον εὕρηται. Εἷἰς πᾶσαν γὰρ τὸν γῆν καὶ εἰς της οἰχουμένης τὰ πέρατα 4$ Ἐκ τούτων διηλθεν ὠφέλεια . Οὕτω 0: τούτων τε- λουμένων θεαρέστως καὶ εὐσεθῶς, ἔδει τὸν τοῦ Κυ- ploo λαὸν καὶ περὶ τῆς μελλούσης ὑπομιμνήσκεσθαι χρίσεως, ὃν ἣν γονυκλισοῦμεν καὶ προσευχ. . Τετύπωται γοῦν, διὰ σημαντηρίου qaÀxoo, περὶ τῆς τελευταίας ἡμέρας ῥἐκείνης τοὺς χριστωνύ- µους ὑπομιμνήσκεσθαι, ᾿Ανέθη γὰρ, φησὶν, ὃ θεὺς ἐν ἁλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῃ σάλπιγγος. Σαλπί- σουσιν οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ νεχροὶ ἀναστή- σονται, xal ἑκάστῳ ἀποδοθήσεται χατὰ τὰ ἔρια αὐτοῦ. Τὸ δὲ κατὰ τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας secu&dum opera sua. Quod aulem in generalibus τῶν πόλεων μὴ µεταχαλεῖσθχι τὰ πλήθη διὰ στ- urbium ecclesiis plebes non convocentur tribus µαντηρίων τριῶν, ἀλλὰ διὰ µεγάλο ἑνὸς, οὖκ ἔστι Signis, sed uno quodam magno: non ordinis ec- τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας ἀνατροπή. Απὸς clesiastici subversio est. Convocatur enim popnlus -àp µετακαλεῖται χειρώναξ, καὶ περὶ σκαπάνην manuariis opificiis deditus, quique ligoni et aratro ἠσχολημένος καὶ ἄροτρο. στι τοίνυν ἀγαπητὸν vacat. ilaque boni consulere debet, si publico ἐκκλησιάσαι τοῦτον xv εἰς τῆς Νέας Διαθήκης τὰ intersit caetui, cum Novi Testamenti lectiones reci- Ψψαλοφδήματα, Καὶ ἡμῖν μὲν τοῖς φυλάττουσι τῇ tantur. Λο nobis quidem, qui per Dei gratiam (, χάριτι τοῦ Θεοῦ πᾶσαν ἐχκ)ησιαστικὴν servamus immotam omnem traditionem ecole- " ἁμετάπτωτον, οὕτω πολιτεύεσθαι δέδοχται. Τοῖς & siasticam, hune ordinem sequi visum est. Latinis Λατίνοις μερισθεῖσι κακως ác! ἡμῶν, καὶ πωροιθεῖσ. vero male a nobis divisis, et quorum cor obdura- τὴν καρδίαν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, x&v τοῖς λόγοις ὑπὲρ lum esta Salana, licet in sermonibus oleo sint (àatov ἀπαλύνωνται, ἄλλη τις παρεδόθη συνήθεια, mo;liores, alia quzdam consuetudo convocandi παρὶ τῆς εἰς τοὺς υναοὺς µετακλήσεως τοῦ λαοῦ. populum sacras ad sedes est tradita. Nam uno "Ev γὰρ κέχρηνται σηµαντηρί, τῇ παμπάνς duntaxat utuntur signo, campana scilicet, qus» a φημὶ, ἥτις ix τοῦ κάμπου μετονομάζεται. Ισ γὰρ campo sic dicitur. Quemadmodum enim campus ὁ κάμπος (φασὶ) βουλομένοις εἷς ὁδοίποριαν ἆνει - cujusvis itineri citra, ullum expositus estimpedi- πόδιστος πρόχειται, οὕτω καὶ τῆς χαλχοστόµου κώ- mentum, sic el illius ahenei tintinnabuli sublimis δωνος ἡ µετέωρος διαλαλιὰ «οῖς πᾶσιν εὐτρόσιτος vox, universis accessu facilis patet. Ac pluribus Άπλωται, Πολλῶν δὲ σηµαντηρίων οὐκ ἔστι χρεί: sane signis Latinict Itali propterea non indigent, Λατίνος καὶ Ἰταλοῖς, ὅτι μηδὲ ψαλτῳδηµάτων quod cantionibus hagiopoliticis non utantur, sed ἁγιοπολιτικῶν, ἀλλὰ µόνης τῆς Χιννόρας τοῦ sola Davidis cithara. θεοπάτορος, 1225 GEJECO- ROMANUM. MATOAIOY TOY MONAXOY ZHTHMATA ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΤΗΙΣ l'AMIKAI MATTHAEI QUAESTIONES ET CAUS/E MONACHI MATRIMONIALES € Περὶ τῶν βαθμῶν τοῦ γάμου. » Οὐκ ἄν τις, οἴμαι τῶν εὖ φρονούντων &uplac ἡμᾶς γράψαιτο, κατά γε τὸ νῦν δεξιόντας xal τὰ τῶν λε- Ὑομένων τοῦ γάμου βαθμῶν, xal τῆς αὐτῶν συγγε- νείας τήν τε ἐγγύτητα καὶ ἀπόστασιν, ὅθεν δὴ τῶν συγκεχωρηµένων οἱ τὴν Χώλυσιν ἔχοντε σαφῶς διακρίνονται καὶ ἐλέγχονται, Τοὺς μὲν οὖν βαθμοὺς ἀπὸ μεταφορᾶς εἱρῆσθαί φασί τινες τῶν τῆς χλίµμα- κος ἀναθαθμῶν 87, Ὡς γὰρ ἐκείνων ἡ ἄνοδος καὶ d κάθοδος Ὑίνεται, οὕτω διὰ τῶν τῆς συγγενείας βα- θμῶν ot τε ἁνιόντς xal οἱ κΧατιόντε εὑρίσκον- ται, Οἱ δὲ μὴ οὕτως ἔχοντες, Ex πλαγίου γινώσκονταϊο Προθαίνειν μέντοι πεφύχασι κατὰ τὴν τῶν qtv- νήσεων αξιν. Ἑκάστην γὰρ γέννησιν βαθμὸν ἆποτε- De gradibus in matrimonio. Nemo nos accusaverit, opinor, qui quidem sapiat, veluti rem alienam agentes, si hoc loco graduum matrimonii, quos vocant, et cognationis eorumdem tam propinquitatem,quam remotionem exponamus : unde fiet, uti qui aliquid habent impedimenti, a permissis clare discerni possint,et deprehendi. Enimvero gradus aliqui dictos perhi- bent a translatione graduum scala». Quippe sicuti per eos ascenditur ac descenditur, ita per gradus cognationis tam ascendentes quam descendentes inveniuntur. Qui vero sic affecti non sunt, ex transverso cognoscuntur. Ceterum gradus ita comparati sunt, ut secundum ordinem generatio- λεῖν ἕνα νενόµισται. Τούτων οἱ piv sl; πλάτος, οἱ pg num procedant. Quippe receptum est, ut quilibet δὲ εἰς βάθος ἐκτείνονται. Καὶ ol μέν τοῦ πλάτους τὴν αὐτὴν πρὸς ἀλλήλους ἁποσώζουσι τάδιν. Υἱο μὲν γὰρ ὄντες, τὸν πρῶτον ἅπαντες πληροῦσι βα- θµόν * ἀδελφοὶ δὲ, πρὸς ἀλλήλους τὸν δεύτερον, τῶν 88 ἐπέκεινα dat τῶν δέκα. Διότι τοὺς γαμικῶς συν- απτοµένους ix τοῦ αἵματος, ἀνάγχη μὴ πλείους εἶναι τῶν δύο, Ταύτῃ τοι xal τούσδςε μόνους ἐκ τῶν ἀδελφῶν θεωροῦντες, δεὐτέρου φαμὲν εἶναι βαθμοῦ, κατὰ τὴν διπλην αὐτῶν πάντων 89 γέννησιν. Ὡσαύτως ol ἀνεψιοὶ τὸν τρίτον ἐπέχουσι, καὶ ol πρωτεξάδελφοι τὸν τέταρτον, καὶ τὸν ἕκτον οἱ δισεξάδελφοι, καὶ ἐφεξῆς ἀναλόγως. Οἱ δὲ κατὰ βάθος, οὐ πάντες τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἔχουσιν, ἀλλ ol μὲν viol τὸν πρῶτον, oi ἔγγονοι τὸν δεύτερον, καὶ οἱ δισέγγονοι τὸν τρίτον, generatio gradum unum absolvat. Deinde quidam in latitudinem, quidam deorsum extenduntur.Qui in latitudinem, eumdem inter se locum servant. Nam qui liberi sunt, primum omnes gradum im- plent : qui fratres,secundo inter se gradu jungun- tur, licet plures numero sint, quam decem.Quip- pe qui matrimonii lege inter se copulantur ex eodem sanguine, necessario plures non sunt quam duo. Qua etiam de causa hos solos ex fra- tribus considerantes,secundi gradus esse dicimus, omnino ratione duplicis eorum generationis.Con- similiter fratrum sororumve liberi gradum erga patruos et avunculos tertium obtinent, consobrini quartum inter se, sobrini sextum, eadem in ceete- καὶ ἐφεξῆς ὁμοίως. Παρὸ καὶ οὐ κατὰ τὰς ενέσεις, C risratione observata. Qui se porrigunt deorsum, ὣς γε ἔδοξε τοῖς ἀρχαιοτέροις, ἀλλὰ κατὰ τὴν οἶκειό- τητα; καὶ τὴν τοῦ γένους ἐγγύτητα, xal την ἀπό- στασιν αὖθις πρὸς τὴν πρώτην τοῦ Ὑένους ἀρχὴν, κάλλιον τοὺς βαθμοὺς ὀνομαζεσθαι, Μεταξὺ γὰρ πατρὸς καὶ υἱοῦ µιχρά τις διάστασις. Ἡάππου δὲ καὶ ἐγγόνου μείζων. Δισεγγόνου δὲ πρὸς τὸν αὐτὸν ἔτι μείζων. Οὕτω σχέσεως ἔχουσι καὶ οἱ ix. πλαγίου, nen omnes eumdem gradum habent; sed filii pri- mum; nepotes, alterum; pronepotes, tertium; ce- teri,consimiliter. Ideoque non secundum generatio- nes, uti pricis placuit, sed secundum necessitudi- nem; et generis propinquitatem, vel etiam remo- tionem a primo generis principio,gradus hosce nu- merari praestat. Nam interpatremet filium ,exiguum quoddam intervallum est, Majus inter avum et nepotem. Inter avum et pronepotem, adhuc majus. Eadem in illis etiam obtinet ratio, qui sunt ex transverso. VARLE LECTIONES. 88 xàv. 87 ἀναθασμῶν, 80 πάντως. 4 ]. 10, $ Gradus autem. D. de gradibus el affin. PaTReL. Ga. CXIX. 1927 Divisio cognationis. Cum autem generale nomen sit cognatio prima divisione in duo scinditur : in cognationem nalure et arrogationem.Natura cognatus est pater, verbi causa, filius, mater,filia, frater, consobrinus, sobri- nus,sobrini filius,atque alii tales. Arrogatione vero, socer,gener, frater conjugis. filius adoptivus. Rur- sum cognatio naturalis bifariam dividitur, videlicet in procreatos ex nuptiis legitimis, et vulgo quizsi- tos. Àrrogatio quoque subdivitur in affinitatem οἱ adoptionem. Affinitas est necessitudo, qua prove- nit ex matrimoniali copulatione. Adoptio,alicujus in filium cooptatio, citra conjunctionem carnalem. Fraternitas autem facta per adoptionem legibus JUS CANONICUM 1228 « Διαίρεις τῆς συγγενείας. » Γεννικὸν δὲ ὄνομα οὖσα dà σνγγένεια, εἰς δύο κατὰ πρώτην διαίρεσιν τέµνεται, εἷς τε τὸ φύσει καὶ τὸ θέσει. Καὶ φύσει μὲν συγγενής ἔστι πατὴρ, τυγὸν, υἱὸς, µήτηρ, θυγάτηρ ἀδελφὸς, ἀνεψιὸς, ἐξανεψιὸς, ὁ εἐκ τοῦ ἀνεψιοῦ γεννηθεὶς, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Θέσει δὲ, πενθερὸς, Ἰαμθρὸς, Ὑυναικάδελφος, θετὸς υἱός. Τὸ φύσει δὲ παλιν ὑποδιχιρεῖται elc 600. Eiq τε τὸ μετὰ γάμου νοµίµου, xai τὸ ix πορνείας γεγονός. Τὸ δὲ θέσει ὑποδιαιρεῖται καὶ αὐτὸ elo τε ἀγχιστείαν καὶ θέσιν. Καὶ ἔστιν ἁγχιστεία μὲν, ἐξ ἐπιγαμ- δρίας συγγένεια * θέσις δὲ, ἡ χωρὶς σαρχικης σων- αφείας υἱοθεσία. Ἡ μέντοι ἀδελφοποιία, οὗ νόμιµόν Απαιδες μὲν γὰρ ὄντε, ἐσοφισάμεθα τῖν ἐστιν, repugnat.Quippe liberis destituti,adoptionem com. p vioüec(av, εἰς δικδοχὴν τῶν πραγμάτων, TA» à menti sumus, bonorum transmittendorum causa. ἁδελφοποιίαν οὐδεμία εἰσάγει εὔλογος πρόφασις. Τὰ μὲν Fraternitatem vero per adoptionem factam (67), nulla ratio probabilis introducit. Jam si que ra- tionem probabilem habent, ea lex etiam admittit: qua talia non sunt, rejicit. Rursum per subdivisionem, affinitas vel ex duo- bus generibus consistit, uti cum patruus et fratris filius, cum amita ejusque fratris sororisve filia copulati sunt; vel consobrini duo, cum duabus consobrinis ; qua proprie dicitur affinitas : vel alia quoque persona duobus hisce generibus intervenit, el vocatur hec trium generum per affinitatem co- pulatio Et sunt hzec partim prohibita, partim non prohibita, sicut in sequentibus ostendetur. Adoptio vel fit per cooptationem in filium, suc- ( cessionis causa; vel per susceptionem ex baptis- male sacro, confirmationis et doctrins, alque etiam testimonii causa. Sed adoptio se porrigit ad hereditatem adeundam. Hunc enim ad finem fac- ta est. Ex baptismate susceptio, duntaxat in gradi- bus matrimoniorum spectatur. Et hec quidem generalior cognationis est divisio. Deinceps etiam de particularibus dicemus. De necessitudine per sanguinem. Gentilitas sive consanguinitas dividitur in ascen- dentes et descendentes, et eos, qui sunt ex trans- verso. Ascendentes sunt, qui nos genuerunt, verbi gratia, paler et maler,avus et avia, et qui sunt his superiores. Descendentes, qui ex nobis sunt pro- οὖν τὸ εὔλογον ἔχοντα, καὶ ὁ νόμος ἑδέξατο. Τὰ δὲ µη τοιαῦτα o) παρεδέξατο. Πάλιν καθ ὑποδιαίρσιν τὰ ἐξ ἀγχιστείας Ὦ ἐκ δύο γενῶν συνίσταται " ὡς θεῖος xal ἀνεψιὸς συν- αφθέντες θείᾳ καὶ ἀνεψιῷ Ἡ δύο πρωτοξάδελφο. δυσὶ πρωτεξαδέλφαις. Καὶ καλεῖται ἀγχιστεία. Hi παρα- θέθληται καὶ ἕτερον πρόσωπον μεταξὺ τῶν δύο τούτων γενῶν, xai καλεῖται ἐξ ἀγχιστείας τριγένεια. Εἶσι X ταῦτα καὶ κωλυτὰ καὶ ἀκώλυτα, ὡς ἓν τοῖς ἐπομένοις δειχθήσεται. Ἡ δὲ θέσις fj κατὰ υἱοθεσίαι γίνεται διαδοχῆς χάριν, fi κατὰ ἀναδοχὴν τὴν ἀπὸ τοῦ ἁγίου βακτί- σµατος, στηβιγμοῦ καὶ διδασκαλίας, ἔτι ὃξ καὶ μαρτυρίας ἕνεκα. Αλλ' ἡμῖν 9) υἱοθεία, καὶ εἷς κληρονοµίαν εἰσέρχεται. Διὰ τοῦτο καὶ γὰρ ἐγεγό- νει, Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ἁγίον βαστίσµατος, εἷς τοὺς }ὰ- μικοὺς μόνους ζητείται βαθμούς. Καὶ αὕτη μὲν ἡ καθο- λικωτέρα τῆς συγγένειας διαίρεσις, ᾿Εφεξῆς δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ µέρος ἐροῦμεν. « Περὶ τῆς ἐξ αἵματος τυγγενείας. » Διαιρεῖται τοἰνυν τὸ ὁμογενὲς καὶ αἵματος εἴς τε ἀνιόντας, καὶ κατιόντας, καὶ τοὺς ix πλαχίου. Καὶ ἀνιόντες μὲν εἰσὶν οἱ ἡμᾶς γεγεννηχότες. Oio πατὴρ καὶ µήτηρ, πάππος καὶ μάμμη, καὶ ob τούτων ἀνωτέρω, Κατιόντες δὲ, οἱ ἐξ ἡμῶν, γεννηθέντες, creati, verbi gratia, filius, filia, nepos,neptis, pro- p otov υἱὸς, θυγάτηρ, ἔγγονος, ἐγγόνη, δισέγγονος, nepos, proneptis, et qui hos ordine sequuntur. Ex transverso sunt,qui neque nosgenuerunt,neque procreati sunt ex nobis : sed ad eamdem originem ac progeniem nobiscum referuntur, verbi gratia, frater, soror, patruus, amita, fratris filius et filia, consobrinus, consobrina, el qui hos ordine se- quuntur, nimirum ex obliquo cognati. De ascendentibus et descendentibus (68). δισεγγόνη, xal ol τούτων ἐἑφέξης. Ἐκ πλαγίου δὲ, οἱ μήτε ἡμᾶς Ὑεγεννηκότες, μήτε ἐξ ἡμῶν Ύεννη- θέντες, ὑπὸ δὲ τὴν αὐτὴν καὶ μίαν ἀρχὴν καὶ ovn ἡμῖιν ἀναγόμενοι, olov ἁδελφὸὺς, ἀλεφὴ, θεῖος, θεία, ἀνεψιὸς, ἀνεψιὰ, ἑξάδελφος ἐξαδέλφη, καὶ ol τούτων ἐπέχεινα, οἱ ἀπὸ λοξότητος δηλαδὴ συγγενεῖς. « Περὶ ἀνιόντων xal χατιόντων. » Enimvero ascendentes a descendentibus, licet — 'AJÀ' οἱ μὲν ἀνιόντες πρὸς τοὺς κατιόντας, xdv VARLE LECTIONES. 90 ἡ µέν, NOTA. pH De fraternitate per adoptionem facta, vide Basilic. lib. xxxv, tit. 45. et |. 7. C. Dehered. instit. (68) 1. 19. D. De rif. nupt. στα 1229 GRJECO-ROMANUM. . 1230 μὰ ἓξ ἑννόμων ὧσι γάμων, ἐπ ἄπειρον χωλύονται A eX legitimis non nati sint nuptiis,in infinitum ar- O) γὰρ οἵόν τε τὸν πάππον τῇ αὐτοῦ ἐγγόντ γαµι- κῶς φυναφθῆναι, ΆΑπειρον δέ φαμεν, κατὰ τὸ δυνα- τὸν, οὗ τὸ φύσει ἄπειρον. Οὐ γὰρ ἀθάνατα xà γένη. € Περὶ τοῦ ἐξ αἵματος βαθμοῦ QC. » Τὴν δὲ θΙ ἐκ πλαγίου ὁ ὄγδοος ἐφίησι τὸν γάµον βαθμὸς, τοῦ ἑθδόμου τοῦτον παντάπασιν εἴργοντος, Οὐ γὰρ δόναταἰ τις τὴν τοῦ δισεξαδέλφου θυγατέρα λαθεῖν ' ἀλλὰ πρότερον μὲν τὸ τοῦ ἑθδόμου βᾳαθμοῦ ἐξ αἵματος ἐρωτώμην μὲν 93 ἐκωλύετο, ὁπωσδήποτε δὲ προθαῖνον οὐκ ἐκωλύετο μὲν, ἐπετιμᾶτο δὲ, διὰ τὸ σιωπηθῆναι τῷ vdpup, µέχρι τοῦ ἕκτου χωλύοντι µόνον. Φησὶ γάρ «Τὴν τοῦ ἀδελφοῦ µου 4 τῆς ἀδελφῆς µου θυγατέρα λαμθάνειν slc γάµον οὐ θέµις, centur. Non enim fieri potest, ut nepte sua matri- monii lege copuletur. Infinitum vero dicimus,ejus ratione, quod fieri potest : non infinitum natura. Quippe genera non sunt immortalia. De gradu septimo consanguinitatis. lis, qui sunt ex transverso, gradus octavus matrimonium permittit, cum septimus ab eo pror- sus arceat.Quirpe non potest aliquis sobrini filiam uxorem ducere.Ccterum antea gradus consangui- nitatis septimus,si de eo consuleretur, prohibeba- tur ille quidem : sed si quo modo res esset acta, non prohibebatur,pcena tamen irrogabatur, idque proterea, quod silentio lex id preterierit, quee duntaxat ad sextum (69) usque gradum prohibet, οὐδὲ τὴν τούτων ἐγγόνην τετάρτου οὖσαν βαθμοῦ. B Legis heec verba sunt : « Fratris mei, vel sororis Ο0ὐδὲ τὴν θυγατέρα του θείο, ἤγουν ἑξαδέλφην, οὐδὲ ὁ υἱός µου τὴν Εγγόνην αὐτῶν, οἵτινες λέγονται δισ- εξάδελφοι, » ᾿Ἐπεὶ δέ τινε; τῷ βάρει τῶν ἔπιτι- µίων χρύφα τοὺς τοιούτους ἐσετέλουν Ὑάμους, àv- ηνέχθη τὰ περὶ τούτω τῇῃ συνόδῳ, Τουκᾶ τοῦ θείου τὸν πατριαρχικὸν ἰθύνοντος Opdvov, καὶ ἐξ ἐκείνου ὥρισε καὶ ἔστησεν ἡ ἁγία σύνοδος, µηδόλως τὸν τοιοῦτον προθαΐνειν ἢ ἵστασθαι Ὑάμον, ἀλλ’ ἐρωτώ- µενον µεν χωλύεσθαι, προθαΐνοντα 0B διασπᾶσθαι, καὶ τοὺς πράξαντας ἀφορίσασθαι, xal τὸν ἱερολογή- σαντα Ἱἵερα, εἰμὴ ἀγνοίά ἐκλάπη καθαιρεῖσθαι, ᾿Επεχύρωσε δὲ τὴν συνοδικὴν ταύτην πρᾶξιν καὶ θέσπισµα τοῦ iv βασιλεῦσιν ἀοιδίμου Μανουλλ τοῦ πορφυρογεννήτου. Ταύτῃ τοι xal οὖκ ἐφεῖταί cw mes filiam, uxorem ducere, fas non est ; nec ho- rum noptem,qus gradu quarto est. Nec item patrui filam , qui» consobrina est: neque filius meus eorum neptem ducit,qui sobrini dicuntur. » Sed quia nonnulli propter gravitatem poenarum clam hujusmodi nuptias contrahebant, relata res est ad synodum, quo tempore divinus ille Lucas patriar- chalem thronum regebat, ac deinceps definivit et statuit sancla synodus, nequaquam ejusmodi nu- piias debere procedere vel consistere; sed si de iis consulatur, prohibendas esse; sin procedant, diri- mendas, et segregandos qui contraxerint ; ac sa- cerdotem, qui precibus sacris initiarit, nisi forte per ignorantiam surreptus fuerit, deponendum. τὴν τοῦ διεξαδέλφου αὐτοῦ θυγατέρα λαθεῖν, &ve-C Atque hanc rem actam in synodo confirmavit etiam Ψιὰν τούτου τυγχάνουσαν. Γὸ vào φύσει δίκαιον καὶ constitutio clari inter imperatores Manuelis illius εὐπρεπὲς καὶ σεμνὸν, ὥσπερ τινὰ χαλινὸν τοῖς vápow in porphyra nati. Hanc ob causam non permitti- ἐπέθηχεν 95, tur (70), uti quis sobrini sui filiam ducat uxorem qua ipsi loco sobrinz est. Quippe naturale jus, et honestatem et pudorem, quasi frenum quoddam, nuptiis lex imposuit. « Περὶ τοῦ ἐξ αἵματος ὀγδόου βαθμοῦ. » Et γε μὴν τὸν ὄγδοον βαθμὸν προθαίνων ὁ tb αἵ- µατος Ὑάμος, συγκεχώρηταιο Τὴν γὰρ τρισεξαδέλφην ἢ τὴν ἐγγόνην τοῦ διεξαδέλφου λαμθάνειν, οὐδ' ἡντι- ναοῦν ἔχει χώλυσιν., « Περὶ τῶν Ex πορνείας γεννωµένων. 9 Τὸ δὲ kx πορνείας, οὐκ ἔχει ἅπαν ὄνομα ἓν, ἀλλ ὕποδιαιρεῖται καὶ τοῦτο. El μὲν γὰρ γωναικὸς συνοι- κούσης tib φαγερῶς 94 καὶ δι ὀλίγου γέγονε mate, φυσικὸς οὔτος ὀνομάζεται,. Καὶ ἔχει δευτέραν τάξιν, ὡς πρὸς τὸν φύσει νόµιµον, xal προτιμᾶται εἰς κλη- ρονοµίαν xal τῶν ἀνιόντων, οὐχ, ὅπως τῶν ix πλα- γίου. El δὲ φανερὸς μὲν ἔστιν, οὗ μέντοι ἐκ συνι- κούσης τῷ ἀνδρὶ γυναικὸς, ὀνομάζεται νόθος. Ei δὲ παντελῶς ἀφανῆς, λέγεται σκότιος, ὥς φησιν Όμη- eos " « ,..,OxÓttov δὸ ἐγείνατο uf cnp * » De gradu consanguinitatis octavo. Nuptis»,qua inter consanguineos contrahuntur, si ad octavum usque gradum procedant, permis- ste sunt. Quippe nati ex sobrino filiam, vel nep- tem sobrini ducere nullo modo quis prohibetur. De vulgo quositis. Vulgo quasiti;non idem omnes nomen habent, sed subdividuntur. Nam si qui mulierem in con- tubernio habenti, palam natus, sit filius naturalis vocatur, et. secundum locum obtinet ab eo, qui natura legitimus est, et in successione prefertur etiam ascendentibus,nedum ex transverso consti- tutis. Sin manifestus quidem est, non tamen ex muliere natus,qua in contubernio viri sit; nothus sive spurius appellatur. Sin omnino incertus et obscurus,tenebrosus dicitur,uticum Homerus ait : ^. fhater peperit tenebrosum ; VARLE LECTIONES. 91 τοῖς δὲ, — 98 ἐρωτώμενον µέν, — 98 χαλινὸν ὁ νόμος τοῖς yap. — 95 φανερός. . NOT &. (69) $ Ergo non omnes. Instit. De nupt. Basilic. lib. xxvii, tit. 5. (10) 1. 14. $ Serviles. D. de rit. nupt. 1931 JUS CANONICUM 193? ac de hoc quidem nullus nobis est sermo. Nec Α περὶ οὐ λόγος ἡμῖν οὐδείς,. Οὔτε γὰρ εἷς γαμικὰ συν- enim vel ratione contractum matrimonialium , vel successionis, ullum in talibus est dubium. Etiam lex ait (711! : Vu'go quaesitam sororem ne- moducit uxorem.Item, Quiscortatus est aliqua cum muliere, siquidem scortatio manifesta est, ut no- vercam ejus ducere prohibetur,ita sobrinam ejus dem ducere potest. De affinitate. Hactenus dictum de consanguinitate. Affinitatis autem ratione magis sunt ad inveniendum varia. Nam in his graduum quantitatem omnino non quarendam esse, visum est priscis; sed nuptias, αλλάγματα, οὔτε μὴν εἷς xAnpovoglav ἓν τοῖς τοιού- τοις ἐστὶν ἀμφισθήτησις. Φησὶ δὲ καὶ ὁ νόμος ^ Tis ἐκ πορνείας ἀδελφὴν οὐδεὶς λαµθάνει. Καὶ, Ὁ πορνεύ- σας µετά τινος γυναιχὸς, el μὲν ἔστι φανερὰ ἡ πορνεία, τὴν μὲν μητρυιὰν αὐτῆς κωλύεται λαθεῖν, λαμθάνει δὲ τὴν διεξαδέλφην αὐτῆς. « Περὶ τῶν ἐξ ἁγχιστείας. » Καὶ αὕτο μὲν à τῶν ἐξ αἵμχιος, Tow ὃ ἐξ ἀγχι- στείας, ποικιλωτέρα ἡ εὗρεσις. Ἐν τούτοις γὰρ Ba- θμῶν ποσότητα ζητεῖν οὐδ ὅλως τοῖς παλαιοῖς ἔδοξεν- ἀλλὰ τὰ συγκεγυµένα κατὰ τὴν τοῦ γένους χλῆσιν xai qui confusionem introducerent in appellatione ge- ἀπρεπῆ ῥητῶς κωλύσαντες, τὰ λοιπὰ ἀνέγκλητα εἴα- neris, quaeve inhonesta essent, diserte vetanles;p σαν. Οἱ δὲ νεώτεροι xal βαθμοὺς αὐτοῖς ἐπενόησαν, reliquas minime reprehensas reliquerunt. Recen- καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν ἔκτον βαθμὸν, προθχίνειν δεδώκασι. tiores vero etiam gradus in his excogitarunt, el Καΐιοι ῥητῶς εὑρίσχομεν καί ἔχτον συγκεχωρημένον αυ gradum sextum excederent,locum habere ΥΟ- xai Eó8Bopgov κεχωλυµένον. Τὸν μὲν ὡς ἀσύγχυτον, luerunt. Atqui diserte invenimus gradum sextum τὸν δὲ ὡς συγχεχυµένον. "Ὥστε οὗ χρὴ βαθμοὺς permissum, etseptimum prohibitum : illum, velut παρεισάχειν εἰς ταῦτα * ἀλλ᾽ ὃ μὲν ὁ νόμος ῥητως ἑκώ- expertem confusionis ; hunc, tanquam confusioni ἍΆλυσε, φεύχειν 05, ^O δὲ μὴ ἐκώλυσε, παραδέχεσθτι. obnoxium.Quo fit, ut in his gradus minime intro- ᾿Εκώλυσε δὲ ὁ μὲν παλαιότερος νόµος τὰ προσεγέ- ducendi sint; sed quod diserte lex vetuit, fugien- στερα καὶ ἐγγύτερα. Φησὶ γάρ * Πενθερά ἐστιν ἡ µή- dem : quod non vetuit, admittendum. Vetuit au- τηρ, καὶ ἡ pápgn, καὶ ἡ προμάµµη τῆς γαµετῆς tem prisca lex (72) propinquiora. Sunt enim ejus µου. Καὶ οὐδεμίαν αὐτῶν λαμθάνω, Καὶ νύμφη λέ- hsc verba : Socrus est uxoris mee maler, etavia, -ecz«, ἡ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἐγγόνου καὶ ἡ τοῦ προεγ- et proavia, Quarum nullam duco. Nurus etiam di- óvou γαµετή. Καὶ προγόνη λέγεται, ἡ ἐξ ἄλλου &- citur, uxor filii, et nepotis, et pronepolis.Privigna «&cnp, xxl ἐγγόνη, xal προεγγόνη τῆς γαμετῆς μον. quoque dicitur, ex alio nata marito uxoris Πιθ Καὶ οὐδεμίαν αὐτῶν λαμθάνω. Οὐδὲ τὴν pmtpai filia, et neptis, et proneptis.Quarum nullam duco. µου, εἶ καὶ πολλὰς ἔσχεν ὁ πατήρ µου. ᾿Επειδὴ µη- Nec item novercam meam, licet; plures paterÜ τέρων ἔχουσι τάξιν. Οὔτε μητυιὰ, τὸν Ὑενόμενον meus habuerit. Quoniam matrum loco sunt. Nec ἄνδρα τῆς προγονῆς µου. Οὐδὲ τὴν θωγατέρα τῆς noverca nubit ei, qui privignae meas maritus fuit. ἀποζευχθείσης µοι Ὑυναικὸς, τὴν μετὰ τὴν ἀπόζευξιν Nec filiam mulieris duco, quz» medivertit, ex alio τεχθεῖσαν ἐξ ἑτέρου ἀνδρός, 'O δὲ τοῦ Σισιννίου τό- marito post divortium procreatam. Tomus autem µος, δύο ἀδελφοὺς ἐκώλυσε λαμθάνειν θείαν καὶ Sisinnii (73) prohibet, ne duo fratres amitam el ἀνεψιὰν, καὶ ἀνάπαλιν. "Ext δὲ δύο ἀδελφοὺς ἐκώλυσε ejusdem fratris filiam ducant uxores,ac vice versa. λαμθάνειν δύο πρωτεξάδελφας, ᾿Ενθεωρεῖται δὲ τῷ Preterea vetuit, ne duo fratres ducant duas con- μὲν πρώτῳ ὁ πέμπτος, τῷ δὲ δευτέρῳ ὁ ἕκτος Bz- sobrinas. In quorum primo quintus, in secundo θµός. Μέχρις οὖν τοῦ πέμπτου βαθμοῦ πάντη τὺ ἐξ sextus gradus spectatur. Igitur ad quintum usque ἀγχιστείας κακώλυται. El δεῖ κἂν τούτοις βαθμοὺς gradum prohibitse sunt ob affinitatem nuptis, δἱ ἀριθμεῖν, Τὰ δὲ τοῦ ἕκτου βαθμοῦ, cl μὲν oj« ἔχει quidem in his etiam numerandi sunt gradus. Qua σύγχυσιν περὶ τὰ τοῦ Ὑένους ὀνόματα, ob κωαλύετα:. vero sexti gradus sunt, si nulla interveniat confu- — El δέ τις ὁρᾶται σύγχυσις, εἴργεται. Καὶ δὴ τὸν μὲν sio circa generis appellationes, non prohibentur. ἐξ ἑνος καὶ πέντε βαθμῶν γενόµενον Ὑάμον οἱ piv Sin emergat aliqua confusio, vetantur. Eas etiam p ἄλλοι πάντες χωλύουσιν. Ὁ δέ γε Θεσσαλονίκης Mi nuptias, que contrahuntur ex uno et quinque grà- χαηλ à Γούμενος 96 àv. ἰδίῳ ψηφίσµατι ἀκώλυτον ἆπο- dibus, omnes alii prohibent. At vero Thessaloni- φαίνει. Otov el πατὴρ xal υἱὸς πρώτου ὄντες Ἀαθμοῦ. censis antistes ille Michael Chumnus,suasentenlia συναφθεῖον μικρᾷ θεί καὶ ἀνεψιᾷ, πέµπο οὔσαις pronuntiat minime velitas. Exempli gratia, si pater βαθμοῦ. El δὲ ὁ ζητούμενος ἕκτος ἐξ ἀγχιστείας βα- οἱ filius, qui primo sunt gradu, copulati fuerint Θθμὸς ἐκ δύο σύγκειται, καὶ τεσσάρων, εἰ μὲν γίνεται amite parva, ac fratris ejus filis qui» graduquin- σύγχυσις, à δεύτερος κεκώλυται. Ob γὰρ δυνατὸν Guo to se contingunt. Sin gradus ex aífinitate sexlus, αὐταδέλφους δυσὶ συναφθῃναι πρωτεξαδελφαὶς, f τὸ quo de quiritur, ex duobus et quatuor constat; ἀνάπαλιν. Γίνονται γὰρ ἀντὶ αὐταδέλφων σύγγαμ- VARLE LECTIONES. 95 φυγεῖν. 06 Xouvoc. NOT &. id l. 54. D. De rit nupt. (13) Promulgatus anno A. O. C. 6499. 72) 1. 14. Itaque socrus. D. De rit. nupt. 1233 GEUECO-ROMANUM. 1234 6ροι, καὶ συγχέονται ἐντεῦθεν τὰ της συγγενείας ὀνό- A siquidemsitconfusio,nuptise posteriores prohiben- ματα. Φησὶ δὲ ὁ Ἱερὸς καὶ µέγας Βασίλειος * Ἐν οἷς τὰ τοῦ Ὑένους ὀγόματα συγχέονται, ἓν τούτοις ὁ γά- pos ἀθέμιτος. Εἰ δὲ οὗ γίνεται σύγχυσις, καὶ ὁ ἕκτος ἀκώλυτός bsc. Πάππον γὰρ καὶ ἔγγονον, ἀχώλυτον σοναφθῆναι µεγάλτῃ θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ *— ἕκτου γὰρ καὶ τοῦτο βαθμοῦ. tur.Nam fleri nequit,ut duo germani fratres duabus consobrinis copulentur,aut vice versa. Fiunt enim loco fratrum, congeneri vel coaffines;et hoc modo nomina cognationis confunduntur.Ait autem sanc- tus et magnus ille Basilius : In quibus generis ap- pellationesconfunduntur,in hisillicitesuntnuptia. Sin confusio nullasit, etiam sextus nonprobibetur. Quippenon vetatur, quominusavuset nepos copulentur cum amila magna, et ejusdem ex fratre nepte ; nam hoc quoque sexti gradusest, at confusionis expers. αλλ’ ἔστιν ἀσύγχυτον. ἩΠάλιν γὰρ μετὰ τοὺς γάμους πάππου καὶ ᾖἐγγόνου ἀποσώζουσι τόπους. Τὴν γὰρ μεγάλην θείαν καὶ τὸν μάγαν θεῖον, Ἆτοι τοῦ πάππου τὴν ἁδελφὴν xxl τὸν ἀδελφὸν, μάμμην καὶ πάππον oi πολλοὶ ὀνομάζουσι. Διὰ τοῦτο οὔτε ἀπὸ τοῦ νόµου τὸ πχαρὸν κεχώλυται ζήτημα, καὶ τῷ Rursus enim peractis nuptiis avi et nepotis loca servant. Quippe magnam amitam et patruum ma- guum, hoc est, avi sororem et fratrem, plerique aviam el avum nominare solent.Idcirco nec legibus hic casus est prohibitos, et a tomo Sisinni? per- mittitur, ceu minime vetitus : cum illud alterum vóptp 97 παρεῖται τοῦ Σισινίου ὡς ἀκώλυτον. ᾿Εκεῖνο p Sit prohibitum velut obnoxium confusioni. Sin ex δὲ ὡς σύγχυσιν Éjm 98 κεχώλυται, El δὲ ἐκ τριῶν ἐστι καὶ τριῶν, εἰ μὲν οἳκ ἔχει σύγχωσιν, ἀκώλυτόν ἐστιν. Οἴον ὅταν μὲν ἢεῖος καὶ ἀνεψιὸς θείαν λάθῃ καὶ ἀνεψιὰν, οὐδεμία Ὑίνεται σύγχυσις. Πάλιν γὰρ θείου καὶ ἀνεγιοῦ σώζουσι τόπον. Διὰ τοῦτο καὶ ἀκώλυτον εἶναι παντάπασιν, ᾗ τε τοῦ ῥηθέντος νόµου σιωπὴ, o) μὴν ἀλλὰ xal θεσπίσµατα βᾳσιλικὰ καὶ πράξεις συνοδικαὶ πᾶσιν αἰγώρισαν. Όταν δὲ ὁ μὲν θεῖος προλαθὼν ἔσχε τὴν ἀνεψιὰν. ὁ δὲ ἀνεψιὸς βού- ληται συνοικῆσαι τῇ θείᾳ, τὸ ἐπιγενόμενον διὰ τὴν σύγχωσιν Κεχώλυται. Γίνονται γὰρ ὡς ἀπὸ τῶν νό- pov, ὁ μὲν θετος ἀνεψιὸς. ὁ δὲ ἀνεψιὸς θεῖος. Καὶ ἔστι τοῦτο σαφῆς τῶν ὀνομάτων τοῦ γένους σύὺγχυ- tribus et tribus constat, siquidem confusionis expers cst, non vetatur. Verbi gratia, cum patruus et fratris ejus filius, amitam ducunt, et ejusdem fratris filiam ; nulla fit confusio. Rursus enim pa- trui et fratris filii locum servant. Propterea hoc plane non prohiberi, non modo legis indicate silentium, sed etiam principum sanctiones, et acta synodalia cunctis significarunt. At vero, cum pa- truus jam antea fratris habet filiam, patruique fratris filius cum ejus mulieris amita coire vult in matrimonium; posteriores hee nuptie confusionis causa prohibentur. Quippe velut ipso jure patruus fil fratris filius,et fratris filius fit patruus : adeoque σις. ᾽Αλλὰ καὶ ὁ μέχρις ἑθδόμου βαθμοῦ θεωρού- c manifesta generis appellationum hzc confusio est. µενος ἐξ ἀγχιστείας γάμος, εἰ μὲν ἐξ ἑνὸς εἴη καὶ ἓξ, κεκώλυται. Οὐὗ γὰρ οἷόν τε πατέρα καὶ υἱὸν δισεξχδέλφχις σωναφθῆνχι ὅὃυσί ᾿ γίνονται γὰρ ἀντὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ σύγγαµθροι. E! δὲ ἐκ δύο καὶ πέντε, μηδαμῶς * εἴτε γὰρ πάππος καὶ ἔγγονος, εἴτε δύο αὐτάδελφοι συναφθεῖεν μικρᾷ θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ, ὁ δεύτερος Ὑάμος ἀνέγκλητός ἔστιν. Εἰ δὲ ἐκ τριῶν xxi τεσάρων, πᾶλιν εἰ µέν ἔστιν ἀσύγχυτον, συγ- νεχώρηται, θεῖος γὰρ xal ἀνεψιὸς, δύο πρωτεξ- αδέλφας ἀκωλύτως λαμβάνοντι El δὲ σύγχυσιν ἔχων ὁρᾶτχι, οὗ δῆτα * πάππος γὰρ καὶ δισέγγονος δύο πρωτ- εξαδέλφας λαθετν εἴργονται * “να µη xal οὗτοι σύγγαμ- 6ροι λογισθε-εν. ἸΑλλ ὁ μὲν προλαθὼν, μένει ἀκί- νητος χωλύεται δὲ ὁ ἐπιγενόμενος, fj προθὰς διχσπᾶτχι ' τὰ δὲ ὑπὲρ τὸν ἕθδομον ἐξ ἀγχιστείας, ἀπολυπραγμόνητά εἶσι καὶ ἀκώλυτα, ὥσπερ bv τοῖς ἐς α-μχτος τὰ ὑπὲρ τὸν ὀγδοονυ. Ob καλῶς δέ τισιν εἴρηται, ὅτι τὰ εὑρισκόμενα ἐξ ἁγχιστείας ἕκτω βαθμοῦ, ὅτε μὲν ἐξίσης εἰσὶν, ὡς ἐξ ἑκατέρω μέρους τρεῖς εἶνχι βαθμεὺς, ἀκώλυτά εἶσι ' χεχωλυµένα, 0i, ὅτε εἰσὶν ἄνισα' bx γὰρ τῶν εἱρημένων ἀνωτέρω δέλειχται, μὴ τὸ ἴσον καὶ τὸ ἄνισον, ἀλλὰ τὸ συγκεχυμένον καὶ ἀτόγχυτον, fj ἀφιέναι, fj ἀπείργειν τὸ συνάλλαγμα. Quin etiam matrimonium inter affines, ad septi- mum usque gradum sese porrigens, si constet ex uno et sex, prohibetur, Nam fieri nequit, ut pater et fi'ius duabus sobrinis copulentur. Patris enim et filii loco, fiunt congeneri vel coaffines. Nequa- quam hoc usuvenit, si ex duobus et quinque con- stet. Nam sive avus et nepos, sive luo germani fratres copulati fuerint cum amita parva, et fratris ejus filia, secunde nuptie vitio carent. Sin ex tribus et quatuor, rursus siquidem confusio nulla intervenit, permittitur. Patruus enim, et fratris ejus filius, duas consobrinas citra prohibitionem ducunt. Non item, si confusio quedam emergat. ÀÁvus enim et pronepos, a matrimonio duarum D consobrinarum arcentur, necongeneri vel coaffines haheantur. Nimirum prius contractum matrimo- nium,manet immotum : posterius prohibetur, vel si jam processerit, dirimitur Qu: vero matrimo- nia gradum affinitatis septimum excedunt, in ea curiose non in ;uirendumi est, nec faciunde pro- hibitiones,s:cuti fieri videmus et in iis, qui ratione consanguinitatis octavum excedunt. Ceterum non recte traditum a nonnullis est, matrimonia sexti ex affinitate gradus, cum pares utrinque gradus habent, non prohiberi: cum impares, prohiberi. Ostensum est enim ex indicalis superius, non z&qualitatem et inequalitatem, sed confusionem, et confusion's absentiam, vel permittere, vel impedire contractum. VARIJE LECTIONES., 97 τῷ τόμων, 08 ἔχον . 1935 Eumdem non debere duas sobrinas ducere. Prohibuit etiam Ecclesia, ne unus et idem duas sobrinas ducat uxores. Non enim hic septimus ex affinitate, ceu plerique putant, gradus colligitur, sed sextus : propterea, quod maritus et uxor uno gradu contineri ducantur. Hoc enim cum in con- sultationem venisset tempore Nicolai patriarcbe, prohibitum a Ecclesia fuit : simulque promulgata fuit sanctio clari principis Manuelis, quee statuit, ne tale quid unquam fiat. Sed qua de causa fit, ut inter affines, vel duo diversa genera contracte nuptie, gradu sptimo liberz sint? Quod unum est, vel est natura, vel arrogatione. Natura unum est, JUS GANONICUM. Ας 12326 "Oct οὐ δεῖ τὸν αὐτὸν δύο δευτέρας ἐξαδέλφας λαθεῖν. » Κεχώλυχεν ἡ ἸἘχκλησία καὶ τὸν αὐτὺν καὶ ἕνα δύο δευτέρας ἑξαδέλφας λαμβάνειν. Ob γὰρ ἕδδομος ἐξ ἀγχιστείας, ὣς οἴονταί τινες, συνάγεται βαθμὸς, ἀλλ᾽ ἕχτος, Διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν xv- ὃρα μετὰ της Ὑυναικός. Τοῦτο γὰρ ζητηθὲν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ πατριάρχου Νιχολάω, ἐκωλύθη παρὰ THO Ἐκκλησίας . mpoU6n δὲ καὶ θέσπιοµα τοῦ ἓν βᾳσι- λεῦσιν ἀοιδίμου Μανουὴλ, px, µΥίνεσθαί ποτε τοῦτο διοριζόµενον. Διατί δὲ τὰ ἐξ ἁγχιστείας ἤγουν τρι- χενείας 98*, εἷς τὸν ἕθδομον λύεται βαθµόν ; Τὸ tv, f| φύσει ἔστιν, fj θέσει ^ καὶ φύσει μὲν, ὡς sic ἄν- θρωπος * θέσει δὲ, ὡς ὁ &vhp μετὰ τῆς νομίμου T^ verbi gratia, unus homo. Unum arrogatione,ut vir B ναχὸς, οὓς σχέσις ἥνωσε καὶ συνάφεια σαρχικη, ὡς et uxor legitima, quos univit affectio et conjunctio carnalis, sicuti prescriptum legimus : Et erunt hi duo in carnem unam. Itaque cum necessitudo exsistit ex sanguine, et ex eodem genere natura- lis est necessitudo et unitas : cum ex affinitate, ac duobus generibus, arrogatione fit unitas inter eos et necessitudo, a consanguinitatis necessitu- dine diversa. Propterea mox inferiore gradu, et ante octavum, hujusmodi necessitudo et conjunc- {ο solvitur. Quorum enim strictior est conjunctio, ea majoris etiam indigent intervalli ad hoc, ut exspirel : sunt. De mutrimoniis ez tribus diversis generibus. Matrimonia ex tribus diversis generibus, perti- εἴρηται, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἷς σάρχα μίαν. Οταν μὲν οὖν ἐξ αΊματος ᾗ ἡ οἰχείωσις καὶ Ὑένους ἑνὸὺς, τὸ οἰκεῖόν τε καὶ τὸ ἓν, φύσει ἔστιν, Όταν δὲ ἐξ ἀγχιστείας xxi δύο γενῶν, θέσει τὸ Ev, καὶ ἡ οἱ: κειότης αὐτοῖς, o) κατὰ τὴν ἐξ αἵματος οἰχειότη-χ. Aib xal τῷ ὑποδεθηχότι βαθμῷ, καὶ mob τοῦ ὁγλόο, εὐθὺς ἡ τοιαύτη οἰχειότης τε xal ἕνωσις λύεται. Τὰ γὰρ μᾶλλον τὴν ἕνωσιν ἔχοντα, πλείονος xai της ἀποστάσεως πρὸς τὴν διάλυσιν δέονται ' ὥσπερ τὰ Έττον ὀνωμένε, ἑλάττονος. sicuti minoris, que minus unita Περὶ τῶν ἐκ τριχενείας. » Τὰ 9 ix τριγενείας qapixà ζητήματα, εἰαὶ μὲν nent et ipsa quoque ad rationes affinitalis : sed ς καὶ ταῦτα ἐξ ἀγχιστείας, ἀλλὰ τῇ τού τρίτου γένος terlii generis interventu, facilius libera fiunt,quam ex duobus connexa. Quippe sicut hec gradibus duobus inferiora sunt contractis ex consanguini- tate, quee gradu octavo libera fiunt, cum per affi- nitatem ex duobus contracta generibus nonnun- quam gradu sexto libere permittantur : ita rursus ex tribus constituta generibus, etiam duobus gra- dibus inferiora, quam que duobus ex generibus constant, principium in permissionis in quarto sta- tim gradu consequuntur : licet in his multo magis graduum vitanda computatio, sed quxrendum, an disertis verbis a lege probibita sint. Maxime vero ἐπιπλοῷ, ῥᾷον f, τὰ ix δύο συμπεπλεγμένα γενῶν λύονται. ὥσπερ γὰρ ταύτα δυσὶ βαθμοῖς ὑποδέβπα τῶν ἐξ αἵματος [τὰ μὲν γὰρ εἰς τὸν ὄγδοον, τὰ 9' & ἀγχιστείας ix δυοῖν γενοῖν ἔσθ ὅτε καὶ εἷς τὸν Éxvov λύονται), οὕτω πάλιν τὰ ἐξ τριγενείας ἀωσὶν ὑποθιθασθέντα βαθµοῖς τῶν Ex δύο γενῶν, τὴν ἀρ- qv τῆς λύτεως xarà τῶν τέταρτον εὖθὺς λαμθάνει βαθμὸν, el xal πολλῷ μᾶλλον εἰς ταῦτα βαθμους λαμθάνειν o9 δεῖ, ἀλλὰ ζητεῖν, el οὐκ ἐχωλύθη παρα τοῦ νόµου ρητῶς * τοῖς δὲ μάλιστα ἀχωλύτοις ὁ τέταρτος ἐπακολυθεῖ βαθμὸς, olov 03 ἐπὶ τοῦ πατριόρχου coz ἀποῤῥηθέν τε 99 ὁμοῦ καὶ λυθέν. prohibitionis expertia sequitur quartus gradus. Cujusmodi quiddam est, quod sub patriarcha Stupa vocatum in dubium fuit, et per sententiam declaratum. Quidam enim Constantinus uxorem duxit Án- D Κωνσταντῖνος γάρ τις ἔλαδεν εἰς γυναῖκα θεοδώ- nam, Theodori cujusdam sororem germanam. Ea mortua, matrimonio secundo duxit Irenam, conju- gis Theodori sororem. Quo fiebat, ut Constantinus et affinis esset Theodori, et coaffinis. Sunt autem in hoc gradus quatuor. Theodorus enim et Anua, gradu secundo se contingunt. Item uxor Thodori et [rena, gradu secundo, qui gradu simul sunt quatuor. Quippe lex duo duntaxat ex trium gene- rum matrimoniis prohibuit, qus unius duntaxat gradus sunt, non plurium : videlicet, quod ducere non possum eam, qui quondam privigni mei fuit pou τιγὸς αὐτχδέλφην ἸΑνναν. θανούσης ἐκχείντς ἔλαθεν εἷς δεύτερον συνοικέσιον τὴν τοῦ Θεοδώρου Ἰναικαδέλφην Εἱἰρήνην. Ὡς Ἰενέσαι τὸν Κων- σταντῖνον καὶ γαμθρὸν τοῦ θεοδώρου καὶ συγαµ- 6ρον. Εἰσὶ δὲ iv τούτῳ βαθμοὶ τέσσαρες, Ὁ θεό- δωρος γὰρ καὶ ἡ Ἄννα, βαθμοῦ Δευτέρου. Τονὰ τοῦ Θεοδώρου χαὶ ἡ Εἰρήνη, βαθμοῦ δευτέρου. Ὁμοῦ τέσσαρες. Ὃ μὲν γὰρ τόμος δύο µόνα ἐκ τριγενείας ἐκώλυσεν, à καὶ ivi μόνου βαθμοῦ "VT χάνουσι, xai οὗ πλείονος. Οἵον, ὅτι οὗ ὀύναμαι λαθεῖν τὴν ποτὸ γυναῖκα τοῦ προγόνου µου, ox E3 VARLE LECTIONES, 967 διγενείας. 99 ἆπορηθεν xs. 1937 GRJECO-ROMANUM. 1238 à μητρυιὰ λαθεῖν τὸν ποτὲ ἄνδρα τῆς προγόνης ab- A uxor (74), nec ei noverca nubere, qui privignz της. Κάν τούτοις γὰρ τριγένειά ἐστιν, ᾽Αλλ᾽ ἐπεὶ ὁ πρόγονος καὶ à προγόνη υἱοῦ ἢ θυγατρὸς λόγον ἐπέχουσι πρὸς τὸν πατρωὸν ἢ τὴν μητρυιὰν, καὶ à γυνὴ ἢ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, νύμφης ἢ γαμθρού, ἀθέμι- τα τὰ τοιαῦτα τυγχάνουσι συνοικέσια. Τὰ γὰρ ἄχρα δύο γένη, ὁ ἀνὴρ καὶ ἡ γυνὴ, βαθμὸν οὐχ ἔχουσιν οὔτε πρὸς ἄλληλα, οὔτε πρὸς vb µέσον γένος. Τὴν Yap ἀνδρὸς μετὰ Ἰωναικὸς συνάφειαν εἰς βαθμὸν o5x εἰσάγομεν, ἀλλ᾽ Ev μὲν εἶναι λαγιζόμεθα ταύ- ὅτε καθ ἑαντὴν καθορᾶται (καὶ γὰρ à τοῦ ἀδελφοῦ μου Tov? διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἄχραν Évwuctv, δευτέρου μού iex βαθμοῦ, ἰσχναῖς ἐπινοίαις διὰ τὴν ἐντολὴν ἐνουμένη) ὅτε 63 πρὸς ἕτερον συγγε- νικὸν αὐτῆς πρόσωπον 6 βαθμὸς ζητεῖται οὐχ. οὕτως. Ἡ γὰρ ἀλελφὴ τῆς νύμφης, πρὸς μὲν αὐτὴν δευ- τέρου Lexi βαθµου * πρὸς ipi δὲ, τετάρτου. Kal ἡ αὐτῆς θεία πρὸς ἐκείνην μὲν τρίτου, πρὸς ἐμὲ 0i πέμπτου. Καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως. Tov οὐκ ἐνδεχομένων γαρ ἔστιν, ὥσπερ τὸν ἄνδρα, οὕτω δὲ καὶ τὸν τούτου ἀλελφὸν σάρκα λογίζεσθαι μίαν μετὰ τῆς νύμφης, καὶ δύ ἐπινοίας ἐπίνοιαν συνάψαι παρὰ τὴν τοῦ νόμου δύναμιν. Οἱ γὰρ ἐκ πλαγίου, πρῶτον βαθμὸν oóx ἔχουσιν, ἄλλ᾽ ἐκ τοῦ δευτέρου ἄρχονται. Ὁ μὲν οὖν νόμος τὰ ix τριγενείας πρώτου βαθμοῦ Ἀκεκώλυσιν, ὥσπερ εἴρηται΄ à δὲ κρα- τοῦσα συνήθεια xal τὰ παρὰ ταῦτα κχὶ ὑπὲρ τὸν πρῶτον βαθμὸν ἐκ τριγενείας ὄντα, ἀκώλυτα ἔχει * oiov, ἔσχε τις γυναῖκα. Χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐχείνης θανούσης, τὴν Ίυναῖκα τοῦ θείου αὐτῆς οἷς δεύτερον ἔλαδε συνοικέσιον.. Άλλος τὴν προγόνην τοῦ γυ- Υαικαδέλφου αὐτοῦ ἔλαδεν. Εν τούτοις γὰρ βαθμοὶ μὲν ἀναφαίνονται τρεῖς. Λύοντχι 93 ὅμως Χχτὰ τὴν συνήθειαν, Ἡ μάντοι ἀκρίθεια, ὥσπερ εἴπομεν, τὸν τέταρτον ἓν τούτοις βαθμὸν ἀἁπαιτεῖ, Δεῖ γὰρ τὴν οἰχειότητα τῆς ἁγχιστείας πλαγικσθηναι μικρὸν, καὶ τηνικαῦτα ἔστχι θεμιτὸς ὁ γάμος. Οἷον, ὅτι τοῦ Ὑυναικαδέλφου μου ἡ vov προσεχῶς ᾠκχείωται πβὸς τὸ μέσον Ὑένος, ὥσπερ κἀγὼ πρὸς αὐτὸν. Ὁ οὖν ἡμέτερος ἀθελφὸς δύνατχι ταύτην ἀμέμπτως λαθεῖν θάνοντος τοῦ γυνχικαδέλφου µου, fj ἐγὼ την ἐκείνης λαθεῖν, αὑτὴν 3 02 οὐ θέμις λαθεῖν,. Πάλιν ἔλαθον el; τὴν ἀδελφήν µου γαμθρὸν, οὔ τὴν ir ἀθελφῷ ποτε νύμφην αὐτὸς ἔλαβεν 3 εἰς γυναῖκα, καὶ ἔστιν ἀκώλωτον, "Enti xal τετάρτου βαθμο» εὑρίσχεται, xal μακρύνεται μικρὸν καὶ τῆς οἰχειό- τητος τοῦ µέσου γένους, Τὸ γὰρ πρὸς αὐτὸ Άπροσ- £y σοναπτόµενον πρόσωπον, ἡ ἀλελφή µου ἔστιν * ἐγὼ δὲ ἐκ πλαγίου, xal μικρὸν ἁποτέρω τοῦ μέσου. Πάλιν ἐπὶ cf θογατρὶ ἐγένετό µοι Ὑγαμθρός. Τούτου τὴν moth μὲν νύμφην ἐπ᾽ ἀδελφῷ λαθεῖν µε tl Ίν- ναῖκα 05 θέµις, ὡς προσεχῶς συοναπτομένην πρὸς τὸ μέσον γένος * τὴν ὃΣ αὖτης [λαδετν] ἀθελφὴν, οὐκ ἀθέμιτον " ἀλλὰ xal γαμθρὸς καὶ γυναικάδελφος χπρεύσαντες θείαν καὶ ἀνεψιὰν οὐδαμῶς λαμθάνου- ipsius maritus fuit. Nam in his quoque trium fit generum conjunctio.Sed quia privignus et privigna, filii vel filie loco sunt, erga vitricum vel nover- cam; alque horum vel uxor, vel maritus, vicem nurus aut generi obtinent ; illicita sunt hujusmodi matrimonia. Nam summa illa duo genera, vir et uxor, gradum nullum habent, nec inter se, nec erga genus intermedium. Quippe viri cum muliere conjunctionem ad gradum non referimus ; sed unum quid esse ducimus hanc, quando secundum seipsam consideratur : (fratris enim mei conjux, propter unionem cum eo summam, secundo a me gradu est, quo cum subtilibus sane rationibus di- vini mandati respectu conjungitur) cum autem ad B aliam ipsi cognatam personam gradus inquiritur, non ita res habet. Nam fratri: soror, erga ipsam, quidem secundi gradus est: erga me, quarti. Ejusdem amita gradus erga ipsam est tertii, erga me quinti.Consimiliter et in aliis.Quippe fieri ne- quit ut, quemadmodum maritus, sic etiam frater ejus pro una carne babeatur cum fratria, et per cogitationem prxter mentem legis alia ratio con- jungatur. Qui enim ex transverso sunt, primum gradum non habent, sed a secundo incipiunt. Lex igitur, uti diximus, matrimonia trium generum duntaxat ea prohibuit, quae primi gradus sunt. Recepta vero consuetudo pro non vetitis habet qua»unque preter hec sunt, et primum gradum excednnt, Verbi gratia : Quidam uxorem habuit. Deinceps illa defuncta, conjugem patrui mulieris secundo matrimonio duxituxorem.Alius privignam fratris uxoris su: duxit. In his enim tres quidem gradus emergunt, sed nilihominus libere permit- tuntur ratione consuetudinis. Si tamen accurate rem consideremus, gradus in his, ceu diximus, quartus requiritur. Quippe necessitudinem affi- nitatis in transversum nonnihil oportet extendi,at- que ita licitum erit matrimonium. Verbi gratia, conjux fratris uxoris mea» propinqua necessitudine jungitur intermedio generi, sicut et ego ipsi. Hanc fraler meus, defuncto conjugis mex fratre, ducere citra reprehensionem potest, vel ipsius ego soro- rem ; sed non fas est, ut ipsa mihi nubat. Rursus affinem nanctus sum, sororis me: virum ; cujus fratriam, fratri scilicet ipsius quondam nuptam, uxorem ipse duco, citra prohibitionem. Quoniam et quarti gradus esse deprehenditur, et longius aliquanto removetur a necessitudine generis inter- medii.Quz enim persona prope cum ipso conjun- gitur,soror mea est: ipse vero sum ex transverso, et paulo remotior ab intermedia persona. Rursum nactus sum generum, maritum fili: : cujus fra- triam, nuptam scilicet quondam ejus fratri, mihi quidem non fas est uxorem ducere, veluti prope VARLE LECTIONES. ! λογίσασθαι. — 9 ἐκηίνης ἀδελφήν, Αὐτήν,. 3” ἔλαδον, NOT . (14) 1. 15. D. De rit. nupt. 1439 JUS CANONICUM 1240 conjunetam intermedio generi; sororem tamen Α σιν, OU δὲ τετελεύτηχεν η γυνή, λαμθάνεν τούτῳ ejus licite duco. Quin etiam gener et uxoris fra- ᾖἐφεῖται τὴν τοῦ συγγάµθρου αὐτοῦ ἀδελφήν. ᾽Αλλὰ ter, si vidui facti sint, amitani etfratris ejus filiam δὴ καὶ τὴν θυγατέρα τῆς δισεξαδέλφης τῆς “προτέ- nequaquam ducunt.Cujus autem defuncta estuxor, ρας αὐτοῦ γυναικὸς, ὕτοι τὴν πρωτεξαδέλφτν τῆς et permittitur, ut uxorem ducat congeneri vel πενθερᾶς αὐτοῦ. Κεχώλυται δὲ λαθεῖν τὴν θυγατέρᾳ coaffinis sui sororem : atque etiam filiam sobrina τῆς πρώτης ἐξαδέλφης τῆς προτέρας αὐτοῦ Υοναι- proris uxoris, hoc est, consobrinam socrus sus. xóc. Δύο δέ ἀδελφῶν γυναικάδελφον καὶ γυναικαδέλ- Verum filiam consobrine prioris conjugis du- φην συνάπτεσθαι θεµιτόν. Τὸ δὲ ψήφισμα του cere prohibetur. Fratrem et sororem earum mu- µπατιριάρχου Λέοντος τοῦ Στυπῆ, ἐφίησι λαθεῖν γαμ- lierum, que duobus fratribus πυρἰΦ sunt, inter 6obv καὶ γυναικάδελφον δύο ἀδελφὰς, ola πέμπτο se copulari fas est.Sentententia vero patriarche -vopéívou βαθμοῦ. Τὸ δὲ αὐτὸ ψήφισμα, ἔτι δέ xxi Leonis Stype concedit,ut gener etuxoris frater S0- τὸ τσῦ πατριάρχου Αρσενίου, δύο ἀδελφοὺς νόμφαν rores duas ducant, cum gradus quintus constitua- λαθεῖν καὶ ἀνδραδέλφην, ἁκώλυτον εἶναι χρίνουσιν. tur.Idem decretum, ac preterea decretum Ársenii Ὁ θεῖος καὶ γαμθρὸς ἐπ ἀνεψιᾷ πρώτῃ, δύο Ja- patriarchz,statuunt minime prohibitum esse,quo- θεῖν ἀδελφὰς οὗ κωλύονται, sl καὶ ἕκτος vivera minus duo [Γαίγος ἀμοβηί nurum ac sororem marili βαθμός. Αλλὰ xol Ὑγαμθρὸς χαὶ γυναικάδελφος, ejus. Patruus et maritus filis fratris ejus, sorores δύο πρώτας ἐξαδέλφας λαθετν οὐ κωλύονται, cl καὶ duas ducere non prohibentur licet, gradus sextus ἕθδομος γίνεται βαθμός, Τὸ δὲ ψήφισμα τοῦ πκ- constituatur. Quinetiam gener et frater uxoris, τριάρχου Μιχαλλ, την θυγατέρα, τοῦ Ἰωάννου coy bv, duas consobrinas ducere non prohibentur, licet καὶ τὴν ἀνεψιὰν τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, Duslv ἁδελφο-ς gradus septimus emergat.Michaelisautem patriar- ἐπιτρέπει συζευχθΏναι, ᾿Αθέμιτα μέντοι τῶν — slpn- che sententia permittit,ut Joannis filia,eetejusdem µένων ἔνια τινὲς ἑψηρίσαντο,. Τό τε λαθετν τὸν uxoris ex fratre neptis, fratribus duobus copulen- σύγγραφον Ὁ τὴν ἀδελφὴν ὕστερον τοῦ συγγάµδρω tur. Nonnulli tamen quedam ex indicatis hisce αὐτοῦ. ^ Ext δὲ καὶ τὸν Ὑυναικάδελφον, τὴν ἐπ' matrimoniis illicita pronuntiarunt : videlicet ut ἀἁδελφῷ νύµφην τοῦ ἰδίου αὐτοῦ vapÓpoo. ' fiemsp Ci, congener deinceps sororem ejus ducal,qui conge- καὶ ἐκεῖνο, ὅπερ τὸν Χοῦμνον θεσσαλονίκης {οφ ner ipsius fuerit: ac preterea frateruxoris uteam ἔφημεν λῦσαι φηφίσµατι, τὸ, πατέρα καὶ υἱὸν λα- ducat, qua generi sui fratrem in matrimouio ha- 6etv μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν. Φηαὶ γὰρ ὁ νόμος. beat : sicut illud etiam, quod episcopum Thessalo- "Ev τοῖς γάµοις οὐ µόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ xai nice Chumnum sententia sua solvisse diximus; vi- C τὸ εὐπρεπὲς ζητοῦμεν. delicet ut pater et filius ducant amitam minorem et fratris ejus (iliam. Quippe legis verba sunt (15). Ip nuptiis non solum quid permissum sit, consideramus : sed et quid sit honestum. De adoptione. « Περὶ υἱοθεσίας. » Et hac quidem est ratio matrimoniorum ex tri- Καὶ οὕτω μὲν τὰ ix τριχενείας. Τήν γε μὴν &a- bus diversis familiis. Ceterum adoptionis etiam, que successionis causa fit, perinde rationem haben- dam, ut consanguinitatis; per sacros canones, re- ligiosas leges edocti sumus : idque tum respectu graduum matrimonialium,tum adeunue parentum hereditatis. Legis enim hsc verba sunt (76): Non possum vel amitam, vel materteram, uxorem du- cere, licet per adoptionem mihi conjuncta sint, quippe matrum vicem obtinent, cum ab avo scili- cet adoptale sint, et patri meo sororum loco fue- rint, mihi amitarum et materterarum. Nec pater, qui filium adoptavit (77) filii adoptivi filiam, vel neptem ducere potest : nec filius adoptivus, ad- optivi patris uxorem,vel matrem, vel sororem ma- tris, vel neptem ex filio (78). Quod si tutor, vel qui curator fuerit,adoptare voluerit maritum ejus, cujus tutelam vel curam gerit, irrita quidem est adoptio, non tamen nuptias solvuntur(79).Solvun- tur autem, cum quis generum suum adoptaverit : δοχῆης — Évexa — qwogívny υἱοθεσίαν παραφυλάττεὶ», καθὰ 0» xal τὴν ἐξ αἵματος, πρὸς τῶν lepww xai- νόνων xal φιλευσεδῶν δεδιδάγµεθα νόμων * χατά τε ποὺς Ὑαμικοὺς δηλαδὴ βαθμοὺς, καὶ τὴν τῶν vo- νέων Χληρονομίαν, Φησὶ γὰρ à νόμος ' Οὐ Sóvaur τὴν πρὸς πατρὸς fj μητρὸς θείαν λαθεῖν el; - vatxx , εἰ καὶ εἰσὶ θεταί ' ἐπειδὴ µητέρων cil ἔχουσιν ἥτις τυοχὸν, τῷ πάππῳ μὲν υἱοθετήθη, ἀδελφῆς τε τόπον ἐπεῖχε πρὸς τὸν πατέρα, πρὸς ἐμὲ δὲ θείας. Οὔτε ὁ θετὸς πατὴρ τὴν τοῦ θετοῦ D υἱοῦ θυγατέρα fj τὴν ἐγγόνην, οὔτε ὁ θετὸς υἱὸς τὴν τοῦ θετοῦ πατρὸς γαμετὴν, f τὴν μητέρα, Yi τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς, ἃ τὴν ἀπὸ vio) ἐγγόνην. ᾿Εὰν Gi ὁ ἐπίτρπος, fj ὁ λεγόμενος κουτάτωρ υἱοθεττισαι βουληθῇ τὸν ἄνδρα της ἐπιτροπευομένης fj κουρα- τορευοµένης, fj τὸν πἀτέρα αὐτῆς, dj θέσις ἀκυρός ἐστιν, οὐ μὴν ὁ γάμος λύεται. Αὐεται 0l, ἡνίαα τις τὸν ἴδιον Ἰαμθπὸν εἰσποιήσχιτο. Ἡ δὲ κδ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, Νεαρὰ, κωλύουσα VARLE LECTIONES. S σύγ]αμρον. NOTE. 6)1. 17. &Amitam. D. de rit. nupt. 15)1. 48. De rit. nupt.l. Semper. D. Dereg. jur. n Ι. 56. D. eodem. 1. 17. D. eod. οἱ |. 14. eod. C |. Berol. $ Sed et si. D. eod. (19) 8 Sed si tu. Inst. de nupt., ubi Theophbil. 1241 τοὺς εἰσποιουμένους πρὸς ἁπτεσθαι τοῖς τοῦ εἰσποιησαμένου παισὶν, ἐπάγει c Αλλὰ πάλαι μὲν μὴ χατὰ λόγον, νῦν δὲ χατὰ τὸν πρέποντα θεσμὸν καὶ δίκαιον τῆς υἱοθεσίας γινο- µένης, xal διὰ τελετής ἱερᾶς, τῶν μὲν εἰς γονέων τάξιν καθισταµένων, τῶν δὲ εἷς τὴν τῶν παίδων, οὐχέτι περιλείπεται λόγος εἷς Ὑάμον συνάπτεσθαι τοῖς χατὰ Φφύσι, τοῦ εἰσποιησαμένου πχισὶ τοὺς εἰσποιητοὺς παῖδας, μηδὲ τὸ τῶν ἀδελφῶν ὄνομα πρὸς τὸ τῆς σ.ζυγίας µεθαρµόζεσθαι, ὥστε γαμθροὺς ἀντὶ ἀδελφῶν καλεῖσθτι. € "Oct υἱοθετοῦσι καὶ εὐνοῦχοι. 9 Τοῦ δὲ νόµου λέγοντος, ὅτι ἡ θέσις μιμεῖται τὴν φύσιν, xal διὰ τοῦτο Χωλύοντος τοὺς εὐνούχους γαμικὴν ὁμιλίαν συν- À Ceterum Novellaxxxiv principis Leonis, cognomine 1242 Sapientis, cum prohibet, ne qui adoptantur, cum liberis ejus, qui adoptavit, matrimonio copulentur, heic subjicit. Sed olim quidem non secundum ra- lionem, nunc vero cum decenti et justa lege fiat adoptio ; sacroque riu illi parentum, hi! filioru:u in locum constituantur (80) : non amplius ullare- liqua ratio est, qua filii adoptivi cum naturalibus liberis ejus, qui adoplat, matrimonio copulen- tur (81) : nec ut fraLum nomen, cum nomine conjugii sic commmutetur, ul fratrum loco generi vocentur. Etiam Enuchos adoptare. Cum autem|lex dicat (82-83), a.loptionem imitari naturam, ideoque prohibeat, ne (84) quem eunuchi εἰσποιειν τινα, xal ἔχειν αὐτὸν ὑπεξούσιον, ἡ κς padoplent, ut eorumin potestate sil : ejusdem prin- Nezpà τοῦ αὐτοῦ βασιλέως ἐθέσπισε, καὶ τοῦτο γίνεσθχι ἀκωλύτως. € Ott υἱοθετοῦσι καὶ παρθένοι. » Ἡ δὲ εἰκοστὴ ἐθδόμη καὶ ταῖς παρθένοις εἶσ- ποιεῖν ὀίδωσι, xal τοὺς εἰσποιηθέντας ὑπεξουσίους fj αὐτεξουσίους, δίκαια χληρονομίας ἔχειν ἐπ᾽ αὐτατς, Καὶ μὴ δεΊσθχι βᾳσιλικοῦ ἐπιτάγματος, ἢ πράξεως δικαστῶν. « Περὶ τς ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀναδοχῆς. » « Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος κατ ἀναδοχὴν γινόμένη υἱοθεσία, οὐκ tl; xXnpovouíav εἰσέρχεται, ἀλλ᾽ elg τοὺς αμιχούς μόνους, ὡς εἴρηται, ζητεῖ- ται βαθμοὺς. Φησὶ γὰρ ὁ πεντηκοστὸς τρίτος Χανὼν τῆς ἕκτης συνόδου ᾿Επειδὴ µείζων ἐστὶν ἡ κατὰ πνεῦμα οἰχειότης τῆς τῶν σωμάτων συναφείας, τοὺς ix τοῦἁγίον καὶ σωτηριώδους βαπτισµατος πτῖδας ἀναδεχομένους, xxl μετὰ τοῦτο ταῖς ἐχείνων µητράσι χηρευούσαις Ὑαμικῶς συναπτοµένους, ὁρίζομεν ἀφ- ἰστασθαι μὲν τοῦ τοιούτου συνοικεσίου * ἔπειτα xal τοῖς τῶν ἍἨπορνευόντων Ὑἐπιτιμίις ὑποβάλλεσθαι, Ὃ γὰρ μη ἑτοίμως τοῦ Χχκοῦ ἀφιστάμενος, xal ἐξομολυγούμενος, ὡς ἐμομίκτης 4. κρίνεται. Ὁ 8i νόμος φησίν * Ὁ μέντοι ἀπὸ τοῦ &yloo βαπτίσματος τινὰ δεξάµενος, οὐ ὀύναται αὐτὴν ὕστερον πρὸς 14- pov ἀγαγέσθαι, ὡς ἤδη Ὑενοµένην αὐτοῦ θυγατέρα. Οὐδὲ τὴν ταύτης μητέρα dj θυγατέρα. 'AXÀ' οὐδὲ b υἱὸς αὐτοῦ. ἸΕπεὶ οὐδὲν ἄλλο δύναται οὕτως εἶσ- αγχγεῖν πατρικὴν διάθεσιν xal δικαίαν γάμου κώ- λυσι», ὡς ὁ τοιοῦτος δεσμὸς, δι’ οὗ θεοῦ μεσιτεύον- τος ὃ αἱ ψυχαὶ αὐτῶν συνάπτοντει, Ἰσχυρίζοντχι τοίνυν τινὲς, ὡς ἐπεὶ ἀπὸ τοῦ xavóvog καὶ ἀπὸ τοῦ νόµου μείζων ^ πνευμματικλ τῆς σάρχα Ó συγγε- νείας ὁρίζεται, χρῆναι τοὺς ταύτῃ συνδεδεμένους παρατηρεῖν τοὺς Χεκωλυμένους βαθμοὺς Got τοῦ ἑθόόμου, ὅσους δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν xx0' ἡμᾶς Ἱσυι- cipis Novella xxvi statuit, ut hoc quoque citra pro- hibitionem ullam fiat. Virgines eliam adopture (85). Ejusdem xxvii conslitutio virginibus quoque potestatem adoplandi concedit, et ut adoptali, tam filii familias, quam emancipati virginibus succe- dendi jus habeant : nec ad hoc indigeant principis rescriplo, vel aclu judicum. De susceptioue ex sacro baptismate. Adoptio, qua fit per susceplionein ex sacro ba- ptismate, nonad hereditatem adeundam seporrigit, sed duntaxat in gradibus matrimoniorum, ceu dictum est, spectatur. Quippe canun Lm synodi c Sexta ait: Quoniam spiritualis necessitudo major est conjunctione corporum, statuimus, ut qui ex sacro et salutari baptismate pueros suscipiunt, el postea cum matribus eorum viduisin matrimonium coeunt, primum a tali contubernio abstineant, deinde scortatorum quoque poenis subjiciantur. Quippe qui ab hoc malo prompte non semet absti net, et confitetur tanquam incestis nuptiis pollutus damnatur. Legis aulem hzc verba sunt (86) : Qui e sacro bapiismate quam suscepit, eam postea matri- monio sibi jungere non potest, utpote qua ipsius filia facta sit. Nec item [ducere potest] matrem ejus, ant filiam : imo ne ipsius quidem. filius id facere potest. Quippe nulla res alia :ic. paternau affectionem inducere potest, εἰ justam nuptiarum proh:bitionem, ut hujusmodi nexus, perqueim, Deo D inediaute, anima eorum copulantur. Affirmant igi- lur aliqui, quod cum tam ex canone, quam lege, major esse ilia spiritualis, quam carnalis cognatio statuatur ; observare debeant hac. colligati prohi- bitos gradus, usque ad seplimuim : tol. scilicet numero, quot eliam in consanguinitale soleaut ob- . VARLE LECTIONES. 4 αἱμομίκτης, ὅ µεσάζοντος. ϐ τῆς χατὰ σάρκα, — 7 καθ αἷμα. NOT &. (80) Abrogatio, 1l. 17. D. derit. nupt. (81) 8 Minorem. Inst. de adopt. 1. 15. D. eod. Item l. Adoptio, et 1. Adrogatto, et 1. 37. D. eod. (82-83) 8 Sed et illud. Inst. de adopt. (84) 8 Illud D. eod. et horum abrogatio ex no- velia Leonis. . (85) Abrogatio 8 Femina. Inst. de adopt. (86) 1. 26. C. Denupt. 1243 JUS CANONICUM. 4244 servari. Verum pluribus hoc minime visum est, A γένειαν. Τοῖς δὲ mÀs(ost τοῦτο οὐκ ἔδοξεν, ἀλλὰ sed ad eas duntaxat, personas prohibitionem per- μόνα τὰ τῷ ῥηθένι νόμρ περιεχόμενα κωλύεσθαι tinere, qua dictalege contineantur. Ceterum gra- πρόσωπα. Oi μέντοι βαθμοὶ τῶν ἐξ υἱοθεσίας ἄμφο- dus utriusque adoptionis, diverso cum illis modo τέρας, ἐνηλλαγμένως ἀριθμοῦνται πρὸς τοὺς βα- numerantur, qui sunt in consanguinitate. Nam ibi θμοὺς τῶν i$ αἵματο, "Exet μὲν γὰρ 6 πατὴρ pater erga fratres universos, omnino gradu primo πρὸς πάντας τοὺς ἁδελφοὺς, πρώτω πάντως ὑπ- est: hic vero pater iste spiritualis erga filium, ἀρχει βαθμού * ἐνταύθα δὲ ὁ πνευματικὸς οὗτος πα- quem adoptavit,gradu est primo: sed erga carna- *hp πρὸς μὲν τὸν παῖδα, ὃν εἰσεποιήσατο, πρώτου lem ejus filii patrem, secundo. Quippe fra:er ejus icti βαθμοῦ πρὺς δὲ τὸν σαρκικὸν τοῦ παιδὸς esse dicitur. Erga fralres autem germanos filii sui πατέρα, δευτέρου. ᾿Αδελφὸς γὰρ αὑτοῦ λογίζεται. spiritualis, gradu tertio censetur. Non enim illos ρὸς $2 τοὺς αὐταδέλφους τοῦ πνευματικοῦ υἱοῦ quoque filios habuit. Filius autem, erga fratres αὐτοῦ, τρίτου. Οὐ γὰρ κἀχείνους ἔσχεν υἱούς. 'O suos carnales gradu secundo est: et erga patrem υἱὸς δὲ πρὸς τοὺς σαρχικοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, δευτέ- suum carnalem, primo; sicut eliam erga pa:'rem — ov. Καὶ πρὸς τὸν σαρκιχὸν αὐτοῦ πατέρα, πρώτου * spiritualem. Idcirco licet ci, qui vull uxorem du- ῃ ὥσπερ καὶ πρὸς τὸν πνευµατικόν. Διὰ τοῦτο ἔξεστι cere compatris sui sororem Qui vero filium suum τῷ µβουλομένῳ λαθεῖν εἰς γοναῖκα τὴν τοῦ συν- ex sacro baptismale suscipit, ab uxore sua sepa- ᾖτέχνου αὐτοῦ ἀδελφήν. 'O OB τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ vatur. . ἁγίο βαπτίσματος ἀνχδεχόμενος, τῆς γυναικὸς αὖ- τοῦ διαζεύγνυται. De nuptiis quz prohibenlur etiam cilra cogna- « Περ τῶν Χεκωλυμένων S γάμων καὶ χωρὶς συγ- tionem. γενείας. » Nonnunquam etiam citra necessitudinem ullam "Ἔστι ὃ) ὅτε καὶ χωρὶς σογγενείας ὁποιασοῦν τῶν indicatarum omnium cognationum, matrimonium εἱρημένων πέντε 9 συγγενειῶν, κωλύεται τὸ συνάλλα- prohibetur (87). Verbi gratia, qui aceusatus est Υμ1. Otov, ὁ χατηγορηθεὶς μοιχὸς, εἰ xal μὴ προφανῶς adulterii, licet manifesto non sit convictus, nequit ἀπηλέχθη 10, οὐ δύναται ταύτην cl; γυναῖκα λαθεῖν. eam mulierem uxorem ducere. Neclibertus (88) Οὐδὲ ἀπελεύθερος την γυναῖκα τοὺ πάτρωνος αὑτοῦ, uxorem patroni sui ducit, post ejus mortem. Pra- μετὰ τὸν ἐχείνου θάνατον, Δίδωσι γὰρ ὑποψίαν, ὅτι bet eniin suspicionem, quod eliam illo vivo com- καὶ ζῶντος ἐκείνω, ταύτην µοιχείκυν ἦν. 0ὐδξ ὁ miserit in eam adulterium, Nec tutor (89) pupillam ῥἐπίτροπος {4 τὴν ὁρφανὴν, f| & υἱὸς αὐτοῦ, πρὸ τοῦ prius ducit uxorem, vel filius ejus, quam tutela ,, λυθῆηναι τὴν ἐπιτροπήν. Λύετει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ cov sive curalio perimatur Perimitur autem trigesimo ΄ τριακοστὸν χρόνον, Πέντε γὰρ xzi εἴχοσι χρόνοι τῆς anno, Quippe xxvanni sunt ztalis αἀυ]ίῶ, quatuor ἐνηλιχιώσέως, xal τέσσαρες τῆς ἀποκαταστάσεως, in integrum restitutionis, et principio trigesimi καὶ tf ápyü τοῦ τριακοστοῦ χρόνω αὐτίκα $ ivoy statim obligatio curatoris perimitur : ut potesta- τοῦ ἐπιτρόπου λύεται. Καὶ ἔχει άδειαν ἐξ ἐκείνου tem ex eo tempore habeat cum eo se copulandi, συζυγΏναι τῇῃ Ἀἐπιτροπευομένῃ. ἩΠρὸ τούτο i, cujus est curator; antea vero, nequaquam. Mater οὐδαμῶς, Ἡ δὲ µήτηρ τῆς ἐπιτροπευθείσης ὁὐ- autem ejus (90), cujus negotia geruntur, potest Υαται xzi πρὸ toutou τῷ ἐπιτρπῳ τῆς θυγατρὸς ante hoc etiam tempus curatori filis sum nubere. αὐτῆς γαµηθῆναι. ᾿Επεὶ 0$ ἁπλῶς καὶ οἱ οἰχεισκοὶ Quia vero simpliciter domestici, qui sunt in pote- ὑποχείριο:, εἰ καὶ μὴ θοῦλοί εἰσιν fj ἐγένουτό ποτε, slate, licet servi non sint, nec aliquando fuerint, 35v ἀπελευθέρου ἔχουσιν, οὐδὲ οὗτοι μετὰ θάνατον loco libertorum sunt : ne hi quidem post mortem τὸν ἰδίων δεσποτῶν, τὰς ἑκείνων λαμθάνειν δύνανται dominorum suorum, uxores eorum ducere pos- Ὑαμετὰς, iva μὴ ὁοῖεν προλαθούσης µοιχείας ὑπό- sunt, ne suspicionem adulterii preebenL (01), quod νοιαν. O33 ὁ σκηνικὸς, τοι ὁ δημόσιος παιγνιώτης praecesserit. Nec scenicus, loc est, qui artem ,, fj ὁ τούτου υἱὸς, συγκλητικοῦ θυγατέρα ὀύναται ludicram publice facit, aut filius ejus, senatoris λαδεῖν. Φησὶ γὰρ 5 νόμος, ὅτι Ἐν τοῖς Ἱάμοις οὐ filiam ducere potest. Legis enim verba sunt (021: µόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλδὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς In nuptiis non solum quid permissum si!, sed eL 9st ζητεῖν, "Emi μὲν γὰρ των ἐς α-ματος, καὶ τῶν quid honestum, considerandum est. Na;; in con- τοῦ ἁγίου βάπτσµατος καὶ τῶν d£ υἱοθεσίας, sanguin'tate, el susceptione ex sacro baptismale, βαθμοὺς δέον ζητεῖν, καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν ἕδδομοι τούτοις et adoptione, gradus considerandi sunt. et malri- ἀκώλυτε. Emi δὲ τῶν ἐξ ἀγχιστείας καὶ τῶν ἐκ monia gradum in his excedentia septimum prohi- τριγενείας, τὰ ῥητῶς κωλυθέντα fj σύγχυσιν ἔχοντα, VARIJE LECTIONES. 8 χωλυοµένω», Ὁ πάντων. {0 ἀπηλέγχθη. — 11 περὶ ἐπιτρόπου. NOT E. (87,1. 42. 8 Que in adulterio. D. De vit. m l. 2. C. De interdic. matrim. nupt. 91) 1. 44. D. De rit nupt. (88) l. 62. 8 Mulier. De eod. (92) 1. 42. D. eod. (89) 1. 66. D. eod. et |. 18. D. De spons. 1945 GRJECO-ROMANUM. 1246 φυλάττεσθαι χρή. Ἐπὶ δὲ τῶν ἔξω cuvyevelac, τὸ Α bitione carent. In affinitate triumque generum εὐπρεπές. Ἡ οὖν παρανόμως Ὑαμηθεῖσα, δύναται — copulatione, qu: diserte prohibita sunt, vel con- διαλύειν τὸν γάµον, xal γαμεῖσθαι ἄλλῳ ὕστερον. Οἱ δὲ ἀπὸ χεχωλυµένων γάμων τικτόµενοι πατδες, οὐδὰ τῖς τῶν νόθων ἀξιοῦνται προσεφορίας, οὐδὲ διαδέχονται Κατά τινα τὸν ἴδιον πατέρα, Ὁ πρὸς ἐλευθέραν μὴ ποιησαµένην πόρον ix τοῦ σώματος . ἔχων συνήθειαν, ob παλλακὴν, ἀλλὰ γαμετὴν ἔχειν δοκεῖ. Δύναται ὁ κουράτωρ συνάψαι τὴν ἰδίαν θυ- γατέρα τῷ κχουρατευοµένῳ ὑπ αὐτοῦ. Τόν δὲ vlov αὐτοῦ τῇ κουρατευομέντ οὐ δύναται γωρὶς βασιλι- κῆς Ἠκελεύσεως. ᾿Επεὶ ἀτιμοῦται. Οὔτε ὁ πατὴρ τοῦ ἐπιτρόπου ῥἐπισκόπο, οὖτε ὁ συνυπεξούσιος αὐτοῦ ἀδελφὸς δύναται γαμεῖν τὴν ὀρφανήν. Αἱ τῶν fusionem continent, caveri debent. In iis, que extra cognationem posita sunt, decori et. honesti habenda ratio. Ceterum, quc nefarias eontraxit nuptias, solvere matrimonium potest, et alii dein- ceps nubere. Qui autem ex prohibitis nuptiis pro- creantur liberi, nec spuriorum appellationem consequuntur, nec ullis in bonis patri suo suc- cedunt (93). Qui cum muliere libera, qua corpore quaestum non fecerit, consuetudinem habet, non concubinum, sed uxorem habere videtur (94). Potest curator matrimonio copulare filiam suam ei, cujus curator est (95) : at filium suum cum ea πενθουµένων γαμεταὶ χκωλύονται ἓν τῷ πενθίμῳ yoó- pg copulare, cujus negotia gerit, absque jussu prin- vp Ὑαμεῖσθιι . εἰ μὴ κατὰ κέλεσιν βασιλέως. οἱρὶς (96) nequit. Nam infamia nolatur. Nec pater Ai δὲ τῶν μὴ πενθουµένων, ῆτοι τῶν ἐπὶ χαθοσἰώσει tutoris, nec frater ejus, qui adhuc est in pote- καταδιχασθέντων, οὐ χωλύοντι. Ἡ ἐν τῷ πενθεῖν τὸν ἆνδρα Ὑεννήσασα, ἔτι χωλύεται Ὑάμῳ προσελ- θεῖν. Ἡ δὲ ἐν τῷ πενθἰμῳ Ὑχρόνῳ τεχοῦσα, ob χω- λύεται. Κατὰ δύο γὰρ αἰτίας ὁ πένθιμος ἑτυπώθη καιρὸς, διὰ τὸ uà σύγχωσιν γίνεσθαι τῆς γονῆς, καὶ διὰ τὴν ὀφειλομένην αἰδὼ καὶ τιμὴν τῷ ἀνδρί - αἱ οὖν Ὑγυναῖκες τῶν μὴ ἀξίων πενθεῖσθαι, διὰ τὸ el; δηµόσια τυχὸν περιπεσεῖν ἐγκλήματα, μετὰ τὸν τόχον οὗ χωλύονται xai iv τῷ πενθίωῳ γαμεῖσθαι, Ἡ πρὸ τοῦ πενθίµου Ὑρόνου δευτερογαμοῦσα γυνὴ, ἀτιμοῦται, μηδὲν ix τοῦ πρώτου γάμου κερδαίνουσα, καὶ μεδὲν πλέον τού τρίτου µέρους τῆς ἰδίας οὐσίας δοῦναι δυναµένη τῷ δευτέρῳ ἀνδρὶ, ὅτε παῖδας Δηλαδὴ οὐχ ἔχει. Εὰν μετὰ τὴν τοῦ ανδρὸς τελευτὴν περὶ τὸν Ἰνδέκατον μῆνα τέκῃ Ἡἃ Ὑγυνλ πορνεία ἐστὶ τὸ γεγονὸς, xal τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις ἐνέχεται, οἷς 4 περὶ τὸν πένθιμον ἸὙρόνον δευτερογαμοῦσχ. ἑκπίπτουσα δηλονότι τῆς τε προικώσεως πάσης, καὶ ἀνδρώας 19 ὑωοστάσεως, state, pupillam ducere potes! (91). Uxores eorum, qui elugentur, intra tempus luctus nubere vetan - tur, nisi jussu principis. Àt eorum conjuges, qui lugeri non solent, hoc est, qui majestatis damnati sunt, non prohibentur. Quz luctustempore uterum gerit, adhuc prohibetur ad alias transire nuptias. Qua vero intra tempus luctus partum edidit, non prohibetur. Nam «uas ob causas legitimum luctus tempus est constitutum, ne videlicet seminis fiat confusio, ac propter reverentiam et honorem, qui marito debetur. Igitur eorum uxores, qui non digni sunt, ut legeantur propterea quod in pub'ica forte crimina lapsisint (08), post partum etiam intra tempus luctus nubere non prohibentur Que ante finitum luctus tempus secundas ad nuptias convolat mulier, infamia nolatur, et nullum ex priori matrimonio lucrum capit, nec ultra tertiam partem — patrimonii sui dare secnndo marito potest, (99), cum videlicet liberos nullos habet. Si post obitum mariti mulier undecimu menso parium ediderit, factum hoc mera scortatio est, et ipsa ponis eisdem tenetur, quibus ea, quz circa tempus luctus secundas contrahit nuptias : quod nimi- rum tam dotalibus, quam omnibus aliis mariti bonis excidat. Περὶ τῶν βδελυσσοµένων τοὺς ἐνγόμους γάμους, τὸν οἶνον, τὰ κρέα, καὶ ἕτερα. » Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων να χανών " Επίσκοπος, φησὶν, ἢ πρεσθύτερος, fj ἄλλος τοῦ κλήρου, o) μὴν δι ἄσκησιν καὶ ἐγκράτειαν, ἀλλ ὡς βδελυκτὸν 13 ἀπεχόμενος γάμου τε xal χρεῶν καὶ οἵνου, ἔπιλε- De his, qui abominantur legitimas nuptias, vinum, carnes, et alia. Canon L1 sanclorum apostolorum : Episcopus, inquit, aut presb; ter, aul alius quispiam ex clero, iui non exercitationis et continenti? causa, sed abominationis, abstinet a matrimonio, el carnibus, λησμένος ὅτι ἄρσεν xal θῆλυ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν Del vino, Deum oblitus hominem fecisse masculum ἄνθρωπον, καὶ ὅτι mávtx xxxà λίαν, καὶ βλασφημῶν διαθάλλει τοῦ Θεοῦ τὴν δημιουργίαν, fj διορθούσθω, 7j καθαιρείσθω, καὶ τῆς Εκκλησίας, ὡς ποῤῥωτάτω γενέσθω, ὡς ἀπεναντίας τοῖς ὀρθοῖς ταύτης ἱστά- µενος δόγµασιν. EL δὲ καὶ λαϊκὺς ταῦτα φρονῶν εἴη, et feminam, atque omnia facta esse valde bona, quique maledicendo criminatur opificium Dei, vel corrigitor, vel abdicator, et ab Ecclesia longissime removetor, veluti qui rectis ejus decretis adverse- tur. Quod silaicus in cadem sententia sit, ab Eccle - VARLE LECTIONES. 19 ποικώας xxl πάσης ἀνδρώκς. 19 βδελυκτῶν, 4 l. 24. D. De rit. nupt. (94) |. 5. D. De intcrdict. matrim. (96) l. 7. C. eod. 96) 1. 67. 8 Sed et si. D. eod. NOTE. (97) 1. 10. D. De his qui not. infam., cum se* uentib. ο Novella 22, cap. 22. (99) Novella 39 in fine. | 1241 JU8 CANONICUM 19248 sia segregatur. Quippe nulla res divinitus facta, Ατῆς Εκκλησίας ἀφοριζέσθω. Οὐδὲν γὰρ τῶν παρὰ mala est, sed abusus rerum nocet. Quod si hzc mali causa forent, noh essent a Deo condita. Quare qui Dei criminalur opera, maledicentiam suam ad ipsum Creatorem extendit Primus autem canon concilii Gangrensis anathemali addicit eum, qui legitimas nuptiasimpuras esse putat, et cum marito copulatrm honestam et castam uxorem abominatur propter consuetudinem cum tori consorte, quasi qui propterea regnum celeste consequi nequeat. Dicit enim Apostolus : Honovabile conjugium | in omnibus et lectus impollutus. Ac rursum : P'oste- rioribus temporibus desciscent quidam a fide per hypocrisin falsiloquorum, quorum conscientia cau- lerio recisa est, prohibentium contrahere matri- monium, abstinere [jubentium] cibis, quos Deus 8 creavit ad participandum. Eamdem ponam quartu$ etiam canon irrogat ei, qui examinans ambigit, nec participare sustinet a presbytero cum uvore copulato, qui ministerium sacrum obierit, quasi nuptias honorabiles abomi- netur. Eidem anatremalti canon etiam ΧΙ subjici pracipit eam mulierem, qus a marito suo secedil; quasi quze matrimonium putet esse rem abomina- bilem, Enimvero Apostolus : Iefraudate, inquit, alius alium, nisi si quid ex conzensu factum [uerit. Etrursum : Urorproprium corpus non hubet inpo- (estate, sed vir. Quod si desiderio vite sol taria secessionem ampleclatur, reprehendi non debet, (: Eidem pone novus etiam canon t. adit eun, qui virginilalem colit, οἱ a vile consortio secessit, ma- trimunii abominandi causa, nom propter ipsum virginilatis bonum el venerationein. Tertius autem et quinquagesimus sanclorum a, ostolorumcanon . Diebus, inquit, festis, Sabbato puta, et Dominica, vel alia quacunque, non abstinendum a vino, et carnibus tanquam rebus abominabilibus. Quod si qvis ila senlit et facil, quasi cui caulerio recisa sit conscientia, el qui scandali compluribus cau- sam praebeat, si quidem ex clero est, depontor : «in ex populo, segregatur. Nisi forte quispiam de- lerininato dierum ambitu semet exercens, itidem ut aliis diebus, etiam in Sabbat : οἱ Dominica ser- vaverit abstinentiam : canon vero xiv Ancyrans synodi przcipit iis, qui abstinenl a carnibus exer- citationis causa, duniaxat ut eas in conventibus publicis degustent. Atque ita si manducationem earum admittere nolint, salem olerum cum eis coclorum perceptionem non recusent : ut hac ra- tione omnem scandali occasionem adimant iis, qui putant ipsos abominationis causa carnibus absti- nere, Et quidem imprimis eos vesci carnibus con- venit iis diebus, quib.s heretici quidam per jeju- nium ab eis abstinere solent : ne eis consenlire videantur. l'resertim si fortc degant in urbe, cujus faxima pars hoc morbo laboret. Quod si canoni non obtemperent, et clerici sint, eos sacerdotio spoliat. i; θεοῦ Ὑενομένων xavàv, ἀλλ d τούτων παράχφρησις βλαθερόὀν. Eli δὲ κακίας ταῦτα αἴτια dj, οὐκ ἂν παρήχθησαν παρὰ τοῦ θεοῦ, "Ὥστε ὁ τὰ τοῦ Θεοῦ διακθάλλων ποιήματα, εἰς τὸν ποιήσαντα τὴν βλα:- φημίαν ἐχτείνει, 'O δὲ τῆς ἐν Tévypg πρῶτος τῷ ἀναθέματι παραπέμπει, ὃς ἀκάθαρτον εἶναι τὸτ νύ- piov γόμον ἡγεῖται, καὶ τὴν ἀνδρὶ συνεζευγµένην κοσµίαν ἍὙυναῖκα καὶ σώφρονα βδελυσσόµενος, ὅτε την πρὸς τὸν σύνευνον ὁμιλίαν, ἅτε μὴ δυναμένην ἐντεῦθεν τῆς τῶν οὐρανῶν ᾖβασιλεας ἐπιτυχεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ ᾽Απόστολος * « Τίμιος ὁ Ὑάμος ἐν xac, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος. » Καὶ αὖθις * « Ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως ἐν ὑποχρίσε' ψευδολόγων » καὶ καυτηριασµένων 14 τὴν αννείδησιν, χωλυόντων γαμεῖν, ἀπέμεσθαι βρωµάτων, ἃ à Ot ἔκτισεν εἷς µε:ἆληψιν. Ταύτην καὶ ὁ τέταρτος τὴν δίκην ἐπατείνεται 15 τῷ διαχρινοκένῳ, καὶ μὴ ' μεταλαθεῖν ἀνεχομένμ παρὰ πρεαθυτέρου Ὑεγαµηκότος, τὴν ἱερν τελέσαντος λειτουργίαν, oix τὸν Ἠτίμιον Ὑάμον βδελυσσομένγ. Τούτῳ καὶ ὁ δωδέχατος ὑπάγεσθαρ χελεύει τῷ ἀνσ- θέµατι τὴν τοῦ ἰδίου ἀνδρὸς ἀναχωροῦσαν γυωναχαα, olx βδελυκτὸν τὸν γάµον νοµίζουσαν. Ὁ γὰρ τοι "Azx- στολος, « M? ἀποστερεῖτε, φησὶν, ἀλλήλους, εἰ µὲ τι ἂν ἐκ συμφώνου γένηται. » Καὶ αὖθς ' « H Y» τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' 0 ἀνίρ.» El δὲ που δι’ ἔφεσιν τοῦ µονήρους βίου την ἀναχώρη: σιν ἕλοιτο, ἀνεπίκλητος. Ταύττ καὶ à ἔννατος τῷ δύχῃ δίδωσι τὸν παρθενίχν µετιόντε, καὶ τοῦ βίου ἀνπχω- βήσαντα, ἅτε τὸν Ὑάμον βθελυσσόμενον, καὶ µη οι αὐτὸ τὸ τῆς πχρθενίας κχαλὸν xai σεθάσµιον. Ὁ ὃ πεντηκοστὺς τρίτος τῶν ἁγίων ἀποστόλων, Οὐ Gt, φησὶν, ἐν ταῖς τῶν ἑορτῶν ἡμέραις, σχθόάτου τοχὸν καὶ χυριακῆς, i οἱασδηποτοῦν ἑτέρας, οἴνου xz κρεῶν ὡς βὀελυγµένων ἀπέκεσθσι. 0 62 οὕτω xr φρόνῶν καὶ ποιών, ὡς την ἰδίαν κεχαυσηριασμένος στνε΄δησι», xal σκανδἁλο» τοῖς πολλοῖς γινόµενος αἷ- τιος, tl μὲν τοῦ κλήρου ε.η, ααθχιρείσθω ᾽ εἰ δὲ τω λαοῦ, ἁρορικέσθω * εἰ µή πού τις ἓν ἀφορισμέναις μερῶν περιόδοις ἀσκῶν, ἐξίσης ταῖς ἄλλαις κἂν τὸ Xax60ivp καὶ tfj Κυριακῇ τηρήσειε τὴν ἔγχρατειχ». Ὁ δὲ τῆς ἐν ᾽Αγαύρᾳ ιδ, τοῖς κρεῶν ἀπεχομένοις διὰ ἄσκησιν, Ὑεύεσθαι µόνον ἐπὶ τῶν σωνᾶζεων πΣρ- εγγωᾶται ^ xal οὕτως. εἰ βούλοιντο τήν τούτων ἐδω- δην μὴ προσίεσθχι, ἀλλά (€ τῶν συνεψοµένων τούτοις λαχάνων μὴ ἀπαναίνεσθαι τὴν µετάληγιν ' ὡς ἂν Ev- τεῦθεν πᾶσχν πρόφασιν σκανδάλου περιέλωσι τῶν o:o- µένων τούτους διὰ ῥόελυρίαν τῶν τοιούτων ἀπέγεσθα.. Καὶ οὐχ, ἥκιστα τούτοις ἐστιᾶσθχι προσῆχκε κατ ἐχεί- νχς τῶν ἡμερῶν, ἡνίκα tov αἱρετικῶν ἔνιοι νηστείκι, ἀπὺ τούτων εἰώθασιν, ὡς ἂν μὴ συμκθαΐνειν δόξτιςν τῷ ἐκείνων φρονήματι. Καὶ µάλισια εἰ τύχοιεν ἔτι- χωριάζοντες πόλεἰ, τὸ πλεῖστογε 16 μέρει τοιχῦτεα νοσούσῃ * εἰ δὲ μὴ ὑπείκοιεν τῷ κανόνι, κληρικοὺς μὲν ὀντας σῆς ἱερωσύνης ἀπογυμνοῖ. VARLE LECTIONES. 14 κεκχυ ἠριασμένων, {5 ἐπανχτείνεται, wp πλείστῳ γε, 4 249 GRJECO-ROMANUM. 1250 « Περὶ γάμων των κληρικῶν ἐπιτετραμμένων καὶ De nuptiis clericorum concessis et prohibitis. χεχωλνµένων. » Ὁ τῶν ἁγίων ἁποστόλων εἰκοστὸς ἕἔκτος κανὼν, xai ἕκτος τῆς ἕκτης συνόδου, καὶ ὁ τῆς ἐν Καρθα- γενη, GG, τοῖς τῷ κλήρῳ κατειλεγµέ ένοις, xal ἆνα- γνώστας ἔτι xal φάλτας τελοῦσι, νομίμως συγχωροῦσι γαμεῖν. Μετὰ δὲ γε τὸ el; βαθμὸν προαχθῆναι ὑπο- διακόνου ἢ διακόνου, f πρεσθυτέρου, οὐκ ἔτι. Τῶν γὰρ ἱερωμένων τοὺς πρὸς γάμον ἐκκλίνντας καθαι- βοῦσιν εὐθύς Καὶ ὁ πρῶτος T8 τῆς Ntoxatwa- peg, τὸν OmnBev νοµίµως γυνειαὶ συναφθέντα πρεσθύ- τερον τῆς ἱερωσύνης ἀπογυμνοτ, Ot δὲ τῆς ς συνόδου θεῖοι Πατέρες ἀνατρέποντες τὸ bv τῃ Λατινων Ἐκκλη- σίᾳ χρατῖσαν ἔθος, τὸ τοὺς χειροτονουµένους ἱερέας τε xal διχκόνοτς πίστεις πρότερον διδόναι, ἃ μὴν τε- Canon xxvi sanctorum apostolorum, et sextus synodi sextz, et xvi concilii Carthaginiensis, per- mittunt iis, qui clerocontinentur, et adhuc lectores et cantores sunt, αἱ legitimas nuptias contrahant. Verum non amplius, postquam provecti fuerint ad gradum subdiaconi, vel diaconi, vel presbyteri. Nam initiatos sacerdotio, qui ad matrimonium de- flectunt, statim abdicant. Etiam primus canon con- cilii Neocssariensis presbyterum,. qui legitime copulatus uxori fuerit, sacerdo:io exuit. Verum sexti concilii divini Patres eam consuetudinem abolentes, quie in Eccles:a Latinorum invaluit, vi- delicet uL sacerdotes et diaconi, qui ordinantur, λέως μετὰ τὴν χειροτουίὰν ἀφέξεσθαι τῶν πρὸ ταύ- B prius fidem dent, quod omnino post ordinationem της νομίμως σνζευχθεισῶν αὑτοῖς γυναικῶν * Ἡμετς, φασὶ, καὶ μετὰ την Χειροτονίαν ἐῤῥώσθαι τὰ συνοι- xiz:2 βουλόμεθα τῶν ἀξίως τῆς ἱερωσύνης Ίξιωμέ- vov, “να μὰ τὸν εὐλογηθέντα τῇ τοῦ Κυρίου παρουσίᾳ γάμον λάτωμεν ὑθρίζοντες, xal προσέτι ἀποφηναμέ- νου, ἃ ὁ θεὸς συνέζευτεν, ἄνθρωπος μὴ χῶριζέτω. Καὶ μὴν καὶ à Απόστολος τίµιον εἶνχι λέγει τὸν γά- μον, καὶ τὴν κοίτην ἀμίαντον. Καὶ πάλιν * Δέδεσαι γυναικὶ» μὴ ζήτει λύσιν, Ὁ τοίνυν ἀποστερῶν διὰ- χονον, ἢ ὑποδιάκονον, ἤ πρεσθύτερον, τῆς πρὸς τὴν νόµιµον Ὑγυναῖχκα συναφείας , καθχιρείσθω. — "Ext; ὡρισμένου δή τινος καιροῦ, ὅτε µεταχειρίειν τὰ dix μέλλοιεν * τῶν αἰτημάτων μὴ διχμάρτοιεν,. ᾽Αλλὰ xal τισι τῶν περὶ τὴν Νίκαιαν τὴν ὠρώτην συστησχµένων σύνοδον ἰδόκει μῶμον ἐπεισάχει, ἐπισκόπους, καὶ πρεσθυ- τέρους, διχκόνους τε καὶ ὑποδιακόνους μὴ συγκαθεύ- δειν ὅλως ταῖς γαμεταῖς, ἃς πρινή ἱερᾶσθαι νομίμως ἠγάγοντο. Ὁ μέντοι Παφνούτιος, pi, τῶν κατὰ τὰς Θήβας πολεων ᾖὀἐπίσκοπος ὤν, ἀἆνιρ ἐκ πνιδὸς ἐν ἀσκητηρίῳ Ἅτεθραμµένος, καὶ πᾶσαν κατορθωκὼς ἀρετὴν, ἀπὶ σωφροσύνῃ δὲ xal μάλιστα γεγονὼς πε- ριθόητος, οὐ μὴν ἀλλὰ xal τῷ τῆς ὁμολογίας στε- qívp χεκοσμηµένος [ἄτερος γὰρ αὐτῷ τῶν ὀφθαλ- p.v OV εὐσέθειαν ἐξωρώρυκτο), ἀντεῖπε τοῖς οὕτως ἔχουσι γνώμης, τἰμιόν τε τὸν γάμον ἀποκαλῶν, καὶ σωφροσύνην τὴν πρὺς τὰς ἰδίας Ὑαμετὰς ὁμιλίαν. absünere velint ab uxoribus, qua ante ordinatio- nem cum eis copulata füerint : Nos, inquiunt, eliam post ordinationem manere firma volumus eorum matrimonia, qui digne sacerdotium conse- cuti sunt, ne benedictas Domini presentia nuptias contumelia clanculum aíficiamus ; qui preterea pronuntiavit, hominem separare non debere qus Dens conjun:serit. Quinetiam Apostolus honorabile dicil esse matrimonium, etlectum impollutum. Ac rursum, Allizatus es mulieri ? solutionem ne qu:ze- rito. Quamobrem qui d:aconum, vel subdiaconum, vel presbyterum conjunctione cum uxore legitima ἵνα καθχροὶ τῷ καθχρῷ προσιόντες, C privat, deponitor. Exceplo tamen. definito quodam tempore, cum saera sunt tractaturi: ut puri pu- rum adeuntes, pteces suas obtineant. Eliam non- nullis eorum,qui apud Niceam primum celebrabant concilium, videbatur invehendam rem vituperabi- lem, ut episcopi, et presbyteri, et diaconi, et sub- diaconi, cum uxoribus suis omnino non cubarent, quas prius duxissent, quam saceruoliis iniliaren- tur. Verum Paphnutius, unius ad Thebas sitze civitatis episcopus, qui vir a puero educatus erat in loco piis exercitiis dictato, et omnem virtutem perfecte colue:at, ac in primis nomine castitatis celebrabatur ; imo qui confessionis etiam corona fuerat ornatus, quod alter oculus ei propter pieta- tem effossus esset ; hanc sententiam probantibus Συνεθούλευσέ τε τῇ συνόδῳ, μὴ τοιοῦτον θέσθαι νό-- D contradixit, cum honorabiles esse diceret nuptias, pov, δυσχερὲς εἶναι τοῖς ἐν κόσμῳ διάγουσι τὸ πρᾶ- γμα φέρειν ἀποφαινόμενος. Ἴσως γὰρ τοῦ τόγε xal αὐτοῖς ταῖς τούτων γαμεταῖς τοῦ μη σωφρονεῖν gi- tía γενήσετχι 11. Κατὰ 8 τὴν ἀρχαίαν τῆς Ἐκκλη- σίας παράδοσιν, τοὺς μὲν ἀγάμους τοῦ ἱερατικοῦ τάγματος κοινωνήσαντας, µηχέτι γχμεῖν " τοὺς δὲ μετὰ τὸν Ὑγάμον el; ἱερωσύνην προθιθασθέντας, dv ἔχουσι γαμετῶν μὴ χωρίζεσθαι. Καὶ ταῦτκ μὲν ὁ Παφνούτιος, καΐπερ Ὑάμου ἄπειρος dw, Ἐπήνεσε δὲ τὴν τοῦ θεσπεσίου ἀνδρὸς εἰσήγησιν καὶ ἡ σύνοδος, καὶ οὐδὲν περὶ τούτου νενοµοθέτηκεν, ἀλλὰ τῇ ixá- στου γνώμῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ οὐκ ἀνάγκῃ θέσθαι vevó- el consuetudinem cum uxoribus appellaret castita- tem. Adeoque synodo auctor erat, ne legem hanc promulgarent : quod hanc rem in mundo degenti- bus toleraiu difficile? diceret. Nam fortassis hoc tam ipsis, quam ipsorum uxoribus, causam minus caste vivendi probituruin, Ex prisca quidein Eccle- sim traditione, quotquot expertes matrimonii sa- cerdotalem in ordinem cooptati fuissent, non am- plius uxores ducere : qui vero post contractum matrimonium evecti es*ent ad sacerdotium, eos ab uxoribus, quas habeant, non separari. Et hac qui- demPapbnutius quanquam ipsemanitrimonii expers VARIJE LECTIONES. 11 γενήσεσθαι. 1951 JUS CANONICUM 1252 esset, Collaudavit orationem hominis divini syno- Α µιχεν. Οὕτω θεοφιλὴς ὁ Παφνούτιος οὔτος ἦν, ὡς καὶ dus, neque de hoc quidquam promulgavit, sed rem arbitrio cujusvis commiltendam, non coaclioni, Sstaluil. Adeo vero religiosus erat iste Paj'hnutius, ut etiam admiranda quzdam prodigia per eum fie- σηµεῖα θαυμαστὰ ὑπ αὐτοῦ Ὑίνεσθαι. Σφόδρα δὲ 5 βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἑτίμα τὸν ἄνδρα, καὶ συν- εχῶς ἐπὶ τὰ βασίΏεια µετεπέµπετο, xal τὸν ἑξορω- ρυγμένον ὀφθαλμὸν κατεφίλει. rent. Et Constantinus imperator hominem magno habebat in pretio, et frequenter ad aulam arcesse- bat, erutumque oculum exosculabatur. Cseterum synodi Áncyrane canoni duodecimo non attendendum, qui posse dicit diaconum uxo- rem ducere etiam post ordinationem, episcc pi sui permissu. Quippe Leonis, coqnomine Sapientis, Novella dicit (1), tametsi ex consueludine non scripta licuerit sacerdotibus intra decennium (1*), post ordinationem computandum, legitimas uxores ducere : tamen hoc, tanquam prohibitum a cano- nibus, valere non debere. Qui expertem matrimo - nii (2) ordinat, interrogel eum, an absque legitima uxore vitam castam agere possit. Si hoc facturum se testetur, hominem ordinet. Qui diacono per- mittit, ut post ordinationem ducat uxorem, epi- scopatu expellitor. Presbyter, aut diaconus, aut subdiaconus, qui post ordinationem contrahit nuplias ; e coetu cleri ejicitur. Clericis est per- missum, ut legitimas habeant uxores. Cant.res et lectores nuptias legitimas contrahere possunt, at subdiaconi, et diaconi, et presbyteri, omnino [id facere] prohibentur. Quo fit, ut quotquot eorum matrimonii participes fiunt, excidant sacerJotio. Matrimonii definitio. Matrimonium (3) est conjunctio maris et fe- mina, et omnis vita consortium, divini et humani juris communicatio : sive per benedictionem, sive Té δωδεκάτῳ κανόνι τῆς ἓν 'Aqxóog µηδόλως πρόσχης τὸν νοῦν, δύνασθαι λέγοντι γαμεῖν τὸν διάκονον xal μετὰ τῖν Χειροτονίαν, cT, τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου ἐπιτροπῇ " qnoi γὰρ ἡ Νεαρὰ ἈΑέοντος τοῦ Σοφοῦ, ὡς εἰ καὶ ἀπὸ συνηθείακς ἀγράφου ἔξην τοῖς ἱερωμένοις ἐντὸς δεχκετείας 1δ, μετὰ τὴν χει- ροτονίαν ψηφιζομένης, λαµδανειν νοµίµους γυναῖ- B κας, ἀλλὰ τοῦτο ὡς ὑπὸ τῶν κανόνων Ἀσκωλυμένον, οὐκ ὀφείλει κρατεῖν. Ὁ Χχειροτονῶν ἄγαμον, ἔρω- τάτω αὐτὸν, εἰ δύναται Ὑχωρὶς νομίμου γαμετῆς σεμνῶς βιοῦν, Καὶ εἰ χατάθοιτο, τοῦτον Χειροτο- νείτω, Ὁ δὲ ἐπιτρέπων διακόνῳ γυναῖκα μετὰ τὴν χειροτονίαν Ἅλαθεῖν, τῆς ἔπισχοπης ἐκθαλλέσθω, Πρεσθύτερος δὲ, fj διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος, μετὰ τὴν χειροτονίαν Ύαμῶν, ἐχθάλλεται τοῦ κλήρου. Τοῖς χληρικοῖς ἐπιτέτραπται ομίμους ἔχειν γαμε- τάς. Οἱ ψάλται καὶ ol ἀναγνῶσται δύνανται νομίμως Υαμεῖν. Οἱ δὲ ὑποδιάκονοι, καὶ διάκονοι, xal τρε- σθύτεροι, καθάπαξ κεκώλυνται, Ὅθεν τούτων οἱ γάμ» κοινωνήσαντες, ἐκπίπτουσι τῆς ἱερωσύνης. « Όρος γάμου. » € Γάμος ἐστὶν ἀνδρὸς xal γυνχικὸς συνάφεια, xai συγκλήρωσις πάσης ζωης, θείου τε καὶ ἀνθρωπίνο δικαίου κοινωνία, εἴτε δι’ εὐλογίας, εἴτε διὰ στεφα- per coronationem, sive per instrumentum contra- νώματος, 5j διὰ συµθολαίου. Τὰ δὲ ταρὰ ταῦτα T- hatur. Qu: autem praeler hosce modos facta sunt, νόµενα, ὡς μὴ Ὑεγονότα λογίοντι, ᾿Ἐννόμους & pro non contractis habentur. Legitimas aulem (4) Ἱάμους μεταξὀ ἀλλήλων συνιστῶσι Ῥωμαῖοι, ἡνίακα nuptias inter se Romani contrahunt, cum ea ser- τὰ περὶ τῶν γάμων τοῖς νόµοις διηγορευµένα φυλά- vant, qu& legibus de nuptiis precepta sunt. Ορ0Γ- ἔξουσι. Act δὲ τοὺς μὲν ἄῤῥενας ἐφήδους εἶναι, τὰς δὲ tet autem mares quidem esse puberes, feminas θηλείας ἀνδρὸς δεχτικάς. Τουτέστι τοὺς piv περ- vero viri potentes, hoc est, illos excedere deci- θεθηκέναι τὸν ιδ χρόνον, τὰς δὲ µείξους εἴναι τῶν mum quartum annum, has majoresesse duodecim δώδεχα ἐνιαυτῶν. Ταῦτα δὲ λέγομεν εἴτε αὐτεξοί- annis. Hec autem dicimus, sive patres familiarum Ἅσιοι, εἴτε ὑπεξούσιοί εἶσιν, οἱ πρὸς γάμον συνιόντες. sint, sive filii familiarum ii, qui coeunt in matri- Οὐ γίνεται γάμος, sl μὴ συναινέσουσιν οἱ συνατετό- monium (5). Nuptie non fiunt, nisi consenliant µενοι καὶ οἱ ἔχοντες αὐτοὺς ὑπεξουσίους. Τὸν T- tem ii, qui copulantur, quam qui eos habent in pov, οὗ τὸ συγκαθευδῆσαι ἀλλήλοις τὸν ἄνδρα καὶ potestate. Nuptias non viri cum muliere concubi- τὴν quvatxa συνίστησιν, ἀλλ' ἡ ya αὐτῶν αυν- tus (6), sed matrimonialis eorum consensus facit, αἵνεσις. 'O αὐτεξούσιος τελείαν ἄγων τὴν RAudav, Filius emancipatus (7) plenam agens :latem, καὶ χωρις τῆς τοῦ πατρὺς συναινέσεως Ύαμεῖ, Τὰ etiam sine consensu patris uxorem ducit. Luctus πένθη τῶν ἀνιόντων, οὖκ ἐμποῦζει τοὺς γάμους ascendentium non impedit nuptias earum perso- τῶν πενθούντων προσώπων, Ἐν σωφροσύνῃ διάγων narum, qua lugent. Qui vivit in castitate (8), non μη ἀναγκαζέσθω πρὸς Ὑάμον ἐλθεῖν παρὰ τοῦ ἰδίου cogatur a patre suo contrahere nuptias, lamelsi πατρὸς, κἂν ὑπεξούσιος $, Μηδεὶς μυστικῶς στε- VARLE LECTIONES. 18 διετίας͵ NOTE. re 9. D 2 De rit. nupt. 1*) Al. biennium. 6) 1. 30. D. Dereg. jur. i Novella Justin. 123, c. 14. Qu 95. D. De rit. nupt. et 1. 3. ὃ Si eman- (9) l. 1. D. De rit. nupt. e$ 1 Instit. De part. cip. D. De bon. poss. cont. tab. ολ. (8) 1. 11. In princ. D. De his qui not. infam. (4) ὃ Instit. De nupt. 4253 GRAECO-ROMANUM. 4254 φανούσθω, ἀλλὰ παρόντων πλειόνων, Ὁ δὲ τοῦτο filiusfamilias sit. Nemo secreto coronetur, sed κατατολµήσας, τιµωρίᾳ συμφρονιζέσθω. Δηῃλονότι καὶ τοῦ ἱερέως iv τοῖς ἀπρεπέσιν ἑαυτὸν παρεμθάλ - λοντος, τὰς ἀξίας εὐθύνας εἱσπρατεομένου, κατὰ τὴν τῶν ἐκχλησιαστικῶν κανόνων διάταξιν. Κωφὸς καὶ ἄλαλος, καὶ τυφλὸς, καὶ γαμεῖν δύνανται, καὶ περὶ προικὸς ἐνέχονται. e Περὶ διγάµων 19, τριγάµων, καὶ πολυγάµων, ἆνδρων τε χαὶ γυναιχῶν. » 'O δέχατος ἕθδδομος τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν, Ὁ ὀυκὶ γάµοις, φησὶ, μετὰ τὸ βάπτισμα ὁμιλήσας, Ἡ πορνείᾳ περιπεσὼν, οὐ δύναται εἶναι ἐπίσκοπος, Ἡ πρεσθύτερος, ἢ διάκονος, fj ὅλως τοῦ Ἱεροῦ κατα- λόγου. Ἡ γὰρ Ὑάρις τοῦ παναγίου Πνεύματος, τοῦ θείου βαπτίσματος µμυστηρίῳ, τῷ μήτε λόγφ ῥητῷ, µήτε νῷ καναληπτῷ, παντὺς ῥπου τὸν βα- πτισάµενον ἀποπλύνασα, xal φωτὸς δεκτικὸν ἀποφή- vaca, οὐ κχωλύει λοιπὺν καὶ τῷ καθαρῷ φωτὶ τῆς ἱερωσύνης τοῦτον καταφαιδρύνεσθαι,. Μετὰ δέ γε τὸ θεῖον λουτρὸν, οὐκέτι περὶ ἁμαρτιῶν ὑπολείπεται θυσία, oix καὶ ἱερωσύνην χαρίσασθχι, Τοῦ Χανόνος τούτου xal ὁ μέγας µέμνηται Βααΐλειος ἐν τῷ β αὐτοῦ κανόνι, Τοὺς διγάµους, λέγων, παντελῶς ὁ κανὼν τῆς xatà τὴν χλῆσιν ὑπηρεσίας ἀπέχλεισεν * τοῦτον δὴ λέγων. Ὁ δὲ ἀποστολικὸς m " Οὐδὲ ὁ χή- ραν λαθὼν' ἢ ἐκθεθλημένην πρὸς τοῦ οἰχείου ἀν- δρὸς, ἢ ἑταῖραν, fj οἰχέτν, f, τῶν ἐπὶ σκηνῆς, ai τῷ ἀσέμνως θιῶναι οὐ πιστεύονται σωφρονεῖν, δύ-- pluribus presentibus. . Qui autem fnerit ausus id faeere, poena castigalor (9) : ita scilicet, ut etiam a sacerdote, qui rebus inhonestis semet interpo- suerit, digna supplicia exigantur, jux!a canonum ecclesiasticorum constitutionem. Surdus, et mu- tus et czecus, nuptias contrahere possuni, et dotis nomine tenentur. De contrahentibus secundus, tertias, plures nup- lias ; lam viris, quam mulieribus. Canonis xvirsanctorum apostolorum verba sunt : Qui geminas post baptismum contraxit nuptias, vel in scortationem lapsus est, non potest episco- pus esse, vel presbyter, vel diaconus, vel omnino τῶ B Sacri consortii. Nam postquam Spiritus sancti gratia per -acri baptismatis mysterium, quod nec verbis exprimi, nec percipi ruente potest, ab omni- bus sordibus eluit eum, qui baptizatur, et lucis "capacem fecit, nihil amplius impedimento est, quominus idem etiam pura sacerdotii luce exhila- retur. Verum post sacrum illud lavacrum, nulla pro peccatis reliqua est hoslia, qua sacerdotium largiri possit. Hujus canonis etiam magnus ille Basilius meminit in Xi canone $uo, cum ait : Eos, qui secundas conlraxere nuptias, omnino canon a ministerio vocationis exclusit, quibus verbis hunc innuit canonem. Ceterum xvii canon apostolorum ait : Nec qui viduam duxit, vel ejectam a marito suo, vel meretricem, vel servam, vel aliquam ex ναται εἶναι ἐπίσκοπος, fj πρεσβύτερος, fj ὅλως τοῦ Ciis, que artem ludicram exercent, ac propterea, xÀfooo. Τοῖς δυσὶ τούτοις ἀποστολικοῖς Χανόσι καὶ quod parum honeste vivant, non creduntur esse Ca- à τρίτος τῆς ἕκτης συνόδου κανών 30. Μηδεὶς δευτε- — Sl, potestepiscopus esse, vel presbyter, vel omnino ῥογαµήσας, Χχειροτονείσθω πρεσθύτερος, Ἡ διάκονος, clericorum in consortio. Cum duobus hisce cano- Mite μὴν eb γυναικὶ συνοικεῖ τὸν ἴδίον ἄνδρα κατα- — nibus apostolicis eliam tertius βεχἰφ synodi canon λιπούσηι, µήτε el παλλακὴν ἔχει, ἀλλ᾽ fj μιᾶς ἀνὴρ COnsentit, cujus hc verba sunt: Nemo, qui secun- Ὑενόμενος σώφρονος καὶ ix παρθενίας. El δὲ τις das adierit nuptias, ordinator presbyter, aut dia- Ὑαμετὴν ἢ παλλακὴν εἰσαγάγοιτο φανερῶς fj λα- Conus: nec si mulierem habeat in contubernio, θραίως, εὐθέως τῆς ἱερᾶς ἐκπιπτέω τάξεως, xai qua virum suum reliquerit, nec si concubinam ἰδιώτης ἔστω. Ἡ δὲ ὁγδοηκοστὴ f! ἔννατος Νεαρὰ habeat: sed duntaxat is, qui vir est unius casta βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, τοὺς διγαμοῦντας τῶν Inulieris, et quam virginem duxerit. Sin quispiam αληρικῶν μήτε τοῦ σχήματος ἀλλοτριοῦσθαι χελεύει, | duxerit matrimonio priuscopulatam, vel concubi- µήτη τῆς ix τοῦ βήματος ὑπηρεσίας. Φησὶ γάρ’ nam sive manifesto, sive clam, confestim ordine Οὐκ ἀποδεχόμεθα τῆς προαιρέσεως τὸν παλαιὸν — Sacro excidat, et privatam vitam aget. Sepluage- νοµοθέτην͵, ὃς βούλεται πρεσθύτερν, fj διάκονον. f, D sima vero et nona Novella principis Leonis cogno- ὑποδιάκονον, μετὰ τὴν ἐπ αὐτῷ χειροθεσίαν συν- αφθέντα γυναικὶ, παντελῶς τοῦ τοιούτου ὑπεξίστα- σθαι σχήματος, xal πρὸς τὸν λαϊκὸν βίον ἐπαναστρέ- φεσθχι, ἀλλὰ ἀχυροῦμεν τὸ δόγµα * θεσπίζοµεν δὲ, µόνῃ τῇ ὑποχωρήσει τῆς τάξεως, ἐφ᾽ f πρὸ τοῦ Ὑάμου ἐγνωρίζετο, ἁρκεῖσθχι τὴν δίκην αὐτοῖς * τοῦ δὲ κληρικοῦ σχήματος καὶ τῆς ἄλλης ταῖς 'ExxÀn- σίαις ὑπηρεσίας ἐφάπτεσθαι, οὐκ ἀθέμιτον 31. mine Sapientis (10), clericos secundas nuptias contrahentes nec habitum amittere debere, nec functionem sacerdotalem, precipit. Suntenim hzc illius verba : Non probamus legislatoris veteris (11) institutum, qui vult, ut presbyter, aut diaconus, aut subdiaconus, qui post faclam manus imposi- tionem cuin. mullere copulatus fuerit, prorsus ab hoc habitu recedat, et ad vitam plebeiam reverta- tur : sed decretum hoc abrogamus, atque sensimus, uti duntaxat eis pro poa sufficiat ejus or- VARLE LECTIONES. 19 περὶ διγάµων ἱερωμένων 39 τῆς ἕκτης συνόδου συνάδει κανών,. — M ἑθδομηχοστή. 33 ἄλλης ἐν ταῖς ησίαις ὑπηρεσίαις, fic ἐφάπτεσθαι οὐκ ἀθέμιτον, μὴ παντάπάσι τὴν ἀλλοτρίωσιν καταδικάζεσθαι. NOTA. (9) Hz» Basilii Novelle sunt. (14) Hoc est, Justiniani. Locus est Novella, 6, (10)Novella79,queNovellam6Justinianicorrigit. Ceterum si quis. 1255 JUS CANONICUM 1256 dinis cessio, quo in ordine ante contractas nuptias coospiciebantur. Ad habitus autem clericalis, et reliqua: functionis in Ecclesiis privationem, non omnino condemnentur, quatenus ut eam obeant fas fuerit. De laicie ad secundas nuptias transeuntibus. Α Enimvero divinus ille Apostolus viduis junioribus, ut alteras ad nuptias transeant, siquidem ita ve- lint, permisit : earum nature lubricitatem intel- Ligens. Divini vero Patres etiam viros, qui secun- das nuptias eligerent, minimeputabantinhibendos, quandoquidem libidinis carnalis impetum non ignorabant. Non tamen hoc impune fieri permit- tebant. Quippe primi canonis synodi Laodicens hzc verba sunt : Qui legitime secundas ad nuptias transierunt, ubi per exiguum temporis spatium in- tercesserit, ac precibus el jejuniis vacaverint, communione per indu!gentiam fruantur. Sin prius, quam legitimas contraherent nuptias, clandestino « Περὶ διγάµων λαϊκῶν, » 'AAM ὁ μὲν θεῖος Απόστολος τὰς νεωτέράς χ ήρας γάμοις αὖθις προσομιλεῖν, εἶ βούλοιντ, συνεχώ- ρησεν * τὸ εὐόλισθυν τῆς «φύσεως ὑπειδόμενος. 0 δὲ θεῖοι Πατέρες xal τῶν ἀνδρῶν τοὺς διγαμεῖν αἱ- ῥουµένους, ῴοντο δεῖν οὗ μὴ Χωλύειν, τοῦ σαρκικοῦ φαονήµατος μὴ ἀγνοοῦντες τὴν ἐπανάστασιν. Οὐ μὴν ἀνεπιτιμήτως εἴασαν ἔχειν. Φησὶ γὰρ ὃ πρῶτος τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συρόδου κανών Οἱ νοµίµως δευ- τέροις ὁμιλήσαντες Ὑάμοις, ὀλίγου δι ἑππεύσαντος 29 χρόνου, καὶ ταῖς εὐχαῖς xal ταῖς νηστείχις σχσλά- σαντες, τῆς κοινωνίας κατὰ συγγνώµην ἁἀπολανέ- σθωσαν. El δὲ πρὶν τὰ τοῦ νοµίµου γάμου τελέσασθαι λαθραίᾳ µίξε συνηλθον, καὶ ὣς πεπορνευχότες concubitu coierint, eliam puniantur ceu scortatio- B ἐπιτιμάσθωσαν. Ὁ δὲ µέγας Κασύλειος ἐν τῷ τετάρτῳ nis rei. Magnus autem ille D:silius in quarto ca- none suo : Quidam, inquit, ad annum unum, quidam ad duos arcent eum a communione sa- cra, qui secundas nuptias contrahit. Idem, canone XLI : Vidua, inquit, si proximis parentibus careat, etiam ad secundas arbitratu suo nuptias convolare nou prolibetur. Nam Apostoli verba sunt : Si vir mortuus fuerit, libera est, ut ei nubat, cui vul. Parentes autem vivi, quorum est in potestale, si non consenserint, nuptiarum conjunctionem dirimere possunt. Quippe lex ait (12. : Emancipata minor annis ΧΧΥ, secundas ad nuptias transitura, de patris sententia nubat. Mulier vidua (12^) tem- pus luctusexspectare cogitur, propter confusionem αὐτοῦ κανόνι Οἱ μὲν, φησὶν, ἐπ ἐνιαυτὸν ἕνα, o $' ἐπὶ δύο τῆς ἱερᾶς εἴργουσι κοινωνὶας τὸν Otya- μοῦντα. Ἐν δὲ τῷ pz, Ἡ χήρα, φησὶν, el καὶ τῶν προσεχῶν γονέων ἀφήρεται, καὶ ek δεύτερον ἐλθετν αὐθχιρέτως οὗ κεχώλυττι συνοικέσιον. Φησὶ γὰρ ὁ Απόστολος * ᾿Εὰν δὲ ἀποθάνι ὁ àvnp, ἐλευθέρα ἐστὶ, ὦ θέλει, γαμηθηναι. Ζῶντες 0i οἱ Ὑγονεῖς, ὧν oc εξούσιος οὖσα τυγχάνει, καὶ μὴ συναινέσαντες, οια- σπᾶστιι δύνανται τὴν τοῦ γάμου συνάφειαν, Φτισὶ Υὰρ ὁ νόμος: Ἡ ἑλάττων τῶν χε ἐνιαυτῶν αὐτεξουσία μέλλουσα δευτερογαμεῖν, Ὑνώμῃ τοῦ πατρὸς τσ- µείσθω, Ἡ χήρα γυνὴ ἀναγχάζεσται μεῖναι τὸτ τὲν- θιµον χρόνον διὰ τὴν συγχυσιν τῆς γονῆς, ὅπερ ἐπὶ τοῦ ἀνδρὸς οὐχ ἔστι. Γαμηθεῖσα δὲ πρινὴ πληρα- seminis, quod in viro locum non habet. Qua vero θῆνχι τὸν μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς ἐνιαυτὸν, ἀντι- nupserit ante quain completus fueril annus a μοῦται, xal οὗ δώναται πλέον τοῦ τρίτου τῆς οὖσίας morte mariti, et infamia notatur, nec ultra tertiam αὐτῆς διδόναι τῷ δευτέρῳ ἀνδρὶ, fj ἓν διαθήκη χατα- facultatum suarum partem alteri marito donare λιπεῖν, ὅτε παῖδας δηλαδὴ οὐκ ὄχει, καὶ αὐτὴ οὐδὲν potest, vel in testamento relinquere, cnm liberos ex ἀπὸ κληρονοµίας, fj, ληγάτο, fj µόρτις καυσα, scilicet nullos habet : nec ipsa quidquam habebit yovv ἐπιτελεντίου δωρεᾶς * ἀλλὰ ταῦτα λαμθάνουσιν ex haereditate, vel lega!o, vel mortis causa dona- οἱ κληρονόμοι τοῦ καταλιπόντος. Καὶ εἴ τι κατέλιπεν tione : sed accipiunt hzec. illius baec heredes, qui αὐτῃ ó πρῶτος ἀνὴρ, λαµθάνουσι κατὰ βαθμὸν τὰ ea reliquit. Si quid eliam reliquit ei prior mari- δέκα πρόσωπα, Τουτέστιν, ἀνιόντες καὶ κατιόντες, tus, secum gradus decem person: capiunt, hoc καὶ ἐκ πλαγίου µέχρι δευτέρου βαθμοῦ, Εξ ἀδις- est, ascendentes et descendentes, et qui sent ex θέτου δὲ, κληρονόμοι τῶν συγγενῶν αὐτῶν μέχρι- transverso, usqne ad secundum gradum. Ab in- τρίτου póvou βαθμοῦ. ᾽Αλλὰ καὶ πάσης ἀξίας στε- testato autem, heredes cognatorum ipsorum usque ρεῖται, xal τῶν ὑπὸ τοῦ 34 πρὠτου ἀνδρὸς εἰς αὐτὴν ad tertium duntaxat gradum. Buin etiam omni ἑλθόντων προφάσει µνήστρων, 7| χατὰ βούλησιν τοῦ dignitate privatur, et iis, quz a marito priori ad p τελευτήσαντος. Κατὰ —xdAeusw δὲ βασιλέως δύναται: eam pervenerunt ex causa sponsalium, vel secun- dum voluntatem defuntis. Principis autem jussu polest mulier intra lempus luctus alterum sibi sponsum inducere. Qus parium edit intra tempus luctus (151, statim nuptum se collocare potest : γυνὴ ἓν τῷ πενθίµῳ Ὑχρόνῳ δεύτερον νυμφίον ἑαυτῃ ἐπεισάγειν. Ἡ δὲ τεχοῦσα iv τῷ πενθίμῳ χρόνῳ, παραχρΏμα δύναται γαμηθῆναι. Οὐδεὶς δύναται ὑπὸ τὴν πολιτείαν Ov τῶν Ῥωμαίων δύο γαμετὰς ἐν ταυτῷ ἔχειν. Ὁ O00 Ἱαμετὰς ἔν ταύτῳ ἔχων, τν- VARLE LECTIONES. 35 διιππεύσαντος. 34 ἀἁπὺ τοῦ. NOTAE. (12) l. 18. C. Denupt. "s ji cap. 22. )l. 14. D. De hísqui not. infam. Novella22, inlar. 13) l. 14. $ Pomponius. D. De his qui not. 1259 - JUS CANONICUM. 1260 tertias nuptias nedum quartas, illicitas esse. A πλειόνων ἁρχιερέων διατεινόµενος. Διὰ δὴ τοῦτο κα) Qamobrem discidium exstitit in Ecclesia, eaque seditio duravit usque ad imperium filii ejus Constantini nati in Porphyra, et Romani, hujus soceri. Quo tempore publicatus est tomus, qui unionis dicitur, et qui tradit, quando, et quibus tertie nuplie permittendz sint, liberioribus am- nalium libidinibus egregium frenum imponens. Is tomus mense Julio quotannis in ambone legitur, et ad finem hzc verba continet : Eos, qui annum quadragesimum attigerunt, et tertias ad nuptias sese projiciunt, veluti qui Ecclesie sint inquina- menta, quinquennio communionis exsortes esse debere sancimus; eoque tempore exspirante, se- mel in anno ad communionem accedere, venera- bili salutaris Paschatis die, jejunio diem illum prte- σχίσμα περὶ τὴν ᾿ἘΕκκλησίαν ἐγεγόνει, καὶ τὰ της συστάσεως 36 µέχρι τῆς βασιλείας τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου, καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ πενθεροῦ τούτου θιήρχεσε, Καὶ τηνικαῦτα ἕξ- πνέχθη τόµος, ὁ λεγόμενος τῆς ἑνώσεως, διχλαµθά- νων πότε xal τίσι τὸν τρίτον δεῖ γάμον παραχωρεῖν, ταῖς ἀνειμέναις τῶν ἐρώντων ἐπιθυμίαις ἔκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐπιτιθεὶς χαλινὸν, ὃς καὶ κατὰ τὸν ούλιον uva ἐτησίως ix' ἄμθωνος ἀναγινώσκεται. Πρὸς γοῦν τῷ τέλει, ταῦτά φησι * Τούς εἷς ἔτος &v1- θεθηκότας τεσσαραχοστὸν, καὶ πρὸς τρίτον ἑαυτοὺς ἐπιρίπτοντας Ὑάμον, oia ῥύπη τῆς ᾿Εκκλησίας τυγ- χάνοντας, µέχρι πενταετίας ἀκοινωνήτους εἶναι ϐε- σπίζοµεν, καὶ τοῦ τοσούτου Ὑρόνου ἐξήχοντος, ἅπας τοῦ ἔτους τῇ Χοινωνίᾳ προσιέναι, κατὰ τὴν σεθά- cedente, quantum ejus fieri potest semet expur- P σµιον τοῦ σωτηρίου Πάσχα ἡμέραν, bv τῇ πρὸ ταύ- gantes. Sacerdos autem, qui preter id quod a no- της νεστεᾳ καθ ὅσον οἷόν τε ἀποχαθχίροντας ἑαυ- bis est slatutum, ad sacram aliquam praceptio- τούς. Ὁ δὲ τολμῶν ἱερὺς παρὰ τὸν διατεταγµένον nem eos audetadmittere,de gradu suo periclilabi- ὅρον µεταλήψεως θείας τινὸς τούτους ἀξιῶσαι, περ tur. Hzc autem dicimus, cum nulli sunt eis liberi τὸν ἴδιον χινδυνεύσει βαθµόν. Ταῦτα δέ qapsv, ὅταν prioribus ex nuptiis. Sin autem, terlium matri- μὴ τέκνα τούτοις ix τῶν προτέρῶν γάμων mwuoi* monium eis non permittelur. Quod si quis annos εἰ 9' οὖν, ἀσυγχώρητος αὗτοῖς ἔσται ἡ τριγαµί:. Ei triginta natus, et haeredes ex prioribus conjugiis δέ τις τριακοντούτης Qv, xal τοῦ γένους ἔχων Ex τῶν communionis exsors esto. Àtque ita deincepsterin vau, ἐπὶ τετραετίαν ἀκοινώνητος ἔστω. Εἶθ᾽ οὕτω anno percipiat,die videlicet paschaliresurrectionis, *plc τοῦ ἐνιαυτοῦ µεταλαμθανέτω, iv τῖ ἄναστα- el in obdormitione immaculate Deiparse, et in cup ἡμέρᾳ τοῦ Πάσχα, iv «3 κοιµήσει τῆς ἀχράν- festo nalalitiorum Domini : cum jejunia dies hosce (, του Θεοτόκου, xai iv τῇ γενεθλίων τοῦ Κυρίνυ ἑορτῇ - precedenlia majorem partem exstince inipsola- τῶν πρὸ τούτων νηστειῶν τὸ πλεῖστον τῆς Éxtmui- bis abstergere credantur. Sinliberis caret, veniam σης αὐτῷ κηλίδος ἀποσμήχειν πιστευοµένων. Ei d impelrat,quod liberorum precreandorum desiderio ἅπαις ὧν τυγχάνει, συγγνώµην ἀξιοῦται. OT Eganv lerlias optaverit nuptias; consuetaque pona re- παιδοποιίας τὸν τρίτον γάμον αἱρούμενος, καὶ τῷ medium ei adhibebitur, ut tribus annis a commu- συνήθει ἐπιτιμίῷ θεραπευθήσεται͵, ἐπὶ τρισὶ χρόνοι nione arceatur. Czelerum eruditus ille in omnibus τῆς κοινωνίας εἰργόμενος. 'O δὲ πάντα σοφὸς Ba- Basilius, octogesimo canone suo : Nuptiarum σίλειος iv τῷ π᾿ κανόνι ^ Τὴν πολογαµίαν oi Πατέ- pluralitatem, inquit, silentii caligine Patres obve- pec, φησὶ, τῷ τῆς ἀφᾳσίας συνεκάλυψαν σκότει. larunt, veluti bestialem, et alienam ab humana οἷα κτηνώδη καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀπεοικυῖαν διαγω- consuetudine. Nobis autem ad animum accidit, γῆς. Βμῖν δὲ παρίσταται, ἤτοι δοχεῖ xal κρίνεται, hoc est, videtur et placet judicio nostro, magis πλέον fj tv παρνείαν ταύτην χκολάζεσθαι,. Πολυγᾳ- hanc castigandam, quam ipsam scortalionem. Et µία δέ ἐστιν, οὐ τὸ πολλαῖς ἁδιαφόρως µίγνυσθαι, nupliarum pluritas est, non cum inulüis pro- ἀλλὰ πολλὰς ἀγαγέσθαι τὸν αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ ἀθρόον. miscue rem habere, sed eumdem plures uxores Γάμος «ap, οὐ τὸ Ὑυναικὶ συμφθαρῆναι µόνον ἐπὶ ducere, licet non una et eadem vice. Nam nuptiae καταχυδαιοτέραν διάλεκτον, ἀλλὰ ἀνδρὸς καὶ quvax- non tantum suni concubitus cum muliere (16), xóq συνάφεια καὶ συγκλήρωσις τοῦ βίου παντὺς, sicut vulgus hominum loqui solet, sed conjunctio θείου τς καὶ ἀνθρωπίνο δικαίου κοινωνία, ὡς ο maris et feminz, et omnis vite consortium,divini νόμοι διαγορεύουσιν. Οὐ γὰρ ἀπὸ µόνης τῆς συν- el humani juris communicatio, quemadmodum αφείας γινώσκεται, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς διαθέσεως von leges tradunt. Non enim ex conjunctione dunta- συναλλαζάντων. ᾿Αποσεσιωπῆσθαι δὲ φησι τοῖς Πα- xat agnoscuntur, verum eliam ex illorum aflec- Ἅτράσιν, ὅτι ἡ μὲν τριγαµία τῷ νόμῳ ἐπιγινώσκεται 7 tione, qui contraxerunt. Dicit aulem nuptiarum ἃ δὲ πολυγαµία λοὶ τοῖς νόµοις, xoi τοῖς κανόσιν pluralitatem a Patribus silentio ρεβίεΓἰἰ8π, quia ἀπείρηται. Πᾶν γὰρ συνάλλαγμα, τοὺς ὄρους ὑπερ- tertias quidem nuptias lex agnoscit; αἱ earumdem — Gatvov τῆς τριχαµίας, πολυγαμία σαφῶς ὀνομάζεται. VARLE LECTIONES. 38 στάσεως, NOT &. (46)1. 1. D. De rit. nupt. 1261 GRJECO-ROMANUM. 1262 Καὶ της πορνείας δὲ εἴρηκε χείρονα, µάλα εἰκότως. A pluralitas tum legibus, tum canonibus est prohi- Ὁ μὲν γὰρ πορνεύων, tlg ἑαυτὸν µόνον τὴν ἀἁδιχίαν περιίστησιν, ἀκοντὶ τῷ βαράθρῳ τῆς ἀκολασίας ἔαυ- τὸν ἐπιῤῥίπτων, Ὁ δὲ τέταρτον Ἡ πέµπτον γάμον ὅπθεν ἑαυτῷ συναλλάξας, χατορχεῖται μὲν τῶν κω- λυόντων τοῦτον θείων κανόνων, ἁδικει δὲ τοὺς γνη- clos αὐτοῦ παῖδας, παρασπείρων τούτοις καὶ νό- θους. Διὸ καὶ μετὰ τὴν τῆς παρανοµίας ἁπαλλαγὴν, καὶ τὴν Ὑνησίαν ἐξομολόγησιν, καὶ πλέον τῶν πορ- νευσάντων εὐθύνεσθαι ἀξιοτ. Τοὺς μὲν γὰρ εἷς ἕπτα- ετίαν, τούτους δὲ εἰς ὀκτὼ παρατείνει Ἀχρόνους, εἰ ἀκριθῶς τὸν νοῦν ἐπιστήσαις τοῖς τοῦ ἁγίου Osca σµασιν. El γὰρ τῶν δύο τόπων τῆς µετανοίας µόνον μνησθεὶς, τέσσαρας bv αὑτοῖς διελθεῖν ὥρισε χρό- νους, Ίπο καὶ iv τοῖς δυσὶν ἑτέροι, οὓς παρῆηκε bita. Omnis enim contractus matrimonialis qui terliarum nuptiarum fines transit, nuptiarum plu- ralias haud dubio dicitur. Eamdem scortatione pejorem non abs re pronuntiavit. Nam qui scorta- tur, in se solum facinus hoc admittit, dum sponte sua semet in voraginem intemperanti: precipitat : qui vero quartas aut quintas contraxerit nuptias is el sacros canones, qui eas prohibent, proculcat, et germanos suos liberos afficit injuria, dum ργς- ter eos etiam spurios procreat.Propterea post ip» sius facinoris omissionem,el veram confessionem, vult etiam gravius ipsos puniri, quam qui scortati fuerint.His enim septennium, illis annos octo con- stituit; si accurate mentem in ea,qua vir sanctus διὰ συντοµίαν. ὡς δήλους, ἑτέρους δεῖ τέσσαρας δι- B slaluit,defixeris.Nam si duorum duntaxat locorum αγαγεῖν πρὸ τῆς τῶν ἁγιασμάτων µεθέξεως, Ὁ δὲ νόμος φησἰν Έστω οὖν τοῦτο πᾶσι κατάδηλον, ὡς et τις τολµήσειε πρὸς τέταρτον Ὑάμον, τὸν οὗ γάμον ἐλθεῖν, οὐ µόνον ἀντ᾽ οὐδενὸς ὁ τοιοῦτος νομιζόµε- νος λογισθήσεται γάµος, ἀλλ) οὐδὲ οἱ ἐξ αὐτοῦ τε- χθέντες γνήσιοι λογισθήσονται παῖδες, xal ταῖς ποι- ναῖς ὃξ τῶν μεμολυσμένων τῇ πορνείᾳ ὑποθληθή- σονται οἱ τοιοῦτοι, ἀπ᾿ ἀλλήλων πρότερον διαιρε- θέντες. penitentie mentione facta, quatuor in eis annos prelterire debere definit: omnino in duobus etiam aliis, quos compendii causa veluti manifestos omi- sit, alii quatuor anni erunt exigendi ante sacra- mentorum perceptionem. Legis autem hac verba sunt : Universis manifestum esto, quod si quis ausus fuerit ad quartas convolare nuptias, quse nuptie non sunt, non msdo futurum, ut ez nuptie pro nullis habeantur : sed ne liberi quidem ex eis procreati, pro legitimis ducantur ; adeoque poenis etiam pollutorum scortatione talessubjicientur, ubi primum a se invicem dirempti fuerint. « Περὶ τῆς εἷς δεύτερον γάμον ἐλθεῖν βουλομένης γωναικὸς, iv, ἀποδημίᾳ, ἢ αὐτῆς ἀφανισθέντος, » Ὁ λα τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών. Ἡ ἀναχωρή- σαντος, φησὶ, τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ἀφανοὺς ὄντος, μὴ ἆνα- µείνασα τὴν ἐπάνοδον, ijv ab πρὸς τῶν ἀκριθῶς τὰ κατ 29 αὐτῶν ἐγνωκότων μαθοῦσα εἰ ἀληθῶς ἐτεθνήχει, καὶ γαμουμένη ἑτέρῳ, τῷ τής µοιχείας ἐνέχεται χρίµατι. Ὁ 8$ AG" αἱ τῶν ἐπὶ μακρὸὺν ἆπο- δηµούντων στρατιωτῶν σύόνευνοι, τῷ αὐτῷ, φησὶ, τῆς µοιχείας ἐγχλήκατι περεπίπτουσιν, Έχομσι δέ τινα συγγνώµην, τῷ iv χρόνῳ θανάτου ἀεὶ τοὺς στρα- τιῶτας ὑποπτεύεσθαι, des περὶ πολέμους, καὶ xiv- δύνους, xài σφαγὰς ἀναστρέφομένος, Τοῖς δυσὶ τού- τοις τοῦ μεγάλου κανόσι xai ἃς σύνοδος ἀρεσθεῖσα ἐνενηκοστὸν τρίτον κανόνα ἑαυτῆς ἐποιήσατο, αὖ- τοῖς τοῖς αὐτοῦ ῥήμασι χρησαµένη, xal προστίθησιν, ὡς ᾿Επανήχων ὁ στρατιώτης Ex τῆς χρονίας ἀποδημίας, εἰ βουληθείη, λήψεται τὴν ἰδίαν γυναῖχα * συγγνώ- µη δὲ καὶ ταύτῃ καὶ τῷ νομίμως συναφθέντι δίδοται ἀνδρί. Ob γὰρ ἐπιτιμῶνται, διὰ τὴν ἄγνοιαν, Ἡ δὲ τοῦ μὴ ὄντος στρατιώτου, ἀσύγγνωστος. μὴ ἀναμε[- νασα τὴν ἐπάνοδον. El δὲ οὐχ αἱρεῖται à γυνὴ τὴν μετὰ τοῦ ἐπανελθόντος στρατιώτου συµθίωσιν, οὐδὲ τοῦ δευτέρου ἀνδρὸς καὶ βουλομένη συνοιχκεῖν ἑαθή- σεται. El γὰρ βουλεθείη ὅλως μετὰ τὴν ἐκείνου ἐπ- ἄνοδον, sl καὶ μὴ προσίεται ταύτην, ἔτι συνοιχεῖν τῷ δευτέρῳ, ὣς μοιχαλὶς τιµωρηθήσεται, καὶ ὁ γά- poc αὐτίκα διασπασθήσεται. Ἐχείνας γὰρ συγγνώ- στρατείᾳ τοῦ ἀνδρὸς C De muliere secundas ad nuptias iransire volente, . cujus maritus in. peregrinatione, vel expeditione interierit. Canon xxxi Basilii magni : Mulier, ait, que marito peregre profecto, nec adhuc comparente, reditum ejus non exspeclaverit; nec ab iis, qul ejus negotia norunt accurate, vere ne mortuus sit, intellexerit , atque ita nupserit alteri , adul- terii judicio tenetur. Item canon xxxvi. Uxores militum procul aliquo proficiscentium, in idem adulterii crimen incidunt : sed veniam tamen aliquam propterea merentur, quod semper existi- mentur in articulo mortis esse milites, veluti qui in preliis, et periculis, et caedibus versentur. Duobus hisce Basilii canonibus assentiens etiam sexta synodus, ΧΟΠΙ canonem suum fecit, ipsis pejus verbis usa, et deinde adjiciens : Miles, qui ex diuturna profectione revertilur, si voluerit, uxorem suam recipiet. Venia vero tam ipsi mu- lieri, quam viro legitime cum ea copulato datur. Non enim puniuntur, propter ignorantiam. Ejus autem uxor, qui non est miles, si reditum non exspectaverit, veniam non impetrat. Quod si mu- lier reversi militis contubernium repudiet, nec alteri marito, licet id expetat, cohabitare per- mittetur. Nam si voluerit omnino post reditum militis, licet eam non admittat, adhuc tamen co- habitare secundo marito, tanquam adultera pu- nietur, et. matrimonium statim dirimetur. Nam VARLE LECTIONES. . 19 xax' αὐτόν. 1203 108 £ANONIGUM. 1954 ills impetrzgre veniam tradunt Patres, que A pn; ἀξιοῦσθαι φασιν οἱ Πατέρες, τὰς ἑτοίμως ἆφ- prompte secundo a matrimonio discedunt, et σταµένας τοῦ δευτέρου συνοικεσίου, καὶ vp ἕ peccatum ex ignorantia profectum non approbant : ἀγνοίας μὴ συντιθεµένας ἁμαρτήματι, οὗ μὴν τὰς non qua& repugnant, et adulterii proposito inhze- ἀνθισταμένας, καὶ τὴν µοιχείαν προαιρουµένας. Εὰν rent.Si miles in expeditione degat (17), hoc est, στρατιώτης ὃν ἐξπεδίῳ διάγη, ἴγουν ἓν δηµωφε- in utili publiceapparatu, quotcunque tandem anni λεῖ κατασκετάσµατι, ὅσους δήποτε ἐνιαυτοὺς, περι- fuerint, uxor ejus hominem exspeclet, tamelsi ᾽᾿μενέτω τοῦτον ἡ αὐτοῦ. vausth, xiv εἰ μὴ γράμματα nullas ab eo litteras acceperit. Quod si etiam de- ῥἐδέξατο παρ’ αὐτου. Rl δὲ καὶ τελευτήσαντα πύθοιτο, functum audiat, ne ita quidem statim nubat. Sin μηδ οὕτως εὐθέως γαµείσθω. El δὲ παρὰ τὸν προσ- prster statutum hoc nupserit, tam ipso, quam qui διορισμὸν γαμηθείη τοῦτον, καὶ αὐτὴ, καὶ ὁ λαθὼν eam duxit, tanquam adulteri puniuntur. Quod sj αὐτὴν, ὡς μοιχοὶ τιμµωροῦνται. El δὲ οἱ κεταθέµετοι probatum fuerit, eos qui de morte deposuerint, ἀποδειχθεῖεν ψευσάµενοι, ἀποστρατεύονται. Καὶ ἔχει mentitos, exauctorantur.Et qui reversus estmiles, otav ὁ ἐπανελθὼν στρατιώτης, τὴν ἰδίαν λαθετν, licentiam habet uxorem, si velit, suam recipiendi. εἰ βούλοιτο, γαµετήν. Περὶ δὲ αἰχμαλώτων ἡ — wapa De captivis autem novella Leonis, cognomine Sa- ῃ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, μὴ λύεσθαι διορίζεται προφάσει pientis (18), sancit; matrimonium ex causa τῆς αἰγμαλωσίας γάµον, μηδὲ τῷ ἐλευθέρῳ συντη- captivitatis non solvi: nec ei parti, quz libera βηθέντι μέρει ἔξεῖναι πρὸς ἕτερον ἀπιδεῖν συνοικέ- manserit, licere; ut alterum ad matrimonium σιον. El δὲ καὶ συναφθείη ἑτέρῳ, ἄδειαν ἔχει τὸ ὑπο- respiciat.Quod si etiam alii se conjunxerit, licen- στρέψαν µέρος ἐκ τῆς εἰχμαλωσίας, τὸ οἰκεῖον ἀνα- tiam habere partem eam, quz reversa sit ex cap- Χχλεῖσθει µέλος, xal «b» δεύτερον γάµον &a- tivitate, membrum suum revocandi, etsecundum σπᾷν. matrimonium dirimendi. Quod presbyler, qui nuptiis benedigil alterum vontra- Mentis matrimonium, cwm eo eonvivaré non debeat. Canon concilii Neocgsariensis septimus nen pu- e Ότι o) δεῖ τῷ διγαμοῦντι συνεστιᾶσθαι τὸν Ἱερολογήσαντα πρεσθύτερον. » O ἔθδομος τῆς dv Νεοχαισαρείά συνόδου xau, tst debere presbyterum nuptiali secundum con- πρεαδύτερον ἐν τῶν υγάμῷ τοῦ δευτερογαμοῦνεες trahentis matrimonium convivio interesse. Quem ῥἐσθιᾶσθαι 30 οὐκ οἴαται δεῖν, "Ov γὰρ ἐπιτιμῶν μέλ- enim objargaturus est, et ad anni spatium sacra ut, xal ἐπ᾽ ἐνιαυτὸν τῆς θείας εἴργειν µεταλήψεως, exclusurus perceptiene , cum eo quinam fleri πῶς οἷόν τε χοινωνεῖν τούτφ τραπέζης τηνικαῦτα, potest, ejusdem ut tunc mense sit consors, et, xz! κατὰ τοῦτο δοκεῖν τῷ γινοµένῳ συµπράττειν ; opinionem de se praebeat, quasi participes sit Merà μέντοι τὸν Ὑάμον, αὐτῷ συνεσθέιν οὗ κωλυ- ejus, quod agitur ? Post nuptias tamen vesci cum eo non prohibebitur. Christianos, qui ad nuptias eunt, non debere ludicris intentos esse. Canon Laodicena synodi Lim precipit, ut Chris- tiani, qui eunt ad nuptias gravitatem sibi conve- nientlem servent, et saltantibus, aut ludicras res agcntibus, animum non advertant. Quod precep- tum canonis hujus modo neglectum jacet. De virginibus preter parentum suorum volunta- tem. nubentibus. Canon Basilii magni xxxvi, puellas filias fami- liarum, qua preter voluntatem patrum suorum amasiis semet in matrimonii consortium tradide- P rint, tanquam meretrices punit Si tamen, inquil, reconciliati cum eis parentes fuerint, et filiarum cum amasio et stupratore suo commercium proba- verint, quod ab initio contra leges flebat,deinceps parentum consensu corrigi et sanari videtur.Nihi- lominus etiam hoc modo propter admissum prius facinus, saltem post triennium, precibus interve- nientibus, communionem impetrabunt. Enim vero tunc temporis nuptizm solo consensu coibant. At θήσεται͵ « Ότι τοὺς tlc Ἱάμον ἀπιόντας Χριστιανους οὗ δεῖ παιγνίοις προσέχειν. » O πεντηκοστὸς τρίτος τῆς kv Λαοδικείφᾳ κχελεύςι κακὼν, τοὺς εἷς γάμον ἀπιόντας Χριστιανοὺς τῆς προσηχούσης αὗτοῖς ἀντιποιεῖσθχι σεµνότητος, xx μὴ τοῖς ὀρχουμένοις ἡ παίζουαι προσέχειν τὸν νοῦν. ἨἩμέληται δὲ τανῦν τὰ κανόνος τούτου, « Περὶ, τῶν γαμουµένων παρθένων Ἠγυναικῶν xo γνώμην τῶν οἰχείων γονέων. 9 O τριχκοστος ὄγδοος τοῦ μεγάλου Βασιλείου xs- νὼν τὰς ὑπειουσίας χόρας, ai παρὰ γνώµην των ἰδίων πατέρων τοῖς ἐρασταῖς εἷς γάμου κοινωνίαν ἐκλεδώκασιν ἑαυτὰς, ὡς Ἠπόρνας καταδικάζει. E μέντοι, φησὶ, διαλλαγεῖεν abeat, οἱ ς, παὶ μετὰ 9i τὴν τοῦ ἐραστοῦ xal «φθορέως αὐτῶν συνοί- χησιν καταδέξαιντο, τὸ ἐξ ἀρχῆς παράνοµον τῇ τῶν Ὑονέων ὕστερον συνχινέσει δοχεῖ θεραπεύεσθαι. ID, καὶ οὕτω «5 διὰ τὴν προτέραν παρονομέαν μετὰ τρία ἔτη τῆς Ἁκοιτωνίας αἱτοῦντες ἀξιωθήσοντα:, ᾽Αλλὰ τότε μὲν συναινέσει µόνῃ ὁ Ὑάμος Ἱστατο. | Ἐφ' ἡμῶν δὲ οὐκ ἂν συσταίη χωρὶς ἱερολοχίας. | VARLAE LECTIONES. 50 ἑστιᾶσθαι, — 95 καὶ τὴν μετὰ τοῦ. NOTA. (17) Novella 117, cap. 14. (18) Novella 33. νι - -— - *- ὃς δα. - πα —- - 9 0— 1265 GRJRCO-ROMANUM. ᾽λλλὰ xal 6 μ ἔτι δε καὶ ὁ µβ’, τὴν ἄνευ γνώμης A Bostro tempore son. contrahuntur absque sacris τοῦ οἰκείο δεσπότου δούλην γαμουµένην, οὐδὲν ἅμοιρον ἔχειν πόρνης ψηφίζονται. Αἱ γὰρ συνθΏκαι τῶν ὑπεξουσίων, οὐδὲν ἔχουσι βέδαιον. Ταύτῃτοι xil οἱ παρὰ γνώµην τῶν κρχιούντων Ὑάμοι, πορ- νεῖαι λογίζονται. El δέ γε μετέπειτα τὰ τοῦ τοιού- του παῤῥησιασθείη γάμου, τοῦ κυρίου αὐτῆς ἃ τῷ γἀμρ µόνον συγκατανεύσαντος Ἡ καὶ τὴν ἔλευθε- ῥρίαν χαρισαµένου, 6 γάμος μὲν ἀνεύθυνος, ἡ δὲ προ- τέρᾳ ἁμαρτία, οἷα πορνεία, δικαίως ἐπιτιμηθήσεται. Δούλη δὲ γαμικῶς ὁτγδήποτε συναφθεῖσα ἐλευθέρῳ, τοῦ δεσπότου εἶδότος, xal μὴ ἀντιλέχοντος, οὐχ ὡς πόρνη λογισθήσεται. 'H γὰρ ἐχείνου σιγἡ τὴν ἔλευ- θερίν ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ ἀναμάρτητον ταύτῃ χαρίζεται. νομίμως γαμεῖν, μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς ὑπεξουσίους * &l µή που ὁ πατὴρ Υεγονυῖαν αὑτοῦ την θυγατέρα ἉΧβρόνων κεἰκοσιπέντε, ἀνδρὶ ζεῦξαι ὑπερέθετο. Τότε γὰρ lisoüiop συζευχθΏναι µόνη 33 οὗ κεκώλυται. « Περὶ γάμων παρανόμων xal ἀθεμίτων τῶν συγ- νῶν, 5 Τῶν μὴ ἑννόμως γινοµένων γάμων, οἱ μὲν λέγονται ἀθέμιτοι, ὡς οἱ μετὰ συγγενῶν, fj αἱρετικῶν. Οἱ ài παράνομοι, ὣς ol μετὰ ἐπιτροπευομένης, Οἱ δὲ κα- τάχριτοι, ὡς oi μετὰ τῆς ἀνατεθειμένης τῷ θεῷ ; οὓς οἱ μὲν θεῖοι χανόνες διχσπᾶσθχι µόμον θεσπίἰ- Ἡ ὑπεξουσία ἢ ὑπεξουσιος οὐ δύναται Β precibus. Preterea camen xL, et xLu, ancillam, qui citra demihi sui voluntalem nubit, nihil ha- bere statuunt, quod in meretricem non quadret. Nam illorum pacta qui sunl in aliorum potestate, Bihil ratum habent. Quo fit, ut nuptise, quie citra dominorum voluntatem contrahuntur, pro scerta- tionibus habeantur. Quod si qua fuerit ausa tales contrahere nuptias,cujus dominüs postea vel ipsas duntaxat nnpüias apprebel, vel etiam libertatem largiatur, ipse quidem nupti» culpa carent, at prius tamen peccatum, puta scortatio, merito punietur. Que vero ancilla per matrimonium cuicunque copulata fuerit ingenuo, domino sciente, nec contradicente, non pro meretrice habebitur. Quippe silentium ejus tum libertatem necessario tribuit, tum eam a peccato liberat. Filiafamilias, vel filiusfamilias, legitime nuptias contrahere non possunt, eo non consentiente, cujus in potestate sunt : nisi pater filiam suam, que xxv annos im- pleverit, viro copulare distulerit. Tunc enim ut ingenue duntaxat copuletur, non est prohibitum. De nuptiis nefariis, ei illicitis cognatorum. Nuptiz, que legitime noa contrahuntur, partire dicuntur illicit, quales sunt, que cum cogaatis intercedunt, aut cum hsereticis : partim nefa- rie, veluti tutoris cum e2, cujus tutelara geris : partim damnatz, uti qus contrahuntur cum mu- ζουσιν, οἱ δὲ νόμοι xal δηµεύεσθαι τοὺς συναλλά- C liere Deo consecrata : quas sacri canones duntaxat ξαντας xxl ἑξορίζεσθαι, Εὐτελεῖς δὲ ὅντας xal µα- στίζεσθαι., Λατινικῶς δὲ 6 μὲν παράνομος γάμος λέγεται νεφθάριον 99, à δὲ κατάκριτος, δαμνᾶτος ' Ίγκεστος δὲ, ὁ ἀθέμιτος. « Περὶ κληρικῶν ἀθεμιτογαμούντων, » Ὁ τοίνυν tB τῶν ἁγίων ἀποστόλων xxxiv, Ὁ δύο, φησὶν, ἀδελφὰς ἀγόμενος, fj ἀδελφιδὴν, κληρικὸς εἶναι οὗ δύναται. Πᾶς γὰρ ὁ ἀθέμιτος γάμος εἴτε ἐξ αἵματος, εἴτε ἐξ ἀγχιστείας, διχσπᾶτχι * xal ὁ τούτν ους, 054 ὅπως τοῦ κλήρου ἐξωθεῖται, ἀλλὰ καὶ im- τιµίοις ὑποθάλλεται. Ὁ γὰρ κζ τοῦ μεγάλου Βασι- λείου, Ἱερέα τὸν ἀθέσμρ γάμῳ ἓν ἁγνοί περιπχ- dirimendas statuunt:cum leges velinteorum bona, bona, qui eas contraxerint, publicari; atque ipsos relegari: quod si persoms sint hurailes, etiam flagellis cedi. Hi» nuptla (19) lingua latina dieun- tur nefarie, damnata, incest». De clerícis incestas conttahentibus nuptias. Igitur canon sanctorum apostolorum xtx : Qui duas, inquit, sorores ducit aut eam, que uxori sus sororis est filia, clericus esse nequit. Nam omnes incests nuptic,sive per consanguinitatem, sive per affinitatem dirimuntur : οἱ qui eis se ρο]- luit,non clero duntaxat expellitur,sed penis etiam subjicitur. Quippe xxvi Basilii magni canon sa- ῥέντε, viv καθ αἷμα, τυχὸν προσήκουσαν εἰσοικι- p Cerdotem, qui per ignorantiam in nuptias incestas σάµενον, fj µονάστραν τὸ Ἱερν ἀρνησαμένην cq ux, ἢ την τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἐπιτροπευομένην 54, τοῦτον τῆς μετὰ τῶν πρεσθυτέρων κατέδρας µόνης μετασχεῖν ἆξιοτ, τῶν δὲ λοιπῶν ἐνεργειῶν τῆς ἱερω- σύνης ἀπέχεσθχι, μετχνοῦντα δικπαντὸς θεῷ καὶ άνθρωποις μετὰ δακρύων * τῷ μὲν, ὣς µόνῳ ὃὄυνα- μένῳ τὰς ἁμαρτίας ἀφιέναι ᾿ τοῖς δὲ, ἵνα τὴν συγ- χώρησιν αὐτῷ παρὰ Κυρίου αἰτήσωνται. Εὐλογεῖν δὲ τὺν τὰ οἶχεῖα θεραπεύειν ὀφείλοντα τραύματα, οὔτε ἰδίᾳ, οὖτε δηµοσίφ προσήχειν φησίν. Ὦ δὲ τού- inciderit, uti qui forte sanguine sibi conjunciam in domum deduxerit; vel solitariam, que habitum sacrum repudiari ; vel eam, cujus tutelam pater ipsius gesserit ; hunc ergo solius inter sacerdotes sessionis parlicipem esse vult, et a reliquis sacer- dotii muneribus abslinere, perpetuo penitentiam Deo et hominibus cum lacrymis agentem : Deo quidem,uti qui peccata solus remittere possil : ho- minibus autem, ut ipsi condonationem et veniam a Domino petant. Verum ut benedictionem imper- VARLE LECTIONES. 53 µόνον. 39 νεφάριος. — 84 ἐπιτροπευθεῖδαν. NOTE. (19) Novella xu, cap. 1. 1267 JUS CANONICUM 1268 tiatur is, quia propria sanare vulnera debet, neque Α των ob µέτεστι διά τὸ ἀνόμημα, εἰ καὶ κατὰ ἄγνοιςν privatim, neque publice convenire dicit. At qui γέγονε, πῶς οὗτος ἑτέρῳ δυνηθεη μεταδοῦναι; E propteradmissum facinus ipsemet horum particeps δὲ τοῦτο, σχολῇ y ἂν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διανεμεῖ. esse nequit, licet per ignorantiam factum sit, ᾿Αποχρῶσα γὰρ. αὐτῷ συγγνώμη διὰ τὴν ἄγνοια», quonam modo communicare cum alio possit? τὸ μὴ ἐπιτιμηθῆναι ἀλλὰ xal τῆς χαθέδρας sisi Quod sane si verum est, multo minus corpus µετέχειν, Τὸν δὲ κανόνα τοῦτον iw καλοῦ uolog τῇ Domini distribuet. Satis enim magna hsc ipsi πρῳτη λεχθῆναι νοµίσαντες ol τῆς συνόδου θεῖο venia est propter ignorantiam, quod non punitus Πατέρες εἰκοστὸν ἔκτον ἑαυτοῖς mtxovixzG- v, z7- sit, imo etiam cathedre sit adhuc particeps. Hunc ταῖς ταῖς αὐτοῦ χρησάµενοι λέξεσι, προσθέντες µόνον, autem canonem optime pronuntiatum arbitrati ὡς ὁ τοιοῦτος ἄθεσμος γάμος προδήλως διαλυθή- sancti Patres synodi sexe, vigesimum sextum sibi σεται, καὶ οὐδαμῶς à ἀνηρ µετουσίεν ἕξει πρὸς fecerunt, ipsismet ejus verbis usi, hoc duntaxat, τὴν, δι ἣν τῆς Ἱερᾶς ἑνεργείας ἑστέρηται εἰ 12) adjecto, quod incestum ejusmodi matrimonium μὴ διασπασθείη τὸ ἄθεσμον συνοικέσιον, οὔτε την haud dubie dirimendum sit, nec permittendum,ut καθέδραν ἕξει, ἀλλὰ καὶ τῆς ᾿Εχχλησίας ἑξωσθήσετα: ullo modo vir ea fruatur, propter quam functione μετὰ τῆς παρανόμως αὐτῷ µιγνυµένης, καὶ ou sacra privatus sit. Quippe si matrimonium inCe- ῃ τῆς τῶν ἀρχόντων ἐξουσίας à Ἱάμος διαλτθήτετα:. stum non fuerit diremptum, neque cathedram ha- 0 γὰρ μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν ἐπιμένων τῇ ἁμαρτί, bebit, atque etiam expelletur ex ecclesia cum ea ὡς αἱμομίκτης ἀτεχνῶς τιµωρηθήσεται. quacum nefarie concubuit : et auctoritate magistratuum nupte solventiur. Nam qui post agnitio- nem in peccato perseverat, haud dubie tanquam proprio sanguini se miscens punietur. De laicis inceslus contrahentibus nuptias. Epistola Basilii magni ad Diodorum Tarsensem episcopum,omni sapientia plena est, et suasoria ora- torum arte ornata. Tractat autem ea, que per Dei gratiam hodierno die nulli homini Christiano in mentem veniunt. Quippe Diodorus a quopiam interrogatus, posset ne defuncta uxore sua, soro- rem ejus in matrimonium accipere, per lilteras responderat, id minime prohiberi. Cum autem magnus ille Pater Basilius ejusmodi nuptias veta- ret, oblata est ei scripta hzc Diodori sententia. Quam cum se graviter molesteque ferre vir san- C ἔγγραφος ἀπόφασις ctus ostendisset, epistolam hanc magna refertam utilit3te composuit, qua non has tantum,sed etiam omnes illicitas nuptias everlit. Quippe generali appellatione impuritalis usus, omnes hujusmodi nuptias breviter est complexus. Caeterum in canone χι: De iis, ait, qui duas sorores ducunt, quale sit nostrum judicium : ex epistola per brevi, a nobis dictata,cujus exemplum reverentis tu: mi- Simus, recte intelliges. Quibus in verbis hanc ad Diodorum epistola significat, quam ipsam quoque ad sanctum Amphilochium misit. Et vero, inquit, sui qui fratris uxorem duxerit, non prius peni- tentis locus dabitur, quam ab ea diverterit. Hujus epistole quinquagesimus eliam quartus synodi sex- (8 canon meminit, cum ait: Tametsi paucasex pro- bibitis nuptiis vir sanclus enumeraverit, et silentio complures earum przterierit, ne suam orationem profanis vocabulis sordidaret, per generalem dun- taxat impuratatis appellationem nefariis omnibus nuptiis indicatis : nos tamen definimus euim, qui cum consobrina sua nuptias contrahit, vel patrem et filium cum matre ac filia, vel patrem et filium cum duabus sororibus, vel duos fratres cum dua- bus sororibus, sub canonem septennii cadere; sic « Περὶ λαϊκῶν ἀθεμιτογαμούντων. » Ἡ δὲ πρὸς Διόδωρον τὸν ἐπίσκοπον Ταρσοῦ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπιστολὴ, πάσης μὲν σοφίας σε πλήρωται, καὶ ῥητορικζ περιήνθισται πιθανότητι. ᾿Ανασχευάζει δὲ, ἅττα οὐὖδεὶς ες 99 διάνοιαν ἀνθρώπῳ Χριστιανῷ τῇ τοῦ θεοῦ χάριτι τὴν τήµερον ἔρχεττι. Ἐρωτηθεὶς γὰρ πρός τινος ὁ Διόδωρος, εἶ ὄωναι-» τῆς Ὑυναικὸς αὐτοῦ θανούσης τὴν ἐκείνης ἀδελφὴν ἀγαγέσθαι πρὸς Ὑάμον, ἀπεχρίνατο ἐγγράφως, τοῦτο μὴ χωλύεσθαι, Τῷ δὲ µεγαλῳ Πατρὶ Βασιλείψ τὸν τοιούτον ἀπαγορεύοντι νόµον 98, ἡ τοῦ Θεοδώρου5ῖ ἐμφανίζεται. Ὑτπὲρ UTE δεινοπαθήσας ὁ ἅγιο, τὴν πολλης ὠφελείας υέ- µουσαν συνέταξε ταύτην ἐπιστολὴν, μὴ Ἰόνον τὸν τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ πάντα ἄθεσμον ἀνατρεπουσχ, γάµον, Τῷ Εγὰρ γενιχῷ χρησόμενος της ἀκαθαρσίας ὀνόματι, τούτους ἅπαντας ἐμπεριείληφεν Ev βραχε". Ἐν δὲ τῷ xq' κανόνι, Περὶ τῶν δύο, φησὶν, ἀδελφὰς γαμούντων ὅπως ἔχομεν κρίσεως, ἀπὸ τοῦ ἔχτε- φωνημένου ἡμῖν ἐπιστολιδίου, οὗ τὸ ἀντίγραφον ἀπεστὰλχαμέν σου τῇ εὐλαθδείᾳ. εὖ µάλα εἴσῃ ^ ταύτην 9 λέγων τὴν πρὸς Διόδωρον ἐπιστολὴν, ἣν xal πρὸς τὸν ἅγιον πέπομφεν ᾽Αμϕιλόχιο. ἸΤῷ δὲ λαβόνς, φησὶ, τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ τὴν Ὑγυναῖκα, οὐ πρότερον τόπος µετανοίαχς δοθήσεται, πρὶν ἂν ταύτης ἀποσ-ᾳ. Ταύτης τῆς ἐπιστολῆς καὶ ὁ νὸ δῆς ἕκτης συνοῤο, κανὼν µέµνηται, xal φησιν ^ Εἰ καὶ ὀλίγχους τῶν ἀπειρημένων γάμων ὁ ἅχιος ἠριθμήσατο, σιωπῃ δὲ τοὺς πλέους τούτων παρέδραµεν, ἵνα μὴ τὸν λόγον κχταρυπάνῃ τοῖς βεθήλοις ὀνόμασι, τῃ τῆς ἀκαθςρ- σίας µόνον Ἅγενιχῖ προσηγορἰᾳ τοὺς παρανόμους σύμµπαντας ὑποδείξας Ὑάμους. ᾽Αλλ᾽ ἡμεῖς ὀρζομε», τὸν τῇ οἶκείς ἐξαδέλωῃ γαμικῶς συναπτόµενον, X πατέρα καὶ υἱὸν μητρὶ, καὶ θυγατρὶ, 7, δύο ἆδελοτ-ς πατέρα καὶ υἱὸν, fj ἀδελφους δύο ὁυσὶν ἀδελφατς, ὑπὸ τὸν τῆς ἑπταετίας πίπτειν κανόνα, ἀφισταμέναις VARLE LECTIONES. 395 ἅττα οὐδὲ εἰς, 36 γάμου. — 9T Διοδώρουο 1269 πρότερον τοῦ π ανόµου συνοικεσίου. μεγάλου Βασιλείου E τὴν ἀδελφομιξίαν εἷς εἴχοσι Ὑβόνους, ὡς καὶ τὸν «φόνον $8. τῆς κοινωνίας ἐχθάλλει., Ὁ δέ γε En, Ἡ τῆς ἀπειρημένης φησὶ, συγγενείας πρὸς γάμον σύστασις εἰ φωραθείη, τὰ τῶν μοιχῶν ἐπιτίμια δέξεται. Ἅπερ εἰσὶν, ἡ εἷς uw ρόνους τῆς κοινωνίας στέρησις, πρότερον τοῦ γάμου διακσπω- μένου. Ὁ δὲ oc, Ὁ ἀδελφῖι ἰδίᾳ Ex πατρὸς ἢ μητρὸς oup - μιανθεὶς, γαὶ τοῦ ο κου τῆς προσευχῆς ἑξωθείσθω, φησὶν, ἔσως ἂν ἀπὸ τῇ τῆς 99 ἀθεμίτου καὶ παρανό- µου µίξεως. Αποσχόμενος δὲ, xal ἀξίως µετανοή- σας, μετὰ δώδεκα ἔτη τῆς θείας ἀξιούσθω κοινωνίας» Ὁ δὲ on * Οἱ δύο ἀδελφὰς εἷς συνοικέσιον λαμθά- νοντες, εἰ xal κατὰ διαφόρους χρόνους, μετὰ τὸ διχσπασθῆναι τὸν ἀθέμιτον Ὕάμον, τῷ τῆς μοιχείας ὑπόκεινται κρίµατι. Ὁ δξος . Ὁ αὐτὸς ὅστω, φησὶ, vimos καὶ περὶ τῶν τὰς νύμφες αὐτῶν λαμθανόν- Ὁ ài o0 : Καὶ οἱ ταῖς μητρυαῖς αὐτῶν ἔπιμαι- vdusvo 40, τῷ xavóv ὑπόκεινται, ᾧ καὶ οἱ ταῖς ἔχυ- τῶν ἀδελφαῖς συμμιαινόμενοι. Ὁ δὲ τῆς ἐν Nroxat- σχρείᾳ συνόδου β, σὺν δυσὶν ἀδελφοῖς (εγαμηνένην ἐξωθεῖσθχι τῆς ᾿ἘΕχκλησίας ἕως θανάτου Χδλεύει. μὴ πειθοµένην λῦσχι ὁηλαδὴ τὸν γάμον. Νόσῳ δὲ περι- πεσοῦσα τῇ θάνατον ἀπειλούσῃ, εἰ ἐπαγγέλλετχι ὣς ῥᾳίσασα λύσει τὸν Ὑάμον, προσδέχεσθαι εἷς µετά- νοιαν, El δὲ καὶ τὴν yuvatka τελευτῆσαι συµθχίη, 4 xxl τὸν ἄνδρα, ἔτι τῇ τοιαύτῃ παρανομίᾳ ἐνισχη- μένους, Sony pic à ustávoa τῷ περιλειφθέντι . GRELECO-ROMANUM. Ὁ δὲ «ojAlamen, ut a nefario conjugio prius discedant. 1410 Canon autem ΧιΙΥΗΠ Basilii magni hominem, qui cum sorore sua rem habuerit, in annos viginti, sicut et homicidam, a communione rejicit. Item 1ΣΥΠΙ canon : Si deprehensum fuerit, inquit, ma- trimonium contrahi ex cognatione prohibita, peene adulterorum irrogabuntur. Quas quidem sunt, a communione ad xv annos exclusio, matrimonio prius dirempto. Cauon vero LXxxv ait : Qui cum sorore sua, eodem nata patre vel matre, sese polluit, etiam extra preca- tionis edem expellatur,inquit, donec ab incesto el nefario concubitu discesserit. Cum autem ab- stinuerit, et recte poenitentiam egerit ; duodecim annis exactis, communionem sacram impetret. Canon Lxxviti : Qui duas sorores in matrimonium accipiunt, licet diversis temporibus, postquam di- remplie fuerint incest: nuptie, adulterii judicio tenentur. Canon Lxxvi: Eadem, inquit, ratio sit etiam in iis, qui nurus suas ducunt uxores. Ca- non LXXIx : Etiam ii, qui cum novercis suis sese polluunt, canone tenentur eodem, quo et 1lli qui cum suis sese sororibus inquinant. Concilii vero Neocssariensis canon secundus mulierem cum duobus nuptam fratribus usque ad mortem expelli Ecclesia jubet, si parere scilicet nolit in dirimen- do matrimonio.Si tamen in morbum inciderit,qui mortem minitelur, ac polliceatur se, postquam ἐλέγχεται γὰρ, ὡς οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας, εἰ C convaluerit, nuptias dirempturam, admittendam ἔτι περιΏν τὸ ἀποιγόμενον πρόσωτων, Ὁ δὲ τῆς iv ᾽Αγχύρ κε ἰδικῶς περί τινος ἐκπεφώνηται, ὅς χόρην μὲν τινα ἐμνηστεύσατο, τῇῃ δὲ ταύτης ἀδελφῇ συμφθαρεὶς, ἑγκύμονα ἐποιήσατο. Μετὰ δὲ τοῦτο γήµαντος αὐτοῦ τὴν µνηστὴν, ἤ φθαρεῖσα ὑπὸ τῆς λύπης ἀπήγξατο, Τοὺς οὖν συνειδότας ἐἑψηφίσαντο oi Πατέρας ἐπὶ δέκα ἔτη μὴ Χοινωνησαι συνειδότες δέ εἶσιν, οἱ συµπράξαντες, οὗ μὴν οἱ ἔχοντες ἁπλῶς εἴδησιν, xal χωλυσαι μὴ δυνάµενοι * ἐπὶ γὰρ τῶν ὀθεμίτων πράξεων οὐχ ττον οἱ συνεργοῦντες τῶν αὐτουργῶν µτιμωροῦνται, Ὁ δὲ ια τοῦ Τιμοθέου ἸΑλεξαςδρείας τοὺς κληρικοὺς Χελεύει μὴ ἀπιέναι καλουμένους εἰς γάμον, εἰ πύθοίντο εἶναι παράνοµονη εὖὐχης Ἱάριν xal προσφορᾶς, Πολλοῦ γε δεῖ μεθ) ἱερολογίας ζευγνύναι τοὺς οὕτω γῆμχι προελοµένους, ἵνα μὴ ἀλλοτρίαις κοινωνήσωσιν ἁμαρτίχις Ὁ ἀθέ- µιτος οὗ βεθχιοῦται φάµος. Διὰ τοῦτο ἑὰν IN χατ- ηγορίας λυθῇ, συγχωρεῖται ἡ ποινή. Επὶ τοῦ iv &vvoíg Ὑενοµένου ἀθεμίτου γάμο, δίδωσι συγγνώ- μην καὶ ἡ Εκκλησίο, καὶ d ἐπανόρθωσις τοῦ ἆμαρ- τήµατος. Καὶ µάλιστα, εἰ µή πω 4 τῆς αὐτοῦ κατ- Ἡγόρησεν. Οἱ αἱμομίκται, εἴτε γονεῖς πρὸς τέχνα, ἢ τήκνα πρὸς Ἰονεῖς, fj ἀδελφο)ὶ πρὸς ἀδελφὰς, ξίφει τιµωρείσθωσαν. Οἱ δὲ κατὰ ἄλλην συγγένειαν προς ἀλλήλους συμφθειρόµενοι, τουτέσι πατὴρ el; Υγυ- esse ad penitentiam. Quod si vel mulierem, vel virum, obire mortem contingat, dum adhuc tali facinore sunt implicati, difficilis poenitentia su- perstiti persone relinquitur. Arguitur enim, quod a peccato discessura non fuerit, si adhuc super- stes esset persona defuncta. Canon autem ΧΧΥ Áucyrane synodi de quodam peculiariter est pro- nunliatus, qui puellam sibi quamdam desponde- rat, ot repostea cum ejus sorore habita, ργᾶ- gnantem hanc fecerat. Deinde celebratis cum sponsa nuptiis, stuprata soror animi dolore mota laqueo vitam finierat. Itaque conscios in annos decem arcendos a communione, Patres statuerunt. p Conscii vero sunt, faciuoris participes, non qui simpliciter rei notitiam habebant, et prohibere non poterant. Nam in nefariis actionibus non mi- nus illi, qui factum adjuvant, quam qui ejus aucto- res sunt, (uniuntur. Canon vero undecimus. Ti- mothei Alexandrini episcopi praecipit, ut clerici, cum invitantur, minime nuptias adeant,si nefarias esse cognoscant, precum et oblationis causa. Tan- tum abest, ut votis sacris intervenientibi.s eos conjungere debeaut (20), qui nuptias hujusmodi contrahere volunt, ne participes alienorum pecca- torum flant.[ncestum matrimonium non confirma- VARLE LECTIONES. 38 φονεία. 3 ἀπωθῇ τῆς. 40 ἐπιμιαινόμενοι, 4/ el µή πω τάς. ΝΟΤΑ. (20) 1. 38. 8 ldem Pollioni. D. ad |. Jul. De adult. 1974 JUS CANONICUM 1272 tur. Ideoque si ante accusationem solutum sit, A ναῖκα υἱοῦ, fj υἱὸς εἰς γυναῖχα πατρὸς, ἥγων gin- posna remittitur. In nuptiis incestis per ignoran- tiam contractis, veniam dat tam Ecclesia, quam peccati correctio, Presertim, si nec dum qui eas accusavit. Qui se proprio sanguini miscent (91), sive parentes cum liberis, sive liberi cum parenti- bus, vel fratres cum sororibus, gladio puniuntor. Qui autem ex alio cognationis gradu invicem sibi stuprum intulerint, veluti pater nurui, vel filius uxori patris, hoc est, noverca, vel viltricus privi- gna, vel frater uxori fratris, vel patruus aut avunculus filie fratris aut sororis, vel filius fratris aut sororis, amit» vel matertera». vel qui duabus sororibus, aut matri externe ac il- lius filie sciens ita se miscet; his simul, et τρυιὰν, fj πατρῷὸς ele mpoyovhw, fj ἁδελφὸς εἷς }»- ναῖκα ἀδελφοῦ, fj θεῖος sl; ἀνεψιὰν, f ἀνεφιὸς εἷς τὴν αὐτῆς θογατέρα, καὶ iv εἰδήσει οὗτοι 49 µιθνύ- θείαν, fj εἰς δύο ἀδελφὰς, f el; μητέρα ξένην καὶ µενοι, τυπτόµενοι µῥινοχοπείσθωσαν, αὗτοί τε καὶ atc συνεφθάρησαν. Οἱ πρὸς Ὑάμον συναπτόµενοι d ἄλλως σαρκικῶς συµφθειροµενοι ἐξάδελφοι, καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν τικτόµενοι παῖδες καὶ µόνον, f| καὶ πατηρ καὶ υἱὸς πρὸς μητέρα [εἱσιόντες] καὶ θυλατέρα, jJ δύο ἁδελφοὶ εἷς δύο ἀδελφάς, $ δύο ἁδελφο πρὸς μητέρα xal θυγατέρα, πρὸς τῷ Ὑωρισμῷ καὶ τυ- πτέσθωσαν, 'O τῇ ἰδίᾳ συντέκνφ fj ὀνόματι γέµου μιγνύμενος, Ἡ καὶ ἄλλως λαθραίως συμπλεκόµενος, dua τῇ αὐτῇῃ ῥινοκοπείσθω. El δὲ ὕπανδρος «Tm, xai mulieribus, quas stuprarunt, verberalis, nares B τυμτέσθωσαν πρὸς τούτῳ. abscinduntor (22). Qui matrimonio conjunguntur, vel aliter complexu carnis sese stuprant patrueles, et ex eis prognati liberi dnntaxat, vel pater et filius cum matre ac filia, vel duo fratres cum duabus sororibus, vel duo fratres cum mare ac filia, preter separationem etiam verberantor (23). Qui cum sua commatre vel nomine conjugii, vel etiam aliter clam rem habet, una cum ea nares amittat. Quod si commater alteri viro nupta sit, hoc etiam amplius verberantor. De hs qui matrimonio sibi covulant Deo consecratas. Canon quarta synodi decimus sexfus ait, virgi- nem, qui Domino Deo se dicaverit, itidemquesoli- tarium,non habere licentiam contrahendi nuptias. Quod si promissa violarint, a communione sacra segregandos. Tempus autem ponitentiz ipsorum, joci episcopus pro cujusque dispositione constituet, Nam et Gregorius ille Thologus ait : Si sponsiones erga homines facias firmat Deus interveniens, « Περὶ τῶν ἐπὶ yápap λαμθανόντων τῷ θεῷ ἄφιε- νας. » 'O G ' «nc 9' συνόδου κανὼν παρθένον — qrmsiv ἀναθεῖσαν ἑαυτὴν τῷ Δεσπότῃ Onp, ὡσαύτως καὶ µοναζοντα, pd, ἔξεῖναι γόμρ προσομιλεῖν» εἰ E παραθαῖεν τὰ ὡμολογημένα, τῆς θείας ἀφορίζεσθε: κοινωνίας. Τὸν δὰ χρόνον τῆς αὐτῶν µετανοίας ὁ κατὰ τόπον ἐπίσκοπος πρὸς διόθεσιν ἑκάστου οἶκο- νοµήσει. Φησὶ γὰρ xxl Ἡ θεολόγος Γρηγορίου φωνή - El γὰρ τὰς πρὸς ἀνθρώπους ὁμολογίας ἐμπεδοῖ θΘεὸς quantum periculum fuerit, si pactorum, que cum C µέσος παραληφθεὶς, πὀσος ὁ κίνδυνος dw πρὸς αὐτὸν ipso Deo fecimus, violatores inveniamur? Canon aulem IV, synodi sexta, eum, quicum muliere Deo consecrata coil, sive scilicet illa sit virgo, sive vi- dua, abdicat officio, si sit clericus ; sin laicus, re- legat. Lex quidem aliam penam infligit. Ceterum qua nunc dicturi sumus ex sequentibus hic cano- nibus, ita quidem damnavit rerum vicissitudo, non amplius ut in usu sinl, sed exponantur tamen. Xv canon synodi quarte : Non ordinator, inquit, mu- lier diaconissa prius quam ad annum quailragesi - mum pervenerit, Quz vero post ordinatiem con- tumelia gratiam divinam affecerit, et nuptiis sese tradiderit : tam ipsa percutitur anathemate,quam qui stupuri cum ea consuetuflinem habuit. Basilius magnus in canone XxIv : Licet, inquit, viro facto viduo nulla lex incumbit, qu: secundas ei nuptias prohibeat, excepta duntaxat poena digamorum : tamen eam mulierem, qua viduarum in ordinem cooptata, deinceps nupserit, vitandam Apostolus statuit, nec alendam ab Ecclesia. Sexaginta vero amorum mulier, si secundas ad ἐθέμεθα «bv θΘεὸν συνθηκῶν, τούτων παραθάτας εὑρισκεσθαι ; Ὁ ὃὶ 9' τῆς ς συνόδου τὸν γυνσαὰ µιγνόµενον ἀφιερωμένῃ θεῷ, «εἴτε παρθένος εἴη δηλαδὴ, εἴτε χήρα, κληρικὸν μὲν ὄντα καθερεῖ, Aatxbw δὲ ἀφορίζε, Άλλως δὲ ὁ νόμος κολάζοι. Τῶν μέντοι τοῖς ἕξης µῥηθησομένων κ«ανόσιν, ἄπραξιχ. μὲν ἡ τῶν πραγμάτων κατεψηφίσατο μεταχολὴ, λε- Ἱέσθω Ύε µήν. Ὁ τε τῆς ὃ συνόδου κανὼν, Mi, χειροτονε[σθῶ. φησὶ, vovà διάχονος, πρὶν εἷς τεοσα- ῥαχκοστὸν αὐτὴν ἤκειν χρόνον, Τὴν δὲ μετὰ τὴν χει- ῥροτονίαν εἷς τὴν θείαν ὑδρίσασαν Ὑάριν, xal γάμγ ἑαυτὴν ἐπιδοῦσαν, ταύτην τε ἀναθεματίζεσθαι͵ καὶ p?» αὐτῃ στμφθαρέντα. Ὁ δὰ μέγας Βασίλειος bv τῷ κδ) κανόνι, El καὶ ἀνδρὶ, φησὶ, χηρεύσαντι oJ; ἐπίκειται νόµος, ὃ χκωλύων δευτερογαμεῖν, tl μὴ τὸ τῶν διγάµων ἐπιτίμιον µόνον * ἀλλὰ γε τὴν vp τάγ- µατι τῶν χηρῶν καταλεγεῖσαν vovaixz, ὕστερον Ἰαμουμένην ἔκρινεν ὃ Απόστολος παρορᾶσθαι, καὶ μὴ τρέφεσθαι παρὰ τῆς Εκκλησίας. Ἡ μέντοι ἑξηχοντούτης εἰ πρὸς δεύτερον ἆπο- VARLE LECTIONES. 43 οὕτως. NOT £. (21) Basilic. lib. Lx, tit. 37, cap. 69. ex impe alicujus recentioris constitutionibus. (29) Dicti lib. et tit. cap. 70. (23) Cap. 71 ibid. 1278 GFUECO-ROMANUM. 1214 Χλίνειε Ὑάμον, τῆς κοινωνίας ἀποχλεισθήσεται, µέ- À nuptiasrespiciat, excludetur a communione, donec Χρις ἂν τοῦ πάθους ἁποστῃ, τὸ ἐναγὲς τούτου µι- σήσασα xal ἀκάθαρτον. "El µέντοι πρὸ ἑξήκοντά φησιν ἑτῶν ταῖς χήραις αὗτην ἀριθμήσομεν, ἡμέτερον τὸ ἔγχκλημα, οὐ τοῦ Ὑυναίου. Οἱ ταῖς µοναζούσαις, f ταῖς διακόνοις, fj ταῖς ἀσκητρίαις ἑνασελγαίνοντες, ὡς Sic thv νύµφην Χριστοῦ τὴν ᾿Εκκλησίαν ὑδρί- ζοντες, ῥινοκοπείσθωσαν αὗτοί τε, καὶ αἷς οὗ- τοι συνεφθάρησαν. Al χειροτονούµεναι διάχονοι εἰ τολµήσαιεν χατχισχΌνχι την χειροτονίαν, προσοµι- λοῦσαι γάμῳ fj ἆλλῃ βίο moplg 45, θανάτου γενή- σοντχι ἔνοχοι, καὶ τοῖς αὐτῶν µοναστηρίοις, ^ ταῖς αὗτων ἐχχλησίαις αἱ αὐτῶν πειριουσίχι πρεσχυρω- θήσονται * oi δὲ γῆμαι xzl φθεῖραι αὐτὰς τολµήσαντες, ab hoc vitio semet abstinuerit, pi.culum et inrpuri- latem ejus exsecrata. Quod si nosmetipsi ante an- num sexagesimum inter viJuas eam retulerimus ; crimen nostrum est,non mulierculae. Qui solita- riam vitam agentibus, aut diaconissis, aut pietatis exercitia tractantibus struprum intulerint ; velut in Ecclesiam Dei, qua» Christi sponsa est, injurii ; tam naribus ipsi priveutur, quam qui strupri con- suetudinem cum eis habuerint. Diaconisss, qua ordinantur, si aus: fuerint ordinationem de hone- stare, vel matrimonium, vel aliud iter vil» se- οἰδπάο, mortis ree fient, et monasteriis earum, vel earum ecclesiis, facultates addicentur. Qui ὑπεύθυνοί εἶσι ξίφει, καὶ τὴν οὐσίάν αὐτῶν τὸ δηµόσιον pg aulem ipsas uxores ducere, vel stuprare fuerint λήψεται, ausi : gladii poenam merentur, et facultales eorum liscus accipiet. € Ότι οὗ δεῖ γάµους συναλλάττειν μετὰ Nuptias cum hereticis non esse contrahendas. αἱρετικῶν. » Ὁ μὲν ιδ τῆς δ᾽ συνόλου κανὼν ὀρθοδόξους χλη- Canon rv synodi quartz vetat, nec clerici ortho- ριχοὺς αἱρετικαῖς συναπτεσθαι γυνειξὶ πάντη ἀπεί- dovi cum mulieribus hereticis ullo modo matri- pnxt. Τῶν δὲ ἤδη συνψκηκότων τοὺς παῖδας τῇ καθ- monia contrahant. Eorum vero liberos, qui jam ολικῇ Ἐκκλησία χελεύει προσάγεσθαι. Καὶ sb μὲν eodem in contubernio vixerint, ad Ecclesiam ca- ὑπὸ αἱρετικῶ, ἔτυχον βαπτισάµενοι, ὦν τὸ βάπτισμα tholicam adduci jubet. Ac si quidem ab haereticis τοῖς ὑχιῶς φρονοῦσιν ἀπόθλητον, ἄνωθεν βαπτίε- jam baptisati fuerint, quorum baptisme sanain σθαι * εἰ Ü' οὖν, µόνῳ τῷ θείῳ yp'tsÜz. uópp. EL Sententiam sequentibus rejiculum est, denuo bapti- δὲ µήπω βαπτίσματος σφραγῖδι ἐνεσημάνθησαν, µηκέτι sari: sin autem, unguento sacro duntaxat ungi. ὑπὸ αἱρετιχῶν βαπτίζεσθαι, ᾽Αλλὰ μὴν μηδὲ γχµι- Quod si necdum sigillo baptismatis signati, non κῶς συνάπτειν τούτους αἱρετικοῖς, ute μὴν "lov- amplius ab hereticis eos baptisandos esse. Quin δαίοις, ur0' Ἑλλησιν. Αἱρετικοὺς μὲν τοὺς τὸ καθ C eliam ne conjugia quidem hos contrahere delere ἡμᾶς δεχοµένους μωστήριον λέγω, Év τισι δὲ σφχλ- cum hereticis, nec cum Judzis, nec cum paganis. λομένους τοῖς ὀρθοδόξοις. Ιουδαίους δὲ, τοὺς ypi- Herelicos appello, qui fidei nostre mysterium qui- στοκτόνους * καὶ 'Ἓλληνας, τοὺς περιφανῶς ἀπίστους dem amplectuntur : sed in quibusdam ab ortho- xai εἰδωλομανίαν νοσοῦντας. El δ ἴσως 6 αἱρεικὺς doxis aberrant : Judaeos, Christi parricidas : paga- fj 6 ἄπιστος συνθέσθαι τῇ ὀρθοδόξῳ ἐπαγγέλλετει — nos, qui manifesto sunt increduli, et in sane cultu πίστει, τὸ μὲν συνάλλαγμα, φησὶ, προθαινέτω, f, δέ idolorum infecti. Quod si forte vel hzreticus, vel qt συνάφεια ὑπερτιθέθω, µέχρις ἂν καὶ τὰ τῆς incredulus quispiam, ad fidem orthodoxam acces- ἐπαγγελίας ἔργοις βεβχιωθῇ. Ταῦτα καὶ τῶν Ax- surum se polliceatur; ipse quidem, inquit, contra- τίνων ποιεῖν εἰσπράττονται οἱ ὀρθοδόξους ἐγαγέσθχι clus procedat : sed copulatio matrimonia tantis- Ὄναίκας αἱρούμενοι. Ol δὲ p πειθόµενοι τούτοις per exirahatur, donec pramissa factis confirmala κχνονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑπόκειντχι * σὺν τῇ διχλύσει — fuerit. A Latinis etiam, ut eadem hac faciant, ex- γὰρ τοῦ γάμου καὶ ἐπιτιμῶνται ol παρχδα-νοντς. igilur; si qui eorum orthodoxas uxores ducere 'O δὲ τῆς ἐν Λαοδιχείᾳ δέκατος. O δεῖ, φησὶ, τοὺς velint. Qui autem his non obtempe:anl, ponis τῆς Εκκλησίας ἁδιχφόρως πρὸς κοινωνίαν (poU τὰ ϱ canonicis obnoxii sunt. Nam prater solutionem ἑαυτῶν τέχια συνάπτειν αἱρητιχοῖς. Ὁ δὲ κα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου τὰ τέχνα τῶν κληρ:ικῶν ἐθνικοῖς, — "ouv ἀπίστος, fj αἱρετικο-ς γαμικῶς ε ^ - ἀπαγορεύει συνάπτεσθχι. Ὁ δὲ δεύτερος τῆς ἕκτης συνόδο» οὕτω κατὰ nux Θθεσπίει ᾽ Mi isto ὀρθόδοξον &vóox αἱρετικῇ συνάπτεσθαι γυναικί * μήτε μὴν αἱρετικῷ ἀνδρὶ γυναίκα ὀρθόδοῖον σιζεύ- Ύνυσθαι, ἸΑλλ) εἰ καὶ φανείη τι τοιοῦτον ὑπό τινος τῶν ἁπάντων γὙενόμενον, ἄκωρον ἡγεῖσθιι τὸν γά- μον, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθχι συνοικέσιον. Οὐ γὰρ χρὴ τὰ ἅμικτα µιγνύναι, οὐδὲ τῷ προθάτρ λύκον συµπλέκεσθαι, καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ µερίδι τὸν τῶν matrimonii,violatores etiam puniuntur. Laodicenge vero synodi decimus canon : Ecclesi: consortes, inquil, indilferenter liberos suos ad iwatrimonii socielatem cum lireticis copulare non oportct. Canon xxi concilii Carthaginiensis, ne liberi cleri- corum cum paganis, hoc est, infidelibus, aut hzere- licis matrimonii lege conjungantur, prohibet. Se- cundas autem sexta synodi,sic ad verbum sanc:t: Non fas sit, υἱ cum hezrelica muliere vir orthodo- ius matrimonium coeat : nec ut harelico viro mulier orthodoxa nubat. Imo, si visum fuerit ali- quid hujusmodi a quocunque factum, irrita» ducan- VARLE LECTIONES. 43 πορείφ. 1255 JUS GANONICUM 1256 dinis cessio, quo' in ordine ante contractas nuptias conspiciebantur. Ad habitus autem clericalis, et reliquz: functionis in Ecclesiis privationem, non omnino condemnentur, quatenus ut eam obeant fas fuerit. De laicis ad secundas nuptias lIranseuntibus. Α Enimvero divinus ille Apostolus viduis junioribus, ut alteras ad nuptias transeant, siquidem ita ve- lint, permisit : earum natura lubricitatem intel- tigens. Divini vero Patres etiam viros, qui secun- das nuptias eligerent, minimeputabantinhibendos, quandoquidem libidinis carnalis impetum non ignorabant. Non tamen hoc impune fieri permit- tebant. Quippe primi canonis synodi Laodicence hac verba sunt : Qui legitime secundas ad nuptias transierunt, ubi per exiguum temporis spatium in- lercesserit, ac precibus et jejuniis vacaverinl, communione per indulgentiam fruantur, Sin prius, quam legitimas contraherent nuptias, clandestino « Περὶ διγάµων λαϊκῶν. » Αλλ) ὁ μὲν θεῖος ᾽Απόστολος τὰς νεωτέράς y γάμοις αὖθις προσομιλεῖν, εἰ βούλοιντο, συνεχώ- pnesv * τὸ εὐόλισθων τῆς φύσεως ὑπειδόμενος. O δὲ θεῖοι Πατέρες xal τῶν ἀνδρῶν τοὺς διγαμεῖν αἱ- ῥουµένους, ᾧοντο δεῖν οὐ μὴ χωλύειν, τοῦ σαρκικοῦ φχονήµατος μὴ ἀγνοοῦντες τὴν ἐπανάστασιν,. — Ob μὴν ἀνεπιτιμήτως εἴασαν ἔχειν. Φησὶ γὰρ ὁ πρῶτος τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συρόδου xavov Οἱ νοµίµως δευ- τέροις ὁμιλήσαντες Ὑάμοις, ὀλίγου δι’ ἐππεύσαντος 25 χρόνου, καὶ ταῖς εὐχαῖς καὶ ταῖς νηστείαις σχσλά- σαντες, τῆς κοινωνίας — xztà συγγνώµην ἁπολανυέ- σθωσαν. El δὲ πρὶν τὰ vou νομίμου γάμου τελέσασθαι λαθραίᾳ µίξει συνηλθον, καὶ ὡς πεπορνευχότες concubitu coierint, eliam puniantur ceu scortatio- B ἐπιτιμάσθωσαν, Ὁ δὲ μέγας Κασύλειος ἐν τῷ τετάρτῳ nis rei. Magnus autem ille DBsilius in quarto ca- none suo: Quidam, inquit, ad annum unum, quidam ad duos arcent eum a communione sa- cra, qui secundas nuptias contrahit. Idem, canone χι: Vidua, inquil, si proximis parentibus careat, eliam ad secundas arbitratu suo nuptias convolare non prohibetur. Nam Apostoli verba sunt : Si vir morluus fuerit, libera est, ut ei nubat, cui vul. Parentes autem vivi, quorum est in potestale, si non consenserint, nuptiarum conjunctionem dirimere possunt. Quippe lex ait (12; : Emancipata minor annis xxv, secundas ad nuptias transilura, de patris sententia nubat. Mulier vidua (129^) tem- pus luctusexspectare cogitur, propter confusionem αὐτοῦ κανόνι Οἱ μὲν, φησὶν, ἐπ ἐνιαυτὸν ἕνα, οἱ $' ἐπὶ δύο τῆς ἱερᾶς εἴργουσι κοινωνίας τὸν διγα- μοῦντα. Ἐν δὲ τῷ pa, Ἡ χήρα, φησὶν, εἰ καὶ τῶν προσεχῶν γονέων ἀφῄρεται, xai εἷς δεύτερον ἐλθετν αὐθχιρέτως οὐ κχεχώλυττι συνοικέσιον. ὦπαὶ γὰρ ὁ Απόστολος * ᾿Εὰν δὲ ἀποθάνι ὁ avhp, ἐλευθέρα ἐστὶ, ὦ θέλει, γαμηθήνχι. Ζῶντες δὲ οἱ γονεῖς, ὦν ὅτ- εξούσιος οὖσα τυγχάνει, καὶ μὴ συναινέσαντες, Ota- σπᾶσ κι δύνανται τὴν τοῦ γάμου συνάφειαν, Φησὶ γὰρ ὁ νόμος. Ἡ ἑλάττων τῶν χε ἐνιαυτῶν αὐτεξουσία μέλλουσα δευτερογαμεῖν, Ὑνώμῃ τοῦ πατρὸς γα- µείσθω,. Ἡ χήρα γυνὴ΄ ἀναγκάζεσται μεῖναι τὸη πέν- θιµον χρόνον διὰ τὴν συγχυσιν τῆς Ὑονῆης, ὅπερ ἐπὶ τοῦ ἀνδρὸς οὐκ ἔστι. Γαμηθεῖσα δὲ πρινὴ πληρω- seminis, quod in viro locum non habet. Que vero ᾳ θῆναι τὸν μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς ἐνιαυτὸν, ἀντι- nupserit ante quain completus fuerit annus a morte marili, et infamia notatur, nec ultra tertiam facultatum suarum partem alteri marito donare potest, vel in testamento reliaquere, cnm liberos Scilicet nullos habet : nec ipsa quidquam habebit ex hereditate, vel legato, vel mortis causa dona- tione : sed accipiunt hec | ilius bac heredes, qui ea reliquit. Si quid eliam reliquit ei prior mari- tus, secum gradus decem persona capiunt, hoc est, ascendentes et descendentes, et qui sent ex transverso, usqne ad secundum gradum. Ab in- testato autem, hzeredes cognatorum ipsorum usque ad tertium duntaxat gradum. Buin etiam omni μοῦται, xal οὐ δύναται πλέον τοῦ τρίτου τῆς οὐσίας αὐτῆς διδόνχι τῷ δευτέρῳ ἀνδρὶ, fj ἐν διαθήκη xaxa- λιπεῖν, ὅτε παῖδας δηλαδὴ οὖκ ἔχει, καὶ αὐτὴ οὐδὲν τει ἀπὸ κληρονοµίας, fj ληγάτω, ἢ µόρτις χανσα, ἄγουν ἐπιτελεντίου δωρεᾶς * ἀλλὰ ταῦτα λαμδάνουσιν οἱ κληρονόμοι τοῦ καταλιπόντος. Καὶ ei τι κἀτέλιπεν αὐτῖ ὁ πρῶτος ἀνὴρ, λαμθάνουσι κατὰ βαθμὺν τὰ δέκα πρόσωπα, τουτέστιν, ἀνιόντες καὶ χατιόντες, καὶ ix πλαγίου µέχρι δευτέρυ βαθμοῦ, Ἐξ ἀδια- θέτου δὲ, κληρονόμοι τῶν συγγενῶν αὐτῶν µέχρι- τρίτου μόνου βαθμοῦ. Αλλὰ xal πάσης ἀξίας στε- ρεῖται, xal τῶν ὑπὸ τοῦ 36 πρώτου ἀνδρὸς εἷς αὐτὴν ἐλθόντων προφάσει µνήστρων, fj κατὰ βούλησιν τοῦ dignitate privatur, et iis, (μι a marito priori ad p τελευτήσαντος« Κατὰ κάλευσιν δὲ βασιλέως δύναται eam pervenerunt ex causa sponsalium, vel secun- dum voluntatem defuntis. Principis autem jussu polest mulier intra lempus luctus alterum sibj sponsum inducere. Qus partum edit intra tempus luctus (13), statim nuptum se collocare potest : γυνὴ Ev τῷ πενθίμῳ χρόνῳ δεύτερον γυμφίον ἑαυτῇ ἐπεισάγειν. Ἡ δὲ τεχοῦσα ἐν τῷ πενθίμῳ χρόνῳ, παρχχρΏμα δύναται γαμηθῆναι. Οὐδες δύναται ὑπὸ τὴν πολιτείαν v τῶν Ῥωμαίων δύο γαμετὰς ἐν ταυτῷ ἔχειν, Ὁ δύο γαμετὰς Ev ταύτῳ ἔχων, τυ- VARLE LECTIONES. 23 διιππεύσαντος, 34 ἀπὺ τοῦ. NOTAE. (12) 1. 18. C. Denupt. (12)1. 11. D. De hísqui not. infam.Novella922, cap. 22. 18) l. 14. $ Pomponius. D. De hís qui not. να 1257 πτέσθω, µετά τῶν τεχθέντων ἐξ αὐτῆς παίδων, Ὀ μέγας Βασίλειος iy τῷ δ) κανόνι, "Emi τῶν τριγάµων αυν- ἠθειαν, quel, κατελάθοµεν, πενταετίας ἀφορισμόν * τοῦ γάµου δηλαδὴ μὴ διασπωµένου. Καλοῦσι δὲ τὸν τοιοῦτον οὐχέτι γάµον, ἀλλὰ πολυγαµίαν. Μᾶλλον δὲ πορνείαν χεκολασμένην, Ὦτουτέστι μὴ διαχεχυ. µένην, ἀλλὰ συνεσταλµένην, καὶ iv μιᾷ περιγραφο- µένην quvauxl, Διὸ xol ὁ Κύριος τῃ Σαµαρείτιδι πέντε ἄνδρας διαµειψάσῃ, Ὃν viv, φησὶν, ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ. Ὡς οὐκ ἐστιν ἄξιον τῶν ὑπερεκπε- σόντων τοῦ μετρίου τῆς διγαµίας, τῷ τοῦ ἀνδρὸς 9 της Ὑγυναικὸς καλεῖσθαι προασρήµατι. Ast δξ, quel, μὴ πάντη τούτους ἀπείργειν τῆς ᾿Εκκλησίας, ἀλλ 4Ώ ΕΟΟ-ΒΟΜΑΝΟΝ. ἐκδιωκομένης τῆς ἐπεισάκτου Ἰυναικὸς A Nemo (14), qui sub romanorum ditione sit, binas 1258 uxores eodem tempore potest habere. Qui duas uxores eodem habet tempore (15), verberator : et superinducta mulier ejicitor una cum nalis ex ea liberis. Magnus ille Basilius in quarto canone : Consuetudinem, inquit, in contrahentibus ter- tas nuptias accepimus, in quinquiennio segre- gentur : ita tamen, ut ipsum matrimonium non dirimatur. Vocant autem has non amplius nuptias, sed nuptiarum pluralitatem, imo scor- tationem coercitam, hoc est, non late diffa- sam, sed contractam, et quse in una muliere circumscribitur.Idcirco Dominus etiam ad mulie- rem illam Samaritanam , que viros quinque, ἓν τοῖς τόποις µόνοις τῶν ἀκροωμένων, καὶ συνιστα- B unum post alium, habuerat : Quem nunc habes, pívov µετρεῖσθαι τούτοις τὴν καταδίχην, ob μὴν Inquit, non tibi maritus est. Adeo non equum καὶ τῶν προσκλαιόντων, ᾽Αλλὰ xal αὖθις iv τῷ v, esl, ut qui ultra mediocritatem secundarum nup- Τριγαμίας νόμος, φησὶν, oix ἔστιν, ἐκκλησιαστικὸς tiarum prolapsi sunt, nomine mariti vel uxoris δηλαδή. Τὰ μέντοι τοιαῦτα, ola ῥύπη τῆς Ἔκκλη- appellentur. Oportet autem, inquit, non prorsus σίας ὁρῶμεν, Δημοσίαις δὲ καταδίκαις οὐχ ὑποθάλ- hos arcere ab Ecclesia, sed ita mitigari penam λομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρετώτερα, O5 eorum, ut in locis audientium duntaxat, et una γὰρ καταδικάζοµεν τὴν πρᾶξιν, ὥστε καὶ διασπᾷν Stanfium, consistant; non eliam eorum, qui κατά δὲ xóv αὐτίκα ῥηθησόμενον τῆς ἑνώσεως τόµον, plorant. Rursus inquit in canone quinquagesimo. καὶ τὴν διαστολὴν xal (gov αὐτοῦ, τούτους δεχό- De terliis nuptiis nulla lex est, videlicet eccle- µεθα. Ὁ δὲ τῆς θεολογίας ἐπώνυμος xal μέγας siastica. Nimirum ejusmodi tanquam Ecclesie Γρηγόριος, Τὸ πρῶτον, φησὶ, συνοικέσιον νόµος, τὸ SOrdes intuemur. Publicis autem poenis non sub- δεύτερον συγχώρησις, τὸ τρίτον παρανομία. Τὸ ὃ) jicimus, veluti qua libera scortatione magis sint ὑπὶρ τοῦτο, χοιρώδης βίος, οὐδὲ πολλὰ ἔχων τῆς optabilia. Non enim rem ita damnamus, ut ma- χακίας τὰ παραδείγµατα. Ὁ δὲ τῆς iv Νεοκαισα- ο trimonium ipsum dirimamus : sed juxta tomum ρείφ συνόδου τρἰτος κανὼν, Περὶ τῶν πλείτοι, Unionis, quem mox sumus exposituri, et distin- φησὶ, Ὑάμοις περιπεσόντων, ὡς καὶ τῆς τριχαµίας ctionem atque sementiam ejus, hasce nuptias mgotÀ0t-v παρετέρω 28, 6 μὲν ὡρισμένος χρόνος admittimus. Magnus autem ille Gregorius, cogno- σαφὴς, f καὶ ἀτεχνῶς ἀσαφὴς, µή τινος τῶν xxÀa-.— mine Theologus : Primum conjugium ler, inquit, τέρων δηλώσαντος. 'H δὲ πίστις xal ἡ ἀναστροφὴ alterum permissio, tertium violatio. Quod ultra τῶν µετανοούντων συντέμνειν οἶἷδε τὸν χρόνον hoc, porcina vita est, noc multa vitii habet exem- φησίν. pla. Canon aulem tertius concilii Νθοοθςα- riensis : De iis, ait, qui plures ita contraxere nuptias, ut eliam ultra tertias progressi sint, definitum tempus plane constat, vel potius incertum est, cum a nemine antiquorum sit indicatum. Fides autem, et conversatio ponitentiam agentium, tempus ipsum imminere solet, inquit. . « Περὶ τοῦ νόµου 36 τῆς ivoctox. » De tomo unionis. Ηδη μὲν οὖν τοῖς παλαιοῖς νόµοις τρεῖς ἑνεχινώ- Enim vero priscis legibus trinz agnoscebantur σκοντο γάμοι, Ὁ δὲ βασιλεὺς Λέων ὁ Σοφὸς καὶ εἰς nuptim. Sed imperator Leo, cognomine Sapiens, τέταρτον ἆλθὼν συνοικέσιον, ἀφορισμῷ παρὰ τοῦ Cum ad quartum quoque matrimonium progressus πατριάρχου NixoÀdou κατυπεθλήθη. Οὗ xai ἔδεῖτο , esset, segregationi subjectus fuita Nicolao patriar- ὁ βασιλεὺς λυθηναι τοὺ δεσμοῦ, Ὡς δ) bxstvoc τὸ cha : quem deinde rogabat princeps, ut eo vincu- παράπαν ἀδυσώπητος ἂν, τῆς Ἐκκλησίας τοῦτον ix- Ίο, se liberaret. Cum ille prorsus esset inexorabi- θάλλει, καὶ τὸν Εὐθύμιον σύγγελλον 27 ἄνδρα ἱερὸν lis, bominem ejicit extra Ecclesiam,et Euthimium προχειρίζεται πατριάρχην, ὃς xal τὸν βασιλέα θεσπἰ- syncellum, virum sanctum, patriarcham facit : σαι βουλόμενου, xai µέχρι τοῦ τετάρτου γάμου ra- qui cum imperator saucire vellet, ut etiam ad ῥατείνεσθαι τοῖς BouAopívot; τὰ συνοικέσια, πάσι quartas usque nuptias extenderentur ab iis matri- σπουδῃ διεκώλυσεν, οὐχ ὅπως τὴν τετραγαµίαν, ἆλ- — monia, quibus ita luberet, eum omni studio inhi- λὰ καὶ τὴν τριγαµίαν ἀθέμιτον εἶναι μετὰ τῶν buit, affirmans cum pluribus pontificibus, etiam VARLE LECTIONES. 35 περαιτέρω. 30 τόµου. 3 σύγκελλον, Nu NOTAE (t [. 2. C. De íncest. et in rit. nupt. (15) Correctio 1. Eum qui duas. C. ad ]. Jul. De adult. PATROL. GR. CXIX. 40 1259 - JUS CANONICUM. 1260 terljas nuptias nedum quartas, illicitas esse. A πλειόνων ἀρχιερέων διατεινόµενος. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ Qamobrem discidium exstitit in Ecclesia, eaque seditio duravit usque ad imperium fi!ii ejus Constantini nati in Porphyra, et Romani, hujus soceri. Quo tempore publicatus est tomus, qui unionis dicitur, et qui tradit, quando, et quibus tertie nuplie permittendz sint, liberioribus am- nalium libidinibus egregium frenum imponens. Is tomus mense Julio quotannis in ambone legitur, et ad finem hac verba continet : Eos, qui annum quadragesimum attigerunt, et tertias ad nuptias sese projiciunt, veluti qui Ecclesie sint inquina- menta, quinquennio communionis exsortes esse debere sancimus; eoque lempore exspirante, se- mel in anno ad communionem accedere, venera- bili salutaris Paschatis die,jejunio diem illum prte- cedente, quantum ejus fieri potest semet expur- gantes, Sacerdos autem, qui preter id quod a no- bis est statutum, ad sacram aliquam przceptio- nem eos audet ad mittere,de gradu suo periclitabi- tur. Hiec autem dicimus, cum nulli sunt eis liberi prioribus ex nuptiis. Sin autem, tertium matri- monium eis non permittelur. Quod si quis annos triginta natus, et heredes ex prioribus conjugiis habens,nihilominus ob carnalis libidinis intem pe- Tantiam tertie copulatus uxori fuerit : triennio communionis exsors esto. Atque ita deinceps ter in anno percipiat, die videlicet paschali resurrectionis, el in obdormitione immaculate Deiparse, et in festo natalitiorum Domini : cum jejunia dies hosce ς praecedentia majorem partem exstincle in ipso la- bis abstergere credantur. Sin liberis caret, veniam impetrat,quod liberorum precreandorum desiderio lerlias optaverit nuptias; consuetaque poena re- medium ei adhibebitur, ut tribus annis a commu- nione arcealur. Ceelerum eruditus ille in omnibus Basilius , octogesimo canone suo : Nuptiarum pluralitatem, inquit, silentii caligine Patres obve- larunt, veluti bestialem, et alienam ab humana consuetudine. Nobis autem ad animum accidit, hoc est, videtur et placet judicio nostro, magis hanc castigandam, quam ipsam scortationem. Et nupliarum pluritas est, non cum inulüs pro- miscue rem habere, sed eumdem plures uxores ducere, licet non una et eadem vice. Nam nuptiae non tantum sunt concubitus cum muliere (16), sicut vulgus hominum loqui solet, sed conjunctio maris et femine, et omnis vitse consortium, divini el humani juris communicatio, quemadmodum leges tradunt. Non enim ex conjunctione dunta- xal agnoscuntur, verum etiam ex illorum aflec- tione, qui contraxerunt. Dicit aulem nupliarum pluralitatem a Patribus silentio pr&teritam, quia tertias quidem nuptias lex agnoscit : at earumdem σχίσμα περὶ τὴν ᾿ἸἘκχλησίαν ἐγεγόνει, xal τὰ τῖς συστάσεως 36 µέχρι τῆς βασιλείας τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου, xal Ῥωμανοὸ τοῦ πενθερού τούτου θιήρχεσε, Καὶ τηνικαῦτα di- Ἠνέχθη τόμος, ὁ λεγόμενος τῆς ἑνώσεως, διχλαµθά- νων πότε καὶ τίσι τὸν τρίτον δεῖ γάμον παραχωρεῖν, ταῖς ἀνειμέναις τῶν ἐρώντων ἐπιθυμίαις ἔχ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐπιτιθεὶς χαλινὸν, ὃς xal κατὰ τὸν Ἰούλιον uva ἐτησίως ἐπ᾽ ἄμθωνος ἀναγινώσκεται. Πρὸς γοῦν τῷ τέλει, ταῦτά φησι * Τούς el; ἔτος &vz- θεθηχότας τεσσχραχοστὸν, καὶ πρὸς τρίτον ἑαυτοὺς ἐπιρίπτοντας Ὑάμον, ota ῥύπη τῆς Ἐκκλησίας τυγ- χάνοντας, µέχρι πενταετίας ἀκοινωγήτους εἶνχι ϐε- σπίζοµεν, καὶ τοῦ τοσούτου χρόνου ἐξήχοντος, ἅπαξ τοῦ ἔτους τῇ xotwovíg προσιέναι͵ κατὰ τὴν σεθά- B σµιον τοῦ σωτηρίου Πάσχα ἡμέραν, iv τῇῃ πρὸ ταύ- της νεστείᾳ καθ ὅσον οἵόν τε ἀποκαθείροντας ἕπυ- τούς, 'O δὲ τολμῶν ἱερὺς παρὰ τὸν διατεταγμένον ὅρον µεταλήψεως θείας τινὸς τούτους ἀξιῶσαι, περὶ τὸν ἴδιον κινδυνεύσει βαθµὀν. Ταῦτα δέ gausv, ὅταν μὴ τέχνα τούτοις ix τῶν προτέρῶν γάμων παρῇ * εἰ ὃ) οὖν, ἀσυγχώρητος αὐτοῖς ἔσται ἡ τριγαµίχ. Ei δέ τις τριακοντούτης Qv, καὶ τοῦ γένους ἔχων ix τῶν φθασάντων γάμων διαδοχἡν, ὅμως γε μὴν διὰ τὸ τῆς σαρκικῆς ἐπιθυμίας ἀκόλαστον τρίτῃ συναφθεη γυ- ναικὶ, ἐπὶ τετραετίαν ἀκοινώνητος ἔστω, Εἶθ᾽ οὕτω τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ µεταλαμθανέτω, iv τῇ ἀναστα- σίμῳ ἡμέρᾳ τοῦ Πάσχα, iv τῇ κοιµήσει τῆς ἀχράν- του θεοτόκου, καὶ iv τῇι γενεθλίων τοῦ Κυρίνυ ἑορτῇ * τῶν πρὸ τούτων νηστειῶν τὸ πλεῖστον τῆς ἑκτακεί- σης αὐτῷ κχηλίδος ἀποσμήχειν πιστευοµένων. El d ἅπαις Ov τυγχάνει, συγγνώµην - ἀξιοῦται, δι’ ἔφεσιν παιδοποιίας τὸν τρίτον Ὑάμον αἱρούμενος, xal τῷ συνήθει ἐπιτιμίῷ θεραπευθήσεται͵ ἐπὶ τρισὶ Ὑχρόνοις τῆς κοινωνίας εἰργόμενος. Ὁ δὲ πάντα σοφὸς Ba- σίλειος iv τῷ π᾿ xavów * Τὴν πολογαµίαν οἱ Πατέ- ρες, nel, τῷ τῆς ἀφασίας συνεκάλυψαν σκότει. οἷα κτηνώδη καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀπεοικυῖαν διαγω- γῆς. Ἡμῖν δὲ παρίσταται, ἤτοι δοχεῖ xal κρίνεται, πλέον fj ^Ahv παρνείαν ταύτην κολάζεσθαι. Πολυγα- µία δέ ἔστιν, ob τὸ πολλαῖς ἁδιαφόρως µίγνυσθαι, ἀλλὰ πολλὰς ἀγαγέσθαι τὸν αὐτὸν, εἰ xal μὴ ἀθρόον. Γάμος Ὑὰρ, οὐ τὸ Ὑυναικὶ συμφθαρΏναι µόνον ἐπὶ καταχυδαιοτέραν διάλεκτον, ἀλλὰ ἀνδρὸς καὶ Ίγυναι- κὸς συνάφεια xai συγχλήρωσις τοῦ βίου παντὸς, θείου τε xai ἀνθρωπίνου δικλίου κοινωνία, ὣς οἱ νόμοι διαγορεύουσιν. Οὐ γὰρ ἀπὸ µόνης τῆς συν- αφείας γινώσκεται, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς διαθέσεεως τῶν συναλλαξάντων. ᾿Αποσεσιωπῆσθαι δέ φησι τοῖς Πς- τράσιν, ὅτι ἡ μὲν τριγαµία τῷ νόμῳ ἐπιγινώσκεται * ἡ δὲ πολυγαµία Aoi τοῖς νόµοις; καὶ τοῖς χανόσιν ἀπείρηται. Πᾶν γὰρ συνάλλαγμα, τοὺς ὄρους ὑπερ- θαΐνον τῆς τριγαµίας, πολυγαµία σαφῶς ὀνομάζεται. VABLE LECTIONES. 30 στάσεως, NOT £&. (46)1. 1. D. De rit. nupt. 1261 GRJECO-ROMANUM. 1262 Καὶ τῆς πορνείας δὲ εἴρηχε χείρονα, µάλα εἰχότως. A pluralitas tum legibus, tum canonibus est prohi- Ὁ μὲν γὰρ πορνεύων, εἷς ἑαυτὸν µόνον τὴν ἀδικίαν περιίστησιν, ἀκοντὶ τῷ βαράθρῳ τῆς ἀχολασίας ἑαυ- τὸν ἐπιῤῥίπτων. Ὁ δὲ τέταρτον V πέµπτον γάμον δᾳθεν ἑαυτῷ συναλλάξας, κατορχεῖται μὲν τῶν χω- λυόντων τοῦτον θείων κανόνων, ἁδικει Ob τοὺς γνη- clos αὐτοῦ παῖδας, παρασπείρων τούτοις καὶ νό- θους. Aib καὶ μετὰ τὴν τῆς παρανοµίας ἁπαλλαγὴν, xal τὴν γνησίαν ἐξομολόγησιν, καὶ πλέον τῶν πορ- νευσάντων εὐθύνεσθαι ἀξιοτ. Τοὺς μὲν γὰρ εἷς ἑπτα- ετίαν, τούτους δὲ εἰς ὀχτώ παρατείνει ἸὙρόνους, εἰ ἀκριθξις τὸν νοῦν ἐπιστήσαις τοῖς τοῦ ἁγίου θεσπἰ σµασιν. El γὰρ τῶν δύο τόπων τῆς µετανοίας µόνον μνησθεὶς, τέσσαρας ἓν αὐτοῖς διελθεῖν ὥρισε χρό- νους, Ὥπου καὶ iv τοῖς δωσὶν ἑτέρος, οὓς παρηχε bita. Omnis enim contractus matrimonialis qui tertiarum nuptiarum fines transit, nuptiarum plu- ralitas haud dubio dicitur. Eamdem scortatione pejorem non abs re pronuntiavit. Nam qui scorta- tur, in se solum facinus hoc admitttit, dum sponte sua semet in voraginem intemperantia przcipitat : qui vero quarlas aut quintas contraxerit nuptias is et sacros canones, qui eas prohibent, proculcat, el germanos suos liberos afficit injuria, dum prze- ter eos etiam spurios procreat.Propterea post ip» sius facinoris omissionem,et veram confessionem, vult etiam gravius ipsos puniri, quam qui scortati fuerint.His enim septennium. illis annos octo con- stituit; si accurate mentem in ea,quz vir sanctus διὰ συντοµίαν, ὡς δήλους, ἑτέρους δεῖ τέσσαρας δι- B slatuit,defixeris.Nam si duorum duntaxat locorum αγαγεῖν πρὸ τῆς τῶν ἁγιασμάτων µεθέξεως. Ὁ δὲ νόμος qnclv* Ἕστω οὖν τοῦτο πᾶσι κατάδηλον, ὡς εἴ τις τολµήσειε πρὸς τέταρτον Ὑάμον, τὸν οὐ γάμον ἐλθεῖν, οὐ µόνον ἀντ᾽ οὐδενὸς ὁ τοιοῦτος νοµιζόµε- vog λογισθήσεται Ὑάμος, ἀλλ οὐδὲ οἱ ἐξ αὐτοῦ τε- χθέντες γνήσιοι λογισθήσονται παίδες, καὶ ταῖς ποι- vate δὲ τῶν µεμολυσμένων τῇ πορνείᾳ ὑποθληθή- σονται ol τοιοῦτοι, ἀπ ἀλλήλων πρότερον διαιρε- θέντες, penitentie mentione facta, quatuor in eis annos preterire debere definit: omnino in duobus etiam aliis, quos compendii causa veluti manifestos omi- sit, alii quatuor anni erunt exigendi ante sacra- mentorum perceptionem. Legis autem hzc verba sunt : Universis manifestum esto, quod si quis ausus fuerit ad quarias convolare nuptias, qus nuptiae non sunt, non msdo futurum,ut ex nuptiae pro nullis habeantur : sed ne liberi quidem ex eis procreati, pro legitimis ducantur ; adeoque poenis etiam pollutorum scortalione talessubjicientur, ubi primum a se invicem dirempti fuerint. « Περὶ τῆς εἰς δεύτερον γάμον ἆἔλθεῖν βουλοµένης γυναικὸς, iv, ἀποδημίᾳ, f αὐτῆς ἀφανιαθέντος. » 'O λα τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών, Ἡ ἀναχωρή- σαντος, φησὶ, τοῦ ἀνδρὸς, xal ἀφανοὺς ὄντος, μὴ ἄνα- µείνασα τὴν ἐπάνοδον, μήτ αὖ πρὸς τῶν ἀκριθῶς τὰ κατ 29 αὐτῶν ἐγνωκότων μαθοῦσα εἰ ἀληθῶς ἐτεθνήκει, καὶ γαμουμένη ἑτέρ, τῷ τής µοιχείας ἐνέχεται κρἰµατι. Ὁ δὲ AG" αἱ τῶν ἐπὶ μακρὸν ἀπο- δηµούντων στρατιωτῶν σύνευνοι, τῷ αὐτῷ, φησὶ, της µοιχείας ἐγκλήκατι περεπίπτουσιν, Έχομσι δέ τινα συγγνώµην, τῷ ἓν χρόνῳ θανάτου ἀεὶ τοὺς στρα- τιῶτας ὑποπτεύεσθαι, ἅτε περὶ πολέμους, xal χιν- δύνους, xal σφαγὰς ἀναστρέφομένους. Τοῖς δυσὶ τού- τοις τοῦ μεγάλου κανόσι καὶ ἡζς σύνοδος ἀρεσθεῖσα ἐνενηκοστὸν τρίτον κανόνα ἑαυτῆης ἐποιήσατο, αἳ- τοῖς τοῖς αὐτοῦ ῥήμασι χρησαµένηι καὶ προστίθησιν, ὡς ᾿Επανήκων Ó στρατιώτης ἐκ τῆς χρονίας ἀποδημίας, εἰ βουληθείη, λήψεται τὴν ἰδίαν γυναῖκα *— συγγνώ- µη δὲ καὶ ταύτῃ καὶ τῷ νοµίµως συναφθέντι δίδοται ἀνδρί. Οὐ γὰρ ἐπιτιμῶνται, διὰ τὴν ἄγνοιαν,. Ἡ δὲ τοῦ μὴ ὄντος στρατιώτου, ἀσύγγνωστος. μὴ ἀναμείι- νασαχ τὴν ἐπάνοδον. El δὲ οὐχ αἱρεῖται ἡ Qovh τὴν μετὰ τοῦ ἐπανελθόντος σερατιώτου συµθίωσιν, οὐδὲ τοῦ δευτέρου ἀνδρὸς xal βουλομένη συνοικεῖν ἑαθή- σεται, El γὰρ βοωλεθείη ὅλως μετὰ τὴν ἐκείνου in- &vobow, tl xal μὴ προσίεται ταύτην, ἔτι συνοικεῖν τῷ δευτέρῳ, ὡς μοιχαλὶς τιµωρηθήσεται, καὶ ὁ γά- μος αὐτίχα διασπασθήσεται. ᾿Ἐκείνας γὰρ συγγνώ- στρατείᾳ τοῦ ἀνδρὸς C De muliere secundas ad nuptias transire volente, . cujus maritus in peregrinatione, vel expeditione interierit. Canon xxxi Basilii magni : Mulier, ait, qua marito peregre profecto, nec adhuc comparente, reditum ejus non exspectaverit; nec ab iis, qul ejus negotia norunt accurale, vere ne morluus sit, intellexerit , atque ita nupserit alteri , adul- terii judicio tenetur. Item canon xxxvi. Uxores militum procul aliquo proficiscentium, in idem adulterii crimen incidunt : sed veniam tamen aliquam propterea merentur, quod semper existi- mentur in arliculo mortis esse milites, veluti qui in preliis, et periculis, et cedibus versentur. Duobus hisce Basilii canonibus assentiens etiam sexta synodus, ΧΟΙΙ canonem suum fecit, ipsis pejus verbis usa, et deinde adjiciens : Miles, qui ex diuturna profectione reverlitur, si voluerit, uxorem suam recipiet. Venia vero tam ipsi mu- lieri, quam viro legitime cum ea copulato datur. Non enim puniuntur, propter ignorantiam. Ejus autem uxor, qui non esl miles, si reditum non exspectaverit, veniam non impetrat. Quod si mu- lier reversi militis contubernium repudiet, nec alleri marito, licet id expetat, cohabitare per- mittetur. Nam si voluerit omnino post reditum militis, liceL eam non admittat, adhuc tamen co- habitare secundo marito, tanquam adultera pu- nietur, et matrimonium statim dirimetur. Nam VARLE LECTIONES. . 40 κατ αὐτόν. 1203 08 GXNUNIGUM. 19064 illus impetrare veniam tradunt Patres, que Apa; ἀξιοῦσθαι φασιν οἱ Πκτέρας, τὰς ἑτοίμως ἀφ- prompte secundo a matrimonio discedunt, et peccatum ex ignorantia profectum non approbant : non qua repugrmant, et adulterii proposito inha- rent.Si miles in expeditione degal (17), hoc est, in utili publiceapparatu, quotcunque tandem anni fuerint, uxor ejus hominem emxspeclet, tametsi nullas ab eo litteras acceperit. Quod si etiam de- functum audiat, ne ita quidem statim nubat. Sin preter statutum hoc nupserit, tam ipso, quam qui eam duxit, tanquam adulteri puniuntur. Quod si probatum fuerit, eos qui de morte deposuerint, mentitos, exauctorantur.Et qui reversus estmiles, licentiam habet uxorem, si velit, suam recipiendi. De captivis autem novella Leonis, cognomine Sa- pientis (18), sancit; matrimonium ex causa captivitatis non solvi: nec ei parli, quz libera manserit, licere; ut alterum ad matrimonium respiciat.Quod si etiam alii se conjunxerit, licen- tiam habere partem eam, quz reversa sit ex cap- tivitate, membrum suum revocandi, et secundum matrimonium dirimendi. Quod presbyter, qui nuptiis benedigit allerum vontra- hentis matrimonium, cum eo eonvivari non debeat. Canon concilii Neocesariensis septimus non pu- tat debere presbyterum nuptiali secundum con- trahentis matrimonium convivio interesse. Quem ἱσταμένας τοῦ δευτέρου συνοιχεσίο, καὶ τῷ ἕ ἀγνοίας μὴ συντιθεµένας ἁμαρτήματι, οὐ μὴν τὰς ἀνθισταμένας, καὶ τὴν µοιχείαν προαιρουµένας. Eav στρατιώτης ἐν ἐξπεδίτῳ Dua, yov ἓν δηκωφε- Àet κατασκετάσµατι, ὅσους δήποτε ἐνιαυτοὺς, περι- 'μενέτω τοῦτον ἡ αὐτοῦ. γαεμετὴ, xÍv el μὴ γράμµατΣ ἐδέξατο παρ) αὐτου. El δὲ xal τελευτήσαντα πύθοιτο, μηδ᾽ οὕτως εὐθέως γαμείσθω. El δὲ παρὰ τὸν προα- διορισμὸν γαµηθείη τοῦτον, xal αὐτὴ, xxl ὁ λαθὼν αὐτὴν, ὡς μοιχοὶ τιμωροῦνται. El δὲ οἱ κεταθέµενοι ἀποδειχθεῖεν φευσάµενοι, ἀποοτρατεύονται. Καὶ ἔχει ἄδειαν ὁ ἐπανελθὼν στρατιώτης, τὴν ἰδίαν λαθετν, εἰ βούλοιτο, γαµετήν. Περὶ δὲ αἰχμαλώτων ἡ νεαρὰ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, μὴ λύεσθαι διορίζεται προφάσει τῆς αἰχμαλωσίας Ὑάμον, μηδὶ τῷ ἐλευθέρρ συντη- ῥηθέντι µέρει ἐξεῖναι πρὸς ἕτερον ἀπιδεῖν συνοικέ- σιον. El δὲ καὶ συναφθείη ἑτέρῳ, ἄδειαν ἔχει τὸ ὑπο- στρέψαν µέρος ἐκ τῆς εἰχμαλωσίας, τὸ οἰκεῖον &va- καλεῖσθι. µέλος, xai τὸν δεύτερον γάμον δια- σπᾷν. € Ότι οὐ δεῖ τῷ διγαμοῦνει συγεστιᾶσθαι τὸν ἱερολογήσαντα πρεσθύτερον. » Ὁ ἔθδομος τῆς iv Νεοκαισαρείά συνόδου κακών, πρεαθύτερον ἐν τῶν Ὑάμῷ ταῦ δευτερογαμοῦνεος ἐσθιᾶσθαι 30 οὐκ οἴκται δαῖν, "Ov γὰρ ἐπιτιμῆν μµέλ- enim objurgaturus est, et ad anni spalium sacra — Ai, καὶ ἐπ᾽ ἐνιαντὸν τῆς θείας εἴργειν µεταλήψεως, exclusurus perceptiene , cum eo quinam fleri πῶς οἷόν τε χοινωνεῖν τούτῳ τραπίζης τηνικαῦνς͵ potest, ejusdem ut tunc mensm sit consors, θἱ xxl κατὰ τοῦτο δοχεῖν τῷ γινομένῳ συµπράττειν ; opinionem de se prebeat, quasi participes sit Μετὰ μέντοι τὸν άμον, αὐτῷ συνεσθίιν o) χωλυ- ejus, quod agitur ? Post nuptias tamen vesci cum eo non prohibebitur. Christianos, qui ad nuptias eunt, non debere ludicris intentos esse. Canon Laodicena synodi Lit precipit, ut Chris- tiani, qui eunt ad nuptias gravitatem sibi conve- nientem servent, et saltantibus, aut ludicras res agcntibus, animum non advertant. Quod precep- tum canonis hujus modo neglectum jacet. De virginibus preter parentum suorum volunta- tem. nubentibus. Canon Basilii magni xxxvi, puellas filias fami- liarum, qu: prster voluntatem patrum suorum θήσεται͵, « Ότι τοὺς sl; γάμον ἀπιόντας Χριστιανοὺς οὗ δεῖ παιγνίοις προσέχειν. » Ὁ πεντηκοστὸς τρίτος τῆς kv Λαοδικείᾳ χελεύει καχὼν, τοὺς εἷς γάμον ἀπιόντας Χριατιανοὺς τῆς προσηκούσης αὐτοῖς ἀντιποιεῖσθαι σεµνότητος, καὶ μὴ τοῖς ὀρχουμένοις 3, παίζουαι προσέχειν τὸν νοῦν. ἨἩμέληται 88 τανῦν τὰ κανόνος τούτου. « Περὶ, τῶν γαμουµένων παρθένων ὙἹυναικῶν παρὰ γνώµην τῶν οἰχείων γονέων. » Ὁ τριχκοστος ὄγδοος τοῦ μεγάλου Βασιλείου κα- νὼν τὰς ὑπεξουσίκς κχόρας, αἱ παρὰ γνώµην τῶν amasiis semet in matrimonii consortium tradide- Ὁ ἰδίων πατέρων τοῖς ἔρασταῖς εἷς Ἰάμου κοινωνίαν rint, tanquam meretrices punit Si tamen, inquil, reconciliati cum eis parentes fuerint, et filiarum cum amasio et stupratore suo commercium proba- verint, quod ab initio contra leges fiebat, deinceps parentum consensu corrigi et sanari videtur. Nihi- lominus etiam hoc modo propter admissum prius facinus, saltem post triennium, precibus interve- nientibus, communionem impetrabunt. Enim vero tunc temporis nuptie solo consensu coibant. At ἐκδεδώκασιν ἑαυτὰς, ὡς Ἠπόρνας καταδικάζει. — E! μέντοι, φησὶ, διαλλαγεῖεν αὗτχις οἳ Ὑονεῖς, καὶ μετὰ 9! τὴν τοῦ ἑραστοῦ xal «φθορέως αὐτῶν αυνοί- xngw καταδέξαιντο, τὸ ἐξ ἀρχῆς παράνοµον τῇ τῶν Ὑονέων ὕστερον συνχινέσει δοχεῖ θεραπεύεσθαι. Πλὴν καὶ οὕτω ἤε διὰ τὴν προτέραν παρονομίαν μετὰ τρία ἔτη τῆς µκοιτωνίας αἱτοῦντες ἀξιωθήσονται, ᾽Αλλὰ τότε μὲν συναινέσει µόνῃ ὁ γάμος ἵστατο. Ἐφ) ἡμῶν δὲ οὖκ ἂν συσταίη χωρὶς ἱερολογίας. ΥΛΗΙΕ LECTIONES. $0 ἑστιᾶσθαι, δὲ καὶ τὴν μετὰ τοῦ. NOTA. (1T) Novella 117, cap. 114. (18) Novella 33. 1265 GRJECO-ROMANUM. ᾽Αλλὰ xal 6 p ἔτι δε xal 6 µβ’, τὴν ἄνευ γνώμης A Rostro tempore non contrahuntur absque sacris τοῦ οἰκείου δεσπότου δούλην Ὑαμουμένην, οὐδὲν ἅμοιρον ἔχειν πόρνης φηφίζονται. Αἱ γὰρ συνθηκαι τῶν ὑπεξουσίων, οὐδὲν ἔχουσι βέδαιον. Ταύτῃτοι xii ol παρὰ γνώμην τῶν χραιούντων Ὑάμοι, πορ- νεῖαι λογίζονται. El δέ γε μετέπειτα τὰ τοῦ τοιού- το παῤῥησιασθείη γάμου, τοῦ κυρίου αὗτῃς fj τῷ Υἀμρ µόνον συγκατανεύσαντος Ἡ καὶ τὴν ἔλευθε- pxv χαρισαμένου, 6 γάμος μὲν ἀνεύθυνος, ἡ δὲ προ- τέρα ἁμαρτία, οἷα πορνεία, δικχίως ἐπιτιμηθήσεται Δούλη δὲ γαμικῶς ὁτμδήποτε συναφθεῖσα ἐλευθέρῳ, τοῦ δεσπότου εἰδότος, xal μὴ ἀντιλέγοντος, οὐχ ὡς πόρνη λογισθήσεται. Ἡ γὰρ ἐκείνου σιγλ τὴν ἐλευ- θερίαν ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ ἀναμάρτητον ταύτῃ χαρίζεται. νοµίµως γαμεῖν, μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς ὑπεξουσίους ᾽ sl µή ποὺ ὁ πατὴρ Ὑεγονυῖαν αὑτοῦ τὴν θυγατέρα ἈΧρόνων µεἰκοσιπέντε, ἀνδρὶ ζεῦξαι ὑπερέθετο. Τότε γὰρ ἐλευθέχρ συζευχθΏῆναι μόνη 53 οὗ χεχώλυται. « Περὶ γάμων παρανόμων καὶ ἀθεμίτων τῶν συγ- νῶν, » τῶν μὴ ἐννόμως γινοµένων γάμων, οἱ μὲν λέγονται ἀθέμιτοι, ὡς οἱ μετὰ συγγενῶν, fj αἱρετικῶν. Οἱ δὲ παράνομοι, ὡς ol μετὰ ἐπιτροπευομένης. Οἱ δὲ κα- τάχεριτοι, ὡς ol μετὰ τῆς ἀνατεθειμένης τῷ θεῷ' οὓς οἱ μὲν θεῖοι Χανόνες διχσπᾶσθαι µόμον θεσπἰ- Ἡ ὑπεξουσί« 4| ὑπεξουσιος οὗ δύναται Β precibus. Preterea camen XL, el xii, ancillam, quee citra demini sui voluntatem nubit, nihil ha- bere statuunt, quod in meretricem non quadret. Nam illorum pacta qui sunl in aliorum potestate, Dihil ratum habent. Quo fit, ut nuptis, qus citra dominorum voluntatem contrahuntur, pro scorta- tionibus habeantur. Quod si qua fuerit ausa tales contrahere nuptias,cujus dominüs postea vel ipsas duntaxat nnpüas apprebet, vel etiam libertatem largiatur, ipse quidem nupt» culpa carent, at prius tamen peccatüm, puta scortatio, merito punietur. Qus» vero ancila per matrimonium cuicunque copulata fuerit ingenuo, domino sciente, nec contradicente, non pro meretrice habebitur. Quippe silentium ejus tum libertatem necessario tribuit, tum eam a peccato liberat. Filiafamilias, vel filiusfamilias, legitime nuptias eontrahere non possunt, eo non consentiente, cujus in potestate suni : nisi pater filiam suam, que xxv annos im- pleverit, viro copulare distulerit. Tunc enim ut ingenue duntaxat copulelur, non est prohibitum. De nuptiis nefariis, ei illicitis cognatorum. Nuptis, que legitime noa contrahuntur, partim dicuntur illicite, quales sunt, que cum cognatis intercedunt, aut cum hsereticis : partim nefa- rie, veluüi tutoris cum ea, cujus tutelam geris : parlim damnata, uti qus contrahuntur cum mu- ζουσιν, οἱ δὲ νόμοι xal δηµεύεσθαι τοὺς συναλλά- C liere Deo consecrata : quas sacri canones duntaxat ξαντας καὶ ἑξορίζεσθαι. Εὐτελεῖς δὲ ὄντας καὶ µα- στίζεσθαι. Λατινικῶς δὲ ὁ μὲν παράνομος γάμος λέγεται νεφθάριον S9, ὁ δὲ κατάκριτος, δαμνᾶτος Ίγκεστος δὲ, ὁ ἀθέμιτος. « Περὶ χληριχῶν ἀθεμιτογαμούντων, » Ὁ τοίνυν ιθ τῶν ἁγίων ἀποστόλων xxxdv, Ὁ δύο, φησὶν, ἀδελφὰς ἀγόμενος, fj ἀδελφιδὴν, κχληρικὸς εἶναι οὗ δύναται. Πᾶς γὰρ ὁ ἀθέμιτος γάµος εἴτε ἐξ αἵματος, Sive ἐξ ἀγχιστείας, δικσπᾶται * xal ὁ τούτν ἆλοὺς, 05 ὅπως τοῦ χλήρου ἐξωθειται, ἀλλὰ xal. ἐπι- τιµίοις ὑποθάλλετα.. ὉὍ γὰρ κζ τοῦ μεγάλου Βασι- λείου, Ἱερέκ τὸν ἀθέσμγν γἀμῳ ἐν ἀγνοίφ περιπχ- ῥέντα, ví» xaÜ' αἷμα, τυχὸν προσήχουσαν εἰσοιχι- p σάµενον, ἢ µονάστιαν τὸ Ἱἱερν ἀρνησαμένην σχημα, f την τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἐπιτροπευομένην 26, τοῦτον τῆς μετὰ τῶν πρεσθυτέρων κατέδρας µόνης μετασχεῖν ἀξιοῖ, τῶν δὲ λοιπῶν ἐνεργειῶν τῆς ἱερω- σύνης ἀπίχεσθχι, μετανοῦντα ἄνθρωποις μετὰ δακρύων * τῷ μὲν, ὡς µόνῳ ὃυνα- µένῳ τὰς ἁμαρτίας ἀφιέναι ᾿ τοῖς δὲ, ἵνα τὴν συγ- χώρησιν αὐτῷ παρὰ Κυρίου αἰτήσωνται. Εὐλογεῖν δὲ τὸν τὰ οἰκεῖα θεραπεύειν ὀφείλοντα τραύματα, οὔτε ἰδίᾳ, οὔτε δηµοσίᾳ προσήκειν φησίν, Ὦ δὲ τού- διαπαντὸς Θεῷ καὶ dirimendas statuunt:cum leges velinteorum bona, bona. qui eas contraxerinl, publicari ; atque ipsos relegari : quod si persons sint humiles, etiam flagellis cedi. Η9 nuptla (19) lingua latina dieun- tur nefarie, damnato, inceste. De clerícis incestas contrahentibus nuptias. Igitur canon sanctorum apostolorum xix : Qui duas, inquit, sorores ducit aut eam, quee uxori suc sororis est filia, clericus esse nequit. Nam omnes incest» nuplim,sive per consanguinitatem, sive per affinitatem dirimuntur : οἱ qui eis se pol- luit,non clero duntaxat expellitur,sed ponis etiam subjicitur. Quippe xxvii Basilii magni canon sa- cerdotem, qui per ignorantiam in nuptias incestas inciderit, uti qui forte sanguine sibi conjunctam in domum deduxerit; vel solitariam, qua habitum sacrum repudiarit ; vel eam, cujus tutelam pater ipsius gesserit ; hunc ergo solius inter sacerdotes sessionis parlicipem esse vult, et a reliquis sacer- dotii muneribus abstinere, perpetuo poenitentiam Deo et hominibus cum lacrymis agentem : Deo quidem,uti qui peccata solus remittere possil : ho- minibus autem, ut ipsi condonationem et veniam a Domino petant, Verum ut benedictionem imper- VARLE LECTIONES. $2 µόνο, 39 νεφάριος. δὲ ἐπιτροπευθεῖσαν. NOT &. (19) Novella xii, cap. |. 1267 JUS CANONICUM 12068 tiatur is, quia propria sanare vulnera debet, neque À των οὐ µέτεστι διά τὸ ἀνόμημα, εἰ καὶ κατὰ ἄγνοιαν privatim, neque publice convenire dicit. At qui propteradmissum facinus ipsemet horum particeps esse nequit, licet per ignorantiam factum sit, quonam modo communicare cum alio possit? Quod sane si verum est, multo minus corpus Domini distribuet. Satis enim magna hzc ipsi venia est propter ignorantiam, quod non punitus sit, imo etiam cathedr» sit adhuc particeps. Hunc autem canonem optime pronuntiatum arbitrati sancti Patres synodi sext», vigesimum sextum sibi fecerunt, ipsismet ejus verbis usi, hoc duntaxat, adjecto, quod incestum ejusmodi matrimonium haud dubie dirimendum sit, nec permittendum,ut ullo modo vir ea fruatur, propter quam functione γέγονε, πῶς οὗτος ἑτέρῳ δυνηθείη μεταδοῦναι ; E ὃΣ τοῦτο, σχολῇ 4 ἂν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διανεμε1. ᾽Αποχρῶσα Xo. αὐτῷ συγγνώμη διὰ τὴν ἄγνοιαν, τὸ μὴ ἐπιτιμηθῆναι ἀλλὰ xal τῆς καθέδρας εἶσετ. µετέχειν, Τὸν δὲ κανόνα τοῦτον iv καλοῦ µοίρᾳ τῇ πρῳτη λεχθηναι νοµίσαντες oi τῆς C" συνόδου θεῖοι Πατέρες εἰκοστὸν ἔκτον ἑαυτοῖς πεποιήχασν, α-- ταῖς ταῖς αὐτοῦ χρησάµενοι λέξεσι, προσθέντες µόνον, ὡς ὁ τοιοῦτος ἄθεσμος Ὑάμος προδήλως διαλυθή- σεται, καὶ οὐδαμῶς ὁ ἀνὴρ µετουσίαν ἕξει πρὸς τὴν, EX Av τῆς ἱερᾶς ἑνεργείας imcépntxi^ εἶ γὰρ μὴ διασπασθείη τὸ ἄθεσμον συνοιχέσιον, οὔτε την καθέδραν ἕξει, ἀλλὰ καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἑξωσθήσεται μετὰ τῆς παρανόμως αὐτῷ μιγνυμένης, καὶ διὰ sacra privatus sit. Quippe sj matrimonium ince- Β τῆς τῶν ἀρχόντων ἐξουσίχς ὁ Ὑάμος διαλτθήτεται. stum non fuerit diremptum, neque cathedram ha- bebit, atque etiam expelletur ex ecclesia cum ea 'O γὰρ μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν ἐπιμένων tj ἁμαρτίᾳ, ὡς αἱμομίχτης ἀτεχνῶς τιµωρηθήσεται. quacum nefarie concubuit : et auctoritate magistratuum nuptae solventiur. Nam qui post agnitio- nem in peccato perseverat, haud dubie tanquam proprio sanguini se miscens punietur. De laicis incestas contrahentibus nuptias. Epistola Basilii magni ad Diodorum Tarsensem episcopum,omni sapientia plena est,et suasoria ora- torum arte ornata. Tractat autem ea, que per Dei gratiam hodierno die nulli homini Christiano in mentem veniunt. Quippe Diodorus a quopiam interrogatus, posset ne defuncta uxore sua, soro- rem ejus in matrimonium accipere, per litteras responderat, id minime prohiberi. Cum autem magnus ille Pater Basilius ejusmodi nuptias veta- ret, oblata est ei scripta hac Diodori sententia. Quam cum se graviter molesteque ferre vir san- ctus ostendisset, epistolam hanc magna refertam ulilitite composuit, qua non has tantum,sed etiam omnes illicitas nuptias evertit. Quippe generali appellatione impuritatis usus, omnes hujusmodi nuptias breviter est complexus. Ceterum in canone xxii : De iis, ait, qui duas sorores ducunt, quale sit nostrum judicium : ex epistola per brevi, a nobis dictata,cujus exemplum reverentie tus mi- simus, recte intelliges. Quibus in verbis hanc ad Diodorum epistola significat, quam ipsam quoque ad sanctum Amphilochium misit. Et vero, inquit, sui qui fratris uxorem duxerit, non prius ρωπὶ- tentis locus dabitur, quam ab ea diverterit. Hujus epistolz» quinquagesimus etiam quartus synodi sex- t: canon meminit, cum ait: Tametsi paucasex pro- bibitis nuptiis vir sanctus enumeraverit, et silentio complures earum preeterierit, ne suam orationem profanis vocabulis sordidaret, per generalem dun- taxat impuratatis appellationem nefariis omnibus nuptiis indicatis : nos tamen definimus eum, qui cum consobrina sua nuptias contrahit, vel patrem et filium cum matre ac filia, vel patrem et filium cum duabus sororibus, vel duos fratres cum dua- bus sororibus, sub canonem septennii cadere; sic « Περὶ λαϊκῶν ἀθεμιτογαμούντων. » δὲ πρὸς Διόδωρον τὸν ἐπίσχκοπον Ταρσού τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπιστολὴ, πάσης μὲν σοφίας πε- πλήρωται, καὶ ῥητορικῇ περιήνθισται πιθανότητι. ΛΑναοχευάζει δὲ, ἄττα οὐὖδεὶς εἷς 99 διάνοιαν ἀνθρώτορ Χριστιανῷ τῇ τοῦ θεοῦ χάριτι τὴν τήµερον fo; χεται. Ἐρωτηθεὶς γὰρ πρός τινος ὁ Διόδωρος, £l. ὄυναιτο της γυναικὸς αὐτοῦ θανούσης τὴν ἐκείνης ἀδελφὴν ἀγαγέσθαι πρὸς Ὑάμον, ἀπεκρίνατο ἐγγράφως, τοῦτο μὴ χωλύεσθαι. Td δὲ µεγαλῳ Πατρὶ Baci τὸν τοιούτον ἀπαγορεύοντι νόμον 90, ἡ τοῦ θεοδώρουῦῖ ϐ ἔγγραφος ἀπόφασις ἐμφανίζεται. ὙἹπὶρ ἃς xxi δεινοπαθήσας ὁ duc, τὴν πολλης ὠφελείας γέ- µουσαν συνέταξε ταύτην ὀπιστολὴν, μὴ Ἰόνον τὸν τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ πάντχ ἄθεσμον ἀνατρέπουσαν γάμον. Τῷ γὰρ γενικῷ χρησόµενος της ἀκαθερσίας ὀνόματι, τούτους ἅπαντας ἐμπεριείληφεν iv βραχεῖ. Ἐν δὲ τῷ xq! κανόνι, Περὶ τῶν δύο, φησὶν, ἀδελφὰς γαμούντων ὅπως ἔχομεν κρίσεως, ἀπὸ τοῦ ἔκπε- φωνημένου ἡμῖν ἐπιστολιδοω, οὗ τὸ ἀντίγραφον ἀπεστὰλχκαμέν σου τῇ εὐλαθείᾳ. εὖ µάλα εἴσῃ * ταύτην δὲ λέγων τὴν πρὸς Διόδωρον ἐπιστολὴν, ἣν xal πρὸς τὸν ἅγιον πέπομφεν ᾿Αμϕιλόχιον Τῷ δὲ λαθόντι, φησὶ, τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ τὴν yovatxaz, o) πρότερον τόπος µετανοίχς δοθήσεται͵ πρὶν ἂν ταύτης ἆποα- Ξᾷ- Ταύτης τῆς ἐπιστολῆς καὶ ὁ νὸ δῆς ἕκτης συνόδου κανὼν µέµνηται, xxl φησιν * Eb καὶ ὀλίγους ἀπειρημένων γάμων ὁ ἅχιος Ἱριθμήσατο, σιωπῃ δὲ τοὺς πλέους τούτων παρέδραµεν, ἵνα μὴ τὸν λόγον καταρυπάνῃ τοῖς βεθήλοις ὀνόμασι, τῃ τῆς ἀχαθαρ- σίας µόνον Ἅενικῇ προσηγορίᾳ τοὺς παρανόμους σύµπαντας ὑποδείξας γάμους. ἸΑλλ᾽ ust, ὁρᾷο τὸν τῃ οἰκείᾳ ἐξαδέλρῃ γαμικῶς συναπτόµενον, 3» πατέρα καὶ υἱὸν μητρὶ, καὶ θυγχτρὶ, *?| δύο ἁδελφατς πατέρα καὶ υἱὸν, fj ἀδελφοὺυς δύο ὀυσὶν ἁδελφατς, ὑπὸ τὸν τῆς ἑπταετίας πίπτειν κανόνα, ἀφισταμένους τῶν VARI LECTIONES. 35 ἅττα οὐδὲ sic. — 36 γάμου. 9 Διοδώρουο 1269 πρότερον τοῦ παρανόµου. συνοικεσίου. μεγάλου Βασιλείου ἔζ τὴν ἀδελφομιξίαν εἷς εἴκοσι Ὑβόνους, ὡς καὶ τὸν «Φόνον $8 τῆς κοινωνίας ἐκθάλλει, 'O δὲ γε Ein, Ἡ τῆς ἀπειρημένης φησὶ, συγγενείας πρὸς γάμον σύστασις εἰ φωραθείη, τὰ τῶν μοι χῶν ἐπιτίμια δέξετχι͵ Ἅπερ εἰσὶν, 4 εἷς τε χρόνους τῆς κοινωνίας στέρησις, πράτερον τοῦ γάμου διασπω- μένου. Ὁ àà ot, Ὁ ἀδελφῖι ἰδίᾳ ἐκ πατρὸς fj μητρὸς συµ. μιανθεὶς, val τοῦ ο-χκου τῆς προσευχῆς ἑξωθείσθω, φησὶν, ἔσως ἂν ἀπὸ τῇῃ τῆς 99 ἀθεμίτου xal παρανό- μου uen. ᾿Αποσχόμενος δὲ, καὶ ἀξίως µετανοή- σας, μετὰ δώδεχα ἕ ἔτη τῆς θείας ἀξιούσθω κοινωνίαςι Ὁ δὲ on * Ol δύο ἀδελφὰς εἷς συνοιχέσιον λαµθά- νοντες, εἰ xal χατὰ διχφόρους Ἀρόνους, μετὰ τὸ διχσπασθῆναι τὸν ἀθέμιτον Ὑάμον, τῷ τῆς μοιχείας ὑπόχεινται χρίµατι. Ὁ ὃξ ος. Ὁ αὐτὸς ἔστω, qnoi, cime xxi περὶ τῶν τὰς νγύµφας αὐτῶν λαμβανόν- Ὁ δὲ οῦ » Καὶ ol ταῖς μητρυαῖς αὐτῶν ἐπιμαι- vdusvot 40, τῷ κανόνι ὑπόκεινται, ᾧ καὶ οἱ ταῖς ízu- τῶν ἀδελφατς συμμιαινόμενοι. Ὁ δὲ τῆς ἐν Νεοχκχι- σαρείᾳ συνόδου β', σὺν δυσὶν ἀδελφοῖς γεγαμηνένην ἐξωθεῖσθχι τῆς Εκκλησίας ἕως θανάτου χελεύει.. μὴ πειθομένην λῦσαι δηλαδὴ τὸν qápov. Νόσῳ 96 περι- πεσοῦσα vj θάνατον ἀπειλούσῃ, εἰ ἐπαγγέλλεται ὡς ῥᾳίσασα λύσει τὸν γάμον, προσδέχεσθαι sl; µετά- νοιαν, El δὲ καὶ την Ὑγυναῖκα τελευτῆσαι συµθχίη, Ἡ xal τὸν ἄνδρα, ἔτι τῇ τοιαύτῃ παρανοµίᾳ ἔνισχη- μένους, δυσχερὴς à µετάνοι« τῷ περιλειφθέντι . GEJECO- ROMANUM. Ὁ δὲ «ojAlamen, ut a nefario conjugio prius discedant. 1210 Canon autem xLvr Basilii magni hominem, qui cum sorore sua rem habuerit, in annos viginti, sicut et homicidam, a communione rejicit. Item LxvIlI canon : Si deprehensum fuerit, inquit, ma- trimonium contrahi ex cognatione prohibita, pente adulterorum irrogabuntur. Qus quidem sunt, a communione ad xv annos exclusio, matrimonio prius dirempto. Canon vero LXxxv ait : Qui cum sorore sua, eodem nata patre vel matre, sese polluit, etiam extra preca- tionis &dem expellatur,inquit, donec ab incesto et nefario concubitu discesserit. Cum autem ab- stinuerit, et recte poenitentiam egerit ; duodecim annis exaclis, communionem sacram impetret. Canon uLxxvir : Qui duas sorores in matrimonium accipiunt, licet diversis temporibus, postquam di- rempli» fuerint incest; noptis, adulterii judicio tenentur. Canon Lxxvr: Eadem, inquit, ratio sit etiam in iis, qui nurus suas ducunt uxores. Ca- non LXXIx : Etiam ii, qui cum novercis suis sese polluunt, canone tenentur eodem, quo et 1lli qui cum suis sese sororibus inquinant. Concilii vero Neocssariensis canon secundus mulierem cum duobus nuptam fratribus usque ad mortem expelli Ecclesia jubet, si parere scilicet nolit in dirimen- do matrimonio.Si tamen in morbum inciderit,qui mortem minitelur, ac polliceatur se, postquam ἐλέγχεται Υὰρ, ὡς οὖκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας, € εἰ C convaluerit, nuptias dirempturam, admittendam ἔτι TEQV V τὸ ἀποιχόμενον πρόσωτων, Ὁ δὲ τῆς ἐν ᾿Αγκύρᾳ κε ἰδικῶς περί τινος ἐκπεφώνητει, ὅς κόρην μὲν τινχ ἐμνηστεύσατο, τῇ δὲ ταύτης ἀδελφῇ συμφθαρεὶς, ἑγκύμον« ἐἑποιήσχτο. ἨΜετὰ δὲ τοῦτο γήµαντος αὐτοῦ τὴν μνηστὴν, ἢ φθαρεῖσα ὑπὸ τῆς λύπης ἀπήγξατο, Τοὺς οὖν συνειδότας ἐψηφίσαντο οἱ Πατέρας ἐπὶ δέκα ἔτη μὴ κοινωνησαι * συνειδότες θέ εἶσιν, οἱ συµπράξαντες, οὗ μὴν οἱ ἔχοντες ἁπλῶς εἴδησιν, καὶ Χωλυσαι μὴ δυνάµενοι * ἐπὶ γὰρ τῶν ἀθεμίτων πράξεων οὐχ ἅττον οἱ συνεργοῦντες τῶν αὐτουργῶν Ὦτιμωροῦνται, Ὁ δὲ ια τοῦ Τιμοθέου ἸΑλεξαςδρείας τοὺς χληρικοὺς Χελεύε μὴ ἀπιέναι καλουµένους tic γάμον, εἰ πύθοίντο εἶναι παράνοµον, εὖχης Ὑάριν xal προσφορᾶς. ἱερολογίας ζευγνύναι τοὺς οὕτω γῆμαι προελοµένους, ἵνα μὴ ἀλλοτρίχις κοινωνήσωσιν ἁμαρτίαις Ὁ ἀθέ- µιτος οὗ βεθχιοῦται quoc. Aux τοῦτο ἐὰν πρὸ χατ- ηγορίας λυθῇ, συγχωρεῖται ἡ ποινή, "Emi τοῦ iv ἀγνοίφ ἨὙενοµένου ἀθεμίτου γάμου, δίδωσι συγγνώ- µην xal ἡ ᾿Εκκλησίο, xai d ἐπανόρθωσις τοῦ ἁµαρ- τήµατος. Καὶ μάλιστα, el µή πω 4 τῆς αὐτοῦ κατ- Ἠγόρησεν. Οἱ αἱμομίχκται, εἴτε γονεῖς πρὸς τέκνα, 5 τήχνα πρὸς Ὑονεῖς, Tj ἀδελφοὶ πρὸς ἀδελφὰς, ξίφει τιµωρείσθωσαν. Οἱ δὲ κατὰ ἄλλην συγγένειαν προς ἀλλήλους συμφθειρόµενοι, τουτέστι πατὴρ εἷς Ἡν- esse ad poenitentiam. Quod si vel mulierem, vel virum, obire mortem contingat, dum adhuc tali facinore sunt implicati, difficilis poenitentia su- perstiti persona relinquitur. Arguitur enim, quod a peccato discessura non fuerit, si adhuc super- stes esset persona defuncta. Canon aulem xxv Ancyranz synodi de quodam peculiariter est pro- nuntiatus, qui puellam sibi quamdam desponde- rat, οἱ repostea cum ejus sorore habita, pre- gnantem hanc fecerat. Deinde celebratis cum sponsa nuptiis, stuprata soror animi dolore mota laqueo vitam finierat. Itaque conscios in annos decem arcendos a communione,Patres statuerunt. Πολλοῦ γε δεῖ pe p Conscii vero sunt, faciuoris participes, non qui simpliciter rei notitiam habebant, et prohibere non poterant. Nam in nefariis actionibus non mi- nus illi, qui factum adjuvant, quam qui ejus aucto- res sunt, puniuntur. Canon vero undecimus. Ti- mothei Alexaudrini episcopi precipit, ut clerici, cum invitantur, minime nuptias adeant,si nefarias esse cognoscant, precum et oblationis causa.Tan- tum abest, ut votis sacris intervenientibi.s eos conjungere debeaut (20), qui nuptias hujusmodi contrahere volunt, ne participes alienorum pecca- torum flant.[ncestum matrimonium non confirma- VARLE LECTIONES. 38 φονεία. 99 ἀπωθῇ τῆς. 40 ἐπιμιχινόμενοι, 4M εἰ µή πω τάς, | NOTAE. (20) 1. 38. $ Idem Pollioni. D. ad |. Jul. De adult. 124 JUS CANONICUM 1272 tur. Ideoque si ante accusationem solutum sit, A ναῖκα υἱοῦ, fj υἱὸς el; Ὑυναῖκα πατρὸς, Ἴγον µη- posna remittitur. In nuptiis incestis per ignoran- tiam contractis, veniam dat tam Ecclesia, quam peccati correctio, Presertim, si nec dum qui eas accusavit. Qui se proprio sanguini miscent (91), sive parentes cum liberis, sive liberi cum parenti- bus, vel fratres cum sororibus, gladio puniuntor. Qui autem ex alio cognationis gradu invicem sibi stuprum intulerint, veluti pater nurui, vel filius uxori patris, hoc est, noverca, vel vitricus privi- gna, vel frater uxori íratris, vel patruus aut avunculus filis fratris aut sororis, vel filius fratris aut sororis, amit» vel matertere. vel qui duabus sororibus, aut matri externs ac il- lius filie sciens ita se miscet; his simul, et τρυιὰν, fj πατρῷὸς εἷς προγονὴν, fj ἀδελφὸς tfc γυ- ναῖκα ἁδελφοῦ, fj θεῖος εἷς ἀνεψιὰν, fj ἀνεφιὸς εἷς τὴν αὐτῆς θογατέρα, xal iv εἰδήσει οὗτοι 3 μιθνύ- θείαν, fj εἷς δύο ἀδελφὰς, fj el; μητέρα ξένην καὶ µενοι, τυπτόµενοι µῥινοκοπείσθωσαν, αὐτοί τε καὶ alc σωνεφθάρησαν. Οἱ πρὸς γάμον συναπτόµενοι ἢ ἄλλως σαρχικῶς συµφθειροµενοι ἐξάδελφοι, καὶ oi ἐξ αὐτῶν τικτόµενοι παῖδες καὶ µόνον, fj xxl πατὸρ καὶ υἱὸς πρὸς μητέρα Γεἱσιόντες] καὶ θυλατέρα, ἆ δύο ἀδελφοὶ εἷς δύο ἀδελφὰς, f δύο ἀδελφοὶ πρὸς μητέρα xal θυγατέρα, πρὸς τῷ ἸὙωρισμῷ καὶ τυ- πτέσθωσαν, Ὁ τῇ ἰδί συντέχνῳ fj ὀνόματι γέµου µιγνύμενος, ἥ καὶ ἄλλως λαθραίως συμπλεχόµενος, dua τῇ αὐτῇῃ ῥινοκοπείσθω. El δὲ ὕπανδρος εἴη, καὶ mulieribus, quas stuprarunt, verberalis, nares B τυµτέσθωσαν πρὸς τούτῳ. absciuduntor (22). Qui matrimonio conjunguntur, vel aliter complexu carnis sese stuprant patrueles, et ex eis prognali liberi dnntaxat, vel pater et filius cum matre ac filia, vel duo fratres cum duabus sororibus, vel duo fratres cum mare ac filia, preter separationem etiam verberantor (23). Qui cum sua commatre vel nomine conjugii, vel etiam aliter clam rem habet, una cum ea nares amittat. Quod si commater alteri viro nupta sit, hoc etiam amplius verberantor. De his qui matrimonio sibi covulant Deo consecratas. Canon quarte synodi decimus sexfus ait, virgi- nem, quae Domino Deo se dicaverit, itidemquesoli- tarium,non habere licentiam contrahendi nuptias. Quod si promissa violarint, a communione sacra segregandos. Tempus autem penitentie ipsorum, loci episcopus pro cujusque dispositione constituet, Nam et Gregorius ille Thologus ait : Si sponsiones erga homines facias firmat Deus interveniens, « Περὶ τῶν ἐπὶ 4ápap λαμθανόντων τῷ θεῷ ἄφιε- Ρωμένας » οις ' «nc 9' συνόδου κανὼν παρθίνον φησὶν ἄναθεῖσαν ἑαυτὴν τῷ Δεσπότῃ Ot, ὠὡσαύτως καὶ µοναζοντα, μὴ ᾖἆξεῖναι Ὑόμρ προσομιλεῖν» cb δὲ παραθαῖεν τὰ ὡμολογημένα, τῆς θείας ἀφορίεσθαι κοινωνίας. Τὸν δὲ χρόνον τῆς αὐτῶν µετανοίας ὁ κατὰ τόπον ἐπίσχοπος πρὸς διάθεσιν ἑκάστου οἶκο- νοµήσει, Φησὶ γὰρ καὶ ἡ θεολόγος Γρηγορίου φωνή * El γὰρ τὰς πρὸς ἀνθρώπους ὁμολογίας ἐμπεδοῖ θεὸς quantum periculum fuerit, si pactorum, 41689 cum µέσος παραληφθεὶς, πόσος 0 κίνδυνος div πρὸς αὐτὸν ipso Deo fecimus, violatores inveniamur? Canon aulem iv, synodi sexta, eum, quicum muliere Deo consecrata coit, sive scilicet illa sit virgo, sive vi- dua, abdicat officio, si sit clericus ; sin laicus, re- legat. Lex quidem aliam ponam infligit. Ceterum qua nunc dicturi sumus ex sequentibus hic cano- nibus, itaquidem damnavit rerum vicissitudo, non amplius ut in usu sint, sed exponantur tamen. Xv canon synodi quarte : Non ordinator, inquit, mu- lier diaconissa prius quam ad annum quairagesi - mum pervenerit. Que vero post ordinatiem con- tumelia gratiam divinam affecerit, et nuptiis sese tradiderit : tam ipsa percutitur anathemate,quam qui stupuri cum ea consuetuflinem habuit. Basilius magnus in canone XxIv : Licet, inquit, viro facto viduo nulla lex incumbit, qus» secundas ei nuptias prohibeat, excepta duntaxat pona digamorum : tamen eam mulierem, qu» viduarum in ordinem cooptata, deinceps nupserit, vitandam Apostolus statuit, nec alendam ab Ecclesia. Sexaginta vero amorum mulier, si secundas ad ἐθέμεθα «bv θΘεὸν συνθηκῶν, τούτων παραθάτας εὐρισκεσθαι; Ὁ δὲ δ τῆς ς συνόδου τὸν γυναικὶ µιγνόµενον ἀφιερωμένῃ θεῷ, εἴτε παρθένος εἴη δηλαδὴ, cite χήρα, χληρικὸν μὲν ὄντα καθερετ, Aatxbv δὲ ἀφορίζει. Άλλως δὲ ὁ νόμος χολάζοι. Τῶν μέντοι τοῖς ἕξης µῥηθησομένων κανόσιν, ἆπραξιαν μὲν à τῶν πραγμάτων χατεψηφίσατο µεταχολἡ, λε- γέσθω γε μήν, Ὁ ιε τῆς ὃ συνόδου χανὼν, Μη χειροτονε[σθῶ. φησὶ, γυνὴ διάκονος, πρὶν εἷς τεοσα- βαχοστὸν αὐτὴν xtv χρόνον, Tiv δὲ μετὰ τὴν χει- ῥροτονίαν sig τὴν θείαν ὑδρίσασαν Ὑάριν, xal γἐμν ἑαυτὴν ἐπιδοῦσαν, ταύτην τε ἀναθεματίζεσθαι, καὶ p? αὐτῃ στµφθαρέντα. 'O δὰ μέγας Βασίλειος kv τῷ κδ᾽ κανόνι, El καὶ ἀνδρὶ, φησὶ, χηρεύσαντι οὐδεὶς ἐπίχειται νόµος, ὃ χωλύων δευτερογαμεῖν, εἰ u$ τὸ τῶν διγάµων ἐπιτίμιον µόνον * ἀλλὰ γε τὴν τῷ τάγ- µατι τῶν χηρῶν καταλεγεῖσαν Ὑγυναῖκα, ὕστερον αμουμένην ἔκρινεν ὁ Απόστολος παρορᾶσθαι, καὶ μὴ τρέφεσθαι παρὰ τῆς ᾿Εκκλησίας. 'H μέντοι ἑξηχοντούτης εἰ πρὸς δεύτερον ἆπο- VARLE LECTIONES. 43 οὕτως, NOT E. (34) Basilic. lib. Lx, tit. 37, cap. 69. ex impe alicujus recentioris constitutionibus. (23) Dicti lib. et tit. cap. 70. (23) Cap. 71 ibid. 1273 GIUECO-ROMANUM. 1214 κλίνειε Ὑάμον, τῆς Χοινωνίας ἀποχλεισθήσεται, μέ- Α nuptiasrespiciat, excludetur a communione, donec yg ἂν τοῦ πάθους ἀποστῃ, τὸ ἐναγὲς τούτου µι- σήσασα καὶ ἀκάθαρτον. "El μέντοι πρὸ ἑξήχοντά φησιν ἑτῶν ταῖς χήρχις αὐτὴν ἀριθμήσομεν, ἡμέτερον τὸ ἔγκλημα, οὗ τοῦ Ὑυναίου. Οἱ ταῖς μοναζούσεις, fi ταῖς διακάνοις; fj ταῖς ἀσκητρίαις ἐνασελγαίνοντες, ὡς tiq τὴν νύµφην Χριστοῦ τὴν ᾿Εχκλησίαν ὑθρί- ζοντες, ῥινοκοπείσθωσαν αὗτοί τε, καὶ aic; οὗ- τοι συνεφθάρηῃησαν. Al χειροτονούµεναι διάκονοι el τολµήσαιεν κατχισχῦνχι την χειροτονίαν, προσοµι- λοῦσαι γάμῳ ἢ ἄλλῃ βίου πορἰφ 45, θανάτου γενή- αονται ἔνοχοι, xal τοῖς αὐτῶν µοναστηρίοις, f| ταῖς αὐτῶν ἐχχλησίαις αἱ αὐτῶν πειριουσίαι πρεσχκυρω- θήσονται * ol δὲ γηµαι καὶ φθεῖρχι αὐτὰς τολµήσαντες, ab hoc vitio semet abstinuerit, pi;vculumet impuri- latem ejus exsecrata. Quod si nosmetipsi ante an- num sexagesimum inter viduas eam retulerimus ; crimen nostrum est,non muliercule. Qui solita- riam vitam agentibus, aut diaconissis, aut pietatis exercitia tractantibus struprum ihtulerint ; velut in Ecclesiam Dei, que Christi sponsa est, injurii ; lam naribus ipsi priveutur, quam que strupri con- suetudinem cum eis habuerint. Diaconisse, 408 ordinantur, si aus: fuerint ordinationem de hone- stare, vel matrimonium, vel aliud iter vita se- ctando, morlis rez: fient, et monasteriis earum, vel earum ecclesiis, facultates. addicentur. Qui ὑπεύθυνοί slav ξίφει, xal τὴν οὐσίάν αὐτῶν τὸ δηµόσιον g aulem | ipsas uxores ducere, vel stuprare fuerint λήψεται. € Ότι οὐ δεῖ γάμους συναλλάττειν μετὰ αἱρετικῶν. » Ὁ μὲν ιὃ τῆς ὃ συνόδου κανὼν ὀρθοδόξους χλη- ριχοὺς αἱρετικαῖς συνάπτεσθαι γυνχιξὶ πάντη ἀπεί- ρηκε. Τῶν δὲ ἤδη συνφκηκότων τοὺς πτῖδας τῇ καθ- ολικῇ ᾿Εχκλησία χελεύει προσάγεσθχι, Καὶ εἰ μὲν ὑπὸ αἱρετικῶ, ἔτυχον βαπτισάµενοι, ὦν τὸ βάπτισμα τοῖς ὑγιῶς «φρονοῦσιν ἀπόθλητον, ἄνωθεν βαπτίζε- σθαι * εἰ ὃ οὖν, µόνῳ τῷ θείψ χρ'σθχι μύρρ. El 063 µήπω βαπτίσματος σφραγῖδι ἐνεσημάνθησαν, µηχέτι ὑπὸ αἱρετυκῶν βαπτζεσθαι. ᾽Αλλὰ μὴν μηδὲ ἵαμι- XX συνάπτειν τούτους αἱρετικοῖς, μήτε μὴν Ἰου- δαίοις, μ1θ) "Ἑλλησιν. Αἱρετικοὺς μὲν τοὺς τὸ καθ) ἡμᾶς δεχοµένους µυστήριον λέγω, ἔν τισι δὲ σφαλ- λομένους τοῖς ὀρθοδότοις. Ἰουδαίους δὲ, τοὺς χρι- στοχτόνους * xal Ἓλληνας, τοὺς AMA ἀπίστους xai εἰδωλομανίαν νοσοῦντας. El δ iow; ὁ αἱρετικὸς Ἡ 6 ἄπιστος συνθέσθαι τῇ ὀρθοδόξφ ἐπαγγέλλεται πίστει, τὸ μὲν συνάλλαγμα, φησὶ, προθαινέτω, i, δέ γε συνάφεια ὑπερτιθέσθω, µέχρις ἂν xal τὰ τῆς ἐπαγγελίας ἔργοις βεδχιωθῇ. Ταῦταε καὶ τῶν Ax- τίνων ποιεῖν εἰσπράστονται οἱ ὀρθοδόξους ἐγαγέσθχι qovx-xaq αἱρούμενοι. Οἱ δὲ μὴ πειθόµενοι τούτοις, κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑπόκεινται ' σὺν T" διχλύσει γὰρ τοῦ Ὑάμου καὶ ἐπιτιμῶνται οἱ παραδα. νοντςς. Ὁ δὲ τῆς ἐν Λαοδιχείᾳ δέκατος. Οὐ δεῖ, φησὶ, τοὺς τῆς ᾿Εκκλησίας ἁδιαφόρως πβὸς Χοινωνίαν γάμου τὰ ἑαυτῶν τέκνα συνάπτειν αἱρητικοῖς. Ὁ δὲ κα τῆς lv Καρθαγένῃ συνόόου τὰ τέχνα τῶν κληρικῶν ἐθνικοῖς, — fyouv ἀπίστοις, Ἡ αἱρετικος γαμικῶς ἀπαχορεύει συνάπτεσθχι. Ὁ δὲ δεύτερος τῆς ἕκτης συνόδου οὕτω κατὰ nux θεσπίει' Δῆ ἐξέσω ὀρθόδοξον ἄνδρα αἱρετικῇ συνάπτεσθχι χυναικί * μήτε μὴν αἱρετικῷ viol γυναῖκα ὀρθόβοζον συζεύ- γνυσθχι, αλλ) εἰ καὶ φανείη τι τοιοῦτον ὑπό τινος τῶν ἁπάντων Ὑενόμενον, ἄκωρον ἡγεῖσθαι τὸν Tá- μον, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθαι συνοικέσιον. Οὐ γὰρ χρὴ τὰ ἄμικτε μινύναι, οὐδὲ τῷ προθάτφ λύκον συµπλέκεσθαι, xal τῇ τοῦ Χριστοῦ µερίδι τὸν τῶν ausi : gladii penam merentur, et facultates eorum liscus accipiet. Nuptias cum herelicis non esse contrahend.is. Canon rv synodi quartz vetat, nec clerici orlho- dovi cum mulieribus hereticis ullo modo matri- monia contrahant. Eorum vero liberos, qui jam eodem in contubernio vixerint, ad Ecclesiam ca- tholicam adduci jubet. Ac si quidem ab hereticis jam baptisati fuerint, quorum baptismew sanain sententiam sequentibus rejiculum est,denuo bapti- sari: sin autem, unguento sacro duntaxat ungi. Quod si necdum sigillo baptismaiis signati, non amplius ab hereticis eos baptisandos esse. Quin C eliam ne conjugia quidem hos contrahere debere cum hereticis, nec cum Judais, nec cum paganis. Hezrelicos appello, qui fidei nostrae mysterium qui- dem amplectuntur : sed in quibusJam ab ortho- doxis aberrant : Judaeos, Christi parricidas : paga- nos, qui manifesto sunt increduli, et in sane cultu idolorum infecti. Quod si forte vel hareticus, vel incredulus quispiam, ad fidem orthodoxam acces- surum se polliceatur; ipse quidem, inquit, contra- cius procedat : sed copulatio matrimonia tantis- per extrahatur, donec praemissa factis confirmala fuerit. Α Latinis etiam, ut eadem hac faciant, ex- igilur; si qui eorum orlhodoxas uxores ducere velint. Qui autem his non obtempe:anl, ponis canonicis obnoxii sunt, Nom preter solutionem matrimonii,violatores etiam puniuntur. Laodicend vero synodi decimus canon : Ecclesie consorles, inquit, indilferenter liberos suos ad matrimonii Societatem cum hierelicis copulare non oportet. Canon xxi concilii Carthaginieusis, nc liberi cleri- corum cum paganis, hoc est, infidelibus, aul hazere- licis matrimonii lege conjungantur, prohibet, Se- cundas autem sexta synodi,sic ad verbuin sanc:t : Non fas sit, ul cum herelica muliere vir orthodo- ius matrimonium coeat: nec ut herelico viro mulier orthodoxa nubat. Imo, si visum fuerit ali- quid hujusmodi a quocunque factum, irrito ducan- VARIA LECTIONES., 85 πορείᾳ. 4275 JUS CANONICUM. 1216 tur nuptis, et nefarium matrimonium distrahatur. Α ἁμαρτωλῶν κλῆρον. Av δὲ παραθξ τις τὰ παρ Quippe non miscenda misceri non debent,neclupsus cum ovicula copulandus, nec cum portione Christi sors peccatorum. Si qvis aulem a nobis definila transgressus fuerit, segregatur. Quippe si secun- dum legem civilem (24), matriraonium definitur esse societas et consortjum divini ac humani juris, quomodo consentire queant inter se, qui de maxi- mis animi dissident affectu ? qui contraria circa fidem sentiunt ? Quapropter etiam post nefarii ma- trimonii diremp!um, transgressores vult poa segregationis, affici. Et hec quidem de iis, qui jam matrimonio copulati sunt, una parte decretis hz- relicis addicta, altera rectam fidem colente. Quod si ulraque pars, inquit, cum ab initio coirent et in matrimonium, ab orthodoxorum aliena cctu erat ; deinde una veritatem agnovit, altera tenebris im- pietatis adhuc serviente : non propterea matrimo- nium dissolvetur, quemadmodum in epistola prima ad Corinthios magnus ille Paulus statuit. Quippe si fidelis uxor cum infideli marito cohabitare velit, vel e contrario, vir fidelis cum infideli muliere;ne distrabuntor. Quippe sanctificatus 65! maritus infi delis in muliere, ac vice versa. Vide tamen, quo pac!o divinus hic Apostolus quasi condescensione quadam utens. Si pars fidelis, inquit, infileli co- habitare velit. Quo fit, ut si cohabitare nolit, matri- monium sine dubio solvendum sit. Persuasus autem ipse sum hec fuisse principii, et quasi pri- ἡμῶν ὁρισθέντα, ἀφοριζέσθω. El γὰρ κατὰ τὸν πολι- τικὸν vduov γάμος ὀρίζεται κοινωνία καὶ συγχλήρω- σις θείου τε χχὶ ἀνθρωπίνου δικαίου, πῶς ἂν συμθαῖεν ἀλλήλοις οἱ περὶ τὰ µείζω διαφερόµενοι τῇ τῆς ἁν- χης διαθέσει, τἀναντία φρονοῦντες περὶ την πίστιν; Ai καὶ μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀθεμίτου γάμου, καὶ ἀφορίζεσθαι τοὺς παραθαίνοντας ἀξιοῖ * ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶλ γαμικῶς τὸ νῦν εἶναι συναπτοµένων, καὶ τοῦ μὲν ἑνὸς µέρους αἱρετικοῖς προσανέχοντος δόγµασι, θατέρου δὲ τὰ τῆς ὀρθῆης πρεσθεύοντος πί- στεως. El δὲ καὶ ἄμφω τὰ µέρῃ, φησὶν, ὅτε γαµικως, συνῆλθον τὸ ἐξαρχης, τῆς τῶν ὀρθοδόξων ἡλλοτρίωντο μοίρας εἶτα τὸ μὲν ἀπέγνω τὴν ἀληθειαν, θάτερον p τῷ σχοπῷ τῶς ἀσεθίας εἰσέτι δουλεύει, οὐ παρὰ τοῦτο τὸ συνοικέσιον διχλυθήσεται. "ac ἓν τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτῃ ὁ μέγας διορίζεται Παῦλος ' ei γὰρ αἱρεῖται τῷ ἀπίστιῳ συνοιχεν ἡ πιστή, f τοὐναντίον ὁ πιστὸς τῇ ἀπίστῳ, ga» χωριζέσθω : ἡγίαστχι γὰρ ὁ ἄπιστος ἀνλρ ἐν τῇ γυναικὶ xal τὸ ἔμπαλιν. Πλην 8px ὅπως xai ὁ θείος ᾿Απόστολος συγκαταθἁσει χρώμενος. El αἱρεῖται, φησὶ, τὸ πιστὸν µέρος συνοικεῖν τῷ ἀπίστῳ. "Here εἰ μὴ αἱρεῖτει, ἀναμφιθόλως ὁ Ὑάμος λυθήσετχι. Πέπεισμαι δ' ὅτι τῆς ἀρχῆς Tv ταῦτα, καὶ τῶν προοιµίων τοῦ κπρύ- γµατος. Τὸ δὲ σήµερον ἔχον, πῶς olóv τε Ἰουδαῖον, ἡ ᾽Αγαρηνὸν βαπτισθέντα συνοικεῖν ἔτι τῇ ἀδαπτί- ctp, fj τὴν βαπτισαμένην τῷ μὴ πιστεύσχντις Καθα δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ πατριάρχου Ὑέγονε θεοδότου. Βυχι- mordiorum praedicationis. Hodiernam vero faciem c νάτωρ γὰρ βασιλικὸς βαπτισθεὶς, πατριαρχικῷ Ἱράἀµ- rerum quod attinet, qui fieri potest, ut Judzus, vel Agarenus baptizatus, cum non baptizata uxore amplius habitet, vel baptiza'a cum eo, qui fidem nostram non est amplexus ? Quale quiddam patri- archi Theodoti tempore contigit. Nam buccinator quidam imperatorius baptizatus, scripto patriar- chali separatus fuit ab uxore, qu: non volebat oblemperare marito, multum eam obsecranti, pie- tatis ut professionem amplecteretur. Canon vero xxxi Laodicenz: synodi : Non oportet,inquit,omni cum hzrelico matrimonium contrahere, nec filios vel filias nuptum collocare, melucntes, ne pravam ipsorum sententiam addiscamus : sed ila potius rem agemis,si futupum polliceantur, ut Christiani fiant. Quod hic dicitur, Non oportet omni cum hz- retico, tantumdem est, ac si dicas, Nullo cum ha- relico. Peculiaris enim hzec Scripturz sacre lo- quendi ratio est, velut in hoc : Absit a t- metus, ματι διεζύγη τῆς γυνχικὸς ud πειθοµένης τῷ ἀνδρι, πολλὰ παρακαλοῦντι τὰ τῆς εὐσεδείας ἑλέσέαι. Ὁ δὲ τῆς ἓν Λποδικεί λα, Οὐ δει, φησι, πρὸς πάντα αἱρετικὸν ἑ «ιγαμίαν ποιεῖν, οὐδὲ υἱοὺς διδόναι Ἡ θυγατέρας, δέει τοῦ μὴ τὴν ἐκείνων «κακολοτίαν μεταμαθεῖν ᾽ ἀλλὰ μᾶλλον λαμθάνειν, εἴγε ἐπαγγέλ- λειεν τὸ χριστιανοὶ γενέσθαι. Τὸ δὲ, Οὐ δεῖ πρὸς πάντα αἱρετικὸν, ἀντὶ τοῦ, πρὸς οὐδένα. ἸΙδίωμα γάρ ἔστι Γραφικὸν, ὡς τὸ, Mà φοδοῦ, ὅταν πλου- τήστι ἄνθρωπος. Ότι οὐκ iv τῷ ἀποθνήσχειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντε Οὐ γὰρ οἴόν τε xal τινα λαθετν. Καὶ ἀλλαχοῦ * Μὴ γὰρ µαταίως ἔχτισχς πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων ; Οὐ γάρ εἶσι καὶ ob µατχίως Χτιαθέντες. ᾿Ασεθὲς γὰρ τοῦτο νοµίζειν. M3 λεμ2α- νέτω, Ἰουδατος Χοιστιανὴν, μήτε Χριστιχνὸς Ἰου- δαἰχν, μήτε αἱρετικὸς καὶ ἀλλότριος τῆς πίστεως Χχτά τινα πρόφχσιν Χριστιανοῖς πρὸς Υάμον duv- απτέσθω. cum homo dives sit. Quia cum moritur, non auferet omnia. Quijpe lieri non potest, ut auferat aliqua. ltem alibi. Non enim frustra co .didisti omnes filios hominum. Quippe non eliam aliqui sunt, qui frustra sint conditi. Nam impium fnerit, lioc existimare. Judaeus Christianum non ducat uxorem, nec Christianus Judzam ; nec hereticus et alienus a fide cum Christianis ex ulla occasione matrimonium contrahat (25). : Quibus ex causis matrimonium solvatur. De matrimonii solutione multis in locis multe € Ὁ γάμος ἐκ ποίων αἰτιῶν λύειαι 44. » Περὶ της τῶν γάμων διαλύσεως iv πολλοῖς τόποις ὁ VARUE LECTIONES. ^ 44 αἱ αἰτίαι, ὃν ἃς χωρίζεται 3 ovi, τοῦ Ἀνδρός... NOTAE. . (24) Ἱ. 1 D. De rit nupt. (25) |, 6. C. De Judcis et colic. 1271 GRJECO-ROMANUM. 1278 πολὺς διέξεισι νόμος. Τελικώτερον δὲ 4 Ἰουστινι- A legestractant.Sed perfeetiusNovellaJustiniana,que άνειος νεχρὰ, ῥητῶς τὰς αἰτίας ἐκτιθεμένη, δι ἃς ὁ &vhp f ἃ γυνὴ ῥεπούδιον δύναται πέμπειν. ᾖἤτοι ἀποστάσιον τῷ ὁμοζύγῳ, καὶ τὴν προῖκα ἆποχερ- δαίνειν, Φυλαττομένης τῆς bm αὐτῇ δεσποτεἰας τοῖς Ex τοῦ αὐτοῦ γάμου πχιοὶν, fj παίδων οὐκ ὄντων, ἀπολαύειν καὶ τῆς δεσποτείας τὸ ἀναίτιον πρόσωπο», El γὰρ xal πάλαι τοῖς ἀνθρώποις ἑξῆν καὶ ἐκ τῶν παλαιῶν νόμων xxl ἐζ ἔθους μακροῦ ἀναιτίως λύειν τὰ συνοικέσια, ὥστε λέγειν τὸν ἄνδρα τῇ ὁμοζύγῳ * « Γύναι, πράττε τὰ σά » * xxl ταύτην ἐκείνῳ * 4 Avtp, πραττε τὰ ci. » Καθὰ O3 xal τοῖς τῶν Ἑδραίων &v- ὃράσι πάλαι νενοµοθέτητο, βιθλίον πέµπειν ἀποστα- σίου τῇῃ Ύνναιχι' ἀλλὰ τονύν εἶναι τοῦτο παρὰ ριστιανοῖς ἀνῄρηται. Αἰτίχι δὲ πρὸς τῶν εὖσεθῶν ἠρίθμηνται βασιλέων ὀνομαστὶ, δι᾽ Ac xxl µόνας τὸν άμον ἔξεστι διαλύειν, xxi μιᾶς ἄνευ ἐκείνων, ἀθέ- µιτον διασπᾷν, α. Καὶ ὁ μὲν &vhp πέµπει ῥεπουδιον τῇ γυναικὶ, xal την προῖκα ταύτης ἀποχερδαίνει, ὡς εἴρητχι διὰ τὰς αἰτίας ταύτας. B'. El συνοιδὲ τινας ἡ γυνη τῇ βασιλείᾳ ἐπιδουλεύον- τας, καὶ τῷ ἰδίῳ μὴ ἐφανέρωσεν ἀνδρί. Υ.. El κατηγορία µοιχείας κατὰ τῆς γυνχικὸς γέ- νοιτο, xal κατὰ τοὺς νόμους ἀπελεγχθείη µοίχευθῆναι αὐτήν. δ', Ἐὰν οἰἱῳδήποτε τρόπῳφ τῇ ζωῇ τοῦ ἀνδρὸς bmi- θουλεύσῃ, fj ἄλλοις τοῦτο ποιοῦσι συνειδεῖκ, τούτῳ μὴ φανερώσῃ, & . 'Exv ἀνδράσι ξένοις παρὰ γνώμην τοῦ ἀνδρὺς συµ- ποσιάζει Jj συλλούεται. G .'Eàv ἔξω τοῦ οἴχοι, µένῃ παρὰ γνώμην τοῦ àv- δρός. El µή που τυχὸν παρὰ τοῖς Ἰδίοις γονεῦσιν * à αὐτὸς χωρὶς τῶν εἰρημένων αἰτιῶν ἐξωθήσῃ, καὶ Ὑογέων αὐτῇ μὴ ὑπαρχόντων, Ez τὴν vóxtx διχ- θιράσῃ. D. ᾿Κὰν ππικοτς, fi θεάτροις, Ἡ χυνηγίοις 4ὔ παρχ- Ἠένηται ἐπὶ τῷ θεωρῆσχι, ἀγνοοῦντες fj χωλύοντος τοῦ ἀνδρός. Τὸ μέντοι Γραφικὸν τὸ λέγον μὴ ἐπιστρέφειν την μοιχευθεῖσαν πρὸς τὸν ἑχυτῆς ἄνδρα, περὶ ἀν- δρὸς νόει, μὴ θέλοντος ἐναλαθέσθαι ταύτην, El γὰρ συγχωρεῖ τὸ ἔγχλημα ὁ ἀνὴρ, ἀκωλύτως αὐτὴν ἐντὸς διετίχς ἀναλχμθάνει, χατὰ τὴν Ἰουστινιανοῦ νεχρὰν, καὶ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ. Ἡ δὲ rov πέµπει ῥεπούδιον τῷ ἀνδρὶ, διὰ τὰς αἰτίας ταύτας, δυναµένη ἀναλαθεῖν τήν τε ἑαυτῆς προῖχα, καὶ τὴν διὰ τοὺς γάμους δωρεὰν τοῦ ἀνδρὸς, ὁμοίως τοῖς πχισὶ φυλαττοµένης της ἐπὶ τῇ δωρεᾷ δεσποτείας, fj παίδων οὐκ ὄντων, ἔχειν καὶ τὴν αὐτῆς δεσποτείαν. α. Εάν τι κατὰ τῆς βασιλείας ἢ αὐτὸς βουλεύση- diserte causa exponit (26.20), ob quasmaritus aut uxorrepudium conjugi mittere potest, acdotem lu- crari, proprielate tamen ejus susceptis ex eodem matrimonio liberis s :lva ; vel liberis nullis existen- tibus, expers culpz persona proprietate quoque frui potest. Nam olim licet mortalibus permissum erat tam ex priscis legibus, quam longa consuetudine, matrimonia impune solvere, ut scilicet vir conjugi diceret 30): Ucor tuas ipsa res tibi agito: ac vicissim hzc illi: Tuas, marite, tibi agito : quemadmodum apud Hebraos etiam olim lege receptum erat, ut uxori libellum repudii maritus mitteret : tamen ut nunc comparate res sunt, apud Christianos hoc abrogatum est. Causas vero nominatim enumerat» sunt religiosis imperatoribus ob quas solas matri- monium solvere licet, cum absque harum una, nefarium sit dirimi. | Λο maritus quidem uxorirepudium mitt, et dotem ejus lucra:ur, uti dictum est, propter has causas: 2. Si quibus adversus majestatem principis ineuntibus, consilia mulier conscia sil, idque marito suo non palefecerit. 9. Si adulterii mulier accusata, el secundum leges adulterii convicta fuerit. 4. Si quocunque modo vite mariti fuerit insi- diata, vel cum aliis id molientibus esset conscia. c marito non patefecerit. 5. Si contra mariti voluntatem cum viris ex ra- neis compotet, aut lavet. 6. Si contra marili voluntatem extra domum ma- neat, nisi forleapud suos parentes, vel ab ipsomet absque causis indicalis expulsa, parentibus ei nul- lis exsistentibus, foris noclem transegerit. 1. Siad circenses, vel spectacula, vel arenam (31) accedat spectandi causa, ignorante vel prohibente marito. Ceterum scripturz dictum illud, quo traditur, adulteriu pollutam ad maritum suum non redire de marito intellige, qui eam non vult recipere. Quippe si ivaritus crimen condonat, citra prohibi- tionem intra biennium eam recipit. secunduin no- vellam Justiniaui (32), et Leonis illius sapientis. Uxor autem marito repudium mittit propter has causas, cum et dotem suam, el donationem viri propter nuptias, recipere possit, liberis consimi- liter in donatione couservanda dumi::io sive pru- prietate, vel liberis non exstautibus, etiaur doini- nium ejus habere. 1. Si adversus majestalem principis vel ipse VARLE LECTIONES. 4S Κυνήγιον λέγει τόπον, ἔνθα τὸ παλαιὸν ἐθηριομάχουν, NOTE. (26-29) Vovella axvr, cap, 8. ($0) 1. 2. D. De dívort. (341) Arenam vocat locum in quo cum bestlis olim pugnabant. (39) Novella 134. c. 10, 8 Adulteram. 499 JUS GKNONICUM 1280 quid molitus fuerit, vel aliquibus molientibus ipse À ται, f, τοῦτο τισι βουλευομένοις συνειδὼς, μὴ Φφανε- conscius, id principi nom patefecerit vel per se, ρώσῃ τῇ βασιλείᾳ fj δι ἑαυτοῦ, ἢ δι οἰουήποτε vel per quamcunque personam. προσώπου. 2. quocunque modo πο conjugis insidiatus — f'. Ἐὰν οἰφδήποτε τρόπῳ ἐπιθουλεύσι τῇ ζωῃ τῆς fuerit. γυναικός. 9. Si pudicitie conjugis insidias struens, aliis — ^ 'E&v τῇ της γυναιχὸς σωφροσύνῃ ἐπιδουλεύων, eam stuprandam tradere conatus fuerit. ἄλλοις αὐτὴν εἰς τὸ µοιχευθηναι ἐπιχειρήση προ- δοῦναι. 4. Si maritus, uxore adulterii accusata, rem ΠΟΠ ὃ. ᾿Εὰν κατηγορήσας αὐτῆς ὁ ἀνὴρ ἐπὶ µοιχείᾳ, probaverit. μὴ ἀποδείξῃ. 5. Si alia cum muliere coeat in eadem domo, ε. ᾿Εὰν ἑτέρᾳ συνεισέρχηται γυναικὶ iv wp αὐτῷ vel eadem civitate, ac monitus ab uxore, vel pa- rentibus ejus, vel quovis alio, non velit abstineri. Iu his non solum donationem ante nuptias mari- οἴχω ἢ τῇ αὐνῃ πόλει, καὶ ὑπομνησθεὶς παρ αὐτῆς à τῶν γονέων αὐτῆς, fj δι οἰουδήτινος ἑτέρου, ἀποσχέ- σθαι μὴ βούληται, "Exi τούτοις μὴ µόνον την πρὸ Ύαμου δωρεὰν ὁ tus loco ρῴΠ8 amittit, verum etiam trientem reli- Β ἀνὴρ ζημιοῦται, ἀλλὰ xal ἕτερον τρίτον ἐκ τῆς ἄλ- quarum ipsius facultatam ; preterquam quod eas nc αὑτοῦ περιουσίχς, καὶ τὰς τιμωρίας ἀφίτια- quoque ponas sustinet, quas ipsa mulier erat |a- ται 40, àc ἔμελλεν ἡ γυνὰ χαταδικαζεμένη. Dv οὔτε tura, si condemnata fuisset. Non tamen aut mulier ^ yovà αὐτονόμως ἀναχωρεῖν δύναται τοῦ ἀνδρὸς, arbitratu suo divertere potest a marito, aut mari- οὔτε οὕτος ἐχείνης, χωρὶς κρίσεως καὶ ψήφου τῶν tus ab ipsa, sine judicio et sententia judicum : di- δικαστῶν * ὡς διάφοροι τοῦτο Ossmifoumw Ἴουστι- verse Justiniani Novelle statuunt. Ac propterea wzvoó vezpaí, Διὰ τοῦτο ὁ γαµήσας τὴν μὴ οὕτως &xo- qui ducit uxorem non ita diremptam, adulterium committit. Solutio matrimonii citra penam, deque matri- monio quod exercitationis pie causa solvitur. Absque pera matrimonium solvitur (33), cum elapso triennio, maritus cum*uxore coire nequit, licet ipse divortium fieri nolit: manentem penes virum donatione ante nuptias, nec quidam sua- rum rerum ponz loco amittente. Solvitur etiam matrimonium, cum 134) altera pars exercitio sacro se dedit, ad viam meliorem transiens, et vitam in puritate degendam eligens. Tunc enim tam virum, quam mulierem, ad praclariora se conferente n, divertendi potestatem habere jubemus, 'exiguo quodam desertz parti solatio relicto. Quidquid enim contrahentes pacti sunt, ut a morte lucro alterius cederet; id habere oportet ab altero desertum, sive vir, sive mulier sil : quando οἱ ipse. quantum quidem attinet conjngem, mori videtur ; alterum iter vite cum altero commu'ans. Etenim tonsura recte fil etiam alterutro conjugum λυθεῖσαν, μοιχᾶται. « Λύσις γάμου ἀζήμιος, xal περὶ τοῦ OU ἄσκησιν λυο- µένου γάμου 47, » Αζημίως δὲ Ἀλύεται γάμος, ὅτε τριετίας παρ- ελθούσης ὁ &vio οὐχ olo; τε sl» συνιέναι tà Υα- μετῃ ' εἰ xal αὐτὸς τὴν διάζευξιν οὐχ αἱρεῖται, µενούσης παρὰ τῷ ἀνδρὶ τῆς πρὸ τοῦ γάμου δωρεᾶς, μηδὲν οἴχοθεν ζημιουμένῳ. Λύεται γάμος xal ὅταν ἄσκησιν θάτερον ἔληται τῶν μερῶν, πρὸς τὴν ἐπὶ τὰ κρείττω μετεαθαῖνον ὁδὸν, καὶ τὸν 46 ἀμείνω βίον αἱροίμενον,. Τηνικαῦτ« γὰρ κχελεύομεν, παῤῥησίαν εἶναι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ πρὸς τὰ βελτίω 49 μεῦ- ισταμένου, διχλύεν τὸ σωνοικέσιον, µετά τινος βραχείας ὑπολιμπανομένης τῷ καταλελειμμένῳ παρα- μυθίας, "Orto γὰρ ἂν συμφωνήσειεν οἱ συµθάλλοντες ἀπὸ τελευτῆς γενέσθαι χέρδος, τοῦτο ἔχειν δεῖ τὸν κα- ταλελειμμένον παρὰ θατέρου, εἴτε &vhp, tits γυνλ Χχθεστήκοι, Διὸ 50 xal οὗτος, τόγς ἐπὶ τῷ συνοική- σαντι, δοκεῖ τελευτᾷν, ἑτέραν ἀνθ ἑτέρας βίου πορείαν ἑλόμενος, Ἡ Υὰρ ἀπόχκαρσις xxi ἄκοντος invito. Dicimus etiam, bona gratia fleri divortium. θατέρου τῶν ὁμοζύγων γίνεται ἀσφαλῶς. Καὶ λέγο- Persona quoque derelicta potest aliud ad matriino D μεν, ἀγαθῇ χάριτι τὴν διάζευξιν qivestüzt. Καὶ τὸ nium accedere, Sed hoc uxori espiscopiord natinon est datnm. Ideoque cum ejus cousensu fieri ordi- na'ionemoportet,atque itlasequi tonsuram rjuscitra recusalionem Solvitur eiiam matrimonium (35), cum maritus aut uxor in captivitatem venerit, ac per quinquennium non constet, num vivat. Si vero preeler statutas, inquit, anobis cau-asausi περιλειφθὲν πρόσωπον δύναται πρὸς ἑτέραν συζυγίαν ἐλθεῖν. ᾽Αλλὰ τῇ τοῦ χειροτονηθέντος ἐπισκόπου «Ὠναικὶ τοῦτο o) δέδοται. Καὶ διὰ τοῦτο μετὰ συν- αινέσεως αὐτῆς δεῖ Ὑίνεσθαι τὴν Χχειροτονίαν, καὶ οὕτως ἐπεκολουθειν ἀπχραιτήτως τὴν ταύτης ἀπόὸ- Χχραιν. Λύεται γάμος καὶ ὅταν αἰχμαλωτος γένηται ὁ &vho, fj à Ἱωνή ἄνηλον ὃν ἐπὶ πενταετίαν, si VARLE LECTIONES. 46 ὑφίστατιι. AT αἱ αἰτίαι, δ' ἃς χωρίζεται ὁ ἀνὴρ τῆς γυναικός. 45 ἓν ἀγνεφ. 49 μεισταμένμ. 50 διότι. ΝΟΤΑ. 33i Νογοί]α΄39, cap. 6. En D. novel. c. 30. (35) D. novel. 22, cap. 7. » 1304. GRSOO-ROMANÜM. 1984 Qh. El δὲ παρὰ τὰς ὑφ' ἡμῶν, φησὶ, διωρισµένας A quidam fuerint matrimonium solvere : jubemus αἰτίας τολμήσουσἰ τινες διαλύειν τὸν vdpov, κε- λεύοµεν, sl μὲν κατιόντας ἔχοιεν slve ἐξ αὐτοῦ, εἴτε «ἐξ ἄλλου γάμου, τὰς αὐτῶν οὐσίας ἐκείνοις δίδοσθαι, καὶ αὐτοὺς εἰς µοναστήριον (06)..... δίδοσθαι Ex τῆς εὐσίας αὐτῶν. El δὲ μὴ ἔχοιεν κατιόντας, ἀλλὰ ἀνιόντας. τούτους τὸ τρίτον µέρος τῆς οὐσίας αὐτῶν λαμθάνειν, εἰ μὴ τῇ λύσει τοῦ γάμου σωνῄνεσαν, El δὲ µήτε ἀνιόντες, μήτε κατιόντες εἷεν, κελεύομεν πᾶσαν τὴν οὐσίαν τοῖς µοναστηρἰοις, οἷς ἐνεθλήθη- σαν, δίδοσθχι. ᾽Αλλὰ xal τοὺς τὰ τοιαῦτχ συντιθέντας ἀθέμιτα συµθόλαικ κελεύομεν ταῖς εἷς τὸ σῶμα ποιναῖς ὑποθάλλεσθαι. Καὶ εἷς ἑξορίαν πέμπεσθαι, El δὲ οἱ τὸν γάμον λύειν ἐπιχειρήσαντες βουληθεῖεν πάλιν ἑαυτοῖς συνελθεῖν, πρὶν ἂν ἐμθληθῶσι µο- ναστηρίοις, ἄδεια τούτοις δίδοται παρ ἡμῶν, καὶ τὰς προειρηµένας ποινὰς συγχωροῦμεν αὐτοῖς καὶ τὰς Ἰδίας ἔχειν περιουσίας, Tou ὃ ἑνὸς προσώπου θουλομένου τὸν Ὑάμον ἀνακαλέσασθαι, si µη συν- αινέσεις xal τὸ ἕτερ, κατὰ τοῦ p βουλομένου κρατεῖν τὰς ποινάς, Taura δὲ κελεύομεν Ὑίνεσθαι καὶ χατὰ Ἀπρόνοιαν τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισχήπων El δὲ κατὰ συναίνεσιν ἁμφοτέρων τῶν μερῶν, Tj κατ ἔρωτα σωφροσύνης λυθείῃ Ὑάμος, κελεύομεν εὐθὺς ἑκάτερα τὰ µέρη προσέρχεσθαι τῷ µονήρει ap, ἀζημίων δηλονότι φυλαττοµένων αὐτῶν. El δέ τις τούτων fj γάµῳ προσέλθοι, f| πενίφ περιπέσοι, τὴν πᾶσαν αὐτοῦ περιουσίαν οἱ παῖδες λήψονται ΄ el δὲ παῖδας οὖκ ἔχει, τὸ δημόσιον αὐτὸν διαδέξεται., Ὁ ἔθ' τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών El ἀναγνώστης, siquidem habeant descendentes vel exhoc ipso, vel exalio mairimonio, ut iis ipsorum facultates dentur, etin mononasterium ipsi... ex ipsorum bonis tri- buantur. Sin descendentes nullos habeant, ut ii tertiam bonorum partem consequantur, si solutioni matrimonii non consenserint. Quod si nec ascenden- tes, nec descendentes exstent: jubemus omnia bona monasteriis, inque conclusi fuerint, attribui. Quin etiam hzc instrumenta nefaria conficientes, sub- jici ponis corporalibus, et in exsilium m.tti prsci- pimus. Sin autem ii, qui divortium facere conati fuerunt, rursus in matrimonium coire voluerint antequam in monasteria missi sint, id agendi li centiam ipsis concedimus, et predictas penas eis remittimus, adeoque facultates suas retinere pote- runt. Át una persona matrimonium revocare vo- lente, si altera quoque persoua nou consenserit, adversus eam poene ratesint, que renuit. Hzic.au- tem fleri jubemus interveniente providentia reli- giosissimorum episcoporum. Quod si per consen- sum utriusque partisvelamorepudicitite matrimo- nium solutum fuerit : jubemus, ut statim utraque pars ad vitam solitariam accedat, ita quidem ut a penis immunes maneant. Quod siquis eorum vclad alias nuptias convolarit, vel in paupertatem inci- derit : omnia ipsorum bona liberi accipient. Sin liberi nulli exstent, fiscus succedet. Caeterum Lxix Basilii magni canon: Si lector, inquit, cum desponsa sibi muliere antecelebratas nuptias coie- φησὶ, τῇ αὐτοῦ μεμνηστευμένῃ πρὸ τοῦ Ὑάμο rit, etiam ipsa consentiente, ad annispatium segre- µιχθείη, κἀκείνης τοῦτο ἑλομένης, ἐπ᾽ ἐνιαυαὸν galur, et ad lectoris quidem munus redit, sed ma- ἀφοριζόμενος εἰς τὸ ἀναγινώσχειν πάλιν ἐπάνεισν, — joremad gradum non provehitur. Sin absque spon- εἷς µείζονα μὴ προχόπτων θαθµόν. El δὲ µνηστείας — salibuscum mulierecopnsuetudinem habeat, tametsi χωρὶς συνέλθοι γωναικὶ, καὶ εἰ λαδεν αὐτὴν εἰς — forte verbis et significarit, se illam ducturum uxo- γυναῖκα λόγους ἴσως μετ αὐτῆς ἐποιεῖτο, καὶ τῆς Tem: eliam ministerio lectoris excidit. Quod si τοῦ ἀναγνώστου ὑπηρεσίας ἐκπίπτε, El δὲ ὑπηρί- minister sive diaconus hoc altero vitio deliquerit, της τοι ὑποδιάκονος τῷ δευτέρῷ πάθει ἁλοίῃ, τής ministerio suo prorsus ejicitur. Nonus autem ὑπηρεσίας ἐχθάλεται τελέως, Ὁ δὲ ἕννατος τής G 5θΧΗΘ synodi canon eum, qui alteri desponsam in συνόδου, τὸν sic Ὑάμον κοινωνίαν ἀγόμενον τὴν matrimonii consortium asciscit, adhuc iilo super- bvipp µμεμνηστευμένην, ἔτι τοῦ μνηστευσαµένου Stile, qui sponsalia contraxit; crimini adulterii περιόντος τοῖς τῆς µοιχείκς ὑποθάλλει ἐγκλήμασιν. — subjicit. Quod si non matrimonii lege, sed Scer- El δὲ μὴ γαμικῶς, ἀλλὰ πορνικῶς μετὰ τοιαύτης tando cum tali quispiam rem habuerit, tum ipse τις αυµφθαρείη, xal οὗτος ὡς μοιχὸς τιµωρεῖται, D tanquam adulter, tum mulier ut adultera punitur : xal ἡ 4ovh ὡς µοιχαλίς. Ὁ δὲ τὴν µνηστείαν ἀγνοῶν, qui vero sponsalia celebrata ignorabat, tanquam ὡς πάρνος. ε Περὶ µνηστείας. » Τὴν γὰρ µνηστείαν οἱ νοµοθέται ὀρίσονται, µνή- µην καὶ ἐπαγγελίαν τῶν μελλόντων γάμων, Καὶ ὁ μὲν Μωσαΐχος νόµος Oc γάμον τὴ) µνηστείαν ἔλο- γίζετο. Καὶ ὁ τὴν ἄλλῳ μεμνηστευμένην φθείρων, ὡς μοιχὸς ἐκολάζετο, Καὶ ἐπειδὴ τὰ τῆς µνηστείας αὐτοῖς συνήρµοττε σύμθρλα, καὶ γυναῖκα τὴν µνη- στὴν προσαγορεύε. ᾿Ἐταπείνωσε Ὑὰρ, φησὶ, τὴν scortalor. De sponsalibus. Sponsalia (37) namque juris auctores deficiunt, mentionem et promissionem futurarum nuptiarum. Ac lex quidem Mosaica matrimonii loco sponsalia habebat. Et qui desponsam alteri vitiabat, tan- quam adulter puniebatur.Sponsalium quoque sym- bolis datis, sponsa nomen uxoris accipiebat. Hu- miliavit, inquit, uxorem proximi: hoc est, spor- NOTE. (36) Sic restitue : εἷς µοναστήριον ἐμθάλλεσθαι, καὶ τοῖς µοναστηρίοις τέσσαρας οὐγκίας δίδοςται Ex ipsi conjiciantur, εἰ monasteriis τῆς xal ἕτερα * uncie quatuor ex ipsorum, etc. (31) 1. 1 D. De sponsalibus. 1983 pere Mariam uxorem tuam. Ceterum apud nos olim eorum, qui coibant in matrimonium, sponsalia per osculum (38) et arrham procedebant. Ac licebatea solvere, si adjecta poena preestaretur. Nondum au- tem solutis sponsalibus, haud abs re tanquam adul- ter condemnabatur, qui sponsam al'erius matri- monio sibi copulabat, quemadmodum canon indi- catus statuit. Nedum ubi nec sponsalia processe- runt, nec osculum arrheve datio secuta est, sed nudorum duntaxat, ut appellari solent, verbo- rum vincula, licet alius eam uxorem ducat, adul- terii crimine non tenelur. Ceterum ex publicata posterius novella religiosi principis Alexii Com- neni, anno VCIC IC.XCHl, propemodum par vis est sponsalium et plenarum nuptiarum, cum et ipsa precibus sacris intervenientibus perficiantur, nec aliis modis solvautur, quam quibus perfectum quo- que matrimonium dirimitur. Sunt enim lic ejus verba. Novella imperatoris Alexii Comneni de sponsa- ibus. Sponsalia vera sancila sunt a nobis, quiecun- que cum benediclione sacra, et slatuto a nobis tempore per aeta noscuntur. Áptum vero tam sponsalibus, quam nuptiis tempus fueri:, femina quidem duodecimum trausgres-a, masculo autem decimumet quartum annum excedente.Post sacrum vero precum carmen, et consuetam arrhzatque os culi observationem, exiguo vel etiam longiusculo spatio temporis interjecto, prout ipsis contrahen- tibus visum fuerit,citra recusationem legitimas quo- que nuptias succedere jubemus, necsimulincidere unum sepe diem et horam. Quod si, priusquam statutum a nobis temporis appetierit, et indicalis observationibus non adhibitis, sponsalia facta fue- rint, et instrumenta, nequaquam hac vera spon- salia vel esse, vel appellari debere, tametsi poene luitio sit adjecta. Nam quee proprie sunt sponsalia, poarum presiationibus non solventur, quando nequidem instrumentis in posterum adscribentur: cum per eas nullum sponsalibus robur accedat, sed per invocationem JJei: cujusmodi sponsalia JUS CANONICUM sum ipsius devirginavit. Sie et illa sancta Virgo, A 4ovxtxa τοῦ πλησίον, Josephi dicla fuit uxor. Ne verearis, inquit, acci- 1284 γουν διεπαρθένυσε — cr.v τούτου µνηστήν. Ooro καὶ ἡ ἁγία Παρθένο, uvm τοῦ ᾿Ιωσὴφ ἐχρημάτισ. Mi φοδηθῇς γὰρ, φησὶ, παραλαθεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖ«ά σου. Παρ) ἡμῖν δὲ πρώην μὲν φιλήματι τῶν συναπτοµένων καὶ dox προὔΆαινεν ἡ µνηστεία. Καὶ ἑξῆν ταύτην λύειν, τῆς ποινῖις τοῦ προστίμου παρεχοµένης. Mim δὲ τῆς µνηστείας λυθείσης, εἰκύτως ὡς μοιχὸς ὁ τὴν δὲ γυναῖκκ λαμθάνων ᾖἐχρίνετο, ὡς ὁ ῥηθεὶς κανὼν διορίζεται, Όπου δὲ οὔτε µνηστείκ προῦὔδη, οὔτε φίλημα, οὔτε δόσις ἀῤῥαθώνος ἐπηκολούθησε, µύνοι δὲ οἱ λεγόμενοι διὰ ψιλῶν γραμμάτων U* δεσμοὶ, xdv ἕτερος λάθῃ τὴν Ἱυναῖκα, τῷ τῆς posa, ἐγκλή- ματι οὐχ ὑπόχειται * ἀπὺ δὲ τῆς ἐξενεχθείσης ὕστε - pov νεαρᾶς τοῦ εὐσεδοῦς βασιλέως ᾿Αλεξίο, τοῦ Κομνηνοῦ κατὰ τὸ ς φβ ἔτος, τὰ (ox ὀυνάται τῷ τελείῳ γάμμ σχεδὺν ἡ νηστεία, ἅτε μετὰ Ἱερᾶς xai αὕτη τελουμένη εὐχῆς, καὶ ἄλλως οὐ λύετει, εἰ μὴ καθ) οὓς τρόπος καὶ τὸ τέλειον διασπᾶται συνοιχέσιο» ^ φησὶ γάρ * « Νεαχρὰ τοῦ βασιλέως Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ περὶ µνηστείας » Μνηστεῖαι παρ ἡμῶν ἐτυπώθησαν ἆληθεῖς, ὅσαι μετὰ της ἱερᾶς εὐλογίας xal κατὰ τὸν ὡρισμένον ἡμῖν καιρὸν τελεσθεῖσαι γνωρίζοντάι, Αρμόδιος δ᾽ ἂν εἴη µνηστείας καὶ γάµου χαιρὸς, τῆς μὲν θηλείας τὸν ὁωδεκχετῆ χρόνον διατρεχούσης, τοῦ δὲ ἄῤῥενος τὸν (9 διαµείόοντος. Μετὰ δὲ τὴν ἱερὰν τῶν εὐχῶν ἐπῳδὴν, καὶ τὴν συνήθη τοῦ ἀἁῤῥαθωνος καὶ τοῦ φιλήματος παρατήρησιν, βραχέος, fj καὶ πλείονος καιροῦ διαλείποντος, ὡς ἂν δόξειε τοῖς συναλλάι- τοῦσιν, ἀπαρχιτήτως xzl τὸν ἔννομον Ὑάμον προ- θαΐνειν κελεύομεν, καὶ p.h. κατὰ ταυτὸ συµθαίνειν 59 Ey Ἁμέρᾳ pig πολλάκις xal ὥρα. El ὃς πρὶν τὸν παρ ἡμῶν ὁρισθέντα ἐπιστῆναι χαιρὸν, xal τῶν εἶρη- µένων — uh ἨἹενομένων παρατηρήσεων, µνηστεῖαι προθήσονται — xal συµθόλαια, ταύτας µνηστείας ἀληθεῖς μηδ εἶναι μηδὲ ὀνομάζεσθαι, εἰ καὶ προσ- τίμου mot πρόσκειται * αἱ γὰρ κυρίως μνηστεῖαι o) προστίμων λυθήσονται ὀόσεσιν, ἅπερ οὐδὲ τοῖς συµθολαίοις τὸ λοιπὸν ἐγγραφήσον-αι * ὅτι μηδὲ παρ αὐτῶν αἱ μνηστεῖαι κρατύνονται, ἀλλὰ διὰ prorsus indissolubilia manent, ex illis duntaxat p τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπικλήσεως, α-περ καὶ ἄλυτοι τὸ πχρ- causis dirimenda, quibus el nupti: solvuntur.Quia vero,secundum priscam legum consuetudinem, post annum puellae septimum non recte sponsalia pro- cedebant (nam libere singuli ad desponsatas acce- dentes, per intuitum continuum, et liberlatem con- versationis, ipsam amoris flammam magis accende- bant), in hoc quoque statuimus, ut qua anno con- trahentium septimo, usque ad xiv vel xir etatis eorum annum, quasi sub forma sponsalium fiunt instrumenta ; prorsus legitimorum firmorumque άπαν µένουσι, µόναις λυόµεναι ταῖς αἰτίις, αἷς καὶ οἱ Ὑάμοι. ᾿Επεὶ δὲ κατὰ τὴν πεχλαιὰν τῶν νόμων συνήθειχν μετὰ τὸν ἑπταετη χρόνον τῆς «κόρης o2 καλῶς αἱ μνηστεῖαι προῦθαινον (ἀδεῶς γὰρ ἐπὶ της μνηστευοµένης δὲ εἰσερχόμενοι ἕκαστος, τῇ συνεχεῖ θέφ xai τῷ ἐλευθερίῳ τῆς ὁμιλίας τὸ τοῦ ἔρωτος φλεγμαῖνον προσανέχαιον), "ste xal τοῦτο θεσπί- ζομεν, τὰ μὲν κατὰ τὸν ἑπταετη τῶν συμθαλλόντων χρόνον ἄχρι του ιδ ἃ d τῆς luae χρόνου γινό-- µενα ὡς iv τύπῳ νηστείας συµθόλαια, μὴ τάλιν ΥΑΗΙΑἱ LECTIONES. $1 ὁ αὐτήν. S3 ῥημάτων, 55 συμπίπτει. — 4 τὰς µνηστευοµένας. NOTA. (38) 1. 10. C. De donat. ante nupt. 1285 GfiUECO-ROMANUM. 1986 ὅλως ἐννόμου µκηστείας καὶ ἀσφαλοῦς ὑποφέρεσθαι * A sponsalium locum non obtineant, sed tantum vel- ἀλλ ὣς ἑπερωτήσεις µόνον ἠσφαλισμένας κρίνεσθαί τε καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὸ ἔθος τῶν ἄλλων συναλ- λαγµάτων ΄ ἐνεργεῖν δὲ τὸν παλαιὸν νόµον τὸν ἐπὶ τῇ µνηστείᾳ ἐχφωνηθέντα, ἐν τοῖς κχεχωλυμένοις προσώποις κεἰσέρχεσθαι ἐπὶ τὴν ἀποζευχθείσαν μνηστὴν, διὰ τὸ περιούσιον τῆς παρὰ Χριστιανοῖς ἑαπολιτευομένης καταστάσεως. El γὰρ καὶ μὴ µνη- στεία ἐστὶ κατὰ τὸ ἀχριθὲς ἔντελις τὸ γινόµενον, ἀλλ’ ὅτι σχυπὀν ἔχειν µνηστείας δοχεῖ, καὶ θεµέ- Avo Ἱγάμορ ἐντεῦθεν προκαταθἀλλεται, καλῶς ἂν ἔχοι τὰ Χεχωλυμένα τῷ νόμῳ πρόσωπα καὶ αὖθις κωλύεσθαι, xal µηδένα εἷς Ὑωναῖκα λαμδάνειν Qv ὁ παλαιὸς νόµος µνηστήν τινος Ὑενομένην, τῆς µνηστείας λυοµένης οὐκ ἀφΏχεν ἑτέρῳ κατὰ γάµον συνέρχεσθαι, € Περὶ µνηστείας κληρικῶν, » ἸΑμέλει xal οὖκ ἐφεῖταί τινι τῶν τοῦ βήματος θανάτῳ Ἡ m aliq τῆς οἰκείς διαζευχθέντι μνηστῆς πρὸ τοῦ Ὑάμου, ἑτέρ συνάπτεσθαι γυ- ναικί. Ὁ γὰρ Ἠπεποιηχέναι τοῦτο φωραθεὶς, ὡς δευτερογαµήσας καθχιρεῖται. Καὶ ὁ ἐμπεσὼν εἴς τι τοιουτον ἀναγνώστης, tlc ἕτερν οὐ προχόπτει βαθµόν, EL δὲ ἀσύστατός ἐστιν ἡ µνηστεία, εἰ μὲν τὸ κατεγγυηθὲν πρόσωπον τῷ θέλοντι ἱερωθῆναι, τὸν ἕκτον ὑπερέδθη χρόνον, οὐ παραχωρηθήσεται ὁ μνηστευσάµενος ἑτέρα συναφθηναι — quvaod, καὶ οὕτως ἱερωθῆναι, Δίγαμος Ἱὰρ λογίζεται διὰ τὴν ἐπιθυμίαν, τῳ δεκτικὴν ἔρωτος εἶναι τηνικαῦτκ τὴν uti confirmata stipulationes habeantur, et secun- dum aliorum contractum consuetudinem obligent: veteri lege, qu: de sponsalibus est publicata robur in iis habente personis, quibus cum repudiata, Sponsa in matrimonium coire prohibitum est, id- que p: opter ejus slatus, qui apud Christianos viget, incrementum. Licet enim subtili ratione non sint haec perfecta sponsalia, tamen quia sponsalium fi- nem habere videntur, et nuptiarum hinc funda- mentum pouitur, non abs re proLbibite per legem persone rursus impedimentum habebunt, nec quisquam eam uxorem ducet, quam prisca lex sponsant alicujus factam, solutis sponsalibus in matrimonium cum altero coire non permisit. De clericorum sponsalibus. Sanenon permittitur alicui dignitatem ecclesiasti- camgerenti, qui mortis alteriusve cause interventu separatus sit a sponsa sua ante nuplüias, ut alia cum muliere copuletur. Nam qui hoc fecisse de- prehensus fuerit, tanquam secundo illigatus ma- trimonio, deponitur. Lector etiam, qui tale quid- quam incurrit, ad alium gradum non provehitur. Quod si constare sponsalia non possunt, siquidem et desponsa persona, qui sacerdos fieri vult, an- num sextum :talis excessit, non permittetur ei, qui eam sibi despondit, ut alia cum muliere copu- letur, atque itasacerdos fiat. Nam digamus esse du- Yovatxa, El δὲ ἵττων τῶν ἓξ χρόνων ἦν τὸ κατεγ- ᾳ Citur, ralione concupiscenti, cum haceetate mu- Ἰωηθὲν αὐτῳ πρόσωπον, ὅτε ἡ ἀθέτησις τῶν συµφώ- νων ἐγίνετο, δύναται ὁ τοιοῦτος καὶ ἑτέρᾳ γυναικὶ συζευχθεὶς, ἀχωλύτως εἷς ἱερωσύνην ἐλθεῖν, Τοῦτο δὲ ἐπὶ λαϊκῶν οὗ κρατεῖ, Μόνους Y&p τοὺς τοῦ βήματος, µμιᾶς γυναικὸς, καὶ ταύτης παρθένου, ἄνδρας εἶναι δει. Ota καὶ αὐτοὺς πάντως τῇ παρθε- víg πρὸ τούτου σεµνυνοµένους. Τελείας δὲ τῆς µνη- στείας οὔσης, καὶ εἰ πρὸ τοῦ συμμιγῆναί τῇ µε- μνηστευμένῃ τὸν ἄνδρα, θανάτῳ ταύτης διέζευκται, οὐδὲ à λαϊκὸς λαθεῖν δύναται 5. ἐξαδέλφην ταύτης, f ἕτερον πρόσωπον ἐκ τοῦ νόµου κεχωλυμένων. O) γὰρ 1 συνάφεια, à) ἡ τῆς εὐχῆς τελετή ποιεῖ τὴν µνηστείαν ὡς γάμον λογίζεσθαι. El μέντοι πρὸ τελείας Ἱἱεροτελεστίας, µόνης δὲ µνῃστείκς συν- lier amoris capax sit. At vero si minor sex annis sit persona desponsa, quo tempore pacta sponsalia reddebantur irrita, potest talis etiam alia cum mu- lierecopulatus, nemineprohibentesacerdotio fungi. Sed hoc in laicis locum non habet. Duntaxat enim ecclesiastica in dignitate constitutus unius mulieris, οἱ virginis quidem maritos esse oportet : et cum et ipsi omnino ante matrimonium contractum virgi- nitatis laude gloriari debeant. Ceterum ubi per- fecta sunt sponsalia, licet antequani cum despon- sata sibi vircoeat, per mortem ab ea diremptusfue- rit, ne laicus quidem ducere potest vel consobri- nam ejus vel aliam personam lege prohibitam. Non enim ipsa oonjunctio, sed qus precum inter- ιςταµένης, τὸν νωµφίον τῇ πενθερῷ συμφθαρῆναι ,, ventu fit consecralio, sponsalia pro nuptiis haberi συνέθη, fj ἑτέρῳ συγγενικῷ προσώπῳ τῆς μνηστῆς facit Enimverosiante perfectam nuptiarum conse- αὐτοῦ, κωλυθήσεται ὁ vápoc. Οὐ γὰρ θιμιτὸν aipo- — cralionem, sponsalibus duntaxat contractis, spon- μιαν ποιήσαντας. ... desi γὰρ ὁ νόµος * Τὰ ἐξ- gum cum socru stupriconsuetudinem habere con- αρχῆς βέθχια, ix τῶν ἐπισυμθαινόντῶν οὐκ àxo- tigerit, vel cum alia sponste sue cognata persona, ροῦνται, matrimonium vetabitur. Non enim [38 est, ut qui commiserint incestum... Legis enim verba sunt (39): Qu: ab initio valent, ex post factis non infirmantur. «. Αἱ αἰτίαι, à do λύετχι ἡ µνηστεία. » Λύεται 0b ἡ µνηστεία ὥσπερ οἱ γάμοι, δι) εὔπροσ- ώπους ταύτας αἰτίκς' Cause, propter quas sponsalia solvuntur. Sponsalia nuptiarum, more solvuntur, propter honestas hasce causas. NOTE. (39) |. 29. et D. Do reg. jur. 1. Qui a qualibet. D. De contrah. empt: et 1. 5 D. De auct. tul. 1489 sum ipsius devirginavit. Sic et illa sancta Virgo, A Josephi dicta fuit uxor. Ne verearis, inquit, acci- pere Mariam uxorem tuam. Ceterum apud nos olim eorum, qui coibant in matrimonium, sponsalia per osculum (38) et arrham procedebant. Ac licebat ea solvere, si adjecla poena prestaretur. Nondum au- tem solutis sponsalibus, haud abs re tanquam adul- ter condemnabatur, qui sponsam al'erius matri- monio sibi copulabat, quemadmodum canon indi- catus statuit. Nedum ubi nec sponsalia processe- runt, nec osculum arrheve datio secuta esl, sed nudorum duntaxat, ut appellari solent, verbo- rum vincula, licet alius eam uxorem ducat, adul- terii crimine non tenelur. Ceterum ex publicata posterius novella religiosi principis Alexii Com- neni, anno VCIC IC.XCH, propemodum par vis esl sponsalium et plenarum nuptiarum, cum et ipsa precibus sacris intervenientibus perficiantur, nec aliis modis solvautur, quam quibus perfectum quo- que matrimonium dirimitur. Sunt enim hzc ejus verba. Novella imperatoris eleni Comneni de sponsa- ibus. Sponsalia vera sancita sunt a nobis, qu&cun- que cum benedictione sacra, et statuto a nobis tempore per aeta noscuntur. Áptum vero tam sponsalibus, quam nuptiis tempus fueri:, femina quidem duodecimum trausgres:a, masculo autem decimum et quartum annum excedente. Post sacrum vero precum carmen, et consuetam arrheatque os culi observationem, exiguo vel etiam longiusculo spatio temporis interjecto, prout ipsis contrahen- tibus visum fuerit,citra recusationem legitimas quo- que nuptias succedere jubemus, nec simulincidere unum s:pe diem et horam. Quod si, priusquam statutum a nobis temporis appetierit, et indicalis observationibus non adhibitis, sponsalia facta fue- rint, et instrumenta, nequaquam hac vera spon- salia vel esse, vel appellari debere, tametsi poena luitio sit adjecta. Nam qu: proprie sunt sponsalia, ponarum presíationibus non solventur, quando nequidem instrumentis in posterum adscribentur: cum per eas nullum sponsalibus robur accedat, sed per invocationem lJei; cujusmodi sponsalia JUS CANONICUM 1984 qovaixx τοῦ πλησίο, ἤγουν διεπαρθένευσε τὴν τούτου µνηστήν. Οὕτω καὶ ἡ yx Παρθένος ov τοῦ Ιωσὴφ ἐχρημάτισ, Μὴ «φοδηθῇς γὰρ, φησὶ, πχραλαθεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖ«ά σου. Παρ) ἡμῖν δὲ πρώην μὲν φιλήματι τῶν συναπτοµένων καὶ ἀραθῶνι προὔβαινεν ἡ µνηστεία. Καὶ itv ταύτην λύειν, τῆς ποινῖς τοῦ προστίμου παρεχοµένης. Μήπω δὲ της µνηστείχς λυθείσης, εἰχύτως ὡς μοιχὸς ὁ τὴν 34 γυναῖκκ λαμθάνων ᾖἐκρίνετο, ὡς ὁ ῥηθεὶ κανὼν διορίζετει. Όπου δὲ οτε µνηστεία προῦὔδη, οὔτε φίλημα, οὔτε δόσις ἀῤῥαθῶνος ἐπηκολούθησε, μόνοι δὲ ol λεγόμενοι διὰ ψιλῶν γραμμάτων 89 δεσμοὶ, κἂν ἕτερος λάδῃ τὴν γυναῖκα, τῷ τῆς µοιχείας ἐγκλή- ματι οὐχ ὑπόκειται ^ ἀπὸ δὲ τῆς ἐξενεγθείσης ὕστε - pov νεαρᾶς τοῦ εὐσεθοῦς βασιλέως Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ κατὰ tb Gef ἔτος, τὰ tox δυνάται τῷ τελείῳ γάμρ σχεὀὺν ἡ µνηστεία, ἅτε μετὰ Ἱερᾶς xai αὕτη τελουµένη εὐχῆΏς, καὶ ἄλλως οὐ λύετει, εἰ μὴ καθ) οὓς τρόπος καὶ τὸ τέλειον διασπᾶται συνοικέσιον * φησὶ váp * « Νεαρὰ τοῦ βασιλέως Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ περὶ µνηστείας » Μνηστεῖαι παρ ἡμῶν ἐτυπώθησαν ἀληθεῖς, ὅσαι μετὰ τῆς Ἱερᾶς εὐλογίας xal κατὰ τὸν ὡρισμένον ἡμῖν καιρὸν τελεσθεῖσαι Ἱνωρίζοντάι,. Αρμόδιος ὃ) ἂν sin µνηστείχς xal γάμου καιρὸς, τῆς μὲν θηλείας τὸν δωδεκαετῆ χρόνον διατρεχούσης, τοῦ δὲ ἄῤῥενος τὸν (9 διαµείδοντος. Μετὰ δὲ τὴν ἱερὰν τῶν εὐχῶν ἐπῳδὴν, καὶ τὴν συνήθη τοῦ ἁῤῥαθωνος xal τοῦ Φιλήματος παρατήρησιν, βραχἑέος, fj καὶ πλείονος καιροῦ διαλείποντος, ὡς ἂν δόξεε τοῖς συναλλόάι- τουσιν, ἀπαραιτήτως xal τὸν ἔΈννομον γάμον προ- θαΐνειν κελεύομεν, καὶ μὴ κατὰ ταυτὸ συµθαίνειν S5 ἓν ἡμέρᾳ μιᾷ πολλάκις καὶ ὥρᾳ. El ὃς πρὶν τὸν παρ ἡμῶν ὁρισθέντα ἐπιστῆναι καιρὸν, καὶ τῶν εἴρη- µένων — yh ἍµὙενοµένων παρατηρήσεων, µνηστεῖαι προθήσονται καὶ συµθόλαια, ταύτας ᾖµΓνηστείας ἀληθεῖς μηδὲ εἶναι μηδὲ ὀνομάζεσθει, sl καὶ προσ- τίµου ποινὴ πρόσκειται * αἱ γὰρ κυρίως μνηστεῖαι o) προστίμων λυθήσονται δόσεσιν, ἅπερ οὐδὲ τοῖς συµθολαίοις τὸ λοιπὸν ἐγγραφήσονται ' ὅτι μηδὲ παρ) αὐτῶν αἱ μνπατεῖαι κρατύνονται, ἀλλὰ διὰ prorsus indissolubilia manent, ex illis duntaxat τῆς τοῦ θεοῦ ἐπικλήσεως, α-περ καὶ ἄλυτοι τὸ παρ- causis dirimenda, quibus et nuptiae solvuntur.Quia vero,secundum priscam legum consuetudinem, post annum puella septimum non recte sponsalia pro- cedebant (nam libere singuli ad desponsalas acce- dentes, per intuitum continuum, et liberlatem con- versationis, ipsam amoris flammam magis accende- bant), in hoc quoque statuimus, ut qua anno con- trahentium septimo, usque ad xiv vel xir statis eorum annum, quasi sub forma sponsalium fiunt instrumenta; prorsus legitimorum firmorumque άπαν pévouct, µόναις λυόμεναι ταῖς αἰτίας, αἷς καὶ ol γάμοι. ᾿Επεὶ δὲ κατὰ τὴν πελαιὰν τῶν νόμων συνήθειαν μετὰ τὸν ἑπταετη χρόνον τῆς .κόρης οὐ καλῶς αἱ μνηστεῖαι προὔθαινον [ἀδεῶς γὰρ ἐπὶ της μνηστευομένης S4 εἰσερχόμενοι ἕκαστος, τῇ συνεχεῖ θέφ xai τῷ ἐλευθείῳ τῆς ὁμιλίας τὸ τοῦ ἔρωτος φλεγμαῖνον προσανέχαιον), ἡμεῖς καὶ τοῦτο θεσπίἰ-- ζομεν, τὰ μὲν κατὰ τὸν ἑπταετη τῶν συμθαλλόντων χρόνον ἄχρι τοῦ ιὃ ἢ qd τῆς duae χρόνου qtvo- µενα ὡς iv τύπῳ µνηστείας συµδόλαια, μὴ τάλν VARLE LECTIONES. 8i ὁ αὐτήν. 58 ῥημάτων, — 99 συμπίπτειν. 56 τὰς μνηστευοµένας. NOTA. (38) 1. 10. C. De donat. ante nupt. 1285 GIUECOÓ-ROMANUM. 1986 ὅλως ἐννόμου µκηστείας καὶ ἀσφαλοῦς ὑποφέρεσθαι * A sponsalium locum non obtineant, sed tantum vel- ἀλλ ὡς ἑπερωτήσεις µόνον ἠσφαλισμένας χρίνεσθαί τε καὶ ἐνεργεῖν χατὰ τὸ ἔθος τῶν ἄλλων συναλ- λαγµάτων ἐνεργεῖν δὲ τὸν παλαιὸν νόµον τὸν ἐπὶ ^n µνηστεᾳ ἐκφωνηθέντα, ἓν τοῖς κεχωλυμένοις προσώποις εἰσέρχεσθαι ἐπὶ τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν, διὰ τὸ περιούσιον τῆς παρὰ Χριστιανοῖς ἐωπολιτευομένης καταστάσεως. El γὰρ xal μὴ µνη- στεία ἐστὶ κατὰ τὸ ἀχριθὲς ἐντελίς τὸ Υινόµενον, ἀλλ’ ὅτι σκοπὸν ἔχειν µνηστείας δοχεῖ, καὶ θεµέ- λιος Ὑάμου ἐντεῦθν προχαταθάλλεται, καλῶς ἂν ἔχοι tà Χεχωλυμένα τῷ νόµῳ πρόσωπα καὶ αὖθις χωλύεσθαι, xal µηδένκ εἷς Ὑυναῖκα λαμδάνειν, àv à παλαιὸς νόµος µνηστήν τινος γενομένην, τῆς νηστείας λυοµένης οὖκ ἀφηχεν ἑτέρῳ κατὰ γάµον συνέρχεσθαι. € Περὶ µνηστείας κληρικῶν, » Αμέλει καὶ οὐχ ἐφεῖταί τινι τῶν τοῦ βήματος θανάτῳ Ἡ e alia τῆς οἰκείας διαζευχθέντι μνηστῆς πρὸ τοῦ γάμου, ἑτέρ συνάπτεσθαι γυ- ναι, ὉὍ vào πεποιηχέναι τοῦτο φωραθεὶς, ὡς δευτερογαµήσας καθχιρεῖται, Kal ὁ ἐιπεσὼν εἴς τι τοιοῦτον ἀναγνώστης, εἷς ἕτερν οὐ προχόπτει βαθµόν. El δὲ ἀσύστατός ἐστιν d νηστεία, sl μὲν τὸ κατεγγυηθὲν πρόσωπον τῷ θέλοντι ἱερωθῆναι, τὸν ἔχτον ὑπερίθη χρόνον, οὐ παραχωρηθήσεται à μνηστευσάµενος ἑτέραᾳ συναφθηναι — qovatkl, καὶ οὕτως ἱερωθῆναι, Δίγαμος γὰρ λογίζεται διὰ τὴν ἐπιθυμίαν, τῷ δεκτικὴν ἔρωτος εἶναι τηνικαῦτα τὴν uli confirmata stipulationes habeantur, et secun-- dum aliorum contractum consuetudinem obligent: veteri lege, quz de sponsalihus est publicata robur in iis habente personis, quibus cum repudiata, sponsa in matrimonium coire prohibitum est, id- que p: opter ejus status, qui apud Christianos viget, incrementum. Licel enim subtili ratione non sint hac perfecta sponsalia, tamen quia sponsalium fi- nem habere videntur, el nuptiarum hinc funda. mentum pouitur, non abs re probibite per legem persone rursus impedimentum habebunt, nec quisquam eam uxorem ducet, quam prisca lex sponsam alicujus factam, solutis sponsalibus in matrimonium cum altero coire non permisit. De clericorum sponsalibus. Sauenon pc rmittitur alicui dignitatem ecclesiasti- camgerenti, qui mortis alteriusve causz interventu separalus sit a sponsa sua ante nuptias, ut alia cum muliere copuletur. Nam qui hoc fecisse de- prehensus fuerit, tanquam secundo illigatus ma- trimonio, deponitur. Lector etiam, qui tale quid- quam incurrit, ad alium gradum non provehitur. Quod si constare sponsalia non possunt, siquidem el desponsa persona, qui sacerdos fieri vult, an- num sextum etatis excessil, non permittetur ei, qui eam sibi despondit, ut alia cum muliere copu- letur, atque itasacerdos fiat. Namdigamus esse du- q9vaTxa, El δὲ ἥττων τῶν 8E χρόνων fj τὸ κατεγ- ς cilur, ratione concupiscenti, cum haczstale mu- γνηθεν αὐτφ πρόσωπον, ὅτε ἡ ἀθέτησις τῶν συμφώ- ων ἐγίνετο, δύναται ὁ τοιοῦτος καὶ ἑτέρᾳ γυναικὶ συζευχθεὶς, ἀκωλύτως sic ἱερωσύνην ἐλθεῖν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ λαϊκῶν οὐ κρατει. Μόνους γὰρ τοὺς τοῦ βήματος, μιᾶς Ὑυναιχὸς, καὶ ταύτης Ἀπαρθένου, ἄνδρας εἶναι δετ, Οἷα καὶ αὐτοὺς πάντως τῇ παρθε- víg πρὸ τούτου σεµνυνοµένους. Τελείας δὲ τῆς µνη- στείας οὔσης, xal εἰ πρὸ τοῦ συμμιγῆναί cf µε- μνηστευμένῃ τὸν ἄνδρα, θανάτῳ ταύτης διέζευκται, οὐδὲ à λαϊχὸς λαθεῖν δύναται ἃ ἐξαδέλφην ταύτης, f ἕτερον πρόσωπον ix τοῦ νόµου Χεκωλυμένων, Οὐ γὰρ à συνάφεια, ἀλλ᾽ ἡ τῆς εὐχῆς τελετὴ ποιεῖ τὴν µνηστείαν ὡς Ὑάμον λογίζεσθι. El μέντοι πρὸ τελείας ἱεροτελεστίας, µόνης ὃξ µνῃστείας συν- lier amoris capax sit. At vero si minor sex annis sit persona desponsa, quo tempore pacia sponsalia reddebantur irrita, potest talis etiam alia cum mu- lierecopulatus,nemineprohibentesacerdotio fungi. Sed hoc in laicis locum non habet. Duntaxat enim ecclesiastica in dignitate constitutus uniusmulieris, el virginis quidem maritos esse oportet : et cum οἱ ipsi omnino ante matrimonium contractum virgi- nitatis laude gloriari debeant. Ceterum ubi per- fecta sunl sponsalia, licet antequam cum despon- sata sibi vircoeat, per mortem ab ea diremptusfue- rit, ne laicus quidem ducere potest vel consobri- nam ejus vel aliam personam lege prohibitam. Non enim ipsa oonjunctio, sed qui» precum inter- ιςταµένης, τὸν vuuplov τῇ πενθερᾷ συμφθαρῆναι p Ventu fit consecratio, sponsalia pro nuptiis haberi συνέδη, fj ἑτέρῳ συγγενικῷ προσώπῳ τῆς μνηστῆς facit Enimverosiante perfectam nuptiarum conse- αὐτοῦ, κωλυθήσεται ὁ vápoc. Οὐ γὰρ θεμιτὸν αἱμο- — crationem, sponsalibus duntaxat contractis, spon- µιξίαν ποιήσαντας..... dsl γὰρ ὁ νύµος * Τὰ ἐξ- gum cum socru stupriconsuetudinem habere con- αρχῆς Béoxu ix τῶν ἐπισυμθαινόντῶν οὐκ àxo- tigerit, vel cum alia sponsz 5859 cognata persona, ροῦνται. matrimonium vetabitur. Non enim fas est, ut qui commiserint incestum... Legis enim verba sunt (39): Que ab initio valent, ex post factis non infirmantur. « At αἰτίαι, à ác λύεται ἡ µνηστεία. » Λύεται δὲ ἡ µνηστεία ὥσπερ οἱ γάμοι, δι’ εὐπροσ- ώπους ταύτας αἰτίας' Cause, propter quas sponsalia solvuntur. Sponsalia nuptiarum, more solvuntur, propter honestas hasce causas. NOTE. (39) 1. 29. et D. Do reg. jur. 1. Qui a qualibet. D. De contrah. empt: et 1. ὃ D. De auct. tut. 4483 queant, propter s&tatem puerorum itnpuberem. 2. Si mulier uterum ex alieno semine gerere sit deprehensa. 3. Item propter novam quamdam et incognitam religionem, ac dogmalum diversitatem. 4. Vel propter morum turpitudinem. 5 Vel propter mutationem status. 6. Vel propter dilationem. nuptiarum ultra qua- driennium, qua probabili ex causa facta, est, prop- ter morbum puta diuturnum, vel mortem paren- tum, vel capitalia crimina, vel longinquam pere- grinationem, ex necessitate susceptam. 1. Prseterea si sponsalia facta sint per vim pre- JUS CANONIQUM 4. Si constare sponsalia, tanquam illicita, ne- A 4988 α. El ἀνυπόστατός ἐστιν ἡ µυηατεία καὶ ἀθέμιτος, διὰ τὸ ἀνήλικον τῶν παίδων, B. Ei ἐγγάστριος ἐξ ἀλλοτρίων σπερµάτων ἡ quvh πεφώραται. γ. Λύεται xal διὰ καινοτάτην θρησκείαν ἀγνοηθεῖσαν, καὶ δογμάτων διαφοράν. à. H διὰ τρόπων αἰσχρότητα. ce. H τύχης ἐναλλαγήν. G. H διὰ γἀμῶν ὑπέρθσιν ὑπὲρ τετραετίαν͵ μὴ ἐξ εὐλόγου ἐκταθεῖσαν αἰτίακς, διὰ νόσον ἴσως χρονίαν, fj θάνατον Ὑονέων, fj κεφαλικὰ ἑγκλή- µατα, Ὦ μακρὰν ἀπυιθημίαυ, (DL ἀνάγκης Ύενο- µένην, p. Ez δὲ διὰ βίαν ἄρχοντος ἐπαρχίας τῆς µνηστείας sidis provincie, tam puella, quam parentibus ejus p γενομένης, τῆς τε χόρης xxi τῶν γονέων αὐτῆς μὴ συ- non consentientibus. 8. Vel propter veram tonsuram, et transitum ad vitam solitariam. 9. Vel quod aliquis fiat decurio. 10. Vel quod alicujus bona fisco sint obnoxia, vel quod ipse alii cuipiam funclioni obligatus inve- nialur. Cum igitur aliquid ex hisce nunc enumeratis co- ναινούντων. n. H&' ἀπόχαρσιν ἀληθη, xal τὴν πρὸς τὸν µο- νήρη βίον µετάδασιν. 0. Ἡ τὸ εἶναι βουλευτήν, V.H διὰ τὸ ἀποκεῖσθαι 59 τῷ δηµοσίρ τὴν οἳ- σίαν αὐτοῦ, 5j ἄλλωῳ λειτουργήµατι ἔννοχον εὑρεθῆναι. Τούτων οὖν τῶν ἀπηριθμημένων τινὸς την ἕνω- pulationem faciam non dirim:t, qui desponsatam σιν μὴ διαστήσαντος, ὁ τὴν ἑτέρ μνηστευθεῖσαν alteri ducit, adhuc eo superstite, qui desponsavit, ἀγόμενος, ἔτι τοῦ μνηστευσαμένου ζῶντος, μοιχᾶται. adulterio se polluit. Sponsalia sunt mentio et promissio futurarum — Mvnsttla koxl µνήµη καὶ ἐπαγχελία τῶν µελ- nuptiarum.Tam perscripturam(40),quamsinescri- λόντων γάμων. Καὶ ἐγγράφως καὶ ἀγράφως µνηστεία piurasponsaliacontrabuntur.Etconstituunturnudo γίνεται. Καὶ ψιλῇ συναινέσει συνίσταται, καὶ μεταξὺ consensu, Etiam interabsentes (41). Contra volun- ., ἁπόντων. Παρὰ Ὑνώμην τῆς ὀρφανῆς ὁ Επίτροπος tatem pupilla tutor sponsalia non constituit, nec οὐ συνίστησιν αὐτῃ µνηστείαν, οὖτε διαλύει τὴν γε- facta dissolvit. Furor impeditsponsalia (49). Sed οἱ νοµένην. Ἡ µανία ἐμποδίει τὴν µνηατείαν. Ἐπι- postea supervenerit, constituta non solvit. Qui con- Ὑενοµένη δὲ, οὐ λύει τὴν συστᾶσαν. Οἱ συναινοῦν- sensum prabentinnupliiseorumconsensusinspon- τες τῷ γάμῳ, καὶ cf µνηστεία συναινοῦσι. Συναι- salibus quoque requiritur (43). Consentire Υθ6Γ0ἀθ- νοῦσι δὲ, ol συναπτόµενοι, καὶ ol τούτων Ὑονεῖς, bent, ipsi contrahentes, et parentes eorum.Etcon — Zovzwet δὲ δοχοῦσιν ol μὴ ῥητῶς ἀντιλέγοντες. senlirevidentur, quievidentersivedesertenoncon- Τότε δὲ µόνον ἀντιλέχειν δύνανται οἱ ὑπειούσιοι, tradicunt, Tunc autem filii, filie familias contra- ὅτε τοῖς τρόποις ἀναξίους καὶ αἰσχροὺς αὑτοῖς µνη- dicere duntaxat possunt (44), cum moribus indi- στεύονται οἱ Ὑονεῖς. Τοιούτων δὲ μὴ ὄντων τῶν gnos οἱ turpes eis sponsos parentes eligunt. Si &- µμνηστευοµένω», κἂν εἰ ἀποχλήρους ἑαυτοὺς αἱροῦν- les autem non sint, qui eis despondentur, licet ται, τὰ τέκνα ποιεῖν, µόνον ἵνα μὴ τὴν τῶν γονέων, exheredari si liberi malint, duntaxat :ut non pa. ἀλλὰ τὴν οἰχεαν ἐκπληρώσωσι θέλησιν, ἀνίσχυρον rentum, sedsus voluntatisatisfaciant; omnino non εἶναι αὐτῶν θεσπίζοµεν διαπαντὸς τὸ βούλημα. Τὰ valere sancimus eorum institutum. Nam cupidita ϱ γὰρ ἐπὶ τῇ ἰδί καταστροφῃ καὶ ἀπωλείᾷ τῶν νέων tes juvenum, ad excidium et interitum proprium tendentes, omni modo eoercendas esse, leges ipse statuunt (45). Dissentientibus autem parentibusin electione, manifestum est pairisvalerejudicium. Fi- lio familias dissentiente, sponsalianomine ejus non fiunt (46). Pater filie familias sponsalia dissolvere . potest, non etiam emancipate (41). Qua quod agi- ὁρμήματα, παντὶ τρόπῳ κωλύειν ob νόμοι ἐγνώκα- σιν. Διχονοούντων δὲ τῶν γονέων περὶ τῆς ἐκλογῆς, δήλον ὅτι ἡ τοῦ πατρὸς γνώµη χρατεῖ. Διχονοοῦντος τοῦ ὑπεξουσίου, ob Ὑίνεται µνηστεία, ὀνόματι αὐτοῦ. Ὁ πατὴρ τῆς ὑπετουσίακς δύναται διαλύεν τὴν µνηστείαν, οὐ μὴν καὶ τῆς αὐτεξουσίας. Ἡ τὸ γινο- µενον θοκοῦσα νοεῖν, κχαλῶς μνηστεύεται ΄ τουτέστιν VARLE LEGTIONES. 55 ὑποχεῖσθχι, NOTA. 40) . 1. D. De sponsalibus. (44) 1. 7. Eod. et I. 4. D. De pign. | M3 | 2. D. Be wit. nt, 5. C. D | . 2. D. Be sit. nupt, 9. C. De nupt. et 1. 47. D. De spons. hé , 44) |. 12. De eod. 45)1. 25. In princ. C. De nupt. 46) 1, 13. De sponsalib. 4") 1. 10. D. eod. 1289 GRJECO-ROMANUM 1290 ^ μὴ οὔσα ἧττων τῶν ἑπτὰ ἐτῶν, Eb µέντοιγε τῆς A tur, inlelligere videlur; recte sponsalia contrahit µνηστείας Ὑεγενηµένης ἔσωθεν τοῦ τρισκκιθεχχε-- τοῦς χρόνου, τολμήσαιέν τινες τοῖς μντστευσαµένυις ἢ τὴν λεγομένην εὐλόγησιν, 5| τὸ στεφάνωµα περι- θεῖναι, ὣς τῶν θείων νόμων παραβάτχι γεγενηµένοι, αὐτίχα τὴν μὲν προελθοῦσαν µνηστείαν ἅμα τῇ δο- κούσῃ συναφείᾳ διαλύεσθαι, καὶ τὰ παρ) ἑκατέρου τοῦ μέρους ἐν τῃ µνηστείᾳ συμθληθέντα πρόστιμα, τοῦ τολμήματος ζημίαν ὑπέχοντας τῷ τοῦ δημοσίου εἰσχομίκεσθαι μέρει. Μηδὲ τοῦ τολμῶντος ἵερέως ἐπὶ τῃ τοιαύτῃ πχαρεῖναι πράζει ἀνευθύνου χαθεστη- Κότος, ἀλλὰ ττ αὐστηρίά τῶν Ἱερῶν ὑποκειμένου νόμων. 'O μνηστευςάµενος κόρην ἔφηδον, καὶ μὴ συµφωνήσας χρόνον Ey tfj µνηστείᾳ ὀφείλει ταύτην εἰ μὲν ἐν τῇ at ἐπαρχίᾳ διάγει, ε-σω μετν * el δ ἐν ἀπουσίᾳ, εἴσω τριετίας. El δὲ ὑπέρ- θηται χωρὶς εὐλόγου αἰτίας, δύναται ἡ κόρη ἑτέρρ συνάπτεσθαι, O) χρὴ τοὺς ἂρχοντας ἐξ ἐχείνης τῆς ἐπχρχίας, Wc ἄρχουσι, μνηστεύεσθχι, El δὲ τοῦτο ποιγσουσιν, ἔξεστι τῃ χόρῃ xal τοῖς γουεῦσιν αὐτῆς, Ἡ ἐπιτρόποις, f| κουρατορσι, παραιτεῖσθαι τὸν γάµον καὶ κερδαίνειν τοὺς ἀῤῥαθῶνας, Τοῦ αὐτοῦ κρατοῦν- τος xai ἐπὶ τῶν υἱῶν, καὶ ἐγγόνων, καὶ συγγενῶν, καὶ δοµεστίκων, καὶ συγχαθέδρων, καὶ ἐπὶ πάντων ἐν τῇ τάξει xal τῶν οἰκείων αὐτοῦ, ἐὰν κατὰ σπὀυ- δῆν τοῦ ἄρχοντος ἐμνηστεύσαντο. El μέντοι xal μετὰ την ἀρχὴν βούλεται d κόρη συναφθηναι αὐτῷ, ἔῤῥω- ται ὁ Ὑάμος. Σηµείωσαι οὖν, ὅτι τότε Χωλύει τὸ συνάλλαγμα ὁ νόμος, ὅτε τὸ ὀφφίκιον ὁ ἄρχων δια- χειρίζει, xal ὀύναται φοθερὸς εἶναι τοῖς γονεῦσι τῆς κόρης, Όστε εἴγε ἄρχων μὲν ἦν, οὐκ dv ὃδ ἱκανὸς ἐμφοδησαι τοὺς Ὑονεῖς τῆς Χόρης, οὗ Χεχώλυται d μνηστεία. « Περὶ τῶν τὰς ἰδίας γυναῖκας προφάσει εὐλαθείας ἐκ- θαλλόντων κληρικῶν, » 'O ε τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν ἐπίσκοπον ἢ πρεσθύτερον fj διάκονον τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα προ- φάσει εὐλαθείας ἐκθάλλοντα ἀφορίει, μέχρις ἂν αὖθισ προσλάθηται * ἐπιμένοντα Oi, καθχιρεῖ, Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Κύριος ἓν τοῖς Εὐχγγελίοις ἐθέσπισε, μὴ ἐξεῖναι τινι τῷ παλαιῷ προσέχοντι νόµῳ, ὅτε βού- λοιτο τὴν ἰδίαν ἐχθάλλειν γυναῖκα, χωρὶς ἀἄπειρη- µένης αἰτίας. Ἐοικε γὰρ τὸν γάμον διαθάλλειν, ὣς διετίας γα- Β (48), hoc est, septem annis. Enimvero si sponsali- bus factis intra decimum, lertium annum, ausi qui- damfuerintdesponsatis vel benedictionem quam vo- cant, vel coronam imperliri : cum sacrarum legum Lransgressores facli sint, statiio contracta sponsa- lia, cum ea conjunctione, qua speciem duntaxat aliquam habet, dissolventur ; et ab utraque parte collatas in sponsalibus, penas, facinoris admissi causa jacturam hanc snstinentes fisco inferent : ne sacerdote quidem,qui tali ausus fuerit interesse actul,exira culpam constituto; sed legum sacra- rum severitati subjiciendo. Qui puellam adullam sibi despondit(49),nec tempus in sponsalibus con- stituit, nuptias exsequi, si eadem in provincia degit, intra biennium debet : sin absens est, intra trien- nium. Quod si facere supersederit absque probabili causa alteri puella conjungi potest. Praesides in ea provincia (59), quam administrarint, sponsalia con- lrahere non debent Si vero id fecerint, licet puel- le, ac parentibus ejus, aut tutoribus, aut curalori- bus, detrectare matrimonium, et arrhas lucrari: eodem locum habituro et in filiis, et nepotibus, et propinquis,et domesticis, et assessoribus,et omni- bus, qui sunt ejus apparitores, et participes : siqui- dem opera prewsidis sponsalia contraxerunt. Si lamen ei puella, postquam magistratu abierit, nu- bere vult; matrimonium ratum est. [taquenotabis, quod tuic contractum hunc lex prohibeat, cum adhuc preeses officium administrat, et parentibus puelle formidabilis esse potest: Quo fit, ut si prze- ses quidem erat, sed satis virium non habebat ad territandos puelle parentes, sponsalia non fue- rint prohibila. De clericis uxores suas prateztu religionis eji- cientibus. Canon sanctorum apostolorum quintus episco- pum, vel presbyterum, vel diaconum qui uxorem suam pr:elex!u religionis ejicit, tantisper segregat, donec eam ad se receperit : perseverantem vero,de- ponit. Dominus etiam in Evangeliis sancivit, non li- cere alicui priscae legi obtemperanti, ut pro li- bilu suo uxorem suam ejiciat, absque causa legis interdicto comprehensa. Quippe matrimonium cri- ἀκάθαρτον ὂν τὸ νομίμως µίγνυσθαι. Τίμιον δὲ τὸν p minari videtur, quasi coitus legitimus quadam sit Υάμον 4 Τραφὴ ἀπεφήνατο, xal τὴν κοίτην ἁμίαν- τον. Τούτου καὶ ὁ δέκατος τρίτος τῆς ἕκτης συνόδου χανὼν αὑτοῖς ῥήμασι µέμνητχι. ἄνευ της τοῦ ἐπι- σχόπου προσθήκης, Αὔτη γὰρ à σύνοδος πρώτη ταῖς γαμεταῖς ἀποτάττεσθαι τοὺς ἐπισκόπους ἐθέ- σπισεν. « Περὶ τῶν τὰς ἰδίας γυναῖκας ἐκθαλλόντων λαϊκών. » 'O δὲ ἁποστολιχκὸς TN τὸν ixÓd)Àowta λαἰχὸν παραλόγως τὴν ἑαυτοῦ Ἰγωναῖχα καὶ ἑτέραν λαμ- θάνοντα, καὶ τὸν ὑποποιούμενον τὴν παρ ἄλλου ἱπιρυσίίας. Honorabiles autem nuptias esse Scrip- tura pronuntiat, et lectum impollutum.Hujus etiam decimus terlius sext; synodi canon ipsismet ver- bis meminit, absque tamen vocis episcopi adjec- tione. Hec enim synodus prima fuit, quz sancivit, ut uxoribus suis episcopi renuntierent. De laicis uxores suas ejiciéntibus. Canon apostolorum xvin laicum, qui preter ra- tionem ejicil uxorem suam, et aliam ducit, qui vel pertrahit ad se divortlo separatam ab alio, non se- NOTE a I. 14. D. Eod. (49) I. 22, C. De sponsal. PaTROL. GR. CXIX. (50) I. Un. C. Si rect. provinc. 41 1291 JUS CANONICUM 1992 cundum leges scilicet,segregationisubjici.Ceeterum Α ἀπολελυμένηνρ μὰ κατὰ νόμους δηλαδὴ, ἀφορισμῷ que bac de re Spiritus sanctus per magnum illum Patrem Basilium velut oraculo prodidit, in nono ipsius canone, per iniquum fuerit non particulatim exponere. Consentaneum erat, inquit, ut secun- dum sententiam Domini, &equabiliter tam viris, quam mulieribus, scortationis causa matrimonium dissolveret. Verum Ecclesi? consuetudinem ita comparatam non esseconstat.Nam ad mulieresquod attinet, ma- gnam accurationem invenimus, Apostolo dicente; Qui meretrici agglutinatur, unum ea corpus est; et Jeremia : Si alterius viri facta fuerit,ad mari; ui suum non revertetur, sed polluendo polluetur, nisi vilelicet maritus eam recipere voluerit. Et' Solomon in Proverbiis: Qui adulteram habet, stultus est et impius : hoc ést, qui rem habetcum muliere maritata,et quam esse constat adulteram. Verum maritos adulterium committentes,vel scor- tantes, retinere suis ab uxoribus monet. Nam sive quis acerbum semet erga uxorem exhibeat, eique verbera infligat, tolerantem se gerat oportet : sive pecuniarum jacturam faciat, dotemque suam assumi videat, vel etiam zelotypa sit propterea quod cum aliis maritus stupri consuetudinem habeat, non tamen ei permittitur, ut propter has causas a ma- rito divertat. Quippe si alterutro conjugum exis- tente infideli, alteri divortium ab eo facere non licet, de beati Pauli sententia; propterea quod ὑποθάλλει. Όσα γε μὴν περὶ τούτο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ μεγάλου Πατρὸς βασιλείου ἔχρησμο- δότησεν, ἐν τῷ ϐ) αὐτοῦ xávowt, ἄγνωμον χομιδῆ μὴ χατὰ µέρος διεξέται͵ Ἶν γὰρ, φησὶν, ἀχολουθον Χκτὰ την τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν. ἑξίσης καὶ ἀνδράσι xz γυνσιξὶ, τὴν τῆς πορνείας αἰτίαν λύσιν εἶναι τοῦ γάμου. Ἡ δέ γε τῆς Εκκλησίας συνήθεια, οὐχ οὕτως ἔχουσα δείχνυται. "Evi μὲν γὰρ τῶν γυναικῶν oA εὑρίσχομεν τὴν ἀκρίδειαν, τοῦ μὲν ᾽Απποστόλου Ai- Ύοντος, Ὁ χολλώμµενος τῇ πόρνῃ, ἓν σῶμά ἐστι. Too δὲ Ἱερεμίου, ὅτι, ᾿Εὰν γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, οὐκ ἐπι- στρέψει πρὸς «àv ἀἆνδρα αὐτῆς, ἀλλὰ μιαινοµένη µιανθήσεται, sl μὴ βουληθείη 6 ἀνὴρ αὐτὴν δηλαδη, προσλαθέσθαι, Καὶ ὁ Σολομῶν iv ταῖς Παροιμίαις * Ὁ ἔχων µοιχαλίδε, ἄφρων xal ἀσεθὴς, τουτέστιν͵ ὁ μιγνύμενος ὑπάνδρῳ υωναικὶ, καὶ τις δείκνυται µοιχαλίς. Τοὺς δὲ µοιχεύοντας τῶν ἀνδρῶν, ἩὮ πορ- νεύοντας, κχρτέχεσθαι ὑπὸ τῶν ἰδίων γυναικῶν ὑπο- τίθεται. Εἴτε γὰρ καὶ ἐμπικραίνοιτό τις τῇ γυναικὶ, καὶ πληγὰς ἐντείνοι, χαρτερεῖν ταύτην δετ ^ εἴτε ci χρήματα ζημιοῖ, χἀκείνη τὴν προῖκα δαπανωμένην ὁρώῃ, ἢ xxl ζηλοτύπως ἔχοι τῷ ἑτέραις τὸν ἄνδρα συμφθείρεσθχι, οὐκ ἐφεῖται ταύτῃ διαζεύγνυσθαι τοῦ ἀνδρὸς παρὰ ταῦτα. El γὰρ ἀπίστου κχαθετέρω τῶν συνοικούντων τυγχάνοντος, θατέρῳ χωρισθηναι οὐ δύναται. κατὰ τὸν µακάριον Ππαῦλον, διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἐχθάσεως (τί γὰρ οἴδας, Ὑύναι, noi, sl τὸν obscurum sit, quid evenire queat :(ecquid enim c ἄνδρα σώσῃς) * πῶς ἀνεύθονος ἔσται ἡ δι ἑτέραν nostii, mulier, ait, an , martum sis servatura?) quonam modo culpa carebit, que propter aliam causam conjugium dissolvit? Unde concluditur eam, 4190 maritum absque justa causa deseruerit, 8i alterius in consortium sese dederit, pro adultera habendam. Qus vero legitime cum virodeserto in manum coit, nec ut adultera,nec ut meretrix con- demnatur. Sane si maritus ab uxore diverterit, et ad aliam sese contulerit, tum ipse adulter est, veluti qui auclor sit, ut ea per adulterium pollua- tur; tum qus in ipsius est contubernio, adultera est propterea quod inaritum alienum ad sese tra- duxerit. Hec Basilius. Ex publicata vero deinceps Novella Justinianea,quam de solutione matrimonii supra positum caput continet,etiam hac inter alias causas est connumerata, propter quas uxoribus conjugia dissolvere permissum est (81) : Si vide- licet eadem in domo, vel civitate, cum alia muliere stupri consuetudinem marilus habeat; οἱ propin- quis uxoris sue increpantibus eum, ac monenti- bus, ut ab illius consuetudine abstineat, non ob- temperet.Tunc enim mulieri permittit, ut propter zelotypiam matrimonium solvat. Basilius autem canone tricesimo quinto : In iis, ait,qui matrimo- αἰτίαν λύουσα τὴν αυζυγίαν» Ὥστε ἡ τὸν ἄνδρα παρ- αλόγως ἀπολιποῦσα, cl ἄλλῳ συνοικήσει, μοιχαλὶς λογίζεται. El δὲ τῷ καταληφθέντι 50. ἀνδρὶ συναφθεῖο- νοµίµως, οὔτε ὡς μοιχαλὶς, οὔτε ὡς πόρνη χατακρί- νεται. El μέν τοῖς ὁ ἀνὴρ ἀποστὰς τῆς γυναικὸς ix ἄλλην Ύλθε, xal αὐτὸς μοιχὸς, ὡς Tou» αὐτὴν µοι- χευθῆναι, xal d συνοικούσα τούτῳ μοιχαλὶς, διότι πρὸς ἑαυτὴν ἀλλότριον µετέστησεν ἄνδρα. )Αλλὰ ταῦτα μὲν οὗτος. ᾽Απὸ δὲ τῆς ὕστερον ἐξενςχθείσης Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς, ἣν τὸ περὶ της λύσεως vi- µου ἄνω τεθὲν περιέχει κεφάλαιον, xal αὕτη ταῖς ἄλλαις ατίαις ἠρίθμηται, δι’ ἃς λύειν ταῖς γνναιξὶ τὰ συνοικέσια δίδοται. El ἐν τῇ αὐτῇ δηλαδη οἰκείᾳ 5 πόλει, ἑτέρᾳ ὁ ἀνὴρ συμφθείροιτο Ἰυναικὶ, καὶ τοῦ µέρους τῆς ἱδίας ἨἹυναικὸς ἐπιτιμώντων αὐτῷ xai ὑποτιθεμένων ἀποςτηῆναι τῆς πρὸς ἐκείνην ὁμιλίας, μὴ πείθοιτο. Τηνικαῦτα γὰρ λύειν τοὺς γάμους διὰ τὴν ζηλοτυπίαν ἐφίησιν. Εν δὲ τῷ λε. à Βασίλειος, ἐπὶ τῶν διαλυόντων τὸν γάμον τὴν αἰτίαν χρὴ, ensi, σχοπεῖν. Καὶ sl μὲν παραλόγως τοῦ ἀνδρὺς ἀνεχώ- Ρησεν ἡ γυνὴ, à μὲν ἐπιτιμίων, ὁ δὲ συγνώµης ἄξιος Χρίνεται, Ἡρὺς τὸ κοινωνεῖν μέντοι τῇ ᾿Εκκλησίᾳ, o) μὴν xal ἑτέρᾳ δηλαδη κεχρῆσθαι, ᾽Αλλὰ xal ὁ τῆς iv Καρθαγένῃ pG' , τοὺς διαλυθέντας -Ὡς τοῦ VARLE LECTIONES 66 ἡ δὲ τῷ κακελειφθέντι. NOTA. (54) Novella 417, cap. 8. πρ ο) "^ " 1293 4ΒΛΟΟ-ΒΟΝΑΝΟΝ. 1294 γάμου συναφείας, Ἡ ἀλλήλοις καταλλάττεαθαι, fj οὕτω A nium dissolvunt, causa consideranda venit. Λο si- pívtty διακελεύεται, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν quidem absque justa causa mulier a viro secessit, « Ox ὁ θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέω, » ipsa poenis, ille venia dignus judicatur : videlicet, Καὶ τοῦ 'AmogróÀon Δέδεται γυναικί; μὴ ζήτει λύ- ut cum Ecclesia communicet, non etiam ut alia ew. mulier utatur. Quin etiam synodi Carthaginiensis canon centesimus sextus precipit, ut qui a conjunctione matrimoniali diverterent, vel inter se recon- cilientur, vel ita cclibes maneant, juxta pronuntiatam hanc a Domino sententiam : Quos Deus con- junzit, homo non separet : etilla Apostoli : Alligatus es uxori ? non quere divortium. « Οτι τῶν ἰδίων γυναικῶν χωρίζεσθαι δεῖ τοὺς ἐπισκόὐ — Episcopos ab uxoribus suis separari debere. πους. À Οἱ τῆς ς συνόδου θεῖοι Πατέρες iv τῷ iB xavów— Divinisextz synodi Patres in canone duodecimo ἀπείργουσι τοὺς ἀρχιερεῖς μετὰ τὴν χειροτονίαν συν- pontifices omnino post ordinationem arcent ab ea- οικεῖν ὅλως ταῖς πρὸ τῆς χειροτονίας θεσμοῖς γάμου rum mulierum contubernio, queante ordinationem συναφθείσαις αὐτοῖς Ύυναιξι xal qxcw * Οὐκ ἐπ. matrimonii lege cum eis erant,copulate, idque ἀθετήτει τῶν τοῖς Ἱἱεροῖς ἀποστόλοις ἐν τῷ πέμπτῳ Verbis hujusmodi : Non ut abrogemus ea, qus νενομοθετηµένων κανόνι, τοῦτο θεσπίζοµεν, ἀλλὰ sancli apostoli :anone quinto statuerunt,hoc san- thv ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπίδοσιν τῆς Ἐκκλησίας πρα- cimus, sed ut. incrementum Ecclesie ad slatum γµατευόµενοι. Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι ἀπόστολοι ἄρτι τῆς meliorem procuremus. Etenim illi divini apostoli, Ἐκκλησίας τῇ τῶν Ἰοδαίων παχύτητι, καὶ «5 cum recens Ecclesia Jndeorum crassilici, et su- Ἑλληνικῇ δεισιδαιµονίᾳ πολλὰ χαίρειν εἰπούσης, ἔστιν — perstitioni paganorum, longum valde dixisset, οἷς τῶν Πατρῴων ἐθῶν ἑνεδίδοσαν χρῆσθαι, O:«k γὰρ — nonnullis ut consuetudinibus patrilis uteretur, per- τῶν Ἰουδαίων καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων ἀρχιερεῖς τῶν συ- miserunt. Quippe tam Judaeorum, quam pagano- νεύνων οὐκ ἐχωρίζοντο. Τὸ δὲ τήµερον εἶναι, χρηναί rum pontifices, a tori consortibus non separaban- φασι τοὺς ἀρχιερεῖς τὸν βίον πρὸς ἀχριθη σωφροσύνην (ως. Verum ut hodie comparat res sunt, necessa. ἀπευθύνοντας, οὐχ ὅπως τῆς τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ rium slatuunt, ut vilam suam pontifices ad xal τῆς τῶν ἰδίων γυναικῶν ὁμιλίας ἀποδιίστασθαι. -castilatem accuratam dirigentes, non alienarum Τοῦτο γὰρ σκανδάλου πβόφασιν οὐδ ἠντινοῦν τοῖς modo, sed suarum etiam uxorum consuetudine ὑπὸ χεῖρα καταλείπει, καὶ ἀποφέρουσι τὸ ἀἁποστολι- — abstineant. Hoc enim occasionem scandali nnllam κάν * ᾽Απρόσχοποι Ὑίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις, καὶ Ἕλλησι, omnino subdilis relinquit, et ipsimet episcopi lau- καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ, xal τὰ ἑξῆς. Εἶτκ τοῖς c dem illam apostolicam auferunt : Absque offendi- μὴ τὰ τοῦ χανόνος πρεσθεύουαιν, ἐπιτίμιον ἐπάγουσι — culo sitis et Judzis, et paganis,et Ecclesi: Dei, et τὴν καθαίρεσιν. οφίογα. Deinde iis, qui hoc canone comprehensa cum veneratione non obscrvant, poena loco abdi- cationem statuunt. ε Ὅτι δετ xal ἀποκαρηναι τὴν χωρισθεῖσαν τοῦ ἐπισκό- — Etiam tonderi debere mulierem ab episcopo sepa- που Yovatxa* » ratam. Ἐν δὲ τῷ p κανόνι οἱ αὐτοὶ Πατέρες τὴν κατὰ — Át in canone xLvin iidem Patres separatam xowiv συµφωνίαν διαζευχθεῖσαν τοῦ μέλλοντος ἐπὶ communi consensu ab eo, qui ad episcopatus gu- τῶν τῆς ἐπισχοπῆς καθεδεῖσθαι οἰάχων, συνοικεῖν bernacula sessurus est, uti cum ipso in contuber- ὅλως αὐτῷ o) μεθιᾶσιν, ἀλλ) εἷς µοναστήριον χελεύ- — nio sil,nmnino non permittunt ; sed monasterium ουσιν εἰσιέναι, μὴ dv γειτόνων τῆς τοῦ ἐπισκόπου ingredi jubent, quod ejus in loci vicinia, quo loco καταγωγῆς κείµενον. Οὐ Ὑὰρ olóv τε συνεχῶς sic degit episcopus, non situm sit. Quippe fieri non ἀλλήλους ὁρῶσι μὴ ἀνάπτεσθαί σφισι τὸν ἔρωτα τῃ polest, cum sese frequenter intuentur, quin amor μνήµῃ τῆς προτέρας διαγωγῆς, Κάκει Ob τῆς τοῦ in eis per consortii pristini memoriam accendatur. ἐπισχόπου προνοίας ἁπαλαύειν αὐτὴν ἀξιοῦσιν, si, Eo tamen in loco volunt, ut episcopi providentis ἱνδεῶς ἔχουσα sin. El γὰρ αὐτῷ 9^ τῷ ἐπισκόπῳ Íructum percipiat, si primatur inopia. Quippe si περαιτέρω τῶν ἀναγκαίων εἷς ἑαυτὸν δαπανᾷν ἐκ ultra res necessarias nihil ipsimet episcopo suam τῆς ἐπισχοπῆς οὐκ ἐφεῖτει, σχολῆ q' ἂν τῶν Ἐκκλη- inpersonam de bonis eptscopatus expendere per- σίας ταύτῃ δοθήσεται͵ οἴκοῦεν ἑσχηχυίᾳ τὰς πρὸς mittitur, multo minus aliquid huic de bonis Eccle- τὸ (jv ἀφορμάς. El δὲ καὶ ὁ βίος αὐτῆς σεμνὸς sin, sit dabitur, si ex semet ipsa victui necessaria ha- xal εἷς τὸν τῆς διακονίας βαθμὸν προθιθάζετει. El; buerit. Quod si vita ejus honesta et gravis sil, µοναστήριον δὲ εἰσιέναι κελεύουσιν, ὡς ἀπαραίτητον etiam ad diaconatus gradum evehitur. Caeterum ut Ov ἀποχείρασθαι ταύτην. ἘΕξην μὲν γὰρ αὐτῃ πρὸ monasterium ingrediatur, idcirco precipiunt : τῆς χειροτονίας τοῦ ἀνδρὸς μὴ διαζυγῆναι. Κάντεῦ- — quod excusalione nulla impetrare possit, quin ton. θεν xal τὴν χειροτονίαν κωλυθῆναι, χαὶ τὴν ἀπό- deatur. Nam potestatem babebat ante viri ordina- καρσιν, Ὅτι δέ γε S7 τὰ τῆς χειροτονίας σωνήνεσε, — tionem recusandi divortium. Quo facto, tum im- VARLE LECTIONES. 87 ὅτε δέ γα, 1995 JUS CANONICUM 1296 pediri ordinatio,tum etiam tonsura poterat. Verum A δέον καὶ τῇ ἀποκάρσει τὴν διάζευξιν βεθαιώσασθαι. postquam ipsamet in ordinationem consensit, ne- cesse est per tonsuram divortium confirmetur.Hac de re tractam fuit tempore imperii [saacii Angeli, tribus patriarchis in concilio presenlibus , nimi- rum Universali, et Antiocheno, et Ierosolymitano, preier metropolitanos fere xL : qui decreto sanci- verunt,citrarecusa'ionem tonderi debere mulierem episcopi ordinati, synodalibus id litteris comple - ctentes et confirmantes. Hinc probatur, nec sacer dotum uxoribus fas esse, secundas ut contrahant nuptias. Debere sacerdates ab uxoribus suis abstinere,cum sacra iractaturi sunt. Canon synodi Carthaginiensis tertius, debere P dicil eos, qui munus sacerdotale sortiti sint, et semper, et in omnibus continentiam, castitatem, omnem aliam denique virtntem colere ; ut puri ad purum accedentes,votorum suorum compotes fiant, ipsi medialores inter Deum et homines sic consti- tuti, ut dum inter: untiorum erga Deum munere funguntur, mortalibus eum (quantum ejus fieri potest) propitium reddant, et mundo pacem expo- scant. In primis vero invttante ipsos ratione tem- poris ad sacrorum tractationem et perceptionem mysteriorum, cum reapse castitatem prestare de- beant, etiam ab uxorum suarum consuetudine se- met abstineant. Tertius autem canon sancti mar- ἘΕζήτηται δὲ τὰ περὶ τούτου καὶ ἐπὶ τῆς Βασιλείας , [σααχίου τοῦ Αγγέλου, τῶν τριῶν πατριαργῶν συνεριαζόντων, τοῦ Οἰκουμενικοῦ, καὶ Αντιοχείας, καὶ τοῦ Ἱεροσολύμων, xal μητροπολιτῶν ὡσεὶ τετ- σχράκοντα, oi xal ψηφίσαντο. ἀπαραιτίτως ὀφείλε". ἀποκε[ρασθχιτὴ» τοῦ χειροτονηθέντος ἐπισκόπου γυναῖκα, συγοδικοῖς Ὑράμμασι τοῦτο σηµειωσάμενοι χυρώσαντες. ᾿Εντεῦθεν θείκνυται, μηδὲ τὰς τῶν ἱερέων γονατκας θ:- μιτὸν εἶναι δευτερογαμεῖν. « Ou τῶν ᾖἰδίων γυναικῶν δεῖ τοὺς Ἱερωμένου: ἐγχρατεύεσθαι, ὅτε τὰ ἅγια µεταχειρίζεσθαι µέλλο.- ew. » | 'O γ τῆς ἓν Καρθαγένι συνόδου κανώὼν, τοὺς ἱερᾶσθαι λαχόντας φητν ἀεὶ μὲν καὶ ἓν πτᾶσιν ἐγκράτειχν καὶ σωφροσύνην καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀρετὴ» µετιένχι δεῖ, ὅπως κχαθαροὶ τῷ καθαρῷ προσιόντες, τῶν αἱτημάτων ἐπιτυθγάνοιεν, µεαίται Θεοῦ χρη- µατίζοντες καὶ ἀνθρώπων, ὼστε διαπρεσθευόµενο πρὸς τὸν Θεὺν, τούτοις ἔκεῖνον ὡς ἐφικτὸν ἐξιλάσκε- σθαι, καὶ εἰρήνην cn χόσμῳ αἰτεῖσθιι. Oy ἄκιστα δὲ τοῦ χαιρῶ καλοῦντος αὐτοὺς πρὸς την τῶν θείων μεταχείρησίν τε xal µετάληψιν μυστηρίων. ἔργρ τὰ τῆς σωφροσύνης ὀφείλοντας, ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν Τδίων γυναιχῶν ὁμιλίας ἀπέχεσθχι χρή. Ὁ δὲ τρίτος τοῦ ἱερομάρτυμος Διονυσίου ᾿Αλεξανδρείας, ἁρκοῦντας ἐφίστησίΥ σφισιν αὐτοῖς τοὺς ἱερωμένους διαιτητᾶς, 9 tyris Dionysii episcopi Alexandrini, sacerdotes C Ἁνίκα τοῖς φρικτοῖς προσιέναι µέλλουσι µυστηρίοις, 3ibimet ipsis idoneos ilat judices,cum ad reveren- da sunt accessuri mysteria,suis ut ab uxoribus ab- stineant, ὁχ communi tamen consensu, secun- dum verbum hoc illius magni Pauli : Maritus proprium corpus non habet in potestate et quse sequuntur. De habentibus in contubernio mulieres extraneas episcopis, aut clericis. Canon primi concilii tertius, episcopum, vel ali quem ex clero, non debere putat in contubernio mulierem extraneam habere. Nisi forte matrem, vel sororem, vel amitam, vel eas duntaxat perso- nas, qu& ab omni suspicione libere sunt. Vocat autem externas vel introductitias, quz cohabitare cum expertibus conjugii sacerdotibus eligunt, dum p αὐτοῖς διακονουµένας. in illis operam suam eis exhibent,qus necessarios ad usus spectant.Canon vero xix Áncyrangsynodi, mulieres virgines ad quosdam accedere, tanquam fratres, vetat. Secundum hos, magna isthzc tuba veriatis, magnus ille Basilius,ad Gregorium pres- byterum epistola missa, majori cum increpationis vehementia tangil eum, qui huic se vitio dedit. Neque primi nos, inquit, neque soli statuimus,non debere mulieres virorum esse contubernio : sed promulgatum a sanctis l'atribus nostris in concilio Nicgno canonem legito, qui manifesto prohibuit, ne sint mulieres introductitie vel extranexm. Et ceelibatus dignitatem ac venerationem in hoc con- sistere, uti quis a consorlio muliebri separatus sit ἀπέχεσθχι μὲν τῶν ἰδίων γυναιχκῶν, ἀλλὰ Ex xoti συμφωνίας, χατὰ την τοῦ µεγάλο Πχύλου φωνήῆν, ὅτι ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος obx ἐξουσιάζει, χαὶ τὰ inc. « Περὶ τῶν qovatxac συνεισάκτους ἐχόντων Σπισχόπων ἤ κληρικῶν, » Ὁ τρίτος τῆς πρώτης συνόδου κανὼν, ἐπίσχοπον 5 τινα τῶν τοῦ Χλήρου συνείσχκτον ἔχειν Yovatxz, οὖκ οἵετχι δεῖν * εἰ μὴ ἄρα µητέρι, fj ἀδελφὴν, f θείαν, fj, à μόνα πρόσωπα πᾶσαν διαπέφευγχεν ὑπο- ψίαν. Συνεισακτους δέ φησι, τὰς ἑλομένας συνοικε-ν Ἱερεῦσιν ἀγύγοις, τὰς πρὸς τὰς ἀναγκαίας χρείας Ὁ $i τῆς ἐν ᾿Αγκύρφ 8 παρθένους ΊΎυναῖκας κωλύει συνέρχεσθαἰ τισιν ὡς ἄδελφοῖς. "Emi τούτοις, ἡ µεγάλη τῆς ἀληθείακς σἀλ. πιγξ ὁ µέγας Βασίλειος, ἐπιστολὴν πρός τινα Tom- Ὑόριον πρεσθύτερν Ἠπέμψας, ἐπιπληκτικώτερον τούτου καθάπτεται, τῷ τοιούτῳ προανέχοντος πάθει. Οὔτε πρῶτοι γὰρ, φησὶν, οὔτε μόνοι νενοµοθετήκα- μεν, γυναῖκας ἀἆνδρασι μὴ συνοικεῖν, ἀλλ᾽ ἀνάγνωθι τὸν ἐξενεγθέντα Χανόνα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ἐν τῇ συνόδῳ Νικαίας. ὃς φανερῶς ἀπηγόρευσε, συνεισάκτους μὴ εἶναι. ᾽Αγαμίαν δὲ kv. τούτῳ ἔχειν τὸν σεμνὸν, iv τῷ χεχωρίσθαι τῆς μετὰ τῶν γυναι- κῶν διαγωγῆς. ως tav ἐπαγγελλόμενός τις αὐτὴν τῷ ὀνόματι, ἔργῳ τὰ τῶν γυναιξὶ συνοικαούντων TOt, δηλός ἐστι, τὸ μὲν τῆς παρθενίας σεμνὸν ἐν τῇ 12091: GR/ECO-ROMANUNM. 1998. mposnyoplg διώκω», τοῦ Oi καθ ἡδονὴην ἀπρεποῦς A Quippe ssi quis eum verbo tenus promittens, reapse : μὴ ἀφιστάμενος. Οὔτο γὰρ τὸν ἑθδδομήκοντα ἔτη γε- ovóvx πείθοµαι ἐμπαθῶς γυναικὶ συνοικε7ν, οὔτε ὡς ἐπὶ γενομένῃ τινὶ ἁτόπῳ πράξει ὠρίσαμεν, à καὶ ὠρίσαμεν. ἀλλ᾽ ἐπεὶ ἐδιδάχθημεν παρὰ τοῦ ᾿Αποστιό- 1 , rj - - λου, uh τιθέναι πρόσκομµα τῷ ἀδελφῷ εἰς σκάνδα-- ^ 9^ Fo 6: , e le ό ^ov. Otoxuty 62, ὅτι παρα τινων ὑγίως Ὑινόμενον ἄλλοις ἀφορμὴ πρὺς ἁμχρτίαν ὑπάρεει, Τούτου ἕνεκα » [4 - ^ - . προσετάξχ εν, ἑπόμενοι τῃ διαγωγῖ τῶν ἁγίων . - , - » J Πχτέρων, —:9pu0n»ai σε τοῦ γυνχίου. Εκθάλε τον αὐτὴν ἀπὸ τοῦ οἴκου σου. Ἱκατάστησον αὐτὴν ἐν μοναστηρΏρ. Έστω ἐκείνη μετὰ παρθένων, καὶ σὺ ὑπηρετοῦ umb ἁ,δρῶν, Ίνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ e" , £j. "A ) - -- σ ^ ὃ) "v - - 2. ἡμᾶς βλασφεµηται. Έως ὃ ἂν ταῦτα ποιῃς, αἱ μοριάδες, ἄσπερ σὺ Ύραφεις διὰ τῶν ἐπιστολῶν, οὐδὲν ὠφλλήσουσί σε, ἀλλὰ τελευτήσεις ἀργῶν, καὶ σονταχ:. faciat ea, quie solent qui mulierum in consortio degunt : manifestum de se praebet indicium,quod virginitatis decus nomine tenus sectetur, verum feeditate voluptatis non abstineat. Non enim equi- dem septuaginta natum aunos lascive mulieri co- habitare crediderim, nec velut alicujus absurdi fa- cinoris admissi causa statuimus id,quod statuimus: sed propterea, quod edocli simus ab Apostolo, non esse fralri offendiculum ponendum, qnod ei scan- dalo sit. Et non ignoramus id, quod ab aliquibus recle fiat, aliis occasionem peccandi prebiturum. Idcirco precipimus, conversationem sanctorum: Patrum sectantes, a muliercula debere te separari. Quamobrem ex :dibus tuis eam ejicito, et in mo- nasterium abdito. Sit ipsa cum virginibus, et tu virorum utere ministerio, ne nomen Dei propter nos blasphemetvr. Quamdiu vero hzc facies, nihil tibi proderunt 1] myriades, quarum in epistolis mentionem facis; sed ul homo socors morieris, el socordiz tui» rationem Deo reddes. Quod si te mi- nime corrigens, retinere tamen sacerdotium attentaveris, in omni populo anathema, quique recipient, in omni Ecclesia velut abstenti publicabuntur. Επίσχοπος μλ συνοικείτω οἰάδήποτε γυναικὶ, μηδὲ (9h διάκονος συνιἠκείτω ἀνδρί, Episcopus ullam mulierem in contubernio non habet, nec mulier, qua diconatus munere fungi- lur, in viri contubernio sit. NIXAHA. NOMOÓ Y AAKOZ | TOY XOYMNOY ΓΕΓΟΝΟΤΟΣ ΠΕΡΙ TON ΒΑΘΜΩΝ MHTPOIIOAITOY ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ THX ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ MICHAELIS CHUMNI NOMOPHYLACIS Qui deinde Thessalonicee metropolitanus fuit. DE GRADIBUS GOGNATIONIS $ ? e , 9 H συγγενειχ, ὄνομα εστι Αν » - . 4 * 3 , AtXto8Ttat OZ εἰς τάτεις τρεῖς " εἰς ἄνιοντας, Χατιον” τας, xxl τὼς ἐκ πλχαχίου,. Καὶ ἀνιόντες μεν εἶσιν, o! ἡμ ὃς νενευνηχότες " κατιόντες 02, οἱ ἐξ ἡμῶν γεννη- 45 ΥΕ εννηκοτες "ον το 035) ὃ np (Ev v, LÀ ^J θέυτες * ἐκ πλαγίου δὲ slow, οἳ ws γεννήσαντες ἡμᾶς, μήτε Ὑεννπεέντες ἐξ ἡμῶν "o κοινωνήσαντες cb ἡμῖν τῆς αὐτῆς γονῆς καὶ ρίζης, Παραδείγματος Qi ipw, ὑποχείσθω πρόσωπον ὁ Ἰπκώδ. Οὗτος κοινὸν xai κχαθολικόν.σ — Cognatio,nomen est commune ac generole.Divi- ditur autem in tres ordines, in ascendentes, des- cendentes, et eos, qui sunl ex transverso. Áscen- dentes sunt,qui nos progenueruni : descendentes, qui ex nobis nati sunt : ex transverso, qui neque nos genuerunt, neque nali sunt ex nobis, sed no- hiscum participantidem semen eteamdem radicem. Exe * pli causa, proposita nobis sit Jacobi persona. 1299 JUS CANONICUM GREJECO-ROMANUM. 1300 Habet hic ascendentes, genitores suos,quos paren- Α ἀνιόντας ἔχει τοὺς αὐτοῦ γεννήτορας, οὓς γονεῖς καὶ tes et avos appellamus : videlicet patrem Isaacum, et matrem Rebeccam : arum Abrahamum, aviam Sarram, et his etiam ulteriores. Omnes igitur hi cognati Jacobi, dicuntur ascendentes : velut auc- tores procrealionis ipsius. Descendentes autem Jacobo sunt, qui ex eo derivantur liberi, Judas, verbi gratia, Levi, Symeon, filia, que Din:» nomen habebat, et quotquot his etiam sunt inferiores. Veluti nepos, neptis: qui dicuntur descendentes, quasi qui ex Jacobo deriventur. Ex transverso au- tem coguati sunt, qui neque genuerunt Jacobum, neque suntex eo nali : sed cum eo participant idem semen, et eamdem radicem. Verbi gratia, Ismael. Quippe Jacobo patruus est Ismael. Et ascendentes p quidem ipsi sunt, uti diximus, Isaacus tanquam pater, et Abrahamus tanquam avus, quoniam ex eorum lumbis Jacobus exstitit. Ismael vero nec pro cognato ascendente haberi Jacobo poterit, quia non est auctor procreationis ei: nec pro descendente , quia non genitus est ex Jacobo : sed est cognatus ex transverso, veluti qui et ipse geni- tus fuerit ex Abrahami lumbis, et Abrahbamum pa- trem habeat, a quo etiam Jacobus, ideoque cum Jacobo particeps si ejusdem seminis ac radicis. Omninoenim quinequelocum superiorem obtinent, asceudentium ordinem,inquam, neque gradum in- feriorem explent, ex transverso erunt: cum loca- les etiam distantise quadrifariam dividantur, in id προγόνους ὀνομάζομεν * ἤγουν τὸν πατέρα Ἰσαὰκ, καὶ τὴν μητέρα Ῥεθέχκαν * πάππον τὺν ᾿Αθραὰμ, µάμ.- µην τὴν Σάῤῥαν, καὶ τὼς ἔτι ἀνωτέρω * οὗτοι qo» πάντες, συγγενεῖς τοῦ Ιακὼθδ, λέγονται ἀνιόντες 7 ὡς αἴτιοι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως. Κατιόντες δέ sla ορ "axe, ol. i£ αὐτού καταγόµενοι υἱοὶ, Ιούδας τυχὸν, ὁ Λευὶ, ὁ Συμεών, ἡ θυγάτηρ οὕτω καλουµένη Δίνα, καὶ οἱ ἔτι τούτων κατωτέρω * οἵον ἔγγονος, ἐγγόνη * ol χατιόντες λέγονται, 5 ἐκ τοῦ Ἰακὼθδ κατεγόµε- vot, Ἐκ πλαγίου δέ eld συγγενεῖς, οἱ μήτε γεννή- σαντες τὸν Ἰαχὼδ, µήτε ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντες * χοι- νωνοῦντες δὲ αὐτῷ τοῦ αὐτοῦ γένους xxl τῆς αὐτῆς ῥίζης. Οἷον, ὁ Ἰσμαήλ. θΘετος γὰρ πρὸς πατρὸς τῷ Ἰακὼθδ ὁ Ἰσμαήλ. Καὶ ἀνιόντες μὲν αὐτῷ, ὡς εἰρή- xautv, ὁ Ἰσχὰκ ὡς πατὴρ, xal ὁ ᾿Λθραὰμ, ὡς míz- πος, ὅτι ἐξ ὀσφύος αὐτῶν ὁ Ἰακώδ. Ὁ δὲ Ἰσραὴλ οὔτε ἀνιὼν λογισθείη συγγενὰς τῷ Ἰακὼθ, ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τῆς αὐτοῦ γεννήσεως . οὔτε μὴν κατιὼν, ὅτι οὐκ ix τοῦ Ἰακὼθ ἐγεννήθη * ix. πλαγίω δέ ἐστι συγγενὰς, ὡς καὶ αὐτὸς ἐξ ὀσφύος τοῦ ᾿Αθραὰκ Ὑεν- νηθεὶς, καὶ τὸν ᾿Αθραἀμ. ἔχων γενήτορα, ἀφ o0 κα ὁ Ἰακὼθ, κἀντεῦθεν χοινωνήσας τῷ Ἰακὼθ τῆς αὖ- τῆς γονῆς xal ῥίης. Πάντως γὰρ οἱ µήτε τὸν ἄνω τύπον ἔχοντες, τὴν τῶν ἀνιόντων λέγω τάξιν, μήτε τὸ κάτω βαθμὸν ἀποπληροῦντε, x πλαχίου ἔσον- ται * ὅτι καὶ αἱ τοπικαὶ διαστάσεις τετραχῶς δται- ροῦνται, εἷς τὸ ἄνω καὶ κάτω, δεξιὸν xal ἀριστερόν. Ταύτητοι τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερν πλάγια τυγχά- quod supra, et quod infra, in dextrum et sinistrum. c νουσιν. Όπως γοῦν ταῦτα τὰ µέρη τῶν δεξιῶν καὶ Quo fit, ut dextrum et sinistrum sint transversa. Caeterum quo pacto partes he dextrorum acsini- strorum quo pacto partes ha dextrorum ac sinis- trorum, cognatorum ordines conficiant, ulterius progressa docebit oratio. Ex transverso quoque Jacobo cognatus est Bathuel (52), Abrahami frater. Si quis ergo quirat, sit ne Jacobo cognatus Ba- thuel, Abrahami frater, et [smael Isaaci frater, respondebimus cognatos quidem illos esse, non tamen accedentes, quia de lumbis eorum ipse non exsistat. Non etiam descendentes erunt Bathuel aut Ismael. Restat igitur, ut Jacobo cognati sint ex transverso : et ut [smael quidem patris sil frater, hoc est patruus : Bathuel autem, avi respectu pa- truus, quem et patruum magnum (53) lex appel- lat. Idem in femineis personis obtinet. Quippe Ja- cobo sunt ascendentium loco Rebecca mater, et avia Sarra. Descendentium vero locum implent, filia Dina, et neptis ex ea nata. Quod si Rebecca fratres habet, etiam illi Jacobo cognati ex trans- verso existimantur. Adeoque Laban, Rebecce fra- . ter, Jacobo cognatus est Nar, ratione matris est avunculus. ἀριστερῶν, συγγενῶν τάξεις ἁἀποπληροῖ, προϊὼν ὁ λόγος ipst. Ἐκ πλα]ίου δὲ συγγενὴς vip "axe καὶ ὁ Βαθουὴλ ὁ τοῦ ᾿Αθραὰμ ἀδελφός, El γοῦν ζητοίτ τις, εἰ τῷ Ἰακὼθ συγγενής ἔστιν ὁ βαθουἡλ ὁ τοῦ ᾿λθραὰμ ἀδελφὸς, xal Ἰσραὴλ ὁ ἁδελφὸς τοῦ "loxáx, ἐροῦμην * ὅτι συγγενεῖς μέν εἶσιν, ojxouv ἀνιόντες, ὅτι μὴ ἐξ ὀσφύος αὐτῶν. Αλλ᾽ οὐδὲ κατιόντες ὁ Ba- θουὴλ f$ ὁ Ἰσμαήλ. Λείπεται λοιπὸν, ἐκ πλαγ-ου συγγενεῖς τῷ Ἰακὼθ τούτους τυγχάνειν. Καὶ τὸν μὲν Ἰσμαὴλ πατράδελφον εἶναι. ἤγουν θεῖον πρὸς πατρός * τὸν δὲ Βαθουλλ, θεῖον ἀπὸ πάππου, ὃν καὶ μέγαν θεῖον ὁ νόμος ὀνομάζει. Τὸ αὐτὸ δέ ἔστι καὶ ἐπὶ τῶν θηλέων προσώπων. Tu γὰρ Ἰακὼθ ἀνιόνων μὲν τάξιν ἔχουσιν, ἥτε µήτηρ - Ῥεθέκκα, κάδ ἡ μάμμη Σάῤῥα, Κατιόντων δὲ τάξιν ἀποπληροῦσιν αὐτῷ, ἡ θυγάτηρ Alva, καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς τυχὸν γεννηθεῖσα. E: Ώ δὲ τῇ Ῥεθέωιᾳ εἰσὶν ἀδελφοὶ, καὶ οὔτοι ἐκ πλαγίου αυγγενεῖς τῷ ᾿Ἰακὼθ λογίζονται, Αὐτίκα ὁ Λάδαν, 6 τῆς Ῥεδέκκας ἀἁδελφὸς, συγγενὴς τῷ Ἰακώδ. θεῖος γὰρ πρὸς μητρὸς. Sequebatur apud Leunclavium Justiniani imp. confessio recte fidei seu edictum de fide orthodoxa quod ezstat Patrologia tomi LXXXVI, porte 1, col. 993. n j | NOTAE e Rectius Nachorem potuisset, Bathuelis patrem. 589) L, 4. 6$ Primo gradu. D. Da grad. et affin. INDEX RERUM ET SENTENTIARUM QUE IN COMMENTARIIS OECUMENII MEMORATU DIGN/£ VIS/E SUNT. Numerus Romanus tomum, Arabicus ciffras designat grandiores texiui insertas. Sed meminerit Lec- tor, apud nos tomum I editionis Morelli protendi usque ad tomi nostri posterioris col. 1168, in qua incipit tomus Morelli secundus. À Aaroniticum sacerdotium, terrenum ac caducum, Chri- sti vero celeste ac sempiternum, 1I, 368. Abrahte pater egressus est de terra Chaldeorum, cum tamen Abraha factum fuisset oraculum, I, 61 Abrahe facta promissio mullis modis praeter spem erat, I, 251. Abraham quomodo filium per parabolam recepit, I1, 409. Variis temporibus duplicis tidei gessit imaginem, II, 438. Actorum liber potissimum Pauli gesta continet I, 1. Actorum liber Spiritus sancti actiones continet, sicut Evangelium actiones Christi, I, 5. Actorum liber ostendit eorum complelionem q"- promiserat Chrístus, ibid. Ac- torum libri necessitas I, 5. Actorum liber potissimum est resurrectionis Christi demonstratio, I, 7. Adam nóu fuit seductus, I1, 225. Admirari personas, II, 652. Adventus Domini cur furi ac nocti assimiletur, 11, 533. AEgyptus seductor quidam, I, 158. JEnean sanans l"ctrus non requisivit an crederet, T, 90. -Etatibus variis constituti spiritualiter, IT, 569. 4Elhiopes suorum regum patrem dicunt esse solem ma. irem vero semper vocant Candacen, 1, 81. Afllicliones nec omnes justi nec omnes peccatores susti- nent in hoc mundo, 11, 485. Afflictiones ob varías causas ianmittuntvr, I, 510. I Agabum esse prophetam non adversatur dicto Christi qui ait legem AE aetas cessasse in Joanne, I, 105. ᾿Αγάπαι, II, ().᾽Αγαπητὸς el ἀγαπώμενος, II, 497. ᾽Αγαπητὸς el ἀγαπητικός, II, 590. ᾽Αγοραῖοι genus judicum et oratorum, T, 148. "AAatov, Il, 472. Ambulate in veritate , IT, 616. Ananías et Sapphira cur interempti, I, 45. Anathema duplex. I, 168 Andreas ubi et a quo crucitixus. I, 1. Angeli cur viri dicantur, I, 7. Angelos, id est demones quomodo judicabimus, I, 475. Angelorum lingua quenam icantur, 1, 548. 651 Anima sumitur pro vita. . obsistunt demones nea II. Animabus éxutis corporibus calum evolent, LI, 634. Animalia quatuor ia Apoc. quid significent IL, 690, 697. Animalis homo quis dicatur, { 433; 1I, 652. Animalis ab anima dicitur, sicul ψυχιχκὸς a ψυχή, T1, 632. Antiochi primum dicli sunt Christiani I. 105. Antichristus probalur esse Mahumethes, II, 658. Apollos sive Apelles Corinthiorum episcopus, I, 142. Aposlolis quare dicatur : « Accipite Spiritum sanctum » priusquam super eos descendat, L, 4. Apostolorum nomina cum suis interpretationibus,I, 8. Apostoli variis linguis loquentes proferebant scitas brevesque sententias, I, 15. Apostoli variis linguis loquentes noverant quee dicerent, non autem quibus linguis, ibid. Apostolos fuisse musto plenos improbabile erat euplicem ob causam, I, 16. Apos- toli tanta inter se eonjuncii erant fiducia, ut mutua sui condemnatione praedicationem confirmarent, I, 939. Apo- gtolis vicissim conUngebant lata ac. tristia, I, 45. Aposto- li etsi signa ad Deum referebant, famen etiam ex vita plurimum collaudabautur, [. 46 Apostolorum traditiones per manus, I1, 152, 190, 191. Apostolorum ordo primus est in Ecclesia, deinde prophetarum, etc., 1,546. Apostolis quomodo variuserat odor vitee ac mortis, T, 615. Apostoli ac propheüe non omnia prrvidebant, I, 165. Apostoli quosdam ρου se puoiebant, alios Satanm puniendos trade- bant, I, 217. Apostoli quomodo non versabantur per astu- tiam, nec dolo traciabant verbum. 1, 624. Apostoli quo- modo variis adversitatibus non frangebantur, I, 628. Apostolos excipiens quomodo Filium ac Patrem dicitur habere, 1I, 611. Apostoli eignificantar singuli singulis la- pidibus pretiosis portarum novse Jerusalem, II, 626. Apii forum ac Tres Tabernes, 1, 184. Arca testamenticontinebatea quee Judaeos arguerent, VI, Arte Atheniensi cur inscriptum ignoto Deo, I, 156. Arati poette de Deo testimonium, I, 58. Arma spiritualia, lI, 58. Arrogantia differt ab elatione, II, 469. Audiendi promptitudinem habere debemus, II, 448. B Baptizari pro mortuis, I, 587. qaeraabas bonus vir dicitur, non bonus simpliciter, I, Bartholomeus ubi preedicaverit ac mortuus fuerit, I, 4. Bellum triplex Christiano imminet, II, 478. C Calceamentum designat mortificationem, [, 69. Carnis affectus legi Dei subdi nequit, sed bene homo illum habens, I, 502. Caro aliena que dicatur, .1, 627. Castorum insigne in navi, 1, 184. Καταθραθεύω, II, 135 Centum vtginti de quibus dicitur in electione Matthise, non erant omnes qui tunc in. Christum credebant. I, 10. Charitas perfecta qui foras ejicit timorem, 11, 592. Charitatis laudes eximiz, I, 649. Christi assumptionis initium videri poluit, nonGnis, re- surrectionis vero, ediverso, I, 7. Chrisli divinitatem apostoli paulatim induxerunt, [, 6. Christus resurgens non ita versabatur cum discipulis sicut ante passionem, et quare non omnibus apparebat, I 5. Christus curpriecepit ue discipuli statim ab Jerosolymis discederent, I, 4. Christus quare videntibus discipulls assumptus est, I. 7, Christus misisse dicitur Spiritum sanctum, et deipso Chri- $to loquitur Joel, I, 21. Christus in quo similis Mosi, I,52. Chrisli vita quomodo elevata dicitur de terra, I, 55. Chri- sti corpus neque apte resurrectionem fuit incorruptibile neque postea incorruptibile, I, 444.Christus quomodo pri- mus ez resurrectione, l, 176, 562. Christum quare non suscipieliant Romani, I, 902. Christi obedientia fuit nobis efficacior quam Adz inobedientia, I, 268. Christuscorpus nostrum cnm affectionibus naturelibus sine peccato sus- cepit, 1. 301. Christus quomodo pro nobis intercedot, I, 317 Christus quomodo a resurrectione dicitur primum apparuisse Petro, et quomodo duodecim apparvit, [, 548. Christus quomodo tradit regaum Deo Patri, I, 563. Chri- st.s quomodo dicitur regnare, 1, 565. Cbristus propter multa glorificandus, !, 626. Christus quomodo estima Dei, (bd. Cbristus quomodo Deum manifestavit, (bid. Christus quomodo dicatur peccatum, I, 640. Christi magna humilitas et quare non timuerit se humiliare, Il, 79. Chri- stum qui non receperunt et tamen. Antichi istum recipient, nihil poterunt habere excusstionis, II, 497. Christus pre supernis quoque virtutibus passus est, I], 549. Christus 1303 tentatus sive afflictus potest et his qui tentantur succur- rere, ll, 333. Christus duplici de causr nobis condolet, II, 345. Christus quare sacerdos secundum ordinem Melchi- sedec, Il, 348. Christus quomodo ex his qui? passus est didicit, quomodo exauditus sit, et pro quareverentía exai- ditus, ll, 959 Christus longe majorsacerdotibus legalibus ex figura Melchisedec et per alia, 11, 365, 366, 367. Chri- stus quomodo nostra pertulerit peccata, et quo.nodo rur- rum conspiciendus sit absque peccato, ΙΙ, 389 Christus ter et triplex accepit testimonium, Il, 598. Christi repel- lens primum adventum repellit etiam secandum. II, 609. Chrisli negans adventum salvus fieri nequit, IH, 610. Circuucisio data est Abralie in signum przeteritze justi- ficationis, et ut omniuim pater esset, l. 250. Circumcisus cura humana potest fieri przputiatus, |, Claudus quare tenebet Petrum et Joannem, I, 27. Celestia dicuntur quz? sunt Novi Testamenti, 1, 388. Cone Dominice quomodo apud Corinthios fiebant, I, Cognoscere in sacris Litteris duo significat, IT, 566. Confiteri peccata, I, 147. e onsolatio potissima est ex lectioue Scripturarum, , 5. Conversatio cum malis nociva est, lI, 617. Cor parvum incredulum multiplex, 10, 357. Cornelius ac /Ethiops cur memerantur ad fidem conver- 81, I, 95. Corpus nostrum ducitur quocunque dixerimus, I, 279. Corpus domandum est, I, 513. Corpus idem quare debeat resurgere, I, 563. Corpus quomodo dicitur corrumpi juxta concupiscen- tias, 1l, 41 Cultus Dei varii sunt modi, I, 265. Custos carceris de quo Act. xvi dicebatur Stephanus, ; . D Δεισιδαίμων quid significet, I, 136. Demas an ad relictum Paulum redieri', 11 309. Deum igni assimilant sacre Littere, hominem vero berbz, I, 67. Deus in omni loco ac tempore esse dicilur. I, 128 Deus quomodo a creaturis possit cognosci, I, 245, Dei maxima erga peccatores tolerantia, l, 243. Dei amoris erga bomines vehementia, Il, 958 Deus *i pro nobis sit quis contra nos, f, 316. Dei electio variaque ejus judicia, quomodo vera sint, nec bis contradicendum est nec corum ratio scrutanda, Il, 519 Deum per privata designamus, |, 498. Deus hujus seculi, I, 624. Deus quomodo dicitur ex- c:ecare reprobos, 1, 625. Denm juxta subjectam materiam variis modis appellat Paulus, Il, 46 Dei sapientia el sim- plex cognita est et vehementer varia, ll, 26. Deum mu'ti putant precepta dedisse solum η inandi gratia, ll, 218. Deus vult omnes salvos fieri nec tamen omues salvi fiunt, opusque est mutuis precibus, 11. 218 Deus quomodo justi- flcari dicatur, 1l, 228. Deusquomodo:olushabeat immor- talitatem, II, 249. Deus per Verbum juravit, id est, per :e mediatorem inter Deum et homines, Il, 561. Dei po«sessio qui dicantur, 1I. 497 Deus quomodo justitiam exercuerit in angelos apostatas, et in eos qui fuerunt tempore dilu- vil, ac in Sodomilas: misericordiam veroin Noe et Lot.ll, 559, 541. Deus dupliciter haberi dicitur, ll, 611. Deus idem est qui Vetus ac Novum dedit Testamentum, ll, 626. Diaconi creantur Act. 6 non juxta gradum qui est in Ecclesia, sed ministri, T, 54. Diaconorum conditiones, I, Διαπχρατριθαί, IT, 246. Dies quomodo dicantur mali, Il, 50, 971. Dilectio Dei ex proximi dileciione probatur, XII, 567, 994 . r. erso, II, 646. Διοπετες, Diangz, |, 448. Disciplinas externas degustasse utile est, 3, 66. Divitiarum studium multos inducit dolores in modum spinarum, Ii, 247. Divitiarum sola in egenos insumptio non perit, II, 247. " Docere ac przcipere quomodo apud Pau'um differant, » 253. Domini est terra et plenitudo ejus, I, 518. Domini etiam serviunt servis, il, 56. Douec et quousque qnid significent, I, 565 ; II, 525. INDEX RERUM ET SENTENTIARUM 1304 Δόξαι, II, 544, 628. Dorcasex nomine dicitur fuisse vigilans, I, 91. E Ecclesia a Paulo dicitur superna Jerusalem, I, 566. Ec- clesia et apostolorum traditiones eliam citra Scripturam observandz, ll, 199. . Εχστασις, quid sit, I, 94. Εκδικοις, judicium genus, 1, 148. Elatio differt ab arrogantia. Π. 469. Eleemosyna dicitur ministerium quotidianum, 1, 51. Eleemosynz gradus, I, 155. Elementa mundi cur dicantur infirmaet egeua, I, 815. Elementa eloquiorum Dei, el elemeuta initii eloquiorum Dei quam dicantur, Il, 352, 554. Elementa aqua et ignis fuerunt aliorum principia, ll, 550. Ελληνιστα!, qui dicantur, !, 85. Ενυπνιαζόμενοι, ll, 638. Ephesus zditua Diauz, I, 14T. Epicurei quinam erant, l, 135 Episcopi dieuntur presbyteri et e contrario, l, 150, 452; ΙΙ, 65. Episcopi munus et virtutes, I], 234, 290. Episcopus unius uxoris maritus, ll, 124. Episcopus οι ἁἰ- nandorum peccala ac mores nosse debet, Hl, 259. Equus albus quid siguificet, 11, 101; rutus, 702; niger, 105 ; pallidus, 705. Equorum in revelatione visorum varia species, Il, 732. Ἐριθεία, ΙΙ, 465. Esscenorum secta apud Judzos, 1, 159. Εὐχρεστοῦμαι, ll, 434. Eunomius in persona omnium hzreticorum captat au- ditorum benevolentiam, sed ei respondet Basilius, 1, 840. Eunuchus ubi predicaverit ac mortuus sit, 1, 12 ; 1, 85. Εως οἱ ἄχρι, quid in sacris significent, 1, 566 ; 1I, $35. F Fabule aniles qu: dicantur, ll, 239. Falsis fratribus communicando in multa mala incidi mus, I!, 586. Fides qualis. debeat tantam esse coram Deo, 1, 584 Fidei donum aliud est quam fides, |. 548. Fides, spes et charitas, quomodo etiam in futuro permanebaut, 1, 555. Fidei Gnitio οἱ encomia, Il, 403. Fides quomodo sola sufficiat, et quomodo requirat. opera, 1l, 456. Fides duo habet significata, ll, 457. Fides ante et post baptisma, ll, 458 Figura quomodo et quorum erant quz iu Veteri fue- runt Testamento, 1, 599. Filius meus es tu, etc. ob incarnationem dicitur,l, 114. Filius Dei, quomodo dicatur Patri subjectus, 1, 667. Filii Dci et filii diaboli qui sint, οἱ quomodo ditferant, ll, 581, Fornicatio sola, est peccatum in. proprium corpus, |, 468, 409, 470. Frangere panem designat victus frugalitatem, l, 24. Fugiendz snnt persecutiones, |, 117. Γάγγρχινα, ΙΙ, 361. Galilei, cur sub Pilato interempti, l, 57, 58. Camalielis sapiens consilium, £bíd. Gentibus quomode fuit datum preceptum de dilectione proximi, ll, 568. Γινώσκειν, ΙΙ, 568. Γογγυστής, ΙΙ, 658 Gratiam aspernari quid sit, 1, 856. H Hzreses variz circa Christum ac div'nam Trinitatem, , 12 Hzreticus quando fugiendus, et quando cum mansue- tudine erudiendus, 1l, 270, 399. Hebrzis scripta epistola ost -nditur esse Pauli, Il, 513. Hebrzeorum fidelium aiflictiones ac tolerantia, lt, 401. Herodes Tetarcha etiam dictus est Agrippa, |, 9, 404. Herodis Agrippte miser interitus, 1, 105, Hispanos magno amore prosequebatur Paulus, 1, 407. ssuodie sive hodiernus dies dicitur vita p'eens, I. 506. 1305 Homo noster vetus, quare dicatur vita ín peccalis ρι- racta, I. 276. Homo vetus ac novus, li, 129. Hominis cor. pus. quare dicatur animale, II, 575. Hora novissima mundi, lI, 572. Dumiliari non veretur is qui revera magnus est, 1I, Ὑπερηφανία, II, 469. ictar primus in Lycia martyr ab Alexandro translatus esl in Alexandriam, I, 4. " rn periturus est hic mundus sicut prior periit aqua, Imago terreni ac ccelestis hominis, qu: sit, 1, 575. Inaginum usum fuisse semper in templis, 1I, 847, 848. Impietas adversus seipsam pugnat, et in fratribus Joseph 36 Pharaone, I, 65. Impius et peccutor differunt, If, 523, 633, infidelium tribunali non oportet nos subjici, I, 461, 4635. Infirmitatis sive inbecillitatis tres modi, !, 705. In hís díebus, ponitur ad narrationis exordium, 1, 60. Insomniis ag tati qui dicantur apud beatuin Judam, il. 637. Iuvidia uon fit a nohis, sed in nos efficitur, I, 471. Invi:ibilia cognoscuntur per ea qu: sensu percipiuntur, I, 4323 ; M, 590. a Ira omnis tollenda, Il, 44. Israel appellotio duo suggerit Judzis, T, 97. J Jacobus Zebedzi ubi przdicaverit 4ο mortuus sit, I, 1, 105 Jacobus Alphzi, coguominatus Justus, primus Jerolosymorum episcopus, filius Josephi, a quibus occisus, et ubi sepultus. I, 2, 122 Jacobus hic a communi /0- quendi modo recedit, IT, 450. Jacobus quare laudat legis observatores, il, 053 Jejunia ab apostolis tradita, IT, 841, 853,861. Jejunia prosunt ad peccatorum remissionem, HH, 815. Jesum Christum, quomodo induamus, 1I, 382. Joannes Evangelista in Palmosiusula conscripsit Evan- gelium ac vivens sep.clitur, f, 1, Il, 849 Joannes qui cognominabatur Marcus repos Barnabz est Marcus Evan- gelista, 1, 107 , tll. Ju !3s Jacobi qui et Taddzus etLabbzns ubi przdica- ver t et mortuus sit, LI, 2. Judas quomodo adeptus est predium quod emerunt principes sacerdotum, |, 10. Συ commoratio deserta fuit idem predium, did Judas precipio mortuus, l, 10. Alia opinioue prouus a curiu compressus est, lI, 141. Judas vehementer toto corde inflatus est, aliaque tormenta ante mortem passus est, ibid. ) Judei exorcistee, T, 145. Judeorum litterzz per omnes terras misse ne predicatio de Christo susciperetur, I, 185; 191. Judazusaute alíos tenetur in Christum credere, , 208. Judicium si incipit a domo Dei, qui finis incredulorum ? M, 541. Jurare ne vetus quidem lex ex se ducebat laude di- gnum, lj, 476. L Lac et solidus cibus quz dicantur, Ir, 353. Laus sive hymnus cantu sanctior est, Il, 158. Leges quatuor habct homo, 997. Aut potius tres qne ibidem sub«equuntur. Lex quomodo spiritalis, I, 992 Lex quomodo occidit, cutn. spiritus viviflcet, I, 617. Lex quomodo dicitur mortis ministerium, lI, 699. Legis vetera quomodo transierint, l, 658. Legis necessaria docuit etiam iplis natura, Il, ?8. Lex quomodo non fuerit adver- sus promissiones. ll, 33. Lex quomodo pzdagogus fue- rit ad Christum, ébíd. Legis observationes subjiciebantur clementis, (bid. Lezem in uno servans tenetur ín omníi- bus servare, i1, 30 Legem quomodo dicat Paulus reje- ctamenta, ll, 94 Lex quibus posita sit, ll, 912, Lex quare cibos quosda!n prohibuerit, (bid. Lex umbra erat Novi testamenti el imperfecta, Il, 318. Lex Evangelica quare dicatur libertatis, li, 451 Lex vetus quonam modo juramenta ac sacrificia commendet, II, 476. Liber intus ac foris scriptus et clausus quid sizpificet, M, 691. Libri maziei non distrahendi, sed exurendi, l, 147. ουκ AB OEGUMENIO MEMORANTUR. 1306. Libertini qui dicebantur, et unde, I, 57. Linguam coute oportet dirigere, 1I, 460. Lingue mala, ébíd. Lingua coeceri potest. Ibid. ; II, 162. Lucas Evangelista medicus quz scripserit et fecerit ac uni mortuus et sepultus sit, I, 1; I, 9, 849. Lucas cur non scripserit Pauli mortem, vel ipsius secundam a Ne- ronecomprehensionem, 1 8. Lucas dicens se de omni- pus Chrisü actionibus scripsisse, non contradicit Joanni, ; 2. . Lunam converti in sanguine czdis designat magnitu- dinem, I. 18. M Y aceriz duplex interstitium solvit Christus, JI, 13. Magos si quis deceptus acceseri', s!atim refugiat, lI Mahumethes probatur esse Antichristus, II, 637. Majorum nostrum encomia quando nobis laudi sint, Ir, 257. Majoribus potius credendum quam modernis hbz- reticis, II, 852. Mala non patrare non satís est, nlsi et bona agas, II, 4. Malitia nihil aliud quzri!, quam vt quoquo modo bo- num obturhet, 1, 14. Maledicendum nulli est, II, 698. Malis quare-non oporteat commisceri, II, 617. Manichziorum de Christi morte dogma, I 661. Mani- - cbzi quem dicant Deum hujus szeculi, I, 625 Manus pro consilio sumitür, I. 40. Marcus Evangelista Alexandri:ze sepelitur, ub: et Evan- gelium predicavit, I, 12. Marcus Evangelista estJoannes nepos DBarnabe, I, 107, 111. Marcus liic reliquit aposto- los. sed postea ipsum hujus rei poenituit, I 111, 126. Mare in circuitu throni, II 690. Mare quomodo aboleri dicatur, lf. 819. Martius pagus quid fuerit, 1, 436. Mathias apostolus ubi predicaverit, ac mortuus fuerit, I, 10. Matbhiz electionem cor multitudini permittit Petrus, 123. Mathzus apostolus Hebraice scripsit Evangelium et ubi mortuus sit, I, 10. Mediator non potest unius tantum esse, I. 743. Media- tor debuit utriusque partis esse particeps, II, 210 Melchisedec Christi typus erat 4 nomiue, a civitate, a vita, οἱ a. sacerdotio, 1I, 363 Melchisedec non sic ut Christus dicitur carere patre ac matre, initio ac vita, 1, 361. Melchisedec gen.:re Cananzus, Il. 305 Melchisedec prestantia super veferis legis sacerdotes, lI, 305, 366. Μεμψίμοιρος, 11,632. Meus in otio esse non potest, II, 202. Merces futura quomodo excedel. priesentem lahoreu, l, 629. Miliare, id est spatium duorum milium cubitorum, erat iter Sabbati, I, 8. Militum quatuor quaterniones sic disponebantur, ut singulis vigiliis quatuor servarent Petrum, 1l, 105. Miraculorum enumeratio quz apostoli in Actis fecisse leguntur, I, 10 Misericordia erga egenos quid efficiat, II, 459. Monastica vita, qua quis sequitur Christum omnibus distractis, landabilis est, T, 715 Monachus non doctoris, sed plangentis babet offic'um, I, 116. Mortis diem iucognitum esse, utile est, ll, 176. Mor- tis responsum qtomodo se habuisse dicit Paulus, I, 395. Mortai spiritualiter sunt duplices, Ii, 514. ' Mosis zelus iu /Egyptium explicatur de Christo in Sa- tanam, I, 66. Mulieris pretiosus ac curiosus ornatus reprehenditur, II, 221. Mulierem prohibet Paulus docere, sed tantum in Eccles:a, II, 223. Mulierum in Eeclesia ministrantium conditiones,ll, 227 Mulierum aspectus vitandi, I, T15. Mulier solestipata apparensin ccelo, etc. quzsit, II, 751. Mulieres in «o icione taceant, IT, 594. Mundus, ll, 462, 465, 570. Mundus an tendet ad cor- ruptionem, et quomodo, et quare, II, 550. Mundi super- fua tantum peribunt, hoc;est, flet ejus puriflcatio ac re- d ibid. Mundus prior quomodo perisse dicitur, Il, Δυοωπάζεινι il, 553. 1307 INDEX RERUM ET SENTENTIARUM 1308 N Neapolis Macedonis, nunc Christopolis dicitur, I, 430, Ne judicetis, etc. de quibus sit accipiendum, I 550. Νεόφυτος, II, 235. Nestorii blasphemia diroitur, II, 55. 565. Noxatianorum hzresis confunditur, I, 724. Novissimum dicltur pessimum, II, 373. Nube quare usus sit Christus asceoders in colum, Elias vero igneo vehiculo, 1, ". 0 π Onrecratio differl a deprecacione et interpellatione, » 218. Obiemperare oporíet male viventi, non autém male credenti, IT, 454. Obtestatio continua tria operatur, Ἡ, $16. Offeadiculum non est fratri poneudum. 1, 550. Οἴσης, II, 4689. Omnes quomodo conclusi sub peccato, I, 186, Onesimus ubi et quando martyrium passos, II, 301. Ὀπτασία, quid sit, I, 115. Orsre jubens Paulus ín omni loco, non adversatur Christo jubenti orare in clauso cubiculo, Il, 331. Orans quando accipiet que petit, et quando non, quodque in hoc non doceat Jacobus Christo contraria, II, Oratio justa pro alio facta quando est efficax, i. 478. Oraodum est pro defunctis, Il, 191. 'Opr? et θυμὸς differunt, I. 188. P Pacem semper petimus, iI, 530. Ixoxxóyzt, I1, 600. Παρεςίδηµος, Πάρεργον Πάροδος, II, 485. , atenta differt 'a tolerantia sive longanimitate, Il, Patrem cur Paulus dixerit sapientem, Filium vero z- ternum. I, 601. Pauli conversio, predicatio ac martyrium, I 19, 13. Paulus quomodo in Actis dicitur a converslone accessisse Jerosolyma, cum ipse contrarium dicere videatur in epistolas ad Galatas ? I, 89. Paulo ex Saulo dictus, I, 110. Paulus ac Barnabas cur vestes sciderunt. 418. Pauli ac Barnabe dissensio propter Marcum, I, 126. Paulus quan- doque spiritu edocetur, interdum autem visu, IJ, 129, 1 40. Paulus quomodo se dixerit Romanum, 1 133. Paulus qure fugerit persecutores, I, 454, Paulus quomodo arsensis ac Romanus, I, 161, 162. Paulus an noverat Summum esse sacerdotem, qui ipsum οἱ jusserat, ] 164. Paulocur vipere nocere nequivit, I, 485. Paulum cur pro Deo colere volebant, 4, 448, 483. Paulus sua persona designat naturam humanam, I, 988. Pauli vehe- mens erga Deum amor, I, 317, 519 Paulus quomodo pro fratribus cupit anathema fleri a Deo, I, 330. Paulus virgo viryinitatrem ac continentiam extollit, T 476 Paulus quare se dicat abortivum, I. 560. Paulus uon profici- scebatur pralicatum quo volebat, I 428, $07, 547. Paulus analiquid secundum carnem statua:, et quid secundum spiritom, I, 603. Paulus non omnia prevídebat, I, 603. Paulus luget aliorum peccata, 1, 705. Paulum dicebant ad- versacii uon Christi, sed discipulorum essc discipulum, ac μις varia predicare, II 716. Paulum vocavit pater "A lii idem eodem, IH, 733 Pauli modestia, II, 696, » V39. Paulus videri volébat suscipere bollum adver- dus Petrum ac czteros, If, 128. Paulus damnat Petrum, otfus vero laudit Paulum, I, 780 Paulus cur pub'ice, ton rivatim, Petrum reprehendit, I, 185. Paulus eos qui mebant fleri (ransgressores, nisi legi obtemperarent, ostendit flerl transgressores si ipsi ob empereut I, 85$ Et qui exsecrationem inetuebant. si legem non servarent, ostendit exsecrandos esse si eam servent. I, δα. Paulus recte pingere non noverat, [, 789. Paulo i manu erat vivere aut mori, I. 726. Paulus paucis ver- pa ad Pilip. secundo plurinas enercat haereses, II. 101. aulus scribens : Rogo οἱ te compar, non dicit do sua uXore, Il, 106. Paulus jubens gaudere, non est Christo con- trarius, Ii, 105. Pauli vehemens urga discipulos amor, 1I, 163. Paulus tractans resurrectionem, cur non meminerit suppliciorum, It, 175. Paulus cur Timothei stomachum Bon sanavit, I], 70. Pauli bonum certamen suiipsius obla- tio accorons futnra receptio, II, 419. Paulum cur per- sequebatur Nero, II, 2981, 281. Paulus manebat ubi peri- culum erat, alio vero mittebat discipulos, II, 989. Pae- us non poenitentiam, sed baptismi tollit iterationem, Π, 1. Pauperes quomodo sint divites in fide, IT. 454, Peccatum quomodo mortuum ante legem, revixit sub lege, I. 258. Peccatum quorum causa sit in homine, I, 2968, et quatuor columnis sequeptibns. Peccatum quare magis dicatur in. nobis habitare, quam virtus, 1, 295 Peccata que dicantur judicium praecedentia, et quz subsequen- tía, II, 243 Peccatum dicitur tenebre, II, 569. Peccatum &d mortem, IT, 601. Peccator dormit, imo et mortuus est, I, 49 Peccstor quatenus talis, filius est diaboli, If, 581. Peccatores qui non sint tolerandi, IL, 601. Peccans primo coesensu recipit in se diabolum, 1l, 579. Peregrinationes semper in laudabili fuerunt usu,li, 285. Perfect! sermones qui et solidus cibus, 1l, 353. Petrus verso capite crucifigitur sub Nerone, l, 11 Pe- trus cur verbum babuit in electione Mathiz, et non Ja- cobus, l, 9. Peui ac Joosnnis unanimitas οἱ amicitia, l, 95 Petrus quomodo suam concionem disposuit post claudum sanatum,!, 93 Petrus de Christo loquitur Ja- deis tanquam de homine. |, 85. Petrus per angelum lií- beratur e carcere, !, 192 Petrus quare reprehensus, et a qbus, !, 731. Petrus quomodo timebat conversos Judzeos i, 752. Petrus admonens ut parati simus ad reddendam rationem de flde, nou adversatur Christi doctrinz, 1! 508. Philippus qui Samariz przedicavit non erat Apostolus, |, 11. Philippus diaconus $n nou potorit vel noluerit dáre spiritum sanctum, |, 78, 79. Philemoni scripta epistola quantum habeat utilitatis, ll, 301 Phialz aurez in Apocalypsi quid signifcent, ll, 698. Πιστός, h 719. Planctum cur fecerunt super Stephanum viri religiosi, l, 76. " Planetis quomodo assimilentur et dissimiles sint seda- ctores, ll, 631. Πλεονεξίας, ll, 631. - Poenitentia stabilitur adversus Novatianos, ll. &5 ; 1, 119 ; li, 4992, 434. Preceptum de non possidendo argento, calceamentis, duabus tunicis etc. 3d tempus datum fuit, 1, 406 Prz- cepta difficilia corporalia non sunt cnivis imponenda. !, 422. Precepta Dei nemo integre observat, ll, 455. Prz- cepta omnia abolentur preter Evangelium, l, 621. Preceptoris est docere non quz discipnli capiunt, sed quod eis utile est, |, 6. Predicaiorum afflictiones erant Evangelii con'irmatio, li, 268. f'aepositionum quis divinas concernunt personas, usus indifferens est apud divum Paulum, !, 531. Przpositio διὰ. id est, per, tam ad patrem quam ad fllium αρροσί- tnr l. 1110. Presbyteris eadem dantur precepta qua episcopis, 11, $26. Principibus et magistribus obtemperandum, 1, 373. Proconsules judicum genus, 1, 148. Promissio de mittendo spiritu quomodo dicatur pro- missio | atris, l, 4. Prophetia d« recedificando tab» naculo non loquitur de ea quz sub Zorobabel faceta est, |, 135. Prophetia quo- mo4jo utilior est dono linguarum, 1l, 561. Prophele. non omnia pracognove ant, ll, 165 Pro. pheta quomodo differat a pseudopropheta seu divino, |, 561 ; 535, 546. Πρόσωπον et ρόγχος aC ῥάμφος quomodo differant, l1, 445 | Proximum diligens quom do legem compleverit, I, $18 Pugnare cum feris quid vocet Apostolus, l, 568. Pulveris excussio qud designet, |, 116. Pythia quz dicatur, l, 130. Q Quadragenti triginta anni à. promissione fscta Abrahs usque 3d datem legem quomodo sumantur, Il, 190. Quiestiones de Deo bonz ac malz, ll, 211. 1309 R Radere caput erat Judaicum, 1, 144. , A:gnum ac tyrannis quomodo differant, |, 278. Regna sive imperia diversarum natiouum. 1], 189. Regnum cc- lorum quomodo gratis dandum promittatur, cum viaquze sd vitsm ducit arcta dicatur, |, 821. Religio quomodo differat a fide, ΙΙ, 451. Religiosi qui dicantur in Actis, 1, 53. Religiosi Graci qui dicantur, !, 134 Resurgent primum justi quam peccatores, 1, 563. Re- sürgentes quomodo babebunt corpus spirituale, 1, 574. Resurrectionis magnum fuit signum, comedisse acbi- bisse Christum. 1,99. Resurie:tionem putabant Atbe- menses Denm quemdam esse. 1l, 135. Resurrectionem non credere oritur ex peccatis quorum sibi quispiam con-cius est, |, 360. Resurrectionem concernentes duas hzesitstiones solvit Apostolus, 1, 570. Resurrectionis fn- tuia modus et ordo, il, 175 Resurreclionem heretici qui d m appellabant pro creatione libero-um, 1I, 267. Re- ουσγι Glionis modus in eodem corpore ῥοιζηδὸν, I1, 554. S . Sacerdotium tempore divi Hieronymi assumentes etiam in Orientali Ecclesia, «i conjugati e-ant. desinebant 9658 mariti, 14, 170. Sacerdotium Christi praestantius Aaronico s30*rdotio, II, 569, 588. Bacerdoiüb.s eadem dantur precepta qua episcopis, II, Baerificia quare vetus lex preeceperit, et quenam nunc Deus offerri sibt velit, II, 476. Sadduczi contrarii Pbariszis I, (65. Sancta sanctorum quomodo dicatur pontifex semel tantum quotannis ingredi, Il. 179. Sancti mortui possunt pro nobis intercedere, I, 713. Sanctus proprie dicitur Deus, II, 179. Sanguis vester super caput vestrum. quid sibi velit, I, * Σαργάνη, 1, 693. Bitans ut letori, tradebantur quidam erudiendi, I, 217. Scientia pastoribus est necessaria, 1I, 500. Scortator quomodo in proprium corpus peccat I, 470. Scriptura sacra affecliones, qua naturaliter hgmini conveniunt, bruitis assimilat, 11, 544. uctores variis rebus comparantur 1I, 575 Septuaginta apostolorum fuerunt Barnabae, Sosthenes, Cephbas, Barsabas, Linus, Cleophas, I, 10. :rmo nobis in«itus, 11. 449. Sermo et scientia ca- pluntur multip!iciter, i, 685. Sermones obsceni sunt fo- mes ad opera, il, 47. Servitutis modi varii, I, 202. Servitus obstaculo non est ad pietatem, IL, 482. Servus homiaum quis efüciatur, I, 48$. Servi omni ho- nore dominis subdantur, 1l, 150, etc. Bicarii quinam dicantur I. 158. Simon Chanaaieus :erosolymorum episcopus crucifixus, 1, 15 Simonem Maxum cur non occiderit t'elrus. ;, 78. Simon cur ambiverit potestatem dandi Spiritum san- ctum, I, 79. Sina mons vocalur Agar apud Arabes, I, 725. Solus quomodo deuna trium personarum dicatur' I, $71. Sortes non sunt improbandz, maxime cum res orationi permittitur. I, 13. Sosthenem quare percutiebant Judei, I, 161. Spermologos avis quredam est, !. 155. Spes ancora est firma ac tuta, IL, $62. Spins ac tribuli sunt peccata, 11, 558. . Spiritus sanctius cur non statim post Christi assumptio- nem venerit, [, 4, 6. Spiritus sanctus quare circiter Pentecosten descenderi!, et cum sonitu, et de coelo, et in linguis igneis, 1 11. Spiritus sancti sessio super ali- uos siguificat, permonentiam, ibid. Spiritus quare non permisit Paulum ia Asia et Bithynia predicare, 1, 129. 'T.ius sanctus ostenditur esse Deus, I, 187, 3533, 539 941. Spiritus, id est, donum precandi, docet quomodo pre- cari oporteat, 1, 506. Spiritualibus spiritualia comparare quid sit. I. 453. Spiritum precatur "aulus tauquam Deum, I, 168. Spiritus dona dabantur justa fidei ac purificalio- QUAE AB OECUMENIO MEMORANTUR 1310 nis proportionem, 1, 556. Spiritus quorum sint ex Deo, εἰ quorum non, II, 587. Stephanus unius multitudinis ferebat accusationem, al- terius vero tecbnas ac faisa testimonia. 1, 576. Stephani concio quam prudenter disposita, et 15, toto, 1, 60, 61. Stephani oralio an veniam impetravil persecutoribus, I, Stoici qui fuerint, T. 1535. Stola alba quid designet, IT, 207. ] Sum quisque menti satisfaciat, de quibus sit accipon. dum, I, 579, 5*0. Sudaría et Semicinctia qua dicantur, I, 143. Συναλίζων, I, 3. Σωφροσύνη, lI, 293. T c5 i abernaculum no trum aliud eit a nostro dornicilio, I, Tab'tha quo pacto sit resuscitata, 1, 91 Tardi esse debemus ad loquendum el. irascendum, ibid Templi Veneris dispositio, IL, 579. jeniationum quae sint appetende el quie. fugiendie, IT, 4 sera fertilis, et que spinas ac iribulos producit, II. t ettmonía ab improbis et externis quare adducantor, Testamentum velus dicilur ministerium mortis damnationis, novum vero, spiritus ac justitim, 11, 6106. Τετραχιλισµένα. Tl θεᾶσθχι, IT, 560. θρεσχεία II, 451. Thomas ubi przdicavepit ac moríuus sit. I, 12. Timotheum circumcidit Paulus, non Titum, el quare, I, 726. Timotheo constituit a Paulo canones, II, 205. Titus Crete episcopus ubi predicaverit ac mortuus it, I. 12. Tubs Dei dicuntur angeli, II, 174. U Unctio je nunc fit respondet unctionl Veteris Testa- DDenti, I, Urbanitatis non est nunc nobis tempus, I1, 46, V Vapor quid scit, et quoe huic assimiletor vita nostta, II, Vas sivelinteum Petro ostensum quid significaverit, T, 95. Vas es:e testaceum quando vitio delur, et qvando non. II, 255. Venter quibus est Deus, l1, 586. verbum Dei, gladio utrinque ineidente, comparatur, II, Veritas multiples, II, (04. Vetera quomodo preeterierunt, I, 638. Via dicebatur fides in Christum ob varias causas I, 90 Vigilantii errores coufutantur, I, 105. Virginitas in primitiva Ecclesla maguo studio servaba- tur, I, 151. virginitas plurimum commendatnr, I, 485, Virginem Deo consecralam tradens conjugio pessime agereij. I, 488. Vita presens dicitur nox, futura vero dies. [, 700 vita proborum erguil vitam improborum, II, 49. Vita improba dicitur tenebras, proba vero lux. ibi. Vila nostra dicitur rota et corona, ii, 462. Vapor, 11, 172 et gramen, II, 494, 4 . Vivere aut esae secundum carnem quid sit, L, 657. Z Zelus »ive temulatio, (I. 46. Zelus rectius ac pravus, 0), 3543 u Zelus Dei incendit interdum et mansuetissimos ad pu- niendum, I, 45. Zelo Dei quie peraguntur fiunt bona, etiam οἱ mala esse soleant, 1, 66. 1811 E ORDO ORDO RERUM 1312 RERUM QUAE IN HOC ΤΟΝΟ CONTINENTUR (ECUMENIUS TRICCAE EPISCOPUS COMMENTARIA IN NOVUM TESTAMENTUM. (Con- finuatio). Arg» mentum Epistolae ad Colossenses. EPISTOLA AD COLUSSENSES — Proemium. 14 Caput prinum — G'atiari m. actio. de Colossensibus qui propter spem Deo fanuliares effecti sunt. 14 ap. ΠΠ. — Prevatio pro. ip-is, ut recipiantur ad sa- pientiam operativam. ad virtutem tolecautie cum gratia- ruin actione familiaritatis, quae est ex purificaiote. — 15 Cap. 1Η. — De creatione. per. Christum et reconcilia- tione per conjunctionem Dei. Càp. IV. — De gentium. adductione, corpore et. passione Cliristi per fidem. Cap. V. — De ἀοείγιπα 1psius tradita per labores re- conciliativa, ad exlubitionem coram Deo. 2 Cap. VI. — Quod non oporteat. eos qui sapientiam ha- bent iu Christo, ! umana incedere fallaci sapientia. — 27 Cap. VIl. — Quod conjunrtio ad Deum spiritualiter quoque ea qua legis sunt continet ad convivendum Chri- to. 34 Cap. VIII. — Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio habentur, non spiritualibus qui per virtutem Chri- sti vivunt. 38 Cap. IX. — Exhortatioad purgationem, sanctificationem, benignitatem, pietatem, discendi amorem, cantum psal- morum, laudabilem secundum Deum conversationem, e gratiarum actionem. 4d Cap. X. — Quz ad concordiàm erga familiares spectant. 46 qua facta est in 22 Argumentum prioris Epistola ad Thessalonicenses. 58 EPISTOLA 1 AD THESSALONICENSES. 59 Caput primum. — Laus Thessalonicensium in certami- nibus, quz apostolis d!gna erant. 59 Cap. 1I. — Quod ipsos desideraret, et in ipsis gaude- ret ac sollicitus esset ut perficerentur. 15 Cap. III. — Precatio ad Deum de adventu suo, et cre- mento ac confirmatione Thessalonicensium usque ad ad- ventum Christi. 82 Cap IV. — Exhortatio ad temperantlam, justitiam, fra- ternum in judicio amorem et laborem in proprio oper 8 Cap. V. — Doctrina de mortis resolutione ac manifes- tatione Christi circa mortuos ac viventes. 90 Cap. VI. — Quod repente venturus sit Christus : oportet itaque studiose paratum esse fide, spe, charitate, honore, pace, longanimitate, discendi amore. 95 Cap. VII. — Precatio de sanctificatione spiritus et ani- m2 et corporis. 1 Argumentum posterioris Epistola ad Thessalonicen- ses 106 EPISTOLA II AD THESSALONICENSES. — Proc- mium. 110 Caput primum. — Gratiarum actio de fide Thessaloni- censium et charitate ac patientia ad illorum honorem et affiigentium ultionem : et precatio pro ipsorum perfe- ctione gloriosa ad Christi gloriam. 110 Cap. II. — De fine qui erit post Antiehrlstum mitten- dum ad Judeorum redargutionem, qui Christo non cre- diderunt. 115 Cap IIl. — Gratiarum actio de voc.tione. 126 Cap IV. — Ut pr» ipso preceutur et pro opere Evan- gelii. 121 Cap. V. — Exho:tatio ad lahorem et devitationem otio- sorum ac curiose degentium. 130 Cap. VI. — Precatio pro pace, que est a Deo. 181 Argnmentum prioris Epistole «d Timotheum. 194 E'"ISTOLA 1 AD TIMOTHEUM. — Procmium. 135 Caput jyrimum. — De ducatu ad amorem Dei, qui pror- sus legali careat necessilate. 138 Cp. II. — De sui in evangelistam electione, cum per- secuter ess«l, secundum gratiam Dei. 442 Cap. HI. — Piaceptum. de fide ac mysterio. bone conscient 2, qua di ficiente imminet prriculum. 146 Cap. IV. — De oratione ut pro o:unibus fiat, ut ubique pure sine ul'a turbati: n: er relgitse.—— 147 Cap. V. — De yracep'ocibus. quod viros esse oporteat, et non mulieres, preptr naturam ct effectum. qul ex err^r: suboritur. 195 Cap. VI. — D^? virlute episcoporum. 198 Cap. VII. — De divina incarnatione , 14063 Cip. VILE — De certamine ad pietatein propter sper. {10 Cap. IX. — | Adbortatio ut. euiipsius curaui babeat et Ecclesie 114 Cap. X, — Lt se unicuique apte accommodet. {τά Cap. ΧΙ. — De viduarum late et modo ac guberna- tlon». Li Cap. XII. — De presbyterorum honore. 179 «αρ. XIII. — De cauta electione. - 183 Cap. XIV — Quod nullum opus sit occultum. 183 Cap. XV. — De obedieutia eervorum. 186 Cap. XVI. — Adversus avaros el falsos praeceptores. 187 Cap. XVII. — Praceptum horrore plenum de pura obedientia usque in finem. — — 191 Cap.*XVIII. — Deductio divitum ad veram vitam. 194 Argumentum posterioris Epistole ad Timotbzum. 195 EPISTOLA II AD THIMOTHEUM. — Proomium. 199 Caput primum. — Commendatio fidei. Timothei, et ex- hortatio ad tolerantiam, juxta id quod graliam decet, in qua et ipse seipsum perdurare tolerando dicit. 199 Cap. II. — De convenienti traditione divinorum dogma- um. |... 201 Cap. IIl. — De conversatione in. presenti vila sine an- xietate : de alimentis que citra laborem parveniunt. 210 Cap. IV. — De fide in Christum, et tolerantia ob pem vila. 214 Cap. V. — De divina doctrina et vita pura ac pacifica etiam ereza adversarios. 21 Cap. Vl. — Vaticinium defabundante hominum mihtia per fucum reprehen:sibilem. 222 Cap VII. — Exhortatio ut se iroitenlur, opponeudo se perversis in tolerantia propter Deum. ο 226 Cap. VIII. — De his qui nova moliebautur quibus Ti- motheum opponit. 231 Cap. IX. — De nam gloriam. e» 9 ow futura sui ipsius resolutione ad n Argumentum Epistole ad ΤΠ. — — 2423 EPISTOLA AD TITUM. — Procimnium. . 243 Caput primum. -- De doctoribus idoneis ad ministe- rium et redargutionem non obteipperanuum. —— 246 Cap. 1l. — Adversus eos qui carnales annuntiabant pu- rificationes et de spirituali virtute. — |. 241 Cap. III. — Admouitiones quas tradi oportet juxla srn- gulorum ztatem. 291 Cap. 1V. — De servis, ut ipsi quoque decenter ad Chri- sti gratiam serviant. 354 Cap V. — De obedientia princijatidus, exhibenda vcluti dec: t Christi maa-uetudinem. 954 Cap. VI. — Admonition s de. declinindis quzstionibus. qui seditionem concitent. — 299 Argumentum Epistolae ad Philomonem. 269 EPISTOLA AD PHILEMONEM. — Proem:um. 263 1313 Caput primum. — [sus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. . 2060 Cap. Il. Commendatio Onesimi fugitivi servi. et admonitio pro ipse qui salvus factus erat per fidcm, 967 Argumentum Episto':e ad Hebraeos. 971 EPISTOLA AD HEBR/EOS. 9,9 Caput primum. — Dixina de Christo doctrina, cui data cst gloria Patris ac yotestas omnium, cum purga- tione omnium, qua sunt in terra, a quaascendit ad supercie'estem gloriam. 219 Ca». II. — Quod non sit ministeii lis etoria Ciristi, sed divina et efficax : ideo nun presenti seculo liabitet, in quo sunt ininistri, sed in futuro. - 286 ap Ill. — Quod carnem assu: pserit juxia dispo:i- tionem el condolentiam ac familiaritatem quam erga nos habuit, ut hominem a morte per familiaritate:n ad ipsum liberaret. 2901 Cap. IV. — Quod Christo crelendum sid quemadmo- dum Mosi crediderant, tantoque id melius quanto dignior est Deus homine. 302 Cap. V. — Exhorta'jo ut cogentur ingredi requi^m qua promonstra(a est. .. 94 Cap. VI. — Terror judicii juxta sermonem qui per emnes disseminatus est, et utilitas gratie sacerdotalis, apul eum qui humano more affectus est una nobiscum naturali codolen'ia. | 315 Cap. VII. — Objurgatio adversus illos quibüs opus est prima elementorum institutione. mE 321 Cap. VIII, — Quod firma sit Dei promissio, idque cum juramento. MEME 912 Cap. IX. — De Melchisedech qui Christi figura fuit, et a nomine, eta civitate, eta vila, eta sacerdotio. 313 Cap X. — Quod cessare debet t^rrenum Aaron sacer- dotinm, firmum sit autem coeleste Christi sacerdotium alterius generis, non juxta carnem, neque per legem carnalem. ] 351 Cap. XI. — Excellen'ia Novi Testamenti supra Vetus, propter propitiatienem et sanctimonium. 363 Cap. XII. — De sanguine Christi in quo condebatur Novum Testamentum, qui veram inducit purificationem, non frequentia sacrificia qua ficbant per sangumem ani- malium. τους 515 Cap ΧΙΙ. — Testimonium de sola purificatione et accessu ad Deum. 387 Cap. XIV. — Exhortatio ad virtutem eX timore futvri judicii. 395 Cap. XV. — Quod bonum initium ad bonum finem d«- ducit. 399 Cap. XVI. — De fide quz veteres quoque glorilieanit Cap. XVII. — De patientia ex imitatione Christi. 423 Cap. XVilI. — 9 temperantia, dum occasio dalur correctionis : ne careamus ea in modum Esau, qui post- modum non invenit penitenti2 locum. 430 Cap. XIX. — Quod formidabijores sint futurz poenze illia quam sub Mose infligebantur, dignumque sit ut circa pracsentia majus adhibeatur studium. uU 434 Cap. XX. — De fraterno amore ac hospilalitate. 439 Cap. XXI. — De non vivendo carnaliter juxta legem, sed spiritualiter secnndum Christum in vi" 'ute. Cap. XXII. — l'recatio ad Deum ut ad virtutem insti- tuantur et debite gubernentur. 490 Argumentum Episto'e ca'holi. & Jacobi. 451 EPISTOLA JACOBI CATHOLICA 455 Caput primum - De patientia et fide. nihil hzssitante aut adjudicante et de anini modestia ad divites : in quo etiam tractat de concupiscentia quz in nobis est et effec- tibus eam consequentibus, quod non sit causa ex Deo : si quid enim boni nobis est, id ab eo esse dicit. 455 Cap Il. — De mansuetudine ac innocentia et actione bona qua conducit ad beatitudinem, et de scientia ac me- diocritate sermonis. 406 Cap Il] — De charitate erga unumquemque sine di ersons secundum legem. . 471 ap IV. — Quod non ex sola fide, sed etiam ex ope- QUAE IN HOC ΤΟΝΟ CONTINENTUR. 1314 ribus, et non ex altero seorsim, sed simul ex utrisque justificatur homo, Cap. V. — Q:od praeceps et incomposita lingua ene- cat eum qi jpsam nactus est : quam vincere n-cesse est ad laudcm et gloriam Dei : in quo etiam tractat de con- versalione et sine rixa unius adversus alium, ex g'oriz cupiditate propter sapientiam humanam ; et de divisa sapientia : et qued ex socordia et voluptatum amore oriantur lites ac seditiones et inimicitie adversus Deum ; et de resipiscentia ad salutem, ac de non judicando pro- iimum. 483 Cap. VI. — Quod non per hominem, sed per Deum gressus viri. diriguntur : in quo etiam tractatur de ava- τα divitum et ipsorum deliciis in hoc mundo ac de j"sto Dei judicio. 499 Cap VII. — De palientia ac tolerantia afflictionum, et de veritate : in quo. ponuntur specia!es adhortationes cuique convenientes cum fide: et quod inserviendum est saluti proximi. 5 Argumentum prioris Episto!:e Petri Cuthulics. — 510 EPISTOLA I ΡΕΤΙΙ CATHOLICA. 511 Caput primum. — (Je regeneraiione in. Christo, et d» patientia in. trent«tionibus et afflictionibus, ac de salu- tari fido quz pronuntiata est a projhetis. 011 Cap. I[. — De spe et sauctificatione firrnaque con versio- De, qua&& necessaria est practer adoptionem. 52 Cap. ΠΠ. — Quod digue vivendum sit juxta adoptio- nem per Christum, ad utilitatem quoque eorum qui exiranei sunt, ad gloriam Det. 530 Cap. IV. — De subjectione erga praefectos. et fratertio amere ac divino cultu : inquo agit. de servorum sub- j]rctione et toleranti patientia propter Christum. De υἱνθ- dientia mulierum et concordia erga viros, ac salute quae est in spiritu, in figuram Sare : de virorum erga mu- li-res comparatione. De mansueta erga omnes clemen- tia, cujus typus fuit Dei benignitas in Nue, in nobis aulem Christi per baptismum condolentia. 538 Cap. V. — De reje: tione pravarum actionum, et Γι pe- titione fructuum in. spiritu. juxta donorum. diversitatem. 559 Cap. VI. — Quod ex consortio ad Christum necesse sit naturales vincere adversitates, et ex spe ad ipsum ferre damna ab aliis damnata. 961 . Cap. VII. — Admonitio presbyterorum de cura et vi- sitatione gregis; in quo etiam agit de communi omnium modestia erga singu:os, 8ο victoriam adversus diahulum. 910 Cap. VIII. — Precatio pro p*rfectione credentium. 575 Aryumentum posterioris Episto!ze Petri catholice. 578 EPISTOLA II S. PETHI CATHOLICA. 579 Caput primum. — De vocatione per fidem confirinata operibus quie sunt in virlute ac spe futurorum bono- rum. 19 Cap. Il. — Adhortatio ad doctring admonitionem, re- vocando eam in memoriam : et quo modo iu monte Tliabor audiverit Dei vocem de Christo. ' 586 Cap. HÍ. — Vaticinium de fraudulenta insurrectione hereticorum iimpietatisque ipsorum ac futuri supplicii. 591 Cap. IV. — Hepetitio de malitia hominum hizretico- rum :1n quo etiam agitur quo pacto repente venturus sit. Christus in consummatione hujus seculi, itaque dicit oportere omni virlute adornari. 606 Argumentum prima Joannis Enistole catholice. — 618 EPISTOLA I JOANNIS CATHOLICA. 622 Caput primum. — Evangeliea de Christo theologia ; in quo etiam agit de confessione et observatione a. peccato, quod custodia praeceptorum Dei cognitionem de ipso confirmet. 022 Cap. II. — De dilectione sine qua manet impietas ; in quo etiarn agit de gratia juxta cujusque ztatem et de avet- sione ab amore mundi. 634 Cap. ΠΠ. — De falsis fratribus Deum abnegantibus, et quod pietas in Christum sit Patris confessio : [αιτία namque μας Filii theologia est. In quo etiam agit de divino ac spirituali dono in sanctificatione ob 1315 Spem pervenienti ad cognitionem Dei, quod omnis qui est in Christo, extra pecoatum est : qui enim peccat, ex diabolo est. 639 Cap. IV. — De charitate erga proximum, et affectione ad tribuendum eleemosynas : in quo etiam agit de bona conscientia quz» est. per fidem Jesu Christi : et de discer- nendis spizitilus per confessionem incarnationis Donini: Cap. V. — De fraterna charitate ad divinum cultum, Cap. VI. — Theologia de Filio qui est in gloria Patris, et de victoria adversus malignum per fidem Jesu Christi ad vitam. 674 Cap. ΥΠ. — De subveniendo fratri peccanti per oratio- Dem, et quod non sit peccandum : in quo etiam agit de abstipeutia a eultu demonum. 682 Argomeotem secunde Joannis Epittolz catholice. 683 EPISTOLA 1I. JOANNIS CATHOLICA. — Proemium. Caput primum. — In quo post procemium agit de recta vita ia charitate Dei, per fidem immutabilis pietatis ; et quod non oporleat hereticum in domum inducere aut salutare propter peccatum. 690 Cap. 1l. — Pronissio de suo adventu cb spem future utilitatis. 695 Argumentum tertia Josnnis Episto!'2 catholice. — 608 EPISTOLA IIl JOANNIS CATHOLICA. — Proemiem. Ceput primum. — Precatio pro perfectione, et gra- tiarum actio ob attestationem susceptionis fratrum pere- gre agentium propter Ghristum: in quo etiam agit de Diotrephes pravitate ac inhumanitate. 699 Cap. II. — De Demetrio cui. optimum reddit testimo- nium. 702 Argumentum Epistole Juda apostoli catholice. — 703 EPISTOLA JUD/E APOSTOLI CATHOLICA. — 706 Caput primum]. -— De diligenti observatione fidei in Christum, propter insurrectionem impiorum et lascivo- rum virorum ; in quo etiam agit de futuro ipsorum sup- plicio, ad similitudinem malorum qui olim peecaverant: 0 Cap. Π. — Deploratio impiorum propter errorem et impietatem, ac la:civiam et blasphemiam, ac fucatam si- mulationem per largitionem, In quo facilius decipiant. 715 Cap. IIl. — De firmitate in flde erum ad quos scribit ; quodque compatiendum et parcendum sit proximo ob salutem qua est in sanctificatione ; et de flducia pura cum glorificatiene Christi. 719 Synopsis Anonymi ex (Ecumenio in Apocalypsin. 722 JUS CANONICUM GRECO -IOMANUM. 726 Sententiz synodales et sanctiones pontificis archiepi- sgcoporum et patriarcharum Constantinopolis. 196 JOANNIS CHRYSOSTOMI. De emendatione delin- entium. 126 GENNADII patriarchs Constantinopolitani, et sancte cum eo congregate synodi, ad SS. omnes metropolitanos et ad papam urbis Romz epistola encyclica. — Ne ob pe- cunias fat manuum impositio. 121 TAHASII. De eodem, ad Adrianum papam veteris Ro- m$, epistola Taresii patriarche Constantinopolis, p 4 oma. NICEPHORI confessoris. Ex Niecphori canonibus. 727 SISINNIL. Decisio Sisinnii patriarcbe, ne duo fratres accipiant duas conrobrinas. 721 SERGII. De donationibus et collationibus monasterio- rum aut conventuum. 142 ALEXII. 1. De nuptiis septimi gradus. 743 Il. De quedam, qui suo fllio per nuptias conjunxit filiam familias alterius, sine patris ejus consensu. — 743 MICH/ELIS. Exemplum edit synodalis sententim, sub Michaele patriarcha, a Niceta protosyncello et char- tophylace magna ecelesie. — Ne πυρ fiant septie u JOANNIS XIPHILINI. De sponsalibus. 155 lI. Altera synodalis sententia. De sponsalibus. — 768 Vil. De clericis causas agentibus. 150 ORDO RERUM 1316 NICOLAI. I. De nnptiis patrui avunculive, et fratris se- rorisve (ilie, cum amita materterave et fratris sorovisve filio per affinitatem. 762 Il. De eodem. 163 ΠΠ. De duabus sobrinis non ducendis. 163 IV. De sponsalibus septennis 763 STUP/E et ARSENII. De nuptiis duorum fratrum com sponsa et glore. 766 MCOLAI MUZALONIS. De sponsalibus duorum cos- sobrinorum fratrumve patruelium cum duabus sorori- us. 766 THEODOTI. De divortio ab infideli conjuge. CONSTANTINI CHLIARENI. De homicidis latrouna, LUCJE. I. Subnotatio synodalis sub imperio domini Manuelis Comneni, Luca patriarchatum obtinente, ne flant nuptiz septimi gradus cognationis. — 710 Il. De clericis se immiscentibus secular.bus nego 14 III. De praefectis in extraneo monasterio tonsis. — 779 IV. De festo notatiorum. 719 V. De dispositione b piscopi. 719 Vl. Ne ecclesie 'adaptor transactione episcopi. — 779 VII. De iis qui testificantur contra filium spiritualem. 4 82 VIII. De episcopo per vim tonso. 182 IX. Ne jusjurandum irregulare servetur. 782 X. De homicidio voluntario. 183 XI. De advocatis. 183 XII. De infantibus captivis baptizandis, et de Mr nis. XIII. Ne clerici turpilucres fiant. aut medici. — 787 MICHAELIS ANCHIALI. i. Ut ne lectores quidem mundana officia suscipiant. 18] ΙΙ. Ne clerici ex aliena diecesi creentur..— — 781 . Hl. De consuetudine non confirmata judiciali senten tia. IV. De nuptiis cum cogoa!a prius desponsata. 194 V. De nuptiis duorum íratrum cum filia fraris soro- risve uxoris Joannis, et filia ejus, ex alto suscepta 195 THEODOSII. I. De nuptiis cum prius desponsata so- rina. 195 II. De sponsalibus non sufficient.bus pro perfectoma- trimonio. 795 GERMANI. I. Subnotatio patriarchae Germoni conira metropolitupum Naupacti deminum Joannis, de quibus- dam episcopalibus monasteriis, et de virgine, qua snte pubertatem nuptialem ben: dictionem accepit. — 798 lI. Sigillum ejusdem Germani de peralauriis pa tr- arebalium monasterorium ad quem pertinere debeant. Factum mense Junio Vindictionis, et insinuatum secreto sacri ebartophylacii 803 Aliud de eodem. ο 806 MANUELIS. 1. Solutiones quarumdam questionoo., Il. De translatione episcoporum. 811 liI. De iv tronatus, . δις INCEHTORUM PATRIARCHARUM. I. De sessionis or- dine metropolitanorum et archiepiscoporum, ut ia char- tophylacio describuntur. 818 Il. De iis qui proprios infantes exponunt. 822 ]]I. De mulieribus per vim toueis. 822 SENTENTIARUM SYNODALIUM ET SANCTIONUM PATRIARCHALIUM LIBER SECUNDUS. 821 ΝΕΟΤΑΙΗΙ. De Agibio et de Gabadio, quorum uterque Bestrensem episcopatum sibi vindicabat, ez monumenus actorum Cons'antinopoli. | , .82 NICOLAI ILLIUS PRISCI. Quod littere patriarchales gratis. concedantur petentibus eas, uti descriptum exstat In scrinio. 2L . 826 ALEXII. I. Monumentum Alexii patriarche, de diver- sis causis ecclesiasticis, pertinentibus ad universas me- tropoles et archiepiscopatus. — .., 871 |. Exemplum monumenti, in venerabili scrinie Con- stantinopolitano reconditi, quod est domini Alexii patri- archa de iis, qui per. donationem monasteria consequua - OY ἤΥΜ ου ο ο 0 7 UM0wWys— 0 0vnovcc—— 0 w—— 0 TM TT M 1347 οὗ IN HOC TOMO CONTINENRUR. 4318 tur, et de aliis quibusdam necessariis ecclesiasticis eau- siz, qua ad ie:ropoles, archiepiscopatus, οἱ episcopatus pertinent. . 838 ΗΙ. De Sobrinis duobus, quorum unus matrimonium contraxit cum filia cnjusdam adhuc impubere : alter vero copulatus est illius matri, post ejus obitum, quod priores nuptie pro nullis haberen!ur, ob ztatem puelle prorsus imperfectam. ICH/ELIS. 1. Epistola patriarche, domini Michaelis Cerularii, de matrimonio prohibito. 850 I. Ex epistola ejusdem patriarchae. 851 Ill. Ejusdem. 851 CONSTANTINI LICHUDIS. I. Scriptum in synodo sub- notatum ; de servo criminali, 854 Il. D» sacerdote czdis reo et deposito. 855 JOANNIS XIPHILINI. Exemplum decreti ad quemdaui metropolitanum, de nuptiis prohibitis, litteris mandatis Niceta diacono et chartulario. 855 EUSTRATII. De duobus sobriuis, qui matrem et filiam duxerant ; deque dirempto posteriore matrimonio, tan- quam illicite contracto. 859 NICOLAI. I. De prastalione canonicorum. 859 ]l. Synodalis epistola Nico'ai patriarche ad Alexium Comnenum, probans ex sacris canonibus atque legibus, non esse fas ut episcopates a metropolibus auferantur. 863 LUC/E. Ne clerici auferant ea qua ad ecclesias vel epi- φε0Ρ08 morientes pertinent. 883 GEORGINI XIPHIUINI. De jurihus terriloriorum, 887 JOANNIS CAMATERI. Decretum synodale quod pro- hibet unum et eumdem sobrinas (uas uxores ducere : quod magis sequendum licet, cum judices civiles hunc casum in proxime s«quenti decreto non prohibeant. 890 DECRETUM JUDICUM CIVILIUM. De cognatione, cum duas quidam sobrinas in societatem matiimonii arcivisset. Et hoc quidem ab eis permissum fuit, verum a syoodo prohibitum. 891 PHILOTHET. Refutatio scriptarum apud Harmenopo- lum exsecrationum. 9 INCERTORUM PATRIARCHARUM. [ Epistola scri- pta Gonstanlinopoli ad Martyrium episcopum Antioche- num, explicans quo pacto sint recipiendi haretici ad sanctam universalem Ecclesiam accedentes. 899 Il. Brevis patriarchalis de quodam, qui rratris su so- brisam uxorem duxerat, deque poenis illi irregandis Jaon- nes Cbartularius, Jonopuli flus, exposuit. 902 ΠΠ. Synodales responsione« ad interrogata Sidensis episcopi. IV. De translationibus episcoporum. 903 Officium et definitio patriarchae. 910 Seri«s episcoporum Byzantii. 910 Of?cia majoris ecclesiz. 933 RESPONSA, EPISTOLAE, SENTENTLE ALIORUM EPISCOPORUM SANCTORUMQUE PATRUM. 926 Epistola a domino Adriano papa Romze missa ad archiepiscopum Thessalonicensem, domioum — Basilium Achridenum, de unienda Orientali Ecclesia cum Oceiden s 9 tah. - 6 BASILII ACHRIDENI. 1]. Rescriptum Basidlii Achri- deni ad Adrianum papam. 930 II. Responsio ad interrogata de quibusdam nuptiis. 934 NICETAE METROPOLITANI HERACLE/E. Responsi ad Constantinum episcopum. 935 DEMETRII CHOMATENI, ARCHIEPISCOPI BULGA- ΒΙΑ). I. De gradibus coguationis. 938 Il. Responsiones ad Constantinuia Cabalisam archiepi- scopum metropolis Dyrrhachii. 947 JOANNIS EPISCOPI CITRI. Responsa ad Constanti- num Cabasilam, Dyrrhachii archiepiscopum. 959 ELLE METROPOLITANI CRET/E. Responsa ad Dio- nysiun, monachum, de diversis ejus interrogationibos. De eo qui ad mortem usque extrane» mulieri cohabi- Απ oporteat eum, qui eum extranea muliere habitat post uxoris sus mortem, ad binubi vel trinubi gradum suscipi. 990 De eo, an majoribus penis pleetautur scortsntes, quam trinubi. 991 De eo, qui animadvertit suum filium seortantem. 991 De snsceptoribus. 994 NICEPHORI CARTHOPHYLACIS. Epistola ad mona- chum quemdam Theodosium, et inclusum Corinthi, con- tinens quarun:dam ων solurionem. NICETAE METROPOLITANI THESSALONICES. Sug- gestio monachi cujusdam Cappadocis, Basilii nomeu κ - benlis, ad episcopum Thessalonice, dominum Nicetam Mityleneum. de servis, ut sacre preces eorum nuptiis adhibeanture 998 Responsum episcopi Thessaloni:ensie, domini Nicete Mitylenzi. S99 Interrogationes et responsiones diversz, a variis an- tistitibus facte, ad Nicetam chartophylacem, qui fuit ar- chiepiscopus imetropolis Thessalonices. 1002 JOANNIS ZONAR/E. Magni qvonda n drungar eig, et primi a secretis, oratio ad eos qui naturalem seminis fluxum immunditiem existimabant. 101 THEODORI BASALMONTS. Interrogationes canonica Marci, pitriarche Alexandri, et responsa ad e«s Theo- dori Balsamonis, patriarcha Antiochia. 1084 DEMETRII SYNCELLI. Declamatio Demetrii Syncelli, metropolitani Cyziceni. 1098 Responsio ad eum qui prohibitas aiebat esse nuptias inter personas ex tribus diversis familiis. 111 BASILII THESSALONIC/E ANTISTITIS, Av duo fra- tres admitti possint ad legitimum conjugum cum amita consobrini, et sobrina nata ex alio consobrino. 1119 Suggestio ad antistitem Thessalenice Nicetam Mityle- neum, de servis, ut. interveniente benedictione cope tur. Seriptum DEMETRII CHOMATIANI totius Βία archiepiscopi, de hujusmodi qua-tione. 126 Libellus abdication:s, sive renuntiatio Theodori Cri:o- puli, Heracliensis metropolitani. 1130 MANDATA. QU/E DANTUR METROPOLITANTS, AR- CHIEP SCOPIS ET ALIIS, CUM ORDINANTUR. 1134 Epistola patriarchis. 1131 Mandatum quod dari solet metropolitano et archiepi- scopo, cum ordinatur. 1135 Mandatum quod letagis dari sol«t. 1146 Mandatum pro eo qui pater spiritualis fieri debet. 1151 Mandatum quod abbatibus prioribus datur. 1154 Litere commendatig, qu$ a patriarcha Con:stantiuo- politano, recens ordinato, mitti solent. Symboli cautio, quae pro more prestari saulet a religio- sissimis metropohtanis et archiepiscopis, tcmpore otdi- nationis. 1158 Precatio, qu:&e coram imperatore legi solet a metropo- *litano recens ordinato. 59 MEDITATA SIVE RESPONSA THEODORI BALSA- MONIS, PATRIARCH/E ANTIOCHENI. 1162 Meüitatum sive responsum de pr.vilegiis patrioercha- rum. 1162 Ejusdem meditatum de duobus illis officiis, chartularii scilicet, ac primi defensoris. 1182 Ejusdem coguitio de disceptata in synodo qusstione, Dum unus οἱ idem duabus sobrinis jungi debeat 4499 Ejusdem epistola de incensis, que a patriarcha dari solent eo die quo catechesis habetur. Ejusdem meditatum de eonvocatiope, quz fit ad sacras monasterorium 9469, per tria EN 1222 MATTH/EL MONACHI QUAESTIONES ET CAUS/E MATRIMOMALES, 1226 De gradibus in matrimonio. 1296 Divisio cognationis. 1221 De necessitudine per sanguinem. 1927 De ascentibus et descendentibus. 1927 De gradu septimo consanguinitatis. 1230 1319 De gradu consanguinitatis octavo. 1230 De vulgo quzsijis. 1230 De sffintate, » 1331 Eumdem non delere.duas sobrinas ducere. 1235 De mataimoniis ex tribus diversis creneribus. 1235 De adoptione, 1230 De susceptione ex sacro baptismate. 1242 De nuptiis qua prohibentur etiam citra cogitationem. ; 4 De his qi &bominantur legitimas nuptias, vinum, Canes et alia, 1946 De nuptiis clericorum concessis el prohibitis. 1250 Matrimonii definitio. .4951 De contraheniibus secundas, tertias, plures nuptias, tum viris quam mulieribus. ] 1251 Ue laicis ai secundas nuptias transeuntibus. 1255 De tomo unionis. 1258 De muliere secundas ad nuptias transire volente, ca- jus maritus in peregrinatione, vel in expedilione inte- rierit. 1262 Quo. presbyter, qui nuptiis benedix:t alterum contra- heuntis matrimonium, cum eo convivari non debeat. 12605 Christianos, qui ad nuptias eunt, nun debere lud'cris intentos esse. 1263 De virginibus preter parentum suorum voluntatem nubentibus. 1263 De nuptiis nefariis, et illicitis cognatorum. 1266 ORDO-RERUM QUJ£ IN HOC TOMO CONTINENTUR. 1320 De clericis incestas contrabentibus nuptias. 1266 De laicis incestas contrahentibus nuptias. 1261 De his qui matrimonio sibi copulant Deo consecraras. Nuptias cum liereticis non esse conternhendas.— 1274 Quibus ex causis rratrimonium solvatur. 1315 Sulutio matrimonii citra poenam, deque ipatrimonio quod exercitationis pit causa solvitur. 1219 Dv sponsalibus. 1282 Novella imperatoris Alexii Comneni de sponsalipns. De clericorum sponsalibus. 1286 Causz propter quas sponsalia solvuntur. 12856 De clericis uxores suas pretextu religionis ejicient 1290 bus. De laicis uxores suas ejicientibus. 1290 Episcopos ab uxoribus suis separari debere. 1291 Ειίαπι torderi debere mulierem ab episcopo separa- 1291 m. Debhere sacerdotes ab uxoribus 8uis abstinere cum -ᾱ- cra tractaturi sunt. 1295 De habentibus in contubernio mulieres extraneas epi- scopis, aut clericis. 1295 MICHAELIS CHUMNI NOMOPHYLACIS. De gratibus coguationis. 1293 Index rerum et sententiarum in. Commentariis (Ecu- menuii. 1301 FINIS TOMI CENT ESIMI DECIMI NONI. 5068 021 Mercuriis. — Ex Typis J. CHASSEL. THIS. VOLUME DOES NOT CIRCULATE OUTSIDE THE LIBRAEY E 3 2044 073 502 494 THIS VOLUME DOES NOT CIRCULATE OUTSIDE ΤΗΕ LIBRAEY 3 2044 " 502 494 THIS VOLUME DOES NOT CIRCULATE OUTSIDE THE LIBRAEY